Αρχείο για την κατηγορία “Ιστορία”

Comments 0 σχόλια »

Ένα ξεχασμένο ντοκουμέντο ιστορικής αξίας από την καταστροφή της Σμύρνης, το 1922, κινηματογραφήθηκε με κάμερα 35mm σε Σμύρνη, Αθήνα και Πειραιά και βρήκε νέα ψηφιακή ζωή το 2008.

Ο George Magarian, με μια μηχανή 35 mm, κινηματογράφησε πολλές σκηνές της ανθρωπιστικής καταστροφής, στη Σμύρνη, στην Αθήνα και στον Πειραιά.

Οι συγκλονιστικές αυτές εικόνες παρέμειναν επί 60 και πλέον χρόνια στο διαμέρισμα της συζύγου του, στη Νέα Υόρκη. Ολοι αγνοούσαν την ύπαρξή τους, έως ότου το 2008 ο εγγονός τουRobert Davidian, κινηματογραφιστής ο ίδιος, βρήκε το μοναδικό αυτό ντοκουμέντο και το διέσωσε από τη φθορά του χρόνου μετατρέποντάς του σε ψηφιακή μορφή, πριν την ολοκληρωτική του αποσύνθεση.

Comments 0 σχόλια »

Η Ελληνική Επανάσταση ήταν Εθνική, παράγωγο της Γαλλικής του 1789

Του Σπ. Ι. Ασδραχα*

Οι συγχρονικές καταγραφές των πεπραγμένων του 1821 δεν απόκρυψαν τη φρίκη του πολέμου. Η Ελευθερία, αντικρύζοντας το τείχος της Τριπολιτσάς, επιθυμεί να του ρίξει «φόβου, τρόμου αστροπελέκι»· η άλωση της πρωτεύουσας του Μωριά δεν έφερε άλλον ύπνο, πάρει θάνατο πικρό. Παλιότερα, προφητεύοντας, όπως λέγεται, το «ποθούμενο» ο Κοσμάς Αιτωλός, έλεγε ή υποτίθεται ότι έλεγε, ότι τούτο θα γίνει όταν το μοσχάρι θα κολυμπούσε στο αίμα. Το ίδιο πίστευε και ο Χατζή-Σεχρέτης: η εξέγερση των Βλαχαβαίων δεν εγγραφόταν στην τελεολογία του «ποθούμενου», δηλαδή την ανατροπή των όρων κυριαρχίας, γιατί δεν έγιναν αυτό που είχαν πει οι «γνωστικοί», δηλαδή οι «επαΐοντες», ότι το θεόδοτο σήμα θα ήταν η «πλεγή», το κολύμπι του μοσχαριού στο αίμα. Ωστόσο η επανάσταση του 1821 δεν περίμενε τα σήματα της προφητείας για να ξεσπάσει.

Ηταν μια επανάσταση εθνική, παράγωγο του γαλλικού 1789, όπως το κρυστάλλωσαν οι Ναπολεόντειοι πόλεμοι με το σύνδρομό τους, την αρχή των εθνικοτήτων: «όλα τα έθνη πολεμούν και στους τυράννους των ορμούν», όπως σάλπισε ο «Πατριωτικός Υμνος» του Ρήγα Βελεστινλή, πριν επέλθει η απογοήτευση που ακολούθησε το Καμποφόρμιο: επανάσταση με δημοκρατική ιδεολογία, δηλαδή αστική, με αστική τάξη τους βιοτέχνες, τους καραβοκυραίους και τους εμπόρους. Δεν αντιστοιχούσαν σε μια «τρίτη τάξη» -κυριολεκτικότερα κατάσταση- που αναζητούσε τη συμμετοχή της στην εξουσία, μάλιστα ανατρέποντας τις βαθμίδες της κοινωνικής ιεραρχίας και μετατρέποντας την οριζόντια σε κάθετη κινητικότητα. Η διχοτομία κατακτητική (ισλαμική) και κατακτημένη (χριστιανική) κοινωνία μετέτρεπε την κοινωνική σύγκρουση σε σύγκρουση κυριάρχων και κυριαρχούμενων· πολιτική και όχι οικονομική.

Αστοί

Αστική λοιπόν ως προς την ιδεολογία επανάσταση, αλλά όχι επανάσταση μιας οικονομικά ισχυρής, εκτός όμως του εξουσιαστικού συστήματος, τάξης. Με δυο λόγια, οι «αστοί» δεν ήθελαν ελεύθερο χώρο, για να αναπτύξουν την οικονομία τους: δεν ήθελαν να ανατρέψουν τους όρους παραγωγής, τις παραγωγικές σχέσεις, γιατί υπήρχαν χάρη σ’ αυτές. Ηθελαν και κατόρθωσαν να εθνικοποιήσουν το παρελθόν, αυτοί και οι άλλοι συντελεστές της εθνικής επανάστασης. Φυσικά την οποιαδήποτε θεωρία της επανάστασης την έδωσαν όσοι μετείχαν στην κίνηση των ιδεών, οι «λόγιοι», οι διανοούμενοι: δεν ήταν όλοι τους της ίδιας κοπής και ο διαφωτισμός στον οποίο τους εντάσσουμε δεν ήταν μονοσήμαντος· ο διαφωτισμός, κυρίως μεταρρυθμιστικός, γινόταν επαναστατικός, όταν η σύγκρουση γινόταν ανάμεσα σε κατακτητές και κατακτημένους, κυριολεκτικότερα -καθώς λέγαμε- ανάμεσα σε μια κοινωνία κατακτητική και σε μια κοινωνία κατακτημένη, με επίκοινους οικονομικούς ρόλους, αλλά μόνο μερικώς ρόλους εξουσιαστικούς.

Αυτή η διχοτομία (παρά τις μακαριότητες μιας συνεχώς αναδυόμενης σκοπιμοθηρικής ιστοριογραφίας) είχε τα επαναστατικά της προηγούμενα, καθοριζόμενα από την πολιτική συγκυρία και τους πολιτικούς σχεδιασμούς όσων έβλεπαν στην οθωμανική εγκαθίδρυση μιαν απειλή. Οι σχεδιασμοί αυτοί προέβλεπαν και μια εδαφικότητα της αποδεσμευμένης από την κατάκτηση κοινωνίας. Η επανάσταση του 1821 συνδέθηκε μ’ αυτά τα προηγούμενα και η ιστοριογραφία της την ενέτασσε σε αυτά ή τη διαχώριζε απ’ αυτά προσδένοντάς την στην αρχή των εθνικοτήτων: και στις δύο περιπτώσεις η οντολογική ιστορία υποτασσόταν στη θεωρία της ιστορίας. Το ζητούμενο είναι να ιδούμε πώς οι κατακτημένοι βίωναν τους όρους της κατάκτησης.

Με τρόπους διαφορετικούς; Με την αποδοχή τους, με έκδηλο παράδειγμα τους εξισλαμισμούς· με την αποδοχή τους, υπό την προϋπόθεση της διατήρησης της ιδιοπροσωπίας τους, κυρίως θρησκευτικής· με την ανταρσία, δηλαδή με τη μη αποδοχή των όρων της κατάκτησης. Με προτίμηση άλλου ηγεμόνα μερικώς ή συνολικώς ομόδοξου· τελικώς, το 1821, με την εθνική χειραφέτηση, με την εθνική κυριαρχία, έστω κι αν έφεραν ηγεμόνες από άλλους τόπους, γιατί οι ίδιοι οι χειραφετημένοι δεν είχαν ηγήτορες γενικής αποδοχής· όταν βρήκαν έναν, αυτός ήταν προσωρινός, προσδεδεμένος σε μιαν από τις προστάτιδες δυνάμεις: τον άτυχο Ιωάννη Καποδίστρια που δεν κατάφερε να ενσωματωθεί σε μιαν άλλη μακροχρόνια παράδοση, εκείνη των χρησμών και των ερμηνειών της Αποκάλυψης.

