Terra Computerata

Αυτή τη διαδραστικότητα ποιος θα τη φανταζόταν;

Μια ματιά στο μέλλον, μας φέρνει το Minority report λίγο πιο κοντά…

Κάθονται και οι δύο μπροστά από ένα λάπτοπ που είναι συνδεδεμένο στο Ίντερνετ. Ο ένας είναι 81 ετών, ο άλλος 13. Αυτός που έχει το ποντίκι στα χέρια του και σερφάρει είναι ο 81χρονος κ. Νίκος Νικολαράς. Ο 13χρονος μαθητής της Α΄ Γυμνασίου τον καθοδηγεί. Ο παππούς ακολουθεί πιστά τις οδηγίες και απολαμβάνει τη διαδικτυακή περιήγηση.

Αυτή η πλήρης αντιστροφή των ρόλων, δηλαδή το παιδί να διδάσκει τον μεγάλο, έγινε πριν από λίγες ημέρες στην ημερίδα που διοργάνωσε το Εργαστήριο Νέων Τεχνολογιών στην Επικοινωνία, την Εκπαίδευση και τα ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών (Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ) με τίτλο «Η τρίτη ηλικία on-line», στον πολυχώρο «Απόλλων» της Νομαρχίας Πειραιά. Θα μπορούσε όμως να έχει τίτλο «Μάθε παππού μου Ίντερνετ», διότι ουσιαστικά αυτό έγινε: οι υπεύθυνοι του Πανεπιστημίου έβαλαν δέκα μαθητές της Α΄ Γυμνασίου από το ιδιωτικό «Πρότυπο Αθηνών» πλάι σε δέκα ηλικιωμένους από το ΚΑΠΗ Ελληνικού. Και οι μικροί ατσίδες του Ίντερνετ με όρεξη και διάθεση μετέφεραν τις τεχνολογικές τους γνώσεις στους παππούδες και τις γιαγιάδες του ΚΑΠΗ.

Αναφερόμενος στην τεχνολογική «συνύπαρξη» μαθητών και ηλικιωμένων, ο διευθυντής του Ινστιτούτου Εφηρμοσμένης Επικοινωνίας και του Εργαστηρίου Νέων Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου, καθηγητής κ. Μιχάλης Μεϊμάρης, είπε στα «ΝΕΑ» ότι τα παιδιά μπορούν να αποτελέσουν τις γέφυρες έτσι ώστε οι μεγάλοι να κατανοήσουν και να χρησιμοποιήσουν τους υπολογιστές και το Διαδίκτυο. Αυτός άλλωστε ήταν και στόχος της ημερίδας. Πρόσθεσε δε πως αρκετοί από τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας επιθυμούν να επικοινωνούν όπως οι μικροί, μέσω Facebook.

Τα Νέα

Ένα άγγιγμα στον ώμο, ένα χτύπημα στην πλάτη, ένα σφίξιμο ή μια στιγμιαία αγκαλιά. Πρόκειται για καθημερινές χειρονομίες που μεταδίδουν πολύ περισσότερα μηνύματα από όσα νομίζει κανείς και προδίδουν συναισθήματα, υποστηρίζουν επιστήμονες.

Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότεροι ερευνητές εστιάζουν την προσοχή τους σε μια μορφή της λεγόμενης γλώσσας του σώματος που αγνοούσαν μέχρι προσφάτως, τη φυσική επαφή. Σύμφωνα με σειρά μελετών, τα αγγίγματα μπορούν να οδηγήσουν σε εμφανείς και αρκετές φορές ταχύτατες αλλαγές στον τρόπο που σκέφτονται και συμπεριφέρονται οι άνθρωποι.

Η ψυχολόγος κ. Αλεξάνδρα Καππάτου σημειώνει ότι «η αφή είναι μια από τις σημαντικότερες αισθήσεις μας, αρκεί κανείς να σκεφτεί ότι το άγγιγμα είναι το πρώτο μέσο επικοινωνίας με τη μητέρα μας». Προσθέτει βέβαια ότι «δεν πρέπει να καταλήγουμε σε συμπεράσματα για το τι νιώθει ή σκέπτεται ο άλλος μόνο με βάση τα αγγίγματα. Καλό είναι τα δίνουμε έμφαση και στο βλέμμα προκειμένου να καταλάβουμε».

