Σε αυτή την ενότητα:

• Δίνουμε οδηγίες για να ζούμε καλύ­τερα στην πόλη και για να μετακινούμαστε σ’ αυτή.
• Ξεχωρίζουμε τις εγκλίσεις του ρήματος.
• Χρησιμοποιούμε σωστά και κλίνουμε θηλυκά ουσιαστικά σε -ος και επίθετα σε -ης, -ης, -ες.

 

Πάτησε στην εικόνα και διάβασε το μάθημα από το διαδραστικό βιβλίο.

 

Η γειτονιά της πόλης

Καθώς περνάει ο χρόνος όλα γύρω μας αλλάζουν κι ας μην το καταλαβαίνουμε. Η πόλη μας έχει αλλάξει κι αυτή. Παλιές γειτονιές εξαφανίστηκαν και στη θέση τους έγιναν δρόμοι, πλατείες, μαγαζιά, πολυκατοικίες και πολυκαταστήματα.

 

 

 Η κεντρική γέφυρα το1904

Η αρχή της Ασκληπιού 1881

 

 

 

Η παλιά αγορά, ή αλλιώς τα «Χασάπικα»,

σχεδιασμένη από τον μηχανικό Μένανδρο Ποτεσσάριο κατασκευάστηκε το 1890,

επί δημάρχου Γεωργίου Κανούτα

 

Πώς είναι σήμερα η περιοχή που ήταν τα χασάπικα…

Στο ίδιο μέρος χτίστηκε το κτήριο της Νομαρχίας Τρικάλων

 

Δείτε…

Τα παλιά Τρίκαλα

 

*

Η οδός Ασκληπιού

*

Παλιά επαγγέλματα

 

 

 *

 

Ο Βρασίδας μας μαθαίνει…

… Οι εγκλίσεις των ρημάτων

 

Χρησιμοποιούμε διαφορετικούς τύπους του ρήματος για να δείξουμε αν η πράξη που περιγράφουμε είναι:

• πραγματική/βέβαιη (οριστική) ή
• επιθυμητή/αβέβαιη (υποτακτική) ή ακόμα
• οδηγία ή προσταγή ή προτροπή (προστακτική)

 

Οι διαφορετικοί αυτοί ρηματικοί τύποι (ή μορφές που παίρνει το ρήμα) λέγονται εγκλίσεις.

 

Στη γραμματική ως εγκλίσεις θεωρούνται και το απαρέμφατο και η μετοχή. Ονομάζονται και απρόσωπες εγκλίσεις.

 

 

• Διαβάζουμε στο βιβλίο Γραμματικής για τις  εγκλίσεις  [κλικ εδώ]

 

Επισήμανση

Η γραμματική που διδάσκεται τα τελευταία χρόνια στο δημοτικό σχολείο, αναφέρει για την υποτακτική και την προστακτική έγκλιση:

«…η υποτακτική και η προστακτική είναι άχρονες εγκλίσεις» (σ. 142)

Έτσι η Υποτακτική Ενεστώτα αναφέρεται ως εξακολουθητική, του Αορίστου ως Συνοπτική και του Παρακειμένου ως Συντελεσμένη.

 

Αντίθετα, σύμφωνα με την γραμματική του Χρίστου Τσολάκη, καθώς και με τη γραμματική του Μανόλη Τριανταφυλλίδη, η υποτακτική και προστακτική έχουν τρεις χρόνους (ενεστώτα, αόριστο, παρακείμενο). 

νεοελληνική γραμματική της ε΄ και στ΄ δημοτικού Χρ. Τσολάκη

*

 

Εξασκούμαι …

α. Στις εγκλίσεις

β. στην ορθογραφία

 

Τετράδιο εργασιών

κλικ στην εικόνα

 _____________________________________

 

 

 

Πάτησε στην εικόνα και διάβασε το μάθημα από το διαδραστικό βιβλίο.

