Mελανόμορφη όλπη που φέρει παράσταση οπλιτικής φάλαγγας (περίπου 640 π.Χ.)

 

Κεφάλαιο 39

 

Αρχαίο κείμενο Μετάφραση
Διαφέρομεν δὲ καὶ ταῖς τῶν πολεμικῶν μελέταις τῶν ἐναντίων τοῖσδε. Καὶ στὰ πολεμικὰ πράγματα διαφέρομε ἀπό τοὺς ἐχθρούς μας.
τήν τε γὰρ πόλιν κοινὴν παρέχομεν, Ἡ πόλη μας εἶναι φιλόξενη γιὰ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους
καὶ οὐκ ἔστιν ὅτε ξενηλασίαις ἀπείργομέν τινα ἢ μαθήματος ἢ θεάματος, καὶ δὲν ὑπάρχει σέ μᾶς νόμος ξενηλασίας ποὺ νὰ έμποδίζη τὸν ξένο νὰ μάθη ἤ νὰ δῆ κάτι ποὺ θὰ μποροῦσε,
ὃ μὴ κρυφθὲν ἄν τις τῶν πολεμίων ἰδὼν ὠφεληθείη, ἄν δὲν ἦταν κρυφό, νὰ ὠφελήση τὸν ἐχθρό μας ποὺ θὰ τὸ ἔβλεπε.
πιστεύοντες οὐ ταῖς παρασκευαῖς τὸ πλέον καὶ ἀπάταις ἢ τῷ ἀφ’ ἡμῶν αὐτῶν ἐς τὰ ἔργα εὐψύχῳ· Καὶ τοῦτο, ἐπειδὴ πιστεύομε περισσότερο στὴν ἀξία μας παρὰ σὲ μυστικὲς ἐτοιμασίες καὶ στρατηγήματα.
καὶ ἐν ταῖς παιδείαις Καὶ στὴν ἀνατροφή,
οἱ μὲν ἐπιπόνῳ ἀσκήσει εὐθὺς νέοι ὄντες τὸ ἀνδρεῖον μετέρχονται, ἐνῶ οἱ ἐχθροί μας ἀπ’ τά μικρά τους χρόνια ὑποβάλλονται στὴν πιὸ σκληρὴ ἐκγύμναση,
ἡμεῖς δὲ ἀνειμένως διαιτώμενοι ἐμεῖς ἔχομε εὐχάριστη ζωή,
οὐδὲν ἧσσον ἐπὶ τοὺς ἰσοπαλεῖς κινδύνους χωροῦμεν. χωρὶς γι’ αυτὸ νὰ ὑστεροῦμε στὸ νὰ ἀντιμετωπίζουμε τοὺς ἴδιους κινδύνους.
τεκμήριον δέ· Καὶ νὰ ἡ ἀπόδειξη.
οὔτε γὰρ Λακεδαιμόνιοι καθ’ ἑαυτούς στρατεύουσι ἐς τὴν γῆν ἡμῶν, Ποτὲ οἱ Λακεδαιμόνιοι δὲν κάνουν, μόνοι τους, ἐπιδρομὲς ἐδῶ, στὴ γῆ μας.
μεθ’ ἁπάντων Ἔρχονται πάντα μὲ τοὺς συμμάχους τους.
τήν τε τῶν πέλας αὐτοὶ ἐπελθόντες Ἐνῶ ἐμεῖς, μόνοι εἰσβάλλομε σὲ ἐχθρικὲς χῶρες