Τα Νέα

Ο Πολυδεύκης Παπαδόπουλος από τις σελίδες της AV αναλαμβάνει να μας διαφωτίσει για τα e-books και τις e-libraries:

Δεν αναπτύσσονται, όμως, μόνο οι συσκευές ανάγνωσης e-βιβλίων και τα ηλεκτρονικά βιβλιοπωλεία, αλλά και οι «ψηφιακές βιβλιοθήκες», στις οποίες οι χρήστες έχουν πρόσβαση όχι μόνο σε τίτλους έργων αλλά και σε σελίδες βιβλίων, εικόνες, φωτογραφίες κ.λπ. Μία από τις σημαντικότερες είναι η Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Βιβλιοθήκη “Εuropeana”, που λειτουργεί με πρωτοβουλία κυρίως της Γαλλίας, έχοντας στόχο τη συλλογή της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς από τα μεγαλύτερα μουσεία, εθνικές βιβλιοθήκες και αρχειακούς φορείς της Ευρώπης και την πρόσβαση μέσω διαδικτύου. Υπάρχει ακόμη η «Παγκόσμια Ψηφιακή Βιβλιοθήκη – BNM» που δημιούργησε η UNESCO από κοινού με την περίφημη Βιβλιοθήκη του Αμερικανικού Κογκρέσου και στην οποία μετέχουν θεσμοί όπως το Πανεπιστήμιο Carnegie Mellon των ΗΠΑ, το Πανεπιστήμιο Zhejiang της Κίνας, το Ινστιτούτο Επιστήμης της Ινδίας και η Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου. Η BNM θεωρείται η μεγαλύτερη ψηφιακή βιβλιοθήκη του κόσμου, με δωρεάν πρόσβαση σε έργα που αντιστοιχούν στο 1% όλων των βιβλίων του κόσμου.

Από τα εγχειρήματα δεν θα μπορούσε να λείπει η Google, η οποία προχωρά σε συμφωνίες με εθνικές και ιδιωτικές βιβλιοθήκες για ψηφιακή σάρωση και εν συνεχεία διαδικτυακή παροχή πολλών έργων. Πρόκειται για τις υπηρεσίες Google Βοοks, oι οποίες, όμως, ξεσήκωσαν αντιδράσεις από εκδότες και συγγραφείς και στις δύο όχθες του Ατλαντικού για θέματα πνευματικών δικαιωμάτων. Τώρα η εταιρεία αναζητεί συμβιβασμούς για να προχωρήσει. Λίγοι, όμως, αμφισβητούν ότι η Google, η Amazon, αλλά και οι κατασκευαστές ηλεκτρονικών συσκευών, οι παροχείς δικτυακών υπηρεσιών κ.λπ. δεν θα χτυπήσουν τα «κοιτάσματα» κερδοφορίας που προσφέρουν το διάβασμα, οι βιβλιοθήκες και οι ηλεκτρονικές εκδόσεις. Έτσι το βιβλίο, περικυκλωμένο από παντού, είναι υποχρεωμένο να περάσει στην ψηφιακή εποχή. 

Διαβάζουμε ή «κατεβάζουμε»;

Λοιπόν, ζήτω (!) η άφιξη των ηλεκτρονικών βιβλίων και τελευταία και των vooks   (συνδυασμός video και books/βιβλίων;).  Αρκετοί ειδικοί σε θέματα βιβλίου είναι πιο σκεπτικοί από ενθουσιώδεις. «Αναμφίβολα τα νέα μέσα τραβούν την προσοχή των αναγνωστών. Όμως, σε λίγα χρόνια οι νεότεροι θα έχουν διάθεση και υπομονή να διαβάζουν σ’ αυτά κλασικούς;» σχολιάζουν. Κάποιοι άλλοι διερωτώνται ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στο γράψιμο και την ανάγνωση όταν τα κείμενα διακόπτονται από «υπερ -συνδέσμους» με το διαδίκτυο ή από βίντεο που παρεμβάλλονται για να κάνουν την αφήγηση πιο ζωντανή… Είναι αυτοί που τονίζουν ότι το διάβασμα παραμένει μία από τις ελάχιστες εμπειρίες –πλην των ανθρωπίνων σχέσεων– που βοηθούν στην ανάπτυξη των νοητικών μας ικανοτήτων. Κι αυτές οι ικανότητες υποχωρούν όταν βρισκόμαστε και πάλι μπρος σε οθόνες υπολογιστών –με όλη την αποσπασματικότητα και τη βιασύνη μιας τέτοιας ανάγνωσης– αντί των σελίδων βιβλίων.

