Σ’ αυτή την ενότητα
- Θα μάθουμε:
- Να χρησιμοποιούμε επιχειρήματα σε μια συζήτηση.
- Να γράφουμε επιστολές σε επίσημο και ανεπίσημο ύφος.
- Να ξεχωρίζουμε το οριστικό άρθρο από τους αδύνατους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας.
- Να κλίνουμε τα προπαροξύτονα αρσενικά ουσιαστικά σε –ος.
- Να διακρίνουμε την απλή από τη σύνθετη πρόταση.
- Λέξεις σχετικές με το περιβάλλον.
Θα μάθουμε επίσης:
- Θα γνωρίσουμε
-
- Ένα οικολογικό σχολείο.
-
κλικ στην εικόνα
Στάση βροχοσταλίδων
Μην κλείνεις τα μάτια, κλείσε τη βρύση – Μεσόγειος SOS
******
Κύριο γραμματικό φαινόμενο
Η Ραλλού μας μαθαίνει…
Μιλάμε και μαθαίνουμε για τα ουσιαστικά σε πτώση Γενική
Ουσιαστικά σε πτώση γενική χρησιμοποιούνται για να συμπληρώσουν άλλα ουσιαστικά μέσα στην πρόταση.
- σε ποιον ανήκει κάτι: τα γόνατα του Γιώργου
- τον τόπο: Η ναυμαχία του Γέροντα
- το χρόνο: Θα γυρίσουμε του χρόνου
- μια ιδιότητα, ένα χαρακτηριστικό: μαστίχα Χίου
- την αιτία: ένοχος κλοπής
- το περιεχόμενο: τελάρα ντομάτας
- τη μέτρηση χώρου ή χρόνου: πορεία μιας ώρας
- το σκοπό: έφτιαξε το στεφάνι της Πρωτομαγιάς
- ένα σύνολο που διαιρείται: τα παιδιά της παρέλασης
Θυμάμαι:
- Oρισμένα προπαροξύτονα ουσιαστικά σε –ος κατεβάζουν τον τόνο στην παραλήγουσα στη γενική του ενικού και στη γενική και αιτιατική του πληθυντικού αριθμού, π.χ. ο άνθρωπος.
- Kάποια άλλα διατηρούν τον τόνο στην προπαραλήγουσα σε όλες τις πτώσεις του ενικού και του πληθυντικού αριθμού, π.χ. ο ανεμόμυλος.
- Kάποια άλλα μπορούν και να διατηρήσουν τον τόνο και να τον κατεβάσουν π.χ. ο διάδρομος.
Παίξε με τις βροχοσταλίδες
- Να σχηματίσεις φράσεις, όπως στο παράδειγμα :
πρόεδρος -σύλλογος = τον πρόεδρο του συλλόγου
τους προέδρους των συλλόγων
άνθρωπος – δήμαρχος =
υπάλληλος – ανθόκηπος =
- Να φτιάξεις φράσεις γράφοντας το δεύτερο ουσιαστικό σε πτώση γενική.
- α) ο διάδρομος-το αεροδρόμιο
- β) το τσίμπημα-μέλισσα
- γ) τα εισιτήρια-οι επιβάτες
- δ) τα δέντρα-το δάσος
- ε) το άρωμα-το λεμόνι
- στ) τα σύνορα -τα κράτη
- ζ) το κλίμα-η χώρα
Τετράδιο εργασιών
κλικ στην εικόνα
________ * ________
κλικ στην εικόνα
Στάση βροχοσταλίδων (συνέχεια)
Κύριο γραμματικό φαινόμενο
Η Ραλλού μας μαθαίνει…
Μιλάμε και μαθαίνουμε για τις Ονοματικές και ρηματικές φράσεις!
Ονοματική λέγεται μια φράση όταν οι λέξεις από τις οποίες αποτελείται είναι ονόματα (συνήθως ουσιαστικά και επίθετα)
π.χ. Η αύξηση της θερμοκρασίας
Ρηματική λέγεται μια φράση όταν περιλαμβάνει ρήμα
π.χ. Η θερμοκρασία αυξάνεται
Μπορούμε να μετατρέψουμε:
- Μια ονοματική φράση σε ρηματική κάνοντας το ουσιαστικό, που είναι σε πτώση ονομαστική, ρήμα.
