Ήρθαν, είδαν και τράβηξαν φωτογραφίες. Και χάρη σε αυτούς – τους 150.000 χρήστες του Flickr – μια ομάδα επιστημόνων έχτισε την Ρώμη σε μια μέρα.
Χρησιμοποιώντας περίπου μισό εκατομμύριο φωτογραφίες από την δημοφιλή υπηρεσία που είχαν σαν θέμα τους την Ρώμη, την Βενετία και την παραλιακή πόλη του Dubrovnik στην Κροατία, οι επιστήμονες του Graphics and Imaging Laboratory στο πανεπιστήμιο της Washington συνέθεσαν τα ψηφιακά μοντέλα των τριών αυτών πόλεων σε 3D. Η εργασία αυτή βασίζεται στους αλγόριθμους που χρησιμοποιούνται στο Photosynth της Microsoft, οι οποίοι και εφευρέθηκαν στο ίδιο εργαστήριο.
Μια σειρά από εισαγωγικά βίντεο στην ιστοσελίδα του εργαστηρίου, επιτρέπουν στους επισκέπτες να κάνουν μια εικονική πτήση γύρω από μνημεία όπως την Βασιλική του Αγίου Πέτρου, το Κολοσσαίο και την πλατεία του Αγίου Μάρκου στην Βενετία.
Ένα περίεργο πρόβλημα αντιμετωπίζουν οι χρήστες του Facebook στα Υψώματα του Γκολάν: μέσω ποιας χώρας συνδέονται στο περίφημο δίκτυο; Της Συρίας ή του Ισραήλ;
Είναι γνωστό ότι τα Υψώματα του Γκολάν είναι μια περιοχή που κατέκτησε το Ισραήλ στη διάρκεια του Πολέμου των Έξι Ημερών, το 1967. Η συνολική της έκταση είναι 3.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα από τα οποία τα 1.800 ελέγχονται από το Ισραήλ και τα υπόλοιπα από τη Συρία.
Αντίστοιχα, 38.900 κάτοικοι ζουν -θεωρητικά- στο Ισραήλ και 79.000 στη Συρία.
Πριν από μερικά χρόνια ο Τούρκος πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν ανέλαβε το ρόλο μεσολαβητή μεταξύ Ισραήλ-Συρίας με στόχο την εξεύρευση λύσης στο θέμα.
Ωστόσο, ο νέος πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, έχει ξεκαθαρίσει ότι τα Υψώματα ανήκουν στο Ισραήλ και αυτό δεν θα αλλάξει.
Μέχρι πρόσφατα οι χρήστες του Facebook από τη συγκεκριμένη περιοχή συνδέονταν στο δίκτυο με χώρα προέλευσης τη Συρία ή χωρίς ένδειξη χώρας.
Ωστόσο, χρήστες από το Ισραήλ ξεκίνησαν μια εκστρατεία -μέσω Facebook- προκειμένου αυτό να αλλάξει. Η εκστρατεία είχε τη γνωστή «συνταγή»: δημιουργία ενός γκρουπ με τίτλο Facebook, Golan residents live in Israel, not Syria (Οι χρήστες του Facebook στα Υψώματα του Γκολάν ζουν στο Ισραήλ, όχι στη Συρία).
Μέσα σε λίγες μέρες, όπως αναφέρεται στο CNN, περίπου 2.500 άτομα είχαν γίνει μέλος του γκρουπ. Αποτέλεσμα; Το Facebook άλλαξε τακτική: τώρα επιτρέπονται και οι δύο χώρες.
«Αντιμετωπίζουμε ξεχωριστά την κάθε περίπτωση που έχει να κάνει με εδαφικές διαφορές» δήλωσε στο αμερικανικό δίκτυο ένας εκπρόσωπος του Facebook.
Στα ίδια τα Υψώματα του Γκολάν οι αντιδράσεις ήταν -ασφαλώς- αναμενόμενες: άλλοι χάρηκαν με την προσθήκη του Ισραήλ ως χώρα προέλευσης και άλλοι απογοητεύτηκαν.
Μάλιστα, αρκετοί εκφράζουν ανησυχίες ότι οι εξελίξεις θα προκαλέσουν την ολική απαγόρευση του Facebook στη Συρία, όπως και άλλων sites κοινωνικής δικτύωσης.
«Το θέμα δεν έχει να κάνει με τη διένεξη Αράβων-Ισραηλινών. Έχει να κάνει με το γεγονός ότι αυτά τα sites είναι εξαιρετικά δημοφιλή μεταξύ των ακτιβιστών στη Συρία» δηλώνει ένας κάτοικος των Υψωμάτων.