Ληστές

Αυτή η αδρομερής και όχι βέβαια συστηματική αναδρομή στη συνθετότητα των μεταλλασσόμενων συντελεστών της εθνικής, τελικώς, επανάστασης (και συνάμα στους θρύλους της), μας ξαναφέρνει στους πρωτόγονους συντελεστές της, στους ληστές, που εκφράζανε ταυτόχρονα την ανταρσία και την προσαρμογή: στους ανθρώπους της λείας. Η τελευταία ήταν μια από τις κινητήριες δυνάμεις της εθνικής επανάστασης: δεν μάζευαν τα λάφυρα μόνο στο πεδίο των μαχών· λεηλατούσαν κατακτητές και κατακτημένους, μη αρκούμενοι στη μισθοδοσία. Από νωρίς τους κατήγγειλαν, ανάμεσα στα πολλά παραδείγματα ο Γεώργιος Αναγνώστης Ιατρίδης, όταν καταγράφει τα τεκταινόμενα στην πατρίδα του, το Καρπενήσι, με σκληρούς λόγους για τους δειλούς πλιατσικολόγους επαναστάτες. Οπως ο Σολωμός, έτσι κι αυτός δεν αποκρύψανε τη σκληρότητα, ο ένας, την ιδιοτέλεια ο άλλος, της εθνικής επανάστασης. Κοντά σ’ αυτούς πολλοί άλλοι, περιγραφικώς ή και καταγγελτικώς. Κοντολογίς, δεν είμαστε άμοιροι μιας άμεσης και βιωμένης μαρτυρίας που αποσιωπήθηκε αργότερα από τη μαχόμενη ιστοριογραφία. Να «ανακαλύπτουμε» και να «αποκαλύπτουμε» σήμερα τα καταγραμμένα, είναι σαν να σκοτώνουμε ψόφια λιοντάρια. Ωστόσο, αυτοί οι ληστές και άκαρδοι δεν αποτελούν ηθικές αλλά ιστορικές κατηγορίες και η ιστορία δεν είναι ηθικοκεντρική αλλά ερμηνευτική, αν θέλει να είναι επιστήμη – ή απλώς διανοητική στάση. Ο Μακρυγιάννης έγραψε μια τριπλή ιστορία: τον βίο του, τις φαντασιώσεις του και την αλληλουχία των στρατιωτικών, κυρίως, γεγονότων. Η τελευταία ιστορία αποτυπώνεται στην εικονογραφία του: η Πόλη δεν παραδόθηκε, αλλά αλώθηκε· ο κατακτητής έβαλε στο ζυγό τους κατακτημένους και τους έκαμε σκλάβους· οι ανυπόταχτοι πήραν τα βουνά και το «άμαθο παιδί», ο Ρήγας, έσπειρε το σπόρο της ελευθερίας. Πρόκειται για το ερμηνευτικό σχήμα που υιοθέτησε η «δημόσια» ιστορία. Πρόκειται επίσης για κάτι άλλο, για την κατάκτηση με τις διαμεσολαβήσεις της: με το σπαθί, με τον σταυρό και με την πείνα, θα πει ο Πάμπλο Νερούδα. Η αναλογία είναι αυτόδηλη: με τη βία, με τη θρησκευτική ετερότητα, με την ιδιοποίηση της παραγωγής.

http://news.kathimerini.gr

Comments 0 σχόλια »

Του Νίκου Δήμου

Αστειεύεστε; Ανθέλληνας ο Διονύσιος Σολωμός, ο εθνικός ποιητής, ο ποιητής του εθνικού ύμνου;

Μάλιστα. Μαζί με τον Βερέμη, την Ρεπούση, τον Λιάκο, και όλους εκείνους που τα τελευταία χρόνια «αποδομούν την εθνική συνείδηση, γκρεμίζουν τους εθνικούς μύθους, καταλύουν τα ιερά και τα όσια του έθνους» (έτσι ισχυρίζονται οι υπερ-πατριώτες).

Διότι δεν κάνουν άλλο όλοι αυτοί οι ιστορικοί παρά να υλοποιούν τη φράση του Σολωμού: «Το έθνος πρέπει να θεωρεί εθνικό ό,τι είναι αληθές». Ανέδειξαν ιστορικές αλήθειες που πραγματικά ανατρέπουν εθνικούς μύθους. Αν είναι ανθέλληνες αυτοί – τότε είναι και ο Σολωμός.

Μύθος το «κρυφό σχολειό». Πλήρης θρησκευτική και εκπαιδευτική ελευθερία. Οι Τούρκοι δυνάστες πιο ήπιοι από τους Ρωμιούς κοτζαμπάσηδες. Μύθος η Αγία Λαύρα. Μύθος η συμπαράσταση της Εκκλησίας (που αφόρισε την επανάσταση).

Αυτά είναι πράγματα που οι ιστορικοί τα γνωρίζουν εδώ και πολλά χρόνια, αλλά, μόλις δοκίμασαν να τα περάσουν έστω και κουτσουρεμένα στα σχολικά βιβλία, έγινε ο κακός χαμός.

Και οι λυσσαλέες αντιδράσεις στην εξαίρετη σειρά του Σκάι «1821» δείχνουν πως οι Έλληνες δεν αντέχουν «το αληθές». Ο λυγμός του Τράγκα περιτρέχει το διαδίκτυο. Η πιο ειλικρινής αντίδραση ήταν του θεατή που τηλεφώνησε λέγοντας: «Μη μου χαλάτε τον μύθο μου!».

Άλλοι άρχισαν τις θεωρίες συνωμοσίας (η ΣΙΑ, η Μοσάντ, ο Σόρος) ή τις βρόμικες προπαγάνδες, διαδίδοντας πως η σειρά ισχυρίζεται πράγματα που ουδέποτε ειπώθηκαν – μόνο και μόνο για να τη διαβάλλουν.

Η φράση του Σολωμού, που όλοι μάθαμε στο σχολείο, είναι τόσο επαναστατική, ανατρεπτική και τολμηρή, που απορώ πώς μπόρεσε να διεισδύσει εκεί μέσα!

Τη λέμε, αλλά ουδέποτε την εφαρμόσαμε. Αν το είχαμε κάνει, θα είχαμε πρώτα-πρώτα ανατρέψει τα μισά σχολικά βιβλία, που είναι γεμάτα εθνικιστικά ψεύδη.

Με τη ρήση του αυτή, ο Διονύσιος Σολωμός, μέσα στην άνθιση του εθνικισμού, πραγματοποιεί την υπέρβασή του. Διαλύει αυτόματα τους εθνικούς μύθους επάνω στους οποίους βασίζεται κάθε υπερ-πατριωτισμός. Η ιστορία γίνεται χώρος δικαίου.

Πότε θα αποκτήσουμε το θάρρος και την ωριμότητα να ακολουθήσουμε πραγματικά τη φράση του Σολωμού; Τότε ο πατριωτισμός θα γίνει ένας νέος ανθρωπισμός.

lifo

Comments 1 σχόλιο »

history_matters.jpgΤο μάθημα της Ιστορίας στα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης διδάσκεται παραδοσιακά από καθηγητές φιλολόγους. Οι πτυχιούχοι του τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας είναι αυτονόητα οι αρτιότεροι γνώστες της ελληνικής ιστορίας, και επομένως οι ικανότεροι να τη διδάσκουν. Αλλά και οι πτυχιούχοι των άλλων τμημάτων, της Φιλολογίας και της Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής, ακόμα και αν δεν έχουν διδαχθεί συστηματικά ιστορία κατά τη διάρκεια των σπουδών τους, είναι σίγουρα πιο υποψιασμένοι σε θέματα αρχαιογνωσίας και έχουν συνολική εποπτεία της ελληνικής ιστορίας όλων των περιόδων.

Τα τελευταία χρόνια αυξάνεται συνεχώς η πρακτική να ανατίθεται ως «δεύτερη ανάθεση» η διδασκαλία της ιστορίας σε καθηγητές άλλων ειδικοτήτων, κυρίως των ξένων γλωσσών. Με αφορμή το ότι συνήθως οι καθηγητές ξένων γλωσσών δεν συμπληρώνουν το κανονικό τους ωράριο με τη διδασκαλία των δικών τους μαθημάτων, καλούνται να ασχολούνται με τη γραμματειακή υποστήριξη της σχολικής τους μονάδας, ή τους ανατίθεται το μάθημα της Ιστορίας. Οι ίδιοι οι ξενόγλωσσοι καθηγητές δυσανασχετούν με αυτήν την κατάσταση, και συχνά δηλώνουν την απροθυμία και την αδυναμία τους να ανταποκριθούν στις γνωστικές απαιτήσεις του μαθήματος.

