• Θα μάθουμε να περιγράφουμε γλωσσικά παιχνίδια.

Θα μάθουμε επίσης:

• Να χρησιμοποιούμε τις αόριστες αντωνυμίες.
• Να φτιάχνουμε χρονικές προτάσεις χρησιμοποιώντας χρονικούς συνδέσμους.
• Πότε μια λέξη χρησιμοποιείται κυριολεκτικά και πότε μεταφορικά.
• Λέξεις και εκφράσεις που έχουν σχέση με τις λέξεις γλώσσα και γράμματα.

 

Θα γνωρίσουμε:

• Την ιστορία και τη σημασία της γλώσσας και της γραφής.
• Τη Νοηματική Γλώσσα.

 

… και όλα αυτά παίζοντας παιχνίδια με τις λέξεις !

 

 

Διάβασε το μάθημα στο διαδραστικό βιβλίο [κλικ στην εικόνα]

 

 

Παιχνίδια με τις λέξεις

 

Παίζουν ο Κωστής κι ο Αλέξης το παιχνίδι με τις λέξεις.Γρύλος, γρίφος και γρι γρι, να τρεις λέξεις από «γρι».Κι άλλες να τελειώνουν σε «άνι»; Πάει η γλώσσα τους ροδάνι…Ο Αλέξης για ο Κωστής θα ’ναι τάχα ο νικητής; Λέξεις φτερουγίζουν πέρα, ταξιδεύουν στον αγέρα.

Πες ο ένας, πες ο άλλος, πο, πο, σαματάς μεγάλος!Τόσες λέξεις από «ρο» πού τις βρήκαν; Απορώ…Να κι ο Φάνης, να κι η Υβόνη. Το παιχνίδι πια φουντώνει.Κρυφακούει η μυγδαλιά, σκάν’ στα γέλια τα πουλιά…Παν στον ουρανό ψηλά κι όλη η γειτονιά γελά…

Κύριο γραμματικό φαινόμενο

Η Ραλλού μας μαθαίνει…

Μιλάμε και μαθαίνουμε για την κυριολεξία και τη μεταφορά

 

Κυριολεξία λέγεται η χρησιμοποίηση των λέξεων με την αρχική, την κύρια, την πραγματική τους σημασία.

π.χ.      Η βρύση στάζει

Μεταφορά είναι το σχήμα λόγου όπου οι λέξεις που χρησιμοποιούνται χάνουν την πραγματική, την κύρια, την αρχική σημασία τους και αποκτούν μια άλλη έννοια.

Δηλαδή, μεταφέρουμε τη σημασία μιας λέξης ή μιας φράσης, σε άλλες έννοιες ή πράγματα.

π.χ.  Η γλώσσα του στάζει μέλι 

 

 

ΚΥΡΙΟΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ [κλικ]

 

 

Παροιμίες για τη γλώσσα

Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει.

Ό,τι κόβει το μαχαίρι γιατρεύεται, ό,τι κόβει η γλώσσα δε γιατρεύεται.

Τα δόντια τα ‘δωσε ο Θεός να συγκρατούν τη γλώσσα.

Γλώσσα παπούτσι, μυαλό κουκούτσι.

Η γλώσσα κάστρα καταλεί και κάστρα θεμελιώνει.

Η γλώσσα του πάει ροδάνι.

Αινίγματα

Φιλντισένιο περιβόλι, κελαηδεί γλυκό αηδόνι. Τι είναι;

 

 

Πίσω από φράχτη κάτασπρο
κόκκινη σκύλα μένει
πότε γαβγίζει, πότε ορμά
και πότε περιμένει.

Τι είναι;

 

 

 

Εξάσκηση…

 

• Μεταφορά ή κυριολεξία [κάνε κλικ εδώ]

 

 

Αντιγράφω στο τετράδιο εργασιών της Γλώσσας

 

• Σημειώνω Κ για τις κυριολεξίες και Μ για τις μεταφορές:

α) Αγόρασα μια δερμάτινη ζώνη.

β) Μια πύρινη ζώνη περικύκλωσε το σπίτι,

γ) Μην παίζεις μαζί μου.

δ) Μην τσακίζεις τιs σελίδες του βιβλίου,

ε) Οι στρατιώτες μας τσάκισαν τις δυνάμεις του εχθρού.

στ) Οι κυνηγοί σκότωσαν το αγριογούρουνο

ζ) Σκοτώνεται κάθε μέρα στη δουλειά.

η) Πήραν τα μυαλά του αέρα.

θ) Το μέλι είναι γλυκό.

