ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ Γ’ΛΥΚΕΙΟΥ «Ανθρώπινα Δικαιώματα» Εθελοτυφλώντας μπροστά στις δολοφονίες και τους βιασμούς στο Κονγκό Tης Navi Pillay* Στις 11 Νοεμβρίου, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ εξέτασε το επείγον ζήτημα της προστασίας αμάχων κατά τη διάρκεια …
ΒΙΒΛΙΟ Oι «Ψαλμοί» της Παλαιάς Διαθήκης θα κυκλοφορήσουν σε νέα μετάφραση της Ανθής Λεούδη από τις εκδόσεις Αρτος Ζωής Eντάχθηκαν στη χριστιανική λατρεία ήδη από την πρωτοχριστιανική περίοδο και αποτέλεσαν τη βάση του υμνολογίου της …
ΘΕΜΑΤΑ Να δώσετε µε συντοµία το περιεχόµενο των ακόλουθων ιστορικών εννοιών: Λαϊκό Κόμμα (1910) Οµάδα των Ιαπώνων Εθνικόν Κοµιτάτον Ορεινοί Στρατιωτικός Σύνδεσµος Εθνικό Κόµµα Πεδινοί Κοινωνιολογική Εταιρεία Κόμμα του Γεωργίου Θεοτόκη Ομάδα Ιαπώνων Σοσιαλιστικό Εργατικό …
https://anastasiosk.blogspot.com/2023/06/blog-post_767.html Πώς μπορείτε να προστατεύσετε το παιδί σας από την πορνογραφία; π.Θεοδόσιος Μαρτζούχος Μια έκθεση της Γερουσίας για τη βιομηχανία πορνογραφίας, που παρουσιάστηκε την Τετάρτη 28 Σεπτεμβρίου από την Αντιπροσωπεία για τα Δικαιώματα των Γυναικών, καταδικάζει …
ΕΔΩ ΤΟ ΦΕΚ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΑΛΛΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Λήψη αρχείου ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Ομάδα Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών ΒΙΒΛΙΑ 2019-20 Ι. «Αρχαία Ελληνικά, Φιλοσοφικός Λόγος», Γ΄ τάξης Γενικού Λυκείου, των Μ. Κοπιδάκη, Δ. Λυπουρλή, κ.ά., έκδοση …
ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΚΟΥΣΟΥΛΗΣ Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 22/11/2020 Κλέβω τη σκέψη από τον ποιητή και την προσαρμόζω στις ανάγκες του τρέχοντος αυτού κειμένου. Με το αντικλείδι της διάκρισης βοηθό, ας προσπαθήσουμε να εισχωρήσουμε στον κόσμο της πραγματικότητάς …
Έπεσα τυχαία, χαζεύοντας στο Instagram τη σελίδα ενός γνωστού (από όσο κατάλαβα) φωτογράφου μόδας. Είχε ανεβάσει δεκάδες φωτογραφίες ημίγυμνων μοντέλων. Κοριτσιών όμορφων αλλά λιπόσαρκων, γυμνασμένων αλλά εμφανώς υποσιτισμένων για τις ανάγκες του επαγγέλματος και για να συντηρήσουν την εικόνα που θέλει η αγορά της ομορφιάς. Ποιας ομορφιάς; Με προβλημάτισε η (ηθελημένη) ψυχρότητα που απέπνεαν όλες οι πόζες. Τα αγέλαστα, σοβαρά, σχεδόν καταθλιπτικά, πρόσωπα των κοριτσιών με τα σβησμένα βλέμματα. Είναι τα ίδια βλέμματα που “φοριούνται” πολύ στα βίντεο κλιπ, στις πασαρέλες, όπου η παρέλαση των ανέκφραστων μοντέλων παραπέμπει σε πορεία ζωντανών νεκρών, στις καλλιτεχνικές φωτογραφίες και στα έργα της video art που εκτίθενται στα μουσεία σύγχρονης τέχνης.
Κάθε εποχή έχει τους κώδικές, την αισθητική της, τους δικούς της τρόπους για να εκφράζεται. Απλώς αυτό που όλο και πιο έντονα εκφράζουν σήμερα οι δημιουργοί όταν επιχειρούν να σχολιάσουν τον κόσμο μας διά των έργων τους μου μοιάζει όλο και πιο τρομακτικό. Φταίει που μεγαλώνω, οπότε πρέπει να καταβάλω μεγαλύτερη προσπάθεια, τόσο για να καταλάβω αυτό που λένε (νομίζω όμως πως το καταλαβαίνω), όσο και για να αποδεχτώ τον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται. Έναν τρόπο που έχει κάτι από την ψυχρότητα του πάγου, που είναι κοφτερός σαν τη λάμα του μαχαιριού, που αποσκοπεί στην πρόκληση ηλεκτροσόκ. Ψυχρότητα, κατάθλιψη και βία, αυτά είναι (τρία από ) τα βασικά συστατικά της κοινωνίας μας, έτσι όπως αποκαλύπτεται στα media, στις γκαλερί, στα μουσεία, παντού γύρω μας.
Την τελευταία εβδομάδα παρακολούθησα τον πρώτο κύκλο του “Euphoria”, της νέας μεγάλης επιτυχίας του HBO. Όλα όσα περιγράφω παραπάνω τα βρήκα συγκεντρωμένα μέσα σε οκτώ ωριαία επεισόδια: Έφηβοι που μοιάζουν να έχουν ζήσει δέκα δύσκολες ζωές ο καθένας, κουρασμένοι και απογοητευμένοι από τα πάντα, με βλέμματα άδεια, κάνουν όλη μέρα βαριά ναρκωτικά, τσακώνονται με τους (επίσης βυθισμένους στην κατάθλιψη, στο αλκοόλ και στα παραισθησιογόνα) γονείς τους και κάνουν έρωτα με τρόπο ζωώδη. Οι συνευρέσεις τους περισσότερο θυμίζουν βιασμούς παρά τη συνάντηση δύο νέων ανθρώπων που διερευνούν τη σεξουαλικότητά τους και ανακαλύπτουν τον ερωτισμό, την τρυφερότητα, την αγάπη. Η αγάπη και στον κόσμο του “Euphoria” η βρίσκεται θαμμένη κάτω από τόνους ασχήμιας (τόσο κάτω που είναι σχεδόν αδύνατον να την ανασύρεις στην επιφάνεια) ή, αν προσπαθήσεις να τη δοκιμάσεις, έχει τρομερό τίμημα. Για να περιγράψω με μία μόνο λέξη την κεντρική ιδέα της σειράς, δεν μπορώ να σκεφτώ παρά την απόγνωση. Την ίδια απόγνωση που διακρίνω στα κενά βλέμματα των κοριτσιών που φωτογραφίζει εκείνος ο τύπος στο Instagram και που διαβάζω στα (ο Θεός να τα κάνει) ποιήματα πολλών νέων ποιητών. Τι περιμένει τα νέα παιδιά εκεί έξω; Μοναξιά, αποστασιοποίηση, απομόνωση, θυμός, αδυναμία σύναψης και συντήρησης φιλικών και αισθηματικών σχέσεων σε μια κοινωνία σκληρή και ψυχρή (έτσι ήταν πάντα;), όπου ο άνθρωπος μοιάζει ακόμα και να χάνει το ένστικτο αυτοσυντήρησης που ως τώρα τον βοηθούσε να τα βγάλει πέρα στα δύσκολα. Πόσο χειρότερα μπορεί να πάει;
H βιολογία δεν έχει ηθική, έχει όμως κανόνες που έχουν καθοριστεί από τα εκατομμύρια χρόνια της εξέλιξης και της προσπάθειας του κάθε είδους να επιζήσει στο διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον που σχεδόν πάντοτε είναι εχθρικό. Προ ημερών, σε συνάντηση μιας οργάνωσης γονέων με παιδιά με διανοητική δυσλειτουργία συζήτησα με Εκείνον και Εκείνη (τον Ευγένιο και την Ευγενία) που είχαν δύο παιδιά με πρόβλημα: το ένα πρόβλημα ήταν από το γονιδίωμα του πατέρα και το άλλο από το γονιδίωμα της μητέρας. Και τα δύο αυτά παιδιά είναι ένα παράδειγμα της αμείλικτης σκληρότητας των νόμων της φύσης, ή να το πω αλλιώς μια μαρτυρία της αμείλικτης τυραννίας του βιολογικού ρολογιού.