Ο λόγος που προτιμάται αυτή η πρακτική δεν έχει καμία σχέση με την ιστορική γνώση των καθηγητών που επιλέγονται ή δεν επιλέγονται, ούτε και με την ικανότητα διδασκαλίας, παρά προτιμάται μόνο για να καλυφθούν ανάγκες οργάνωσης του ωρολογίου προγράμματος των σχολείων. Είναι δηλαδή προφανές ότι φταίει, από την πλευρά του Υπουργείου Παιδείας, ο κακός προγραμματισμός προσλήψεων, διορισμών και τοποθετήσεων των καθηγητών στα σχολεία. Συχνά υπηρετούν στο ίδιο σχολείο υπεράριθμοι ξενόγλωσσοι καθηγητές, οι οποίοι πρέπει κάπως να συμπληρώσουν το ωράριό τους. Εκτός από αυτό, ο περιορισμός των δαπανών για την Παιδεία, στο πλαίσιο του ευρύτερου «συμμαζέματος» των δημοσιονομικών, ενόψει μνημονίου, έχει ως αποτέλεσμα να γίνονται λιγότερες προσλήψεις φιλολόγων, εφόσον υποτίθεται ότι μπορούν κάποιες ώρες τους να ανατεθούν σε άλλες ειδικότητες. Αυτό όμως έχει ολέθριες συνέπειες για την Παιδεία γενικά.

Το μάθημα της Ιστορίας είναι ίσως το σπουδαιότερο από τα σχολικά μαθήματα. Η ιστορική γνώση φέρνει την ιστορική μνήμη, και η ιστορική μνήμη είναι προϋπόθεση για την ανάπτυξη εθνικής συνείδησης, κοινωνικής ταυτότητας και πολιτικής ενεργοποίησης των μαθητών. Γι’ αυτό τον λόγο είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να επαφίεται η ιστορική γνώση των μαθητών μας στη διδασκαλία του μαθήματος από καθηγητές που δεν μπορούν και κυρίως δεν θέλουν να έχουν αυτή την πολύ μεγάλη ευθύνη. Ο χαρακτηρισμός «δεύτερη» για την ανάθεση του μαθήματος της Ιστορίας είναι δυστυχώς ποιοτικός. Καθιστά το μάθημα της Ιστορίας δευτερεύον, απαξιώνει και προσβάλλει τους φιλολόγους, και φέρνει σε δεινή και άβολη θέση τους καθηγητές των άλλων ειδικοτήτων, που καλούνται να διδάξουν ένα μάθημα που δεν γνωρίζουν.

Με αυτό το σκεπτικό, εναντιωνόμαστε στην εξάπλωση του φαινομένου αυτού και ζητάμε από όλους τους αρμόδιους φορείς και τα στελέχη της εκπαίδευσης να μεριμνήσουν για να σταματήσει αμέσως.

Από το Δ.Σ. του Συνδέσμου Φιλολόγων Δωδεκανήσου

Οι περισσότεροι σύνδεσμοι φιλολόγων έχουν τοποθετηθεί πάνω στο θέμα. Αγνοώ αν έχει πάρει θέση η Πανελλήνια Ενωση Φιλολόγων δεν εντόπισα κάτι στο δικτυακό της τόπο όσο κι αν έψαξα.Φαίνεται προτιμά να ασχολείται με πιο hardcore φιλολογικά ζητήματα αλλά το τμήμα Ιστορίας του Παιδαγωγικού ειλικρινά αγνοεί το ζήτημα; αναρωτιέμαι έχει κάνει κάποια σχετική εισήγηση στη Διεύθυνση Σπουδών του Υπουργείου;

Κατά τα άλλα κοπτόμαστε για τα ιστορικά θέματα…

Comments 0 σχόλια »

history_matters.jpgTου Σταυρου Τζιμα

Το περασμένο Σάββατο, έγινε στη Θεσσαλονίκη μια συνάντηση με αντικείμενο ένα βιβλίο-βοήθημα για την πολύπλευρη θεώρηση και διδασκαλία του μαθήματος της Ιστορίας. Το συνέγραψαν περισσότεροι από εξήντα Βαλκάνιοι ακαδημαϊκοί που εργάστηκαν επί δέκα και πλέον έτη, αξιοποιώντας, με τη βοήθεια εκατοντάδων εκπαιδευτικών, χιλιάδες τεκμηριωμένες πηγές απ’ όλες τις χώρες της περιοχής.

Σκοπός τους; Να δώσουν στην εκπαιδευτική κοινότητα ένα βοήθημα ώστε τα μέλη της να κατανοήσουν καλύτερα και να διδάξουν στους μαθητές του Λυκείου την Ιστορία όχι με βάση αυτά που χωρίζουν τους λαούς της Βαλκανικής, άλλα όσα τους ενώνουν, χωρίς βεβαίως να αποσιωπούν συγκρούσεις και αντιπαλότητες στην ιστορική τους διαδρομή. Ποια αναγκαιότητα επέβαλε την πρωτοβουλία αυτή του Κέντρου για τη Δημοκρατία στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, που χρηματοδοτήθηκε από 27 φορείς (κυβερνήσεις, ιδρύματα κ.λπ.), μεταξύ των οποίων και η Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης; Να γεφυρωθούν μέσω της Ιστορίας οι διαφορές μεταξύ των λαών.

Το πώς βλέπουμε εμείς τους γείτονές μας και πώς εκείνοι εμάς μέσα από τα επίσημα βιβλία της Ιστορίας το ξέρουμε λίγο πολύ όλοι μας. Και αν αμφιβάλλει κανείς, δεν έχει παρά να ρίξει μια ματιά στα σχολικά εγχειρίδια για να αισθανθεί ότι η Ελλάδα περιβάλλεται από αρπακτικά έτοιμα να μας χυμήξουν. Τα ίδια μαθαίνουν οι μαθητές και σε Τουρκία, Αλβανία, Βουλγαρία, ΠΓΔΜ κ.α.

Το πείραμα δεν είναι καινούργιο. Εγινε με επιτυχία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν Γάλλοι και Γερμανοί, οι πιο μισητοί εχθροί στην Ευρώπη, κάθισαν και έγραψαν ξανά την Ιστορία τους, ξεκινώντας από τα σχολεία, ώστε οι λαοί τους να γνωρίσουν την πραγματική αλήθεια και όχι εκείνη που υπαγορευόταν από το «εθνικό συμφέρον» του καθενός και τους έσυρε σε δύο καταστροφικούς για την Ευρώπη και την ανθρωπότητα πολέμους.

Και ενώ το εναλλακτικό αυτό βοήθημα το βρίσκει κανείς στις σχολικές βιβλιοθήκες οκτώ βαλκανικών χωρών, στη δική μας, μολονότι μεταφράστηκε στα Ελληνικά και εγκρίθηκε ως κείμενο από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, στο υπουργείο Παιδείας δεν έδωσαν τη σχετική άδεια. Δεν χρειάζεται να βασανίσει κανείς τη σκέψη του για να καταλάβει το γιατί. Οι κατά καιρούς κυβερνώντες δεν τόλμησαν και εξακολουθούν και σήμερα να μην τολμούν, αν και αντιλαμβάνονται τη λογική και τη σημασία του εγχειρήματος, να συγκρουστούν με τους γνωστούς σκοταδιστικούς κύκλους, που επιμένουν ότι για να γίνουν «γνήσιοι Ελληνες» και «καλοί πατριώτες» τα παιδιά μας πρέπει να μεγαλώσουν με μύθους, φοβίες και ταμπού.

Το πολιτικό κόστος υπεράνω όλων, λοιπόν. Και ως μια απλή ένδειξη επ’ αυτού σημειώνω το γεγονός ότι ουδείς εκπρόσωπος της πολιτείας παραβρέθηκε στην ενδιαφέρουσα εκδήλωση της Θεσσαλονίκης, στην οποία άλλες χώρες (π.χ. Σερβία) έστειλαν (υφ)υπουργούς Παιδείας!

kathimerini.gr

Comments 0 σχόλια »

Ένα ντοκουμέντο που περιγράφει τα γεγονότα  του αγώνα εναντίον της  δικτατορίας. Για προφανείς λόγους, η ταινία γυρίστηκε στο Μιλάνο την περίοδο της χούντας, με υλικό ντοκιμαντέρ, που κρυφά έφυγε από την Αθήνα και με σκηνοθετημένα γυρίσματα στα οποία πήραν μέρος Έλληνες και Ιταλοί φοιτητές, καθώς και Έλληνες πολιτικοί εξόριστοι, στενοί συνεργάτες του σκηνοθέτη. Αποτελεί ένα μοναδικό ντοκουμέντο της κατάστασης που επικρατούσε, παρουσιάζοντας μέσα από έναν έξοχο συνδυασμό πραγματικών στοιχείων-ντοκουμέντων και κινηματογραφικού έργου. Η μουσική είναι του Μίκη Θεοδωράκη. Η ελληνική αφήγηση του Αλέξανδρου Παναγούλη και η ιταλική του γερουσιαστή Ουμπέρτο Τερρατσίνι. Η ταινία είχε προσκληθεί επισήμως να συμμετάσχει στο Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης, αλλά τελικά η προβολή της απαγορεύτηκε.

