1 ΟΙ ΔΙΑΔΟΧΟΙ ΤΟΥ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ

κλικ στην εικόνα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 34: Η αυτοκρατορία του Μ. Αλεξάνδρου χωρίζεται

O Μ. Αλέξανδρος πέθανε, χωρίς να έχει αφήσει διάδοχο στο κράτος. Oι στρατηγοί του από την πρώτη στιγμή προσπάθησαν να βρούνε κάποια λύση, αλλά στάθηκε αδύνατο να συμφωνήσουν. Λίγο αργότερα η Ρωξάνη, η γυναίκα του Μ. Αλεξάνδρου, γέννησε ένα αγόρι, που πήρε το όνομα του πατέρα του.

 

Oι διαφωνίες ανάμεσα στους στρατηγούς μεγάλωναν και έτσι άρχισαν οι συγκρούσεις μεταξύ τους. Τελικά το κράτος διασπάστηκε και χωρίστηκε αρχικά στο κράτος της Αιγύπτου, της Συρίας και της Μακεδονίας.

 

 

• Το κράτος της Αιγύπτου ίδρυσε ο στρατηγός του Μ. Αλεξάνδρου, Πτολεμαίος. Πρωτεύουσα έγινε η Αλεξάνδρεια, η οποία απέκτησε μεγάλη φήμη για τα λαμπρά της οικοδομήματα και τους σοφούς ανθρώπους που εγκαταστάθηκαν εκεί.
• Το κράτος της Συρίας, που ίδρυσε ο Σέλευκος, υπήρξε το μεγαλύτερο απ’ όλα την εποχή αυτή. Σ’ αυτό ζούσαν πολλοί λαοί που ο καθένας είχε διαφορετικές συνήθειες. Για το λόγο αυτό ήταν δύσκολο να διοικηθεί.
• Αργότερα, στα παράλια της Μ. Ασίας, ιδρύθηκε το κράτος της Περγάμου που περιέλαβε το μεγαλύτερο μέρος της Μ. Ασίας.

Στην Ελλάδα, το κράτος της Μακεδονίας εξακολουθούσε να είναι η πιο ισχυρή δύναμη. Είχε όμως λιγότερο πληθυσμό, γιατί πολλοί κάτοικοι μετανάστευσαν στις μεγάλες πόλεις της Ασίας και της Αιγύπτου. Το κράτος αυτό συχνά ερχόταν σε σύγκρουση με τις πόλεις της νότιας Ελλάδας, με αποτέλεσμα η δύναμή του να μειώνεται.

Βλέπουμε…

 

 

 

 

 

Ερωτήσεις που θα σε βοηθήσουν να καταλάβεις καλύτερα το μάθημα

1. Γιατί, κατά τη γνώμη σου, οι στρατηγοί του Μ. Αλεξάνδρου δεν μπορούσαν να διοικήσουν το κράτος του;
2. Για ποιους λόγους τελικά και το κράτος της Μακεδονίας θα χάσει τη δύναμή του;

 

 

Τετράδιο εργασιών

 

κλικ στην εικόνα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35: O Πύρρος, ο βασιλιάς της Ηπείρου

 

Τον 3ο αιώνα π.Χ. η Ήπειρος αρχίζει να παίζει σημαντικό ρόλο στη ζωή της Ελλάδας. Ο Πύρρος δημιούργησε ένα μεγάλο κράτος στην περιοχή με πρωτεύουσα την Αμβρακία. Ίδρυσε νέες πόλεις που τις στόλισε με ναούς και θέατρα και τις οχύρωσε με μεγάλα τείχη. Για να μην ασχολούνται οι κάτοικοι μόνο με την κτηνοτροφία, έστρεψε το ενδιαφέρον τους στη γεωργία και το εμπόριο. 

Ο Πύρρος θέλησε να μεγαλώσει το κράτος του εκστρατεύοντας στη Δύση, όπως ο Αλέξανδρος στην Ανατολή. Η ευκαιρία του παρουσιάστηκε, όταν τον επισκέφτηκαν αντιπρόσωποι από τον Τάραντα και του ζήτησαν να τους προστατέψει από τους Ρωμαίους. Για το λόγο αυτό ετοίμασε πολύ στρατό, ιππικό και ελέφαντες.

 

 

 

 

Αποβιβάστηκε στην Ιταλία το 280 π.Χ. και κατάφερε να νικήσει δύο φορές τους Ρωμαίους. Έχασε όμως πολλούς στρατιώτες. Από τότε έμεινε γνωστή η φράση «πύρρεια νίκη», που σημαίνει νίκη, αλλά με πολλές απώλειες. Την τρίτη φορά νικήθηκε και έτσι αναγκάστηκε να γυρίσει στην πατρίδα του.

