Ο αυτισμός έχει πολύπλοκες γενετικές αιτίες διαπιστώνει μια νέα μεγάλη γενετική επιστημονική έρευνα, η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα στον κόσμο, καθώς εντόπισε πολλά ακόμα γονίδια (γύρω στα 300, εκτός από τα οκτώ ή εννέα που ήταν μέχρι τώρα γνωστά), τα οποία σχετίζονται με την εμφάνιση της διαταραχής στα παιδιά.
Μια κοινοπραξία εκατοντάδων ερευνητών από 12 χώρες, στο πλαίσιο του φιλόδοξου διεθνούς Προγράμματος Γονιδιώματος Αυτισμού, ανακάλυψε πολλές μέχρι τώρα άγνωστες γενετικές μεταλλάξεις, που παίζουν ρόλο στην εκδήλωση του αυτισμού.
Μερικές, αλλά όχι όλες, από αυτές τις γονιδιακές παραλλαγές κληρονομούνται από τους γονείς στα παιδιά. Πολλές άλλες εμφανίζονται για πρώτη φορά στο παιδί με αυτισμό, χωρίς να τις έχουν οι γονείς προηγουμένως.
«Αυτό σημαίνει ότι μικρά γενετικά σφάλματα μπορεί να συμβούν στη διάρκεια του σχηματισμού των ωαρίων και του σπέρματος των γονιών και αυτές οι γενετικές ποικιλίες αντιγράφονται στη διάρκεια της δημιουργίας του DNA του παιδιού τους», δήλωσε ένας από τους ερευνητές, ο καθηγητής του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας- Λος Αντζελες (UCLA) Ντάνιελ Γκέρσγουιντ.
Ο αυτισμός και οι συγγενικές με αυτόν μυστηριώδεις εγκεφαλικές παθήσεις πλήττουν περίπου ένα άτομο στα 100, εκ των οποίων τα αγόρια είναι περίπου τετραπλάσια από τα κορίτσια. Τα συμπτώματα διαρκούν καθ’ όλη τη ζωή συνήθως και ποικίλουν αρκετά, περιλαμβάνοντας επαναληπτικές συμπεριφορές, δυσκολία έκφρασης συναισθημάτων, αποφυγή σωματικής επαφής με άλλους, μειωμένες κοινωνικές ικανότητες κ.α. Δεν υπάρχει ακόμα θεραπεία για τον αυτισμό.
Οι ερευνητές αξιοποίησαν τη συνδυασμένη υπολογιστική ισχύ 60 ερευνητικών Ινστιτούτων παγκοσμίως και ανέλυσαν το DNA περίπου 1.000 παιδιών σχολικής ηλικίας με αυτισμό, από τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και τον Καναδά. Επί τρία χρόνια, οι επιστήμονες ανέλυαν τον γενετικό κώδικα των αυτιστικών παιδιών και στη συνέχεια τον σύγκριναν με τα γονιδιώματα 1.300 παιδιών χωρίς την πάθηση.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Nature», σύμφωνα με το BBC και τα πρακτορεία Ρόιτερ και Γαλλικό, έφερε στο φως διάφορες γενετικές μεταλλάξεις που εμφανίζονται με μεγαλύτερη κατά 20% περίπου συχνότητα στα αυτιστικά παιδιά σε σχέση με τα υπόλοιπα. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι αρκετά αυτιστικά παιδιά φέρουν τις δικές του «ιδιωτικές» μεταλλάξεις, δηλαδή κάθε παιδί εμφανίζει ένα ξεχωριστό γενετικό σφάλμα σε κάποιο ξεχωριστό γονίδιο.
Η μοναδικότητα αυτή, πιθανώς, καθιστά πιο δύσκολη την ανάπτυξη φαρμάκων για ένα ευρύ φάσμα ασθενών και των διαταραχών τους. Παρά, πάντως, την ιδιαιτερότητα του γενετικού «προφίλ» των αυτιστικών παιδιών, δύο κατηγορίες γονιδίων επηρεάζονται πιο συχνά από τις άλλες όσον αφορά τις μεταλλάξεις: αυτές που σχετίζονται με την ανάπτυξη των νευρικών κυττάρων και αυτές που εμπλέκονται στην επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων. Πολλά από αυτά τα ίδια γονίδια θεωρείται ότι παίζουν ρόλο και σε άλλες νευρολογικές διαταραχές, ενώ οι ερευνητές θεωρούν πιθανή την μερική επικάλυψη με παθήσεις όπως η σχιζοφρένεια ή η επιληψία.
Παρά την πρόοδο, σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα της νέας μελέτης εξηγούν μόνο ένα μικρό ποσοστό των γενετικών ριζών του αυτισμού. Όπως είπαν, για να έρθουν στο φως όλες οι γενετικές αιτίες του αυτισμού, θα έπρεπε δεκάδες χιλιάδες οικογένειες, εθελοντικά, να δώσουν δείγματα από το DNA τους για ανάλυση. Μερικοί επιστήμονες ευελπιστούν, πάντως, ότι μέσα στην επόμενη διετία μπορεί να εντοπιστούν όλα τα γονίδια που σχετίζονται με τον αυτισμό.
Προς το παρόν, οι επιστήμονες δεν μπορούν να πουν πώς συμβαίνουν αυτές οι σπάνιες γενετικές μεταλλάξεις (τα σφάλματα του DNA). Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει τον αυτισμό με την επίδραση του περιβάλλοντος και την ηλικία των γονέων, ενώ μερικές οργανώσεις έχουν κατηγορήσει ορισμένα εμβόλια ότι προκαλούν αυτισμό, κάτι που, όμως, δεν έχει επιβεβαιωθεί από επιστημονικές μελέτες.
Οι επιστήμονες προσδοκούν ότι η σταδιακή εξήγηση των γενετικών αιτιών του αυτισμού θα επιτρέψει κάποια στιγμή στο μέλλον, να δημιουργηθούν γενετικά τεστ για έγκαιρη διάγνωση της πάθησης, καθώς και να αναπτυχθούν πιο αποτελεσματικά φάρμακα. Όμως, προειδοποιούν ότι η πάθηση φαίνεται να είναι πολύπλοκη και οι αλληλεπιδράσεις της με το περιβάλλον πολυδιάστατες, συνεπώς θα χρειαστεί χρόνος, τόσο για την ανακάλυψη των ακριβών αιτιών της πάθησης όσο και ενός αξιόπιστου γενετικού τεστ.