Τελικά η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη και κάθε φορά μας εισάγει σ’ ένα νέο κόσμο με πλεονεκτήματα αλλά και μειονεκτήματα. Π.χ. η σταδιακή επικράτηση των ηλεκτρονικών/ψηφιακών βιβλίων θα συρρικνώσει αναγκαστικά τη δουλειά εκδοτών και βιβλιοπωλών. Ο ρόλος και η τεχνογνωσία τους θα αχρηστευτεί σταδιακά, αφού τα βιβλία δεν θα έχουν πια υλική υπόσταση και κάθε τι θα μπορεί να εκδοθεί online με ελάχιστο κόστος. Θα πει κανείς «αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό» και φαινομενικά θα έχει δίκιο. Όμως, παραδοσιακοί εκδότες και βιβλιοπώλες λειτουργούν μέχρι τώρα και ως «φίλτρα», με την καλή έννοια, προκειμένου τα έργα που εκδίδονται να διαθέτουν ένα επίπεδο, να περνούν από μια επιμέλεια γλώσσας και εμφάνισης και γενικά να υπάρχει μια τάξη στο «χάος» όσων γράφονται και δημοσιεύονται. Το ερώτημα είναι ποιος θα παίζει αυτούς τους ρόλους στο πλήρες χάος του κυβερνοχώρου…

Ένα άλλο θέμα είναι η υποκατάσταση των φυσικών βιβλιοθηκών (δημόσιων και ιδιωτικών) από τις ηλεκτρονικές/ψηφιακές. Και πάλι, κάποιοι θα πουν ότι μέσω διαδικτύου έχουμε πρόσβαση σε άπειρο αριθμό έργων και πως ο απλός χρήστης κατακτά μια νέα ισότητα στον πνευματικό πλούτο της ανθρωπότητας. Ως ένα σημείο αυτό γίνεται όντως εφικτό με την τεχνολογία.  Από κει και πέρα, όμως, η ιδέα αποτελεί και φενάκη. Η πνευματική και πολιτιστική ισότητα έρχεται μέσα από την ανάπτυξη παιδείας και κατάλληλων κοινωνικών δομών και όχι απλώς από «μια βιβλιοθήκη στην τσέπη μας». Τέλος, τίθεται ένα θέμα για τον ίδιο τον τρόπο ανάγνωσης, ο οποίος επηρεάζεται από το μέσο που χρησιμοποιούμε και το περιβάλλον που βρισκόμαστε. Π.χ. το διαδίκτυο προάγει την αποτελεσματικότητα, την αμεσότητα και τον όγκο των πληροφοριών. Κάνει, όμως, το διάβασμα κατακερματισμένο, αποσπασματικό και χωρίς τη «βαθιά προσοχή» που απαιτεί η γραμμική ανάγνωση στο χαρτί. Όμως αυτή η ανάγνωση, χωρίς βιασύνες και περισπάσεις, είναι που δημιουργεί το κριτικό πνεύμα, όπως εξηγούν οι ψυχολόγοι…  A

Πριν από μία οκταετία με τη Σοφία Νικολαΐδου είχαμε κάνει μία έρευνα για την αναγνωσιμότητα λογοτεχνικού έργου σε οθόνη… Η λογοτεχνία μπροστά στην πρόκληση του διαδικτύου -Μία μελέτη της αναγνωστικής συμπεριφοράς του κοινού απέναντι σε ένα λογοτεχνικό υπερκείμενο. 

Απολύτως επιτυχές θεωρείται πείραμα που εφαρμόστηκε εφέτος σε βρετανικό λύκειο με 800 μαθητές και μαθήτριες: τα μαθήματα αρχίζουν μία ώρα αργότερα. Οι απουσίες μειώθηκαν εντυπωσιακά, οι επιδόσεις των μαθητών (13 ως 18 ετών) βελτιώθηκαν, ενώ καθηγητές, γονείς και παιδιά συνεργάζονται καλύτερα.

– Πρωί πρωί στην τάξη;
– Παράλογο!
Ο εξειδικευμένοςστη μελέτη των διαταραχών του ύπνου καθηγητής Τιλ Ρένεμπεργκ δήλωσε στο ΒΒC ότι θεωρεί «παραλογισμό» την εμμονή να αρχίζουν τα μαθήματα νωρίς το πρωί. Διότι, όπως εξήγησε, το βιολογικό ρολόι κάθε ανθρώπου λειτουργεί σε κύκλους φωτός και σκότους οι οποίοι διαδέχονται ο ένας τον άλλο. Στην περίοδο της εφηβείας αυτή η εναλλαγή γίνεται αργότερα. Και, εκτός αυτού, οι μαθητές που ξυπνούν πολύ πρωί χάνουν το ουσιαστικότερο μέρος του ύπνου τους- και ο ύπνος είναι απαραίτητος για την αφομοίωση όσων μαθαίνει ο άνθρωπος.

To BHMA

Υπάρχει κάποιος ειδικός λόγος που όλα τα ριάλιτι γυρίζονται πια με κοινό μαθητές σχολείων;
Μη σοκάρεσαι. Γίνεται στα πλαίσια των εκπαιδευτικών εκδρομών, όπως και η Βουλή των Εφήβων. Πού αλλού θα έχουν την ευκαιρία τα παιδιά να μάθουν ότι το να δουλεύεις στην τηλεόραση μπορεί να σου προκαλέσει μεγάλες ψυχικές διαταραχές; Όπως το να αισθάνεσαι περήφανος επειδή όταν μπαίνεις στο πλατό σε χειροκροτάνε καμιά 100 ανήλικα με ακμή. Ή να νιώθεις ασφαλής, ξέροντας ότι δεν θα τολμήσουν να σου πετάξουν γιαούρτι, γιατί θα φάνε αποβολή.

