Αυγ 03 2019

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

«Γ. Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία
Στο μάθημα «Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία» στη Γ΄ τάξη Ημερησίου Γενικού Λυκείου και
στη Γ΄ και Δ΄ τάξη Εσπερινού Γενικού οι μαθητές και οι μαθήτριες αξιολογούνται σε ενιαία τρίωρη
εξέταση στην κατανόηση και παραγωγή λόγου.
Δίνονται στις μαθήτριες και τους μαθητές δύο ή τρία μη διδαγμένα κείμενα, συνολικής έκτασης έως
τρεις σελίδες, ένα εκ των οποίων είναι λογοτεχνικό, σε ολοκληρωμένη ή αποσπασματική μορφή,
(ποίημα, διήγημα, μυθιστόρημα ή θεατρικό έργο)· τα υπόλοιπα κείμενα μπορεί να είναι σε
ολοκληρωμένη, ελαφρώς διασκευασμένη ή αποσπασματική μορφή: δημοσιογραφικά άρθρα,
συνεντεύξεις, κριτικές, δοκίμια, επιστημονικά κείμενα, αφίσες με λεζάντα, πληροφοριακά κείμενα
με εικόνες, σκίτσα, πίνακες ή διαγράμματα κ.ά.), διαφορετικά μεταξύ τους ως προς το κειμενικό
είδος, ώστε να αποτιμάται η αναγνωστική ικανότητα των μαθητών και μαθητριών σε ποικιλία
κειμενικών ειδών. Τα κείμενα μπορούν να συνοδεύονται από σύντομο εισαγωγικό σημείωμα χωρίς
ερμηνευτικά σχόλια.
Για τα κείμενα αυτά τίθενται τέσσερα συνολικά θέματα μέσω των οποίων αποτιμάται η ικανότητα
των μαθητών/τριών να κατανοούν το περιεχόμενο των κειμένων, να ερμηνεύουν και να αξιολογούν
στάσεις, αξίες, ιδέες κ.ά. βασιζόμενοι/ες σε στοιχεία των κειμένων, καθώς επίσης να παράγουν
ερμηνευτικό και κριτικό λόγο. Τα θέματα προτείνεται να είναι διαβαθμισμένης δυσκολίας και να
τίθενται περιορισμοί στην έκταση των απαντήσεων (όπου χρειάζεται). Το νοηματικό περιεχόμενο
των μη λογοτεχνικών κειμένων πρέπει να είναι συναφές με κάποιον ή κάποιους από τους θεματικούς
άξονες που προσδιορίζονται στο Πρόγραμμα Σπουδών για το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας.
Τα κείμενα συνοδεύονται από τα εξής θέματα:

Το πρώτο θέμα σχετίζεται με τα μη λογοτεχνικά κείμενα και αφορά στη συνοπτική νοηματική
απόδοση από τους μαθητές και τις μαθήτριες μέρους ενός κειμένου ή τη συνοπτική απόδοση των
απόψεων που διατυπώνονται σε ένα κείμενο για κάποιο ζήτημα.
Το πρώτο θέμα βαθμολογείται με 15 μονάδες.

Το δεύτερο θέμα σχετίζεται με τα μη λογοτεχνικά κείμενα και αναλύεται σε τρία ερωτήματα,
διαφορετικά μεταξύ τους, με δυνατότητα κάποιο/κάποια από αυτά να είναι κλειστού τύπου και με
ενδεχόμενη αιτιολόγηση της απάντησης. Ένα από αυτά μπορεί να διαιρείται σε δύο υποερωτήματα.
Τα ερωτήματα σχετίζονται με:
α) την αξιοποίηση του πλαισίου των κειμένων (κοινωνικού, ιστορικού, πολιτιστικού, του χώρου και
του χρόνου) με σκοπό την κατανόηση των λόγων και των ενεργειών των υποκειμένων (ατομικών και
συλλογικών) που αναφέρονται στα κείμενα, και των σχέσεων μεταξύ τους,
β) τον εντοπισμό και την ερμηνευτική προσέγγιση σκοπών, στάσεων, βασικών θέσεων και
προθέσεων του συντάκτη / συντακτών των κειμένων, καθώς και την τεκμηρίωση της βασικής ιδέας
του κειμένου,
γ) την αξιολόγηση της συνάφειας ιδεών, επιχειρημάτων, τίτλων, υπότιτλων, εικόνων κ.ά. με μια
θέση, άποψη ή ζήτημα που θέτει το κείμενο και της αποδεικτικής τους αξίας,
δ) τον εντοπισμό και τη συσχέτιση συγκεκριμένων κειμενικών δεικτών που οργανώνουν το κείμενο
ως σημασιοδοτημένη κατασκευή −δηλαδή, οι μαθητές/τριες να εντοπίζουν μέσα στο κείμενο δείκτες
(π.χ. λεξιλόγιο, ρηματικά πρόσωπα, στίξη, εκφραστικά μέσα, τρόπους σύνταξης, κ.ά.) και
να αναγνωρίζουν τη λειτουργία τους στο κείμενο,
ε) την αναγνώριση και την ερμηνευτική προσέγγιση του τρόπου σύνδεσης και οργάνωσης ιδεών,
προτάσεων, παραγράφων ή διαφόρων σημειωτικών τρόπων σε ένα κείμενο, αφού λάβουν οι μαθητές
και οι μαθήτριες υπόψη το επικοινωνιακό πλαίσιο και τα κοινωνικά συμφραζόμενα,
στ) τη σύγκριση των μη λογοτεχνικών κειμένων ως προς τις θέσεις, τον τρόπο πραγμάτευσης του
θέματος, την πειστικότητα, την αποτελεσματική μετάδοση του νοήματος κ.α.

Το δεύτερο θέμα βαθμολογείται με 40 μονάδες, που επιμερίζονται σε κάθε ερώτημα ανάλογα με
τη βαρύτητά τους (15+15+10).

Τα υποερωτήματα, επίσης, βαθμολογούνται ανάλογα με τη βαρύτητά
τους.

Το τρίτο θέμα σχετίζεται με το λογοτεχνικό κείμενο και αφορά στην παραγωγή ερμηνευτικού
σχολίου, με το οποίο επιδιώκεται οι μαθητές και οι μαθήτριες, αφενός να αναπτύσσουν κρίσιμα
θέματα/ερωτήματα που πραγματεύεται το λογοτεχνικό κείμενο, αξιοποιώντας συνδυαστικά
κειμενικούς δείκτες ή και στοιχεία συγκειμένου, αφετέρου να τοποθετούνται/ανταποκρίνονται στα
θέματα/ερωτήματα αυτά, τεκμηριώνοντας τις προσωπικές τους θέσεις. Η προβλεπόμενη έκταση της
απάντησης μπορεί να κυμαίνεται από 100 έως 200 λέξεις.
Το τρίτο θέμα βαθμολογείται με 15 μονάδες.
Στα παραπάνω θέματα χρειάζεται να είναι σαφής και προσεκτική η διατύπωση των ερωτημάτων,
ώστε να αποφεύγονται επικαλύψεις στις απαντήσεις των μαθητριών και των μαθητών.

Το τέταρτο θέμα σχετίζεται με τα μη λογοτεχνικά κείμενα και αφορά στη γραπτή παραγωγή
κριτικού λόγου, 300 έως 400 λέξεις (ανάλογα με τη βαρύτητα του θέματος), το οποίο
ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένο επικοινωνιακό πλαίσιο (σκοπό, πομπό, αποδέκτες, κειμενικό είδος)
και ζητεί από τους μαθητές/τριες την ανάπτυξη τεκμηριωμένης προσωπικής γνώμης, τη συμφωνία ή
τη διαφωνία τους με προβλήματα, θέσεις, στάσεις, στερεότυπα, προκαταλήψεις κ.ά. που θέτει το
κείμενο/θέτουν τα κείμενα αναφοράς.
Το τέταρτο θέμα βαθμολογείται με 30 μονάδες.»

