από την/ον ΜΕΝΤΕΚΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ·Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ιστορία Β΄ Γυμνασίου (8) – Η εξάπλωση των Αράβων, Ισλαμικός πολιτισμός
Η Κάαμπα, ο ιερότερος τόπος του Ισλάμ, (αλ Κάμπα, που σημαίνει «ο κύβος») είναι οικοδόμημα μέσα στο τζαμί Μασγίντ αλ-Χαράμ στη Μέκκα. [πηγή: Βικιπαίδεια]
Η εξάπλωση των Αράβων
Βασικά σημεία
1. Ίδρυση και αρχές του Ισλάμ
(α) ο ιδρυτής του Ισλάμ:
Ιδρυτής του Ισλάμ ήταν ο Μωάμεθ, ένας Άραβας έμπορος και οδηγός καραβανιών. Στα ταξίδια του γνώρισε και επηρεάστηκε από τον Ιουδαϊσμό και τον Χριστιανισμό. Στη συνέχεια, δίδαξε τη δική του εκδοχή για την πίστη, που έγινε γρήγορα μια νέα μονοθεϊστική θρησκεία με το όνομα Ισλάμ. Ο Μωάμεθ εκδιώχθηκε από την πόλη του, τη Μέκκα, το 622 και κατέφυγε στη Μεδίνα. Το έτος αυτό ονομάστηκε Εγίρα και είναι η αρχή του αραβικού ημερολογίου.
από την/ον ΜΕΝΤΕΚΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ·Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου (3) – Ενότητα 3η: Στερεότυπα – Ρατσισμός
Δείτε ένα σύντομο βίντεο για τα στερεότυπα σχετικά με τα ανδρικά και γυναικεία επαγγέλματα
Ρατσισμός
Ορισμός: η αντίληψη εκείνων που πιστεύουν ότι η δική τους φυλή είναι ανώτερη από τις άλλες που η φύση τις έχει καταδικάσει σε κληρονομική κατωτερότητα• (πρβ. φυλετικές διακρίσεις): […] || Kοινωνικός ρατσισμός (για ανάλογη αντίληψη και συμπεριφορά σε βάρος κοινωνικών ομάδων που μειονεκτούν ή διαφέρουν). H λέξη προέρχεται από την ιταλική λέξη razz(ismo) (< ιταλ. razza)
[πηγή: Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής]
Μορφές
Φυλετικός ρατσισμός
– εθνικισμός (η αντίληψη ότι το έθνος στο οποίο ανήκει κάποιος είναι ανώτερο από τα υπόλοιπα· οι υπόλοιποι λαοί οφείλουν την εξέλιξη του πολιτισμού στο έθνος αυτό· η άνιση μεταχείριση μειονοτήτων ή άλλων εθνικών ομάδων: τσιγγάνων κλπ.).
– η αντιμετώπιση των έγχρωμων (η αντίληψη ότι όσοι ανήκουν στη μαύρη φυλή είναι κατώτεροι άνθρωποι).
– η στάση απέναντι στους μετανάστες (εκμετάλλευση των ανθρώπων που αναζητούν καλύτερη ποιότητα ζωής σε άλλη χώρα).
– ο αντισημιτισμός (η πίστη πως οι Εβραίοι εκμεταλλεύονται οικονομικά τον κόσμο).
Κοινωνικός ρατσισμός
– διακρίσεις σε βάρος περιθωριακών κοινωνικών ομάδων (ναρκομανών, αποφυλακισμένων, φορέων – ασθενών με ΑΙDS κ.λπ.),
– καχυποψία απέναντι σε αλλόδοξους (θρησκευτικός ρατσισμός),
– ο διαχωρισμός των επαγγελμάτων σε ανώτερα και υποδεέστερα,
– η στάση απέναντι στα άτομα με ειδικές ανάγκες,
– η υποτίμηση της γυναίκας, κυρίως στις υπανάπτυκτες χώρες.
Αίτια
Πολιτικά
– οι πολεμικές αναμετρήσεις,
– οι εδαφικές διεκδικήσεις ή/και η υποδούλωση, η καταπίεση και η εκμετάλλευση κάποιου λαού από κάποιον άλλο,
– η παραβίαση των δικαιωμάτων των εθνικών μειονοτήτων δημιουργεί κλίμα ρατσισμού και μίσους.