Lifo

Από το edito του Φ. Γεωργελέ στην Athens Voice

Γιατί τι να τις κάνεις τις αυξήσεις, τα επιδόματα, τα αφορολόγητα, τους μισθούς από το δημόσιο, όταν πια για να σπουδάσει ένας πατέρας το παιδί του χρειάζεται άλλον ένα μισθό το μήνα στη «δωρεάν» παιδεία των παιδικών σταθμών, των ιδιαίτερων 50 ευρώ την ώρα, των φροντιστηρίων, των ιδιωτικών σχολών, των πανεπιστημίων του εξωτερικού; Τι να τα κάνεις όταν για να πας τον άνθρωπό σου στο νοσοκομείο της «δωρεάν» υγείας αρχίζεις να πληρώνεις από την πύλη ακόμα δεξιά κι αριστερά φακελάκια; Όταν δεν έχεις δρόμους, δεν έχεις πεζοδρόμια, δεν έχεις πλατείες, δεν έχεις ένα παγκάκι και πρέπει να πληρώσεις για να κάτσεις σε μια καρέκλα κάποιας πλατείας; Όταν το κέντρο της πόλης σου είναι αφημένο στην εγκληματικότητα χωρίς αστυνόμευση, χωρίς ασφάλεια; Όταν είσαι ο μοναδικός Ευρωπαίος που ζει και αναπνέει δίπλα στις χαβούζες και τις χωματερές; Όταν πρέπει να πληρώσεις για τα πάντα δύο φορές, μία σε φόρους και εισφορές για τις υποβαθμισμένες υπηρεσίες του κράτους και άλλη μία στην ιδιωτική οικονομία για να κάνεις τη δουλειά σου; Και να ’χεις κι από πάνω τους απατεώνες να σου λένε για «δωρεάν» παιδείες και υγείες. Τι να τα κάνεις όσα «κεκτημένα» μπόρεσες κι εσύ να αποκτήσεις από το κράτος, σε χρήμα πάντα, όταν με το άλλο χέρι στα παίρνει με αυξήσεις στους λογαριασμούς, με έκτακτες εισφορές, με αυξήσεις στα διόδια, με έμμεσους φόρους;

Κρατικοδίαιτοι διανοούμενοι, δημοσιογράφοι των κομματικών γραφείων, καλλιτέχνες κρατικά επιχορηγούμενοι και πολιτικοί που δεν έχουν δουλέψει ούτε μια ώρα στη ζωή τους, προσπαθούν με κάθε τρόπο να κρύψουν την πραγματικότητα, αντιδρούν σε κάθε αλλαγή, παίζουν την παράταση, θέλουν να διατηρήσουν στη ζωή ένα σύστημα άδικο, αντιπαραγωγικό, διεφθαρμένο, χρεοκοπημένο, τελειωμένο. Παρατήρησέ τους, δεν συμφωνούν σε καμία αλλαγή. Ούτε σε μία, έτσι, για στατιστικούς λόγους, για να ’χουν άλλοθι.

Το σκίτσο είναι του Στάθη

Ο Μιχάλης Μιχαήλ στη LIFO  ονειρεύεται κήπους και μπαλκόνια:

Ακόμα και το μικρότερο μπαλκονάκι έχει πιθανότητες να γίνει κάτι ποιητικό, φυτό δίπλα σε φυτό δίπλα σε λουλούδι να συνθέτουν ένα έργο τέχνης, μια ευκαιρία ανάτασης γι’ αυτόν που το χαίρεται μέσα σε αυτήν τη πολύ σκληρή πόλη. Αν προσέξεις την υφή, θα έχεις αρμονία, το αποτέλεσμα δεν θα φαίνεται σαν αγριοχώραφο, αν κοιτάξεις την αρμονία των χρωμάτων κάθε μέρα η διάθεσή σου θα φτιάχνει με το που θα κοιτάς εκείνη τη γωνία με την παστέλ συμφωνία, αν προσέξεις, κάποια φυτά θα σου τραγουδούν όταν τα διαπερνά ο αέρας τα βράδια του Μάη και, όταν βρέχει, το νερό της βροχής θα κυλά μέσα από τις φυλλωσιές σαν δεκάδες ποταμάκια που οδηγούν σε κρυψώνες περίεργες – αν το δεις όλο αυτό ως κάτι παραπάνω από πρασινάδες, κάθε μέρα θα πίνεις τον καφέ του πρωινού σου μέσα σε έναν εξπρεσιονιστικό πίνακα, μέσα από τα φύλλα της κληματαριάς θα περνάνε οι ακτίνες του ήλιου και στον απέναντι τοίχο θα βλέπεις χίλια παραμύθια σινεμασκόπ. Αυτό περίπου έχω στο μυαλό μου για τους κήπους.