Αυγ 03 2019

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ – ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ – ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ’ ΛΥΚΕΙΟΥ

 

ΕΔΩ ΤΟ ΦΕΚ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΑΛΛΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ



Λήψη αρχείου

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Ομάδα Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών
ΒΙΒΛΙΑ 2019-20
Ι. «Αρχαία Ελληνικά, Φιλοσοφικός Λόγος», Γ΄ τάξης Γενικού Λυκείου, των Μ. Κοπιδάκη, Δ.
Λυπουρλή, κ.ά., έκδοση (Ι.Τ.Υ.Ε.) «Διόφαντος».
ΙΙ. «Αρχαία Ελληνικά, Φάκελος Υλικού Γ΄ τάξης Γενικού Λυκείου»
Ι. Από το βιβλίο: «Αρχαία Ελληνικά, Φιλοσοφικός Λόγος», Γ΄ τάξης Γενικού Λυκείου, των Μ. Κοπιδάκη,
Δ. Λυπουρλή, κ.ά., έκδοση (Ι.Τ.Υ.Ε.) «Διόφαντος».
1. Εισαγωγή:
A. Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ:
Κεφ. Δ2: Οι φιλοσοφικές ιδέες του Σωκράτη. Διαλεκτική, μαιευτική, ειρωνεία. Η αναζήτηση των
ορισμών, η επαγωγική μέθοδος και η ηθική.
Κεφ. Δ3: Η δίκη και ο θάνατος του Σωκράτη.
B. Ο ΠΛΑΤΩΝ:
Κεφ. Ε1: Ο βίος του.
Γ. Πλάτωνος Πρωταγόρας:
α) (Α. Η διάρθρωση του διαλόγου και τα πρόσωπα: «Εισαγωγή…» έως και «Η απάντηση του
Πρωταγόρα και ο μύθος για τη δημιουργία της ανθρώπινης κοινωνίας»)
β) (Β. Η φιλοσοφική σημασία του διαλόγου).
Δ. Πλάτωνος Πολιτεία: Εισαγωγή στην Πολιτεία
α) (1. Νεανικές φιλοδοξίες και απογοητεύσεις, 2. Η συγγραφή της Πολιτείας και 3. Η σκηνοθεσία και
τα πρόσωπα του διαλόγου)
β) (6. Οι τρεις τάξεις, 8. Η αγωγή των φυλάκων, 12. Οι φιλόσοφοι-βασιλείς, 13. Η δικαιοσύνη)
γ) (Η αλληγορία του σπηλαίου, εισαγωγικό σημείωμα)
Ε. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ (Βίος και έργα):
α) («Πότε και πού γεννήθηκε ο Αριστοτέλης-Λίγα λόγια για την καταγωγή του» και «Ο Αριστοτέλης
στην Ακαδημία του Πλάτωνα: μαθητής πρώτα, δάσκαλος στη συνέχεια»).
β) («Ο Αριστοτέλης στη Μακεδονία: δάσκαλος του Αλεξάνδρου», «Επιστροφή του Αριστοτέλη στην
Αθήνα: αρχίζει η τρίτη περίοδος της φιλοσοφικής του δραστηριότητας. Ο Αριστοτέλης διδάσκει στο
Λύκειο» και «Ο Αριστοτέλης εγκαταλείπει οριστικά την Αθήνα-Το τέλος της ζωής του»).
Στ. Αριστοτέλη Ηθικά Νικομάχεια, Εισαγωγή (ολόκληρη)
Ζ. Αριστοτέλη Πολιτικά, Εισαγωγή (ολόκληρη)
ΙΙ. Από το βιβλίο: «Αρχαία Ελληνικά, Φάκελος Υλικού Γ΄ τάξης Γενικού Λυκείου»
Κείμενα αναφοράς από τις παρακάτω θεματικές ενότητες, όπως αυτά εμφανίζονται στον φάκελο
υλικού:
A. Η αντίληψη για τη φιλοσοφία: Η φιλοσοφία και η διαμόρφωση του ανθρώπου (ανθολόγιο
κειμένων με βάση τον φάκελο υλικού)
Α.1 Γιατί φιλοσοφεί ο άνθρωπος;
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Μετά τα φυσικά Α 982b12-28
Α.2 Η πρακτική και πολιτική διάσταση της φιλοσοφίας
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Προτρεπτικός προς Θεμίσωνα, αποσπάσματα 8-9
Α.3 Η φιλοσοφία ως προϋπόθεση για την ευδαιμονία
ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ, Επιστολή στον Μενοικέα, 122
B. Η δημιουργία της ανθρώπινης κοινωνίας και η πολιτική αρετή (Πλάτων, Πρωταγόρας)
Β.4 Ο πρωταγόρειος μύθος: η διανομή των ιδιοτήτων στα ζώα
ΠΛΑΤΩΝ, Πρωταγόρας 320c-321b (ενότητα 2η σχολικού εγχειριδίου, έκδοση (Ι.Τ.Υ.Ε.) «Διόφαντος»)
Β.5 Ο πρωταγόρειος μύθος: η κλοπή της φωτιάς- έντεχνη σοφία και λόγος
ΠΛΑΤΩΝ, Πρωταγόρας 321b-322a (ενότητα 3η σχολικού εγχειριδίου, έκδοση (Ι.Τ.Υ.Ε.) «Διόφαντος»)
Β.6 Ο πρωταγόρειος μύθος: το δώρο του Δία-η πολιτική αρετή ως κοινή και αναγκαία ιδιότητα των
ανθρώπων
ΠΛΑΤΩΝ, Πρωταγόρας 322a-323a (ενότητα: 4η σχολικού εγχειριδίου, έκδοση (Ι.Τ.Υ.Ε.) «Διόφαντος»)
Β.7 Η συγκρότηση της πόλεως
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Πολιτικά Α 1.12, 1253a29-39 (ενότητα 14η σχολικού βιβλίου, που δίνεται σε
μετάφραση, έκδοση (Ι.Τ.Υ.Ε.) «Διόφαντος»)
Γ. Η παιδεία και η αναζήτηση της αλήθειας – η ανθρώπινη φύση και το χρέος του φιλοσόφου
(Πλάτων, Πολιτεία – «η αλληγορία του σπηλαίου»)
Γ.8 Η αλληγορία του σπηλαίου: οι δεσμώτες
ΠΛΑΤΩΝ, Πολιτεία 514a-515c (ενότητα 11η σχολικού εγχειριδίου της έκδοσης (Ι.Τ.Υ.Ε.) «Διόφαντος» με
προσθήκη κειμένου όπως στον φάκελο υλικού)
Γ.9 Η αλληγορία του σπηλαίου: η παιδεία
ΠΛΑΤΩΝ, Πολιτεία 518b-519a (με προσθήκη νέου κειμένου, όπως στον φάκελο υλικού)
Γ.10 Η αλληγορία του σπηλαίου: οι φιλόσοφοι
ΠΛΑΤΩΝ, Πολιτεία 519b-520a (ενότητες: 12η και 13η σχολικού εγχειριδίου, έκδοση (Ι.Τ.Υ.Ε.)
«Διόφαντος»)
Γ.11 Ο χαρακτήρας και οι στόχοι της παιδείας
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Πολιτικά Θ 1.3-2.1, 1337a33-b11 (ενότητα 20η σχολικού εγχειριδίου, έκδοση (Ι.Τ.Υ.Ε.)
«Διόφαντος»)
Δ. Ο άνθρωπος ανάμεσα στους ανθρώπους – η ηθική αρετή (Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια)
Δ.12 Η ηθική αρετή
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Ηθικά Νικομάχεια Β 1. 1-4, 1103a14-b2 (ενότητες: 1η και 2η σχολικού εγχειριδίου,
έκδοση (Ι.Τ.Υ.Ε.) «Διόφαντος»)
Δ.13 Η Ηθική αρετή και η ηθική πράξη
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Ηθικά Νικομάχεια Β 1. 5-8, 1103b2-25 (ενότητες: 3η και 4η σχολικού εγχειριδίου,
έκδοση (Ι.Τ.Υ.Ε.) «Διόφαντος»)
Δ.14 Ηθική αρετή και μεσότητα
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Ηθικά Νικομάχεια Β 6. 4-8, 1106a26-b7 (7η ενότητα σχολικού εγχειριδίου, έκδοση
(Ι.Τ.Υ.Ε.) «Διόφαντος»)
Δ.15 Ορισμός της αρετής
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Ηθικά Νικομάχεια Β 6. 10-13∙16, 1106b18-28∙1106b36-1107a6 (ενότητες: 9η και 10η,
έκδοση (Ι.Τ.Υ.Ε.) «Διόφαντος»)
Ε. Ο άνθρωπος μέσα στην πόλη – η πολιτική αρετή και η πολιτική εξουσία (Αριστοτέλης, Πολιτικά)
Ε.16 Η πόλις
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Πολιτικά Α 1.1∙8, 1252a1-7∙b27-32 (ενότητες: 11η και 12η σχολικού εγχειριδίου, έκδοση
(Ι.Τ.Υ.Ε.) «Διόφαντος»)
Ε.17 Ο άνθρωπος ζῷον πολιτικὸν
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Πολιτικά Α 1. 10-11, 1253a7-18 (ενότητα 13η σχολικού εγχειριδίου, έκδοση (Ι.Τ.Υ.Ε.)
«Διόφαντος»)
Ε.18 Η αρχή της πλειοψηφίας
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Πολιτικά Γ 6.3-4, 1281a39-b10
(νέο κείμενο από τον φάκελο εκπαιδευτικού υλικού)
Ε.19 Το πολίτευμα της δημοκρατίας
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Πολιτικά Δ 4.2-3, 1291b30-39 (ενότητα 19η σχολικού εγχειριδίου)
Στ. Ο άνθρωπος πολίτης του κόσμου – η νέα οικουμένη και η επιμέλεια εαυτού (ανθολόγιο
φιλοσοφικών κειμένων από την ελληνιστική και ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα)
ΣΤ. 20 Ο κοσμοπολίτης άνθρωπος
ΕΠΙΚΤΗΤΟΣ, Διατριβαί, Β.10.1-4 (νέο κείμενο όπως στον φάκελο υλικού)
ΣΤ. 21 Η νέα οικουμένη
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ, Περί Αλεξάνδρου τύχης και αρετής 6 329 A-D (νέο κείμενο από τον φάκελο υλικού)
ΣΤ. 22 Η επιμέλεια του εαυτού
ΜΑΡΚΟΣ ΑΥΡΗΛΙΟΣ, Τα εις εαυτόν, 4.3 (νέο κείμενο όπως στον φάκελο υλικού)
Β. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
1. ΚΕΙΜΕΝΟ
Αδίδακτο πεζό κείμενο αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων της αττικής διαλέκτου.
2. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ – ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ
α. Η ύλη που περιλαμβάνεται στα βιβλία του Γυμνασίου «Αρχαία Ελληνική Γλώσσα» Α΄, Β΄, Γ΄
Γυμνασίου.
β. Ολόκληρη η ύλη που περιλαμβάνεται στο βιβλίο της Α΄ τάξης Γενικού Λυκείου «Εγχειρίδιο
Γλωσσικής Διδασκαλίας» (ενότητες 1 – 21), http://ebooks.edu.gr/new/