Ας μιλήσουμε πρώτα για Εκείνον και την ιστορία του. Οπως σε όλους μας η ζωή του άρχισε από ένα κύτταρο, τον ζυγώτη, που είχε μέσα του μισό από το γονιδίωμα του πατέρα του και μισό από το γονιδίωμα της μητέρας του. Ο ζυγώτης αυτός διαιρείται διαδοχικά στα τρισεκατομμύρια κύτταρα ώστε να φτάσει στον πλήρη νέο οργανισμό με τον εγκέφαλό του, τους πνεύμονες, τα χέρια, τον θυρεοειδή, τα αυτιά και τα μάτια, το έντερο και τις τρίχες του κεφαλιού, κοντολογίς ό,τι χρειάζεται το ανθρώπινο σώμα για να αποτελέσει ένα μέλος του κοπαδιού και της οικογένειας του είδους Homo Sapiens. Σε κάθε κυτταρική διαίρεση που παράγει τα τρισεκατομμύρια των κυττάρων του ενήλικου ανθρώπου ο υπέρ θαυμαστός μηχανισμός αντιγράφει όλο το γονιδίωμα και το δίνει στα θυγατρικά κύτταρα. Σταματήστε για μια στιγμή και σκεφτείτε την ακριβή αντιγραφή του γονιδιωματικού κειμένου των 6 δισεκατομμυρίων γραμμάτων σε μερικά λεπτά της ώρας! Ε λοιπόν, ο τόσο ακριβής και θαυμαστός αυτός μηχανισμός κάνει και μερικά λάθη, περίπου ένα γράμμα κάθε 100 εκατομμύρια γράμματα, που τα λέμε μεταλλαγές. Επίσης, καμιά φορά στην αντιγραφή του γονιδιώματος παραλείπεται μία παράγραφος (ένα μικρό κομμάτι DNA) ή άλλες φορές μία παράγραφος αντιγράφεται δύο φορές. Οι μεταλλαγές αυτές σχεδόν πάντα είναι ακίνδυνες. Καμιά φορά όμως είναι σε τέτοια σημαντικά σημεία του γονιδιώματος που προκαλούν στα κύτταρα ή στον οργανισμό μία βλάβη. Ας έρθουμε τώρα στα κύτταρα της αναπαραγωγής του άνδρα. Μεταλλαγές γίνονται φυσικά και στα γεννητικά του κύτταρα, δηλαδή τα σπερματοζωάρια που αναπαράγονται συνεχώς κατά κύματα στη διάρκεια της ζωής ενός άνδρα. Με άλλα λόγια, τα σπερματοζωάρια ενός άνδρα 20 ετών έχουν λιγότερες μεταλλαγές από τα σπερματοζωάρια ενός άνδρα 50 ετών γιατί στον 50άρη τα κύτταρά του έχουν μία μακρύτερη ιστορία με πιο πολλές κυτταρικές διαιρέσεις. Ας δούμε τους αριθμούς: ένας άνδρας 20 ετών δίνει κατά μέσον όρο 30 νέες μεταλλαγές στα παιδιά του, ενώ ένας 50 ετών δίνει περίπου 75 νέες μεταλλαγές. Κάθε επιπρόσθετο έτος ηλικίας αυξάνει τις μεταλλαγές που ένας άνδρας δίνει στο παιδί του κατά 1,5 περισσότερες κάθε χρόνο. Τι σημαίνει αυτό στην καθημερινότητα; Οτι όσο μεγαλώνει εκείνος δίνει περισσότερες νέες μεταλλαγές στα παιδιά του, που καμιά φορά είναι παθολογικές και προκαλούν σοβαρές γενετικές αρρώστιες, όπως ο Ευγένιος που συνάντησα προχθές που η κόρη του πήρε μια νέα μεταλλαγή από εκείνον σε ένα γονίδιο DYRK1A το οποίο είναι υπεύθυνο για τη νοητική της δυσλειτουργία.
Ας έρθουμε τώρα σε Εκείνη. Οταν γεννιέται εκείνη, τα αναπαραγωγικά της κύτταρα, τα ωάριά της δηλαδή, είναι όλα έτοιμα και υπαρκτά στις ωοθήκες της. Τους λείπει μόνο μία τελευταία κυτταρική διαίρεση, που στη βιολογική γλώσσα τη λέμε Μείωση 2. Η διαίρεση αυτή ολοκληρώνεται στην αναπαραγωγική φάση της ζωής της, στο μέσον της κάθε περιόδου της. Ετσι, εκείνη είναι προστατευμένη από τις συσσωρευμένες μεταλλαγές που γίνονται σε εκείνον. Επειδή όμως πολλά από τα ωάριά της περιμένουν 30 ή 35 ή 45 χρόνια για να ωριμάσουν, δηλαδή να τελειώσουν τη Μείωση 2, η διαίρεση των χρωματοσωμάτων που μεταφέρουν το DNA του ωαρίου είναι καμιά φορά ανεπιτυχής και έτσι παράγονται χρωμοσωμικές ανωμαλίες που επίσης οδηγούν σε σοβαρές γενετικές νόσους. Ας δούμε τους αριθμούς: οι γυναίκες 35-39 ετών έχουν περίπου 4,5 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν ένα παιδί με σύνδρομο Down από γυναίκες 25-29 ετών. Το ρίσκο αυξάνεται σε 15,7 περισσότερο σε γυναίκες μεγαλύτερες από 40 χρόνων. Τι σημαίνει αυτό στην καθημερινότητα; Οτι όσο μεγαλώνει εκείνη έχει περισσότερες πιθανότητες να μεταδώσει μία νέα χρωμοσωμική ανωμαλία στα παιδιά της, όπως η Ευγενία που συνάντησα προχθές που ο γιος της έχει ένα παραπάνω χρωμόσωμα 21 και ανήκει στην ιδιαίτερη κατηγορία συνανθρώπων μας με το σύνδρομο Down.
Σκέφτομαι: οι νόμοι της φύσης είναι αμείλικτοι. Στην περίπτωση της αναπαραγωγής των ανθρώπων που το είδος μας πεθαίνει με την εμμηνόπαυση, και οι άνθρωποι για 200.000 χρόνια ζούσαν όχι περισσότερο από 40 με 45 χρόνια, η πρώιμη, γρήγορη αναπαραγωγή ήταν απαραίτητη για την επιβίωσή του. Στις μέρες μας όμως, αυτοί οι αμείλικτοι νόμοι του βιολογικού ρολογιού είναι μάλλον τροχοπέδη για την επαρκή εκπαιδευτική και επαγγελματική ανάπτυξη καθεμιάς/καθενός. Ετσι ίσως είναι ανάγκη για τις βιομηχανοποιημένες κοινωνίες μας να επικεντρωθούμε στο να βρούμε λύσεις στο αναπαραγωγικό και επικίνδυνο βιολογικό ρολόι που σαν δαμόκλειος σπάθη επικρέμαται πάνω απ’ τα κεφάλια των ζευγαριών σαν αυτό του Ευγένιου και της Ευγενίας.
* Ο κ. Στυλιανός Αντωναράκης είναι ομότιμος καθηγητής Γενετικής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης, μέλος της Ελβετικής Ακαδημίας Επιστημών, και πρώην πρόεδρος του Διεθνούς Οργανισμού Ανθρωπίνου Γονιδιώματος (HUGO).
Από την κρίση των Ιμίων κι έπειτα, η Τουρκία αμφισβητεί την εδαφική κυριαρχία της Ελλάδας επί βραχονησίδων, νησίδων, αλλά και κατοικημένων νησιών. Κι όμως. Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα έρχεται αντιμέτωπη με τέτοιου είδους διεκδικήσεις.
Από το 1815 οι Βρετανοί είχαν υπό τον έλεγχό τους τα Επτάνησα. Σχεδόν αμέσως μετά την ανεξαρτητοποίηση της Ελλάδας, το Λονδίνο διακήρυξε ότι όλα τα νησιωτικά εδάφη του Ιονίου Πελάγους, κατοικημένα και ακατοίκητα, ακόμα και εκείνα που εφάπτονταν των ακτών της Πελοποννήσου, ανήκαν στη Βρετανία. Η βρετανική πλευρά χρησιμοποιούσε ένα νομικίστικο επιχείρημα: ελληνικά ήταν μόνο εκείνα τα νησιά που αναφέρονταν ονομαστικά στις ιδρυτικές συνθήκες του ελληνικού κράτους – δηλαδή η Εύβοια, οι βόρειες Σποράδες και οι Κυκλάδες. Αντίθετα, στα μη κατονομαζόμενα νησιά, όπου κι αν βρίσκονταν αυτά, η Ελλάδα δεν είχε κανένα δικαίωμα. Βέβαια, αν κάποιος έπαιρνε τοις μετρητοίς τη βρετανική επιχειρηματολογία, θα έπρεπε να καταλήξει στο (παράλογο) συμπέρασμα ότι η Σαλαμίνα, η Αίγινα, η Υδρα ή οι Σπέτσες δεν ήταν τμήματα της ελληνικής επικράτειας, αφού δεν μνημονεύονταν στις συνθήκες.
Σταδιακά, οι βρετανικές διεκδικήσεις επικεντρώθηκαν σε δύο νησιά που βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από τις νότιες ακτές της Πελοποννήσου: τη Σαπιέντζα και την Ελαφόνησο. Ειδικά για την Ελαφόνησο, το ενδιαφέρον των Βρετανών αυξήθηκε κατακόρυφα στο τέλος του 1839, όταν αντιλήφθηκαν ότι στο νησί, το οποίο μέχρι τότε θεωρείτο ακατοίκητο, είχαν εγκατασταθεί περίπου 50 Ελληνες υπήκοοι που ασχολούνταν κατά κύριο λόγο με την κτηνοτροφία. Επιπλέον, τον Ιανουάριο του ίδιου έτους το είχε επισκεφθεί ο βασιλιάς Οθων, ενώ παράλληλα βρισκόταν υπό ανέγερση κτίριο που θα στέγαζε ελληνικό τελωνείο. Η βρετανική κυβέρνηση διαμαρτυρήθηκε έντονα, απαιτώντας τη διακοπή κάθε ενέργειας που αμφισβητούσε την υποτιθέμενη δική τους κυριαρχία επί της Ελαφονήσου. Ομως η Αθήνα αγνόησε το βρετανικό διάβημα.
Το 1841 οι Βρετανοί επανήλθαν στις αιτιάσεις τους. Αφορμή αποτέλεσε η απόφαση του νομάρχη Λακωνίας να θέσει την Ελαφόνησο υπό καθεστώς υγειονομικής καραντίνας προκειμένου να αποτραπεί η εξάπλωση στην Πελοπόννησο μιας μολυσματικής ασθένειας, την οποία εικαζόταν ότι είχαν φέρει στο νησί Κρητικοί ναυτικοί. Ομως οι διαμαρτυρίες του Λονδίνου έπεσαν και πάλι στο κενό. Η ελληνική κυβέρνηση δεν κάμφθηκε και συνέχισε να ασκεί τα δικαιώματά της επί της Ελαφονήσου, όπου βρίσκονταν εγκατεστημένες ελληνικές λιμενικές αρχές και κυμάτιζε η ελληνική σημαία.