οὐ χαλεπῶς μαχόμενοι τὰ πλείω κρατοῦμεν ἐν τῇ ἀλλοτρίᾳ καὶ τίς περισσότερες φορὲς νικοῦμε εὔκολα, σὲ ξένη γῆ,
τοὺς ἀμυνομένους περὶ τῶν οἰκείων. ἐκείνους ποὺ ὑπερασπίζονται τὰ ἴδια τους τὰ σπίτια.
οὐδείς πω πολέμιος ἐνέτυχε Ἐχθρός μας κανεὶς δὲν ἔχει, ὥς τώρα, ἀντικρύσει,
ἁθρόᾳ τε τῇ δυνάμει ἡμῶν συγκεντρωμένη, ὁλόκληρη τὴ δύναμή μας,
διὰ τὴν τοῦ ναυτικοῦ τε ἅμα ἐπιμέλειαν ἀφοῦ ἐμεῖς καὶ ναυτικὸ πρέπει νὰ ἐπανδρώνωμε
καὶ τὴν ἐν τῇ γῇ ἐπὶ πολλὰ ἡμῶν αὐτῶν ἐπίπεμψιν· καὶ στρατὸ νὰ στέλνωμε σὲ πολλὰ μέρη.
ἢν δέ που μορίῳ τινὶ προσμείξωσι, Ἄν ὁ ἐχθρὸς συνάντηση κάπου ἕνα μικρὸ μέρος τῆς δύναμής μας,
κρατήσαντές τέ τινας ἡμῶν αὐχοῦσιν ἀπεῶσθαι πάντας καυχιέται, ἄν νικήση, πὼς κατατρόπωσε ὁλόκληρο τὸν στρατό μας.
καὶ νικηθέντες ὑφ’ ἁπάντων ἡσσῆσθαι. Ἄν νικηθῆ, διαδίδει πὼς βρέθηκε ἀντιμέτωπος μὲ ὅλες τὶς δυνάμεις μας.
καίτοι εἰ ἐθέλομεν κινδυνεύειν ῥᾳθυμίᾳ μᾶλλον ἢ πόνων μελέτῃ, Ἀντικρύζομε τοὺς κινδύνους πρόθυμα κι ὄχι μὲ βαριὰ καρδιά.
καὶ μὴ μετὰ νόμων τὸ πλέον ἢ τρόπων ἀνδρείας Τοὺς ἀντικρύζομε ὰπὸ ἀνδρεία περισσότερο παρὰ ὰπὸ ὑπακοὴ σὲ κάποιο νόμο
περιγίγνεται ἡμῖν καὶ τοῦτο εἶναι γιὰ μᾶς κέρδος μεγάλο,
τοῖς τε μέλλουσιν ἀλγεινοῖς μὴ προκάμνειν, γιατὶ δέν θλιβόμαστε ὰπὸ πρὶν γιὰ τὶς συμφορὲς ποὺ ἴσως ἔρθουν,
καὶ ἐς αὐτὰ ἐλθοῦσι κι ὅμως, ὅταν ἔρθουν,
μὴ ἀτολμοτέρους τῶν αἰεὶ μοχθούντων φαίνεσθαι. δὲν εἴμαστε λιγότερο γενναῖοι ἀπὸ ἐκείνους ποὺ παιδεύονται ἀδιάκοπα.
καὶ ἔν τε τούτοις τὴν πόλιν ἀξίαν εἶναι θαυμάζεσθαι καὶ ἔτι ἐν ἄλλοις. Αυτά είναι, μαζί με πολλά άλλα, που κάνουν θαυμαστή την πόλη μας.

