Terra Computerata

Πώς έφθασαν τα ελληνικά κείμενα στη Δύση; Μέσα από αραβικές μεταφράσεις ή από χριστιανούς μοναχούς;«Αισθάνομαι βαθιά απογοητευμένος, γιατί αντιμετωπίζουν τα έργα μου με ιδεολογικά και όχι επιστημονικά κριτήρια», λέει ο Σιλβέν Γκουγκενέμ «Αισθάνομαι βαθιά απογοητευμένος, γιατί αντιμετωπίζουν τα έργα μου με ιδεολογικά και όχι επιστημονικά κριτήρια», λέει ο Σιλβέν Γκουγκενέμ Ο 49χρονος καθηγητής Μεσαιωνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Λυών, Σιλβέν Γκουγκενέμ, προτάσσει τη συμβολή της Δύσης, και όχι του Ισλάμ, στη διάδοση του ελληνικού πολιτισμού στη λατινοκρατούμενη γλωσσικά Δυτική Ευρώπη. Η ιστορική μελέτη του «Ο Αριστοτέλης στο Μον-Σεν-Μισέλ» (μτφρ.: Φανή Γαϊδατζή, Φανή Μπούμπουλη, «Ολκός») από το τέλος του 2008, οπότε εξεδόθη στη Γαλλία από τον μεγάλο εκδοτικό οίκο «Seuil», προκάλεσε σάλο αντιδράσεων κυρίως στους αραβικούς κύκλους και στον πολιτικό χώρο της άκρας Αριστεράς.

Σ’ έναν συλλογικό τόμο δώδεκα επιστημόνων, που τυπώθηκε από τις εκδόσεις «Fayard», ο Σιλβέν Γκουγκενέμ κατηγορήθηκε για φασιστική και ρατσιστική αντιμετώπιση. Μαζί μ’ αυτόν την πλήρωσε κυρίως ο κορυφαίος Φερνάν Μπροντέλ (1902-1985), ο οποίος χρεώνεται τις ίδιες κατηγορίες για τη «Γραμματική των πολιτισμών» του. Και οι αρνητικές κρίσεις είχαν συνέχεια: σε επιστημονικό συνέδριο, που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Μάρτιο, πάλι έβαλλαν εναντίον του. Κατά διαβεβαίωση του «κατηγορούμενου», δεν συμμετείχε ούτε ένας βυζαντινολόγος, η μόνη ειδικότητα η οποία, πάντα κατά τη γνώμη του, μπορούσε να απαντήσει στις «αιρετικές» αιτιάσεις του.

Το τι ακριβώς υποστηρίζει στον «Αριστοτέλη στο Μον-Σεν-Μισέλ», το περιέγραψε χθες το μεσημέρι σε κεντρικό αθηναϊκό εστιατόριο. Η θέση του συνίσταται στο εξής: Οτι η αρχαία σοφία και η αριστοτελική σκέψη δεν μεταφέρθηκε στη Δύση από τις λατινικές μεταφράσεις των αραβικών κειμένων του Αριστοτέλη. Από το Βυζάντιο διαδόθηκε στη Δύση, με σημείο αιχμής τον 12ο αιώνα, στη μονή του Ορους του Αγίου Μιχαήλ (Μον-Σεν-Μισέλ), που βρίσκεται στα σύνορα της Νορμανδίας με τη Βρετάνη. Οι πρώτες αριστοτελικές μεταφράσεις οφείλονται στον αντιγραφέα Ιάκωβο από τη Βενετία, που είχε ζήσει στην Ανατολή και γνώριζε καλά τα ελληνικά.

Οι «σκοτεινοί χρόνοι»

επιστρέφουν

«Οι “σκοτεινοί χρόνοι” του Μεσαίωνα επιστρέφουν. Επιβάλλεται η διαστρεβλωμένη εικόνα μιας χριστιανοσύνης καθυστερημένης σε σχέση μ’ ένα “Φωτισμένο Ισλάμ”. Σ’ αυτό χρωστά, δήθεν, την πρόοδό της χάρη στη μετάδοση μιας ελληνικής γνώσης της οποίας η μεσαιωνική περίοδος είχε χάσει το κλειδί», είπε χθες ο Σιλβέν Γκουγκενέμ. «Μια τέτοια άποψη εμπίπτει περισσότερο στη σφαίρα της ιδεολογικής προκατάληψης παρά της επιστημονικής ανάλυσης. Ξεχνά το πάγιο ενδιαφέρον για την αρχαία Ελλάδα κατά τους πρώτους αιώνες του Μεσαίωνα, καθώς και τα ελληνικά πολιτισμικά στοιχεία της χριστιανικής θρησκείας».