Σε κάθε περίπτωση, το Facebook κατάφερε κάτι ακόμα: βρέθηκε στη δίνη μιας πολιτικής υπόθεσης που κρατά εδώ και 42 χρόνια…
Ολο και περισσότεροι Ελληνες μαθητές αποφοιτούν από το Λύκειο. Η χώρα μας, μάλιστα, έχει σημειώσει ένα μεγάλο άλμα τα τελευταία χρόνια στη μείωση της μαθητικής διαρροής από την υποχρεωτική εκπαίδευση. Ομως, η πορεία των Ελλήνων 18χρονων δεν είναι το ίδιο ανοδική. Αφού εισαχθούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, κατόπιν καθυστερούν να αποφοιτήσουν. Η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση μεταξύ των χωρών του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), με το χαμηλότερο ποσοστό αποφοίτων επί του συνόλου των τελειόφοιτων.
Ο εκδότης Αργύρης Καστανιώτης τοποθετείται για το θέμα του ηλεκτρονικού βιβλίου με άρθρο του στην Καθημερινή.
Το ψηφιακό βιβλίο δεν έρχεται ώστε να αντικαταστήσει το έντυπο βιβλίο που όλοι έχουμε αγαπήσει. Ερχεται να προσφέρει τις ευκολίες που παρέχουν τα ψηφιακά μέσα, όπως την αποθήκευση μεγάλου όγκου κειμένων και τη διαχείρισή τους μέσω της ψηφιακής βιβλιοθήκης ή την επιλογή του μεγέθους και τύπου της γραμματοσειράς από τον ίδιο τον αναγνώστη. Επιπλέον, επιτρέπει να αναβιώσουν βιβλία εκτός κυκλοφορίας σημαντικών συγγραφέων και καθιστά εμπορικά βιώσιμα βιβλία μεγάλης λογοτεχνικής αξίας, όπως για παράδειγμα είναι οι ανθολογίες ποίησης.
Η αγορά του ψηφιακού βιβλίου στην Ελλάδα, μετά το άνοιγμα που έκαναν οι Εκδόσεις Καστανιώτη, αυτή την εποχή εδραιώνεται και σύντομα θα είναι και εμπορικά διαθέσιμοι και παλαιότεροι αλλά και νέοι τίτλοι.
Ως εκδότες πρώτο μας μέλημα είναι η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας των συγγραφέων μας, αλλά και η διάθεση του έργου τους με την καλύτερη δυνατή παρουσία προς τους αναγνώστες μας, με στόχο τη μέγιστη απόλαυση της ανάγνωσης.
Το Facebook «ενισχύει τη νοημοσύνη», σε αντίθεση με το Twitter το οποίο την «υποβαθμίζει».
Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε μετά σειρά πειραμάτων η Τρέισι Αλοουεϊ, καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Στέρλινγκ της Σκοτίας.
Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την Αλοουεϊ, η αλληλεπίδραση με φίλους στο εξαιρετικά πλούσιο και ποικιλόμορφο από άποψη περιεχομένου Facebook φέρεται να οξύνει τη «μνήμη εργασίας» του ατόμου (κατά τρόπο ανάλογο με τα παιχνίδια στρατηγικής και τα sudoku), ενώ το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα λέγεται πως έχουν τόσο η παρατεταμένη χρήση του περισσότερο λιτού και απλοϊκού Twitter όσο και η πολύωρη θέαση βίντεο στο YouTube.
H Microsoft παρουσίασε το Courier στη Gizmodo Gallery στη Νέα Υόρκη.
Πρόκειται για μία συσκευή δίδυμων multitouch οθονών που διπλώνεται σαν βιβλίο. Οι οθόνες είναι των 7 ιντσών και το interface είναι ειδικά σχεδιασμένο για να αντιλαμβάνεται σωστά τόσο τις κινήσεις των δακτύλων, όσο και αυτές ενός στυλό.
Η πλατφόρμα αυτοδημοσίευσης Blogger (www.blogger.com) γιόρτασε πρόσφατα τα δέκατα γενέθλιά της, προσφέροντας μια σειρά από νέες λειτουργίες που θα ικανοποιήσουν τις επιθυμίες των χρηστών.
Aρρηκτα συνδεδεμένη με την ανάπτυξη και εξάπλωση του ιστολογείν (blogging) παγκοσμίως, η πλατφόρμα αυτοδημοσίευσης Blogger (www.blogger.com) γιόρτασε πρόσφατα δέκα χρόνια λειτουργίας. Συστάθηκε τον Aύγουστο του 1999 από μια μικρή εταιρεία ονόματι Pyra Labs στο Σαν Φρανσίσκο. Στην πορεία η υπηρεσία (που εξαγοράστηκε από την Google τον Φεβρουάριο του 2003) έμελλε να «ταράξει» τα «λιμνάζοντας νερά» και να αλλάξει τις ισορροπίες στους χώρους της ενημέρωσης και της δημόσιας απεύθυνσης («δημόσιας σφαίρας»), δίνοντας, μεταξύ άλλων, «φωνή στους άφωνους».