Πόλη και πολιτισμός

Πόλη και διασκέδαση

 

Κάθε πόλη έχει το δικό της καλλιτεχνικό ή πολιτιστικό φεστιβάλ. Συνήθως το καλοκαίρι. Έτσι στη Θεσσαλονίκη έχουν τα “Δημήτρια“…

 

 Πάτησε στην παρακάτω εικόνα και διάβασε περισσότερα  για τα “Δημήτρια”

 

 *

 Στα Τρίκαλα εδώ και χρόνια, έχουμε τα “Τσιτσάνεια”. 

• Τι περιλαμβάνουν: Μουσικές εκδηλώσεις με την Ορχήστρα Τσιτσάνη και την Ορχήστρα Νέων Μουσικών, εικαστικές παρεμβάσεις (όπως σκίτσα σε γέφυρες και τοπόσημα), και συναυλίες από διάφορους γνωστούς καλλιτέχνες
• Πού γίνονται: Σε όλη την πόλη των Τρικάλων, με εκδηλώσεις να λαμβάνουν χώρα σε πεζόδρομους, γέφυρες και το Μουσείο Τσιτσάνη.

• Σκοπός: Η ανάδειξη και ο εορτασμός της μεγάλης τέχνης του Βασίλη Τσιτσάνη, ενός από τους σημαντικότερους Έλληνες συνθέτες. 

 

 

 

*

Δείτε

*

 

*

Ο Βρασίδας μας μαθαίνει…

 

… Η κλίση των επιθέτων σε -ης, -ης, ες

 

 

 

*

Διαβάζουμε στο βιβλίο Γραμματικής για τα επίθετα σε -ης, -ης, ες [κλικ εδώ]

 

 

Τι πρέπει να θυμάμαι:

 

α) Τα επίθετα ευγενής και συγγενής, όταν χρησιμοποιούνται ως ουσιαστικά (στο αρσενικό γένος), σχηματίζουν τη γενική ως εξής:

του ευγενή,  του συγγενή

 

β) Τα επίθετα σε –ης, -ης, -ες σχηματίζουν επιρρήματα σε –ως:

π.χ. συνεχής – συνεχώς, ακριβής – ακριβώς

 

 *

 Ώρα για εξάσκηση!

 

πάτησε στην εικόνα!

 

 

 

Τετράδιο εργασιών

κλικ στην εικόνα

 _____________________________________

 

 

Πάτησε στην εικόνα και διάβασε το μάθημα από το διαδραστικό βιβλίο.

 

 

Διαδρομές στην πόλη

 

 

Χάρτης Τρικάλων

Πάτησε στην παρακάτω εικόνα και δες ένα διαδραστικό χάρτη των Τρικάλων. Ψάξε και βρες ό,τι θέλεις!

*

Δείτε την παρουσίαση

*

Ο Βρασίδας μας μαθαίνει…

 

… Θηλυκά ουσιαστικά σε -ος

Δες βιβλίο Γραμματικής σελ. 79 [κλικ]

 

 

	Ενικός αριθμός		Πληθυντικός αριθμός
Ον.	η	διάμετρος	οι	διάμετροι
Γεν.	της	διαμέτρου	των	διαμέτρων
Αιτ.	τη	διάμετρο	τις	διαμέτρους
Κλ.	–	(διάμετρε)	–	(διάμετροι)

 

 

 

 

Θυμάμαι:

• Οι καταλήξεις των θηλυκών ουσιαστικών σε -ος θυμίζουν αρσενικό ουσιαστικό.
• Όσα τονίζονται στη λήγουσα ή στην παραλήγουσα, δεν μετακινούν τον τόνο τους.

π.χ.: η οδός (τόνος στη λήγουσα) – της οδού – των οδών -τις οδούς

• Όσα τονίζονται στην προπαραλήγουσα, κατεβάζουν τον τόνο στη γενική ενικού και στη γενική και αιτιατική πληθυντικού.