Με έμφαση, ο Σιλβέν Γκουγκενέμ ζήτησε να συνυπολογίσουμε το πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και εκπαιδευτικό περιβάλλον της Γαλλίας, το οποίο στάθηκε εχθρικό απέναντί του. Σε τέτοιο βαθμό, ώστε φοιτητές και συνάδελφοί του καθηγητές στο Πανεπιστήμιο της Λιόν να υπογράψουν από κοινού διαμαρτυρία, στην οποία αναφερόταν ότι με τον «Αριστοτέλη στο Μον-Σεν-Μισέλ» «γίνεται μία απόπειρα να παραγραφεί η οφειλή της Ευρώπης στην αραβική γλώσσα και στην ισλαμική θρησκεία». Η αντίδραση, που προήλθε από τους εκπαιδευτικούς κύκλους, τον ενόχλησε τόσο πολύ, ώστε επέλεξε για ένα διάστημα να απομακρυνθεί από τα καθηγητικά του καθήκοντα και να αποκλειστεί από επιτροπές κρίσης διδακτορικών διατριβών, που ενέπιπταν στο δικό του επιστημονικό αντικείμενο, τους ιππότες και τις σταυροφορίες.

«Αισθάνομαι βαθιά απογοητευμένος γιατί τα κριτήρια, με τα οποία αντιμετωπίζουν το έργο μου, είναι ιδεολογικά και όχι επιστημονικά. Θα πρόσθετα και πληγωμένος από την πολεμική που μου ασκείται, ιδιαίτερα από ανθρώπους που δεν έχουν διαβάσει το βιβλίο μου», είπε. Στο πλευρό του είχε εκτός από επιστήμονες της δικής του ειδικότητας -ορισμένοι εξ αυτών και Αραβες ή αραβικής καταγωγής- κι έναν ζωντανό μύθο της Ιστορίας των μεσαιωνικών χρόνων, τον Ζακ Λε Γκοφ, ο οποίος αποφάνθηκε: «Βρίσκω το βιβλίο ενδιαφέρον, αν και συζητήσιμο».

Ελευθεροτυπία

Καλώς ήλθατε στη μεγαλύτερη πινακοθήκη του κόσμου. Η συλλογή της διαθέτει περισσότερα εκθέματα από το Λούβρο. Η πρόσβαση ήταν απαγορευμένη στο κοινό για χρόνια αλλά τώρα ο καθένας μπορεί να τη δει, αρκεί να περάσει έναν έλεγχο ασφαλείας. Ρέμπραντ, Βερμέερ, Καραβάτζιο, Πικάσο, Σεζάν, Μανέ – είναι όλοι εκεί. Το ίδιο και ο Μπρύγκελ, ο Τιντορέτο, ο Ντεγκά, ο Μουρίγιο, ο Νταλί, ο Χένρι Μουρ. Ζωγραφική και γλυπτική είναι δύο μόνο από τις 26 συνολικά κατηγορίες τέχνης και καλλιτεχνικών αντικειμένων που περιλαμβάνονται στη συλλογή, μαζί με έπιπλα, χαλιά και αρχαιότητες από τη Βαβυλώνα που χρονολογούνται από το 1000 π.Χ.

Η νεότερη προσθήκη στη βάση δεδομένων είναι ο πίνακας με τίτλο «Ολυμπία» του Ρενέ Μαγκρίτ, ο οποίος εκλάπη από ένα μικρό μουσείο των Βρυξελλών τον περασμένο μήνα, ενώ η πλουσιότερηκαι πιο θλιβερή- κατηγορία εκθεμάτων αποτελείται από 2.600 αρχαιότητες που χάθηκαν όταν λεηλατήθηκε το Μουσείο της Βαγδάτης μετά την ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν.