Νέα ένταση δημιουργήθηκε στις αρχές του 1849, όταν ένα πλοίο που είχε σαλπάρει από τη Ζάκυνθο με προορισμό τα Κύθηρα ναυάγησε κοντά στην Ελαφόνησο. Σε αυτό επέβαιναν και πέντε Επτανήσιοι που οδηγούνταν από τους Βρετανούς στα Κύθηρα ως εξόριστοι. Οι ελληνικές αρχές του νησιού περιέθαλψαν όλους τους ναυαγούς. Ομως ειδικά στους πέντε Επτανήσιους πρόσφεραν τη δυνατότητα παραμονής στο ελληνικό έδαφος, ώστε να αποφύγουν την εξορία. Οι πέντε αποδέχθηκαν την προσφορά, προς μεγάλη δυσαρέσκεια του Λονδίνου, το οποίο κατηγόρησε την Αθήνα για δήθεν παραβίαση της βρετανικής κυριαρχίας επί της Ελαφονήσου. Οι βρετανικές αιτιάσεις παρέμειναν δίχως αποτέλεσμα, καθώς η ελληνική πλευρά αρνήθηκε να υποχωρήσει. Μάλιστα, τον Νοέμβριο του 1849 η ελληνική κυβέρνηση απέστειλε εκτενές υπόμνημα στη βρετανική, με το οποίο απαντούσε σημείο προς σημείο σε όλη τη βρετανική επιχειρηματολογία που είχε αναπτυχθεί επί δεκαετία.
Το ζήτημα της κυριότητας των δύο μικρών νησιών διευθετήθηκε οριστικά, αφού μεσολάβησε ένα θερμό ελληνοβρετανικό επεισόδιο. Στις αρχές του 1850, με αφορμή (και) τη διένεξη για την Ελαφόνησο και τη Σαπιέντζα (υπήρχαν κι άλλοι λόγοι), ισχυρή βρετανική ναυτική μοίρα επέβαλε αποκλεισμό στις ελληνικές ακτές, αξιώνοντας την αποδοχή των βρετανικών αξιώσεων από την πλευρά της Ελλάδας. Επρόκειτο για μια χαρακτηριστική περίπτωση εφαρμογής της «διπλωματίας της κανονιοφόρου». Ομως, τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως ήλπιζαν οι Βρετανοί. Η Ελλάδα δεν υποχώρησε, ενώ βρήκε συμπαράσταση από τις υπόλοιπες δύο προστάτιδες δυνάμεις της, τη Γαλλία και τη Ρωσία. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, το Λονδίνο ήταν τελικά εκείνο που ανέκρουσε πρύμναν, αναγνωρίζοντας τελικά την ελληνική κυριαρχία επί των δύο νησιών.
* Ο κ. Αντώνης Κλάψης είναι επ. καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Το βιβλίο του «Πολιτική και διπλωματία της ελληνικής εδαφικής ολοκλήρωσης, 1821-1923» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πεδίο.
Τον Αύγουστο του 1948 στη Θεοτόκο Ιωαννίνων σκοτώνεται ο υπολοχαγός Γεώργιος Σπηλιωτόπουλος από θραύσμα όλμου του Δημοκρατικού Στρατού
Ο Σπύρος Μουστακλής ανδραγάθησε στον Εμφύλιο αλλά και στην Κορέα όπου πολέμησε ως εθελοντής. Μαχητικός, λεβέντης, ευγενικός, παράτολμος, έντιμος, δεν τον αφορούσε η στείρα εμμονή στον εσωτερικό εχθρό, διάσταση που περιορίζει την ουσία, την ποιότητα και το έργο του Ελληνικού Στρατού.
ΤΑΣΟΣ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ
26.06.2022 • 13:34 Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Τον Αύγουστο του 1948 στη Θεοτόκο Ιωαννίνων σκοτώνεται ο υπολοχαγός Γεώργιος Σπηλιωτόπουλος από θραύσμα όλμου του Δημοκρατικού Στρατού. Είναι γιος του στρατηγού Παναγιώτη Σπηλιωτόπουλου, του μόνου Ελληνα αξιωματικού που προήχθη σε υποστράτηγο επ’ ανδραγαθία ως διοικητής της XV Μεραρχίας στο μέτωπο του πολέμου της Αλβανίας και επίσης αρχηγός του ΓΕΣ στα έτη 1946-1947. Δεν τέθηκε στιγμή στη σκέψη του γιου και του πατέρα Σπηλιωτόπουλου να μην υπηρετήσει ο γιος στη γραμμή των πρόσω. Στην κηδεία του, στη μητρόπολη Αθηνών, τον επικήδειο εκφώνησε ο ίδιος ο πατέρας του νεκρού. Του είπε, μεταξύ άλλων, αποχαιρετώντας τον, «….αγαπημένο μου παιδί, ήθελες τις ταινίες των παρασήμων σου, συνεχώς καινούργιες…».
Ηθελε δηλαδή, ο σκοτωμένος στη μάχη, υπολοχαγός Σπηλιωτόπουλος, να ανδραγαθεί, με κίνδυνο της ζωής του, για να δίνει το παράδειγμα στους στρατιώτες του, για να φέρει υπερήφανος, διαρκώς νέα αριστεία ανδρείας, αριστερά στο στήθος του.
Τραγικός ο επικήδειος, σαφής όμως η αναφορά από έναν επαγγελματία αξιωματικό σε έναν άλλον επίσης επαγγελματία αξιωματικό. Χωρίς ρίσκο ζωής, το παράδειγμα δεν «πιάνει». Ιδιαίτερα όταν χρειάζεται να πεισθούν, διά του παραδείγματος, οι στρατιώτες για να κινηθούν ίσως και προς τον θάνατο.
Μια τέτοια περίπτωση ήταν και αυτή του Σπύρου Μουστακλή που αποφοιτά από τη Σχολή Αξιωματικών της Κέρκυρας και μπαίνει στην πολεμική δράση στον Εμφύλιο, περίπου τις ημέρες που σκοτώνεται ο νεαρός Σπηλιωτόπουλος. Είχε προηγηθεί κατά την Κατοχή η δράση του Μουστακλή στον ΕΔΕΣ και οι τραυματισμοί του σε μάχη με τους Ιταλούς και με τον ΕΛΑΣ. Ακολούθησε ο εμφύλιος πόλεμος που ανδραγάθησε και εκεί, αλλά και η Κορέα όπου πολέμησε ως εθελοντής. Σε όλα τα μέτωπα ως επαγγελματίας αξιωματικός πολεμάει για την πατρίδα του.
Μαχητικός, λεβέντης, ευγενικός, παράτολμος, έντιμος, με προσωπική σχέση με τους στρατιώτες του στο πεδίο της μάχης, στην εκπαίδευση αλλά και στην παιδεία που έδινε κάποτε ο στρατός στα νέα παιδιά που οι υποδομές, η τεχνολογία και οι πόλεις τους ήταν άγνωστες. Δεν τον αφορά η στείρα εμμονή στον εσωτερικό εχθρό, διάσταση που περιορίζει την ουσία, την ποιότητα και το έργο του Ελληνικού Στρατού.
Φέροντας από την οικογένειά του την πλαστηρική παρόρμηση ως κύριο στοιχείο των αξιωματικών, δηλαδή μια ισχυρή μαχητικότητα μαζί με έναν πατριωτικό ρομαντισμό, θα μπορούσαμε να τον χαρακτηρίσουμε ως το δυσεύρετο είδος του κεντρώου αξιωματικού στον Ελληνικό Στρατό μετά τον εμφύλιο πόλεμο. Των αξιωματικών που πολέμησαν εντονότατα κατά τον Εμφύλιο αλλά, μη όντας στελέχη ή και μέλη της φιλοβασιλικής συνωμοσίας που κυριάρχησε, έμεναν εκτός του ευνοημένου πλαισίου που διαχειρίζονταν οι συνωμότες από το 1949 έως το 1967 όπου και έκαναν πράξη τους καταστροφικούς στόχους τους, την 21η Απριλίου.
Επόμενη, μια μάλλον πολεμική δράση, η διοίκηση τάγματος στην προκάλυψη, στο Μπογάζι, στην κρυφή Ελληνική Μεραρχία στην Κύπρο το 1965.
Εκεί κινήθηκε ελεύθερα σε μια αποστολή που του ταίριαζε, στην προσπάθεια δημιουργίας υποδομών άμυνας του ελληνοκυπριακού στοιχείου. Μακριά από τις συνωμοσίες στο εσωτερικό των μονάδων συνδέθηκε με εκλεκτά στελέχη όπως τον τότε λοχαγό Αλέκο Ζαρκάδα και τον τότε υποπλοίαρχο Κωστή Δημητριάδη. Και οι δύο κεντρώοι και δημοκρατικοί επαγγελματίες αξιωματικοί, ο μεν πρώτος αποτάχθηκε αμέσως μετά την 21/4/67 λόγω των πολιτικών πεποιθήσεών του και ο άλλος αποτέλεσε ένα από τα πλέον βασικά στελέχη του Κινήματος του Ναυτικού το 1973.
Η δικτατορία βρίσκει τον Μουστακλή υπό απομάκρυνση από τον στρατό, λόγω μιας υπόθεσης στην Κύπρο, που η διοίκηση έστρεψε εναντίον του. Ωστόσο το πραξικόπημα του 1967 σημαίνει αυτομάτως τη στράτευσή του στην Αντίσταση κατά της χούντας. Στην ίδια λογική μάχης και ήθους και κινδύνου πολεμάει τη χυδαία δικτατορία στο όνομα της δημοκρατίας του αστικού κόσμου.
Ο Σπύρος Μουστακλής πολέμησε τη χυδαία δικτατορία στο όνομα της δημοκρατίας του αστικού κόσμου.
Συλλαμβάνεται με την οργάνωση Ελεύθεροι Ελληνες και εξορίζεται. Να σημειώσουμε ότι στην οργάνωση αυτή εντάχθηκαν αξιωματικοί αντιπάλων πολιτικά χώρων προ της δικτατορίας. Κίνητρό τους η επιστροφή του συνταγματικού καθεστώτος και ο σεβασμός της ιεραρχίας.
