Ο Αινείας κουβαλώντας τον πατέρα του, Αγχίση, φεύγει από τη φλεγόμενη Τροία. Ζωγραφικός πίνακας του Federico Barocci, 1598.
Ενότητα 11η Ο σεβασμός προς τους γονείς μέλημα του νόμου
Πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του Πλάτωνα μπορείτε να διαβάσετε σε αυτήν την ανάρτηση.
Βασικά σημεία
1. Οι Έλληνες υπό βενετική κυριαρχία
Συνθήκες διαβίωσης
Στις βενετοκρατούμενες περιοχές επιβλήθηκε το φεουδαρχικό σύστημα, που κατά τόπους συνάντησε αντιδράσεις του πληθυσμού.
Ωστόσο, η Βενετία επέτρεπε τη μετακίνηση υπόδουλων για σπουδές σε ιταλικές πόλεις. Έτσι, αρκετοί Επτανήσιοι, Κρητικοί και Κύπριοι σπούδασαν σε ιδρύματα της Φλωρεντίας, της Πάδοβας και της ίδιας της Βενετίας.
Παρακάτω θα βρείτε μία χρονογραμμή, που θα σας βοηθήσει να ξαναθυμηθείτε και να τοποθετήσετε πιο καθαρά στον άξονα του χρόνου τα βασικά σημεία των ενοτήτων που αναφέρονται στους τελευταίους αιώνες του Βυζαντίου. Τα κείμενα είναι παρμένα κυρίως από το σχολικό βιβλίο, περιλαμβάνουν πολύ βασικές πληροφορίες και δεν εξαντλούν το αναφερόμενο θέμα· περισσότερα θα διαβάσετε στο βιβλίο και στα σχεδιαγράμματα των αναρτήσεων του ιστολογίου.
Όπως θα παρατηρήσετε, κάποιες χρονολογίες σημειώνουν φαινόμενα που εξελίχθηκαν στη διάρκεια πολλών χρόνων· αυτό έγινε καθαρά για τις ανάγκες κατασκευής της χρονογραμμής και για τηρηθεί η σειρά των ενοτήτων που υιοθετεί το σχολικό εγχειρίδιο.
♦
Ξενοφών, Ελληνικά, Βιβλίο 2, Κεφάλαιο 2, §§ 16-23
Βασικά σημεία και σύντομος σχολιασμός
|
§ 16 – 17 Ποιος ήταν ο Θηραμένης; Τι πρότεινε στη συνέλευση των Αθηναίων και ποια τα κίνητρά του; |
Θηραμένης: ο ολιγαρχικός πολιτικός πείθει τους Αθηναίους να τον στείλουν ως πρεσβευτή στο Λύσανδρο και κατόπιν στη Σπάρτη, για να διαπραγματευτεί με τους εφόρους το σημαντικό για τους Αθηναίους ζήτημα των μακρών τειχών. Από την αφήγηση φαίνεται ξεκάθαρα ότι ο Θηραμένης δεν είχε σκοπό να διαπραγματευτεί κατά το συμφέρον της Αθήνας, λόγω των φιλολακωνικών του πεποιθήσεων. [δείτε και τα σχόλια στη σ.74 του σχολικού βιβλίου] |
|
§ 18 – 19 Πώς χειρίστηκε ο Λύσανδρος την κατάσταση; |
εφόρους: εκλέγονταν πέντε στην αρχαία Σπάρτη από την Απέλλα, τη συνέλευση των πολιτών. Την εποχή που διαδραματίζονται τα γεγονότα η εξουσία τους ήταν απεριόριστη και καμία απόφαση δεν μπορούσε να ληφθεί χωρίς την έγκρισή τους. Γι’ αυτό ο Λύσανδρος παραπέμπει τον Θηραμένη στους εφόρους. Παράλληλα, κερδίζει χρόνο που μετράει σε βάρος των Αθηναίων. |
|
§ 19 – 20 Ποιες απόψεις για την τύχη των Αθηναίων ακούστηκαν στη συνέλευση που έγινε στη Σπάρτη;
|
Οι σύμμαχοι των Σπαρτιατών (κυρίως οι Κορίνθιοι και οι Θηβαίοι) δείχνουν ωμότητα και μανία εκδίκησης, ζητώντας τον αφανισμό των Αθηναίων αντί για σύναψη ειρήνης. Οι Σπαρτιάτες, ψυχραιμότεροι, δείχνουν μεγαλοψυχία και σεβασμό απέναντι στους νικημένους: δεν θέλουν την υποδούλωσή τους, γιατί οι Αθηναίοι είναι ομοεθνείς και έδειξαν ηρωισμό κατά τους Περσικούς πολέμους (Πλαταιές, Σαλαμίνα). Οι Σπαρτιάτες δείχνουν επίσης διπλωματικότητα, γιατί η απόφασή τους αναγκάζει τους Αθηναίους να τους χρωστούν ευγνωμοσύνη. Τελικά, οι Λακεδαιμόνιοι ζητούν: (α) κατεδάφιση των τειχών της Αθήνας και του Πειραιά, (β) παράδοση όλων σχεδόν των αθηναϊκών πλοίων, (γ) να επιστρέψουν οι εξόριστοι ολιγαρχικοί Αθηναίοι στην πόλη τους, (δ) να είναι οι Αθηναίοι σύμμαχοί τους και να υπακούν στις αποφάσεις τους. |
|
§ 22 – 23 Πώς αντέδρασαν οι Αθηναίοι, όταν ο Θηραμένης ανακοίνωσε τις σπαρτιατικές προτάσεις; |
Οι Αθηναίοι αγωνιούσαν, γιατί η πείνα τους πίεζε και πολλοί είχαν πεθάνει. Λίγοι αντέδρασαν στις προτάσεις των Σπαρτιατών και οι περισσότεροι αποδέχθηκαν τους όρους της ειρήνης, που ήταν βαρείς. Οι εξόριστοι Αθηναίοι ολιγαρχικοί επέστρεψαν και γκρέμισαν τα τείχη. Η κατεδάφιση των τειχών θεωρήθηκε απαλλαγή από την τυραννική αθηναϊκή ηγεμονία. |
Μοντέλο αρχαίας ελληνικής τριήρους, Deutsches Museum, Μόναχο, Γερμανία
Ξενοφών, Ελληνικά, Βιβλίο 2, Κεφάλαιο 2, §§ 1-4
Βασικά σημεία και σύντομος σχολιασμός
| 1. Ενέργειες του Λύσανδρου μετά τη νίκη | (α) παίρνει με το μέρος του δύο πόλεις της αθηναϊκής συμμαχίας, το Βυζάντιο και την Καλχηδόνα.