- Μια ρηματική φράση σε ονοματική, κάνοντας το ρήμα ουσιαστικό.
Η εξαφάνιση των μελισσών (Ονοματική φράση)
Οι μέλισσες εξαφανίστηκαν (Ρηματική φράση)
Εξασκήσου στις ονοματικές – ρηματικές φράσεις εδώ [κλικ]
***
Παραγωγή ρημάτων από ονόματα
- Όταν μια λέξη σχηματίζεται από μια άλλη λέξη, έχουμε παραγωγή.
Η «πρώτη» λέξη από την οποία παράγεται μια άλλη λέξη, λέγεται πρωτότυπη, π.χ. κίνδυνος.
Η λέξη που παράγεται από την πρωτότυπη λέγεται παράγωγη, π.χ. κινδυνεύω.
Πρωτότυπη λέξη Παράγωγη λέξη
σημάδ – ι σημαδ – εύω
(θέμα) (κατάληξη) (θέμα) (παραγωγική κατάληξη)
- Τα ρήματα που παράγονται από τα ονόματα τελειώνουν σε:
| -εύω, π.χ. κίνδυνος | −−✒ | κινδυνεύω |
| -ώνω, π.χ. στεφάνι | −−✒ | στεφανώνω |
| -ίζω, π.χ. σκούπα | −−✒ | σκουπίζω |
| -αίνω, π.χ. όμορφος | −−✒ | ομορφαίνω |
| -ιάζω, π.χ. βράδυ | −−✒ | βραδιάζω |
| -ύνω, π.χ. ελαφρύς | −−✒ | ελαφρύνω |
| -άζω, π.χ. δόξα | −−✒ | δοξάζω |
Εξασκήσου στην παραγωγή λέξεων εδώ [κλικ]
***
Πηγή: lazarikaterina.weebly.com
***
Δικαίωμα στο νερό
Το Τσεμπακόλι είναι ένα ορεινό χωριό στη Νότια Ινδία που έχει μεγάλο πρόβλημα με το πόσιμο νερό όπως και άλλες περιοχές του πλανήτη μας.
Οι πηγές στο Τσεμπακόλι είναι αφύλαχτες. Αυτό σημαίνει ότι από το ίδιο μέρος που παίρνουν νερό οι άνθρωποι πηγαίνουν να πιουν και ζώα που μολύνουν το νερό προκαλώντας ασθένειες στους κατοίκους.
Πολλές ανθρωπιστικές οργανώσεις (όπως η Action Aid) συνεργάστηκαν ώστε οι ίδιοι κάτοικοι να φτιάξουν πηγάδια. Τα πηγάδια αυτά σφραγίζονται και στο πάνω μέρος τους τοποθετείται μία αντλία για να μην μπορούν να πίνουν ζώα από αυτά.
Έτσι, δε μολύνεται πια το νερό.
Η Σεντού είναι 11 χρονών. Ζει μαζί με τη μητέρα της, τον πατέρα της και τα άλλα τρία αδέρφια της. Η οικογένειά της χρειάζεται περίπου 24 λίτρα νερού τη μέρα. Το νερό το φέρνει εκείνη και η μητέρα της. Κάθε φορά μπορούν να κουβαλήσουν μόνο 6 λίτρα.
Εκπαιδεύοντας τους αυριανούς Έλληνες πολίτες του κόσμου, Action Aid Ελλάς
Έλλειψη νερού – Αφρική
*
Water Changes Everything
Almost a billion people live without clean drinking water. We call this the water crisis. It’s a crisis because it only starts with water — but water affects everything in life.
Health. Education. Food security. And the lives of women and children, especially.
We can end the water crisis in our lifetime. But first we have to let everyone know it’s happening. Learn how water changes everything — and share this with everyone you know.