ΙΣΤΟΡΙΑ
Ομάδα Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών
ΒΙΒΛΙΟ 2019-20
«Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας” της Γ τάξης Γενικού Λυκείου των Γ. Μαργαρίτη, Αγ. Αζέλη, Ν.
Ανδριώτη, Θ. Δετοράκη, Κ. Φωτιάδη.
Από το βιβλίο: “Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας” της Γ τάξης Γενικού Λυκείου των Γ. Μαργαρίτη, Αγ.
Αζέλη, Ν. Ανδριώτη, Θ. Δετοράκη, Κ. Φωτιάδη.
Ι. ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ
A. Η Ελληνική οικονομία μετά την Επανάσταση
Β. Η Ελληνική οικονομία κατά το 19ο αιώνα
Γ. Οι οικονομικές εξελίξεις κατά τον 20ο αιώνα
ΙΙ. Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1821-
1936)
Α. Εξωτερικός προσανατολισμός και πελατειακές σχέσεις (1821-1843)
Β. Χειραφέτηση και αναμόρφωση (1844 -1880)
Γ. Δικομματισμός και εκσυγχρονισμός (1880-1909)
Δ. Ανανέωση-Διχασμός (1909-1922)
Ε. Εκσυγχρονισμός και επεμβάσεις (1923-1936)
ΙΙΙ. ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1821-1930)
Πρόσφυγες στην Ελλάδα κατά το 19ο αιώνα (Εισαγωγή)
Α. Το προσφυγικό ζήτημα κατά την Ελληνική Επανάσταση (1821-1827)
Γ. Η αποκατάσταση των προσφύγων κατά την περίοδο της μοναρχίας του Όθωνα (1833-
1862)
Δ. Πρόσφυγες και αλυτρωτικά κινήματα κατά το 19ο αιώνα
Πρόσφυγες στην Ελλάδα κατά τον 20ο αιώνα (Εισαγωγή)
Α. Προσφυγικά ρεύματα κατά την περίοδο 1914-1922
Β. Μικρασιατική καταστροφή
Γ. Η αποκατάσταση των προσφύγων
Δ. Η αποζημίωση των ανταλλαξίμων και η ελληνοτουρκική προσέγγιση
Ε. Η ένταξη των προσφύγων στην Ελλάδα
ΙV. ΤΟ ΚΡΗΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΑΠΟ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ
20ου ΑΙΩΝΑ.
Ε. Η περίοδος της αυτονομίας και η ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα

Διάβασε περισσότερα »

Μαΐ 16 2019

Η εγκύκλιος του Υπουργείου για το Λύκειο: Χαρακτηρισμός των διδασκομένων μαθημάτων – Κλάδοι μαθημάτων – Θέματα των εξετάσεων



Λήψη αρχείου

Φεβ 22 2019

ΤΑ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ Γ’ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΙΕΠ

Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής δημοσιοποιεί την πρότασή του για τα Προγράμματα Σπουδών της Γ΄ τάξης του Γενικού Λυκείου όπως έχει αποσταλεί στο Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων (13585/21-12-18), διευκρινίζοντας τα εξής:

  1. Τα Προγράμματα Σπουδών στηρίζονται στη δομή της Γ’ τάξης του Γενικού Λυκείου, όπως έχει εξαγγελθεί στις 3/9/2018, βασικό στοιχείο της οποίας είναι οι τέσσερις Ομάδες Προσανατολισμού με κοινό εξεταζόμενο εξάωρο μάθημα σε όλες τα Νέα Ελληνικά, και τρία εξεταζόμενα εξάωρα μαθήματα σε κάθε Ομάδα (Αρχαία Ελληνικά, Ιστορία, Κοινωνιολογία, Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία, Βιολογία, Πληροφορική, Αρχές Οικονομικής Θεωρίας). Επιπλέον, τα Προγράμματα Σπουδών συμπληρώνονται με την Φυσική Αγωγή (2 ώρες), τα Θρησκευτικά (1 ώρα) και μαθήματα επιλογής (ένα μάθημα 2 ωρών) (ξένες γλώσσες και σχέδιο).
  2. Τα Προγράμματα Σπουδών αποσκοπούν στην εξασφάλιση της δυνατότητας των εκπαιδευτικών να σχεδιάζουν τα μαθήματα και να επιτελούν το έργο τους στην τάξη με άνεση χρόνου. Για τον λόγο αυτόν, η γενναία αύξηση των ωρών διδασκαλίας των εξεταζόμενων μαθημάτων συνοδεύεται από μία προσεκτική και λελογισμένη αύξηση της ύλης.
  3. Τα προγράμματα που δημοσιοποιούνται έχουν σχεδιαστεί για να εξασφαλίσουν την ομαλή μετάβαση μαθητών και εκπαιδευτικών στη νέα δομή, θα ισχύσουν, στη μορφή που προτείνονται, κατά το σχολικό έτος 2019-2020, υποστηρίζονται δε από τα διαθέσιμα σχολικά εγχειρίδια.
  4. Ο καθορισμός της διδακτέας και εξεταστέας ύλης και οι σχετικές οδηγίες θα ακολουθήσουν.