Εδώ Πολυτεχνείο #2

Εδώ Πολυτεχνείο #3

Εδώ Πολυτεχνείο #4

Εδώ Πολυτεχνείο #5

Εδώ Πολυτεχνείο #6

Εδώ Πολυτεχνείο #7

Εδώ Πολυτεχνείο #8

Εδώ Πολυτεχνείο #9


Comments 0 σχόλια »

H λειτουργία του ραδιοφωνικού σταθμού που έστησαν οι φοιτητές μέσα στο Πολυτεχνείο, την Πέμπτη 15 Νοεμβρίου, δίνει νέα ποιότητα στην εξέγερση και τη μετατρέπει από φοιτητική σε παλλαϊκή. Χάρη στον ισχυρό πομπό του, όλη σχεδόν η πρωτεύουσα ακούει για πρώτη φορά – ύστερα από 6½ χρόνια – τη φωνή των Ελεύθερων Πολιορκημένων. Ακούει λόγο για Δημοκρατία, Ανεξαρτησία, Λαϊκή Κυριαρχία, Κοινωνική Δικαιοσύνη. Η Μαρία Δαμανάκη και ο Δημήτρης Παπαχρήστος είναι οι γνωστοί στο ευρύ κοινό εκφωνητές του Πολυτεχνείου.

Ωστόσο, καθοριστικός ήταν ο ρόλος του «τρίτου» του σταθμού, του σκηνοθέτη Λάμπρου Παπαδημητράκη. Πλήθη λαού συρρέουν έξω από το Πολυτεχνείο. Καταλαμβάνουν τα πεζοδρόμια και σιγά-σιγά ξεχύνονται στο οδόστρωμα. H χούντα ανησυχεί, αλλά τα έχει χαμένα. Διστάζει να επιτεθεί και να καταστρέψει την «πολιτική της βιτρίνα». Την Παρασκευή 16 Νοεμβρίου 1973, η εξέγερση φτάνει στο αποκορύφωμά της. H Συντονιστική Επιτροπή του Πολυτεχνείου καλεί από τον ραδιοσταθμό της τους εργαζομένους και τον λαό να συσπειρωθούν γύρω από τους φοιτητές και διακηρύσσει την απαίτηση του ελληνικού λαού για: «άμεση παύση του τυραννικού καθεστώτος της χούντας και παράλληλη εγκαθίδρυση της λαϊκής κυριαρχίας και της εθνικής ανεξαρτησίας».

Ο χώρος γύρω από το Πολυτεχνείο καταλαμβάνεται από χιλιάδες λαού. H κυκλοφορία των αυτοκινήτων στην οδό Πατησίων και στους γύρω δρόμους διακόπτεται οριστικά. Αρχίζουν συγκρούσεις με την Αστυνομία. Οι διαδηλωτές στήνουν οδοφράγματα στους γύρω δρόμους και ανάβουν φωτιές. H Αστυνομία πυροβολεί στο ψαχνό από διάφορα περιφερειακά σημεία. Εδώ Πολυτεχνείο. Εδώ Πολυτεχνείο. Την ίδια ημέρα γίνεται κατάληψη της Πολυτεχνικής Σχολής Θεσσαλονίκης. Ακολουθούν κι εκεί συγκρούσεις με την Αστυνομία.

Comments 0 σχόλια »

Τραγούδι: Το Μεγάλο Μας Τσίρκο
Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Ερμηνεία: Νίκος Ξυλούρης, Τζένη Καρέζη

Μεγάλα νέα φέρνω από ‘κει πάνω
περίμενε μια στάλα ν’ ανασάνω
και να σκεφτώ αν πρέπει να γελάσω
να κλάψω, να φωνάξω, ή να σωπάσω

Οι βασιλιάδες φύγανε και πάνε
και στο λιμάνι τώρα, κάτω στο γιαλό
οι σύμμαχοι τους στέλνουν στο καλό

Καθώς τα μαγειρέψαν και τα φτιάξαν
από ‘ξαρχής το λάκκο τους εσκάψαν
κι από κοντά οι μεγάλοι μας προστάτες
αγάλι-αγάλι εγίναν νεκροθάφτες

Και ποιος πληρώνει πάλι τα σπασμένα
και πώς να ξαναρχίσω πάλι απ’ την αρχή
κι ας ήξερα τουλάχιστον γιατί

Το ριζικό μου ακόμα τι μου γράφει
το μελετάνε τρεις μηχανογράφοι
Θα μας το πουν γραφιάδες και παπάδες
με τούμπανα, παράτες και γιορτάδες

Το σύνταγμα βαστούν χωροφυλάκοι
και στο παλάτι μέσα οι παλατιανοί
προσμένουν κάτι νέο να φανεί

Στολίστηκαν οι ξένοι τραπεζίτες
ξυρίστηκαν οι Έλληνες μεσίτες
Εφτά ο τόκος πέντε το φτιασίδι
σαράντα με το λάδι και το ξύδι

Κι αυτός που πίστευε και καρτερούσε
βουβός φαρμακωμένος στέκει και θωρεί
τη λευτεριά που βγαίνει στο σφυρί

Λαέ, μη σφίξεις άλλο το ζωνάρι
μην έχεις πια την πείνα για καμάρι
Οι αγώνες που’ χεις κάνει δεν ‘φελάνε
το αίμα το χυμένο αν δεν ξοφλάνε

Λαέ, μη σφίξεις άλλο το ζωνάρι
η πείνα το καμάρι είναι του κιοτή
του σκλάβου που του μέλλει να θαφτεί

Comments 0 σχόλια »

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ… Από νωρίς το πρωί συγκεντρώνονται στην Πατησίων χιλιάδες πολίτες. Στις 11.00 στο γραφείο του Παπαδόπουλου γίνεται σύσκεψη με τον υπουργείο δημοσίας τάξεως, τον υπουργό παιδείας, τον αρχηγό της αστυνομίας κι άλλα στελέχη της χούντας. Αποφασίζουν να γίνει επέμβαση στο Πολυτεχνείο. Ακόμη δεν ξέρουν το πότε, αλλά η απόφαση είναι να μη χρησιμοποιηθούν όπλα παρά μόνο δακρυγόνα…

Στο πολυτεχνείο η συντονιστική επιτροπή καλεί τους δημοσιογράφους σε συνέντευξη τύπου. Η ανταπόκριση του κόσμου ξεπερνά κάθε φαντασία.

Περίπου 20 χιλιάδες πολίτες ξεπέρασαν τον φόβο τους κι αυθόρμητα κατεβαίνουν στους δρόμους γύρω από το ίδρυμα. Στους τοίχους των σχολών γράφονται προβοκατόρικα συνθήματα, τα οποία οι φοιτητές τα σβήνουν. Από την Πάτρα φθάνει αντιπροσωπεία φοιτητών. Οικοδόμοι μπαίνουν πανηγυρικά στο Πολυτεχνείο.

Στην Αθήνα γίνονται πορείες και συγκρούσεις με την αστυνομία.

Η φοιτητική διαμαρτυρία γινεται παλλαϊκή και εξελίσσεται  σε εξέγερση. Οι οικοδόμοι κάνουν πορεία στη λεωφόρο Αλεξάνδρας με βασικό σύνθημα «δεν περνάει ο φασισμός» .

Μέχρι τις εννέα το βράδυ 100 χιλιάδες πολίτες έχουν πλημμυρίσει το κέντρο  της πόλης. Στήνονται οδοφράγματα . Από τις συγκρούσεις που εξαπλώνονται σε όλητην πόλη ,υπάρχουν πολλοί τραυματίες που μεταφέρονται στο Πολυτεχνείο γιατί στα νοσοκομεία τους συλλαμβάνουν. Όσοι μεταφέρονται από τα ασθενοφόρα στα νοσοκομεία, ξυλοκοπούνται από την αστυνομία. Ο ραδιοφωνικός σταθμός μεταδίδει τις εγκλήσεις των φοιτητών για ιατρικό υλικό.

