Νύχτα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843. Στο κέντρο διακρίνεται ο Δημήτριος Καλλέργης έφιππος, ενώ από ένα παράθυρο των ανακτόρων προβάλλουν ο Όθων ντυμένος με ελληνική ενδυμασία και η Αμαλία. Αγνώστου ζωγράφου, συλλογή Λ. Ευταξία, Αθήνα. [πηγή: Βικιπαίδεια]

 

Βασικά σημεία

 

Η εδαφική επικράτεια και το πολίτευμα του νεοσύστατου κράτους

§ 1 Σε ποιους παράγοντες οφείλεται η ίδρυση ελληνικού κράτους;
(α) στους πολέμους εναντίον των Οθωμανών και (β) στις επιδιώξεις των εγγυητριών δυνάμεων της Ευρώπης (Βρετανίας, Γαλλίας και Ρωσίας).

 

Ο αλυτρωτισμός
§ 1-2 Μεγάλη Ιδέα, αλυτρωτισμός και επικρίσεις
Μεγάλη Ιδέα = εθνική πολιτική για την απελευθέρωση των αλύτρωτων ιστορικών ελληνικών τόπων, η οποία επηρέαζε σοβαρά τα δημόσια πράγματα. Οι λίγοι που είχαν αντιρρήσεις με την αλυτρωτική πολιτική (π.χ. Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, Εμμανουήλ Ροΐδης) απλώς δεν εισακούγονταν.
αλυτρωτισμός: ιδεολογικοπολιτική κίνηση που αποβλέπει στην προσάρτηση εδαφών και πληθυσμών στο εθνικό κράτος στο οποίο και θεωρείται ότι ανήκουν. [Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών]

Συνεχίστε την ανάγνωση

Προσωποποίηση της Ελλάδας στο Σάλπισμα Πολεμιστήριον του Κοραή (1801). Λεζάντα: ὤ μοι ἐγὼ πανάποτμος, ἐπεὶ μ’ ἕλε δούλιον ἦμαρ. [πηγή: Wikimedia Commons]

 

Βασικά σημεία

 

Ο χαρακτήρας της Ελληνικής Επανάστασης

 

§§ 1-2 Η Επανάσταση του 1821 ως εθνικό κίνημα· οι καταβολές της.

Εθνικά κινήματα θεωρούμε τις κινήσεις μεταξύ ανθρώπινων κοινοτήτων με κοινή γλώσσα ή/και θρήσκευμα, με διακριτές παραδόσεις και ιστορία, με αντίληψη κοινής ταυτότητας μεταξύ των μελών τους, οι οποίες κοινότητες επιδίωκαν την ανεξαρτησία τους από την εξουσία άλλης διακριτής κοινότητας. (σελ.13 του σχολικού βιβλίου)

  • αναπτύχθηκε κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 18ου αιώνα και τις πρώτες του 19ου.
  • οι καταβολές της: τα εθνικά κινήματα της ίδιας εποχής που αναπτύχθηκαν στις ιταλικές και τις γερμανικές χώρες (αργότερα Ιταλία και Γερμανία), στις βρετανικές αποικίες στη Βόρεια Αμερική (μετέπειτα ΗΠΑ) καθώς και στην προεπαναστατική και επαναστατημένη Γαλλία.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Η ανάπτυξη του Φραγκικού Βασιλείου (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

Το Φραγκικό Κράτος υπό τις δυναστείες των Μεροβιγγείων και των Καρολιδών

 

Οι Καρολίδες και η ακμή της φραγκικής δύναμης

Α. Κάρολος Μαρτέλος: αριστοκράτης αυλάρχης του Φραγκικού κράτους. Αναχαίτισε τους Άραβες στο Πουατιέ (732) και αύξησε το κύρος του αξιώματός του. Ιδρυτής της δυναστείας των Καρολιδών.

Β. Πιπίνος (γιος του Μαρτέλου): στέφθηκε από τον Πάπα (754) ἐλέῳ Θεοῦ βασιλεύς των Φράγκων, επειδή προστάτεψε τη Ρώμη από τους Λογγοβάρδους. Ο Πιπίνος σε αντάλλαγμα χάρισε στον Πάπα τα εδάφη από τη Ραβέννα έως τη Ρώμη (παπικό κράτος). Ο ίδιος και οι γιοι του πήραν τον τίτλο των πατρίκιων των Ρωμαίων, κάτι που τους υποχρέωνε να προστατεύουν τη Ρώμη → στενή σύνδεση παπισμού και Φράγκων.Συνεχίστε την ανάγνωση

Η κοιτίδα και οι μετακινήσεις των Σλάβων στην Ευρώπη από τον 5ο μέχρι τον 10ο αιώνα (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

Κοινωνία και Οικονομία

 

Στρατιωτικοποίηση και εποικισμοί

Έντονη παρουσία στρατού στη βυζαντινή κοινωνία από τα μέσα του 7ου έως τα μέσα του 9ου αι. Στοιχεία στρατιωτικοποίησης:

  • εμφάνιση επωνύμων στρατιωτικών αριστοκρατικών οικογενειών
  • οικοδόμηση πολλών οχυρών κάστρων που αντικαθιστούν τις παρηκμασμένες πόλεις.
  • επέκταση θεματικής διαίρεσης στη Βαλκανική (σταδιακή αποκατάσταση βυζαντινής εξουσίας), διχοτόμηση θεμάτων Μ. Ασίας και δημιουργία ναυτικών θεμάτων.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Λυσίας (πηγή: Βικιπαίδεια)

 

Υπέρ Μαντιθέου, Προοίμιον 1-3

 

Μετάφραση

[1] Κύριοι βουλευτές, αν δε γνώριζα καλά ότι οι κατήγοροι θέλουν να με βλάψουν με κάθε τρόπο, θα τους χρωστούσα μεγάλη ευγνωμοσύνη γι’ αυτήν την κατηγορία. Γιατί νομίζω ότι τέτοιοι άνθρωποι προσφέρουν τη μεγαλύτερη εξυπηρέτηση σε όσους έχουν άδικα συκοφαντηθεί, επειδή τους αναγκάζουν να λογοδοτήσουν για τις πράξεις της ζωής τους.