Το Βήμα

Πρώιμα σημάδια κάποιας ψυχικής διαταραχής μπορεί να αποτελούν στην εφηβεία συμπεριφορές όπως η αντικοινωνικότητα, η απομόνωση, η χαμηλή σχολική επίδοση, οι απουσίες από το σχολείο, η συμμετοχή σε σχολικό εκφοβισμό, η δυσκολία επικοινωνίας με γονείς – καθηγητές, η συχνή χρήση αλκοόλ-ουσιών και η μέθη ή τα συχνά ατυχήματα που μπορεί να αποτελούν συγκαλυμμένες απόπειρες αυτοκτονίας.

Η έγκαιρη επισήμανσή τους συμβάλλει σε μια σωστή διάγνωση, κρίσιμη ώστε να προλάβει κανείς την εξέλιξη της διαταραχής σε ψυχική νόσο.

Παράλληλα, ένα από τα πιο βασικά εμπόδια που προβάλλει η κοινωνία στα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας είναι το κοινωνικό στίγμα, την ίδια στιγμή που, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, ένα στα 4 άτομα παγκοσμίως έχουν κάποιο πρόβλημα ψυχικής υγείας. Μεγάλη δε είναι η ανάγκη προώθησης προγραμμάτων αποστιγματισμού μέσα από υπεύθυνη ενημέρωση της κοινωνίας, τομέας στον οποίο μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο τα ΜΜΕ.

Αυτές είναι από τις κυριοτέρες επισημάνσεις που έγιναν από τις καθηγήτριες Αννα Κοκκέβη και Μαρίνα Λαλιώτη σε ημερίδα που διοργανώθηκε με αφορμή την προχθεσινή Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας από το ΕΠΙΨΥ, την οποία προλόγισε ο ιδρυτής του καθηγητής Κ. Στεφανής, παρουσία και πολλών μελών του Σωματείου Αλληλοβοήθειας «Αναγέννηση».

Μια εικόνα δίνουν τα στοιχεία που παρουσίασε η ερευνήτρια του ΕΠΙΨΥ Αννα Κοκκέβη από επαναλαμβανόμενες έρευνες σε δείγμα 10.000 ατόμων στον μαθητικό πληθυσμό (13-18 ετών) στην Ελλάδα: χαμηλή σχολική επίδοση (επανάληψη τάξης ή κακούς βαθμούς) παρουσιάζει το 17,5% των κοριτσιών και το 29% των αγοριών. Ανω των 6 τσιγάρων ημερησίως καπνίζει το 17,2% των κοριτσιών και το 20,7% των αγοριών. Δέκα φορές (τον τελευταίο μήνα) πίνει αλκοόλ το 11% των κοριτσιών και 21,2% των αγοριών. Τουλάχιστον τρία περιστατικά μέθης στη ζωή τους έχουν το 22,3% των έφηβων κοριτσιών – 29,1% τα αγόρια. Χρήση παράνομων ουσιών δηλώνει το 6,9% των κοριτσιών- 13,3% τα αγόρια.

Αντικοινωνική (βίαιη) συμπεριφορά εκδηλώνει το 0,9% των κοριτσιών και το 7,6% των αγοριών, ενώ απόπειρα αυτοκτονίας δηλώνουν ότι έχουν κάνει το 20,6% των κοριτσιών και το 9,5% των αγοριών.