Η δικτάτορες έκπληκτοι παρακολουθούν και υπό καθεστώς πανικού κάνουν αυτό που ξέρουν καλύτερα. Αποφασίζουν την επέμβαση του στρατού.

Λίγο πριν τα μεσάνυχτα, ακούγεται η φήμη ότι έρχονται τα τανκς. Οι φοιτητές τραγουδούν. Σε λίγο το ημερολόγιο θα δείξει 17 Νοέμβρη.

Comments 0 σχόλια »

Ελληνογαλλική Πειραιά Jeanne d’ Arc

16/11/2010

Comments 0 σχόλια »

15 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1973. Η φοιτητική διαμαρτυρία λαμβάνει αντιδικτατορικό χαρακτήρα.Ο σταθμός καλεί τους πολίτες στο κέντρο της πόλης. Κυκλοφορεί η εφημερίδα του ελεύθερου πολυτεχνείου. Η αστυνομία ξυλοκοπεί…όποιον κι όπως  μπορεί. Στις 4 το απόγευμα κάνεις δεν  μπορεί να μπει ή να βγει από το πολυτεχνείο. Τα μεσάνυχτα ο λαός της Αθήνας κατεβαίνει στους κεντρικούς δρόμους γύρω από το πολυτεχνείο.

800 μαθητές κάνουν συνέλευση στην αίθουσα της αρχιτεκτονικής. Ανοίγουν οι  πύλες του πολυτεχνείου αλλά κανείς δε βγαίνει. Έξω οι συγκεντρωμένοι είναι περισσότεροι από δύο χιλιάδες.

Ακούγονται συνθήματα: «η χούντα θα πέσει από το λαό , ο λαός πεινάει το κεφάλαιο μασάει, έξι χρόνια αρκετά δε θα γίνουμε εφτά».

Μέχρι τα μεσάνυχτα οι συγκεντρωμένοι έφτασαν τις οκτώ χιλιάδες και περίπου οι μισοί παρέμειναν όλη τη νύχτα στην οδό Πατησίων. Εργάτες συμμετέχουν συμβολικά στην φοιτητική διαμαρτυρία. Οι πολίτες συντονίζονται με τον ραδιοφωνικό σταθμό των ελεύθερων πολιορκημένων. Η χούντα τρομοκρατείται κι ετοιμάζεται να λύσει το πρόβλημα με το μόνο τρόπο που γνωρίζει. Τη βία. Το ημερολόγιο γράφει 15 Νοεμβριου. Η ιστορία δεν έχει γραφτεί ακόμη.

Comments 0 σχόλια »

14 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1973. Από το πρωί φοιτητές  απ όλες τις σχολές συγκεντρώνονται  στο προαύλιο του πολυτεχνείου. Περίπου δυο χιλιάδες άτομα φωνάζουν για πρώτη φορά συνθήματα στο κέντρο της χουντοκρατουμενης Αθήνας. «Λαέ πεινάς γιατί τους προσκυνάς;»

Η αστυνομία σχηματίζει ένα κλοιό και τα νεράντζια πέφτουν στα αστυνομικά πηλίκια  με το κιλό….

Οι φοιτητές μέσα στο Πολυτεχνείο υψώνουν την ελληνική σημαία και οι πρυτανικές αρχές ΔΕΝ δίνουν στην αστυνομία  άδεια για επέμβαση. Το απόγευμα οι φοιτητές καταφέρνουν να δημιουργήσουν και να λειτουργήσουν ραδιοφωνικό σταθμό. Εκπρόσωποι των φοιτητών στην συμβολή των οδών Στουρνάρη και Πατησίων συμφωνούν με το γενικό διευθυντή της αστυνομίας, την  ήσυχη εκκένωση του χώρου, χωρίς να γίνουν συλλήψεις. Μάταιος  κόπος. Μετά από λίγη ώρα το σύνολο των φοιτητών αποφασίζει να παραμείνει στο ίδρυμα και να διαμαρτυρηθεί. Η  πόρτα του πολυτεχνείου κλείνει με σιδερόβεργες και μπετόν αρμέ.

Οι νέοι οργανώνονται. Συγκεντρώνουν τρόφιμα., παρασκευάζουν φαγητό, συγκροτούνται  ομάδες καθαριότητας, ελέγχουν τις προκηρύξεις και τις φοιτητικές ταυτότητες για να εντοπίσουν τους προβοκάτορες. Η εξέγερση έχει ξεκινήσει.

Οι νέοι διαθέτουν  το καλύτερο δυνατό οπλοστάσιο. Την απόφαση να αντισταθούν μαζικά και να διεκδικήσουν ψωμί παιδεία ελευθερία.

Τα αιτήματα ήταν : να καταργηθεί ο νόμος, ο οποίος προέβλεπε την υποχρεωτική στράτευση όσων ανέπτυσσαν συνδικαλιστική δράση κατά τη διάρκεια των σπουδών τους και να μη γίνουν φοιτητικές  εκλογές με εφορευτικές επιτροπές από αριστούχους φοιτητές.

www.mixanitouxronou.gr

Comments 0 σχόλια »

Ξαφνιασμένοι ευχάριστα, αλλά και με απορία για το τι έκρυβαν τα τεράστια λευκά πανιά, οι επισκέπτες του νέου Μουσείου της Ακρόπολης χθες το μεσημέρι, είχαν την ευκαιρία να δουν τα αποκαλυπτήρια της Νίκης του Καλλιμάχου.

Το Μνημείο ξαναστήθηκε έπειτα από 25 αιώνες και τώρα προστέθηκε στα εκθέματα της αίθουσας των αρχαϊκών. Ψηλό, 4,68 μ., δεν συναρμολογήθηκε με τον κλασικό τρόπο και τις απαραίτητες συμπληρώσεις πάνω στον σκελετό από ανοξείδωτο χάλυβα στον οποίο στηρίζονται τα θραύμαστα. Ο επισκέπτης βλέπει τα κενά σημεία, εκεί όπου δεν υπήρχαν άλλα τμήματα για να ολοκληρώσουν τη μορφή του.

Το αναθηματικό αυτό μνημείο έγινε προς τιμήν του Πολέμαρχου Καλλιμάχου. Εναν από τους δέκα στρατηγούς των Αθηναίων που αποφάσισαν τη σύγκρουση της Αθήνας με την αυτοκρατορία των Περσών το 490 π.Χ. Το όνομά του έμεινε στην ιστορία, θύμισε ο Δ. Παντερμαλής, γιατί η δική του ψήφος, η ενδεκάτη, έκρινε το αδιέξοδο. Οταν ισοψήφησαν οι στρατηγοί, υποστηρίζοντας οι πέντε ότι είναι μάταιο να συγκρουστεί η Αθήνα με τους παντοδύναμους Πέρσες και οι άλλοι πέντε, συμφωνώντας με τη γνώμη του Μιλτιάδη να αγωνιστούν στον Μαραθώνα.

Ο Καλλίμαχος έπεσε γενναία στη μάχη για την ελευθερία της πατρίδας και οι Αθηναίοι τον απεικόνισαν μαζί με τον Μιλτιάδη ως πρωταγωνιστή στην περίφημη ζωγραφική παράσταση της μάχης, στην Ποικίλη Στοά.

Τον Φεβρουάριο του 1886, κοντά στο Ερέχθειο βρέθηκαν τα κομμάτια ενός αγάλματος Νίκης. Χρειάστηκαν δεκαετίες για να συνδυαστούν με τα θραύσματα ιωνικού κίονα όπου σωζόταν αποσπασματικά μια σπουδαία επιγραφή: «ανέθεκεν Αφιδναίος ταθεναίαι», «πολέμαρχος Αθεναίον», «άγγελον αθανάτων», «παισίν Αθεναίων μνημείον».

«Το συμπέρασμα ήταν προφανές. Ο Αφιδναίος πολέμαρχος ήταν ο Καλλίμαχος και το αφιέρωμα ήταν για τη θεά του Βράχου, την Αθηνά. Tο άγαλμα ήταν η Νίκη, που ως θεϊκή αγγελιαφόρος βιαζόταν να φέρει το μήνυμα για την έκβαση της μάχης».

Από παριανό μάρμαρο η Νίκη απεικονίζεται με έντονο διασκελισμό να σπεύδει προς τα δεξιά του θεατή. Μοιάζει να ανεμίζει με τον χιτώνα ανάμεσα στα σκέλη. Οι εννέα τρυπούλες στο λαιμό χρησίμευαν για τη στερέωση κοσμήματος. Τα κυματιστά μαλλιά και το χρώμα στα φτερά κάνουν τη μορφή της εντυπωσιακότερη. Στο χέρι της κρατούσε μάλλον το κηρύκειο του αγγελιαφόρου.