Κοινωνικά
– ο θρησκευτικός φανατισμός,
– η εκπαίδευση, η άγνοια ή η ελλιπής ενημέρωση για τους άλλους λαούς,
– η ανεργία,
– ο υψηλός αριθμός μεταναστών σε κάποιο κράτος δημιουργεί αισθήματα ανασφάλειας, υποθετικής απειλής από τους ξένους
κλπ.
Ψυχολογικά
– η δυσκολία να αποδεχθεί ή να εξοικειωθεί κανείς με το διαφορετικό,
– η δυσκολία να αμφισβητήσει κάποιος τους θεσμούς της κοινωνίας στην οποία ανήκει
κλπ.
Τρόποι αντιμετώπισης
(α) πλατιά και βαθιά εθνική μόρφωση,
(β) συστηματική επαφή με την ιστορία και τον πολιτισμό των άλλων λαών,
(γ) αναμόρφωση των σχολικών αναλυτικών προγραμμάτων με έμφαση στο μάθημα της ιστορίας (π.χ. στην Ελλάδα, συστηματικότερη μελέτη των βαλκανικών λαών: ίσως με κοινά βιβλία ιστορίας, λογοτεχνίας κλπ.),
(δ) γνωριμία των άλλων χωρών μέσα από σχολικές εκδρομές, προβολές, ανταλλαγές μαθητών κλπ.,
(ε) πρωτοβουλίες των κρατών για συνεργασίες σε πολιτικό, οικονομικό, πολιτιστικό κλπ. επίπεδο (π.χ. οργάνωση συνεδρίων, κοινών εκθέσεων έργων τέχνης),
(στ) συνειδητοποίηση ότι οι λαοί έχουν πολύ περισσότερα κοινά στοιχεία από διαφορές
κλπ.
✽
Πώς μπορούν οι φορείς να βοηθήσουν τα άτομα με ειδικές ανάγκες (ΑΜΕΑ);
– Διευκολύνοντας τη μετακίνησή τους στην πόλη: διαμορφώνοντας τα πεζοδρόμια, ώστε να μπορούν εύκολα να ανεβαίνουν τα καροτσάκια· κατασκευάζοντας ειδικές ράμπες στα σχολεία, στις δημόσιες υπηρεσίες, στα άλλα κτήρια και στα καταστήματα, στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς (λεωφορεία, τρένα, μετρό κλπ.).
– Υποστηρίζοντας με χρηματοδοτήσεις, προσωπικό και εξοπλισμό ιδρύματα που παρακολουθούν την κατάσταση της υγείας ΑΜΕΑ ή φροντίζουν τέτοια άτομα.
– Ιδρύοντας ειδικά σχολεία για την επαγγελματική κατάρτιση των ατόμων αυτών: ειδίκευση σε αντικείμενο που αρέσει ή ταιριάζει στο κάθε ΑΜΕΑ.
– Ιδρύοντας κέντρα απασχόλησης για την αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου: αθλητικά, πολιτιστικά (ζωγραφική, μουσική, λογοτεχνία κλπ.).
– Προσφέροντας κατάλληλες θέσεις εργασίας σε υπηρεσίες, οργανισμούς, εταιρείες, όπως π.χ. στα τηλεφωνικά κέντρα, στους χώρους υποδοχής και ενημέρωσης, στην εξυπηρέτηση πολιτών ή πελατών, σε θέσεις που απαιτούν αποκλειστικά χρήση υπολογιστή κλπ.
– Αξιοποιώντας χρηματοδοτήσεις από ευρωπαϊκά προγράμματα για τη βοήθεια νέων επαγγελματιών (δες την αφίσα στη σ.60 του βιβλίου σου).
✽
Περίληψη
Παρακάτω αναφέρονται τα βήματα που ακολουθούμε, για να γράψουμε μια επιτυχημένη περίληψη:
– Μελετούμε προσεκτικά το κείμενο.
– Για κάθε παράγραφο δίνουμε ένα πλαγιότιτλο που περιέχει τη βασική ιδέα της παραγράφου. Αν οι παράγραφοι είναι μεγάλες, μπορούμε να δώσουμε περισσότερους πλαγιότιτλους, για να καλύψουμε τις βασικές ιδέες.
– Ξεκινούμε την περίληψη αναφέροντας το θέμα του κειμένου (μπορούμε να προσθέσουμε το όνομα του συντάκτη και το είδος του κειμένου π.χ. άρθρο, δοκίμιο, ομιλία κλπ.) και στη συνέχεια γράφουμε τους πλαγιοτίτλους προσαρμόζοντάς τους στο ύφος της περίληψής μας.