Αλλά και όταν επέστρεψε στην Ήπειρο, δεν έμεινε ήσυχος. Αυτή τη φορά στράφηκε προς τη νότια Ελλάδα. Ο Σπαρτιάτης Κλεώνυμος του ζήτησε βοήθεια για να γίνει βασιλιάς της Σπάρτης. Ο Πύρρος έφτασε στη Σπάρτη τη στιγμή που ο στρατός των Σπαρτιατών έλειπε σε εκστρατεία. Η πόλη δεν είχε τείχη και υπήρχε κίνδυνος να κυριευτεί. Τη νύχτα οι γυναίκες σκάβοντας κατάφεραν να υψώσουν χωμάτινο τείχος. Η ηρωική αντίσταση των ανδρών όσο και των γυναικών έκαναν τον Πύρρο να εγκαταλείψει την προσπάθεια.

 

Στη συνέχεια κατευθύνθηκε στο Άργος, γιατί πληροφορήθηκε ότι ο μακεδονικός στρατός ήταν έτοιμος να καταλάβει την πόλη. Τη νύχτα στη διάρκεια σύγκρουσης, ο Πύρρος σκοτώθηκε και ο στρατός του παραδόθηκε στους Μακεδόνες (272 π.Χ.).

 

Έλειψε έτσι ένας άξιος αρχηγός την εποχή που οι Ρωμαίοι είχαν αρχίσει να απειλούν την Ελλάδα.

 

Βλέπουμε…

 

Ερωτήσεις που θα σε βοηθήσουν να καταλάβεις καλύτερα το μάθημα

1. Πώς οργάνωσε ο Πύρρος το κράτος της Ηπείρου;
2. Τι ήθελε να επιτύχει ο Πύρρος με τις εκστρατείες του και ποια ευκαιρία του δόθηκε για να εκστρατεύσει στη Δύση;
3. Τι έγινε στην Ιταλία και τι σημαίνει η φράση «πύρρεια νίκη»;
4. Ποιος και γιατί ζήτησε από τον Πύρρο βοήθεια στη νότια Ελλάδα και τι έγινε στη Σπάρτη;
5. Πότε, πού και πώς σκοτώθηκε ο Πύρρος και τι απέγινε το κράτος του;

 

Τετράδιο εργασιών

 

κλικ στην εικόνα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 36: Η καθημερινή ζωή στα ελληνιστικά χρόνια

Ο Μ. Αλέξανδρος και οι διάδοχοι του ίδρυσαν νέες πόλεις σε διάφορες περιοχές. Πολλές απ’ αυτές γνώρισαν μεγάλη οικονομική ανάπτυξη.

Γι’ αυτό πήγαν να εργαστούν εκεί και πολλοί Έλληνες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να παρακμάσουν οι πόλεις της Ελλάδας και να ερημώσει η ύπαιθρος. Οι κάτοικοι των πόλεων ασχολούνταν περισσότερο με το εμπόριο και τη βιοτεχνία. Αρκετοί μάλιστα απέκτησαν πλούτη και ζούσαν μέσα στην πολυτέλεια και τις ανέσεις. Οι πιο πολλοί όμως ζούσαν φτωχικά, παρόλο που δούλευαν σκληρά. 

Οι καινούριες πόλεις είχαν μεγάλους δρόμους, απέραντες πλατείες, ιππόδρομους, γυμναστήρια, ναούς, κήπους και μεγαλόπρεπα ανάκτορα. Πολλοί κάτοικοι μιλούσαν και έγραφαν την ελληνική γλώσσα. Η μορφή της ήταν πιο απλή και ονομάστηκε ελληνιστική κοινή.

Οι άνθρωποι εκτός από τους δώδεκα θεούς του Ολύμπου λάτρευαν και θεούς της Ανατολής, όπως το Σάραπη και την Ίσιδα. Έπαιρναν μέρος σε αγώνες, θρησκευτικές γιορτές και πανηγύρια. Ο απλός λαός αγαπούσε αυτού του είδους τις διασκεδάσεις και χαιρόταν την καθημερινότητά του.