Καθημερινή

Comments 0 σχόλια »

history_matters.jpgΗ πυκνότητα των σχολικών εγχειριδίων και της ύλης της Ιστορίας οφείλεται και στην υπερευαισθησία που υπάρχει μήπως η επίσημη πολιτεία παραλείψει στοιχεία των παρακαταθηκών του Eθνους, αλλά και στο γεγονός ότι η Ιστορία θεωρείται το βασικό μέσο για τη διαμόρφωση εθνικής ταυτότητας σήμερα. Την ίδια στιγμή υπάρχει αίτημα να παρουσιάζονται ισάξια όλες οι χρονικές περίοδοι και τα ιστορικά γεγονότα σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας ανεξαρτήτως επιστημονικής σπουδαιότητας.

«Σε πολλούς συγγραφείς των βιβλίων της Ιστορίας παρατηρείται ένας φόβος μήπως ξεχάσουν κάτι και εκ των υστέρων κατηγορηθούν ότι ενήργησαν εκ του πονηρού. Θυμηθείτε τι συνέβη προ τετραετίας με το βιβλίο της Ιστορίας της Στ΄ Δημοτικού και τις οξύτατες επικρίσεις που δέχθηκε η επικεφαλής συγγραφέας Μαρία Ρεπούση για τον χειρισμό ορισμένων ζητημάτων» ανέφερε στην «Κ» στέλεχος της εκπαίδευσης. Συγκεκριμένα, με βάση τις επιταγές του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ως προς τη δομή της ύλης, στο Δημoτικό δίνεται έμφαση στα γεγονότα και τα πρόσωπα της Ιστορίας, στο Γυμνάσιο δίνεται έμφαση στην εθνική Ιστορία αλλά μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο και στο Λύκειο παρουσιάζεται η παγκόσμια Ιστορία στην οποία είναι ενταγμένη η εθνική Ιστορία.

Φόβος, όμως, διακατέχει όχι μόνο τους συγγραφείς των σχολικών βιβλίων, αλλά και τους εκπαιδευτικούς του μαθήματος, οι οποίοι πασχίζουν να τελειώσουν την ύλη ώστε οι μαθητές να είναι, τυπικά τουλάχιστον, πανέτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις εξετάσεις.

Γιατί, όμως, το μάθημα της Ιστορίας και οι εξελίξεις γύρω από αυτό αποτελούν πεδίο εύκολης ανάφλεξης από διάφορες πλευρές του πολιτικού συστήματος και της κοινωνίας στην Ελλάδα (και όχι μόνο);

«Οι ειδικοί έχουν πειστεί ότι το στοιχείο που προκαλεί κοινωνικοπολιτικές αντιδράσεις για το περιεχόμενο των αναλυτικών προγραμμάτων και των βιβλίων της Ιστορίας ή γενικότερα για το συνολικό πλαίσιο που διέπει τη διδασκαλία του μαθήματος (τόσο στην υποχρεωτική εκπαίδευση όσο και στο Λύκειο) είναι η κινδυνολογία, η συνωμοσιολογία («σκοτεινά» διεθνή και εγχώρια κέντρα) και ο ηθικός πανικός για τη δήθεν «αλλοίωση» των ιερών παρακαταθηκών του έθνους, της συλλογικής μνήμης, της παράδοσης, της πολιτισμικής κληρονομιάς, της τοπικής κοινότητας (εσχάτως και ιστορικού πολιτικού κόμματος)» δήλωσε στην «Κ» ο καθηγητής Ιστορίας και Διδακτικής της Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου κ. Γεώργιος Κόκκινος, το βιβλίο του οποίου για την Ιστορία της Γ΄ Λυκείου αποσύρθηκε το 2002.

Με το υφιστάμενο πλαίσιο

«Είναι σε όλους γνωστό ότι στο υφιστάμενο πλαίσιο οι μαθητές ούτε την Ιστορία του έθνους τους γνωρίζουν, όπως θα όφειλαν, ούτε εθνική ταυτότητα αποκτούν ούτε κριτικές δεξιότητες κατακτούν, ούτε ιστορική αυτογνωσία διαμορφώνουν στον διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο όπου ζουν, ούτε σχετίζονται -στον βαθμό του εφικτού- με τη βαλκανική, τη μεσογειακή, την ευρωπαϊκή και την παγκόσμια Ιστορία. Ούτε, επίσης, κατορθώνουν να συγκροτήσουν ιστορική συνείδηση ποικιλότροπα και κριτικά ενημερωμένου, υπεύθυνου και ενεργού πολίτη. Απαιτείται επομένως η ριζική και συστηματική αναμόρφωση του συνολικού πλαισίου που διέπει τη διδασκαλία του μαθήματος της Ιστορίας στην Ελλάδα με γνώμονες, πρώτον, τον διεθνή επιστημονικό προβληματισμό, δεύτερον, τα ισχύοντα στην Ευρωπαϊκή Ενωση και τον δυτικό κόσμο, και βεβαίως, τρίτο, την κατανόηση της εθνικής ιδιαιτερότητας. Για μένα μια σοβαρή μεταρρύθμιση έχει νόημα και όραμα μόνο όταν έχει ως αφετηρία την πρωτοβάθμια εκπαίδευση», καταλήγει ο ίδιος.

Καθημερινή

Comments 0 σχόλια »

history_matters.jpgΤου Απόστολου Λακασά στην Καθημερινή

Μπορεί ένας μαθητής να μπερδεύει τον Αθανάσιο Διάκο με τον Γεώργιο Μεταξά; Μάλλον θα πρόκειται για ακραία περίπτωση. Ομως είναι γεγονός ότι οι ιστορικές γνώσεις των Ελλήνων μαθητών είναι πολύ χαμηλές σε σχέση με την ύψιστη σημασία που αποδίδεται από πολιτεία, κόμματα, επιστημονική κοινότητα και κοινωνικές ομάδες στη διδασκαλία της Ιστορίας από το Δημοτικό έως και το Λύκειο. Και η πρόσφατη «περιπέτεια» του μαθήματος της Ιστορίας στη Β΄ και Γ΄ Λυκείου -ένα πρώτο σχέδιο επιτροπής του υπ. Παιδείας πρότεινε τη μετατροπή της από υποχρεωτικό σε μάθημα επιλογής- αναδεικνύει, για μία ακόμη φορά, τον στρεβλό τρόπο που γίνεται ο δημόσιος διάλογος στη χώρα μας. Αντί να τεθούν ερωτήματα για την ποιότητα της διδασκαλίας, τα βιβλία, τις παιδαγωγικές μεθόδους, τον ρόλο της οικογένειας και της κοινωνίας, αντί να συζητηθούν οι πτυχές της συγκεκριμένης πρότασης του υπουργείου, οι αντιδράσεις, που προκλήθηκαν μόλις το σχέδιο είδε το φως της δημοσιότητας, ύψωσαν προσκόμματα, δημιουργώντας αρνητικό υπόβαθρο στην όποια μεταρρυθμιστική διάθεση.

Εγκριτοι επιστήμονες, όπως ο Θ. Βερέμης και ο Ι. Κολιόπουλος, αναφέρουν ότι η Ιστορία πρέπει να είναι στον βασικό κορμό των μαθημάτων, όμως το βάρος πρέπει να δοθεί και στη διδασκαλία του μαθήματος, στο τι μένει στους μαθητές. «Οι μαθητές δεν ενδιαφέρονται για την Ιστορία. Βλέπουν το μάθημα, όπως και όλη την εκπαιδευτική διαδικασία, ως έναν τρόπο που θα τους οδηγήσει σε μία πιστοποίηση γνώσεων ώστε να προχωρήσουν στο πανεπιστήμιο και στην αγορά εργασίας» παρατηρεί στην «Κ» ο έμπειρος φιλόλογος-ιστορικός κ. Κ. Παπαντωνόπουλος. «Εν πολλοίς τα παιδιά είναι ιστορικά αμόρφωτα. Βασική αιτία, το ότι ο τρόπος διδασκαλίας του μαθήματος εξαρτάται από τον τρόπο εξέτασής του. Ερωτήσεις κρίσεως συνήθως αποφεύγονται διότι οι απαντήσεις δεν μπορούν να εξασφαλίσουν μία ομοιογένεια στη διόρθωση» συμπληρώνει. «Τα βιβλία είναι πυκνογραμμένα και αυτό σε συνδυασμό με την τάση απομνημόνευσης κάνει κουραστικό το μάθημα. Από την άλλη, όταν ο εκπαιδευτικός πιέζεται να ολοκληρώσει την ύλη, δεν μπορεί να πάρει πρωτοβουλία για να αναπτύξει την κριτική διάσταση της διδασκόμενης ύλης» τονίζει στην «Κ» η σύμβουλος φιλολόγων στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο κ. Αναστασία Κιρκίνη. «Ο εκπαιδευτικός μπορεί να διαχειριστεί πολύ καλύτερα τον χρόνο του όταν αισθάνεται ασφαλής -κυρίως μέσω της επιμόρφωσης- ως προς τη γνώση του περιεχόμενου και της διδακτικής μεθοδολογίας. Και, δυστυχώς, υπάρχει μεγάλη ανομοιογένεια στους καθηγητές που διδάσκουν την Ιστορία στα σχολεία», προσθέτει.