π.χ.: η είσοδος (τόνος στην προπαραλήγουσα) – της εισόδου -των εισόδων-τις εισόδους

 

Κάνουμε εξάσκηση…

Σχηματίζουμε φράσεις μεταφέροντας το δεύτερο ουσιαστικό στην γενική ενικού όπως στο παράδειγμα.:

 

• Το γραφείο – η δήμαρχος = το γραφείο της δημάρχου
• Το θέατρο – η Επίδαυρος = ……………………………….
• Ο εορτασμός – η επέτειος = ………………………………
• Ο χάρτης – η Αίγυπτος = ……………………………………
• Η πρωτεύουσα – η Ήπειρος = ………………………………
• Το μήκος – η διάμετρος = ………………………………….…

 

Παραγωγή και σύνθεση λέξεων

Μπορώ να φτιάξω νέες λέξεις προσθέτοντας καταλήξεις σε λέξεις που ήδη υπάρχουν. Η διαδικασία αυτή λέγεται παραγωγή.  (Διαβάζω βιβλίο Γραμματικής σελ. 202 -203)

Όταν ένα σχήμα είναι στενό και μακρύ το λέμε → στενόμακρο.

Όταν ανεβαίνω και κατεβαίνω άσκοπα τις σκάλες του σπιτιού μου, όλοι αναρωτιούνται γιατί → ανεβοκατεβαίνω χωρίς λόγο.

Όταν ο ήλιος βασιλεύει, μου αρέσει να χαζεύω το → ηλιοβασίλεμα.

Μπορώ επίσης να ενώσω λέξεις και να φτιάξω ακόμα μεγαλύτερες. Η διαδικασία αυτή λέγεται σύνθεση.  (Διαβάζω βιβλίο Γραμματικής σελ. 203  και 206)

γυναίκες + παιδιά → γυναικ-ό–παιδα
νύχτα + πουλί → νυχτ–ο–πούλι
ανάβω + σβήνω → αναβ–ο–σβήνω
πικρή + δάφνη → πικρ–ο–δάφνη

 *

Τετράδιο εργασιών

κλικ στην εικόνα

 _____________________________________

 

 

Πάτησε στην εικόνα και διάβασε το μάθημα από το διαδραστικό βιβλίο.

 

Υπόγειες Διαδρομές

Πριν από 137 χρόνια κατασκευάστηκε στο Λονδίνο ο πρώτος υπόγειος σιδηρόδρομος του κόσμου. Άρχισε να λειτουργεί το 1863, με σκοπό να μεταφέρει επιβάτες από τα προάστια στην καρδιά της πόλης.

Μετρό είναι ο υπόγειος σιδηρόδρομος. Η ονομασία αυτή δόθηκε για πρώτη φορά στον υπόγειο σιδηρόδρομο του Παρισιού. Από τότε όλοι οι υπόγειοι σιδηρόδρομοι των πόλεων λέγονται μετρό

Ο υπόγειος σιδηρόδρομος του Λονδίνου, όπως είναι σήμερα,

είναι ο παλαιότερος του κόσμου και χρονολογείται από το 1863.

*

Tο τρένο της Αθήνας λειτούργησε για πρώτη φορά το 1869. Τα εγκαίνια αποτέλεσαν το σημαντικότερο γεγονός της εποχής.

Στις 28 Ιανουαρίου 2000 υποδεχτήκαμε το μετρό με τον ίδιο ενθουσιασμό.   

 

*

Το μετρό της Αθήνας σήμερα…

 

 

*

Υπόγειες διαδρομές στο Μετρό άλλων πόλεων

Έργα τέχνης, θεαματικοί φωτισμοί και η τεχνολογία αιχμής είναι μερικά μόνο από τα χαρακτηριστικά, που συνθέτουν την εικόνα των πιο εντυπωσιακών σταθμών μετρό στον κόσμο.

 

Από τους 110 σταθμούς της Στοκχόλμης, οι 90 έχουν ζωγραφιστεί και διακοσμηθεί από μια ομάδα πάνω από 150 καλλιτεχνών. Διαθέτοντας τα πάντα, από μωσαϊκά έως ρωμαϊκές στήλες, οι σταθμοί μοιάζουν με ατελείωτα, υπόγεια έργα τέχνης.