– Συνδέουμε τις περιόδους τής περίληψης με κατάλληλη λέξη ή φράση που εξασφαλίζει τη συνοχή του κειμένου (διαρθρωτική λέξη ή φράση), π.χ.: αρχικά, στη συνέχεια, έπειτα, πρώτον, δεύτερον, παράλληλα, ταυτόχρονα, τέλος, καταλήγοντας, κλείνοντας το κείμενο κλπ.
– Χρησιμοποιούμε ύφος τυπικό και πληροφοριακό. Αποφεύγουμε να σχολιάζουμε τις απόψεις του συντάκτη και να χρησιμοποιούμε αυτούσιες φράσεις του πρωτότυπου κειμένου.
Εφαρμογή στο κείμενο 3 του σχολικού βιβλίου (σ.48): Διακρίσεις σε βάρος των γυναικών
Πλαγιότιτλοι
Περίληψη
§ 1 Οι νέες γυναίκες που αναζητούν εργασία είναι πιθανό να βιώσουν αρνητικές εμπειρίες.
§ 2 Σύμφωνα με μία προκατάληψη οι γυναίκες μπορούν να ασκήσουν κάποια επαγγέλματα, αλλά δεν μπορούν να αναλάβουν διευθυντικές θέσεις.
§ 3 Οι προκαταλήψεις σε βάρος των μαύρων υποχωρούν, ενώ σε βάρος των γυναικών είναι ακόμη αποδεκτές.
§ 4 Παρόλο που οι γυναίκες είναι περισσότερες από τους άνδρες στις ΗΠΑ, ελάχιστες κατέχουν υψηλές θέσεις σε εταιρείες, οργανώσεις, στην κυβέρνηση ή στα δικαστήρια.
Η Σίρλει Τσίζχολμ στο λόγο της αναφέρεται στις διακρίσεις σε βάρος των γυναικών. Αρχικά,λέει πως μια νέα γυναίκα είναι πιθανό να βιώσει αρνητικές εμπειρίες κατά την αναζήτηση εργασίας, γιατί σύμφωνα με μία προκατάληψη στις γυναίκες ταιριάζουν κάποια επαγγέλματα, αλλά δεν μπορούν να αναλάβουν διευθυντικές θέσεις. Θεωρεί ότι οι προκαταλήψεις σε βάρος των μαύρων υποχωρούν, ενώ σε βάρος των γυναικών είναι ακόμη αποδεκτές και, κλείνοντας το λόγο της,επισημαίνει πως, παρόλο που οι γυναίκες είναι περισσότερες από τους άνδρες στις ΗΠΑ, ελάχιστες κατέχουν υψηλές θέσεις σε εταιρείες, οργανώσεις, στην κυβέρνηση ή στα δικαστήρια.
από την/ον ΜΕΝΤΕΚΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ·Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου (2) – Ενότητα 2η: Γλώσσα-Γλώσσες και πολιτισμοί
Παρακολουθήστε ένα απόσπασμα ενημερωτικής εκπομπής της κρατικής τηλεόρασης, όπου ο δημοσιογράφος και η καλεσμένη του κ. Μαρία Κακριδή, καθηγήτρια κοινωνιογλωσσολογίας, συζητούν για τα greeklish:
από την/ον ΜΕΝΤΕΚΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ·Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου (1) – οδηγίες διδασκαλίας και τρόπος εξέτασης (ενημέρωση Οκτώβριος 2023)
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Οδηγίες διδασκαλίας
Αναλυτικές οδηγίες για τη διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στη Γ΄ γυμνασίου περιλαμβάνονται στο ηλεκτρονικό έγγραφο (σελ. 16) του Υπουργείου Παιδείας. Παρακάτω θα διαβάσετε τα κυριότερα σημεία:
από την/ον ΜΕΝΤΕΚΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ·Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ιστορία Α΄ Γυμνασίου (8) – Αποικιακή εξάπλωση
Από Χ. Μπένγκτσον, Ιστορία της αρχαίας Ελλάδος (από τις απαρχές μέχρι τη Ρωμαϊκή Αντοκρατορία). Δεύτερη έκδοση (Μετάφραση Α. Γαβρίλη). Αθήνα, 1991. [ανοίξτε τον χάρτη σε νέα καρτέλα για μεγέθυνση. Πηγή: Ψηφίδες για την Ελληνική Γλώσσα]
Αποικιακή εξάπλωση
Βασικά σημεία
1. Αίτια Β΄ ελληνικού αποικισμού:
(α) οικονομικοί λόγοι: ήθελαν καλλιεργήσιμη γη και σιδηρομετάλλευμα.