ι)  Η γιαγιά μού έσκασε ένα γλυκό φιλί στο μάγουλο.

κλικ στην εικόνα

 

 

Διάβασε το μάθημα στο διαδραστικό βιβλίο [κλικ στην εικόνα]

 

 

Γλωσσική αυτοβιογραφία

 

 Πάτησε στην εικόνα και διάβασε για τον Παύλο Νιρβάνα

 Tο προσφυγόπουλο του ουρανού  

 Eις τον προσφυγικόν καταυλισμόν της Λαχαναγοράς Πειραιώς ενεφανίσθη μίαν των ημερών ένας ανέλπιστος, πληγωμένος πρόσφυξ. Δεν ήτο ούτε Mικρασιάτης, ούτε Θραξ. Δεν τον είχαν κυνηγήσει αι ορδαί του Kεμάλ. Δεν του είχαν σπάσει το πόδι του οι Tούρκοι Tσέτηδες. Ήτον απλούστατα ένας αθώος σπουργίτης. Kαι καθώς επετούσε στον ουρανόν, τον οποίον δεν διεκδικούν, ως γνωστόν ούτε οι Έλληνες, ούτε οι Tούρκοι, το λάστιχο ενός μικρού εντοπίου Tσέτη τον ετόξευσεν εις τα ύψη και δεν είχε την ευσπλαγχνία να του δώση τουλάχιστον τον θάνατον. Tου ετσάκισε το ποδαράκι του. Kαι ο πληγωμένος σπουργίτης, λιγοθυμισμένος από τον τρομερόν πόνον έπεσεν ως νεκρόν σώμα, εις το χώμα. O μικρός Tσέτης έσπευσε να τον αιχμαλωτίση, και νεκρόν ακόμη. Aλλά την τελευταίαν στιγμήν, ο πτερωτός τραυματίας ευρήκε την δύναμιν των φτερών του. Kαι εσώθη πάλιν, εις τα ύψη από τα οποία έπεσε.
    Tα φτερά του όμως απέκαμαν εις την ουρανίαν περιπλάνησιν. Eδοκίμασε ν’ ακουμπήση σ’ ένα κλαδί δένδρου να ξεκουρασθή. Aλλά πώς; Mόλις επροσπάθησε να στηριχθή στο ποδαράκι του, τρομεροί πόνοι τον έκαμαν να παραιτηθή από κάθε ιδέαν αναπαύσεως. Kαι με τας τελευταίας δυνάμεις, που απέμεναν στις μουδιασμένες φτερούγες του, εδοκίμασε πάλιν να πετάξη. Έκαμε δύο-τρεις γύρους εις τον αέρα, αλλά οι φτερούγες του δεν τον εκρατούσαν πλέον. Ένοιωθε τώρα ότι ύστερα από λίγα λεπτά, λίγα δευτερόλεπτα, θα ευρίσκετο κάτω στο χώμα, ανίκανος πλέον να σωθή από τους αγρίους Tσέτες της γειτονιάς. Eις ομοίαν περίστασιν, ο αεροπόρος, του οποίου εσταμάτησεν έξαφνα ο μοτέρ, κατοπτεύει βιαστικά το έδαφος και ζητεί το κατάλληλον έδαφος, δια να προσγειωθή, όσον ασφαλέστερα μπορεί.
    Έτσι έκαμε και ο μικρός πτερωτός αεροπόρος. O μοτέρ του δεν εδούλευε πια. Kατώπτευσε το έδαφος. Παντού δρόμοι, με τρομερά παιδιά, που επερίμεναν με τα λάστιχα τεντωμένα. Παντού εχθρικοί αυλόγυροι. Παντού άξενα κεραμίδια, όπου ένας τραυματίας σπουργίτης, ανίκανος ν’ αναζητήση αλλού την τροφήν του, θα εκινδύνευε ασφαλώς να πεθάνη από ασιτίαν. Έξαφνα, προς ένα σημείον του εδάφους διέκρινε μίαν αυλήν, όπου γυναικούλες και μικρά παιδάκια, εκινούντο, με ένα ύφος μεγάλης δυστυχίας. Kαι επειδή η δυστυχία εννοεί την δυστυχίαν, ο πληγωμένος σπουργίτης δεν άργησε να καταλάβη ότι οι άνθρωποι αυτοί ήσαν αδελφοί του και ότι η αυλή αυτή δεν ήταν όπως οι άλλες αυλές των κακών ανθρώπων.
    ― Mαζί με τους δυστυχισμένους κι εγώ! εσκέφθη ο μικρός σπουργίτης.
    Kαι, μ’ ένα τέλειον β ο λ – π λ α ν έ, το οποίον οι άνθρωποι εδιδάχθησαν, ως γνωστόν, από τα πουλιά, ευρέθη μέσα εις την αυλήν του προσφυγικού καταυλισμού, κατάκοιτος στο χώμα, ανίκανος να κινηθή, έτοιμος ν’ αποθάνη. Aλλά δεν άργησε να βεβαιωθή ότι ευρίσκεται μεταξύ πονετικών ψυχών. Mία ατμοσφαίρα συμπαθείας και αγάπης εσχηματίσθη γύρω από την δυστυχίαν του. Oι άλλοι δυστυχισμένοι εννοούσαν τον πόνον του. Tα παιδάκια δεν ήσαν εκεί σκληρά και άσπλαχνα, όπως τα άλλα παιδιά. Oι μεγάλοι δεν ήσαν κακοί και αδιάφοροι. Aγαθά χέρια τον εσήκωσαν και τον εχουχούλισαν. Kαι, δια να συμπληρωθή η ευτυχία του, μία ακόμη πονετική ψυχή έσκυψε από πάνω του, ως Θεία Πρόνοια. Ήταν η αγαθή Πρόνοια και των άλλων δυστυχισμένων, η δεσποινίς, η διακονούσα την Φιλανθρωπίαν εις τον προσφυγικόν καταυλισμόν.
    ― Tο καϋμένο το πουλάκι! είπεν η δεσποινίς. Έχει σπασμένο το ποδαράκι του. Πρέπει να το κρατήσουμε κι αυτό δω, να το γιατρέψουμε, ώς που να μπορέση να ξαναπετάξη.
    O μικρός σπουργίτης, μολονότι δεν εγνώριζε την γλώσσαν των ανθρώπων, εκατάλαβε πολύ καλά τί έλεγεν η δεσποινίς, διότι η γλώσσα της αγάπης είναι μία για όλα τα πλάσματα του Θεού. Kαι έσπευσε να ευχαριστήση την δεσποινίδα μ’ ένα γλυκύτατον τσίου-τσίου.
    ― Eυχαριστώ, καλή μου κοπέλα, ευχαριστώ πολύ. Όταν γίνω καλά, θαρθώ να σου πω ένα ωραίο τραγουδάκι στο παράθυρό σου. Δεν τραγουδώ σαν το αηδόνι. Aλλά τα γλυκύτερα τραγούδια δεν είναι τα τεχνικώτερα. Eυχαριστώ, καλή μου κοπέλα, ευχαριστώ. Tσίου-τσίου!
    Δύο τρυφερά χεράκια επήραν τον μικρόν πτερωτόν πρόσφυγα, του έδεσαν το ποδαράκι του, τον ετάισαν, τον επότισαν και ύστερα τον ετοποθέτησαν σε μια ζεστή και μαλακή φωλίτσα. Ήτο και αυτός ένα προσφυγόπουλο του ουρανού, όπου η κακία των ανθρώπων φθάνει κάποτε αγρία και τρομερά, ως να μην της έφθανε για να χορτάση αυτή η μεγάλη και απέραντη Γη.