ΓΙΑ ΟΛΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ: http://iep.edu.gr/el/deltia-typou-genika/programmata-spoudon-g-lykeiou-protasi-iep



Λήψη αρχείου

 

Διάβασε περισσότερα »

Οκτ 03 2019

που σκληρά πολεμάτε πάνω στα βουνά

… που σκληρά πολεμάτε πάνω στα βουνά | tanea.gr

Διαμαντής Γιάννης Θ
Στις 7 Απριλίου του 1939 η φασιστική Ιταλία του Μπενίτο Μουσολίνι καταλαμβάνει την Αλβανία. Τα ιταλικά στρατεύματα βρίσκονται πλέον μία ανάσα από τα ελληνικά σύνορα. Ξεκινά έτσι μια περίοδος έντονης νευρικότητας στις σχέσεις των δύο χωρών. Δεκατέσσερις μήνες αργότερα, τον Ιούνιο του 1940, η είσοδος της Ιταλίας στον Β» Παγκόσμιο Πόλεμο, στο πλευρό της ναζιστικής Γερμανίας, κατέστησε φανερό ότι η ημέρα που ο Μουσολίνι θα διέταζε τη στρατιωτική εισβολή στην Ελλάδα δεν θα αργούσε. Η κήρυξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου έρχεται τελικά τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου, μετά την άρνηση του έλληνα δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά να αποδεχθεί το ιταλικό τελεσίγραφο με το οποίο, μεταξύ άλλων, η Ιταλία απαιτούσε το δικαίωμα να καταλάβει μέσω των ενόπλων δυνάμεών της στρατηγικά σημεία του ελληνικού εδάφους. Πριν καν ακόμα χαράξει, οι ιταλικές δυνάμεις επιτίθενται με ταυτόχρονες επιχειρήσεις στην Ηπειρο, στην ορεινή περιοχή της Πίνδου, αλλά και με βομβαρδισμούς στόχων στο εσωτερικό της χώρας. Στόχος του Μουσολίνι και του επιτελείου του είναι ο ιταλικός στρατός, εντός λίγων μόνο εβδομάδων, να έχει καταλάβει όχι μόνο την Ηπειρο και τα νησιά του Ιονίου αλλά ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Η πραγματικότητα όμως θα τους διαψεύσει. Από τις πρώτες κιόλας ημέρες της μάχης, οι Ιταλοί από εισβολείς θα μετατραπούν σε ατάκτως υποχωρούντες και οι έλληνες στρατιώτες με την καίριας σημασίας συμβολή των άμαχων συμπατριωτών τους θα γράψουν μία από τις ενδοξότερες σελίδες της ιστορίας του Β» Παγκοσμίου Πολέμου.

Οκτ 03 2019

Τέχνες εν πολέμω

Αφηγήσεις και αναμνήσεις για τους ανθρώπους της τέχνης και των γραμμάτων που υπηρέτησαν στο αλβανικό μέτωπο το 1940

Τέχνες εν πολέμω | tanea.gr

ΑΛΒΑΝΙΑ – ΔΕΛΒΙΝΟ – 1941 – ΑΛΒΑΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ – ΕΛΥΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ

Γεωργουσόπουλος Κώστας
Είχα την τύχη να συναντήσω στη ζωή μου πληθώρα ανθρώπων που με σημάδεψαν, θετικά και αρνητικά. Και οι δύο αυτές αντίθετες επιρροές μας διαμορφώνουν, φέρουμε, όπως λέει και ο όρος που προηγήθηκε, τα σημάδια τους.
Σήμερα, παραμονή μιας μεγάλης μέρας του γένους (είδατε, γράφω γένους μήπως και παρεξηγηθώ αν γράψω έθνους) η μνήμη μου ταξιδεύει επτά και κάτι δεκαετίες πίσω και χρόνια αργότερα από τότε, αλλά συναντώντας ανθρώπους, φίλους ή δασκάλους, που μετέφεραν στη ζωή τους και στη ζωή μου με το παράδειγμά τους τις ανεξίτηλες εμπειρίες του έπους του «40. Σπεύδω να πω ότι ως εκπαιδευτικός, όλων των βαθμίδων πολύ συχνά, κυρίως μετά το «70 έπεσα σε βαθιά κατάθλιψη, όταν μαθητές μου και φοιτητές μου όχι μόνον δεν μπορούσαν να προσδιορίσουν χρονικά το έπος της Αλβανίας, αλλά αγνοούσαν ακόμη και το ίδιο το γεγονός. Μικρότερα παιδιά πάντως του Δημοτικού Σχολείου, αστικής προέλευσης, μπέρδευσαν τον αντίπαλο άλλοτε με τους Πέρσες κι άλλοτε με τους Τούρκους!
Επανέρχομαι στις εμπειρίες που με συνοδεύουν μια ζωή. Ημουν πολύ μικρό παιδί αλλά οι μνήμες είναι τόσο έντονες και δεν έχουν να κάνουν, όπως είναι λογικό, με γεγονότα, αλλά με συναισθήματα.
Η πιο έντονη εντύπωση είναι όταν γύρισε από το μέτωπο ο αδελφός της μητέρας μου, ένας γεωργός μορφωμένος τουλάχιστον στην παραγωγική διαδικασία και τις νέες μεθόδους καλλιέργειας (διάβαζε πριν από τον πόλεμο εγχειρίδια στα γερμανικά!).
Είχε επιστρατευθεί και είχε υπηρετήσει στην προκεχωρημένη ζώνη με το ορεινό πυροβολικό, όντας πυροβολητής. Οταν γυρίζοντας με τα πόδια από την Αλβανία πέρασε από την πρωτεύουσα του νομού κατευθυνόμενος στο χωριό της γιαγιάς, όπου είχε τα κτήματά του, ήλθε μέσα στις λάσπες και τις ψείρες στο σπίτι μας. Μπήκε και εκείνος ο ψημένος αγρότης έπεσε σε μια καρέκλα και επί ώρα έκλαιγε σαν το μωρό παιδί μουρμουρίζοντας «μας πρόδωσαν. Νικούσαμε και μας άφησαν σαν ρεμπέτ ασκέρι να γυρίσουμε ξυπόλητοι και ψειριασμένοι». Και τρανταζόταν από λυγμούς.
Δεν έχω ξαναδεί άντρα δύο μέτρα να κλαίει και μάλιστα όταν συνήθως άκουγα στη γειτονιά να λένε «οι άντρες δεν κλαίνε»!
Ηρθαν ύστερα τρομερές μέρες: Κατοχή, Εμφύλιος, εκτελέσεις, εκτελέσεις, εκτελέσεις. Πείνα, φακελώματα, αποκλεισμοί, από τον Αννα στον Καϊάφα. Ομως θα μείνω στον τρόπο και στο ήθος των ανθρώπων της Τέχνης που βίωσαν το Αλβανικό, όπως τα διάβασα και τα μελέτησα στα έργα τους και όπως η τύχη το έφερε να τα ρουφήξω από τα ίδια τους τα λόγια.
Δεν θα εξαντλήσω τη συντυχιά μου. Θα πάρω αντιπροσωπευτικές περιπτώσεις από το εύρος των πνευματικών λειτουργημάτων.
Θα ξεκινήσω με μια συνάντηση της ζωής μου από τις πλέον πολύτιμες. Μεγαλώνοντας στην ελληνική επαρχία από το «40 έως το «55 και έχοντας από τον πατέρα μου ένα πάθος για το θέατρο (εκείνος ήταν ένας φανατικός θεατής!), έβλεπα όλους τους περιοδεύοντες στην επαρχία θιάσους. Εκεί είδα την Κοτοπούλη, τον Μυράτ, τον Ηλιόπουλο, τη Συνοδινού, τον Καλλέργη κ.ά. κι εκεί τους έξοχους λαϊκούς θεατρίνους των ένδοξων και τίμιων μπουλουκιών. Ανάμεσά τους τον Λουκά Μυλωνά και τον Χρέλια, δύο μέγιστους κωμικούς που μετέφεραν αιώνων κώδικες του ευρωπαϊκού λαϊκού θεάτρου (της κομέντια ντελ άρτε, της εξτραβαγκάντζας, του μιούζικ χολ κ.λπ.).
Τον Χρέλια τον πλησίασα αργότερα και συχνά βοήθησε με την πείρα του (συνταξιούχος πια) νεώτερους φίλους ηθοποιούς που άντλησαν πολύτιμες πληροφορίες για την οργάνωση, το ρεπερτόριο και τις εργασιακές σχέσεις.
Ο Χρέλιας, όταν αποδήμησε, άφησε στα παιδιά του τα απομνημονεύματά του με την επιθυμία να τα προλογίσω. Ετσι και έγινε. Εκδόθηκαν από τον Καστανιώτη με πρόλογό μου και εκεί διαβάζουμε, όχι μόνο την έξοχη δράση του στη θεατρική περιφέρεια, αλλά τη συνειδητή και εξαίρετη θητεία του ως μαχητή σε προκεχωρημένες θέσεις στην Αλβανία. Δηλώνει ότι έπρεπε να αποδείξει με πράξεις πόσο συκοφαντικά είναι όσα κυκλοφορούν για τους «θεατρίνους» στα αστικά, αλλά και στα λαϊκά «σαλόνια».
Στο μέτωπο της Αλβανίας υπηρέτησε και ο μέγας πεζογράφος και δοκιμιογράφος, ο εκλεκτός θεατρικός ποιητής Αγγελος Τερζάκης. Μας κληροδότησε μάλιστα και ένα πυκνό αλλά εξαντλητικό και σαφές χρονικό του αλβανικού έπους, που αν ήμασταν πολιτεία που τιμά τους αγώνες της για ελευθερία και τιμή, έπρεπε να έχει κάθε χρονιά μοιραστεί στα Λύκεια της χώρας, ώστε να μη μας εκπλήσσει η άγνοια των παιδιών μας για τις ηρωικές σελίδες της πρόσφατης ιστορίας μας.
Ο Τερζάκης δεν γράφει ως ιστορικός. Σημειώνει τα γεγονότα με τη μορφή ημερολογίου, μιας καθημερινής εμπειρίας στην πυρίκαυστη ζώνη. Στο μέτωπο βρέθηκε και ο Γιάννης Τσαρούχης και μνημείωσε σ» ένα σημειωματάριο φτηνό τις εικαστικές του εντυπώσεις. Μ» αυτόν τον τρόπο διέσωσε ένα χρονικό με πορτρέτα συναγωνιστών, ανάμεσα στα οποία και του Οδυσσέα Ελύτη!
Πολλές φορές αυτή η μνημείωση της ιστορικής στιγμής λειτουργεί ως έσχατο αποτύπωμα, αφού τα πρόχειρα πορτρέτα αποτελούν τεκμήρια προλόγου στην αιωνιότητα και πολύτιμα εικαστικά τιμαλφή για αγαπημένα πρόσωπα των μετόπισθεν.
Ετσι θα λειτουργήσουν και οι εικαστικές μνήμες του ποιητή Παπανικολάου που δεν γύρισε ποτέ από το μέτωπο.
Ο Οδυσσέας Ελύτης που βρέθηκε σε προκεχωρημένη γραμμή πυρός αρρώστησε βαριά και χρειάστηκε να μεταφερθεί σε κινητό νοσοκομείο και ύστερα στα Γιάννινα. Ομως η ποιητική του συνείδηση λειτούργησε με άκρα ευαισθησία, τόσο ώστε αμέσως μετά τον πόλεμο γράφτηκε το μέγα επικολυρικό του ποίημα «Ασμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας», ένα ηρωικό ρέκβιεμ που μαζί με το έξοχο «Μπολιβάρ» του Νίκου Εγγονόπουλου, άλλου στρατευμένου στο μέτωπο ποιητή και ζωγράφου, αποτελούν δύο μείζονα ποιητικά τεκμήρια για τις βαθιές εγγραφές στη συνείδηση των ευαίσθητων λογοτεχνών μιας μοναδικής ιστορικής θητείας στην τιμή της πατρίδας (λέτε να βρω τον μπελά μου που μιλάω για πατρίδα;).
Ο Ελύτης στο κορυφαίο έργο του «Το άξιον εστί» και σ» ένα από τα αναγνώσματα καταγράφει την τρομερή στην κόψη του ξυραφιού πορεία των ψειριασμένων στρατιωτών στο χιονισμένο μέτωπο ανάμεσα στις βολές των πυροβόλων, στους βομβαρδισμούς των εχθρικών αεροπλάνων και στα βογκητά των τραυματιών, καθώς τους μεταφέρουν μέσα στην καταιγίδα φύσης και μάχης οι τραυματιοφορείς στα πρόχειρα νοσοκομεία στα μετόπισθεν.
Είχα την ευτυχία να συνομιλώ για ώρες για την τέχνη και τη ζωή με τον Μάνο Κατράκη. Και είχα απολαύσει (αν αυτό το ρήμα επιτρέπεται) τις αφηγήσεις του από το μέτωπο. Είχε στρατευτεί με κρητικό λόχο, από κείνους που άφησαν ηρωικές αναμνήσεις στους στρατιώτες της αλβανικής εποποιίας.
Ο Κατράκης ξεκίνησε την καλλιτεχνική του πορεία ως χορευτής κρητικών χορών. Ετσι, ως μέλος μιας ομάδας κρητών χορευτών, κλήθηκε να συμμετάσχει σε μια παράσταση του «Ερωτόκριτου» που είχε διασκευαστεί για τη σκηνή του Θεάτρου Μαρίκας Κοτοπούλη. Ετσι γοητεύτηκε από το σκηνικό γεγονός και πέρασε στην άλλη όχθη, του θεάτρου, τόσο γρήγορα, ώστε ο πρώτος του ρόλος ήταν στο ίδιο έργο ο Κρητικός που μονομαχεί με τον Ερωτόκριτο. Ο Κατράκης όταν αναφερόταν στο Αλβανικό περιέγραφε τη δράση του σχεδόν με χορευτικούς κώδικες, αφού αυτός, πανύψηλος ντελικανής, εξέφραζε μια θεατρική αισθητική στην κίνηση, που την είχε καταστήσει αισθητική του θεάτρου.
Στο μέτωπο βρέθηκαν ο Αλέκος Σακελλάριος, ο Τσιφόρος, ο Γιώργος Οικονομίδης που είχε γράψει και τους στίχους του «Κορόιδο Μουσολίνι». Ο δε Σακελλάριος σκετς σατιρικά που κατέβηκαν στην επιθεωρησιακή σκηνή να τα ερμηνεύσουν οι μεγάλες Κοτοπούλη, Κατερίνα, Ντιριντάουα και βεβαίως η έξοχη Δανάη.
Εκαναν όλοι οι άνθρωποι του πολιτισμού το καθήκον τους όπως το έκανε ο Αισχύλος, ο ποιητής του Ακάθιστου Υμνου, ο Χουρμούζης, ο Μαβίλης και στο αντάρτικο ο Ρώτας, ο Μπαχαριάν, ο Ξένος, ο Σεβαστίκογλου, ο Μέμος Μακρής. Και όπως θα το ξανάγραφε ο Ελύτης: «Τώρα τι κάνουμε;».