[2] Διότι έχω τόσο μεγάλη εμπιστοσύνη στον εαυτό μου, ώστε ελπίζω, ακόμη και αν κάποιος τυχαίνει να μου συμπεριφέρεται άσχημα και εχθρικά, όταν με ακούσει να μιλάω για όσα έχω κάνει, ότι θα αλλάξει γνώμη και στο μέλλον θα με θεωρεί πολύ καλύτερο άνθρωπο.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Παράδειγμα εικονοκλαστικής διακόσμησης στο ναό της Αγίας Ειρήνης στην Κωνσταντινούπολη: Ένας απλός σταυρός. [πηγή Βικιπαίδεια]

 

Η Εικονομαχία

 

Βασικά σημεία

 

α. Συνθήκες εκδήλωσης της Εικονομαχίας

Πρωτεργάτες του κινήματος της Εικονομαχίας: Λέων Γ’ και Κωνσταντίνος Ε’ (δυναστεία Ισαύρων) και κάποιοι εκπρόσωποι του ανωτέρου κλήρου.

εικονομαχία: (ιστ.) η εκκλησιαστική και πολιτική διαμάχη που προκλήθηκε από την απόπειρα ορισμένων βυζαντινών αυτοκρατόρων (κατά τον 8ο και 9ο αι.) να καταργήσουν τη χρήση και τη λατρεία των θρησκευτικών εικόνων, ως εκδήλωση μη σύμφωνη προς το πνεύμα και τη διδασκαλία του χριστιανισμού: H πρώτη (726-787) και η δεύτερη (813-843) περίοδος της εικονομαχίας. || η θεολογική και εκκλησιαστική άποψη που (κατά τον 8ο και 9ο αι. στο Bυζάντιο) καταδίκαζε τη χρήση και τη λατρεία των ιερών εικόνων ως ειδωλολατρική παρέκκλιση από το χριστιανισμό. [Λεξικό Κοινής Νεοελληνικής]

Συνεχίστε την ανάγνωση

Ανεικονικά μοτίβα (αραβουργήματα) στο εσωτερικό του τεμένους Sheikh Lotfollah (Ισπαχάν, Ιράν).
Η κατασκευή του άρχισε το 1603 και ολοκληρώθηκε το 1619 [πηγή: Βικιπαίδεια]

 

Η εμφάνιση του Ισλάμ

 

α. Η προϊσλαμική Αραβία

  • Νότια Αραβία: αγρότες
  • Βόρεια Αραβία: νομάδες οργανωμένοι σε φυλές· εμπλέκονταν σε εμφύλιους πολέμους και λεηλατούσαν τα διερχόμενα από τις περιοχές τους καραβάνια. (δες το 1ο παράθεμα)

Συνεχίστε την ανάγνωση

Θεματική διαίρεση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας την εποχή του Λέοντα Γ΄ (περίπου 717). πηγή: Βικιπαίδεια

 

Η βασιλεία του Ηράκλειου (610-641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις.

 

β. Εσωτερική αναδιοργάνωση

 

– Διοικητική μεταρρύθμιση:

i. Θέματα: διοικητικές περιφέρειες (αρχικά ιδρύθηκαν θέματα μόνο στη Μ. Ασία.)

ii. στρατιωτόπια: κτήματα που παραχωρούνταν στους στρατιώτες και από τα οποία έπρεπε να συντηρούν τον οπλισμό τους.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Εικόνα1

Θεατρικές μάσκες, μια για τραγωδία και μια για κωμωδία. Ρωμαϊκό ψηφιδωτό, από τα Λουτρά του Δέκιου στον Αβεντίνο Λόφο, 2ος αι. μ.Χ. πηγή: Βικιπαίδεια

 

Εισαγωγή: βασικά σημεία

 

Λατινική γλώσσα και λογοτεχνία

 

Η λατινική γλώσσα

§1 Ποιοι μιλούσαν τα λατινικά;
     Η ινδοευρωπαϊκή γλωσσική οικογένεια.
     Γιατί επεκτάθηκε η χρήση της λατινικής σ’ όλη την ιταλική χερσόνησο;

§2 Οι τρεις ομοιότητες λατινικής και ελληνικής.
      Το πρώτο μεγάλο δάνειο των Ρωμαίων από τους Έλληνες.

§3 Ο αρχικός χαρακτήρας της λατινικής.
      Η ιστορική «συνάντηση» των Ρωμαίων με τους Έλληνες.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Screenshot 2023 09 13 at 18 40 25 Εισαγωγή

πηγή: Φωτόδεντρο, ψηφιακά βιβλία

 

Εξεταστέα ύλη,  οδηγίες διδασκαλίας και τρόπος εξέτασης

 

Για την εξεταστέα ύλη δείτε την υπουργική απόφαση 85065/Δ2/10-07-2025 εδώ. Οδηγίες διδασκαλίας θα βρείτε στη σχετική εγκύκλιο του ΥΠΑΙΘ (σελ.17).

Ορίζουμε την εξεταστέα ύλη για το έτος 2025 για τα μαθήματα που εξετάζονται πανελλαδικά για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση αποφοίτων Γ΄ τάξης Ημερησίου Γενικού Λυκείου και Γ΄ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου ως εξής:

Συνεχίστε την ανάγνωση