 

 

Ο Βρασίδας μας μαθαίνει…

 

… Τα αριθμητικά επίθετα

(Διάβασε στο βιβλίο Γραμματικής σελ. 122) [κλικ]

 

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ → Είναι λέξεις που φανερώνουν αριθμούς. Χρησιμοποιούμε τα αριθμητικά για να δείξουμε ποσότητα, σειρά, ή για να δηλώσουμε από πόσα μέρη αποτελείται κάτι, πόσες φορές μεγαλύτερο είναι από κάτι άλλο ή για να αναφερθούμε σε μονάδες που αποτελούν ένα σύνολο. Τα αριθμητικά μπορεί να είναι:

Αριθμητικά επίθετα                   Αριθμητικά ουσιαστικά

τέσσερα πιάτα                                     μια δωδεκάδα αυγά

 τρίτος γύρος                                       καμιά εικοσαριά άτομα

 

 

 

• Απόλυτα λέγονται τα αριθμητικά επίθετα που φανερώνουν ορισμένο πλήθος από πρόσωπα, ζώα, πράγματα, κ.λ.π.(δέκα παιδιά, είκοσι δραχμές, κ.λ.π.). Τα απόλυτα αριθμητικά επίθετα δύο-δυο και από το πέντε ως το εκατό δεν κλίνονται, ενώ από το διακόσια και πάνω έχουν μόνο Πληθυντικό αριθμό. Επίσης τα απόλυτα αριθμητικά από το 13 ως το 19 γράφονται με μία λέξη, ενώ από το 21 και πάνω με δύο, εκτός από τα πολλαπλάσια του 10, που γράφονται με μία.

 

• Τακτικά λέγονται τα αριθμητικά επίθετα που φανερώνουν τη σειρά, την τάξη των ουσιαστικών. Π.χ. Ο πρώτος μαθητής, η δεύτερη μέρα, η έκτη τάξη, ο δωδέκατος μήνας, ο δέκατος πέμπτος όροφος, ο εικοστός αιώνας, κ.λ.π. Τα τακτικά αριθμητικά από το 13 και πάνω γράφονται με δύο λέξεις, εκτός από τα πολλαπλάσια του 10 που γράφονται με μία.

 

• Aναλογικά λέγονται τα αριθμητικά επίθετα που φανερώνουν πόσες φορές ένα ποσό είναι μεγαλύτερο από ένα άλλο. Π.χ. αυτός είναι διπλάσιος σε ύψος από τον άλλο, οι 50 δρχ. είναι πενταπλάσιες από τις 10 δρχ., το καινούριο σπίτι μας είναι τριπλάσιο από την παλιό, κ.λ.π.

*

 

Τι να θυμάμαι όταν τα γράφω

 

*

Ώρα για εξάσκηση!

 

 

Χρονικά, τοπικά και τροπικά επιρρήματα

 

• Χρονικά είναι τα επιρρήματα που χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε να δηλώσουμε το χρόνο στον οποίο γίνεται κάτι. Απαντούν στην ερώτηση “πότε;”. Συγκεκριμένα είναι: σήμερα, αύριο, σπάνια πάντα κλπ

• Τοπικά είναι τα επιρρήματα που χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε να δείξουμε τον τόπο όπου έγινε κάτι. Απαντούν στην ερώτηση “πού;” Συγκεκριμένα είναι: εδώ, μέσα, κάτω, κοντά, απέναντι κλπ.

• Τροπικά είναι τα επιρρήματα που χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε να εκφράσουμε τον τρόπο με τον οποίο γίνεται κάτι. Απαντούν στην ερώτηση “πώς;”. Συγκεκριμένα είναι: έτσι, μαζί, σιγά, άσχημα, κάπως κλπ

(Διάβασε στο βιβλίο Γραμματικής σελ. 162-163) [κλικ]

Τετράδιο εργασιών

κλικ στην εικόνα

 _____________________________________

 

Όροβιλ: η φαντασμαγορική ακυβέρνητη πόλη

 

John Lennon – Imagine Auroville (it isn’t a dream)