Οι αξιωματικοί που ετοιμάζουν το Κίνημα του Ναυτικού του 1973, του ζητάνε να αναλάβει τη θέση του φρουράρχου της Σύρου, του νησιού στο οποίο θα εγκαθιστούσαν την ελεύθερη ελληνική κυβέρνηση.
Η προοπτική αυτή για τον Μουστακλή προκαλεί την μήνιν των δικτατόρων. Πόσο μάλλον όταν το έστω και μη εκδηλωθέν Κίνημα βγάζει τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις ασπροπρόσωπες και η ενέργεια του Νίκου Παππά και του αντιτορπιλικού «Βέλος» εδραιώνουν, μαζί με το φοιτητικό κίνημα, την πεποίθηση ότι η ελληνική δικτατορία δεν είναι κυρίαρχη.
Η αντίδραση των δικτατόρων απέναντι στον Μουστακλή είναι σαφώς προσωπικά εκδικητική. Τα στοχευμένα βασανιστήρια του καταργούν την ικμάδα και τη δυνατότητα επικοινωνίας.
Το πρόσφατο βιβλίο της Χριστίνας Μουστακλή με τον τίτλο «Σπύρος Μουστακλής. Ενας ελεύθερος πολιορκημένος» (εκδ. Λειμών) παρουσιάζει όλα τα γοητευτικά και τραγικά βήματα της ζωής του Μουστακλή.
Κατακλείδα για τη διαφορά μεταξύ επαγγελματιών και επίορκων αξιωματικών είναι η φράση του ηρωικού στρατηγού Γεωργίου Κουμανάκου στον δικαστή Ντεγιάννη στη Δίκη των πρωταιτίων.
«Οσα πτυχία και να έχουν οι κατηγορούμενοι κύριε πρόεδρε (αναφερόταν στην περίπτωση του Ο. Αγγελή), στερούνται της βασικής ιδιότητας, που οφείλουν να έχουν με φυσικό τρόπο οι Ελληνες αξιωματικοί, του πνεύματος της θυσίας».
* Ο κ. Τάσος Σακελλαρόπουλος είναι υπεύθυνος των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη.
Δεν τρέφω ψευδαισθήσεις. Ξέρω ότι όταν αναφέρομαι στη σημασία των κλασικών σπουδών, αν και δεν είμαι εκπαιδευτικός, αυτομάτως τοποθετούμαι στην όχθη όπου συνωστίζονται διάφορα απομεινάρια του παλαιού κόσμου. Εκεί, μαζί με τους νοσταλγούς της υπεροχής του δυτικού πολιτισμού απέναντι στους ανταγωνιστές του, νοσταλγούς της αποικιοκρατίας και ζηλωτές της ανωτερότητας της λευκής φυλής, τους «λευκούς, νεκρούς, Eυρωπαίους άνδρες». Τις κλασικές σπουδές τις στοιχειώνει ο ρατσισμός, ο σεξισμός, η δουλοκτησία, η πατριαρχία, η φυλετική ανισότητα. Η σοφία τους βρίθει από απολιθώματα που δεν έχουν θέση στον κόσμο μας. Στην ανδροκρατούμενη Ελλάδα η γυναίκα ήταν στο περιθώριο και ο Αριστοτέλης δεν δίστασε να υποστηρίξει ότι υπάρχουν δούλοι εκ φύσεως.
Πώς είναι δυνατόν να γίνει αποδεκτός αυτός ο πολιτισμός στον σημερινό δυτικό κόσμο. Hδη οι ελίτ τους προσπαθούν να τον απωθήσουν στα ενδότερα, να τον τοποθετήσουν εκεί όπου ανήκει. Το κίνημα woke ξεκίνησε από το αμερικανικό πανεπιστήμιο και έχει ήδη διεισδύσει στην ευρωπαϊκή νοοτροπία. Ο κλασικός πολιτισμός, μας λένε, ακόμη κι αν αποδεχθούμε ότι έχει κάποια αξία, αυτήν θα πρέπει να την αντιμετωπίσουμε με τις δέουσες αποστάσεις. Μπορεί να γίνει δεκτός κατά παραχώρηση, ως ένα μέρος της Ιστορίας μας, ένα κομμάτι του παρελθόντος μας. Πάντως όχι ως ένα από τα πολιτισμικά κύτταρα που συνθέτουν τη σκέψη μας. Σ’ αυτήν ο οποιοσδήποτε αντιαποικιοκράτης και η οποιαδήποτε νεοφεμινίστρια βαραίνουν περισσότερο από τον Πλάτωνα.
Επιτέλους δεν βαρεθήκατε τον Πλάτωνα; Δεν συμφωνείτε κι εσείς ότι ήρθε η ώρα να πάμε λίγο παρακάτω; Δεν συμφωνείτε ότι οι ηθικές αρχές που προτάσσει δύσκολα «μιλάνε» στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης; Δεν έχω αντίρρηση. Απλώς αναρωτιέμαι μήπως θα μας ήταν χρήσιμο να αναρωτηθούμε προς τα πού θα πάμε όλοι εμείς που βαρεθήκαμε τον Πλάτωνα. Και επειδή ο Πλάτων μάς έμαθε να σκεφτόμαστε, μήπως τον χρειαζόμαστε για να μας δείξει τον δρόμο που θα μας επιτρέψει να τον εγκαταλείψουμε χωρίς να χάσουμε τη σκέψη μας; Ας πούμε ότι απέτυχε σε όλα. Βαρεθήκαμε από γενιά σε γενιά διάφορους να αναζητούν τους όρους της κοινωνίας του δικαίου όπως πρώτος τους έθεσε αυτός, ξέρουμε ότι πρόκειται για φενάκη· όμως μπορούμε να αναλογιστούμε πώς θα ήταν μια κοινωνία η οποία είχε εγκαταλείψει την ακόμη και προσχηματική αναζήτηση των όρων του δικαίου; Ο εφιάλτης του ολοκληρωτισμού καραδοκεί. Τον ζήσαμε τον 20ό αιώνα. Ο 21ος αι. δεν ξεμπέρδεψε μαζί του.
Αυτό που ενοχλεί με την κλασική σκέψη δεν είναι η ιστορικότητά της. Ως ιστορικό φαινόμενο είναι αποδεκτή. Αυτό που ενοχλεί με την κλασική σκέψη είναι η οικουμενικότητά της – μέσα σ’ αυτήν περιλαμβάνεται και η διαχρονικότητά της. Η «Αντιγόνη» του Σοφοκλή είναι ένα κείμενο που γράφτηκε τον 5ο αιώνα π.Χ. Είναι ιστορικά προσδιορισμένο, όπως και η ναυμαχία του Τραφάλγκαρ ή το Βατερλό. Oμως διαθέτει και μιαν ιδιότητα που το κάνει να ξεπερνάει τους ιστορικούς προσδιορισμούς του. Oταν διαβάζουμε ή βλέπουμε την Αντιγόνη, συνομιλούμε με ένα πρόσωπο που ανήκει στον κόσμο μας. Ο Φρόιντ επεξεργάστηκε τον Οιδίποδα για να τον κάνει δικό μας. Και ο Παρθενών είναι κομμάτι του ορίζοντα της σύγχρονης Αθήνας.
Ο δυτικός κόσμος τις τελευταίες δεκαετίες έχει αρχίσει να ξεβολεύεται από την αυτοπεποίθησή του. Hταν η πανδημία, τώρα είναι το φάντασμα του ολοκληρωτισμού και του πολέμου που ανακατεύουν το μοίρασμα των δυνάμεων στο εσωτερικό των κοινωνιών. Οι ανισότητες απειλούν τις κοινωνίες με ενδόρρηξη. Χωρίς να υποτιμώ τις παραμέτρους της οικονομίας ή της υγείας, δεν μπορώ να αγνοήσω το γεγονός ότι οι δυτικές κοινωνίες κινδυνεύουν να ξεχάσουν, κατά συνέπεια να χάσουν, τους όρους της συνύπαρξής τους. Τα όρια της συνοχής τους, που μετέτρεψαν τόσους αιώνες Ιστορίας σε κοινή εμπειρία. Κι αυτά τα όρια ήταν η παρουσία της κλασικής σκέψης και ο χριστιανισμός.
Βαρεθήκατε λοιπόν τον Πλάτωνα; Σας καταλαβαίνω. Λέει όλο τα ίδια και τα ίδια αιώνες τώρα. Θέλετε να τελειώνουμε μαζί του γιατί ήταν σεξιστής, ρατσιστής και αποικιοκράτης; Μακριά από μας. Απλώς θα σας παρακαλούσα να βρείτε τον αντικαταστάτη του, αυτόν που θα διδάσκουμε στα παιδιά μας πριν αρχίσουν να τρώνε το ένα το άλλο.
«Οταν µπήκαν τα τουρκικά στρατεύματα μέσα στη Σμύρνη και άρχισαν και σκοτώναν και λεηλατούσαν, στα Ταμπάχανα επαρουσιάσθη μια πυρκαγιά. Ετρεξαν οι αντλίες να την σβήσουν αλλά, δυστυχώς, αντί να τη σβήσουν την άναβαν περισσότερο· έριχναν πετρέλαια και βενζίνες»
Οι τελευταίοι Ελληνες της Σμύρνης στην προκυμαία, περιμένοντας τις βάρκες που θα τους μεταφέρουν στα πλοία. Από τις 16 Σεπτεμβρίου έως την 1η Οκτωβρίου 1922, έλαβε χώρα μία από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές επιχειρήσεις στην Ιστορία, αρχικά από πλοία άλλων χωρών και μετά την 23η Σεπτεμβρίου και από ελληνικά. Φωτ. ΚΕΝΤΡΟ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΑΘΗΝΑ
ΣΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΗΝΑΚΑΚΗΣ
25.05.2022 • 20:53 Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
«Οταν µπήκαν τα τουρκικά στρατεύματα μέσα στη Σμύρνη και άρχισαν και σκοτώναν και λεηλατούσαν, στα Ταμπάχανα επαρουσιάσθη μια πυρκαγιά. Ετρεξαν οι αντλίες να την σβήσουν αλλά, δυστυχώς, αντί να τη σβήσουν την άναβαν περισσότερο· έριχναν πετρέλαια και βενζίνες.