Ελευθεροτυπία

Η βελτίωση της ποιότητας των εκπαιδευτικών συστημάτων  καθώς είναι ένας από τους στρατηγικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ενωσης, αποτέλεσε το ερέθισμα για την εκπόνηση από το 2005 σχετικής μελέτης από το Τμήμα Ποιότητας της Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. Το έργο ολοκληρώθηκε το 2008 με τη δημοσίευση σχετικού τόμου 608 σελίδων.Ο ορισμός της ποιότητας της εκπαίδευσης, και κατά συνέπεια η αποτίμησή της, είναι δύσκολο και πολύπλοκο εγχείρημα, διότι επηρεάζεται από τις κοινωνικές και ιστορικές συγκυρίες, από πολιτικές επιλογές και από τις απαιτήσεις για ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης που έχουν οι εμπλεκόμενες στο ζήτημα ομάδες. Η αποτύπωση της κατάστασης του εκπαιδευτικού μας συστήματος, όπως διερευνήθηκε από τη μελέτη και αξιολογήθηκε από την έρευνα σε 100 σχολικές μονάδες από όλη τη χώρα, αποκάλυψε, μεταξύ άλλων, ένα διοικητικό πλαίσιο αυστηρά ιεραρχικό που καθιστά τη σχολική μονάδα αδρανή και εσωστρεφή, με περιορισμένα κίνητρα βελτίωσης. Παράλληλα, η ελλιπής χρηματοδότηση, η απουσία διαδικασιών αξιολόγησης και η αδυναμία αποτελεσματικής αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού αποτελούν στην πράξη μηχανισμούς που καταπνίγουν κάθε αξιόλογη επιμέρους προσπάθεια. Η πλειονότητα των εκπαιδευτικών θεωρούν αναγκαία την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου. Ωστόσο, εκφράζουν δυσπιστία ως προς τις διαδικασίες και τους φορείς της αξιολόγησης και προσβλέπουν σε ένα σύστημα που θα εξασφαλίζει τη συμμετοχή των εκπαιδευτικών. Τεκμηριώνουν, δε, τη δυσπιστία τους με αρνητικά σχόλια που αφορούν την ποιότητα της επιμόρφωσης ή την έλλειψή της με αναφορά, κυρίως, σε θέματα που σχετίζονται με την επικαιροποίηση των γνώσεων και των δεξιοτήτων των εκπαιδευτικών.

Καθημερινή

Μπορείτε να διαβάσετε τη σχετική έρευνα στο δικτυακό τόπο του Π.Ι.

Ο Πάσχος Μανδραβέλης στην Καθημερινή προσεγγίζει το θέμα της δημιουργίας και εξέλιξης των ιδιοφυών ανθρώπων.

«Είναι οι ιδιοφυΐες που φτιάχνουν νέες κοινωνικές πραγματικότητες ή η κοινωνική πραγματικότητα κατασκευάζει τις ιδιοφυΐες;». Κάποιοι άλλοι γίνονται εξαιρετικά κυνικοί και συνωμοσιολογούν. Ισχυρίζονται ότι η μεγάλη φήμη αναπτύσσεται ανεξάρτητα από το ταλέντο. Η αναγνώριση, ακόμη και στον αυστηρό χώρο της επιστήμης, προϋποθέτει τύχη ή πλούτο. Οι ανώτατες θέσεις στο ιερατείο της σκέψης καταλαμβάνονται συνήθως μέσω της συκοφαντίας των αντιπάλων ή της εκμετάλλευσης βοηθών επιστημόνων. Και οι προτιμήσεις αλλάζουν κατά τη διάρκεια του χρόνου: η εποχή που αναδεικνύει την ιδιοφυΐα ενός μπορεί να είναι εποχή της αποτυχίας κάποιου άλλου ο οποίος είναι εξίσου ιδιοφυής. Η ιδιοφυΐα, λένε, δεν είναι τίποτε περισσότερο από προϊόν καλού μάρκετινγκ.

Ο μύθος του Πλάτωνα και του Λογγίνου

Δύο μύθοι κυριαρχούν για την ιδιοφυΐα στον δυτικό πολιτισμό ισχυρίζεται ο Κίβι. Ο πρώτος ξεκινάει από τον Πλάτωνα και θεωρεί ότι η ιδιοφυΐα είναι προϊόν Θείας Χάριτος. Ο δεύτερος, ο οποίος αποδίδεται στον Λογγίνο (αρχαίος φιλόσοφος που έχει την πραγματεία περί συγγραφής με τον τίτλο «Περί ύψους»), θεωρεί ότι η ιδιοφυΐα είναι δημιουργός και όχι αποδέκτης της έμπνευσης. Υπάρχουν δύο μοντέλα ιδιοφυΐας: ο «δαιμονικός» (Λογγίνος) και ο «δαιμονισμένος» (Πλάτων). Ο μύθος για τον Χέντελ γεννήθηκε από το μοντέλο του Λογγίνου ως ένας δημιουργός μεγαλειώδους και ευγενούς μουσικής, ενώ ο μύθος του Μότσαρτ ξεπηδάει από το πλατωνικό μοντέλο, ένα παιδί – θαύμα που είχε θεϊκή έμπνευση. Ο Μπετόβεν συνδύαζε και τις δύο ιδέες: εικονοκλαστικός δημιουργός και θεόπνευστος προφήτης.