(β) στέλνει τους αθηναίους φρουρούς στην Αθήνα, η οποία δεν έχει πλέον ανεφοδιασμό, ώστε η συσσώρευση ολοένα και μεγαλύτερου αριθμού ανθρώπων μέσα στην πόλη να προκαλέσει έλλειψη τροφίμων και να δημιουργήσει ασφυκτική κατάσταση για τον πληθυσμό. (γ) ορίζει διοικητή (αρμοστή) το Σθενέλαο. (δ) επισκευάζει το στόλο (εδώ περισσότερες πληροφορίες για την αρχαία τριήρη). |
| 2. Η είδηση της συντριβής φτάνει στην Αθήνα | (α) ουδείς εκοιμήθη …
(β) θρηνούν τους νεκρούς, αλλά περισσότερο τους εαυτούς τους, αναλογιζόμενοι πως μπορεί να υποστούν ό,τι έκαναν σε άλλους. Οι Αθηναίοι σε μειονεκτική θέση πλέον μετανοούν για την αλαζονική και ωμή συμπεριφορά που επέδειξαν στο παρελθόν σε βάρος των ίδιων τους των συμμάχων. (γ) προετοιμάζονται για πολιορκία. |
Ο Χριστός Παντοκράτωρ, τμήμα από βυζαντινό ψηφιδωτό της Δέησης στην Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης, 1261 (πηγή: Βικιπαίδεια)
Εικαστικές Τέχνες και Μουσική
Βασικά σημεία
1. Αρχιτεκτονική
(α) βασικές αρχιτεκτονικές μορφές:
Μικρογραφία χειροσίφωνα υγρού πυρός από το έργο Πολιορκητικά του Ήρωνος του Βυζάντιου, 10ος αι. (πηγή: Βικιπαίδεια)
Επιστήμη και Τεχνολογία
Βασικά σημεία
1. Επιστήμες
Τα επιστημονικά πεδία που κυρίως αναπτύχθηκαν στο Βυζάντιο ήταν το Δίκαιο, η Ιατρική, η Αστρονομία, τα Μαθηματικά και η Γεωγραφία. Οι φυσικές επιστήμες δεν καλλιεργήθηκαν ιδιαίτερα λόγω της επίδρασης της θρησκείας στη σκέψη και στη ζωή των Βυζαντινών. Συνεχίστε την ανάγνωση
Χάλκινη ενεπίγραφη πλάκα από το ιερό του Διός στην Ολυμπία (300-250 π.Χ.). Φέρει τιμητικό ψήφισμα των Ηλείων για τον Τενέδιο ολυμπιονίκη Δημοκράτη γραμμένο στην ηλειακή διάλεκτο (πηγή: Πυξίς, Ψηφιακή Αρχαιοθήκη)
Ενότητα 9η Η Καλλιπάτειρα
Συμπληρωματικό υλικό για τον συγγραφέα και το έργο του
Ενδείξεις για τον βίο του Παυσανία υπάρχουν μέσα στο έργο του, αλλά γενικά δεν υπάρχουν εξωτερικές μαρτυρίες από την αρχαιότητα, κι έτσι δε γνωρίζουμε σχεδόν τίποτε για τη ζωή του. Έζησε τον 2ο αι. μ.Χ. και ο ίδιος αναφέρει (5.13.7) ως τόπο διαμονής του την περιοχή του Σιπύλου στη Μ. Ασία. Η γέννηση του τοποθετείται την εποχή του Τραϊανού, γύρω στο 110 μ.Χ.
Βιβλίο του καθηγητή, σελ.66Συνεχίστε την ανάγνωση
Μικρογραφία σε χειρόγραφο. Αναπαράσταση βυζαντινού παλατιού. (© Σύνοψις Ιστοριών Ιωάννου Σκυλίτζη, Ισπανία, Μαδρίτη, Εθνική Βιβλιοθήκη) [πηγή: ιστοσελίδα Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Ερευνών]
Η καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο
Βασικά σημεία
1. Η οικογενειακή ζωή
(α) τα έθιμα του γάμου στη βυζαντινή κοινωνία
Ένα image hotspot με βασικές πληροφορίες για την επέκταση των Οθωμανών Τούρκων στη Μικρασία και στα Βαλκάνια και για την άλωση της Κωνσταντινούπολης
❦