»Η φωτιά προχωρούσε. Ο κόσμος, που ήταν χωμένος μέσα στα σπίτια, εξαναγκάστηκε και βγήκε στους δρόμους και τραβήξαν όλοι στην παραλία. Στο λεγόμενο Κορδόνι συγκεντρώθηκε όλος ο πληθυσμός. Και εκεί έφταξε η φωτιά.
»Από τη μια μεριά και την άλλη του δρόμου είχαν βάλει φωτιές. Οταν έφταξε η φωτιά κι εκεί, ο κόσμος προσπαθούσε να βγει όξω από την πόλη, πηγαίνοντας στην φρουρά κοντά. Οι φρουροί τούς σκοτώναν και δεν τους άφηναν να σπάσουν την ζώνη, να βγούνε όξω και να φύγουν από κει.
»Από την άλλη μεριά ήταν η φωτιά, δεν μπορούσαν να περάσουν, να φύγουν. Τότε όσοι ξέραν μπάνιο πέφταν στην θάλασσα. Αν τους βλέπαν οι Τούρκοι, τους σκότωναν μέσα εκεί. Εάν δεν τους βλέπαν, έφταναν στα συμμαχικά πολεμικά καράβια που ήταν αραγμένα και υποστήριζαν τους Ελληνες. Τους άφηναν και σκαρφάλωναν απάνω στα καράβια και μόλις μπαίναν μέσα, τους ξανάριχναν στη θάλασσα. Αλλοι πνιγόντουσαν κι άλλοι έβγαιναν πάλι όξω. Οι Αγγλοι, οι Γάλλοι και Ιταλοί καθόντουσαν στα καφενεία και γλεντούσαν» («Η έξοδος», τόμ. Α΄, Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, 2016, σ. 11-12).
Αυτή είναι η μαρτυρία του Παν. Μαρσέλου για όσα έγιναν στην προκυμαία της Σμύρνης. Τη συμπληρώνει η αφήγηση του Εϊσα Τζένιγκς, του Αμερικανού πάστορα που πίεσε ώστε να σχηματιστεί ένας στολίσκος πλοίων ο οποίος θα παραλάμβανε όσους βρίσκονταν συγκεντρωμένοι στην προκυμαία της Σμύρνης αναζητώντας διαφυγή. Ξημερώνοντας η 24η Σεπτεμβρίου, ο στολίσκος έφτανε στο λιμάνι της πόλης: «Ισα μπροστά μας φάνταζαν οι σκελετοί των κάποτε θαυμάσιων οικοδομών, που υψώνονταν μέσα από τα μαυρισμένα ερείπια, τα σπαρμένα στο έδαφος. Ηταν η πιο απελπιστική, η πιο φοβερή σκηνή που είδα ποτέ μου. Και στην άκρη της θάλασσας, απλωμένο μίλια ολόκληρα, ήταν κάτι που έμοιαζε με μαύρο σύνορο. Και όμως, ήξερα ότι δεν ήταν σύνορα θανάτου μα σύνορα από ζωντανά πλάσματα που υπέφεραν, πρόσμεναν, έλπιζαν και προσεύχονταν για πλοία, πλοία, πλοία! Καθώς πλησιάζαμε και η παραλία ξετυλιγόταν μπροστά στα μάτια μας, λες και κάθε πρόσωπο της προκυμαίας αυτής ήταν γυρισμένο καταπάνω μας, κάθε χέρι απλωνόταν για να μας τραβήξει μέσα στο λιμάνι. Συλλογίστηκα στ’ αλήθεια ότι η παραλία ολόκληρη κινούνταν για να μας αρπάξει. Ο αέρας πλημμύρισε από τις κραυγές των χιλιάδων αυτών ανθρώπων, κραυγές τέτοιας υπέρτατης χαράς, ώστε ο αχός τους διαπέρασε όλα τα κόκαλά μου, ώς το μεδούλι» (M. Housepian Doblin, «Σμύρνη 1922 – Η καταστροφή μιας πόλης», Παπαδόπουλος, 2014, σ. 279).
Πώς ξεκίνησε η τραγωδία στην προκυμαία της Σμύρνης;
Το οδυνηρό τίμημα των πολιτικών χειρισμών
Του Σταύρου Ανεστίδη
Η καταστροφή της Σμύρνης άρχισε με την αποχώρηση και του τελευταίου ελληνικού στρατιωτικού τμήματος από τη Μικρά Ασία και την είσοδο του τουρκικού στρατού στην πόλη. Υπήρξε λανθασμένα η εντύπωση ότι τα τουρκικά στρατεύματα θα είχαν επιτηρηθεί από το συμμαχικό ναυτικό. Στην απερίγραπτη σύγχυση που επικράτησε προστέθηκε και η φρίκη της πυρκαγιάς, που εκδηλώθηκε στην αρμενική συνοικία και εντέλει κατέκαψε την πρωτεύουσα της Ιωνίας, εκτός από τη μουσουλμανική και την εβραϊκή περιοχή. Οσοι προσπάθησαν να γλιτώσουν από τις φλόγες δεν είχαν άλλη επιλογή από το να στραφούν προς την προκυμαία της Σμύρνης, η οποία μετατράπηκε σε αυτοσχέδιο προσφυγικό καταυλισμό υπό συνθήκες εξαθλίωσης.
Το Αρχείο Προφορικής Παράδοσης του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών πιστοποιεί πως το ξερίζωμα του μικρασιατικού Ελληνισμού είχε αρχίσει αμέσως μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και συνεχίστηκε με βιαιότερες μεθόδους στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ως απόρροια της νεοτουρκικής εθνικιστικής πολιτικής.
Η αιματηρή τραγωδία και ο βίαιος αφανισμός συνθέτουν τη μοίρα των ελληνορθοδόξων πληθυσμών στις δυτικές περιοχές της μικρασιατικής χερσονήσου, που βρέθηκαν στον κυκεώνα της ελληνοτουρκικής πολεμικής αναμέτρησης και πλήρωσαν οδυνηρό τίμημα, όπως εξιστορούν οι μαρτυρίες. Με τη μορφή και τη συγκινησιακή φόρτιση με τις οποίες τις παρέδωσε η προφορική παράδοση, οι μαρτυρίες αυτές δεν καταγράφουν απλώς τις συνθήκες και τα περιστατικά του δράματος, αλλά συνιστούν τεκμήρια του ψυχολογικού κλίματος που σημάδευσε την έλευση των Μικρασιατών προσφύγων στην Ελλάδα. Μέσα από το πρίσμα αυτής της εμπειρίας διαθλάται η ανάμνηση της καταστροφής και του ξεριζωμού, αλλά και η νοσταλγία του ειρηνικού παρελθόντος στις χαμένες πατρίδες. Αυτή η διάσταση άλλωστε προσδίδει στις μαρτυρίες τον χαρακτήρα του μνημείου της Ιστορίας του μικρασιατικού Ελληνισμού. Οι αφηγήσεις των ανθρώπων που βίωσαν τα γεγονότα αναδεικνύουν την άλλη πλευρά, την πλευρά αυτών που δέχθηκαν τον άμεσο αντίκτυπο. Οι αφηγητές πλήρωσαν τις τραγικές συνέπειες των πολιτικών χειρισμών και αυτοί περισσότερο από κάθε άλλον είναι σε θέση να περιγράψουν αυθεντικά αυτόν τον αντίκτυπο. Η ιστορική αξία των κειμένων αυτών οφείλεται στο ότι κανένας μεταγενέστερος δεν μπορεί να αναλάβει με ίση αρμοδιότητα και αυθεντικότητα το έργο του μάρτυρα. Στο είδος της κάθε μαρτυρία είναι και ένα unicum.
Παραθέτουμε, ενδεικτικά, δύο μαρτυρίες. Πρώτα αυτή του Αλέξη Αλεξίου:
«Τα πρώτα μηνύματα της καταστροφής μάς ήρθαν με την οπισθοχώρηση του στρατού μας. Είδα αξιωματικούς στο δρόμο που ξήλωναν και πετούσαν τα γαλόνια τους και τα παράσημά τους.
Ενα μεσημέρι έγινε μεγάλη φασαρία και κακό, μαθεύτηκε ότι οι Τούρκοι βάλαν φωτιά στη συνοικία της Αρμενίας.
Είχα ένα προαίσθημα. Μια κατάθλιψη μου βάραινε την ψυχή και δεν μπορούσα να το εξηγήσω. Δεν αργήσαμε να δούμε τους πρώτους καπνούς της φωτιάς.
Δεν θυμούμαι αν την ίδια μέρα ή έπειτα από μερικές μέρες ο κόσμος άρχισε να φεύγει από τη Σμύρνη, γιατί η φωτιά όλο μεγάλωνε. Από κει φύγαμε· πήγαμε και μείναμε στο σπίτι της αδελφής της νενές μου, που ήταν στην Πούντα, γιατί εκείνη ήταν παντρεμένη με έναν Ιταλό και βέβαια η οικογένειά της σαν ιταλική που ήταν, ήταν εξασφαλισμένη.
Τη μέρα του Σταυρού, 14 Σεπτεμβρίου, μέρα σημαδιακιά, μας πήρε ο πατέρας, περπατήσαμε κάμποσο και μπήκαμε στο μπουλούκι για να μπαρκάρουμε. Μόλις περάσαμε τα συρματοπλέγματα –ήταν μαζί μας τούτη τη φορά η νενέ και ο παππουλής– οι Τούρκοι χώριζαν τα γυναικόπαιδα από τους άνδρες. Στο σημείο αυτό ήταν και στρατιωτικοί ξένης υπηκοότητας, όχι Τούρκοι. Πιάσαν τον μπαμπά μου και τον παππουλή μου και τους χώρισαν από μας. Εγινα έξαλλος, αγανάκτησα και τράβηξα τον πατέρα μου να τον φέρω μαζί μας. Εκεί ένας Αμερικάνος ναύτης –τους γνώριζα από το καπελάκι που φορούσαν– δεν πρόκανα και μου ‘δωσε μια στο λαιμό μ’ ένα σιδερένιο μπαστούνι που κρατούσε, από κείνα που χρησίμευαν για ν’ αλλάζουν τις ράγες των τραμ. Τελικά ο πατέρας μου κι ο παππουλής μείναν, κι εμείς τα παιδιά με τη μητέρα μας και τη νενέ μας μπήκαμε στο βαπόρι “Ισμίντι”.