Ο βρετανός ιστορικός και συγγραφέας σερ Στίβεν Ράνσιμαν (1903-2000) υπήρξε ένας από τους τελευταίους θρύλους της βυζαντινολογίας. Τα βιβλία του εξακολουθούν και στις ημέρες μας να μυούν στον κόσμο του Βυζαντίου ένα ευρύτερο καλλιεργημένο κοινό μεταδίδοντας μιαν εικόνα θετική για τη συχνά παραγνωρισμένη περίοδο της αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης. Αντίθετα όμως με ορισμένους σύγχρονους, «διαφημιστές» του Βυζαντίου, ο Ράνσιμαν ήταν πάνω απ΄ όλα ένας πρωτότυπος ιστορικός.

Πιστός στην καλύτερη παράδοση των βρετανών περιηγητών, ο Ράνσιμαν ταξίδεψε πολύ σε μια εποχή που ο τουρισμός δεν είχε ακόμη εφευρεθεί. Συνάντησε ανθρώπους μυθικούς, από τον Ελευθέριο Βενιζέλο ως τον Που Γι, τον τελευταίο αυτοκράτορα της Κίνας, και τα ταξίδια του αποτελούσαν πηγή συναρπαστικών αφηγήσεων με τις οποίες αιχμαλώτιζε τον συνομιλητή του, όπως ακριβώς τα βιβλία του αιχμαλωτίζουν ακόμη και σήμερα τον αναγνώστη.

To BHMA

Διαβάστε περισσότερα: http://en.wikipedia.org/wiki/Steven_Runciman

Βέλαζε το κατσίκι επίμονα βραχνά.
Άνοιξα το φούρνο με θυμό τι φωνάζεις είπα
σε ακούνε οι καλεσμένοι.
Ο φούρνος σου δεν καίει, βέλαξε
κάνε κάτι αλλιώς θα μείνει νηστική
χρονιάρα μέρα η ωμότητά σας.

Έβαλα μέσα το χέρι μου. Πράγματι.
Παγωμένο το μέτωπο τα πόδια ο σβέρκος
το χορτάρι η βοσκή τα κατσάβραχα
η σφαγή.

Κική Δημουλά: Ενός λεπτού μαζί, 2004

www.netschoolbook.gr/kikidim.html

Θα ήσασταν πιο ευτυχείς αν περνούσατε περισσότερο χρόνο συζητώντας για την πολιτική κατάσταση στον πλανήτη και το νόημα της ζωής και λιγότερο μιλώντας για τον καιρό ή για το ποια ζευγάρια διασήμων του Χόλιγουντ χώρισαν; Και όμως, οι εμβριθείς συζητήσεις κάνουν τους ανθρώπους πιο ευτυχισμένους απ΄ ό,τι οι ασημαντολογίες, όπως αποκαλύπτει νέα μελέτη.

Με άλλα λόγια, όσοι δαπανούν περισσότερο χρόνο της ημέρας κάνοντας εμβριθείς συζητήσεις και λιγότερο ψιλοκουβέντες φαίνεται πως είναι περισσότερο ευτυχισμένοι, σύμφωνα με τον Ματθίας Μελ, ψυχολόγο του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, ο οποίος δημοσίευσε μια μελέτη επί του ζητήματος.

«Μας φάνηκε εξαιρετικά ενδιαφέρον, διότι θα μπορούσε να έχει αποδειχθεί το αντίθετο- θα μπορούσαμε να είχαμε εξαγάγει το δίδαγμα “μη σε νοιάζει, για να είσαι χαρούμενος”, ότι δηλαδή όσο κανείς κινείται σε ρηχό επίπεδο ζωής είναι ευτυχής και όταν εισέρχεται σε υπαρξιακά βάθη είναι δυστυχισμένος» λέει ο δόκτωρ Μελ. Οπως φάνηκε, το μυστικό της ευτυχίας κρύβεται στις ουσιώδεις συζητήσεις κυρίως για δύο λόγους: Πρώτον, διότι οι άνθρωποι εξω θούνται να βρίσκουν ένα νόημα για τη ζωή τους. Και, δεύτερον, διότι είμαστε κοινωνικά όντα που έχουν την επιθυμία και την ανάγκη να συνδέονται με τους ομοίους τους.