Οι μορφωμένοι περνούσαν τον ελεύθερο χρόνο τους στα συμπόσια, τις βιβλιοθήκες και το θέατρο παρακολουθώντας τραγωδίες ή κωμωδίες

 

Βλέπουμε…

Ερωτήσεις που θα σε βοηθήσουν να καταλάβεις καλύτερα το μάθημα

1. Γιατί νομίζεις πολλοί Έλληνες εγκαταστάθηκαν σε πόλεις της Ανατολής;
2. Πώς συνήθιζαν να περνούν οι άνθρωποι τον ελεύθερο χρόνο τους στην ελληνιστική εποχή;

 

Τετράδιο εργασιών

 

 

κλικ στην εικόνα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 37: Οι τέχνες και τα γράμματα στα ελληνιστικά χρόνια

Στα χρόνια που ακολούθησαν το θάνατο του Μεγάλου Αλέξάνδρου γνώρισαν μεγάλη ακμή οι τέχνες και τα γράμματα. O ελληνικός πολιτισμός, έχοντας πάρει στοιχεία και από την Ανατολή, διαδόθηκε σε ολόκληρο τον τότε γνωστό κόσμο. Σπουδαία πνευματικά κέντρα ήταν οι πρωτεύουσες των ελληνιστικών κρατών: Αλεξάνδρεια, Αντιόχεια και Πέργαμος. 

Η ελληνιστική τέχνη θέλησε να εκφράσει τον άνθρωπο και την καθημερινή ζωή. Τα κτίρια που κατασκευάστηκαν ήταν τεράστια και μεγαλόπρεπα. Έργα αυτής της εποχής ήταν και τρία από τα εφτά θαύματα του αρχαίου κόσμου: ο φάρος της Αλεξάνδρειας,  ο κολοσσός της Ρόδου και ο βωμός του Δία Σωτήρα στην Πέργαμο. O γλύπτης που διακρίθηκε ιδιαίτερα αυτά τα χρόνια ήταν ο Λύσιππος, που έφτιαξε και τα πιο πολλά από τα αγάλματα του Αλέξανδρου.

 

 

 

Μεγάλη ανάπτυξη επίσης γνώρισαν και οι επιστήμες. O αστρονόμος Αρίσταρχος από τη Σάμο πρώτος είπε ότι η γη κινείται γύρω από τον ήλιο, ενώ όλοι τότε πίστευαν ακριβώς το αντίθετο. O μαθηματικός Ευκλείδης έγραψε βιβλίο γεωμετρίας. O Αρχιμήδης ο Συρακούσιος, ο πιο σπουδαίος μαθηματικός της αρχαιότητας, κατασκεύασε πολλές μηχανές. Μεγάλη πρόοδο σημείωσε και η ιατρική επιστήμη. O πιο σημαντικός ιστορικός των ελληνιστικών χρόνων ήταν ο Πολύβιος. Από το μεγάλο έργο του σώθηκε μόνο ένα μικρό μέρος. Oι ποιητές έγραψαν κωμωδίες με τις οποίες σατίριζαν ανθρώπινα ελαττώματα.   

Βλέπουμε…

https://www.youtube.com/watch?v=5wBfEAagPik

 

 

Ερωτήσεις που θα σε βοηθήσουν να καταλάβεις καλύτερα το μάθημα

1. Μετά το θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου τι συνέβη με τα γράμματα και τις τέχνες; 
2. Ποιοι είναι οι σημαντικότεροι επιστήμονες που έζησαν αυτή την εποχή;
3. Ποια ήταν τα σπουδαιότερα πνευματικά κέντρα της εποχής;
4. Ποια στοιχεία, κατά τη γνώμη σου, δείχνουν ότι ο πολιτισμός στα ελληνιστικά χρόνια γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη;

 

Τετράδιο εργασιών

 

2 ΡΩΜΗ ΚΑΙ ΕΛΛΑΔΑ

 

κλικ στην εικόνα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 38: Το ρωμαϊκό κράτος

Η Ρώμη βρίσκεται στην κεντρική Ιταλία και είναι χτισμένη στις όχθες του ποταμού Τίβερη. Η πόλη αναπτύχθηκε γρήγορα χάρη στις εύφορες πεδιάδες γύρω και το εμπόριο. Ελληνικά και φοινικικά καράβια πλέοντας στον Τίβερη μετέφεραν άφθονα προϊόντα.

 

 

 

 

Τα παλιά χρόνια την πόλη διοικούσε ο βασιλιάς, ο οποίος είχε μεγάλη εξουσία. Μπορούσε να αποφασίζει ακόμη για τη ζωή και το θάνατο των υπηκόων του.