Written by charity: water + Jonathan Jarvis
Νερό – Γράμμα από το 2070
**************************
Γράφουμε μια επιστολή
Πώς γράφω μια επιστολή
- α) Στοιχεία παραλήπτη (σε επίσημη επιστολή)
- β) Χώρος και χρόνος (πού βρισκόμαστε/ημερομηνία)
- γ) Προσφώνηση
- δ) Κείμενο
- ε) Επιφώνηση
- στ) Υπογραφή
- Αγαπημένε μου φίλε…
- Αγαπητέ/ή κύριε ή κυρία…
- Κύριε ή κυρία…
- Σε φιλώ
- Φιλιά
- Με αγάπη
- Με τιμή
- Μετά τιμής
- Με σεβασμό
- Με εκτίμηση
Όταν γράφουμε μια επιστολή πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στο ύφος που χρησιμοποιούμε. Αν η επιστολή μας απευθύνεται σε κάποιο φίλο ή γνωστό μας, χρησιμοποιούμε απλό και φιλικό ύφος. Όταν απευθυνόμαστε σε κάποιον μεγαλύτερο μας ή άγνωστο χρησιμοποιούμε επίσημο, τυπικό και ευγενικό ύφος.
Κάνε κλικ στην εικόνα
Αφού γράψουμε την επιστολή μας, τη διπλώνουμε και την βάζουμε σε ένα φάκελο. Στο μπροστινό μέρος του φακέλου (επάνω αριστερά) γράφουμε τα στοιχεία του αποστολέα, και τα στοιχεία του παραλήπτη (κάτω δεξιά)
Φάκελος επιστολής
Προσέχω να γράφω τις απαραίτητες πληροφορίες στη σωστή θέση!
Τετράδιο εργασιών
κλικ στην εικόνα
________ * ________
κλικ στην εικόνα
Χρησιμοποίησέ το ξανά… και ξανά… και ξανά…
Πολλά από τα πράγματα που χρησιμοποιούμε καθημερινά και θεωρούνται μιας χρήσης με την ανακύκλωση μπορούν να ξαναχρησιμοποιηθούν.
*
Το τραγούδι της σακούλας
*
Κύρια γραμματικά φαινόμενα
Η Ραλλού μας μαθαίνει…
1. Μιλάμε και μαθαίνουμε για τους αδύναμους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας και τα οριστικά άρθρα!
2. Αναγνωρίζουμε τις απλές και τις σύνθετες προτάσεις
3. Παράγωγες και σύνθετες λέξεις
Πολύ συχνά στο γραπτό ή στον προφορικό λόγο, χρησιμοποιούμε μικρές λέξεις όπως οι του, τον, τους, τη(ν), της, τις, τα, το,
π.χ. Τον είδα σήμερα τον κύριο μου και του είπα τα νέα. Μου έδωσε τα μαθήματα και μου είπε: “διάβασέ τα καλά!”
Οι λέξεις αυτές διαφέρουν γραμματικά, επειδή άλλες είναι αδύναμοι τύποι της προσωπικής αντωνυμίας γ΄προσώπου (αυτός, αυτή, αυτό) και άλλες είναι οριστικά άρθρα.
Θυμάμαι:
- Τα άρθρα μπαίνουν μπροστά από ονόματα, ενώ οι αντωνυμίες μπαίνουν μπροστά ή μετά από τα ρήματα.
- Πολλές φορές, για να μην επαναλάβουμε ένα όνομα που έχουμε πει ή γράψει προηγουμένως, χρησιμοποιούμε τον αδύναμο τύπο της προσωπικής αντωνυμίας.
| Α’ πρόσωπο | ||
|---|---|---|
| Ενικός αριθμός | Πληθυντικός αριθμός | |
| Γεν. |
μου
|
μας
|
| Αιτ. |
με
|
μας
|
| Β’ πρόσωπο | ||
|---|---|---|
| Ενικός αριθμός | Πληθυντικός αριθμός | |
| Γεν. |
σου
|
σας
|
| Αιτ. |
σε
|
σας
|
| Γ’ πρόσωπο | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ενικός αριθμός | Πληθυντικός αριθμός | |||||
| Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο | |
| Ον. |
τος
|
τη
|
το
|
τοι
|
τες
|
τα
|
| Γεν. |
του
|
της
|
του
|
τους
|
τους
|
τους
|
| Αιτ. |
τον
|
τη(ν)
|
το
|
τους
|
τις/τες
|
τα
|
Μόνο στις εκφράσεις: «Να τος», «Να τη», «Να το», «Να τοι», «Να τες», «Να τα»
*
Απλές και σύνθετες προτάσεις
Απλή είναι η πρόταση που έχει:
- μόνο ένα ρήμα π.χ. Παίζω.