Μετάφραση Άγγελου Βλάχου από το βιβλίο Θουκυδίδη Περικλέους Επιτάφιος, Γ΄ Γενικού Λυκείου, ΥΠΑΙΘ, ΙΤΥΕ ΔιόφαντοςΣυνεχίστε την ανάγνωση

Ομοίωμα εμπορικού πλοίου – πλοίο της Κυρήνειας (4ος αι. π.Χ.). Κατασκευή: Γ. & Αρ. Ράλλης. Αρ. Συλλογής: 1838. Η κατασκευή του παρόντος ομοιώματος βασίστηκε στο ναυάγιο του πλοίου που ανακαλύφθηκε στην Κυρήνεια της Κύπρου το 1967. [πηγή: ιστοσελίδα Ναυτικού Μουσείου Ελλάδος]

 

Κεφάλαιο 38

 

Αρχαίο κείμενο Μετάφραση
Καὶ μὴν ἐπορισάμεθα τῇ γνώμῃ καὶ πλείστας ἀναπαύλας τῶν πόνων, Φροντίσαμε νὰ μετριάζωμε τοὺς κόπους τῆς ἐργασίας καὶ νὰ ξεκουράζωμε τὸ πνεῦμα μας
ἀγῶσι μέν γε καὶ θυσίαις διετησίοις νομίζοντες, μὲ συχνὲς θυσίες καὶ ἀγῶνες.
ἰδίαις δὲ κατασκευαῖς εὐπρεπέσιν, Ἔχομε εὐχάριστη ἰδιωτικὴ ζωὴ ὁ καθένας μας
ὧν καθ’ ἡμέραν ἡ τέρψις ἐκπλήσσει τὸ λυπηρὸν. κ’ ἡ ἀπόλαυσή της ἀποδιώχνει τὴν στενοχώρια.
διὰ δὲ μέγεθος τῆς πόλεως Ἡ ἔκταση τῆς κυριαρχίας μας εἶναι τόσο μεγάλη,
ἐπεσέρχεται ἐκ πάσης γῆς τὰ πάντα, ὥστε μποροῦμε καὶ φέρνομε ἀπὸ τὴν πᾶσα γῆ τὰ πάντα
καὶ ξυμβαίνει ἡμῖν καρποῦσθαι τὰ αὐτοῦ ἀγαθὰ γιγνόμενα μηδὲν οἰκειοτέρᾳ τῇ ἀπολαύσει ἢ καὶ τὰ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων. κ’ ἔτσι χαιρόμαστε τὰ ξένα ἀγαθὰ ὅσο καὶ τὰ δικά μας.

Μετάφραση Άγγελου Βλάχου από το βιβλίο Θουκυδίδη Περικλέους Επιτάφιος, Γ΄ Γενικού Λυκείου, ΥΠΑΙΘ, ΙΤΥΕ Διόφαντος

Συνεχίστε την ανάγνωση

Θουκυδίδου Ιστορίαι, Βιβλίο 3ο

Κεφάλαιο 70ο

 

Βασικά σημεία

§ 1 Η ναυμαχία στην Επίδαμνο Στην πραγματικότητα η ναυμαχία μεταξύ Κερκυραίων, που ενισχύονταν από αθηναϊκές δυνάμεις, και Κορινθίων έγινε στα Σύβοτα το 433 π.Χ. Οι Κορίνθιοι κρατούσαν επί πέντε χρόνια αιχμαλώτους 250 επιφανείς Κερκυραίους, με σκοπό να τους χρησιμοποιήσουν για την προώθηση των συμφερόντων τους στην Κέρκυρα, όταν οι περιστάσεις ήταν ευνοϊκές.
§ 1 Γιατί επιστρέφουν οι Κερκυραίοι αιχμάλωτοι; Οι Κορίνθιοι το 427 π.Χ. απελευθέρωσαν τους αιχμάλωτους, οι οποίοι επέστρεψαν και ανέλαβαν δράση, για να απομακρύνουν την Κέρκυρα από την αθηναϊκή σφαίρα επιρροής και να προσεγγίσουν τους Κορινθίους. Δες τους χάρτες στη σελ.299 και το σχόλιο στη σελ.301.
§ 2 Ποια απόφαση πήραν οι Κερκυραίοι και ποιος ο σκοπός τους; Οι Κερκυραίοι αποφεύγουν να επιλέξουν ξεκάθαρα στρατόπεδο: η απόφασή τους δείχνει ότι θέλουν να τα έχουν καλά και με τους Αθηναίους και με τους Κορινθίους. Δες § 2-3 και σχόλιο του βιβλίου στη σ.302-303.
§ 3-4 Ποιος ήταν ο Πειθίας και γιατί μπλέχτηκε σε δίκη; Πώς αντέδρασε; Ο κερκυραίος Πειθίας, φίλος των Αθηναίων, είναι ηγέτης της δημοκρατικής παράταξης και εθελοντής πρόξενος της Αθήνας στην Κέρκυρα. Οι αντίπαλοί του τον οδηγούν σε δίκη με σκοπό να τον αποδυναμώσουν πολιτικά. Μετά την αθώωσή του, θέλοντας να βλάψει τους αντιπάλους του, οδηγεί με τη σειρά του σε δίκη τους πέντε πλουσιότερους από αυτούς με την κατηγορία ότι κλέβουν βέργες από ιερά τεμένη και πετυχαίνει την καταδίκη τους.  
§ 5-6 Πώς αντιμετώπισαν τον Πειθία οι πολιτικοί του αντίπαλοι; Οι αντίπαλοι του Πειθία, επειδή αδυνατούν να πληρώσουν το πρόστιμο αμέσως, όπως ορίζει ο νόμος, και επειδή φοβούνται ότι ο Πειθίας θα καταφέρει τελικά να οδηγήσει τους Κερκυραίους στους κόλπους της αθηναϊκής συμμαχίας, εισβάλλουν στη βουλή και τον σκοτώνουν μαζί με άλλους εξήντα.