Εισαγωγικές από τη θαλπωρή του σπιτιού τους, αλλά χωρίς την παραμικρή δυνατότητα να «κλέψουν», θα έχουν σύντομα οι μελλοντικοί φοιτητές. Η αμερικανική εταιρεία Software Secure διατείνεται ότι έχει σχεδιάσει ένα πρόγραμμα, το οποίο αφενός προσφέρει τη δυνατότητα στον υποψήφιο να δίνει εξετάσεις από το σπίτι του, με χρήση του προσωπικού υπολογιστή του, και αφετέρου τού αφαιρεί κάθε δυνατότητα να χρησιμοποιήσει εξωτερική βοήθεια. Kατ’ αρχάς, το πρόγραμμα κλειδώνει κάθε δυνατότητα χρήσης άλλων ηλεκτρονικών φακέλων, του Ιντερνετ μη εξαιρουμένου βεβαίως. Εν συνεχεία, ζητεί το δακτυλικό του αποτύπωμα, ώστε να διασφαλίσει την ταυτότητα του εξεταζόμενου, τον οποίο και παρακολουθεί μέσω βίντεο καθ’ όλη τη διάρκεια των εξετάσεων. Ηδη το University of Wales Institute, στο Κάρντιφ της Βρετανίας, πειραματίζεται με το καινούργιο σύστημα εξετάσεων, το οποίο, κατά την εταιρεία κατασκευής του, θα προσαρμόσει τις εξετάσεις στην ηλεκτρονική εποχή και θα απαλλάξει τους υποψηφίους από το στρες.
Εδώ, λοιπόν, ανακύπτει ένα μείζον θέμα ουσίας που καταπλακώθηκε από την οικονομική συγκυρία: πώς θα αξιοποιήσουμε τώρα, που το χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ άλλοτε, το κεφάλαιο τού πολιτισμού μας. Πώς θα ξεκινήσει ο αγώνας να ανασυρθεί ο πέπλος τής απαξίωσης που καλύπτει τη χώρα μας; Θα το αντέξουμε άλλο να είμαστε προκλητικά απόντες εκεί που άρχισαν να προβάλλουν τον πολιτισμό τους σωρηδόν Ρουμάνοι, Βούλγαροι, ακόμη και Σκοπιανοί, για να μην αναφερθώ στη μακρόχρονη, συστηματική, στρατηγικά στοχευμένη και επιτυχημένη πολιτιστική δραστηριότητα των Αγγλων (Βritish Council), των Γάλλων (Ιnstitut Francais), των Γερμανών (Goethe), των Ισπανών (Τhervantes) και τόσων άλλων; Τώρα και στο άμεσο μέλλον είναι που χρειάζονται μεγάλες ποιοτικές εκδηλώσεις για τον ελληνικό πολιτισμό στις χώρες τής Ευρώπης, αλλά και τής Αμερικής και τής Ασίας, τον παλαιότερο και τον σύγχρονο: τον παλαιότερο πολιτισμό μας, που πρέπει να λειτουργεί ως σταθερή υπόμνηση τής συμβολής τής Ελλάδος σ΄ αυτό που αποτελεί τον δυτικό και γενικότερα τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, και καθόλου λιγότερο τον νεότερο και σύγχρονο πολιτισμό μας (τη μουσική, τη λογοτεχνία, τα εικαστικά, το θέατρο, τον κινηματογράφο, την αρχιτεκτονική, τη διανόηση, την επιστήμη, την παράδοση, την ορθοδοξία και, φυσικά, το άλλο μεγάλο μας κεφάλαιο, την ελληνική γλώσσα).
Το έχω ξαναγράψει. Ποιες ενέργειες και ποιες συσπειρώσεις έγιναν ποτέ από τη χώρα μας στο πλαίσιο μιας ευρύτερης παιδευτικής και πολιτιστικής εξωτερικής πολιτικής, ώστε να μη φύγουν τα κλασικά ανθρωπιστικά γράμματα από την ευρωπαϊκή σχολική Εκπαίδευση; Αυτά που γαλουχούσαν επί χρόνια χιλιάδες ευρωπαίων πολιτών με μορφές, πρότυπα, μηνύματα και αξίες, με ανεπανάληπτα κείμενα, που τους έκαναν να τιμούν την Ελλάδα και τον πολιτισμό της και να θέλουν να επισκεφθούν την Αθήνα με τον Παρθενώνα, την Ολυμπία, την Επίδαυρο, τις Μυκήνες, τη Βεργίνα, την Ιθάκη, τα νησιά μας. Πώς κατόπιν αυτής τής αδράνειας και τής ολιγωρίας μας να μην επικρατήσει- με τη βοήθεια ποικίλων συμφερόντων και άστοχων δικών μας χειρισμών- αυτή η γενικευμένη σχεδόν απαξίωση, τής οποίας η κορυφή μόνο τού παγόβουνου είναι η οικονομική απαξίωση και κατακραυγή; Με δικές μας ενέργειες και παραλείψεις φτάσαμε να ντρεπόμαστε αυτόν τον καιρό στο εξωτερικό να λέμε ότι είμαστε Ελληνες, ένα όνομα και έναν τίτλο καταγωγής που τον φέρναμε με περηφάνια και πολιτιστικό και ηθικό αντίκρυσμα κάποια χρόνια πριν.
Μήπως υπό τις συνθήκες αυτές, από τα ραπίσματα που δεχθήκαμε και δεχόμαστε, παθόντες πλέον και (ας ελπίσουμε) μαθόντες, είναι καιρός και ευκαιρία να αφυπνισθούμε και να αναλάβουμε- παράλληλα και υποστηρικτικά προς την προσπάθεια τής οικονομικής μας ανάκαμψηςκι έναν αγώνα πολιτιστικής ανάκαμψης με τη χάραξη μιας γενναίας πολιτιστικής πολιτικής εντός και εκτός Ελλάδος; Με πρωτοβουλία τής πολιτικής ηγεσίας τού αρμόδιου Υπουργείου και τού ίδιου ίσως τού Πρωθυπουργού, για να δοθεί η δέουσα βαρύτητα, μήπως ήλθε η ώρα να κληθούν και να στέρξουν οι μεγάλοι οικονομικοί παράγοντες τής χώρας να συμμετάσχουν στη χάραξη μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής προβολής τού ελληνικού πολιτισμού στο εξωτερικό και να τη στηρίξουν οικονομικά στον αγώνα ανατροπής τής απαξίωσης που πλήττει την πατρίδα μας; Αυτή τη φορά, ας μη τους φωνάξουμε μόνο για να δώσουν χρήματα, αλλά ας ακούσουμε τι έχουν να πουν για αυτό το κοινό και μεγάλο θέμα.