«Κάνοντας ουσιώδεις συνομιλίες,καταφέρνουμε να επιβάλλουμε ένα νόημα σε έναν κατά τα άλλα αρκετά χαοτικό κόσμο. Διαπροσωπικά,καθώς βρίσκουμε αυτό το νόημα,δενόμαστε με τον άτομο με το οποίο συνδιαλεγόμαστε, και ξέρουμε ότι η δημιουργία διαπροσωπικών δεσμών και η κοινωνική ενσωμάτωση αποτελούν κομβικό και ακρογωνιαίο θεμέλιο της ευτυχίας».

Στη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Ρsychology Journal», συμμετείχαν 79 φοιτητές- 32 άνδρες και 47 γυναίκεςοι οποίοι συμφώνησαν να φορούν στο πέτο τους ένα μικρόφωνο που ενεργοποιείται ηλεκτρονικά, το οποίο κατέγραφε αποσπάσματα συνομιλιών διάρκειας 30 δευτερολέπτων κάθε 12,5 λεπτά για τέσσερις ημέρες, δημιουργώντας έτσι ένα «ηχητικό ημερολόγιο» για τον δραΜελ.

Οι ερευνητές που ανέλυσαν το υλικό των συνομιλιών ταξινόμησαν τα ηχητικά αποσπάσματα είτε ως ασημαντολογίες για τον καιρό ή για κάποια τηλεοπτική εκπομπή είτε ως περισσότερο ουσιαστικές συζητήσεις για τα τρέχοντας ζητήματα, τη φιλοσοφία, τη διαφορά μεταξύ Βαπτιστών και Καθολικών ή τον ρόλο της εκπαίδευσης. Οι συζητήσεις που αφορούσαν τηλεοπτικές εκπομπές δεν θεωρήθηκαν απαραιτήτως «κουτσομπολιό»· θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ουσιώδεις αν οι συνδιαλεγόμενοι ανέλυαν, για παράδειγμα, χαρακτήρες ή τα κίνητρά τους.

Πολλές από τις συζητήσεις ήταν περισσότερο πρακτικές και δεν ενέπιπταν σε καμία από τις δύο κατηγορίες, συμπεριλαμβάνοντας ερωτήσεις για φοιτητικές εργασίες ή συνεννοήσεις για το μοίρασμα των οικιακών εργασιών. Στο σύνολο, το ένα τρίτο όλων των συζητήσεων χαρακτηρίστηκε ουσιώδες και το ένα πέμπτο μικρολογία.