Comments 0 σχόλια »

Tου Ηλία Μαγκλίνη στην Καθημερινή

Τελικώς, το μάθημα της Ιστορίας παραμένει υποχρεωτικό στο λύκειο, μολονότι το υπουργείο είχε προσανατολιστεί στη μετατροπή του σε μάθημα επιλογής. Σε χθεσινό ρεπορτάζ του στην «Κ», ο Απ. Λακασάς σχεδόν προέβλεψε ότι η συγκεκριμένη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση θα ακυρωνόταν προτού ακόμη ξεκινήσει, «λόγω των “κραυγών” που υιοθετούν τα ελληνικά κόμματα», μολονότι το σκεπτικό των υπευθύνων του υπουργείου ήταν «λιγότερα υποχρεωτικά μαθήματα, περισσότερα μαθήματα επιλογής και μεγαλύτερη εμβάθυνση», κάτι που εκ πρώτης όψεως δεν είναι κακό. Η δική μου καχυποψία απέναντι σε τούτη την πρωτοβουλία έχει να κάνει κυρίως με το πώς θα σχεδιαζόταν όλο αυτό, πόσο μεθοδικά θα κινούνταν το υπουργείο, με το αν στόχευε σε ένα ευέλικτο, δραστικό σχήμα διδασκαλίας, αποφεύγοντας μιαν ακόμη απονεύρωση και αφυδάτωση της γνώσης. Αλλά μετά την υπόθεση με τη «βάση του δέκα», πώς να μην είσαι καχύποπτος;

Σε κάθε περίπτωση, εάν επρόκειτο το μάθημα της Ιστορίας να τύχει μεγαλύτερης εμβάθυνσης, όπως αναφέρθηκε, εάν επρόκειτο να το παρακολουθούν μαθητές που το είχαν επιλέξει συνειδητά, τότε ίσως ήταν καλύτερο ένα μάθημα που γίνεται μέσα σε ένα πνεύμα τυπολατρικής υποχρέωσης και ψυχαναγκασμού να μετατραπεί σε μάθημα επιλογής.

Η Ιστορία είναι βέβαια πονεμένη υπόθεση. Θυμάμαι από τα δικά μου μαθητικά χρόνια, στο λύκειο, κατά το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’80, πόσο διαχωρισμένα ήταν μέσα μου, από τη μια πλευρά, η διδασκαλία της Ιστορίας στο σχολείο και, από την άλλη, τα συναρπαστικά ιστορικά αναγνώσματα που έβρισκα στην πατρική βιβλιοθήκη: τα «Φοβερά Ντοκουμέντα», με τις έξοχες αφηγήσεις των Σόλωνα Γρηγοριάδη, Δημήτρη Φωτιάδη, Αλέξανδρου Κοτζιά και των άλλων ξένων συγγραφέων, με τον «Σαγγάριο», τον «Επίλογο στο Γουδί», τους «Βαλκανικούς Πολέμους», τη «Νύχτα των Μεγάλων Μαχαιριών» κ. ά., ο δίτομος, γλαφυρός «Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος» του Ρεϊμόν Καρτιέ (από τον Πάπυρο – με υπέροχη εικονογράφηση), η μετ’ εμποδίων, αλλά όμως πάντοτε συγκλονιστική καθαρεύουσα της «Ανόδου και της Πτώσης του Γ΄ Ράιχ» του Ουίλιαμ Σίρερ (τρεις σκληρόδετοι τόμοι με πρωτόγονες εκτυπώσεις από τις εκδόσεις Αρσενίδη – αν δεν με απατά η μνήμη μου), ακόμα και τα τεύχη της κλασικής σήμερα «Ιστορίας Εικονογραφημένης», επίσης από τις εκδόσεις Πάπυρος, όλα συνέθεταν στον άγουρο νου ενός περίεργου εφήβου ένα σύμπαν εξόχως μυθιστορηματικό. Το πιο συγκλονιστικό όμως ήταν ότι όλα αυτά που διάβαζα είχαν συμβεί στ’ αλήθεια. Και η Ιστορία ήταν όντως ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα.

Αλλη κουβέντα, λοιπόν, η σχολική Ιστορία και άλλη αυτή που διάβαζα σπίτι. Και πάλι όμως, χρειάστηκε να περάσουν κάμποσα χρόνια για να συνειδητοποιήσω ότι η Ιστορία δεν είναι κάτι ξένο και παγωμένο, που αφορά επώνυμους και μεγάλους ηγέτες. Οτι η Ιστορία συνιστά κυρίως αυτή τη μυστική σύνδεση των κορυφαίων γεγονότων με τους μικρούς και ασήμαντους, της «επίσημης» μνήμης, των βουβών κινηματογραφικών επίκαιρων και των ασπρόμαυρων φωτογραφιών με τα θαμμένα οικογενειακά κειμήλια, ξεθαμμένες προσωπικές διηγήσεις και μνήμες, αόρατα τραύματα και παρακαταθήκες που από νεκρές οικογενειακές φύσεις μεταμορφώνονται σε κάτι ζωντανό και παλλόμενο: σε αφηγήσεις με συλλογικό, ενίοτε οικουμενικό χαρακτήρα.

Ο Αμερικανός κομίστας Αρτ Σπίγκελμαν, μεταφέροντας στο διάσημο πια «Maus» την ιστορία του πατέρα του από το Ολοκαύτωμα, ξεκίνησε με την εξής εμβληματική φράση: «Ο πατέρας μου αιμορραγεί Ιστορία» (My father bleeds History). Κάτι ανάλογο έδειξε και ο Βρετανός Γκρέιαμ Σουίφτ στο καλύτερό του μυθιστόρημα, την «Υδάτινη χώρα», το 1983.

Με άλλα λόγια, η Ιστορία δεν είναι κάτι εκεί έξω – είναι στο σπίτι του καθενός μας. Και οι αφηγήσεις της είναι οι δικές μας μνήμες και αναπλάσεις. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι απλώς αν η Ιστορία πρέπει να είναι υποχρεωτική ή προαιρετική στο λύκειο. Το ερώτημα είναι εάν μπορεί το νέο λύκειο που οραματίζεται το υπουργείο να ενσταλάξει στους μαθητές μια άλλου τύπου αντίληψη γύρω από την Ιστορία. Να τους υποψιάσει ως προς τη βαθύτερη δυναμική της, αναδεικνύοντας τη γοητεία της. Ψιλά γράμματα; Μάλλον.

Comments 3 Σχόλια »

Ο Στάθης στην Ελευθεροτυπία:

Ομως, για να επιστρέψουμε στη συγκυρία, το γεγονός ότι η χώρα μας βρίσκεται λόγω του Μνημονίου υπό φραγκική κατοχή, δεν την ασφαλίζει απέναντι στο τουρκικό φακιόλι. Αντιθέτως.

Ακόμα κι όταν ήταν στα καλά της (όσον ήταν ποτέ στα καλά της) η Ελλάδα με την υποτελή της εξωτερική πολιτική, ούτε απ’ την Ευρωπαϊκή Ενωση εξασφάλισε την αναγνώριση των συνόρων της ως εξωτερικών συνόρων της Ενωσης, ούτε απ’ το ΝΑΤΟ την ισότιμη, αν μη τι άλλο, αντιμετώπισή της εν σχέσει με την Τουρκία.