Τέλος, δεν είναι η ώρα- αφού μιλάμε τόσο για ανάπτυξη- να συνδυασθεί μια τέτοια οργανωμένη προσπάθεια μ΄ έναν άμεσο σχεδιασμό ανάπτυξης τού πολιτισμικού τουρισμού, που θα απέφερε σημαντικούς πόρους στον τομέα ανάπτυξης τής χώρας μας; Πώς έγινε η Βιέννη τής (όχι γιγάντειας οικονομικά) Αυστρίας πόλος έλξεως εκατομμυρίων τουριστών με πολιτιστικά ενδιαφέροντα; Ή μήπως ο πολιτισμός για μάς αποτελεί πολυτέλεια που- όπως μέχρι τώρα- κρίνουμε ότι δεν χρειάζεται να μάς απασχολήσει ιδιαίτερα;
«Δεν είμαστε οι βολεμένοι νέοι του i-Ρod, του Facebook και της καλοπέρασης.Δεν θέλουμε όμως να είμαστε ούτε η “αξιολύπητη γενιά των 700 ευρώ”, όπως μας ονομάζουν.Καισ΄ αυτή την προσπάθεια δεν θέλουμε να είμαστε μόνοι μας». Με ειλικρίνεια και αμεσότητα, οι μαθητές της Σχολής Μωραΐτη απευθύνουν έκκληση προς την ελληνική κοινωνία να σταματήσει να «σκοτώνει» τους νέους – « είτε με μία σφαίρα του κρατικού μηχανισμούείτεμε την καθημερινή αδιαφορία». Το κείμενό τους, που συντάχθηκε από το Κεντρικό Κοινοτικό Συμβούλιο του Λυκείου ύστερα από διεξαγωγή συζητήσεων σε όλες τις τάξεις του σχολείου, δεν θυμίζει ούτε οργισμένες άναρθρες κραυγές ούτε ξύλινο συνδικαλιστικό λόγο. Με ύφος απλό και μεστό, οι συμμαθητές του αδικοχαμένου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου δείχνουν να αντιλαμβάνονται πλήρως τις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας, παρά το νεαρό της ηλικίας τους. Και έτσι ξεκινούν με μια τραγική παραδοχή: «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν-και οικονομικά και ηθικά».
Φέτος, ενώ το όνομα της Ελλάδος έχει πληγεί θανάσιμα στην ευρωπαϊκή επικαιρότητα, και ο γραικός, εκτός από τους παλαιούς αντίλαλους του κλέφτη και του κατεργάρη, κοντεύει να πάρει την απόχρωση του ανεπαρκούς και ανίκανου, η ποιήτρια Κική Δημουλά εισήλθε στην αξιοζήλευτη σειρά ποιήσεως του γαλλικού οίκου Γκαλλιμάρ, πλάι στον Καβάφη, τον Σεφέρη, τον Ρίτσο και τον Ελύτη κι ανάμεσα στις σπουδαίες ποιήτριες κάθε εποχής.
Η φωνή της Κικής Δημουλά είναι σπάνια. Αλλά είναι και το εθνικό μάθημα της ατομικότητας σε σχέση με τις κρυφές δυνάμεις της κοινής μας γλώσσας.
Το αμφιθέατρο της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών την περασμένη εβδομάδα ήταν ασφυκτικά γεμάτο από νέους, και αισθητά λιγότερες, νέες. Είχαν έρθει από νωρίς το απόγευμα στο b fest, το φεστιβάλ που διοργανώνει κάθε χρόνο η αντιεξουσιαστική εφημερίδα «Βαβυλωνία», προκειμένου να ακούσουν τον Richard Stallman, ένα ζωντανό θρύλο των υπολογιστών και του λογισμικού. Ο Stallman έγινε γνωστός το 1983, όταν ξεκίνησε την ανάπτυξη του λειτουργικού συστήματος GNU, προκειμένου να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που ήδη είχαν δημιουργήσει οι άδειες χρήσης του λογισμικού, όπως για παράδειγμα να μην μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει έναν εκτυπωτή παρά μόνο με συγκεκριμένα προγράμματα κ.ο.κ. Το 1985, εξέδωσε το GNU manifesto ένα κείμενο που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό στον κόσμο των υπολογιστών, αφού ορίζει τις ηθικές αρχές που θα πρέπει να διέπουν την ανάπτυξη λογισμικού. Σύμφωνα με αυτό, όλοι οι χρήστες λογισμικού πρέπει να μπορούν να απολαμβάνουν τέσσερις βασικές ελευθερίες:
Ελευθερία 0: Να χρησιμοποιεί κανείς τα προγράμματα που επιθυμεί με όποιον τρόπο επιθυμεί.
Ελευθερία 1: Να μπορεί να μελετήσει κάθε πρόγραμμα και να το αλλάξει σύμφωνα με τις ανάγκες του.
Ελευθερία 2: Να μπορεί να διαμοιράσει το πρόγραμμα και να βοηθήσει άλλους.
Ελευθερία 3: Να μπορεί να διαδώσει τις μετατροπές που έκανε στην κοινότητα ώστε να ωφεληθούν και άλλοι.
Το GNU και ο Linus
Οι ελευθερίες αυτές κατοχυρώθηκαν νομικά με την άδεια GNU η οποία εκδόθηκε το 1989, δίνοντας τη δυνατότητα σε προγραμματιστές που δεν ήθελαν να περιορίζεται η δουλειά τους από τις αναδυόμενες, τότε, επιχειρήσεις πληροφορικής, όπως οι Apple, IBM, Microsoft κ.ά. Το λειτουργικό σύστημα GNU ολοκληρώθηκε τελικά το 1991, όταν ένας νεαρός Φινλανδός, ο Linus Torvalds έγραψε το δικό του λειτουργικό σύστημα, το γνωστό Linux. Τα δυο συστήματα σε συνδυασμό οδήγησαν στο πρώτο ολοκληρωμένο ελεύθερο λειτουργικό σύστημα, το GNU-Linux, το οποίο αποτέλεσε και αποτελεί ένα σοβαρό ανταγωνιστή των Windows και Macintosh των εταιρειών Microsoft και Apple αντίστοιχα.