 

Συνεχίστε την ανάγνωση

Το θέατρο του Διονύσου, όπου συνεδρίαζε η Εκκλησία του δήμου κατά τον 4ο αιώνα π.Χ. [πηγή: ιστοσελίδα Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού]

 

Κεφάλαιο 37

 

Αρχαίο κείμενο Μετάφραση
Χρώμεθα γὰρ πολιτείᾳ Τὸ πολίτευμα ποὺ ἔχομε
οὐ ζηλούσῃ τοὺς νόμους τῶν πέλας, σὲ τίποτε δὲν ἀντιγράφει τὰ ξένα πολιτεύματα.
αὐτοὶ δὲ ὄντες παράδειγμα μᾶλλον τισὶν Ἀντίθετα, εἴμαστε πολὺ περισσότερο ἐμεῖς παράδειγμα γιὰ τοὺς ἄλλους
ἢ μιμούμενοι ἑτέρους. παρὰ μιμητὲς τους.
καὶ ὄνομα μὲν δημοκρατία κέκληται Τὸ πολίτευμά μας λέγεται Δημοκρατία,
διὰ τὸ μὴ οἰκεῖν ἐς ὀλίγους ἀλλ’ ἐς πλείονας· ἐπειδὴ τὴν ἐξουσία δὲν τὴν ἀσκοῦν λίγοι πολίτες, ἀλλὰ ὅλος ὁ λαός.
μέτεστι δὲ πᾶσι τὸ ἴσον, Ὅλοι οἱ πολίτες εἶναι ἴσοι
κατὰ μὲν τοὺς νόμους πρὸς τὰ ἴδια διάφορα μπροστὰ στὸν νόμο γιὰ τὶς ἰδιωτικές τους διαφορές.
κατὰ δὲ τὴν ἀξίωσιν, προτιμᾶται ἐς τὰ κοινὰ Γιὰ τὰ δημόσια ἀξιώματα προτιμῶνται
ὡς ἕκαστος ἔν τῳ εὐδοκιμεῖ, ἐκεῖνοι ποὺ εἶναι ἱκανοὶ
οὐκ ἀπὸ μέρους τὸ πλέον ἢ ἀπ’ ἀρετῆς, καὶ τὰ ἀξίζουν καὶ ὄχι ἐκεῖνοι ποὺ ἀνήκουν σὲ μιὰ ὁρισμένη τάξη.
οὐδ’ αὖ κατὰ πενίαν, κεκώλυται ἀφανείᾳ ἀξιώματος, Κανείς, ἄν τύχη καὶ δὲν ἔχει κοινωνικὴ θέση ἤ ἄν εἶναι φτωχός, δὲν ἒμποδίζεται γι’ αυτὸ νὰ ὑπηρετήση τὴν πολιτεία
ἔχων γέ δρᾶσαι τι ἀγαθὸν τὴν πόλιν. ἄν ἔχη κάτι ἄξιο νὰ προσφέρη.
ἐλευθέρως δὲ τά τε πρὸς τὸ κοινὸν πολιτεύομεν Στὴ δημόσια ζωὴ μας εἴμαστε ἐλεύθεροι,
καὶ ἐς τὴν ὑποψίαν πρὸς ἀλλήλους τῶν καθ’ ἡμέραν ἐπιτηδευμάτων, ἀλλὰ καὶ στὶς καθημερινὲς μας σχέσεις δὲν ὑποβλέπομε ὁ ἕνας τὸν ἄλλο,
οὐ δι’ ὀργῆς τὸν πέλας ἔχοντες, δὲν θυμώνομε μὲ τὸν γείτονά μας
εἰ καθ’ ἡδονήν τι δρᾷ, ἄν διασκεδάζη
οὐδὲ προστιθέμενοι ἀχθηδόνας τῇ ὄψει. καὶ δὲν τοῦ δείχνομε ὄψη πειραγμένου
ἀζημίους μέν, λυπηρὰς δὲ πού, ἄν ἴσως δὲν τὸν βλάφτη, ὅμως τὸν στενοχωρεί.
προσομιλοῦντες ἀνεπαχθῶς δὲ τὰ ἴδια Ἄν, ὡστόσο, ἡ αυστηρότητα λείπη ἀπὸ τὴν καθημερινή μας ζωή,
τὰ δημόσια οὐ παρανομοῦμεν διὰ δέος μάλιστα, στὰ δημόσια πράγματα, ἀπὸ ἐσωτερικὸ σεβασμό, δὲν παρανομοῦμε.
ἀκροάσει τῶν τε αἰεὶ ὄντων ἐν ἀρχῇ καὶ τῶν νόμων, Σεβόμαστε τοὺς ἄρχοντες, πειθαρχοῦμε στοὺς νόμους,
καὶ μάλιστα αὐτῶν ὅσοι τε κεῖνται ἐπ’ ὠφελίᾳ τῶν ἀδικουμένων καί, μάλιστα, σὲ ὅσους ἔχουν γίνει γιὰ νὰ προστατεύουν τοὺς ἀδυνάτους
καὶ ὅσοι ἄγραφοι ὄντες καὶ ὅσους πού, ἄν καὶ ἄγραφοι,
αἰσχύνην ὁμολογουμένην φέρουσιν. εἶναι ντροπὴ νὰ τοὺς παραβαίνει κανείς.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Θουκυδίδης (πηγή: Wikimedia Commons)