- ένα ρήμα και το υποκείμενό του
π.χ. Η Xριστίνα παίζει.- ένα ρήμα, το υποκείμενό του και το αντικείμενό του
π.χ. Η Xριστίνα παίζει κουτσό.- ένα ρήμα, το υποκείμενό του και το κατηγορούμενο
π.χ. Η Xριστίνα είναι χαμογελαστή.
Σύνθετη είναι η πρόταση που έχει:
- ένα ρήμα και περισσότερα από ένα υποκείμενα, αντικείμενα ή κατηγορούμενα τα οποία χωρίζονται μεταξύ τους με κόμμα ή συνδέονται με το σύνδεσμο «και»
π.χ. H Xριστίνα, η Δέσποινα και η Όλγα παίζουν κρυφτό.
*
Η οικογένεια του ρήματος ποιώ
Το αρχαίο ρήμα ποιώ σημαίνει “κάνω, φτιάχνω, κατασκευάζω, δημιουργώ”
Παράγωγες λέξεις
ποίηση, ποιητής, ποιήτρια, ποιητικός, ποίημα
Σύνθετες λέξεις
- – ρήματα με το ποιώ: αξιοποιώ, χρησιμοποιώ,________________________________________
- – ουσιαστικά σε –ποίηση: προσποίηση, γελιοποίηση, __________________________________
- – ουσιαστικά σε –ποιος: αρτοποιός, επιπλοποιός, _____________________________________
- – ουσιαστικά σε –ποιείο: αρτοποιείο, επιπλοποιείο, ____________________________________
- – επίθετα σε –ποιητος: χειροποίητος, _______________________________________________
Τετράδιο εργασιών
κλικ στην εικόνα
________ * ________
κλικ στην εικόνα
Σκουπίδια στη θάλασσα
Πόσα χρόνια χρειάζονται για να διαλυθούν τα σκουπίδια στη θάλασσα;
Η φύση έχει φροντίσει να ανακυκλώνει τα υλικά της όμως τα ανθρώπινα δημιουργήματα δεν καταστρέφονται εύκολα. Πολλές φορές βλέπουμε στην παραλία ή στη θάλασσα να επιπλέουν σκουπίδια , αλλά αλήθεια πόσο χρόνο χρειάζονται για να διαλυθούν φυσικά;;
Στη φωτογραφία, που ακολουθεί μπορούμε να δούμε πόσος χρόνος χρειάζεται για να διαλυθούν στη θάλασσα διάφορα υλικά, όπως μας ενημερώνει η Ελληνική Ένωση Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος.
Οι χρόνοι, που αναλογούν στη διάλυση των σκουπιδιών είναι πολύ μεγαλύτεροι από αυτούς, που φανταζόμαστε!! Έτσι, ενώ φυτικά προϊόντα, όπως φλούδες και κομμάτια φρούτων και λαχανικών διαλύονται σε μερικές εβδομάδες, δεν ισχύει το ίδιο και για ένα αλουμινένιο τενεκεδάκι, που χρειάζεται 80-200 χρόνια. Ένα πλαστικό μπουκάλι θα χρειαστεί τουλάχιστον 450 χρόνια, ενώ το γυάλινο μπουκάλι ανήκει στην χειρότερη κατηγορία, θέλοντας 1.000.000 χρόνια για να διαλυθεί στη θάλασσα!!
Ας αναλογιστούμε λοιπόν τις επιπτώσεις, που υπάρχουν κάθε φορά ,που αδιαφορώντας αφήνουμε σκουπίδια σε κάποια παραλία ή τα πετάμε στη θάλασσα. Και το παραμικρό σκουπίδι έχει συγκλονιστικές συνέπειες για το περιβάλλον, που ζούμε.
πηγή: http://www.ienimerosi.gr/posa-chronia-chriazonte-gia-na-dialithoun-ta-skoupidia-sti-thalassa/
*
Midway
Το παρακάτω βίντεο δείχνει πόσο τραγικά πεθαίνουν τα πουλιά στο νησί Midway, που βρίσκεται στον βόρειο Ειρηνικό.