Μόλις ξεκίνησε το βαπόρι, η μητέρα μου από την απελπισία της ήθελε να πέσει στη θάλασσα και τη συγκράτησαν οι άλλοι πρόσφυγες. Εμένα πρήστηκε ο λαιμός μου και πονούσα αβάσταχτα· και μ’ όλα αυτά έβλεπα τη φλεγόμενη Σμύρνη μέσα από το καράβι που σιγά σιγά απομακρυνόταν».
Ακολουθεί η μαρτυρία της Ελένης Καραντώνη:
«Εμείς βρισκόμασταν στη Σμύρνη. Πλημμύρα οι μαχαλάδες στο αίμα. Βάλανε φωτιά οι Τούρκοι, μια ώρα μακριά. “Μη φοβούστε, είναι μακριά”, μας είπε ο νοικοκύρης του σπιτιού που μέναμε. Σ’ ένα τέταρτο η φωτιά είχε έρθει σ’ εμάς. Ρίχνανε βενζίνη και προχωρούσε. Βγήκαμε στο δρόμο· φωτιά από τη μια, θάλασσα από την άλλη. Βρισκόμασταν στη μέση. Και οι Τσέτες βρίσκονταν στη μέση και σφάζαν και σκότωναν.
Εβγαλαν μετά ιταλικά και ελληνικά πλοία και μας πήραν. Πόσους; Ούτε ένα 20% δεν επήραν.
Τέτοια καταστροφή δεν είδαν τα μάτια μου! Και την είχε προβλέψει ο πατέρας μου. Οταν βγήκε ο ελληνικός στρατός στη Σμύρνη, κατάλαβαν το Διοικητήριο. Ενας τσολιάς πείραξε μια Τουρκάλα. Ο Ελληνας αξιωματικός του διέταξε να τον σκοτώσουν παραδειγματικά. Τον σκότωσαν. Ο πατέρας μου που το είδε, μας είπε στενοχωρημένος: “Είδατε τι έγινε; Με το ίδιο τους το αίμα βάψανε το σπαθί τους. Τώρα να δεις τι θα γίνει. Δε θα πάμε καλά. Θα καταστραφούμε. Πάλι, ας περιμένομε. Ισως μας λυπηθεί ο Θεός”. Δε μας λυπήθηκε. Η καταστροφή μας ήταν φανερή».
* Ο κ. Σταύρος Θ. Ανεστίδης είναι υποδιευθυντής του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών.
Εκατοντάδες Ελληνες στην προκυμαία της φλεγόμενης Σμύρνης με ό,τι μπόρεσαν να περισώσουν από τα υπάρχοντά τους. Φωτ. ΚΕΝΤΡΟ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΑΘΗΝΑΠρόσφυγες στην προβλήτα του σιδηροδρόμου της Σμύρνης, περιμένοντας να επιβιβαστούν στα πλοία. Φωτ. ALAMY/VISUAL HELLAS.GRΕικόνα πλήρους καταστροφής στην αρμενική συνοικία της Σμύρνης. Η φωτιά που κατέκαψε την πρωτεύουσα της Ιωνίας ξεκίνησε από εκεί. Φωτ. ALAMY/VISUAL HELLAS.GREλληνες της Σμύρνης στις βάρκες που τους μεταφέρουν στα πλοία. Οι περισσότεροι στην προκυμαία ήσαν γυναίκες και παιδιά. Οι άντρες είχαν κρατηθεί για τα τάγματα εργασίας. Φωτ. ALAMY/VISUAL HELLAS.GR
Χιλιάδες εγκλωβισμένοι δίχως νερό και φαγητό
Του Ιάκωβου Δ. Μιχαηλίδη
Η βρετανική πρεσβεία πραγματοποίησε εκδήλωση με αφορμή τα 100 χρόνια από την καταστροφή της Σμύρνης
Ιούλιος 1921, Εσκί Σεχίρ. Ο Βασιλέας Κωνσταντίνος Α΄ παρασημοφορεί σημαία στρατιωτικού συντάγματος στο πλαίσιο επιχείρησης τόνωσης του ηθικού των Ελλήνων ανδρών ενόψει της προέλασης στην Αγκυρα. [ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΩΝ ΦΙΛΩΝ ΤΟΥ ΛΑΟΥ]
Είναι µερικά χρόνια τώρα που η βρετανική πρεσβεία στην Αθήνα πραγματοποιεί αρκετές εκδηλώσεις ιστορικού κυρίως ενδιαφέροντος. Μετά τη διακοπή της πανδημίας, σχεδόν επόμενο ήταν να διοργανώσει, εν μέσω του επετειακού 2022, μια εκδήλωση για τον έναν αιώνα από τη Μικρασιατική Καταστροφή: πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 17 Μαΐου, στη βρετανική πρεσβευτική κατοικία στο Κολωνάκι, η οποία κάποτε στέγαζε την οικία του Ελευθερίου Βενιζέλου.
«100 χρόνια μετά: Σκέψεις για τη Μικρά Ασία» ήταν ο τίτλος της εκδήλωσης, ο υπεύθυνος πολιτικών θεμάτων της πρεσβείας Χρήστος Ψάλτης ήταν ο συντονιστής της, ενώ το πάνελ παρουσιάστηκε από τον Βρετανό πρέσβη Μάθιου Λοτζ: κεντρικός ομιλητής ήταν ο διπλωμάτης και ιστορικός σερ Μάικλ Λιουέλιν Σμιθ, πρώην πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ελλάδα, ο οποίος έχει γράψει μεταξύ άλλων τον πρώτο τόμο μιας βιογραφίας του Βενιζέλου (αναμένεται στα ελληνικά από τις εκδόσεις της Εστίας).
Ο ίδιος μίλησε για το πώς έβλεπαν τη Μικρασιατική Εκστρατεία οι δυτικές δυνάμεις, ενώ έπειτα πήραν τον λόγο ο Γιάννης Στεφανίδης, καθηγητής Διπλωματικής Ιστορίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ο Σπύρος Πλουμίδης, αναπληρωτής καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο Σωτήρης Ριζάς, διευθυντής του Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Νεότερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών και ο αρθρογράφος της «Κ» Κώστας Ιορδανίδης, οι οποίοι αναφέρθηκαν σε διάφορα γεγονότα και πτυχές της περιόδου.
Η «Κ» παρακολούθησε την εκδήλωση και παραθέτει μερικά βασικά σημεία των ομιλιών των συμμετεχόντων.
Οι «Μεγάλοι Τρεις» και η απόφαση για την εκστρατεία
Ξεκινώντας την ομιλία του με την παραδοχή ότι αρκετοί Eλληνες φίλοι και συνάδελφοί του γνωρίζουν καλύτερα το ζήτημα (και αφού στο μεταξύ είχε εξάρει τη συμβολή της «Κ» στην πρόσφατη εκδοτική παραγωγή και αρθρογραφία για τη Μικρά Ασία), ο σερ Μάικλ Λιουέλιν Σμιθ επικεντρώθηκε στη Συνδιάσκεψη Ειρήνης του Παρισιού (1919), που οργανώθηκε από τις δυνάμεις της Αντάντ προκειμένου να θέσουν τους όρους τους στους ηττημένους του A΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Σε αυτό το πλαίσιο, ειδικά ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Λόιντ Τζορτζ δεν είχε στις προτεραιότητές του κάποια διευθέτηση για τη Μικρά Ασία. Γνώριζε όμως καλά ότι η περιοχή περιλαμβανόταν στις εδαφικές διεκδικήσεις της Ελλάδας, ενώ εκτιμούσε και τον ομόλογό του Ελευθέριο Βενιζέλο. Θεωρούσε μάλιστα ότι η Ελλάδα ήταν μια ανερχόμενη δύναμη στην Εγγύς Ανατολή, με τη βοήθεια της οποίας η Βρετανία θα κυριαρχούσε στην Ανατολική Μεσόγειο, προς όφελος και των δύο χωρών.
Από τη μεριά του, ο Βενιζέλος πίστευε –και θα μπορούσε να συγχωρεθεί για αυτό, σύμφωνα με τον Σμιθ– ότι η Βρετανία ήταν ο ισχυρότερος παίκτης των λεγόμενων «Μεγάλων Τεσσάρων» (ή «Συμβουλίου των Τεσσάρων») της Συνδιάσκεψης. Στους οποίους βέβαια περιλαμβάνονταν και οι Γάλλοι, με πρωθυπουργό τον Ζορζ Κλεμανσό, που πρωτίστως ήθελαν να εξασφαλίσουν ότι δεν θα απειλούνταν πια από τη Γερμανία· οι Αμερικανοί, με πρόεδρο τον Γούντροου Γουίλσον, ο οποίος ήταν αποφασισμένος να συστήσει την Κοινωνία των Εθνών· και οι Ιταλοί, που ήταν αντίθετοι με τις ελληνικές θέσεις, αλλά αποχώρησαν λόγω διαφωνιών με τους υπόλοιπους τρεις.