To BHMA

Ζητούν από τους δασκάλους να πλένουν τα ρούχα των μαθητών ή να τους κόβουν τα νύχια, επίσης να πηγαίνουν τα παιδιά σχολείο ή να ετοιμάζουν το κολατσιό τους:  οι «γονείς-τέρατα», όπως τους έχουν ονομάσει τα μέσα ενημέρωσης, υπαγορεύουν τους δικούς τους νόμους στους δασκάλους και καθηγητές στην Ιαπωνία.
«Είναι γονείς που δεν ενδιαφέρονται παρά μόνο για τα παιδιά τους και ζητούν από τους δασκάλους ειδική μεταχείριση», τονίζει δασκάλα από το Τόκιο που απαριθμεί τις απαιτήσεις των γονιών από το σχολείο που εργάζεται.
«Μια μητέρα μάς έπαιρνε τηλέφωνο τακτικά στις 7:30 το πρωί και μας απασχολούσε με τις ώρες. Έφτασε μάλιστα στο σημείο να μου πει να μην μιλάω στο παιδί μπροστά σε άλλους γιατί δεν του αρέσει», διηγείται η εκπαιδευτικός.
Ο Ναόκι Ογκι, ειδικός σε θέματα του εκπαιδευτικού συστήματος, παρουσίασε σε έρευνά του 700 περιπτώσεις «γονέων τεράτων» μέσα από μαρτυρίες δασκάλων, καθηγητών και άλλων γονέων.
Ανάμεσα στα παραδείγματα που αναφέρθηκαν είναι αυτό ενός γονέα που απαιτούσε ο δάσκαλος να παίρνει το παιδί από το σπίτι του κάθε πρωί, ενός άλλου που ήθελε να του ετοιμάζουν το κολατσιό, και ενός δασκάλου που αντιμετώπιζε την οργή των γονιών αν δεν θύμιζε στους μαθητές από την προηγούμενη ημέρα να φέρνουν τις ομπρέλες τους, αν ο καιρός προβλεπόταν βροχερός.
Ορισμένα σχολεία δέχονται πιεστικά αιτήματα από τους γονείς τα αθλητικά ρούχα των μαθητών να πλένονται στο σχολείο, τα νύχια των παιδιών να κόβονται από το διδακτικό προσωπικό, αλλά και τα σχολικά λευκώματα να αλλάζουν, γιατί τα παιδιά τους δεν δείχνουν όμορφα στις φωτογραφίες.
Μια μητέρα που το παιδί της έσπασε ένα τζάμι ζήτησε αποζημίωση από το σχολείο, γιατί η πέτρα που πέταξε το παιδί δεν έπρεπε να βρίσκεται στην αυλή.
Το φαινόμενο των «γονέων τεράτων» που αναφέρεται εδώ και πολύ καιρό στα ιαπωνικά μέσα ενημέρωσης, συνδέεται και με την αυτοκρατορική οικογένεια.
«Είναι η πριγκίπισσα Μασάκο μια μητέρα τέρας;» έγραφε πρόσφατα περιοδικό, μετά την επίσημη επέμβαση των ανακτόρων σε ιδιωτικό σχολείο της πρωτεύουσας στο οποίο φοιτά η Άικο, κόρη του πριγκιπικού ζεύγους. Η μικρή δεν πήγαινε επί μια εβδομάδα στο σχολείο εξαιτίας της συμπεριφοράς των ιδιαίτερα ζωηρών συμμαθητών της.
Στο Τόκιο, το πρόβλημα είναι τόσο σοβαρό που ανάγκασε τις αρχές να στείλουν σε 60.000 εκπαιδευτικούς ενημερωτικά φυλλάδια με συμβουλές για το πώς να χειρίζονται τους «γονείς τέρατα».
Σύμφωνα με επίσημα στατιστικά στοιχεία, οι ασθένειες που εκδηλώνουν οι εκπαιδευτικοί και σχετίζονται με το άγχος έχουν τριπλασιαστεί τα τελευταία δέκα χρόνια και 26.000 εργαζόμενοι σε σχολεία του Τόκιο είναι ασφαλισμένοι εναντίον δικαστικών διώξεων. Το 2000 μόνο 1.300 είχαν τέτοιες ασφάλειες.
Ο Όγκι πιστεύει πως η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στην απόφαση, στις αρχές τις δεκαετίας του 2000, να επιτραπεί στους γονείς να διαλέγουν το σχολείο των παιδιών τους και όχι να τα εγγράφουν μόνο στα σχολεία της περιοχής που κατοικούν.
Σύμφωνα με τον ειδικό, τα σχολεία μπαίνουν πλέον στη διαδικασία του σκληρού ανταγωνισμού, την ίδια ώρα που η υπογεννητικότητα στη χώρα μειώνει όλο και περισσότερο τις εγγραφές των παιδιών στα σχολεία. «Η εκπαίδευση έχει γίνει εμπόρευμα», τονίζει ο Ογκι.
«Οι καταναλωτές θεωρούνται ‘θεοί’ στα μεγάλα καταστήματα, όπου οι πελάτες είναι ανώτεροι από τους πωλητές. Στα σχολεία οι γονείς είναι πλέον οι πελάτες», επισημαίνει.

Το Βήμα

Ωχ και τι μας περιμένει…

Επικρατεί γενικώς η αντίληψη ότι οι μεγαλοφυΐες γεννιούνται, δεν γίνονται, και ότι το ταλέντο είναι χάρισμα εκ φύσεως που δεν διδάσκεται γιατί είναι συνυφασμένο με τα γονίδιά μας. Να όμως που ένας αμερικανός γενετιστής, ο Ντέιβιντ Σενκ, έρχεται να τα ανατρέψει όλα αυτά με το βιβλίο του «Τhe Genius in all of us» (Η μεγαλοφυΐα μέσα μας).

Ο δρ Σενκ πιστεύει ότι έχουμε υπερτιμήσει τη γενετική προδιάθεση για τα μεγάλα επιτεύγματα. Κανένας άνθρωπος δεν είναι εκ γενετής «πτωχός τω πνεύματι» και η μετριότητα δεν αποτελεί αμετάκλητη καταδίκη, λέει. Διότι, όπως άλλωστε προκύπτει από τη σύγκριση με τις μελέτες του καναδού καθηγητή Κοινωνικής Ψυχολογίας Μάλκολμ Γκλάντγουελ, το DΝΑ δεν αποτελεί στατικό αποτύπωμα, αλλά επηρεάζεται και από παράγοντες εξωγενείς.

Με απλά λόγια, υπάρχει αιτιώδης σχέση ανάμεσα στο συγγενές και στο επίκτητο, που βρίσκονται σε μια συνεχή αλληλουχία και αλληλεπίδραση, ανάλογα με το περιβάλλον. Οι εμπειρίες αφήνουν το αποτύπωμά τους στο γονιδίωμα κάθε ανθρώπου και μεταφέ ρονται στα παιδιά του, αλλά αυτό δεν έχει σε τίποτα να κάνει με τον δείκτη νοημοσύνης.

Ο Ντέιβιντ Σενκ ισχυρίζεται ότι ελέγχοντας τις επιδράσεις του περιβάλλοντος μπορούμε να ξεπεράσουμε τα όρια που πιστεύουμε ότι μας έχει θέσει η φύση. Φέρνει για παράδειγμα το μουσικό ταλέντο: «Πολλοί πιστεύουν ότι δεν είναι προικισμένοι με μουσικό αφτί,αλλά στην πραγματικότητα δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει κλίση στη μουσική».