Τα πουλιά τρώνε τα σκουπίδια που πέταξαν οι άνθρωποι στη θάλασσα, πλαστικές σακούλες, καπάκια και διάφορα υλικά που δεν διασπώνται.
Όπως αναφέρει η WWF, οι θαλάσσιες χελώνες τρώνε τις πλαστικές σακούλες νομίζοντας ότι είναι μέδουσες, με αποτέλεσμα να πεθαίνουν από ασφυξία.
Προσοχή λοιπόν!
ΔΕΝ ΠΕΤΑΜΕ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΣΤΙΣ ΘΑΛΑΣΣΕΣ
…όπως και πουθενά αλλού!
*
Τετράδιο εργασιών
κλικ στην εικόνα
________ * ________
Πώς επιχειρηματολογώ;
Θυμάμαι από την Γ’ τάξη…
Σε μια συζήτηση, μπορούμε να πείσουμε τον συνομιλητή μας ότι η δική μας άποψη είναι σωστή, δηλαδή ότι έχουμε δίκιο, μόνο αν χρησιμοποιήσουμε τα κατάλληλα επιχειρήματα. Σε διαφορετική περίπτωση, όπως βλέπεις και στην παραπάνω εικόνα, ο καθένας λέει τα δικά του και η συζήτηση ναυαγεί!
Ένας άλλος τρόπος για να θυμόμαστε τη σειρά με την οποία γράφουμε τέτοιου είδους κείμενα είναι να μας αρέσουν τα χάμπουργκερ. Παρόλο που δεν είναι και τόσο υγιεινά, όταν τα τρώμε, το στήσιμο ενός χάμπουργκερ μπορεί να μας βοηθήσει να θυμόμαστε τη σωστή σειρά με την οποία πρέπει να αναπτύξουμε το κείμενό μας.
- Το πάνω ψωμάκι μας βοηθά να εκφράσουμε την άποψή μας,
- τα υλικά αποτελούν τους λόγους/τα επιχειρήματα για να την υποστηρίξουμε και
- το κάτω ψωμάκι μας βοηθά να ξανα-δηλώσουμε την άποψή μας και να καταλήξουμε σε ένα συμπέρασμα.
Ας κάνουμε ένα παράδειγμα…
Το παράδειγμα είναι δανεισμένο από το βιβλίο “I wanna iguana” των Karen Kaufman Orloff και David Gatrow
Θα μπορούσες να συνεχίσεις την ιστορία με τον Alex; Θυμήσου! Πρέπει να βοηθήσεις τον Alex να βρει τα κατάλληλα επιχειρήματα ώστε στο τέλος να καταφέρει να πείσει τη μαμά του να δεχθεί το ιγκουάνα στο σπίτι!
… και μη ξεχνάς!
Η μαμά έχει ΠΑΝΤΑ τα δικά της επιχειρήματα
Επιχειρήματα του Alex Επιχειρήματα της μαμάς
_________________________ ____________________________
_________________________ ____________________________
_________________________ ____________________________
_________________________ ____________________________
_________________________ ____________________________
_________________________ ____________________________
Σήμερα διαβάζουμε από το Ανθολόγιο!
κλικ στην εικόνα
Το πορτοκάλι και μια ηλιαχτίδα
Σήμερα θα διαβάσουμε από το Ανθολόγιο το κείμενο ” Το πορτοκάλι και μια ηλιαχτίδα”, (συγγραφέας, Μάνος Κοντολέων)
Αφού διαβάσουμε και επεξεργαστούμε το κείμενο θα ακούσουμε το τραγούδι “Ήλιε μου”
Μέσα απ’ το παράθυρό μου
έκλεψες το όνειρό μου
ήλιε μου
Πήγες να κρυφτείς μα σ’ είδα
ξέφυγε μια ηλιαχτίδα
ήλιε μου
Είδες κιόλας τόσα μέρη
κι’ είναι ακόμα μεσημέρι
ήλιε μου
Μα πού πας, πού βασιλεύεις
ποιo βασίλειο γυρεύεις
ήλιε μου
Τ’ όνειρο που μου ‘χεις πάρει
θα το φέρει το φεγγάρι
ήλιε μου
[πηγή: δίσκος Τα μυστικά του κήπου, ερμηνεία: Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Σείριος 2001]