Eνδεικτικά, πάνω στην εν λόγω πλατφόρμα «χτίστηκαν» τόσο το ιστολόγιο-κραυγή απόγνωσης-καταγγελία της Aμαλίας Kαλυβινού (το http://fakellaki.blogspot.com στο οποίο η καρκινοπαθής Aμαλία κατέγραφε με συγκλονιστικό τρόπο τη μάχη της ενάντια στην επάρατη νόσο, καθώς και στα «φακελάκια» του ελληνικού συστήματος υγείας μέχρι τον θάνατό της σε ηλικία 30 ετών) όσο και τα ποικίλα καλέσματα διαμαρτυρίας μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2007 σε Πάρνηθα και Hλεία.
Περισσότερο εύκολο στη χρήση από τους ανταγωνιστές του (WordPress, Xanga, LiveJournal, Typepad), το λογισμικό Blogger μπορεί πλέον να μη βρίσκεται στο επίκεντρο της δημοσιότητας (κυριαρχεί η υπηρεσία Twitter), αλλά παραμένει το δημοφιλέστερο εργαλείο αυτοδημοσίευσης στον παγκόσμιο ιστό. Για του λόγου το αληθές, εν έτει 2009, η πλατφόρμα Blogger φιλοξενεί δέκα εκατ. «ενεργούς» χρήστες (έτσι ονομάζονται τα άτομα που έχουν προχωρήσει σε κάποια ανάρτηση τις τελευταίες 30 ημέρες), ενώ δέχεται μηνιαίως περίπου 300 εκατ. μοναδικές επισκέψεις. Xαρακτηριστικά, κάθε λεπτό της ώρας, στα ιστολόγια της υπηρεσίας (η οποία, σημειωτέον, ομιλεί 41 γλώσσες) γράφονται περί τις 270.000 λέξεις.
Νέα gadgets
Eπί του παρόντος, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης δέκα χρόνων από τη γέννησή του, το λογισμικό Blogger εμπλουτίζεται με μια σειρά από νέες δυνατότητες. Λόγος για νέα gadgets, όπως το «Aναγνώστες» (επιτρέπει στον χρήστη να αποκτά οπαδούς, να τους μοστράρει στο blog του, καθώς και να δηλώνει ο ίδιος οπαδός άλλων ιστολογίων, στα πρότυπα των followers του Twitter), το «πλαίσιο αναζήτησης» (πραγματοποιεί αναζητήσεις όρων σε ιστολόγια, links, blogrolls), το «SocialVibe» (συγκεντρώνει χρήματα για φιλανθρωπίες) και το «event» (διαφημίζει μια εκδήλωση), τα οποία ο χρήστης δύναται να προσθέσει στη σελίδα του μέσω της επιλογής «Διάταξη – προσθήκη gadget».
Eπιπλέον, ο κυβερνοναύτης μπορεί να λαμβάνει σε μια «λίστα ανάγνωσης» ενημερώσεις με τα όσα δημοσιεύονται στα ιστολόγια, τα οποία ο ίδιος έχει επιλέξει να παρακολουθεί, να εισάγει ένα link «μεταπήδησης» τύπου «διαβάστε περισσότερα» στις αναρτήσεις του, καθώς και να ανανεώνει το blog του «εν κινήσει», είτε μέσω κινητού τηλεφώνου είτε μέσω διεύθυνσης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου e-mail (Mail-to-Blogger).
WordPress – Ο μεγάλος ανταγωνιστής
μπορει ο Blogger να γιορτάζει τα δέκατα γενέθλιά του από τον θρόνο της δημοφιλέστερης στον κόσμο blogging πλατφόρμας, όμως ένα άλλο λογισμικό αυτοδημοσίευσης ονόματι WordPress (www.wordpress.com) κερδίζει έδαφος, προσεγγίζοντας με γοργούς ρυθμούς την κορυφή. Για του λόγου το αληθές, στις Hνωμένες Πολιτείες η βάση πελατών του WordPress αναπτύσσεται με έναν ετήσιο ρυθμό της τάξης του 40% (έναντι ενός 14% του Blogger), ποσοστά τα οποία στον υπόλοιπο κόσμο, εκτός των HΠA, υπολογίζονται σε 59% (για το WordPress) και 38% (για το Blogger). H «λογική» σειρά των πραγμάτων, όπως έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα, θέλει κάθε επίδοξο ιστολόγο να ξεκινά την «καριέρα» του από το Blogger και εν συνεχεία, αφού πρώτα εξοικειωθεί με τις βασικές διαδικασίες του «ιστολογείν», να κάνει το επόμενο βήμα, μετακομίζοντας στο περισσότερο δύσκολο και εξελιγμένο από άποψη δυνατοτήτων WordPress, το οποίο, μεταξύ άλλων, προσφέρει αποθηκευτικό χώρο 3 GB (απέναντι στο 1 Gb του Blogger) και μεγαλύτερες ελευθερίες στη διαμόρφωση του interface.