O Stallman επέμεινε πάντοτε στον ηθικό χαρακτήρα του λογισμικού που πρέπει να προσφέρεται στην κοινότητα και εναντιώθηκε τόσο στο ιδιόκτητο λογισμικό των εταιρειών νέας τεχνολογίας, όσο και στο λογισμικό ανοιχτού πηγαίου κώδικα που υιοθετεί κάποιες από τις αξίες και τις αρχές του ελεύθερου λογισμικού, αλλά δεν αντιπαρατίθεται προς το ιδιόκτητο.
Το ότι τα βρέφη που γεννιούνται πρόωρα αντιμετωπίζουν αυξημένες πιθανότητες μαθησιακών δυσκολιών, ήταν γνωστό. Ομως, έρευνα του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης διαπίστωσε ότι τα ποσοστά μαθησιακών δυσκολιών είναι ελαφρώς αυξημένα ακόμη και για παιδιά που γεννιούνται μόλις μία ή δύο εβδομάδες πρόωρα, εύρημα που σύμφωνα με τους ερευνητές πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν ορίζεται η χρονική στιγμή των κατ’ επιλογήν καισαρικών τομών. Η έρευνα μεταξύ 400.000 παιδιών σχολικής ηλικίας διαπίστωσε ότι τα μωρά που γεννιούνται στην ώρα τους, στη 40ή εβδομάδα της κύησης, έχουν πιθανότητα 4% να παρουσιάσουν μαθησιακές δυσκολίες όπως η δυσλεξία, η δυσκολία συγκέντρωσης και σε ακραίες περιπτώσεις ο αυτισμός. Για τα μωρά που γεννιούνται ελαφρώς πρόωρα, στις 37 έως 39 εβδομάδες κύησης, το ποσοστό μαθησιακών δυσκολιών ανεβαίνει στο 5,1%.«Διαπιστώσαμε ότι όσο η διάρκεια κύησης μειωνόταν, τόσο ανέβαινε ο κίνδυνος να έχουν τα παιδιά ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες», είπε η Τζιλ Πελ, ειδικός σε θέματα δημόσιας υγείας και πολιτικής της υγείας στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης. «Ακόμη και μία εβδομάδα νωρίτερα αυξάνει τους κινδύνους», τόνισε.
Περίπου ένα στα τρία παιδιά γεννιούνται ανάμεσα στις 37 και στις 39 εβδομάδες, είτε με καισαρική τομή είτε με φυσιολογικό τοκετό. «Εχει πλέον καθιερωθεί να γίνονται οι κατ’ επιλογήν καισαρικές μία εβδομάδα πρόωρα», είπε. Η έρευνα δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Public Library of Science Medicine.
Καινούργια στοιχεία για τον αυτισμό
Εν τω μεταξύ, πρόοδος σημειώθηκε στον προσδιορισμό των γονιδιακών παραγόντων που προκαλούν κάποιες περιπτώσεις αυτισμού. Ερευνα με τη συνεργασία 60 εργαστηρίων σε όλο τον κόσμο, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Νature, αποκωδικοποίησε το DNA 1.000 παιδιών με αυτισμό και το συνέκρινε με το DNA των συγγενών τους αλλά και με το DNA 1.300 φυσιολογικών παιδιών. Διαπιστώθηκε ότι κάποια από τα σπάνια γενετικά σφάλματα που οδηγούν στην εμφάνιση αυτισμού κληρονομούνται από τους γονείς, ενώ άλλα εμφανίζονται για πρώτη φορά στα παιδιά.
ΠΡΙΝ ΑΠΟ 15 χρόνια η Πρινς Σιγκάλα έχασε τα παιδιά της στο Μοντκλέρ της Καλιφόρνιας. Σήµερα τα ξαναβρίσκει χάρις στο Facebook.
Τον Οκτώβριο του 1995 ο σύζυγός της κ. Σιγκάλα άρπαξε τον 2 ετών γιο τους και την 3 ετών κόρη τους, ενηµερώνοντας αργότερα τη µητέρα ότι βρίσκονται στο Μεξικό και πως δεν θα τα έβλεπε ποτέ ξανά.
Αν και η αστυνοµία ήταν αδύνατο να εντοπίσει τα ίχνη τους, η µητέρα ουδέποτε εγκατέλειψε τις προσπάθειες. Τον Μάρτιο έβαλε τα ονόµατα των παιδιών της στο Facebook, όπου βρήκε το προφίλ της έφηβης πλέον κόρης της. Στη συνέχεια της έκανε αίτηµα φιλίας και σε συζήτηση που είχε µαζί της online τής έστειλε µια οικογενειακή φωτογραφία.
Της ζήτησε να αναθερµάνουν τις σχέσεις τους, όµως η κόρη αρνήθηκε, της εξήγησε πως τόσα χρόνια θεωρούσε άλλη ως µητέρα κι έσβησε το προφίλ της από το Facebook. Η επόµενη κίνηση της µητέρας ήταν να απευθυνθεί στις αρχές.
Εχοντας ως αποδείξεις πλέον της διαδικτυακές συζητήσεις µητέρας και κόρης, οι αρχές συνέλαβαν τον πατέρα, ο οποίος είναι υπό κράτηση και αντιµετωπίζει τις κατηγορίες της διπλής απαγωγής και της διπλής αθέτησης των κανόνων κηδεµονίας.
Δεν είναι η πρώτη φορά που συγγενείς ξανασµίγουν µέσω του Facebook. Ο βρετανός Ρίτσαρντ Μαρκς, που είχε δοθεί για υιοθεσία, βρήκε ξανά την οικογένειά του ύστερα από 33 χρόνια, αφού εντόπισε την αδελφή του στο Facebook. Με τον ίδιο τρόπο, οι Πολ Ιτον και Ντάουν Πίτµαν, που διατηρούσαν δεσµό πριν από 28 χρόνια, επανασυνδέθηκαν και αποφάσισαν να παντρευτούν.