Οκτ 03 2019

28η Οκτωβρίου 1940 : Μια μεγαλειώδης στιγμή ανάτασης

Ο φωτογραφικός φακός και οι διανοούμενοι της εποχής καταθέτουν τη μαρτυρία τους για τις πρώτες ημέρες της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

| 28.10.2018 – 08:00  ΤΟ ΒΗΜΑ

28η Οκτωβρίου 1940 : Μια μεγαλειώδης στιγμή ανάτασης | tovima.gr
«Δευτέρα, 28. Κοιμήθηκα δύο το πρωί, διαβάζοντας Μακρυγιάννη. Στις τρεις και μισή μια φωνή μέσα από το τηλέφωνο με ξύπνησε: «Εχουμε πόλεμο». Τίποτε άλλο, ο κόσμος είχε αλλάξει. Η αυγή, που λίγο αργότερα είδα να χαράζει πίσω από τον Υμηττό, ήταν άλλη αυγή: άγνωστη. Περιμένει ακόμη εκεί που την άφησα. Δεν ξέρω ακόμη πόσο θα περιμένει, αλλά ξέρω πως θα φέρει το μεγάλο μεσημέρι». Στις 28 Οκτωβρίου 1940 ο Γιώργος Σεφέρης, προϊστάμενος τότε της Διεύθυνσης Εξωτερικού Τύπου στο υφυπουργείο Τύπου και Τουρισμού, πληροφορείται από πρώτο χέρι την εμπόλεμη κατάσταση της χώρας. Το ιταλικό τελεσίγραφο που επιδίδεται ξημερώματα από τον πρέσβη της Ιταλίας Εμανουέλε Γκράτσι στον Ιωάννη Μεταξά δεν του είναι αναπάντεχο: οι «Μέρες» του διπλωμάτη ποιητή, όπως και το «Πολιτικό Ημερολόγιό» του (αμφότερα από τις εκδόσεις Ικαρος), προδίδουν το δύσθυμο πολεμικό κλίμα που σε όλο το 1940 συνόδευε την επίδραση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην ουδέτερη Ελλάδα. Για τον ίδιο, η αίσθηση των αρχικών ωρών του πολέμου δεν είναι απελευθερωτική. Εχει καθήκοντα να επιτελέσει, να μεταφέρει το διάγγελμα του Μεταξά στο υπουργείο, να δακτυλογραφήσει το διάγγελμα του βασιλιά Γεωργίου Β’, ελλείψει δακτυλογράφων, να απαγορεύσει τη μετάδοση τηλεγραφημάτων των ιταλών και γερμανών ανταποκριτών. Ταιριαστή η σεφερική όψη των πραγμάτων, γιατί δίνει το ανεξιχνίαστο των πρώτων στιγμών της εισόδου σε μια μεγάλη περιπέτεια που προορίζεται να σημαδέψει ανεξίτηλα την Ελλάδα του 20ού αιώνα.
Πώς ακριβώς είναι το κλίμα του πολεμικού αυτού φθινοπώρου; Πολλοί – φωτογράφοι, λογοτέχνες, απλοί άνθρωποι – αισθάνονται την ανάγκη να το δουν στον δρόμο. Ο ίδιος ο Σεφέρης γράφει «κατέβηκα στους δρόμους για να ιδώ τα πρόσωπα. Το πλήθος έσπαζε τα τζάμια των γραφείων της Αλα Λιτόρια», της ιταλικής αεροπορικής εταιρείας. «Βουκουρεστίου και Σταδίου» σημειώνει την τοποθεσία ο Γιώργος Θεοτοκάς, ο οποίος επίσης περιγράφει τη σκηνή ως αυτόπτης στα «Τετράδια Ημερολογίου» (εκδ. Εστία). «Η γενική εντύπωση είναι ότι θα περάσουμε ειρηνικό χειμώνα. Την άνοιξη πια ο Θεός βοηθός!» ήταν η δική του καταγραφή στις 27 Οκτωβρίου. Το πρωί της επομένης όμως ξυπνά «με τις καμπάνες που σημαίνουν την κήρυξη του πολέμου και τον πρώτο συναγερμό». Ο «ωραιότατος καιρός» και η «έξαψη» που νιώθει γύρω του δίνουν «στην ημέρα που αρχίζει μια όψη εορτάσιμη, πανηγυρική». Από την Κηφισιά, όπου μένει, παίρνει το λεωφορείο για την Αθήνα, ξεχνιέται διαβάζοντας εφημερίδα, όχι όμως τόσο ώστε να μην παρατηρήσει ότι «οι επιβάτες μιλούν για τον πόλεμο με πολλή ψυχραιμία και κάποτε με ευθυμία». Μετά τους Αμπελοκήπους βλέπει μια στρατιωτική μονάδα: «Οι στρατιώτες είναι άοπλοι. Είναι πολύ νέοι και καλά ντυμένοι. Τραγουδούν, γελούν, και παίζουν φάπες, κάνουν σαν παιδιά που ξεκινούν για μια ευχάριστη εκδρομή». Αργότερα, «πλήθη νέων, με στολές της ΕΟΝ ή με πολιτικά, έχουν χυθεί στους κεντρικούς δρόμους με λάβαρα, σημαίες, δάφνες, μουσικές. […] Ο κόσμος συμμετέχει σ’ αυτές της εκδηλώσεις, χειροκροτεί, ζητωκραυγάζει. Είχα πολλά, πάρα πολλά χρόνια να δω τέτοιο ενθουσιασμό στην Αθήνα. Αισθάνεται κανείς ένα πάθος μες στον αέρα […]. Και μια τέλεια εθνική ενότητα». Σχηματίζεται αυθόρμητα μια διαδήλωση προς τη λεωφόρο Κηφισίας που αποδοκιμάζει την ιταλική πρεσβεία και φωνάζει «ζήτω» έξω από τη βρετανική – «όταν πέρασε από τη γερμανική πρεσβεία κράτησε απόλυτη σιγή».
Οπωσδήποτε, η έξαψη κατακάθεται γρήγορα. Σε όλες τις μαρτυρίες της εποχής εμφανίζονται οι συνεχόμενοι συναγερμοί που διακόπτουν εργασία, συναντήσεις, μετακινήσεις. Οι ειδήσεις από το μέτωπο τις πρώτες ημέρες του Νοεμβρίου είναι συγκεχυμένες. Αναδεικνύεται η «δυσκολία ν’ αλλάξεις ένα σωρό ανθρώπους», κατά τον Σεφέρη, «να τους κάνεις, από ουδέτεροι που ήταν, πολεμικούς». Ο Θεοτοκάς συναντά «μια γριά προσφυγίνα», πανικόβλητη, της οποίας η μνήμη πηγαίνει στο 1922 και του μιλά «για την καταστροφή της Σμύρνης, για τα πτώματα στους δρόμους». Στις 18 Νοεμβρίου φτάνουν στην πρωτεύουσα λεωφορεία με τους πρώτους τραυματίες. Η περίσταση αποκτά χαρακτήρα πανηγυρικό, όπως και στις περιπτώσεις της κατάληψης της Κορυτσάς και του Αργυροκάστρου, ωστόσο ο Θεοτοκάς εντοπίζει τον «αέρα του Πολέμου»: «Υπήρχε στον αέρα μια βαριά θλίψη, ανακατωμένη με τις ζητωκραυγές, με τη χαρά των πρώτων νικών μας, με την τραχύτητα των συναισθημάτων μας όλων αυτών των ημερών». Η συσκότιση καθιστά την Αθήνα παράξενη πολιτεία: τη «βαριά μαυρίλα» της με τον «υπόκωφο θόρυβο της ζωής» τη διασπούν τα «χλωμά γαλάζια φώτα των αυτοκινήτων», γράφει ο Θεοτοκάς – «αυτοκίνητα με μαβιά φώτα, σαν φώτα κλινικής» βλέπει κι ο Σεφέρης. Οσοι για λόγους ηλικίας, υγείας, διοικητικών αναγκών έχουν μείνει σε αυτή την πόλη πιέζονται ψυχολογικά από την απουσία από μια κοινή προσπάθεια: γνωστοί του Θεοτοκά τού εκμυστηρεύονται ότι ντρέπονται τη σύζυγό τους ή ότι η μητέρα τους τούς προτρέπει να στρατευτούν.
Επίζηλη είναι η θέση των ήδη επιστρατευμένων Αγγελου Τερζάκη και Οδυσσέα Ελύτη. Ο πρώτος έχει φύγει για το μέτωπο από νωρίς – «Ολη η κακομοίρα η Ρωμιοσύνη μάς χαιρέτησε στο πέρασμά μας. Νέοι, γέροι, γυναίκες, παιδιά. Μας στέλνουν φιλιά. Κάνανε το σταυρό τους κι ύστερα σηκώνανε στον ουρανό τα χέρια» γράφει στις «Προσωπικές σημειώσεις» (από τις εκδόσεις Αστρολάβος / Ευθύνη) -, ενώ ο δεύτερος στα μέσα Νοεμβρίου μπορεί ήδη να λέει στον Θεοτοκά: «Σου γράφω καθισμένος τρακόσια μέτρα απέναντι από τους Ιταλούς». Ο κριτικός Γιώργος Κατσίμπαλης είναι κι αυτός αξιωματικός, σε μια πυροβολαρχία, έστω κι αν είναι λίγο «έξω από την Αθήνα». Ο συγγραφέας Γιάννης Μπεράτης, ο ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Τσάτσος, οι πολιτικοί Γεώργιος Καρτάλης, Ηλίας Τσιριμώκος, Παναγιώτης Κανελλόπουλος επιχειρούν να στρατευτούν. Ο 39χρονος Θεοτοκάς αναζητεί τρόπο κατάταξης ως εθελοντής, ωστόσο απολύεται ξαφνικά και μαθαίνει ότι «υπάρχει κάπου κάποιος φάκελός μου από τον οποίο ορισμένοι μυστηριώδεις αρμόδιοι έβγαλαν το συμπέρασμα ότι πρέπει να απομακρυνθώ από το στρατό ως «αριστερίζων»». Κατορθώνει τελικά μετά από τρεις μήνες να τοποθετηθεί σε λόχο ειδικοτήτων με την προοπτική να εκπαιδευτεί στους όλμους. Ο 56χρονος Αγγελος Σικελιανός, λίγο παρορμητικά, λίγο θεατρικά, κατά τον Σεφέρη, «μιλά για να πάει στο μέτωπο. Εγώ: «Θα πάτε στο μέτωπο, κ. Σικελιανέ;». Με κοιτάζει λίγο από ψηλά: «Αλλά τι; Ολο στο γραφείο θα καθόμαστε;» μ’ ένα τόνο τέλειας περιφρόνησης για μένα το γραφειοκράτη, ας πούμε». Ο Σικελιανός ζητεί να τον συνοδεύσει στο μέτωπο η γυναίκα του («μου λέει πως θα πεθάνει, αν πάω μόνος») – ο υφυπουργός Θεολόγος Νικολούδης, στον οποίο μεταφέρεται το αίτημα, γίνεται έξαλλος: «Να πάει μόνος του ή να μην πάει καθόλου!».
«Απροσδόκητα οι Ελληνες γίνονται ήρωες» γράφει ο Ρόντρικ Μπίτον στη βιογραφία του Γιώργου Σεφέρη «Περιμένοντας τον άγγελο» (εκδ. Ωκεανίδα). Η αισιοδοξία αυτών των ηρωικών ημερών του Νοεμβρίου θα πάρει σταδιακά σκοτεινότερη χροιά, όσο οι απώλειες θα αρχίσουν να γίνονται αισθητές (ο Οδυσσέας Ελύτης τραυματίζεται βαριά, ο κοινός φίλος των Ελύτη και Σεφέρη ποιητής Γιώργος Σαραντάρης σκοτώνεται), όσο η ανάμειξη της Γερμανίας στον ελληνοϊταλικό πόλεμο γίνεται όλο και πιο πιθανή, όσο ο ορίζοντας των πιθανοτήτων στενεύει. Ως τότε μένουν στη συλλογική μνήμη οι εικόνες των μικροπωλητών που πουλούν τσαρούχια, των φαντάρων που ξεκινούν για το μέτωπο, των αφισών των θεατρικών έργων που κοροϊδεύουν τον Μουσολίνι από σκηνής. Προτού γίνει έπος, Κατοχή, Αντίσταση και αργότερα φτάσει στην εμφύλια τραγωδία, το ’40 υπήρξε μια στιγμή ανάτασης.