(από Tα Άπαντα, E΄, Eκδοτικός Oίκος Xρήστου Γιοβάνη 1968)

 

«…Ὡραίαν τινά πρωΐαν ἐβαδίζοµεν παρά θῖν’ ἁλός. Ὁ οὐρανος
προσεµειδία, το κῦµα ἔτυπτε τήν ἀκτἠν, ἡ αὔρα προσέπνεε θυµήρης, οἱ
πυργῖται ἔψαλλον κεκρυµµένοι ἐπί τῶν κλάδων καί αἱ πρῶται ἀκτῖναι
ἔστιζον το κυανοῦν στερἐωµα…»

Μετάφραση

«Ένα ωραίο πρωί περπατούσαµε στην ακρογιαλιά. Ο ουρανός χαµογελούσε,
το κύµα χτυπούσε την ακτή, φυσούσε ευχάριστο αεράκι, τα σπουργίτια
κελαηδούσαν κρυµµένα στα κλαδιά και οι πρώτες αχτίνες κεντούσαν τον
γαλάζιο ουρανό…»

 

 

Η γλώσσα των ζώων

 

 

 

Η εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας

Η σημερινή της ελληνικής γλώσσας διαμορφώθηκε στο διάβα των αιώνων και γι’ αυτό πέρασε από πολλές εξελικτικές φάσεις.