Αργότερα οι πατρίκιοι, όπως λέγονταν οι ευγενείς, έδιωξαν το βασιλιά (509 π.Χ.) και κυβέρνησαν αυτοί για πολλά χρόνια. Μια άλλη κοινωνική τάξη ήταν οι πελάτες. Έτσι ονομάζονταν οι παλιοί κάτοικοι που είχαν λιγότερα δικαιώματα. Τελευταίοι ήταν οι πληβείοι οι οποίοι, για να αποκτήσουν δικαιώματα, ήρθαν σε σύγκρουση με τους πατρίκιους. Oι διαμάχες κράτησαν πολλά χρόνια. Όταν σταμάτησαν να υπάρχουν διαφορές ανάμεσα σ’ αυτές τις τάξεις, το κράτος της Ρώμης ηρέμησε και άρχισε γρήγορα να αναπτύσσεται.

  

 

Μεγάλη εξουσία είχαν οι δύο ύπατοι, οι οποίοι διοικούσαν το στρατό και έπαιρναν μέρος στις εκστρατείες. Για να μην αποκτήσουν όμως τόση δύναμη, ώστε να μπορούν να αλλάξουν το πολίτευμα της Ρώμης, εκλέγονταν μόνο για ένα χρόνο. Στον καιρό της ειρήνης έρχονταν σε επαφή με τους αντιπροσώπους των άλλων κρατών για να ρυθμίσουν διάφορα θέματα.

 

 

Η σύγκλητος ήταν ένα συμβουλευτικό σώμα, το οποίο αποτελούσαν 300 πατρίκιοι. Ο λαός και οι ύπατοι σέβονταν τη γνώμη της και την έπαιρναν σοβαρά υπόψη τους.

 

Το ρωμαϊκό κράτος, αφού νίκησε τους γειτονικούς λαούς, άπλωσε σιγά σιγά την κυριαρχία του σ’ όλη την ιταλική χερσόνησο.

 

Βλέπουμε…

 

 

Ερωτήσεις που θα σε βοηθήσουν να καταλάβεις καλύτερα το μάθημα

1. Ποιοι ήταν οι λόγοι που έκαναν την πόλη της Ρώμης να αναπτυχθεί γρήγορα;
2. Ποιο ήταν το πρώτο πολίτευμα της Ρώμης; Τι αλλαγές έγιναν μετά;

 

Τετράδιο εργασιών

 

 

κλικ στην εικόνα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 39: Η Καρχηδόνα συγκρούεται με τη Ρώμη

Oι Φοίνικες είχαν αναπτύξει εμπορικές σχέσεις με τους κατοίκους της Ισπανίας. Η Ισπανία τότε είχε το εμπόριο του χρυσού και του κασσίτερου.

Μεγαλύτερη αποικία των Φοινίκων ήταν η Καρχηδόνα, η οποία εξουσίαζε πολλές περιοχές στη βόρεια Αφρική, την Ισπανία και τη Σικελία. Με τον καιρό έγινε η πιο πλούσια πόλη του κόσμου.

 

 

Ρωμαίοι και Καρχηδόνιοι ήρθαν σε σύγκρουση και πολέμησαν με πείσμα αναμεταξύ τους. Oι πόλεμοι αυτοί κράτησαν διακόσια χρόνια περίπου.

Oνομαστή υπήρξε η εκστρατεία που έκανε ο Καρχηδόνιος στρατηγός Αννίβας εναντίον της Ρώμης.

Oι Ρωμαίοι διέθεταν ισχυρό στόλο και κατείχαν πολλές και πλούσιες περιοχές. Ήταν δύσκολο να τα βάλει κάποιος μαζί τους. O Αννίβας σκέφτηκε κάτι πολύ τολμηρό, να μεταφέρει τον πόλεμο στην ίδια την Ιταλία. Επειδή όμως δεν ήταν εύκολο να γίνει αυτή η επιχείρηση από τη θάλασσα, προσπάθησε από την ξηρά. Ξεκίνησε με πολύ στρατό, ιππικό και ελέφαντες από την Ισπανία και πέρασε τα Πυρηναία. Διέσχισε μέσα σε άπειρες δυσκολίες τις Άλπεις και έκανε εισβολή στην Ιταλία.

 

Oι Ρωμαίοι με πολλές δυνάμεις προσπάθησαν να του φράξουν το δρόμο προς τη Ρώμη, αλλά νικήθηκαν. O Αννίβας αργότερα έφτασε μπροστά στη Ρώμη και αυτό έκανε τους Ρωμαίους να νιώσουν πανικό. Δε στάθηκε όμως πολύ εκεί. Προτίμησε να κατακτήσει τη νότια Ιταλία.