Σεπ 24 2019

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 (φάκελος υλικού Αρχαία Ελληνικά Γ’ Λυκείου Προσανατολισμού) : ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ, Επιστολή στον Μενοικέα, 122: Η φιλοσοφία ως προϋπόθεση για την ευδαιμονία

Ο Επίκουρος, ιδρυτής μιας από τις πιο σημαντικές φιλοσοφικές σχολές της ελληνιστικής εποχής, γεννήθηκε στη Σάμο το 341 π. Χ. από Αθηναίους γονείς. Έχοντας ταξιδέψει πολύ και έχοντας δημιουργήσει ενεργούς κύκλους οπαδών στη Λάμψακο και στη Μυτιλήνη, μετακομίζει στην Αθήνα γύρω στο 306 π. Χ.  Εκεί ιδρύει μια αυθεντική φιλοσοφική σχολή και προσελκύει μεγάλο αριθμό μαθητών στον Κήπο του, έναν ιδιόκτητο χώρο έξω από τα όρια της πόλης, όπου συναντιούνται οι Επικούρειοι. Πεθαίνει το 271 π. Χ. Ο Επίκουρος παραδίδει μια φιλοσοφική ερμηνεία του κόσμου και του χώρου μέσα σε αυτόν που καταλαμβάνεται από τους ανθρώπους, και μέσα στις προθέσεις του είναι να μπορέσει να δώσει απαντήσεις στον αντικειμενικό σκοπό να καταφέρει κάποιος να επιτύχει και να έχει μια σταθερή και ευτυχισμένη ζωή. (Η ιστορία της φιλοσοφίας Umberto Eco/Riccardo Fedriga τ. 2 σελ. 16,18, Το Βήμα).

Ενδεικτικές Δραστηριότητες

Α. Τι λέει το κείμενο;

  1. Πώς συνδέεται η φιλοσοφία με την εὐδαιμονίαν σύμφωνα με τον Επίκουρο; Τι προσφέρει στους μεγαλύτερους και τι στους νεότερους;

Για τον Επίκουρο δεν υπάρχει κατάλληλη ηλικία για να ασχοληθεί κανείς με τη φιλοσοφία. Η επιδίωξη της σοφίας πρέπει να ξεκινά από την παιδική ηλικία και να συνοδεύει αλλά και να διαμορφώνει τον άνθρωπο καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Αυτό είναι πολύ σημαντικό για τον Επίκουρο, για τι η φιλοσοφία εξασφαλίζει σε όλους τους ανθρώπους την υγεία της ψυχής, πράγμα που είναι το μέσο για την επίτευξη της ευδαιμονίας. Όλοι οι άνθρωποι θέλουν να ζήσουν μια ευτυχισμένη ζωή και αυτό το θεωρούν υπέρτατο σκοπό τους, άρα από το μέσο που οδηγεί σ’ αυτό ,δηλαδή τη φιλοσοφία, δεν μπορεί να αποκλείεται κανείς ούτε νέος ούτε γέρος, αλλά ούτε φτωχός ή πλούσιος, δούλος ή ελεύθερος, πολίτης ή μη.

«Ο προτρεπτικός αυτός λόγος προς τη φιλοσοφία είναι, μάλλον για πρώτη φορά στην ιστορία της φιλοσοφίας, μια ανοικτή (στον αντίποδα της πολιτικής ή πνευματικής αριστοκρατίας) πρόσκληση σε όλους τους ανθρώπους: νέους και γέρους πρώτα, αλλά -μπορεί κάποιος να συμπληρώσει με βάση τα όσα γνωρίζουμε- και προς άνδρες και γυναίκες, ελεύθερους και δούλους, μορφωμένους και αμόρφωτους, πλούσιους και φτωχούς. Ίσως η μόνη διάκριση που υφίσταται να ειναι ανάμεσα σε εκείνους που επιθυμούν να φιλοσοφήσουν και σε εκείνους που δεν επιθυμούν. Ωστόσο και οι τελευταίοι, αν ακούσουν την αληθινή (δηλ. την επικούρεια) φιλοσοφία και τον σκοπό της, θα προστρέξουν στο κάλεσμα της.» (Γ. Ζωγραφίδης «Επίκουρος, Ηθική η θεραπεία της ψυχής» , ΤΟ ΒΗΜΑ σελ. 394)

Ο νέος άνθρωπος με τη φιλοσοφία αποκτά ωριμότητα και σύνεση και έτσι ρυθμίζει τη ζωή του ορθά, ιεραρχεί τους στόχους του, απαλλάσσεται από την πλεονεξία, με αποτέλεσμα να μην βασανίζεται από την αγωνία για το μέλλον.