Η ευκολία στη χρήση απελευθερώνει τη δυνατότητα έκφρασης
«Kαλά και χρυσά» όλα τα νέα εργαλεία του Blogger, επί της ουσίας ωστόσο απέχουν πολύ από το να θεωρούνται «πρωτοποριακά», γεγονός το οποίο δημιουργεί εύλογα ερωτήματα σχετικά με τη μελλοντική διάρκεια της κυριαρχίας του. Tο δυνατότερο χαρτί του Blogger, δέκα χρόνια μετά τη γέννησή του, παραμένει η ευκολία στη χρήση του, μια ευκολία η οποία έχει απελευθερώσει τις δυνατότητες έκφρασης εκατομμυρίων ανθρώπων ανά τον κόσμο.
Μας λένε κάποιοι, που δίνουν την εντύπωση ότι βρίσκονται σε κατάσταση μόνιμης ανησυχίας για την επιβίωση του ελληνικού έθνους, ότι η ελληνική γλώσσα κινδυνεύει να χαθεί.
Και σπεύδουν να μας δώσουν παραδείγματα λαθών που ψάρεψαν στο δημόσιο λόγο, οικτίροντας τους αμαθείς που λένε «ανταπεξέρχομαι» αντί για το σωστό «αντεπεξέρχομαι», «απανέκαθεν» αντί «ανέκαθεν», «όλους όσους» αντί «όλους όσοι».
Η γλωσσολογία τούς διαψεύδει. Η γλώσσα μας όχι μόνο δεν φαίνεται να χάνεται, αλλά συνεχίζει ακμαία την πορεία της στο χρόνο. Οπως κάθε γλώσσα, έτσι και η ελληνική εμπλουτίζεται, προσαρμόζεται και εξελίσσεται. Μας λέει, επίσης, η γλωσσολογία ότι το σωστό και το λάθος στη γλώσσα δεν είναι απόλυτες έννοιες και ότι η υπόδειξη του σωστού δεν είναι πάντα όσο αθώα φαίνεται. Συχνά η υπόδειξη του σωστού και ο στιγματισμός του λάθους λειτουργούν εξουσιαστικά, προάγοντας κοινωνικές ανισότητες.
«Η “σωστή” χρήση της γλώσσας» γράφει στο βιβλίο της «Γλώσσα και ιδεολογία» η Αννα Φραγκουδάκη, καθηγήτρια Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης στο Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Αθηνών, «αποτελεί, κατά την κοινωνιογλωσσολογία, τυπικό σύστημα, προϊόν καθαρά κοινωνικής επεξεργασίας, που ορίζει ποιες επιλογές πρέπει να κάνει ο ομιλητής για να προσαρμόζεται στο αισθητικό ή κοινωνικό και μορφωτικό γλωσσικό ιδεώδες των κοινωνικών ομάδων που διαθέτουν κύρος και εξουσία».
Αυτό συμβαίνει διότι η γλώσσα δεν είναι ουδέτερη και αθώα. Κάθε γλωσσική ανταλλαγή, λέει ο ανθρωπολόγος Πιέρ Μπουρντιέ στο βιβλίο του «Γλώσσα και συμβολική εξουσία», εκτός από σχέση επικοινωνίας, «είναι επίσης μια οικονομική ανταλλαγή […], η οποία είναι ικανή να προσπορίσει ένα ορισμένο κέρδος, υλικό ή συμβολικό». Ως χρήστες της γλώσσας, διαθέτουμε κατά τον Μπουρντιέ ένα γλωσσικό κεφάλαιο, μια ικανότητα να ελισσόμαστε μέσα στη γλώσσα. Οσο μεγαλύτερο είναι το γλωσσικό μας κεφάλαιο τόσο περισσότερο διακρινόμαστε από τους άλλους και άλλο τόσο περισσότερο καταφέρνουμε να ελιχθούμε στον κοινωνικό καταμερισμό.
«Δεν υπάρχουν για τη γλωσσολογία τυχαία ή ανόητα λάθη» λέει η Μάρω Κακριδή – Φερράρι. «Τα λάθη γίνονται σε σημεία του συστήματος που είτε είναι αδιαφανή είτε αποτελούν εξαιρέσεις στους γλωσσικούς κανόνες. Οταν κάποιος λέει: “Τα αποτελέσματα επεξεργάστηκαν από ειδικούς”, το λέει επειδή παρασύρεται από την ενεργητική διάθεση του ρήματος επεξεργάζομαι, που όμως είναι αποθετικό και δεν έχει ενεργητική φωνή. Πιθανότατα αυτό το λάθος κάποια στιγμή να ενταχθεί στην πρότυπη γλώσσα και να μη θυμόμαστε ότι κάποτε ήταν λάθος. Οπως δεν θυμόμαστε σήμερα ότι κάποτε το “δείχνω” ήταν λάθος και το σωστό ήταν το “δεικνύω”, και ότι ακόμη παλιότερα το σωστό ήταν το “δείκνυμι”».