Σήμερα η Ελλάδα, κατά τον ένα πυλώνα της εθνικής της ανεξαρτησίας και κυριαρχίας, δηλαδή την οικονομική ισχύ, έχει γονατίσει.

Εχει όμως από καιρό γονατίσει και εις ό,τι αφορά τον έτερο πυλώνα, αυτόν της παιδείας-εκπαίδευσης- κυρίαρχης στην κοινωνία ιδεολογίας.

Εδώ και αρκετά χρόνια, απ’ την εποχή του «εκσυγχρονισμού», έχει καθιερωθεί σε κρίσιμους θύλακες της κοινωνίας, ΑΕΙ, ΜΜΕ, τέχνες, νεολαία μια εδραία πλέον μυθολογία, περί της ασυνέχειας των Ελλήνων, για την εν πολλοίς φαντασιακή κι επινοημένη τους ταυτότητα, για τη (μεγάλη) αξία του αυτοπροσδιορισμού των άλλων τη στιγμή που συκοφαντείται ως εθνικισμός ο δικός μας αυτοπροσδιορισμός, μύθοι για την πολυπολιτισμικότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (της πιο άνομης και άγριας) κι άλλα ανιστόρητα παρόμοια.

Μπορεί οι δυτικοί ουμανιστές ήδη απ’ την εποχή του Διαφωτισμού να έβγαζαν καντήλες α- κριβώς για την ανομία και την καθυστέρηση που επέβαλαν παντού όπου όριζαν οι Οθωμανοί, αλλά οι καθ’ ημάς επίγονοι του Διαφωτισμού (όπως αυτοπροσδιορίζονται), αντιθέτως εκθειάζουν εκείνη τη σκοτεινή εποχή σχεδόν ως υπόδειγμα πολυεθνικού κράτους.

Πέρα απ’ το αντιεπιστημονικό των κριτηρίων (διότι πρωθύστερα) όπως, φερ’ ειπείν περί πολυπολιτισμικότητας (σημερινός όρος, μάλλον σημερινή αμερικανιά), για να περιγράψουν συνθήκες «συμβίωσης» λαών, άλλων σε καθεστώς υποταγής και σφαγής κι άλλων αλλοιώς, η προπαγάνδα αυτή φαίνεται να έχει κάψει αρκετά μυαλά.

Βιβλία της εκπαίδευσης αναθεωρούνται (απ’ την πλευρά της Ελλάδας, όχι της Τουρκίας) ήδη απ’ την εποχή των συμφωνιών Γιωργάκη – Τζεμ, προκρίνοντας τη λήθη ως χρησιμότερη (ηθικώς κι εκπαιδευτικώς) απ’ την α-λήθεια. Παρά τον έπαινο προς την αλήθεια ότι είναι επαναστατική, οι νέοι «δάσκαλοι του Γένους» φαίνεται να προτιμούν μια πιο ραγιάδικη -να ‘χουμε την ησυχία μας- προσέγγιση.

Μπορεί ορισμένοι απ’ αυτούς να ‘ναι αμαθέστατοι και να νομίζουν ότι ο Χρυσολωράς ήταν χλωρίνη αλλά δεν είναι όλοι. Τι είναι όμως αυτοί που δεν είναι αμαθείς;

«Μια σχολή σκέψης» θα μου πείτε. Μεγάλο το δίκιο σας! Μάλιστα μια ενδιαφέρουσα σχολή. Περιζήτητη. Με εύσημα από πολλούς των δημοσιογράφων, κυρίαρχη στη βιβλοκριτική, πανταχού παρούσα στη βιβλιογραφία.

Οι ίδιοι άνθρωποι, το ίδιο κλίμα υπηρέτησαν για τα περί την επαίδευση και στην κυβέρνηση Σημίτη, και στην κυβέρνηση Καραμανλή, και τώρα στην κυβέρνηση Γιωργάκη.

Ανθρωποι για όλες τις εποχές! -φίλοι του λαού!- δεν εξηγείται αλλοιώς! Ο ορισμός των αναντικατάστατων.

Οι ίδιοι άνθρωποι του ιδίου κλίματος, εξέφρασαν τον «εκσυγχρονισμό» των γραμμάτων μας, πάντα «αναστοχαζόμενοι» στο Πρυτανείο

όλες τις διαταγές που έφθαναν απ’ το Πραιτόριο, και του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. και τούμπαλιν. Οι ίδιοι υπάλληλοι, «δούλοι πιστοί». Τότε της κυρίας Γιαννάκου, τώρα της κυρίας Διαμαντοπούλου.

Δημοκρατία έχουμε. Κι ως φαίνεται αν στο Πραιτόριο στέλνουμε τους κυβερνήτες που μας αξίζουν, το Πραιτόριο σιτίζει, με τη σειρά του στο Πρυτανείο και τους γραμματικούς που μας αξίζουν.

Δημοκρατία έχουμε. Τώρα τι έχει η έρμη και ψοφάει, είναι ένα μεταμοντερνικό, νεωτερικό, αναθεωρητικό ερώτημα, περί το οποίον αναστοχάζομαι και μυρικάζω, αλλά δεν δύναμαι να απαντήσω – θα ήταν μια «αφήγηση» που δεν σας αξίζει…

Comments 0 σχόλια »

Οσοι έζησαν στο πετσί τους τα ταραγμένα χρόνια της δικτατορίας, αλλά ίσως και οι νεότεροι μέσα από τη γνώση που προσφέρει η Ιστορία, θα γνωρίζουν τι συνέβη εκείνη την 22α Σεπτεμβρίου όταν η κηδεία του σπουδαίου έλληνα ποιητή και νομπελίστα Γιώργου Σεφέρη εξελίχθηκε σε διαδήλωση κατά της χούντας.

«Προκόβουμε καταπληκτικά», είχε γράψει ειρωνικά ο ίδιος στην ατζέντα του την ημέρα του πραξικοπήματος.

Ολοι εξάλλου θυμούνται την ιστορική δήλωσή του κατά της χούντας την Παρασκευή της 28ης Μαρτίου του 1969. «Αυτή η ανωμαλία πρέπει να σταματήσει. Είναι εθνική επιταγή. Τώρα ξαναγυρίζω στη σιωπή μου».

Ο ποιητής δεν θα ξαναγυρίσει στη σιωπή του. Λίγους μήνες αργότερα καταργείται η προληπτική λογοκρισία και δημοσιεύεται το βιβλίο «Δεκαοκτώ κείμενα», όπου εμπεριέχεται μεταξύ άλλων το ποίημα «Οι γάτες του Αϊ Νικόλα», πολιτική αλληγορία για τη χούντα.

Αλλά και νεκρός ακόμα ο Σεφέρης θα «μιλήσει» κατά της δικτατορίας. Εκφραστής του συλλογικού ασυνείδητου, γίνεται τώρα αυτός μέσω του οποίου θα εκφραστεί η λαϊκή οργή κατά του καταπιεστικού καθεστώτος.

Ο Γιώργος Σεφέρης άφησε την τελευταία του πνοή στις 20 Σεπτεμβρίου του 1971. Δύο ημέρες μετά η εκκλησία της οδού Κυδαθηναίων θα γεμίσει με κόσμο, νέους και φοιτητές στην πλειονότητά τους.

Στη νεκρώσιμη πομπή προς το πρώτο νεκροταφείο μπροστά στην Πύλη του Αδριανού, το πλήθος σταματά την κυκλοφορία και αρχίζει να τραγουδά το (απαγορευμένο) τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη- σε στίχους Σεφέρη από το ποίημα του «Στο περιγιάλι το κρυφό».

Η νεκρική πομπή θα γίνει ένα με το πλήθος που έχει συγκεντρωθεί στο νεκροταφείο. Το ανθρώπινο ποτάμι θα εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες αντιδικτατορικές πορείες.


tovima.gr

Comments 0 σχόλια »

ΣαλόνικαΗ πολύγλωσση ψηφιακή έκδοση με τίτλο: «Θεσσαλονίκη, πόλη των Βαλκανίων, κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα (1900-1930)» δίνει τη δυνατότητα στον επισκέπτη της να περιηγηθεί στην πόλη της Θεσσαλονίκης με οδηγό ευσύνοπτα κείμενα, φωτογραφίες και καρτ ποστάλ.

Εξαιρετικά καλαίσθητη προσέγγιση!

Μακάρι να βλέπαμε συχνότερα τέτοιες προσπάθειες.

Comments 0 σχόλια »

Top
 
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων