It’s the Most Wonderful Time of the Year – Canadian Brass
❦
Μένης Κουμανταρέας, Τα χιόνια του Δεκέμβρη παραμονεύουν πάντα
Μένης Κουμανταρέας (πηγή: Lifo)
Ένα χριστουγεννιάτικο διήγημα του Μένη Κουμανταρέα
γραμμένο ειδικά για τα «Βιβλία» του «Βήματος της Κυριακής», 25/12/2004
Στους γονείς και στον αδελφό μου, εκεί που βρίσκονται
Ο κουρέας της γειτονιάς μας ανέμισε δυσοίωνα τα ψαλίδια του πάνω από τα μαλλιά του πατέρα μου που είχαν αρχίσει ν’ αραιώνουν ανεπαίσθητα και να γκριζάρουν.
«Οι φαβορίτες σας θέλουν μια ιδέα κόντυμα, κύριε Αντώνη, και το μουστάκι σας λίγο ψαλίδισμα. Πρέπει όμως να βιαστείτε». Να βιαστεί για ποιο λόγο; Ο πατέρας μου κοίταξε τον κουρέα του με απορία.
«Τα Χριστούγεννα», κι έσκυψε στο αυτί του πατέρα μου, «δεν πρέπει να σας βρουν εδώ στη γειτονιά».
Σε δυο βδομάδες είχαμε Χριστούγεννα – τα πρώτα ελεύθερα μετά από τέσσερα χρόνια γερμανικής κατοχής – μα η ατμόσφαιρα στην πόλη ανάστατη. Από τις πρώτες κιόλας μέρες του Δεκέμβρη υπήρχαν συγκεντρώσεις και αψιμαχίες. Οι διακοπές στο σχολείο φέτος άρχισαν πολύ νωρίτερα κι εμείς τα παιδιά χαιρόμασταν γι’ αυτήν την παρατεταμένη αργία.
Από την άλλη, όμως, δεν υπήρχαν χριστουγεννιάτικα ψώνια και δώρα, βόλτες στα μαγαζιά και το καθιερωμένο δέντρο – που τότε ήταν πολυτέλεια των καλών οικογενειών – παρέμενε στο πατάρι να σκονίζεται μαζί με τα εορταστικά στολίδια του, κουκουνάρια, καμπανίτσες και χρυσοφτέρουγα αγγελάκια.
«Σας το λέω εμπιστευτικά», και κάνοντας πλούσιο αφρό ο κουρέας άρχισε να ξυρίζει κόντρα τον πατέρα μου. «Όσο γρηγορότερα φύγετε τόσο το καλύτερο».
Αυτοί όλοι οι κουρείς, σκεφτόμουν, με τη δικαιολογία ότι κρατούν ξυράφι, μπορούν με μια κίνηση να σου πάρουν το κεφάλι. Απορούσα, μάλιστα, πώς ο κουρέας της γειτονιάς δεν ήταν κι αυτός εαμίτης ή ελασίτης, που τόσα λέγονταν για την αγριότητά τους. ‘H μήπως η προειδοποίησή του τον ενοχοποιούσε κι αυτόν; Όσο για μένα, δεν είχα λόγους ν’ ανησυχώ ακόμα, τα δικά μου γένια ήταν μόλις ένα μελαχρινό χνούδι.
Ιστορία Α΄ λυκείου (5) – Αρχαϊκή εποχή
Διακόσμηση κεραμικού με το αλφάβητο (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα)
Αρχαϊκή εποχή (750-480 π.Χ.)
Βασικά σημεία
1. Κύρια χαρακτηριστικά
- απαρχές της οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής εξέλιξης του ελληνικού κόσμου.
- σχηματισμός πόλεων-κρατών
- Β΄ ελληνικός αποικισμός
- εμφάνιση της φιλοσοφικής σκέψης
- Περσικοί πόλεμοι
2. Η γένεση της πόλης-κράτους (σ. 84-85)
– ποια τα συστατικά στοιχεία της πόλης-κράτους;
i. το άστυ (η πόλις): η πυκνοκατοικημένη περιοχή, όπου ήταν και η έδρα της κυβέρνησης.
ii. η ύπαιθρος χώρα: η ευρύτερη περιοχή γύρω από το άστυ, όπου υπήρχε η καλλιεργήσιμη γη, τα βοσκοτόπια και τα χωριά.
iii. οι πολίτες (όσοι συμμετείχαν στα κοινά) και το πολίτευμα (ο τρόπος άσκησης της εξουσίας, ο τρόπος διακυβέρνησης).
iv. οι βασικές επιδιώξεις: ελευθερία, αυτονομία και αυτάρκεια.
Μια μαρτυρία για τη ζωή στη δικτατορία και για τα γεγονότα στο Πολυτεχνείο
Πρωτοσέλιδο της εφημερίδας Μακεδονία (16 Νοεμβρίου 1973). Πηγή: Βικιπαίδεια
Γιώργος Γαβριήλ, Η λάθος πληροφορία που οδήγησε στο «Πολυτεχνείο»
Ο Γιώργος Γαβριήλ ήταν φοιτητής της Φυσικομαθηματικής Σχολής
και έλαβε ενεργό μέρος στις καταλήψεις της Νομικής
Από τα παιδιά της σημερινής εποχής κανένα δεν μπορεί να καταλάβει το κλίμα της δικτατορίας. Δεν υπήρχε καμία έκφραση της προσωπικής ή κοινωνικής μου ζωής όπου να μην ένιωθα το βάρος της δικτατορίας. Ήταν μια ταφόπλακα που μας πλάκωνε. Έπρεπε να λειτουργείς πάντα με τον τρόπο που εκείνη απαιτούσε. Καθετί που έκανες, είτε πήγαινες σε σινεμά, σε βιβλιοθήκη ή σε ταβέρνα, είχες πάντα το άγχος ότι δεν ήταν αποδεκτό από τη δικτατορία, και οποιαδήποτε στιγμή θα μπορούσε να το πληρώσεις. Ο Παττακός τα είχε βάλει κάποια στιγμή με όσες φορούσαν μίνι φούστα. Ακόμη και την αμφίεση των νέων ελέγχανε.
Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Β΄ λυκείου (8) – Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος, “Πατέρα στο σπίτι” (1895)
Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (φωτογραφία του Παύλου Νιρβάνα) [πηγή: Βικιπαίδεια]
Μιλούν για τον Παπαδιαμάντη…
Το δωμάτιό του
«Το δωμάτιό του είναι κάτω από μία ταρατσούλα, χωμένο πλάι σε μια πέτρινη σκάλα που κατεβαίνει σε μια μισοστρωμένη αυλή. Κατεβήκαμε τα φαγωμένα στενά σκαλάκια· κι εκείνη με το ζαρωμένο γεροντικό της χέρι, μου ‘δειχνε ποιο ήταν το δωμάτιο που νοίκιασε εδώ και είκοσι χρόνια ο Παπαδιαμάντης για 3 καν για 5 δραχμές το μήνα! Στο τελευταίο σκαλί, δεξιά όπως βλέπεις τη μια πλευρά του, με κάτι σκαλίσματα βυζαντινά -εύρημα του σπιτιού τον καιρό που σκάβανε τα θεμέλια του- έχει ένα πηγάδι. Απ’ την άλλη πλευρά του το φωτίζει ένα τόσο δα παραθυράκι, που στο σπασμένο τζαμιλίκι του κρέμεται κάποιο κουρτινάκι από δίμυτο[1] σκούρο. Μικρουλάκι όπως είναι και χαμηλό-χαμηλό, έχει όψη κελλιού. Έχει πορτούλα δική του κι είναι τόσο μοναχικό, όπως ήταν κι η ψυχή του!
Ηλίας Έρενμπουργκ, Ένα επεισόδιο από τον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο
Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από τα απομνημονεύματα του σοβιετικού δημοσιογράφου, συγγραφέα και ιστορικού Ηλία Έρενμπουργκ (1891-1967). Στο απόσπασμα σκιαγραφείται η προσωπικότητα του ρώσου στρατηγού Βλάσοβ, ο οποίος αιχμαλωτίστηκε από τους Γερμανούς και συνεργάστηκε μαζί τους, συγκροτώντας μονάδες από Ρώσους αιχμαλώτους, που πολέμησαν εναντίον της πατρίδας τους. Τους λόγους τους εξηγεί ο Έρενμπουργκ στο κείμενο. Με αφορμή την περίπτωση Βλάσοβ αλλά και τη δράση άλλων Ρώσων στρατιωτών, ο συγγραφέας καταλήγει σε ορισμένες πολύ ενδιαφέρουσες σκέψεις για την ανθρώπινη ψυχή.
Ιστορία Α΄ λυκείου (3) – Ο Μυκηναϊκός Πολιτισμός
Χρυσή νεκρική προσωπίδα, γνωστή με τη συμβατική ονομασία ”προσωπίδα του Αγαμέμνονα”. Μυκήνες, Ταφικός Κύκλος Α, Τάφος V, 16ος αι. π.Χ. (πηγή: ιστότοπος του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου)
Ο Μυκηναϊκός Πολιτισμός
ο πρώτος μεγάλος ελληνικός πολιτισμός
Χρονικά όρια
– Ο πρώτος σημαντικός ελληνικός πολιτισμός αναπτύχθηκε στα 1600-1100 π.Χ. (Ύστερη Εποχή του Χαλκού).
– Πήρε το όνομά του από το σπουδαιότερο κέντρο, τις Μυκήνες.
Αρχαία Ελληνικά Κείμενα (μετάφραση) Α΄ Γυμνασίου (2) – Πριν ξεκινήσουμε…
Ένα μακρύ και δύσκολο ταξίδι ή, αλλιώς, Η Οδύσσεια
Παρακολουθήστε ένα σύντομο βίντεο με ελληνικούς υπότιτλους που παρουσιάζει βασικές πληροφορίες για την Οδύσσεια. Τα κύρια θέματα:
Ιστορία Α΄ λυκείου (2) – Η Αίγυπτος
Ο Νείλος και οι πηγές του (πηγή: Βικιπαίδεια)
Η Αίγυπτος
2.1 Η χώρα
• Οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν Αίγυπτο το βορειοανατολικό τμήμα της Αφρικής.
• Η χώρα όφειλε τον πλούτο της στις καλοκαιρινές πλημμύρες του ποταμού Νείλου. Η λάσπη που άφηνε πίσω το ποτάμι έκανε πολύ εύφορη τη λωρίδα γης εκατέρωθεν του ποταμού.
• Γεωγραφική διαίρεση: Άνω Αίγυπτος (το νότιο και ορεινό τμήμα) και Κάτω Αίγυπτος (το βόρειο τμήμα, που περιλαμβάνει και το Δέλτα του Νείλου).
Ιστορία Α΄ λυκείου (1) – διδακτέα ύλη, οδηγίες διδασκαλίας και τρόπος εξέτασης (ενημέρωση Σεπτέμβριος 2025)
ΙΣΤΟΡΙΑ – Α΄ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ
Δείτε την εξεταστέα ύλη για το μάθημα της Ιστορίας στην απόφαση 105293/Δ2 (ΦΕΚ 4741/Β΄/04-09-2025) του Υπουργείου Παιδείας [δείτε το ΦΕΚ εδώ]. Διαβάστε οδηγίες για την διδασκαλία του μαθήματος εδώ.