Αλλο λάθος, για το οποίο έχει γίνει μεγάλος θόρυβος, είναι το «απανέκαθεν». Εξηγεί ο μεταφραστής Γιάννης Η. Χάρης, που αρθρογραφεί χρόνια για τη γλώσσα: «Το αρχαϊκό επίθημα “-θεν” δεν είναι διαφανές. Δεν μπορεί να το αναγνωρίσει κάποιος, να καταλάβει μόνος του ότι σημαίνει “από”, παρά μόνο αν το έχει διδαχτεί ειδικά. Οταν θέλει, λοιπόν, να χρησιμοποιήσει το “ανέκαθεν” ως επίρρημα, βάζει μπροστά την πρόθεση “από”, την οποία δεν αναγνωρίζει στο “-θεν” – όπως λέει “από μακριά”, “από κοντά” ή “από παλιά”, που έχει, μάλιστα, παραπλήσια σημασία με το ανέκαθεν».
Για όσους διαμαρτυρηθούν, ο Γιάννης Η. Χάρης επισημαίνει ότι αυτό το λάθος βρίσκεται μεταξύ άλλων στον Ομηρο («απ’ ουρανόθεν», καθώς και «εξ ουρανόθεν»), στους Ευαγγελιστές («από μακρόθεν») και στον Ελύτη, έστω κι αν ο ποιητής το χρησιμοποίησε για λόγους προσωδίας («πάλι βγήκα εκεί / που το κολύμπι μ’ έβγαζε απ’ ανέκαθεν» («Τα ελεγεία της οξώπετρας»). Μάλιστα, ο Εμμανουήλ Κριαράς το έβαλε στο λεξικό του ως λαϊκό τύπο.
Πρέπει, λοιπόν, να σταματήσουμε να διορθώνουμε; «Αν δεν διορθώσουμε κάποιον», λέει η Μάρω Κακριδή – Φερράρι, «τον αφήνουμε εκτεθειμένο στην κριτική και στο στιγματισμό, μια που το σχολείο και η κοινωνία έχουν συγκεκριμένη αντίληψη για το “λάθος”. Η διόρθωση είναι μια κοινωνική πράξη, όχι γλωσσολογική. Στοχεύει στο να μάθει κάποιος, για δικό του κέρδος, αυτό που είναι γενικότερα αποδεκτό σε μια συγκεκριμένη στιγμή».
«Διορθώνουμε και περιμένουμε να δούμε, γιατί απλούστατα δεν ξέρουμε τι, αν και πότε θα επικρατήσει» λέει ο Γιάννης Η. Χάρης. «Το θέμα είναι η ιδεολογία που διέπει τη διόρθωση, αν η διόρθωση έχει αυστηρά ρυθμιστικό χαρακτήρα, που αποκλείει δηλαδή, που απορρίπτει προγραμματικά την εξέλιξη της γλώσσας. Γε- νικότερα, ο ίδιος ο λόγος για τη γλώσσα μπορεί να θεωρηθεί εξουσιαστικός· ακόμη και η κουβέντα που κάνουμε εδώ».
Με εξουσιαστικό τρόπο λειτουργεί ως προς το ύφος η χρήση λόγιας και, κυρίως, αρχαΐζουσας γλώσσας, διότι εμφανίζει τον ομιλητή ως κάτοχο μιας ανώτερης, υποτίθεται, μορφής γλώσσας. Λέμε πολύ συχνά πια «λαμβάνω» αντί για «παίρνω» και όλο και συχνότερα «ουδείς» αντί για «κανένας». Στην τηλεόραση, στις πλημμύρες τα νερά δεν ξεχειλίζουν, αλλά «τα ύδατα υπερχειλίζουν»· ο ασθενής δεν μεταφέρεται στο νοσοκομείο, αλλά «διακομίζεται» και η νύφη δεν μπαίνει στην εκκλησία, αλλά «εισέρχεται του ναού» (που είναι και γραμματικό λάθος, διότι το εισέρχομαι δεν συντάσσεται με γενική, όπως το εξέρχομαι· λάθη τέτοιου είδους αφθονούν σ’ αυτές τις περιπτώσεις βεβιασμένης χρήσης αρχαΐζουσας γλώσσας, ακριβώς διότι εκεί παραβιάζεται το γλωσσικό αίσθημα).