 

Θουκυδίδης Ολόρου Αλιμούσιος

 

Από την εισαγωγή του βιβλίου σχετικά με τον Θουκυδίδη πρέπει να θυμόμαστε βασικές πληροφορίες για τα παρακάτω θέματα. Σε αυτόν τον σύνδεσμο θα βρείτε την παρουσίαση που χρησιμοποιήσαμε στην τάξη.

 

Τη ζωή του

– Γέννηση, καταγωγή και μόρφωση.

– Θουκυδίδης και Πελοποννησιακός πόλεμος: λοιμός, αποτυχία στην Αμφίπολη, εξορία και συγγραφή.

– Το τέλος του πολέμου.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Η Κάθοδος των Δωριέων από τις περιοχές της Ηπείρου προς τα νότια καθώς και άλλων ελληνικών φύλων, όπως αποδίδεται από τον H.G. Wells στο έργο του The Outline of History (1920)

 

Ομηρική εποχή (1100-750)

 

Βασικά σημεία:

 

1. Ομηρική εποχή (1100-750), σ. 76

 

(α) ποια τα βασικά χαρακτηριστικά της περιόδου;

Πρόκειται για μεταβατική εποχή: σημειώνονται αναστατώσεις και συνεχείς μετακινήσεις ελληνικών φύλων.

 

(β) ποια η κύρια πηγή πληροφοριών για την περίοδο αυτή;

Τα ομηρικά έπη (έδωσαν το όνομα στην εποχή) και η αρχαιολογική έρευνα.

 

(γ) ποιες άλλες ονομασίες έδωσαν οι ερευνητές στην περίοδο;

Ελληνικός μεσαίωνας ή σκοτεινοί χρόνοι.