«Το πρωί βόσκω τα κατσίκια και τα πρόβατα, αλλά το απόγευμα θα πηγαίνω στο σχολείο για να μπορέσω να συνεχίσω τα μαθήματά μου», λέει ο 14χρονος βοσκός Παντελής Μαύρος που ζει στην Ψέριμο μαζί με τους άλλους 30 κατοίκους του νησιού.Μόνο που στο σχολείο δεν θα υπάρχουν καθηγητές αλλά ηλεκτρονικοί υπολογιστές, όπου μέσω Ιντερνετ εκπαιδευτικοί από την Κάλυμνο θα παραδίδουν μαθήματα όχι μόνο στον Παντελή αλλά και στις αδελφές του, τη 15χρονη Σεβαστή και τη 13χρονη Αννα, και σε άλλους κατοίκους!… Ηδη ομάδα καθηγητών του Πανεπιστημίου Αιγαίου βρέθηκε στην Ψέριμο και εγκατέστησε το σύστημα των ηλεκτρονικών υπολογιστών στο σχολείο. Παράλληλα έκανε τα πρώτα μαθήματα για τον χειρισμό τους στα τρία αδέλφια, στην Κατερίνα Λαζαρή, 24 χρονών, στην ιδιοκτήτρια ταβέρνας Αννα Σαρούκου-Τηλιακού, 30 χρονών, στη μαγείρισσα Ειρήνη Κατσίνη, 33 χρονών, και στη 10χρονη Καλλιόπη Τηλιακού που είναι το μικρότερο παιδί στην Ψέριμο.
Πρόκειται για ένα πρόγραμμα τηλεκπαίδευσης που διοργανώνεται από τη Νομαρχία Δωδεκανήσου σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και όπως τονίζει ο καθηγητής Πληροφορικής Κώστας Τσολακίδης, «όλοι στην Ψέριμο έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον να μάθουν πώς να χειρίζονται τους υπολογιστές ώστε να μπορούν να παρακολουθήσουν τα μαθήματα».
«Δυσκολεύομαι, αλλά θα τα καταφέρω», είπε στα «ΝΕΑ» ο Παντελής Μαύρος που τελείωσε το δημοτικό στην Ψέριμο, αλλά δεν πήγε στην Κάλυμνο για να συνεχίσει τις σπουδές του αφού «έπρεπε να παραμείνω στο νησί για να βλέπω τα κατσίκια και τα πρόβατα της οικογένειας». Το ίδιο και η μικρότερη αδελφή του Αννα που ήταν και η τελευταία μαθήτρια του δημοτικού, το οποίο έκλεισε πέρυσι.
Η κ. Σαρούκου-Τηλιακού παρακολούθησε με μεγάλη προθυμία τα πρώτα μαθήματα, «γιατί θέλω να μπορώ να επικοινωνώ με τους πελάτες μου στο εξωτερικό και να διαφημίζω το μαγαζί μου», όπως και η κ. Κατσίνη η οποία λέει ότι «δεν χάνω την ευκαιρία να μάθω πέντε πράγματα παραπάνω που θα είναι χρήσιμα και στη δουλειά μου, ακόμη κι αν εργάζομαι σε ένα μικρό νησί».
Σε εξέλιξη βρίσκεται τώρα η προσπάθεια για να δώσει τη σχετική έγκριση το υπουργείο Παιδείας και να λειτουργήσει το τηλεσχολείο. «Ο σχεδιασμός είναι να λειτουργήσει σε συνεργασία με το Νυχτερινό Γυμνάσιο Καλύμνου. Οι μαθητές στην Ψέριμο θα παρακολουθούν μέσω τηλεματικής τα μαθήματα που θα διδάσκονται εκεί και κατά διαστήματα θα μεταβαίνουν στο νησί καθηγητές για να παρακολουθούν την πορεία της εκπαίδευσης των μαθητών», μας εξήγησε ο καθηγητής κ. Τσολακίδης.
«Το όνειρό μου ήταν να συνεχίσω τις σπουδές μου στο γυμνάσιο, αλλά δυστυχώς οι ανάγκες της οικογένειάς μου δεν μου επέτρεψαν να πάω στην Κάλυμνο», λέει η τελευταία μαθήτρια του δημοτικού σχολείου στην Ψέριμο Αννα Μαύρου, που τώρα είναι ευτυχισμένη καθώς θυμάται τα λόγια της τελευταίας δασκάλας της, Χαράς Αγγελέτου, η οποία πριν φύγει έλεγε ότι «με την Αννα προσπαθούσαμε να ονειρευόμαστε, να ταξιδεύουμε νοερά. Δεν αποζητούσαμε εξωτικούς προορισμούς ή παραδεισένιες διαδρομές. Το μόνο που αποζητούσαμε στα φανταστικά μας ταξίδια ήταν η παρέα»! Ισως τώρα η Αννα, μαζί με τα αδέλφια της και τους λιγοστούς κατοίκους της Ψερίμου να μπορέσουν με τη νέα τεχνολογία να αποκτήσουν φίλους σε όλο τον κόσμο, που θα τους κάνουν παρέα τις ατέλειωτες ώρες μοναξιάς στο νησάκι τους.
Το multitasking («πολυπραγμοσύνη»), δηλαδή η ικανότητα του ατόμου να επεξεργάζεται πολλές πληροφορίες ταυτόχρονα, μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία του εγκεφάλου, προειδοποιούν αμερικανοί και γάλλοι επιστήμονες.
Πριν από μερικά χρόνια εθεωρείτο κριτήριο ικανότητας και εξυπνάδας να μπορεί ένας νέος να μιλάει στο chat την ίδια ώρα που τσεκάρει το προφίλ του στο Facebook και επισκέπτεται παράλληλα πολλές διαφορετικές σελίδες του Ιnternet. Πλέον όμως οι επιστήμονες ισχυρίζονται ότι ο βομβαρδισμός του εγκεφάλου μας με χιλιάδες πληροφορίες που είναι αδύνατον να αρχειοθετηθούν σωστά στα «συρτάρια» της μνήμης μας κρύβει σοβαρούς κινδύνους.
«Το multitasking είναι ένας μύθος. Οταν κάνουμε πολλά πράγματαταυτόχρονα, απλώς περνάμεπολύ γρήγορα από τη μία διανοητική εργασία στην άλλη, σαν να ανοιγοκλείνουμε διακόπτες μέσαστον εγκέφαλό μας» επισημαίνει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν Ντέιβιντ Μάγερ. Σύμφωνα με τον αμερικανό επιστήμονα, ο κατακερματισμός του εγκεφάλου μας σε πολλές διαφορετικές ασχολίες, μας αναγκάζει να κάνουμε λάθη, με τον ίδιο τρόπο που ο υπολογιστής μας «κρασάρει», «κατεβάζοντας» ταυτόχρονα δύο νέες ταινίες έχοντας έξι «παράθυρα» ανοιχτά στην οθόνη.
«Η νέα τεχνολογία θέτει σε εγρήγορση το μυαλό, αλλά όχι πάντα με θετικό τρόπο» τονίζει η διευθύντρια του Εθνικού Ινστιτούτου των ΗΠΑ για τη Χρήση Ναρκωτικών Νόρα Βολκόφ.
Η περιλάλητη «ψηφιακή πολυπραγμοσύνη» είναι βασικό γνώρισμα της «Generation Μ» (εκ του Μultitasking), δηλαδή τους νέους ηλικίας 18-35 ετών που μεγάλωσαν ταυτόχρονα με την έκρηξη του Διαδικτύου. Είναι η «Γενιά Μ». Πολλά μέλη της έχουν «ξεχάσει» πώς είναι να γράφεις με στυλό πάνω σε χαρτί και είναι απείρως πιο εξοικειωμένα με το πληκτρολόγιο του υπολογιστή.
Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; «Η αναγκαστική προσαρμογή των εγκεφαλικών λειτουργιών στα νέα τεχνολογικά δεδομένα υπήρξε μια από τις σημαντικότερες αλλαγές που σημειώθηκαν ποτέ στην ανθρώπινηβιολογία. Εκθέτουμε τον εγκέφαλό μας σε έναν αριθμό πραγμάτων που δεν είμαστε προορισμένοι,βιολογικά, να τα επιτελέσουμε»εξηγεί ο νευροεπιστήμονας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας Ανταμ Γκαζάλεϊ.
Η ανικανότητα του ανθρώπινου εγκεφάλου να επιτελέσει περισσότερες από δύο ασχολίες οφείλεται στο γεγονός ότι διαθέτει μόνο δύο ημισφαίρια, σύμφωνα με νέα έρευνα γάλλων νευροεπιστημόνων, που έρχεται τώρα να επιβεβαιώσει μια αντίστοιχη μελέτη του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ από το 2005.
Αμφότερες οι έρευνες διαπίστωσαν ότι όταν ο εγκέφαλος επιχειρεί να καταπιαστεί με πάνω από μια ασχολία, τότε κάθε ήμισυ του εγκεφάλου εστιάζεται σε μία μόνο «δουλειά», εκτελώντας επιτυχώς το «καθήκον» του. Ομως, κατά τον δρα Ετιέν Κεσλέν του ερευνητικού ινστιτούτου ΙΝSΕRΜ του Παρισιού, που διεξήγαγε τη μελέτη, η προσθήκη ενός τρίτου πράγματος δημιουργεί προβλήματα σε μια συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου, τη λεγόμενη «Περιοχή Βrodmann 10».
Ο κ. Κεσλέν, με τη βοήθεια ενός μαγνητικού τομογράφου, παρακολούθησε τους εγκεφάλους 32 εθελοντών, ηλικίας 19-32 ετών. Ο εγκέφαλος των εθελοντών μπορούσε να ελέγχει ταυτόχρονα δύο παράλληλες δραστηριότητες, όμως μόλις προσετίθετο μια τρίτη, τότε ο εγκέφαλος αδυνατούσε να ανταποκριθεί.
Συνδέεται με μαθησιακές δυσκολίες ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ Η «πολυπραγμοσύνη» συνδέεται πλέον ευθέως με μαθησιακές δυσκολίες, εξασθένηση της πρόσφατηςμνήμης, αδυναμία συγκέντρωσης, ακόμηκαι ψυχιατρικές διαταραχές, όπως η ΔιαταραχήΕλλειμματικής Προσοχής, γνωστή ως ΑDΗD (Αttention Deficit Ηyperactivity Disorder). Σήμερα, υπολογίζεται πως περίπου το 5% των αμερικανών εφήβων πάσχουν από τη διαταραχήαυτή και λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή. Σχετική έρευνα του Πανεπιστημίου της Γιούτα, στις ΗΠΑ, έδειξε ότι τα παιδιά που διαβάζουν τα μαθήματά τους και ταυτόχρονα ακούν μουσικήκαι σερφάρουν στο Διαδίκτυο το πιθανότεροείναι την επόμενη ημέρα να μη… θυμούνταισχεδόν τίποτε!
Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παιδικής Εργασίας η 12η Ιουνίου και σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η Unicef τουλάχιστον 215 εκατομμύρια παιδιά εργάζονται παγκοσμίως, ενώ 115 εκατομμύρια από αυτά απασχολούνται σε επικίνδυνες εργασίες.
Ένα νέο πρόγραμμα της NASA προσφέρει στους λάτρεις του διαστήματος, που όμως δεν διαθέτουν μερικά εκατομμύρια δολάρια για να ταξιδέψουν οι ίδιοι μέχρι εκεί, τη δυνατότητα να στείλουν τη… φωτογραφία τους πέρα από τη στρατόσφαιρα.
Για το «ταξίδι» της εικόνας του στο διάστημα αρκεί κάποιος να μπει στην ιστοσελίδα (faceinspace.nasa.gov) της υπηρεσίας, να ανεβάσει εκεί τη φωτογραφία του και το ονοματεπώνυμό του και να επιλέξει ποιο από τα αμερικανικά διαστημικά λεωφορεία θα μεταφέρει το πολύτιμο ενθύμιο.
Οι υποψήφιοι εικονικοί ταξιδιώτες θα πρέπει πάντως να βιαστούν αφού απομένουν μόνο δύο προγραμματισμένες αποστολές, αυτή του Discovery στα μέσα Σεπτεμβρίου και του Endeavour στα τέλη Νοεμβρίου.
Οι υποψήφιοι θα μπορούν στη συνέχεια να παρακολουθήσουν την πορεία του διαστημοπλοίου που περιέχει τη φωτογραφία τους.
Το ταξίδι, που θα είναι δωρεάν, εντάσσεται στο πλαίσιο της παράδοσης της NASA για την αποστολή διαφόρων, σημαντικών ή μη, αντικειμένων στο διάστημα.
Παλιότερα η διαστημική υπηρεσία είχε στείλει υπογραφές μαθητών, δίσκους των Beatles, μια κούκλα του Μπαζ από την ταινία Toy Story, ακόμη και τις στάχτες του δημιουργού της σειράς Star Trek, Τζιν Ροντενμπέρι. www.tovima.gr
Από την άνοιξη του 2009 είναι έτοιμες δύο νέες σχολικές γραμματικές: η «Γραμματική Ε΄ και Στ΄ Δημοτικού», την οποία επιμελήθηκε η Ειρήνη Φιλιππάκη-Warburton, και η «Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Α΄, Β΄, Γ΄ Γυμνασίου» του Σωφρόνη Χατζησαββίδη και της Αθανασίας Χατζησαββίδου. Οι δύο αυτές γραμματικές αναρτήθηκαν το 2009 στον ιστότοπο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (www.pi-schools.gr/lessons/hellenic/), αλλά, άγνωστο γιατί, δεν τυπώθηκαν και δεν αξιοποιήθηκαν στην τάξη. Προτού καν τυπωθούν δέχτηκαν τα πυρά της κριτικής, αν έτσι χαρακτηρίσουμε ένα υπερβολικά κινδυνολογικό κείμενο του περ. «Φιλόλογος» (τχ. 138, χειμώνας 2009), με το οποίο εκφράζεται οργή για την αντικατάσταση της Γραμματικής Τριανταφυλλίδη (σημειωτέον ότι η ίδια η Γραμματική Τριανταφυλλίδη ποτέ δεν διδάχτηκε στην εκπαίδευση, όπου χρησιμοποιούνταν πάντα προσαρμογές, αμφίβολης πιστότητας και ποιότητας). Νύξεις άφησε και ο καθηγητής γλωσσολογίας Θανάσης Νάκας («Ελευθεροτυπία», 6/6/2008), που θεωρεί ότι η νέα Γραμματική του δημοτικού βλέπει τη νέα ελληνική μέσα από «αγγλικά γυαλιά» (επειδή χαρακτηρίζει «γερούνδιο» τον τύπο «γράφοντας»). Με συντονιστή τον ίδιο, οργανώθηκε στην Αθήνα την 29/5/2010 στρογγυλό τραπέζι με σκοπό να «συζητηθεί το οξύτατο πρόβλημα στη διδασκαλία των γλωσσικών μαθημάτων» που προκύπτει, μεταξύ άλλων, «από την έλλειψη εκσυγχρονισμένης Γραμματικής, με ενιαία φιλοσοφία και ορολογία». Οι συντάκτες των νέων σχολικών εγχειριδίων που παραβρέθηκαν σ’ αυτή την εκδήλωση υποστήριξαν, βέβαια, ότι εκσυγχρονισμένες Γραμματικές υπάρχουν, και είναι οι δικές τους.Κάποιοι φαίνεται να ανησυχούν για την έλλειψη ομοιογένειας ανάμεσα στις νέες γραμματικές και τα βιβλία της γλώσσας. Κάποιοι φαίνεται να δείχνουν υπερβολική σπουδή για τη σχολική γραμματική που θα επικρατήσει μετά τη Γραμματική Τριανταφυλλίδη. Και πολλοί φαίνεται να πιστεύουν ότι ο Κανόνας των γλωσσικών μαθημάτων οφείλει να είναι γραμματικός («βιβλίο των βιβλίων», χαρακτηρίζει τη Γραμματική το περ. «Φιλόλογος») και όχι κειμενικός ή επικοινωνιακός, όπως φαίνεται να ισχύει στις μέρες μας. Διεξάγεται έτσι γύρω από τις σχολικές γραμματικές ένας άγνωστος πόλεμος, ψυχρός, χωρίς διακηρυγμένες προθέσεις. Η Γραμματική είναι ένα ακόμη πεδίο για την άσκηση της ιδεολογίας μάλλον παρά της επιστημονικής κριτικής.
Στο αφιέρωμα αυτό της «Καθημερινής» κρίνονται οι δύο νέες σχολικές γραμματικές από γλωσσολόγους οι οποίοι έχουν ήδη μιλήσει γι’ αυτές εκτενέστερα σε επιστημονικά συνέδρια.
Το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, τα τηλεφωνήματα στο κινητό και ο πληροφοριακός βομβαρδισμός που καθημερινά δεχόμαστε μεταβάλλει τον τρόπο που σκεπτόμαστε και συμπεριφερόμαστε. Η ικανότητα εστίασης της προσοχής και συγκέντρωσης δυναμιτίζεται πραγματικά από τις μικρές εκρήξεις πληροφοριών που δεχόμαστε καθημερινά. Και η διέγερση που μας προκαλεί ο διαρκής κατακλυσμός από νέα δεδομένα είναι εθιστική. Οταν εκλείψει, καταλαμβανόμαστε από ανία.
Οι ερευνητές λένε πως ακόμα και όταν δεν προσπαθούμε να απαντήσουμε στο τηλέφωνο, να στείλουμε ένα μήνυμα με το κινητό, να ελέγξουμε το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο παρακολουθώντας τηλεόραση, η σκέψη μας παραμένει κατακερματισμένη.
«Η τεχνολογία αναδημιουργεί τα εγκεφαλικά μας κυκλώματα», εξηγεί η Νόρα Βολκόφ, διευθύντρια του Εθνικού Ινστιτούτου κατά της Τοξικομανίας, εξηγώντας ότι ο εθισμός που προκαλεί η τεχνολογία συγκρίνεται με αυτόν του φαγητού και του σεξ, αλλά όχι των ναρκωτικών και του αλκοόλ. Η αλήθεια είναι ότι η χρήση της τεχνολογίας μπορεί να είναι επωφελής για τον εγκέφαλο. Οι χρήστες του Ιντερνετ, παραδείγματος χάριν, είναι πιο επιδέξιοι στην αναζήτηση πληροφοριών, ενώ παίκτες βιντεοπαιχνιδιών έχουν μεγαλύτερη οπτική οξύτητα. Ομως, εκτός από τις συνέπειές της στη φυσιολογία μας, η σύγχρονη τεχνολογία μεταβάλλει και τον τρόπο που ζούμε. Ο εργασιακός χώρος επεκτάθηκε παντού, οι αποστάσεις εκμηδενίστηκαν, είμαστε πιο αποτελεσματικοί και έχουμε περισσότερο ελεύθερο χρόνο, αλλά η έλλειψη συγκέντρωσης είναι πια τρόπος ζωής.