«Ο μορφωμένος ομιλητής της επίσημης παραλλαγής» γράφει η Αννα Φραγκουδάκη (αναφερόμενη στη μελέτη του Μιχαήλ Σετάτου για την παρεμβολή στοιχείων της καθαρεύουσας στην καθημερινή ομιλία) «που χρησιμοποιεί καθαρευουσιανισμούς, όπως “εκ προοιμίου”, “δεδομένου του θέματος”, “εις άγραν”, “ουδενός εξαιρουμένου”, “τας παρούσας συνθήκας”, στοχεύει αλλά και πετυχαίνει την κοινωνική διάκριση, τη μετάδοση του έμμεσου μηνύματος της κοινωνικής του ανωτερότητας που αποδεικνύουν η γνώση και χρήση των καθαρευουσιανισμών». Αντίθετα, προσθέτει, ο λαϊκός ομιλητής χρησιμοποιεί την καθαρεύουσα με διάθεση ειρωνείας, όταν λέει «η συμβία μου» και «στας διαταγάς σας».
Ο Γιάννης Η. Χάρης αποδίδει την τάση προς ένα ύφος λόγιο και αρχαϊκό στην ανασφάλεια που νιώθουμε για τη γλώσσα. «Γιατί πριν από 15 χρόνια καταργήσαμε το “Σαπφώς” και κρατήσαμε αποκλειστικά το “Σαπφούς”; Και, μάλιστα, επιβάλαμε την αρχαϊκή κατάληξη ακόμα και σε λαϊκά ονόματα: της Γωγούς, της Ζωζούς; Διότι κάποιος μας το υπέδειξε και επειδή νιώθουμε ανασφάλεια για τη γλώσσα μας, λόγω της συστηματικής απαξίωσής της. Καταφεύγουμε, λοιπόν, στον λόγιο τύπο όπου νιώθουμε ασφαλείς, γιατί αυτόν, ακόμα και λανθασμένο, δεν τον διορθώνει κανείς. Βέβαια, ακόμα και αυτά όλα ενδέχεται να επικρατήσουν, ακόμα κι όταν πρόκειται για αναντίλεκτα λάθη. Δεν θα πάθει τίποτα η γλώσσα. Εχει, όμως, σημασία να αναδεικνύεται ο κοινωνικός λόγος μιας τέτοιας αλλαγής».
Κατηγορούμε συχνά τους πολιτικούς ότι χρησιμοποιούν γλώσσα «ξύλινη», μια έννοια μάλλον ασαφή, που σημαίνει συνήθως γλώσσα άκαμπτη, δυσνόητη και απομακρυσμένη από την πραγματικότητα.
Δεν είναι, βέβαια, μόνον ο πολιτικός λόγος που οργανώνεται με συγκεκριμένο τρόπο, προκειμένου να πετύχει έναν συγκεκριμένο σκοπό. Ολοι οι ομιλητές, κάθε φορά, κάνουν συγκεκριμένες επιλογές λεξιλογίου και γραμματικής. Αυτές οι επιλογές υποβάλλουν μια συγκεκριμένη οπτική της πραγματικότητας και αποκλείουν άλλες, οι οποίες θα προέκυπταν αν οι επιλογές των ομιλητών ήταν διαφορετικές. Αλλο είναι να πεις: «Απωθήθηκαν ταραχοποιά στοιχεία» και άλλο «Η αστυνομία χτύπησε διαδηλωτές». Οι δύο φράσεις νοηματοδοτούν τελείως διαφορετικά το ίδιο περιστατικό.
«Οταν επαναλαμβάνονται συγκεκριμένες επιλογές λεξιλογίου και γραμματικής, τότε όχι απλώς υποβάλλουν, αλλά ουσιαστικά επιβάλλουν εμμέσως την οπτική τού ομιλητή» λέει η Μάρω Κακριδή – Φερράρι. «Αυτή είναι η περίπτωση του πολιτικού λόγου, ενός κειμενικού είδους που αποκτά την οργάνωση και τις συμβάσεις του από την κοινωνική πρακτική της πολιτικής δραστηριότητας στις διάφορες εκφάνσεις της (συνέντευξη, κοινοβουλευτική ομιλία, προεκλογική ομιλία κ.ά.) και από τα υποκείμενα που εμπλέκονται σ’ αυτήν: τους πολιτικούς και το ακροατήριό τους, ως πιθανούς ψηφοφόρους».
Στην προσπάθειά του να κερδίσει την ψήφο μας, ο πολιτικός δεν χρησιμοποιεί μόνο το λόγο. Ο λόγος συμβάλλει σε άλλες σημειωτικές πρακτικές, από το ντύσιμο ώς τις χειρονομίες που χρησιμοποιεί ο πολιτικός, στο πλαίσιο πάντα της δεδομένης πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας. Ο κόμπος της γραβάτας που έλυσε ο Κ. Καραμανλής στο τέλος της ομιλίας του προς τα μέλη της ΟΝΝΕΔ, στο Αιγάλεω, είναι ένα παράδειγμα.
Αλλο παράδειγμα είναι ο τρόπος που συνηθίζει να χτυπά τα χέρια του στο βάθρο ή ο τρόπος που κινείται στην εξέδρα, πηγαινοερχόμενος από τη μία άκρη στην άλλη, με το χέρι σηκωμένο να δείχνει κάπου μέσα στο ακροατήριο τη στιγμή που ένα χαμόγελο συνενοχής σχηματίζεται στο πρόσωπό του, μια κινησιολογία η οποία έχει αντιγραφεί από τις προεκλογικές εμφανίσεις της Χίλαρι Κλίντον. Αν κρίνουμε από τις διαφορές στον σωματότυπο των δύο πολιτικών, η επιλογή της συγκεκριμένης κινησιολογίας είναι μάλλον ατυχής για τον πρωθυπουργό, στοχεύει όμως στη δημιουργία συνοχής με το ακροατήριο.
Αν και η παράθεση επιχειρημάτων δίνει την εντύπωση ότι ο πολιτικός λόγος απευθύνεται στη λογική μας, στην πραγματικότητα απευθύνεται στο θυμικό μας με διπλό στόχο: από τη μια, να επιφέρει την ταύτιση του ακροατηρίου με τον ομιλητή· από την άλλη, να εμποδίσει την ορθολογική ανάλυση του λόγου, η οποία θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση τη μοναδική αλήθεια που ο πολιτικός λόγος διατείνεται ότι πρεσβεύει.
Για να επιτευχθεί η συναισθηματική φόρτιση του ακροατηρίου, επιστρατεύεται μια ολόκληρη σειρά λεξικών και γραμματικών επιλογών. Δεν είναι όλες τους ιδιαίτερα επιτυχημένες, πρέπει να ομολογήσουμε – έχουν, όμως, το σκοπό τους. Μεταφορές: «η καρδιά της Ελλάδας», «νοικοκύρεμα του τόπου», «η πρώτη γραμμή της μάχης», «ο ήλιος θα φωτίσει όλη την Ελλάδα», εικόνες οικείες, συναισθηματικά φορτισμένες, που μεταφέρουν, πέρα απ’ αυτό που δηλώνουν, μιαν αύρα που απευθύνεται στο θυμικό.
Την περίοδο που το υπουργείο Παιδείας επιτάχυνε τις διαδικασίες αδειοδότησης των ιδιωτικών κολεγίων, αδρανούσε σε ό,τι αφορά μια άλλη υποχρέωσή της προς τα δημόσια πανεπιστήμια, υπονομεύοντας έτσι το ερευνητικό τους έργο: Αφηνε τις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες χωρίς πρόσβαση στα διεθνή επιστημονικά περιοδικά, αφού δεν τους εξασφάλισε κονδύλια για την ανανέωση των συνδρομών σε αυτά!
Η δαπάνη είναι της τάξης των 15 εκατ. ευρώ ετησίως (45 εκατ. για την τριετία 2009-2011) για το σύνολο των ιδρυμάτων (δεν γίνονται πια συνδρομές ανά ίδρυμα, αλλά για το σύνολο του δικτύου ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών, εξοικονομώντας έτσι πολλαπλάσια ποσά). Αφορά συμβάσεις με εκδότες, οι οποίοι πιέζουν από καιρό για την πληρωμή της πρόσβασης που παρείχαν μέχρι τώρα στη διεθνή βιβλιογραφία. Ορισμένοι εξακολουθούν να την παρέχουν, βάσει των υποσχέσεων ότι οι συμβάσεις θα υπογραφούν, αλλά οι περισσότεροι έχουν διακόψει την τροφοδοσία των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών. Σημειωτέον, ότι για λόγους οικονομίας αλλά και διαχείρισης, δεν γίνονται πια συνδρομές σε έντυπες εκδόσεις, παρά μόνο σε ηλεκτρονικές.
*Η αναδιοργάνωση των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών στήθηκε χάρη στα κοινοτικά κονδύλια μετά το 1999, αλλά η λειτουργία τους είναι προβληματική και με ελάχιστο προσωπικό αφότου έληξαν τα σχετικά προγράμματα και τις ανέλαβε το ελληνικό κράτος. Μερική χρηματοδότηση θα υπάρξει πάλι από την Ε.Ε., μέσω της δράσης «Ερευνα και καινοτομία στις Ακαδημαϊκές Βιβλιοθήκες» (ΕΣΠΑ 2007-2013). Ομως η Κομισιόν αρνείται να εντάξει σε αυτή τη δράση τις ηλεκτρονικές συνδρομές σε επιστημονικά περιοδικά γιατί τις θεωρεί λειτουργικά έξοδα, αυτονόητα για κάθε πανεπιστήμιο.
Με τη συνδρομή του Συνδέσμου Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών, το υπουργείο επιχειρεί να μεταπείσει την Ε.Ε. με το επιχείρημα ότι χωρίς ηλεκτρονικά περιοδικά δεν θα είναι δυνατή η υλοποίηση άλλων συγχρηματοδοτούμενων δράσεων, που αφορούν στην έρευνα, τα διδακτορικά, τα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών κ.λπ., εξηγεί ο πρόεδρος του Συνδέσμου, καθηγητής του ΕΜΠ, Β. Παπάζογλου.