Eτσι λοιπόν, εξήγησε ο σερ Μάικλ Λιουέλιν Σμιθ, «ήταν οι ίδιοι οι “Μεγάλοι Τρεις”, ο Λόιντ Τζορτζ, ο Κλεμανσό και ο Γουίλσον, που αποφάσισαν να στείλουν τον ελληνικό στρατό στη Μικρά Ασία τον Μάιο του 1919. Δεν θα το είχαν κάνει αν είχαν δώσει μεγαλύτερη προσοχή στις παραινέσεις των διπλωματικών και στρατιωτικών συμβούλων τους. Στη βρετανική πλευρά υπήρχαν προειδοποιήσεις από τους “ειδικούς” Αρνολντ Τόινμπι και Χάρολντ Νίκολσον, καθώς και μια στιβαρή αρνητική στάση από τον επικεφαλής των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων, τον στρατάρχη Χένρι Γουίλσον –που δολοφονήθηκε αργότερα από τον ΙRΑ–, ο οποίος προσπάθησε να μεταπείσει τον Βενιζέλο.
»Ο Λόιντ Τζορτζ πρωτοστάτησε. Εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία που πρόσφερε η απουσία των Ιταλών, έπειτα από μια διαφωνία γύρω από το Φιούμε και την Αδριατική που τους έκανε να αποχωρήσουν από τη Συνδιάσκεψη, και έτσι το “Συμβούλιο των Τεσσάρων” έγινε “Συμβούλιο των Τριών”. Οι Ιταλοί ήταν αντίθετοι με τις ελληνικές διεκδικήσεις στη Σμύρνη και είχαν να προωθήσουν τις δικές τους. Ο πρόεδρος Γουίλσον συμφώνησε με τον Λόιντ Τζορτζ γιατί είχε θυμώσει με τους Ιταλούς. Ο Κλεμανσό μπορεί και να έβλεπε την απόβαση σαν ρίσκο –σύντομα θα είχε ενδοιασμούς για το εγχείρημα–, όμως ο Βενιζέλος είχε εξασφαλίσει τη στήριξή του στην απόφαση στέλνοντας Ελληνες στρατιώτες στη γαλλική εκστρατεία στην Ουκρανία. Εκείνη η εκστρατεία σύντομα αποδείχθηκε φιάσκο.
«Λίγα χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, γαλλικό πλοίο έφτασε στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης», διηγείται ο Δημήτρης Α. Μαυρίδης. Καθόμαστε στο σαλόνι του σπιτιού του στην Κηφισιά μαζί με τον ιστορικό Τάσο Σακελλαρόπουλο, υπεύθυνο των ιστορικών αρχείων του Μουσείου Μπενάκη. «Το πλοίο ερχόταν από τη Σμύρνη», συνεχίζει την αφήγησή του ο κ. Μαυρίδης. «Κάποτε, ένα πλήθος από Μικρασιάτες πρόσφυγες συγκεντρώθηκε στο λιμάνι, με άγριες διαθέσεις. Το πλοίο αναχώρησε εσπευσμένα για Μασσαλία για να αποφύγει τα χειρότερα». Γιατί όμως οι πρόσφυγες κινήθηκαν εναντίον του γαλλικού πλοίου; «Είχε κυκλοφορήσει η φήμη πως το φορτίο του περιλάμβανε αλεσμένα οστά σφιαγιασθέντων Ελλήνων της Μαγνησίας. Τους πιάσανε και τους σφάξανε σε μια χαράδρα. Μετά οι Τούρκοι ξέθαψαν τα πτώματα, πήραν τα κόκαλα και τα άλεσαν. Και άρχισαν να τα πουλάνε στους Γάλλους, οι οποίοι τα χρησιμοποιούσαν για τη λεύκανση της ζάχαρης».
Υπαξιωματικοί σε χαρακτηριστική αναμνηστική πόζα. Το κλασικό «Ενθύμιον Μικράς Ασίας» έφτανε στους συγγενείς πίσω στην πατρίδα. Πολύ συχνά οι ίδιοι οι φωτογραφιζόμενοι, όχι. Φωτ. ΑΡΧΕΙΟ ΔΗΜΗΤΡΗ Α. ΜΑΥΡΙΔΗ
Μάλιστα, έχει γραφεί ότι τα οστά πεσόντων Ελλήνων στρατιωτών των μαχών του Σαγγάριου είχαν χρησιμοποιηθεί για λίπασμα από Τούρκους αγρότες, αλλά αυτό περί εμπορίου με τη Γαλλία μάλλον ήταν άγνωστο. «Μα τα Τουρκόπουλα έκαναν αυτή τη δουλειά από την Καλλίπολη», παρεμβαίνει, «με τα οστά των πεσόντων της Βρετανικής Κοινοπολιτείας. Τα πουλούσαν για τέτοιους σκοπούς και βιοπορίζονταν έτσι». Στα ογδόντα του, ο κ. Μαυρίδης είναι καθηλωμένος σε αναπηρικό αμαξίδιο, αλλά διατηρεί ακέραιη τη διάθεσή του, κυρίως για όλα όσα αγαπά και τον γοητεύουν. Οπως οι παλιές φωτογραφίες. Δεινός συλλέκτης από τα γυμνασιακά του χρόνια, αφιέρωσε όλη του τη ζωή στη συλλογή φωτογραφιών της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Θράκης, αλλά και της Μικρασιατικής Εκστρατείας και Καταστροφής. Καθώς μιλάμε, πέφτουμε πάνω σε μια χαρακτηριστική τέτοια φωτογραφία: σε μιαν απέραντη, αχνιστή ερημιά, στην εκστρατεία για την Αγκυρα, έφιπποι Ελληνες στρατιωτικοί αγοράζουν νερό από ντόπιους Τούρκους. «Κοιτάξτε πώς είναι συγκεντρωμένοι», σχολιάζει ο Τάσος Σακελλαρόπουλος· «σαν πιάτσα ταξί είναι».
«Είχαν αρχίσει να πεθαίνουν οι παλαίμαχοι της εκστρατείας και οι οικογένειές τους πετούσαν τα πράγματά τους στα σκουπίδια».
Πριν από μερικά χρόνια, ο κ. Μαυρίδης ταξίδεψε στον τόπο καταγωγής των γονιών του, στη Ραιδεστό της Ανατολικής Θράκης, και βρήκε το σπίτι τους (ο ίδιος γεννήθηκε στη Φλώρινα το 1942, όπου ζούσαν οι πρόσφυγες γονείς του). Τότε, έκανε συμφωνία με τις τοπικές τουρκικές αρχές ώστε το σπίτι να γίνει μουσείο με φωτογραφίες της παλαιάς Ραιδεστού από τη συλλογή του. «Μαθητής γυμνασίου ακόμη, πήγαινα στο Μοναστηράκι», λέει ο κ. Μαυρίδης. «Μια μέρα, βρήκα σε έναν παλιατζή μια στοίβα με φωτογραφίες από τη Μικρασιατική Εκστρατεία. Ετσι έγινε η αρχή. Τότε, σιγά σιγά, είχαν αρχίσει να πεθαίνουν οι παλαίμαχοι της εκστρατείας και οι οικογένειές τους πετούσαν τα πράγματά τους στα σκουπίδια. Φωτογραφίες, καρτ ποστάλ, επιστολές, ημερολόγια, παράσημα, διπλώματα ηθικών αμοιβών, κειμήλια. Δεν μπορείτε να φανταστείτε τι υλικό βρέθηκε στα σκουπίδια. Οι παλιατζήδες παράγγελναν από τους τσιγγάνους στο Σχιστό να πηγαίνουν στις χωματερές και στις πολτοποιήσεις και να διασώζουν ό,τι τέτοιο υλικό έβρισκαν. Το χρυσοπλήρωνα. Τριψήφιο νούμερο για πενήντα φωτογραφίες. Και το υλικό ατελείωτο! Φανταστείτε, στη Μικρά Ασία υπηρέτησαν πάνω από 220.000 κόσμος. Τι έφεραν πίσω μαζί τους όσοι επέζησαν, αλλά και τι έστελναν από εκεί ακόμα και όσοι δεν γύρισαν ποτέ. Ολο αυτό το υλικό βρέθηκε στα σκουπίδια. Στα αζήτητα».
Κι όμως, Δημήτρη, ξανά πίσω δεν πρέπει να γυρίσουμεΧρέος μας είναι πια να μη γυρίσουμε.
Ας ξανατραγουδήσουμε πάλι εκείνο το τραγούδι που λέγαμε στην αρχήΑς ξανασκεφτούμε τα ίδια πάλι πράγματα όπως όταν ξεκινήσαμε5Γιατί όλα, ξέρεις, πως τελειώνουνε και μόνο ένα δεν τελειώνειΓιατί κι η ίδια η ζωή, Δημήτρη, είναι κι αυτή όμορφηΌσο κι αν έζησε κανείς μέρες πολύ κακέςΌσο κι αν είν’ μοιραίο να τις ζήσει ή κι αν τις ζει ακόμα.
Τώρα που φτάσαμεν εδώ δεν πρέπει να ξαναγυρίσουμε.10Πιο καλά να σταθούμε εδώ, μα όχι πάλι πίσω.
(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος) Συνέχεια από εδώ: https://www.pemptousia.gr/2026/01/agios-antonios-o-megas-prepei-na-mi-leme-oti-den-einai-dynaton-ston-anthropo-na-epitychei-enareto-vio/ Αυτοί που λένε ότι θέλουν να ζήσουν την ενάρετη και ευλαβή και ένδοξη ζωή, δεν πρέπει να κρίνονται από το πλαστό ήθος (εξωτερική συμπεριφορά), ούτε από την ψεύτικη πολιτεία, αλλά να κρίνονται από τα ίδια τα έργα τους, όπως οι τεχνίτες, ζωγράφοι και ανδριαντοπλάστες, διότι αυτά δείχνουν […]
(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος) Αιμιλιανός ηγούμενος Ιεράς Μονής Σίμωνος Πέτρας Αγίου Όρους Η ευλογία των Αγίων του Άθω εις την γην της Μακεδονίας Συνέχεια από εδώ: https://www.pemptousia.gr/2026/01/gerontas-aimilianos-simonopetritis-agioi-tou-atho-pou-agiasan-kai-tin-makedonia/ 6. Οι λίθοι και τα ακρογιάλια, οι αγροί και τα υψώματα της Μακεδονίας κεκραγότα υμνούν τους αθωνίτας αγίους. Ας συνεχίσωμεν αναφέροντες και επί τροχάδην τον μέγαν εραστήν του […]
Κατόπιν εισηγήσεως της Συνοδικής Επιτροπής Χριστιανικής Αγωγής της Νεότητος και της Συνοδικής Υποεπιτροπής Καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος διοργανώνει μεγάλη συναυλία – αφιέρωμα στην Κύπρο, την Δευτέρα 26 Ιανουαρίου 2026 στις 20.00 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Αίθουσα Α. Τριάντη) με τίτλο: «ΚΥΠΡΟΣ ΤΟΥ ΜΑΡΤΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ». Τη συναυλία θα μεταδώσει […]
Ο Νικόλαος Ξιώνης, Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΕΚΠΑ και ο αστροφυσικός Χρήστος Δημόπουλος συζητούν στην εκπομπή Υπέρ του Σύμπαντος Κόσμου για την έννοια της πτώσης ως επιλογή απομάκρυνσης από τον Θεό και ως ψευδαίσθηση ενός κόσμου που φαίνεται να λειτουργεί εκτός θείας ενότητας. Η πτώση δεν αφορά μόνο τον Αδάμ ως άτομο, αλλά τον πλήρη άνθρωπο […]
(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος) […] Μετά δε ημέρας τινάς έστειλεν ανθρώπους ο άρχων και έφερε τους Αγίους [τον Ιερομάρτυρα Κλήμη Επίσκοπο Αγκύρας και τον Μάρτυρα Αγαθάγγελο], και τους λέγει· «Με τας μαγείας σας εκάμετε τον όχλον να σηκώσουν χείρας επάνω μου και να βλασφημούν τους θεούς αναίσχυντα». Οι δε είπον εις αυτόν· «Ο Θεός τους […]
Δελτίο Τύπου Τα Εκπαιδευτήρια «Η Ελληνική Παιδεία» και ο Τομέας Επιστημόνων του Συλλόγου Ορθοδόξου Ιεραποστολικής Δράσεως «Ο Μέγας Βασίλειος» συνδιοργανώνουν Παιδαγωγικό Συνέδριο, με θέμα: «Ελληνική Γλώσσα και Τεχνητή Νοημοσύνη». Το συνέδριο θα διεξαχθεί στα Εκπαιδευτήρια «Η Ελληνική Παιδεία» και συγκεκριμένα στο αμφιθέατρο «Ιωάννης Οικονομίδης» στο σχολικό συγκρότημα Αμαρουσίου στις εξής ημέρες και ώρες ως εξής: […]
Ο μοναχισμός αποτελεί για την Εκκλησία μας την αδιάκοπη εδώ και είκοσι αιώνες μοναδική πολιτεία, την οποία, λάμπρυναν, σε όλες τις εποχές, μεγάλες ασκητικές μορφές. Ένας από αυτούς είναι και ο άγιος Διονύσιος ο εν Ολύμπω, ένας από τους σπουδαιότερους εκπροσώπους του μοναχισμού στην Ελλάδα τα νεώτερα χρόνια. Γεννήθηκε το 1500 στο χωριό Σκλάταινα Μουζακίου […]
Σύμφωνα με το Πρόγραμμα εορτασμού της μνήμης των Τριών Ιεραρχών στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, η τελετή θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 29 Ιανουαρίου 2026 και ώρα 12:00, στην Αίθουσα Τελετών του ΑΠΘ. Τον πανηγυρικό της ημέρας θα εκφωνήσει η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος. Μετά το πέρας της τελετής θα ακολουθήσει η κοπή βασιλόπιτας του Πανεπιστημίου. Για […]
(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος) Βασιλειών Α’ (Μασ. Σαμουήλ Α’) Α’ Βασιλέων 26 Συνέχεια από εδώ: https://www.pemptousia.gr/2026/01/o-david-gia-mia-akomi-fora-plisiazei-ton-vasilia-saoul-kai-den-ton-fonevei/ Α Βασ. 27,1 Ο Δαυίδ εσκέφθη και είπε καθ’ εαυτόν· “θα έλθη, φαίνεται, κάποια ημέρα, κατά την οποίαν θα πέσω εις τα χέρια του Σαούλ, πράγμα το οποίον δεν είναι καθόλου καλόν διά εμέ. Καλύτερα να φύγω και να […]
Σημαντικά νέα στοιχεία για τη μακραίωνη ιστορία της αρχαίας πόλης της Κύθνου έφερε στο φως η ολοκλήρωση της πενταετούς ανασκαφικής έρευνας (2021–2025) στην Ακρόπολη του Βρυόκαστρου, στο πλαίσιο του πανεπιστημιακού ανασκαφικού προγράμματος του Τομέα Αρχαιολογίας του Τμήματος Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων του Υπουργείου Πολιτισμού.
Την ανάγκη ο Ευρωπαϊκός Πυλώνας Κοινωνικών Δικαιωμάτων να αποκτήσει ουσιαστικό και δεσμευτικό περιεχόμενο, με στόχο την πραγματική προστασία των εργαζομένων, ανέδειξε ο Ευρωβουλευτής της ΝΙΚΗΣ, Νίκος Αναδιώτης, κατά την παρέμβασή του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για το καθεστώς των αναπληρωτών εκπαιδευτικών.
Ενημερωτική συνάντηση μεταξύ του Δημάρχου Κοζάνης Γιάννη Κοκκαλιάρη και της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού Σοφίας Ζαχαράκη, η οποία επισκέφθηκε την περιοχή μας, πραγματοποιήθηκε το πρωί του Σαββάτου 24 Ιανουαρίου 2026 στο Δημαρχείο Κοζάνης, με τη συμμετοχή των Αντιδημάρχων Κυριάκου Τσανακτσίδη (Παιδείας) και Βασίλη Παπαποστόλου (Κοινωνικής Προστασίας), των Βουλευτών ΠΕ Κοζάνης Στάθη Κωνσταντινίδη και Μιχάλη […]
Με κεντρικό σύνθημα «Πανεπιστήμια σε Νέα Εποχή: Από το Brain Drain στο Brain Gain - Καινοτομία, Εξωστρέφεια, Συμπερίληψη και Εκσυγχρονισμός στην Ανώτατη Εκπαίδευση», ξεκινούν την Τρίτη 27 Ιανουαρίου στον Βόλο οι εργασίες της 110ης Συνόδου Πρυτάνεων των Ελληνικών Πανεπιστημίων.
Το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού ενημερώθηκε για την καταγγελία για εκπαιδευτικό ότι έκλεισε το στόμα μαθητή με χαρτοταινία που σημειώθηκε σε σχολική μονάδα των Σερρών. Ο Γενικός Γραμματέας, Γιάννης Παπαδομαρκάκης, έδωσε οδηγίες στον Περιφερειακό Διευθυντή Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, καθώς και στον Διευθυντή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, να προβούν άμεσα σε όλες τις απαιτούμενες ενέργειες που […]
Την κατάκτηση υποτροφίας στο πλαίσιο του προγράμματος «Θάλασσες Αριστείας» – ExcellenSeas από τον μαθητή Νικόλαο Ελευθέριο Καραμπουρούνη, από τον Κάλαμο Λευκάδας, ανακοίνωσε το Γενικό Λύκειο Μύτικα Αιτωλοακαρνανίας. Η υποτροφία, ύψους 6.000 ευρώ ετησίως, απονέμεται σε αριστούχους μαθητές που προέρχονται από μικρά νησιά της χώρας και αποτελεί σημαντική ενίσχυση για την κάλυψη των ακαδημαϊκών τους δαπανών. […]
Του Δημήτρη Καραδήμα* Την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη δημιουργία Συμμαχιών Ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων (European University Alliances Initiative) την αγκάλιασαν με ενθουσιασμό τα πανεπιστημιακά ιδρύματα των ευρωπαϊκών χωρών, γιατί είδαν σε αυτή μια σημαντική ευκαιρία να αναπτύξουν κοινά προγράμματα σπουδών, να ενισχύσουν την κινητικότητα φοιτητών και προσωπικού, να πειραματιστούν με κοινές δομές διοίκησης, διδασκαλίας και […]
H Περιφερειακή Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης υλοποιούν καινοτόμο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, το οποίο θα παρουσιαστεί στην κοινή ενημερωτική εκδήλωση με τίτλο:«Ανακαλύπτοντας το Μέλλον στο Αριστοτέλειο» Την Τρίτη, 27 Ιανουαρίου 2026 και ώρες 12:30 – 14:30 στην Αίθουσα Τελετών Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Οι διαφημιζόμενοι εμφανίζονται καθημερινά στους δεκάδες χιλιάδες αναγνώστες μαθητές, φοιτητές, εκπαιδευτικούς και γονείς, του www.esos.gr . Πριν επιλέξετε το μέσο που θα προβληθείτε, θυμηθείτε: Το κέρδος όσων διαφημίστηκαν και διαφημίζονται στο www.esos.gr είναι: Α. Δεν έχασαν το χρόνο τους περιμένοντας αποτελέσματα, αλλά ,
Τη διαχρονική της παρουσία και τη στενή σχέση που έχει αναπτύξει με τη Δυτική Μακεδονία υπογράμμισε η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, κατά την κοπή της βασιλόπιτας της ΔΕΕΠ Κοζάνης.
Αποκτήστε λογαριασμό στο Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο
Σαν σήμερα
24/1: Διεθνής Ημέρα για την Εκπαίδευση Ως Διεθνής Ημέρα για την Εκπαίδευση υιοθετήθηκε η 24η Ιανουαρίου κάθε έτους από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 03 Δεκεμβρίου 2018, με σκοπό την ανάδειξη της συμβολής της εκπαίδευσης στην ειρήνη και την ανάπτυξη.
Σχετικός ιστότοπος - Σχετικές αναρτήσεις
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