(β) πολιτικοί λόγοι: κάποιοι ήθελαν να φύγουν από τον τόπο τους, επειδή επικρατούσαν εκεί οι πολιτικοί τους αντίπαλοι.
2. Ποιους παράγοντες λάμβαναν υπόψη τους πριν επιλέξουν τόπο εγκατάστασης;
– ο τόπος που επέλεγαν για να ιδρύσουν μια νέα πόλη έπρεπε να έχει κατάλληλο λιμάνι και πλούσια ενδοχώρα.
– η περιοχή έπρεπε να έχει φυσική οχύρωση, για να κάνει δυσκολότερες τις επιδρομές των ντόπιων.
3. Να σημειώσεις μερικές συνέπειες αποικισμού:
– ο Εύξεινος Πόντος και οι ακτές της Μεσογείου γέμισαν με ελληνικές αποικίες. Ιδίως η Κάτω Ιταλία, λόγω των πολλών ελληνικών εγκαταστάσεων πήρε το όνομα «Μεγάλη Ελλάδα».
– οι πνευματικοί ορίζοντες των Ελλήνων διευρύνθηκαν, αφού γνώρισαν καλύτερα πολλούς άλλους λαούς.
– δημιουργήθηκαν καινούργια επαγγέλματα, επειδή υπήρχαν μέταλλα σε επάρκεια.
– αναπτύχθηκε η αγγειοπλαστική.
– αυξήθηκαν οι αγορές και επεκτάθηκε το εμπόριο. Με το εμπόριο ασχολούνται τώρα και οι κάπηλοι, δηλαδή οι μικρέμποροι.
✻
Χάρτης του αποικισμού της “Μεγάλης Ελλάδας”, όπου φαίνονται και οι πόλεις που αναφέρονται στο ακόλουθο παράθεμα (πηγή: Βικιπαίδεια)
Παράθεμα:
Οι μαρτυρίες των ανασκαφών
Ελληνικά αντικείμενα που βρέθηκαν στα ενδότερα των Λεοντίνων, σε χώρους όπου ζούσαν ιθαγενείς, καθώς και ελληνικοί τάφοι που ανακαλύφθηκαν στις νεκροπόλεις μαρτυρούν αφενός τη γρήγορη και αρμονική συνύπαρξη Ελλήνων και Σικελών και αφετέρου τον πραγματικό εξελληνισμό των αυτοχθόνων. Σε παρόμοια συμπεράσματα οδηγούν και οι έρευνες στην περιοχή της Κατάνης: επιβίωση των ιθαγενών, αλλά συνάμα πρώιμος εξελληνισμός τους και ειρηνική συμβίωση με τους αποίκους. Αντίθετα, οι ανασκαφές στα περίχωρα της Γέλας και των Συρακουσών αποκάλυψαν εντελώς άλλα πράγματα: εξαφάνιση των εγχώριων οικισμών και αντικατάστασή τους από ελληνικά στρατιωτικά κτίσματα, δηλαδή φρούρια, πράγμα που αποδεικνύει εχθρικές σχέσεις και αντίσταση στον εξελληνισμό. Σε άλλες περιοχές, και ιδιαίτερα στα δυτικά του νησιού, τα ελληνικά αντικείμενα μαρτυρούν μάλλον την ύπαρξη εμπορικών σχέσεων παρά τον εξελληνισμό των ιθαγενών.
C. Mossé, Η Αρχαϊκή Ελλάδα, Μ.Ι.Ε.Τ., μετ. Στρ. Πασχάλη, Αθήνα 2001, σ. 131
Θέλω κι άλλο!
Δείτε το σχεδιάγραμμα της ενότητας με ερωτήσεις και ασκήσεις πολλαπλής επιλογής.
Δείτε έναν διαδραστικό χάρτη από το Βρετανικό Μουσείο που απεικονίζει τις αποικίες που ιδρύθηκαν κατά τον Β΄ αποικισμό. Από το πεδίο Select a map επιλέξτε Colonies. Επιλέγοντας τις πόλεις θα δείτε τις αποικίες που ίδρυσε η καθεμιά.