Οι  περίοδοι αυτές είναι:

α) η Πρωτο-ελληνική (μέχρι τον 15^ο αι. π.Χ.),

β) η Αρχαία ελληνική (15^ος αι.-300 π.Χ.),

γ) η Ελληνιστική Κοινή (300 π.Χ. – 6^ος αι. μ.Χ.),

δ) η Μεσαιωνική (6^ος αι. -15^ος αι.) και

ε) η Νεοελληνική (15^ος  – σήμερα)

 

Πάτησε στην παρακάτω εικόνα για να μάθεις περισσότερα για το πώς εξελίχθηκε η ελληνική γλώσσα στο πέρασμα των αιώνων.

 

 

Πάτησε στην εικόνα για να μάθεις πώς ο Νιρβάνας τράβηξε την μοναδική φωτογραφία του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

 

 

Κύριο γραμματικό φαινόμενο

Η Ραλλού μας μαθαίνει…

Μιλάμε και μαθαίνουμε για τις Αόριστες αντωνυμίες

 

 

 

Αόριστες λέγονται οι αντωνυμίες που τις μεταχειριζόμαστε για ένα πρόσωπο ή πράγμα,  που δεν το ονομάζουμε, γιατί δεν το ξέρουμε ή γιατί δε θέλουμε:

 

π.χ.   Κάποιος σε ζήτησε στο τηλεφωνο

 

Αόριστες αντωνυμίες είναι:

α) ένας, μια (μία), ένα β) κανένας (κανείς), καμιά (καμία), κανένα γ) κάποιος, κάποια, κάποιο . δ) μερικοί, μερικές, μερικά . ε) κάτι, κατιτί . στ) τίποτε (τίποτα) ζ) κάμποσος, κάμποση, κάμποσο . η) κάθε· καθένας, καθεμιά (καθεμία), καθένα.

 

 

 

 

 

Εξάσκηση…

• Συμπλήρωσε με τη σωστή αόριστη αντωνυμία [κλικ]

• Αόριστες αντωνυμίες[κλικ]

 

κλικ στην εικόνα

 

 

Διάβασε το μάθημα στο διαδραστικό βιβλίο [κλικ στην εικόνα]

 

Xορεύοντας με… ανήκουστους ήχους

 

«Nιώθω τη μουσική από τις δονήσεις», λέει η δεκάχρονη Eυγενία. Γεννήθηκε κωφή και έσπασε ένα ταμπού: χορεύει δίχως να «ακούει» τους ήχους

«Τίποτε δεν μας χαρίζεται στην ζωή. Τα πάντα κατακτώνται με θάρρος και προσπάθεια»,…

 ΓΚΑΖΜΕΝΤ ΚΑΠΛΑΝΙ   | ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 23/06/2003 εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ|

Αλφαβήτα στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα

 

H γάτα κουμπάρα – στην ελληνικη νοηματική γλώσσα

 

 

 

 

 Η Ιστορία της Helen Keller

 

«Η ιστορία της Helen Keller είναι η ιστορία ενός κοριτσιού που, σε ηλικία 19 μηνών, ξαφνικά έχασε την ακοή και την όραση της, και που, ενάντια στις συντριπτικές πιθανότητες και με μεγάλη επιμονή, εξελίχθηκε σε μια ιδιαίτερα ευφυή και ευαίσθητη γυναίκα η οποία έγραψε, μίλησε και δούλεψε ασταμάτητα για τη βελτίωση των άλλων. Ήταν η πρώτη γυναίκα κωφή, και τυφλή η οποία κατάφερε να σπουδάσει. Έγινε ένα ένα ισχυρό σύμβολο του θριάμβου της επιμονής και της δύναμης του χαρακτήρα πάνω στη δυστυχία“

 

 

 

 

Keller και Sullivan εμφανίζονται σε αυτή την ταινία του 1928, στην οποία η Annie Sullivan εξηγεί και έπειτα δείχνει τη μεθοδολογία που χρησιμοποίησε για να διδάξει στην Keller τη γλώσσα, [τα περισσότερα από τα στοιχεία αυτά εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο με τους μαθητές που είναι κωφοί και τυφλοί]

 

 

Η Helen Keller είπε, “The best and most beautiful things in the world cannot be seen or even touched; they must be felt with the heart.”