Ολα αυτά σημαίνουν ότι η ιδιοφυΐα δεν υφίσταται από μόνη της και ότι είναι πάντα αυτό που πιστεύει ο κόσμος; Οχι, λέει ο Κίβι. Οι μύθοι για την ιδιοφυΐα ποικίλλουν· το ίδιο και οι ερμηνείες της. Η ιδιοφυΐα ερμηνεύεται πάντα σύμφωνα με τις μυθολογίες μιας δεδομένης εποχής. Αποδίδεται σε αιθέριες πηγές έμπνευσης ή στη δύναμη του μυαλού ή στο συλλογικό υποσυνείδητο ή στην αδίστακτη θέληση ή σε γενετικά χαρίσματα. Σήμερα προστίθεται ένας ακόμη μύθος: η ιδιοφυΐα είναι ένα ιδεολογικό κατασκεύασμα το οποίο δεν ενσαρκώνει μόνο ιδέες ιεραρχίας που υπάρχουν σε μια κοινωνία, αλλά δημιουργήθηκε για να τις ενδυναμώνει. Η ιδιοφυΐα είναι μια ψευδαίσθηση για τη χειραγώγηση του κόσμου.

«Οι σύγχρονες επιθέσεις στους ιδιοφυείς», έγραψε ο Εντ Ροθστάιν στην εφημερίδα «New York Times», «συνιστούν από μόνες τους μια μυθολογία. Eίναι μια προσπάθεια κατανόησης του ακατανόητου με την ελαχιστοποίησή του και την εξαφάνισή του». Είναι πνευματική οκνηρία να μειώνεται η «Ηρωική Συμφωνία» του Μπετόβεν ως «απλή απάντηση στις κοινωνικές προσδοκίες της μπουρζουαζίας». «Το πρόβλημα με τους σύγχρονους μύθους», γράφει ο Ροθστάιν, «είναι ότι ερμηνεύουν κάποια φαινόμενα προσπαθώντας να τα αποπέμψουν, να αγνοήσουν το μυστήριο της ιδιοφυΐας υποκρινόμενοι ότι δεν υπάρχουν».

Διαβάζω στο blog του Σωτήρη: Η επανάσταση στην τεχνολογία των πληροφοριών είναι ιστορική σε ισχύ και στο πεδίο εφαρμογής της: την αναμόρφωση των βασικών αξόνων του τρόπου με τον οποίο οι άνθρωποι από κάθε γωνιά του πλανήτη επικοινωνούν, συνεργάζονται, ασκούν τις δραστηριότητές τους, και απλά ζουν τη ζωή τους από μέρα σε μέρα. Η εκπαίδευση μέχρι στιγμής έχει αντισταθεί σε αυτή την επανάσταση, όπως θα μπορούσαμε να είχαμε προβλέψει. Αλλά. . . πιστεύουμε ότι η αντίσταση θα ξεπεραστεί – δεν είναι απλώς και μόνο επειδή η τεχνολογία δημιουργεί καινοτομίες μεγάλης αξίας για την εκπαίδευση των μαθητών/σπουδαστών (που το κάνει), αλλά. . . επειδή αυτό προορίζεται να εκπλήξει και να να φέρει εκτεταμένες επιπτώσεις στην πολιτική και την εξουσία. . . . Η τεχνολογία θα θριαμβεύσει. Αλλά η ιστορία του θριάμβου της θα  είναι μια πολιτική ιστορία. [Liberating Learning: Technology, Politics, and the Future of American Education, pp. xi-xii]

Τάδε έφη: Scott McLeod