Ταυτόχρονα όμως είμαστε και έρμαια πάσης φύσεως πληροφοριών. Σήμερα δαπανούμε κατά μέσον όρο 12 ώρες ημερησίως παρακολουθώντας τα διάφορα Μέσα (μία ώρα στο Ιντερνετ ή την τηλεόραση μετρά διπλά). Το 1960 η ημερήσια απασχόληση με αυτά δεν ξεπερνούσε τις πέντε ώρες.
Μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ απέδειξαν ότι όσοι έχουν κάνει την τεχνολογία μέρος της καθημερινότητάς τους έχουν δυσκολία να συγκεντρωθούν σε ένα συγκεκριμένο καθήκον, αλλά είναι έτοιμοι να στρέψουν το ενδιαφέρον τους σε οτιδήποτε νέο, όπως θα μπορούσε να είναι ο ήχος ενός εισερχόμενου e-mail. Ετσι με μεγάλη δυσκολία τηρούν τις προτεραιότητες που έχουν θέσει.
Οι ερευνητές ανησυχούν ιδιαίτερα για τα αποτελέσματα αυτής της πληροφοριακής καταιγίδας στα παιδιά, καθώς τα αποτρέπει από το να εστιάσουν το ενδιαφέρον στα μαθήματά τους. Επίσης η χρήση της τεχνολογίας θέτει σε κίνδυνο τον οικογενειακό ιστό, ιδιαίτερα όταν ο γονιός προτιμά να ελέγξει το ηλεκτρονικό του ταχυδρομείο από το να παίξει με τα παιδιά του.
Ο ενθουσιασμός ενός εστιάτορα στην Αυστραλία για το iPad, τον οδήγησε να αντικαταστήσει όλα τα έντυπα μενού με τη νέα συσκευή αφής της Apple. Το καινοτόμο εγχείρημα έφερε πελατεία!
Στο εστιατόριο «Global MundoTapas» οι πελάτες μπορούν όχι μόνο να βλέπουν και σε φωτογραφία το πιάτο που επιθυμούν να παραγγείλουν, αλλά να διαβάσουν τη διατροφική του αξία, να επιλέξουν χρόνο ψησίματος, να βρουν προτάσεις για κρασιά που ταιριάζουν με το γεύμα τους κ.ά.
Επίσης, με την εφαρμογή που έχει αναπτυχθεί ειδικά για το εστιατόριο, μπορούν να παραγγείλουν απευθείας, δίχως τη βοήθεια σερβιτόρου.
Σήμερα είμαστε στα πρωτοσέλιδα για το θέμα των αμοιβών των πανελλαδικών εξετάσεων. Αν θυμάστε το ιστορικό κατά τη συνάντηση της ΟΛΜΕ με τον υφυπουργό κ. Πανάρετο δόθηκε η διαβεβαίωση από τον τελευταίο ότι υπέγραψε την ΚΥΑ και την απέστειλε για υπογραφή στον υπουργό Οικονομικών. Μάλιστα, γνωστοποίησε το ύψος των αμοιβών των εκπαιδευτικών. Ετσι το Δ.Σ. της ΟΛΜΕ ανέστειλε την αποχή από τα βαθμολογικά κέντρα, παρά το γεγονός ότι η διαδικασία υπογραφής της ΚΥΑ δεν είχε ολοκληρωθεί.
Την Τετάρτη 9 του μηνός ο υφυπουργός Παιδείας κ. Πανάρετος δημοσιοποίησε στην προσωπική του ιστοσελίδα (!) την ΚΥΑ, όπου όμως προβλέπονται σοβαρές μειώσεις (από 5% έως και 63%!) στις αμοιβές των εκπαιδευτικών, οι οποίες έτσι κι αλλιώς ήταν χαμηλές καθώς είναι παγωμένες εδώ και τέσσερα χρόνια- από το 2006. Τα Νέα
Βλέποντας τις μειώσεις στη βαθμολογία του γραπτού δεν αναφέρονται περιέργως πως τα εξής:
1) ότι υπάρχουν εκπαιδευτικοί που μετακινήθηκαν και επιβαρύνθηκαν με έξοδα ξενοδοχείου και διατροφής και μετά τους ανακοινώθηκε ότι δεν θα πάρουν τα εκτός έδρας.
2) ότι η περικοπή δεν είναι ένα λεπτό, μια που αναφέρεται η ακαθάριστη αμοιβή – γιατί δε λέμε 1,5 ευρώ για να είμαστε πιο κοντά στην αλήθεια, και μάλιστα σε 3 άτοκες δόσεις
3) ότι φέτος η διόρθωση συμπεριλάμβανε την αναγραφή 80 αριθμών στην αναλυτική βαθμολόγηση επί του αποκόμματος που θα έχει τη δυνατότητα να δει ο υποψήφιος.
Ειλικρινά τώρα ποιον θα διαφωτίσει το απόκομμα; Το ίδιο το τετράδιο να έβλεπε θα δυσκολευόταν να καταλάβει.
Απλά κάθε χρόνο αντί να απλοποιείται η διαδικασία γίνεται περιπλοκότερη.
Αλλά ας μείνουμε στο θέμα του εμπαιγμού. Γιατί εκεί είναι τελικά η ουσία. Νες πα;
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
Ο αυτισμός έχει πολύπλοκες γενετικές αιτίες διαπιστώνει μια νέα μεγάλη γενετική επιστημονική έρευνα, η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα στον κόσμο, καθώς εντόπισε πολλά ακόμα γονίδια (γύρω στα 300, εκτός από τα οκτώ ή εννέα που ήταν μέχρι τώρα γνωστά), τα οποία σχετίζονται με την εμφάνιση της διαταραχής στα παιδιά.
Άρθρα (RSS)