 

O καιρός περνούσε και οι Ρωμαίοι αποφάσισαν να κάνουν απόβαση στην ίδια την Καρχηδόνα. Oι Καρχηδόνιοι ένιωσαν τον κίνδυνο και αναγκάστηκαν να καλέσουν τον Αννίβα να σταματήσει τις επιχειρήσεις στην Ιταλία και να γυρίσει πίσω. Τελικά οι Ρωμαίοι με αρχηγό το Σκιπίωνα νίκησαν τους Καρχηδόνιους στη Ζάμα (202 π.Χ.). Εκεί νικήθηκε ο Αννίβας για πρώτη φορά. Oι Καρχηδόνιοι αναγκάστηκαν να πληρώσουν πολλά χρήματα και να διαλύσουν το στόλο τους.

 

Αργότερα η Καρχηδόνα άρχισε πάλι να αναπτύσσεται. Αυτό δεν άρεσε στους Ρωμαίους. Bρήκαν κάποια αφορμή, έστειλαν πάλι στρατό και την κατέστρεψαν από τα θεμέλια (146 π.Χ.). 

 

 

Βλέπουμε…

 

 

 

 

 

Ερωτήσεις που θα σε βοηθήσουν να καταλάβεις καλύτερα το μάθημα

1. Γιατί, κατά τη γνώμη σου, ο Αννίβας αποφάσισε να πολεμήσει τους Ρωμαίους στην ίδια τους τη χώρα;
2. Ποιοι ήταν οι λόγοι που οι Ρωμαίοι κατέστρεψαν τελικά ολοκληρωτικά την Καρχηδόνα;

 

Τετράδιο εργασιών

 

 

κλικ στην εικόνα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 40: Η υποταγή του ελληνικού κόσμου

Oι Ρωμαίοι, αφού νίκησαν τον Αννίβα, θέλησαν να κατακτήσουν και την Ελλάδα. Την εποχή αυτή οι Έλληνες είναι διασπασμένοι και οι συνεχείς πόλεμοι τους έχουν οδηγήσει σε παρακμή. 

  

Έγινε τότε προσπάθεια κάποιες πόλεις να ενωθούν και να αποτελέσουν ξεχωριστά κράτη. Δημιουργήθηκαν έτσι δύο συμπολιτείες, η Αιτωλική και η Αχαϊκή. Oι πόλεις που ανήκαν στις ενώσεις αυτές είχαν ίσα δικαιώματα. Για να διευκολύνουν μάλιστα το εμπόριο, χρησιμοποιούσαν τα ίδια νομίσματα. Oι συμπολιτείες ήταν η τελευταία προσπάθεια για ένωση των Ελλήνων. Δεν πέτυχε όμως το στόχο της, γιατί γρήγορα άρχισαν οι συγκρούσεις μεταξύ τους.

 

Από την άλλη πλευρά οι Ρωμαίοι έκαναν κάθε προσπάθεια να είναι ο ελληνικός κόσμος διαιρεμένος. Φρόντιζαν λοιπόν να επεμβαίνουν στις υποθέσεις των πόλεων υποστηρίζοντας πότε τη μία πόλη και πότε την άλλη.

 

Τον 2ο π.Χ. αιώνα στην Ελλάδα το πιο ισχυρό κράτος ήταν η Μακεδονία. Αποτελούσε το πιο μεγάλο εμπόδιο στην επιθυμία Ελλάδας. Παρουσιάστηκαν λοιπόν σαν ελευθερωτές των πόλεων από την κυριαρχία των Μακεδόνων. Τελικά νίκησαν τους Μακεδόνες και συνέλαβαν το βασιλιά τους Περσέα αιχμάλωτο (168 π.Χ.). Η Μακεδονία έγινε επαρχία του ρωμαϊκού κράτους.

Μετά ήλθε και η σειρά της νότιας Ελλάδας. Oι Έλληνες δεν μπόρεσαν να μονιάσουν ούτε την τελευταία στιγμή. Η τελική σύγκρουση έγινε στη Λευκόπετρα, κοντά στον Ισθμό της Κορίνθου. Εκεί είχε παραταχθεί ο στρατός της Αχαϊκής συμπολιτείας (146 π.Χ.). Oι Ρωμαίοι νίκησαν και στη συνέχεια κατέστρεψαν την πόλη της Κορίνθου.

Με τη λήξη του 1ου π.Χ. αιώνα όλος ο ελληνικός κόσμος είχε υποταχθεί στους Ρωμαίους.

 

Βλέπουμε…

 

 

 

 

 

Ερωτήσεις που θα σε βοηθήσουν να καταλάβεις καλύτερα το μάθημα

1. Γιατί οι Ρωμαίοι δεν ήθελαν τους Έλληνες ενωμένους;
2. Πώς νομίζεις ότι αισθάνθηκαν οι Έλληνες, όταν κατάλαβαν τι πραγματικά ήθελαν οι Ρωμαίοι;

 

Τετράδιο εργασιών