Συμπέρασμα: οι ειδικές ικανότητες είναι επίκτητες και η ιδιοφυΐα διδάσκεται. Παράδειγμα, οι κενυάτες δρομείς, που θεωρούνται ασυναγώνιστοι στον μαραθώνιο. Τους έχει προικίσει η φύση με ειδικά γονίδια; Κάθε άλλο, η ανάγκη τους έκανε να τρέχουν τόσο καλά. Στην Κένυα πολλά παιδιά από την ηλικία των επτά ετών είναι αναγκασμένα να τρέχουν 8 ως 10 χιλιόμετρα κάθε μέρα για να πάνε στο σχολείο.

Πέρα όμως από τις ειδικές συνθήκες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, υπάρχουν και έξι γενικοί παράγοντες οι οποίοι θα μπορούσαν να θεωρηθούν «συνταγή της ευφυΐας», καθώς ενισχύουν τη νοημοσύνη και οξύνουν τον νου.

1. Η μουσική. Η επιστήμη έχει αποφανθεί ότι τα παιδιά πρέπει να εισάγονται εξ απαλών ονύχων στον κόσμο των ήχων. Τα μαθήματα μουσικής είναι ένας πολύ ευχάριστος τρόπος για να εξασκήσει σωστά ένα παιδί τον εγκέφαλό του και, όπως φαίνεται, τα οργανωμένα μαθήματα όχι μόνο ενισχύουν τον δείκτη νοημοσύνης, αλλά συμβάλλουν και στη μετέπειτα ακαδημαϊκή απόδοση τού παιδιού. Ερευνα του Πανεπιστημίου του Τορόντο έδειξε ότι τα παιδιά που διδάσκονται μουσική έχουν πολύ ψηλότερο ΙQ στην ενήλικη ζωή τους.

2. Ο θηλασμός. Το μητρικό γάλα αποτελεί βασική τροφή του εγκεφάλου και η σημασία του είναι τεράστια σε διάφορες εκφάνσεις της ζωής του μωρού. Δανοί ερευνητές ανακάλυψαν ότι ο θηλασμός κάνει τα μωρά όχι υγιέστερα, αλλά και πιο έξυπνα: μωρά που θήλασαν για εννέα μήνες είχαν υψηλότερο δείκτη νοημοσύνης.

3. Η σωστή διατροφή. Ως μηχανή, και μάλιστα η τελειότερη της φύσης, ο εγκέφαλος δεν μπορεί να λειτουργήσει σε πλήρη απόδοση χωρίς σωστά καύσιμα. Η υγιεινή διατροφή μπορεί να κάνει θαύματα για την πνευματική και διανοητική ανάπτυξη, ειδικά στα δύο πρώτα χρόνια της ζωής που τα παιδιά χρειάζονται σίδηρο.

4. Η γυμναστική. Ερευνες του Πανεπιστημίου του Ιλινόις (ΗΠΑ) σε παιδιά δημοτικού δείχνουν ισχυρή σχέση ανάμεσα στις αθλητικές επιδόσεις και στην ακαδημαϊκή απόδοση. Διότι η συμμετοχή σε ομαδικά αθλήματα ενισχύει την αυτοπεποίθηση, το ομαδικό πνεύμα και τις ηγετικές ικανότητες.

5. Η περιέργεια είναι λέξη-«κλειδί». Οι ειδικοί λένε ότι γονείς που δείχνουν την περιέργειά τους για πράγματα, γεγονότα και καταστάσεις μαθαίνουν στα παιδιά τους να αναζητούν νέες ιδέες, δηλαδή τη γνώση και τη σημασία της. Το διάβασμα, δεν πρέπει να υποβαθμίζεται, και το παιδί πρέπει να εντρυφήσει από νωρίς στη μαγεία του.

6. Το παιχνίδι. Ολως παραδόξως, διαπιστώνεται ότι ακόμα και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια μπορούν να οξύνουν το πνεύμα, όχι βέβαια τα βίαια που κάνουν το παιδί μοναχικό και αφηρημένο, αλλά εκείνα που απαιτούν στρατηγική σκέψη, αναπτύσσουν οργανωτικές ικανότητες και ενισχύουν το ομαδικό πνεύμα και τη δημιουργικότητα. Ομοίως και τα εγκεφαλικά παιχνίδια, όπως το σκάκι, το sudoku, τα σταυρόλεξα, κτλ., αποτελούν μια πολύ καλή γυμναστική του εγκεφάλου, αφού ο παίκτης λύνει προβλήματα και παίρνει αποφάσεις.

To BHMA