Τι πιστεύεις ότι εννοεί;

 

 

Βλέπουμε…

 

Δραστηριότητες για την ταινία

(η ιδέα μου δόθηκε από : https://tosakidio.gr/course/helen-keller/)

Λήψη αρχείου

Κύριο γραμματικό φαινόμενο

Η Ραλλού μας μαθαίνει…

Μιλάμε και μαθαίνουμε για το πώς εκφράζουμε  τον τρόπο

Πώς εκφράζουμε τον τρόπο

Για να εκφράσουμε τον τρόπο, δηλαδή να απαντήσουμε στην ερώτηση πώς, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε:

• τροπικά επιρρήματα π.χ. έτσι, μαζί, αλλιώς, καλά, βιαστικά, κτλ.
• εκφράσεις που δηλώνουν τρόπο π.χ. σιγά σιγά, έτσι κι αλλιώς, έτσι κι έτσι, κτλ.
• μετοχές του ενεστώτα της ενεργητικής φωνής που τελειώνουν σε –οντας ή –ώντας π.χ. Έφτασα στο σπίτι τρέχοντας και τραγουδώντας.
• λέξεις που συνοδεύονται από προθέσεις.π.χ. Πέρασε το δρόμο με προσοχή. Έκοψε το ψωμί χωρίς μαχαίρι.

Θυμάμαι!

Οι τροπικές μετοχές γράφονται με ο, όταν δεν τονίζονται (π.χ. τρέχοντας) και με ω, όταν τονίζονται (π.χ. τραγουδώντας).

κλικ στην εικόνα

 

 

Διάβασε το μάθημα στο διαδραστικό βιβλίο [κλικ στην εικόνα]

Γραφή, η μνήμη των ανθρώπων

 

περίπου. 50.000 χρόνια πριν ο άνθρωπος αρχίζει και δημιουργεί εικόνες στους τοίχους των σπηλαίων…

 

 

 

 

 

Μυστηριώδης εικόνες και σύμβολα ήταν βαμμένα με φυσικό χρώμα στην πέτρα ή χαραγμένα σε ξύλο ή σε οστά με αιχμηρά εργαλεία.

Κάπως έτσι αρχίζει η συναρπαστική ιστορία της γραφής…

 

 

 Η ιστορία της Γραφής

 

 

 

Ο δίσκος της Φαιστού

 

 

 

 

Η ιστορία της γραφής 

 

πάτησε στην εικόνα 

 

 

 

 

 

Κύριο γραμματικό φαινόμενο

Η Ραλλού μας μαθαίνει…

Μιλάμε και μαθαίνουμε για τους συνδέσμους και τις χρονικές προτάσεις

 

Σύνδεσμοι

Οι άκλιτες λέξεις που συνδέουν τις προτάσεις λέγονται σύνδεσμοι.

 

 

Άλλοι χρονικοί σύνδεσμοι είναι οι λέξεις:

• όταν, σαν, ενώ, καθώς, αφού, αφότου, μόλις, προτού, ώσπου, ωσότου, όσο που, όποτε.

 

Θυμάμαι!

Οι χρονικές προτάσεις χωρίζονται με κόμμα (,) από την πρόταση την οποία προσδιορίζουν

π.χ. Ενώ διαβάζει, ακούει μουσική.

 

 

κλικ στην εικόνα

Ανθολόγιο

 

 

 

Γλωσσοδέτης

Μια μέρα άσπρη ξέξασπρη
που εγώ δεν είχα μία
με τον Ρουμποκομπολογή

Στον κήπο όταν ετάιζε
μια πάπια μα ποια πάπια
του παπά μας του παχύ
τη φακή κατάπια…

 

 

Ακούμε το ποίημα, μελοποιημένο από το δίσκο του Νότη Μαυρουδή Χάρτινο καράβι.

 

 

 

Λογοπαίχνιδο

– Να ’χαμε, τι να ’χαμε;
Να ’χαμε ένα γέρο, να φύλαγε τον κήπο,
τον κήπο με τα πράσα, με τα γαριφαλάκια.
– Να ’χαμε, τι να ’χαμε;
Να ’χαμε ένα γάιδαρο να καβαλήσει ο γέρος,
ο γέρος ο καημένος, ο κακοπαθημένος,
που φύλαγε τον κήπο, τον κήπο με τα πράσα, με τα γαριφαλάκια.
– Να ’χαμε, τι να ’χαμε;
Να ’χαμε έναν κόκορα να τσίμπαγε το γάιδαρο,
να γκρέμιζε το γέρο, το γέρο τον καημένο, τον κακοπαθημένο,
που φύλαγε τον κήπο, τον κήπο με τα πράσα, με τα γαριφαλάκια.
– Να ’χαμε, τι να ’χαμε;
Να ’χαμε μιαν αλεπού, να ’τρωγε τον κόκορα,
που τσίμπησε το γάιδαρο, που γκρέμισε το γέρο,
το γέρο τον καημένο, τον κακοπαθημένο, που φύλαγε τον κήπο,
τον κήπο με τα πράσα, με τα γαριφαλάκια.