Στο μεταξύ, όμως, κρίνεται απαραίτητο να ενταχθούν προσωρινά οι δαπάνες στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, ώστε να γίνουν οι απαραίτητοι έλεγχοι των συμβάσεων από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Διαφορετικά, κινδυνεύουν να μείνουν εντελώς ακάλυπτες.
Ο Τάκης Καμπύλης μας αποκαλύπτει στην Καθημερινή τη μοναδικότητα του μπλε τετραδίου:
Η χρήση του πλαστικού στον τελευταίο πόλεμο ήταν η τεχνολογική εξέλιξη που έδωσε στο μαθητικό τετράδιο τη σημερινή του μορφή. Το 1956, ένας ανήσυχος έμπορος, ο Σκαγιάς, αποφασίζει να βγάλει στην αγορά τα γαλάζια πλαστικά τετράδια («Διεθνές» και «Super Διεθνές»). Το μπλε μαθητικό τετράδιο είναι μοναδικό στον κόσμο λόγω των διαστάσεών του. Δεν είναι ούτε Α4 ούτε Α5 αλλά κάτι ενδιάμεσο, επειδή έτσι βόλευε τους κατασκευαστές να κόβουν χωρίς απώλειες το ευρωπαϊκό χαρτί που εισάγαμε τότε.
«Δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο τετράδιο σαν το ελληνικό. Μόνο οι Γιαπωνέζοι είναι κάπως κοντά στο δικό μας».
Η μεταπολίτευση βάζει την αρχή του τέλους στο σχολείο που τιμωρεί, ελέγχει, ισοπεδώνει και συνθλίβει. (Τουλάχιστον στη θεωρία.) Πάντως, μόλις άνοιξαν τα παράθυρα των σχολικών κτιρίων, εισέβαλαν πολλά και διαφορετικά τετράδια. Οι μουστάκες του βλοσυρού Κολοκοτρώνη έγιναν στίχοι των Πινκ Φλόιντ ή των Ιγκλς χωρίς τελικά να ζημιωθεί (από αυτό) η κοινωνία μας…
Η ποίηση του Ρίτσου θυσιάζει σε δύο Θεούς. Στον Θεό των Μεγάλων Πραγμάτων: όταν επιλέγει ολόκληρη τη φυλή ή το γένος μας, με την πνευματική και όχι τη βιολογική σημασία των όρων, ως θέμα της διαβόητης «Ρωμιοσύνης» του. Αλλά και στον Θεό των Μικρών Πραγμάτων: όταν εξυμνεί μεθοδικά, σχεδόν σε κάθε στίχο του, καρέκλες, κρεβάτια, πόρτες, παράθυρα, καρφιά, πιάτα, τσιγάρα, πέτρες. Ο ετερόκλητος σωρός των ασήμαντων αντικειμένων που στοιχειώνουν τις ζωές μας δοξάζεται και αποθεώνεται μες στα ποιήματά του. Ο Ρίτσος κατορθώνει το ακατόρθωτο, με το να ταλαντεύεται διαρκώς και με παροιμιώδη άνεση ανάμεσα στο υψιπετές και στο ταπεινό, φωτίζοντας με το μεγαλείο τού πρώτου το δεύτερο. Και αντίστροφα: γειώνοντας και κάνοντας πολύ πιο απτά τα άφθαρτα, τα αθάνατα στοιχεία μας, που τον απασχολούν εξίσου. Ολ’ αυτά σε αντίθεση με τις δικές μας γενιές, των επιγόνων του, που καθηλωθήκαμε στη λατρεία των Μικρών Πραγμάτων, στερημένοι από λυρισμό, ρομαντικά οράματα και συλλογικές αυταπάτες, ριγμένοι σ’ έναν κόσμο όπου κυριαρχούν το Χρήμα και ο κυνικός πραγματισμός.
Κάποιοι από παλιά τον κατηγόρησαν, κι εφέτος που γιορτάζουμε τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του, ακόμη τον κατηγορούν, για την πολυγραφία του, για φλυαρία. Οπως και για την πολιτική στράτευσή του. Ενας λιγότερο σπουδαίος ποιητής, ένας ελάσσων δημιουργός, μπορεί εξαιτίας της στράτευσης αυτής να είχε καταβαραθρωθεί. Ο Ρίτσος, όμως, την υπερβαίνει. Το ίδιο ισχύει και για την ποσότητα του έργου του, που αναλογεί στο εύρος της θεματολογίας του. Εν τέλει, πρέπει πάντα να σταθμίζουμε ποιος κατηγορεί ποιον. Μήπως κάτι αδύναμα, στενά ρυάκια κατηγορούν το πλατύ ποτάμι (όχι του Μπεράτη) ότι παραείναι πλατύ;
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
Άρθρα (RSS)