Συνεχίστε την ανάγνωση

 

 

Ανάγλυφο με παράσταση ιππομαχίας από δημόσιο ταφικό μνημείο. Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. ΥΠΠΟ/ΤΑΠ. © ΥΠΠΟ [πηγή: ιστοσελίδα Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού]

 

Κεφάλαιο 36

 

Βασικά σημεία

1. Έπαινος των προγόνων και της σύγχρονης γενιάς.

2. Πρόθεσις.

 

Σχολιασμός

Το κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνει δύο ενότητες: τον έπαινο των προγόνων, των πατέρων και σύγχρονης γενιάς και την πρόθεσιν, το τμήμα δηλαδή όπου ο ρήτορας εκθέτει με συντομία το περιεχόμενο του λόγου του, τα ζητήματα που θα πραγματευτεί.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Ο αρχαιολογικός χώρος του Κεραμεικού (πηγή: ιστότοπος Οδυσσεύς του Υπουργείου Πολιτισμού)

 

Κεφάλαιο 35

 

Βασικά σημεία

  1. Οι επιφυλάξεις του Περικλή σχετικά με την εκφώνηση επιταφίου. Αληθινές ή τέχνασμα;
  2. Η τελική του απόφαση. Τα ζητούμενα του προοιμίου.
  3. Οι ἄπειροι ακροατές. Εδώ κρύβεται η λύση της πατρότητας του λόγου;

Συνεχίστε την ανάγνωση

Τα Ελευσίνια Μυστήρια υπόσχονταν στους μυημένους ελπίδες για μια καλύτερη μοίρα στον Κάτω Κόσμο

 

Αναθηματικός πίνακας της Νιννίου, που απεικονίζει σκηνή από τα Μυστήρια (πηγή: Βικιπαίδεια)

Τέτοια εποχή, τέλη Σεπτεμβρίου με αρχές Οκτωβρίου, οι αρχαίοι Αθηναίοι και γενικότερα ο αρχαίος ελληνικός κόσμος άρχιζαν τον πολυήμερο εορτασμό των Ελευσινίων Μυστηρίων, μιας από τις μεγαλύτερες γιορτές τους. H καρδιά της γιορτής κτυπούσε στην Ελευσίνα και ειδικότερα στο ιερό των μεγάλων θεοτήτων της, της Δήμητρος, θεάς της γεωργίας, και της κόρης της Περσεφόνης. H αρχή της λατρείας εδώ ανάγεται πιθανότατα στα μυκηναϊκά χρόνια και δεν αποκλείεται να ήλθε από τη γειτονική Βοιωτία, όπου οι παραπάνω θεότητες είχαν την εποχή αυτή μια σημαντική θέση, όπως μας βεβαιώνουν πρόσφατα ευρήματα. Με βάση τα στοιχεία που διαθέτουμε ως σήμερα τα Ελευσίνια Μυστήρια ξεπέρασαν το τοπικά σύνορα και άρχισαν να αποκτούν μια πανελλήνια εμβέλεια γύρω στο 600 π.X. Είναι χαρακτηριστικό ότι, αν και η Ελευσίνα είχε από παλιά ενσωματωθεί στο αθηναϊκό κράτος -και όχι μόλις στα τέλη του 7ου αι. π.X. όπως υποστηρίζουν πολλοί-, εντούτοις δεσπόζοντα ρόλο στα πράγματα του ιερού είχε η ελευσινιακή οικογένεια των Ευμολπιδών, μέλη της οποίας καταλάμβαναν τα σημαντικότερα ιερατικά αξιώματα.

Συνεχίστε την ανάγνωση

 

Διδακτέα ύλη

(Περιεχόμενο – Διαχείριση και ενδεικτικός προγραμματισμός)

 

Διαβάστε την ύλη και οδηγίες διδασκαλίας στο σχετικό έγγραφο του ΥΠΑΙΘ (17-09-2024). Παρακάτω θα βρείτε τα βασικά σημεία:

Συνεχίστε την ανάγνωση