Συμπληρωματικά υλικό για τον συγγραφέα και το έργο του
Ο Ξενοφών γεννήθηκε γύρω στο 430 π.Χ. Ήταν γιος του Γρύλλου και καταγόταν από εύπορη οικογένεια. Πιθανότατα υπηρέτησε στο αθηναϊκό ιππικό και συνδέθηκε με τον Σωκράτη, χωρίς ωστόσο να ενταχθεί στον κύκλο των μαθητών του. Δέχτηκε να λάβει μέρος στην εκστρατεία του Κύρου εναντίον του αδερφού του Αρταξέρξη. Κατά τη μάχη στα Κούναξα -στις όχθες του ποταμού Ευφράτη, κοντά στη σημερινή Βαγδάτη- το 401 π.Χ. το στράτευμα του Κύρου με τη βοήθεια των Ελλήνων μισθοφόρων νίκησε, ωστόσο ο ίδιος ο Κύρος έχασε τη ζωή του. Το ελληνικό εκστρατευτικό σώμα βρέθηκε σε δυσμενή θέση, ιδιαίτερα μετά τη δολοφονία των αρχηγών του από τον Πέρση σατράπη Τισσαφέρνη. Τότε ο Ξενοφών ανέλαβε ως αρχηγός του να το οδηγήσει πίσω στην Ελλάδα. Πέρασαν από τη Μεσοποταμία και την Αρμενία στη Μαύρη Θάλασσα, στο Βυζάντιο και μετά στη Θράκη, όπου ο Ξενοφών παρέμεινε παρακολουθώντας τις επιχειρήσεις των Σπαρτιατών, οι οποίοι με επικεφαλής τον Θίβρωνα διεξήγαν πόλεμο εναντίον του Τισσαφέρνη στο πλευρό των ελληνικών πόλεων της Μ. Ασίας το 399 π.Χ. Ο Ξενοφών προσχώρησε στον σπαρτιατικό στρατό, αλλά για την περίοδο εκείνη δεν έχουν διασωθεί πολλά στοιχεία σχετικά με τη δράση του και τη στάση του απέναντι στον Θίβρωνα. Μετά την ανάκληση του Θίβρωνα από τους Σπαρτιάτες, ανέλαβε δράση ο Δερκυλίδας και στη συνέχεια ο Αγησίλαος, για τον οποίο ο Ξενοφών έτρεφε ιδιαίτερη εκτίμηση. Η νικηφόρος πορεία του Αγησιλάου διακόπηκε το 394 π.Χ., όταν έλαβε διαταγή από τη Σπάρτη να επιστρέψει με τον στρατό του στην Ελλάδα.
από την/ον ΜΕΝΤΕΚΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ·Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α΄ Γυμνασίου (2) – Ενότητα 2η
Εξωτερική όψη της κύλικας του Δούριδος: ένα σχολείο της Αθήνας του 5ου π.Χ. αι. [πηγή: κατάλογος Αρχαιολογίας & Τέχνης, Perseus Digital Library, Photograph by Maria Daniels, courtesy of the Staatliche Museen zu Berlin, Preuίischer Kulturbesitz: Antikensammlun, February – March 1992]
Ενότητα 2ηΗ εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα
από την/ον ΜΕΝΤΕΚΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ·Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ιστορία Β΄ Γυμνασίου (7) – Σλάβοι και Βούλγαροι
Η κοιτίδα και οι μετακινήσεις των Σλάβων στην Ευρώπη από τον 5ο μέχρι τον 10ο αιώνα (πηγή: Βικιπαίδεια)
Οι Σλάβοι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο
Α. Πότε περίπου εντοπίζονται στον περίγυρο του Βυζαντίου οι Σλάβοι και Άβαροι;
Οι Σλάβοι, ένας νομαδικός λαός, εγκαθίστανται βορείως του Δούναβη στις αρχές του 6ου αιώνα. Εκατό περίπου χρόνια μετά βρίσκονται υπό την επιρροή των Αβάρων. Οι Άβαροι είχαν ιδρύσει ισχυρή αυτοκρατορία στην κεντρική Ευρώπη περί τα τέλη του 6ου αιώνα.
Σε αυτόν τον διαδραστικό χάρτη θα βρείτε περισσότερα στοιχεία για τις εγκαταστάσεις των Σλάβων στα Βαλκάνια και τις σχέσεις τους με το Βυζάντιο.
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.