«Πάνω απ’ όλα πάντως πρέπει κανείς να εφαρμόζει την πειθαρχία των επιθυμιών, πρέπει να μάθει να αρκείται σε αυτό που είναι εύκολο να αποκτήσει, σε αυτό που ικανοποιεί τις βασικές ανάγκες της ύπαρξης και να μάθει να αρνείται ό,τι είναι περιττό. Συνταγή απλή που όμως επιφέρει μια ριζική ανατροπή του τρόπου ζωής: γεύματα λιτά, ρούχα απλά, απόρριψη πλούτου, τιμών και αξιωμάτων μια ζωή απόρριψης.» (Pierre Hadot «Τι είναι η αρχαία ελληνική φιλοσοφία σελ. 172 ΙΝΔΙΚΤΟΣ)

Γι’ αυτό αναφέρει στο κείμενο ότι ο νέος θα χαρακτηρίζεται από γεροντική ωριμότητα και δεν θα φοβάται το μέλλον, αφού δεν επιδιώκει τίποτα που να του προκαλεί άγχος και αδημονία και υπέρμετρες φροντίδες.

Από την άλλη στους ηλικιωμένους μεγάλη δύναμη έχει η μνήμη για τα περασμένα, αφού το παρελθόν είναι μεγαλύτερο σε διάρκεια από το προσδοκώμενο μέλλον. Οι αναμνήσεις λοιπόν, από μια συγκρατημένη ζωή, από μια σοφά βιωμένη ζωή θα γεμίζει ικανοποίηση τον άνθρωπο καθώς θα χαίρεται τα αγαθά που του χάρισε μια μετρημένη ζωή.

«Στην τρίτη περίοδο (επανα)κατατίθεται το συμπέρασμα, η κεντρική θέση δηλαδή του φιλοσόφου: Ὥστε φιλοσοφητέον καὶ νέῳ καὶ γέροντι, πλαισιωμένο από ένα δεύτερο επιχείρημα, και πάλι συμμετρικό:

Β1: Οι νέοι, καθώς θα οδηγούνται προς τα γηρατειά, θα τείνουν να διασώσουν τη νεότητά τους, μέσα από την ευγνωμοσύνη για όσα ζουν.

Β2: Οι ηλικιωμένοι, θα νιώθουν νέοι μέσα στα γηρατειά τους, καθώς θα αναπτύσσουν την έλλειψη φόβου για το μέλλον.

Η θέση που εδώ εννοείται: τόσο η ευγνωμοσύνη για τη ζωή, όσο και η αφοβία για τα μελλοντικά δεινά ή τον θάνατο αποτελούν μια φιλοσοφική στάση ζωής.

μήτε μελλέτω, μήτε κοπιάτω, φιλοσοφητέον, μελετᾶν χρή: Οι φράσεις αυτές έχουν τον έντονο δεοντολογικό χαρακτήρα (προστακτικές, ρημ. επίθετο –τέος, που δηλώνει το δέον, χρὴ +απαρέμφατο)· και ταιριάζουν στο γραμματειακό είδος: λόγος προτρεπτικός/διδακτική επιστολή.» Βασίλειος Μπετσάκος Επιμορφωτικό Υλικό για τα Αρχαία Ελληνικά Γ’ Λυκείου

« Εφόσον η φιλοσοφία φέρνει την ευδαιμονία, είναι μια δραστηριότητα αναγκαία για κάθε ηλικία και διαρκώς επείγουσα. Η αδιαφορία προς τη φιλοσοφία καθυστερεί, αν όχι ματαιώνει, την πορεία προς τον σκοπό της ζωής. Αυτό αποτελεί πεποίθηση του Επίκουρου, που θέλει ως κοινό για τις φιλοσοφικές του διδασκαλίες τον μέσο άνθρωπο. Ο νέος δεν έχει ολοκληρωμένη εκπαίδευση, άρα μπορεί να πλησιάσει τη φιλοσοφία αδέσμευτος ακόμη από τα βαρίδια της περιττής γνώσης (η άρνηση της παιδείας από τον Επίκουρο γίνεται και εδώ φανερή), ενώ ο γέρος συνεχίζει να ζει μέσα στα αγαθά  της φιλοσοφίας, εξασφαλίζοντας τις ευχάριστες αναμνήσεις του.  [….] Η διαφορά του γέρου από τον νέο είναι ως προς τη βιωμένη ευτυχία. Αν ο νέος έχει την ελπίδα αλλά και τον φόβο, ο άλλος έχει τη μνήμη -βασικό όρο της επικούρειας ευδαιμονίας. Βλ. Επίκουρος, Κύριαι δόξαι XVII. Πρβ. Ἐπικούρου Προσφώνησις 19, όπου ο γέρος, ξεχνώντας τα περασμένα αγαθά, γίνεται νέος».   (Γ. Ζωγραφίδης «Επίκουρος, Ηθική η θεραπεία της ψυχής» , ΤΟ ΒΗΜΑ σελ. 395, 396)

  1. Για πολλούς φιλοσόφους της αρχαιότητας η ευτυχία (εὐδαιμονία) αποτελεί τέλος (απώτερο σκοπό) της ανθρώπινης ζωής. Ποια φράση της επιστολής επαληθεύει ότι το ίδιο ισχύει και για τον Επίκουρο;

 Η φράση που δείχνει ότι και ο Επίκουρος, όπως όλοι οι φιλόσοφοι, επιδιώκει την ευδαιμονία και στόχος της φιλοσοφικής τους δραστηριότητας είναι να δείξουν τον δρόμο στους ανθρώπους προς αυτήν είναι η τελευταία του κειμένου: «εἴπερ παρούσης μὲν αὐτῆς πάντα ἔχομεν, ἀπούσης δὲ πάντα πράττομεν εἰς τὸ ταύτην ἔχειν»: όταν έχουμε την ευδαιμονία, έχουμε τα πάντα, όταν απουσιάζει από τη ζωή μας, κάνουμε τα πάντα ,για να την κατακτήσουμε.

«Ο Επίκουρος αυτό θεώρησε και αυτό έζησε ως το μεγαλύτερο πρόβλημα της ανθρώπινης ζωής: το «πώς μπορώ να είμαι ευτυχισμένος» δηλαδή ποια είναι η ιδανική μορφή ζωής που μπορώ να ζήσω. Και δεν ήταν ένα θεωρητικό ερώτημα. Την εποχή εκείνη οι φιλόσοφοι πίστευαν ότι μπορεί να απαντηθεί όχι μόνο στα λόγια αλλά και από την ίδια τη ζωή. Και το πρώτο βήμα ήταν η επιλογή της κατάλληλης φιλοσοφικής σχολής: όταν την επέλεγες, δεν επέλεγες απλώς μια μέθοδο να γνωρίζεις, ένα τρόπο να σκέφτεσαι ή κάποιες συγκεκριμένες γνώσεις· επέλεγες έναν τρόπο να ζήσεις.

Κορεσμένος από φιλοσοφικές συζητήσεις που δεν οδηγούσαν σε κάτι ωφέλιμο για την ανθρώπινη ζωή, ο Επίκουρος δεν δίστασε να διεκδικήσει για την φιλοσοφία τον ανώτερο δυνατό στόχο: να καθοδηγήσει τον χαμένο άνθρωπο μέσα από τις αντιξοότητες της προσωπικής και δημόσιας ζωής του, να κατακτήσει την ευτυχία εδώ και τώρα. Η φιλοσοφία δεν είναι απλώς μια μέθοδος που τη χρησιμοποιείς για τον σκοπό σου και μετά σου είναι άχρηστη· είναι ο δρόμος και το τέρμα μαζί. «Στις άλλες ασχολίες το αποτέλεσμα έρχεται αφού αυτές ολοκληρωθούν. Στην φιλοσοφία αντίθετα συνδυάζεται το τερπνό με τη γνώση. Η απόλαυση δεν έρχεται μετά τη μάθηση αλλά πάνε μαζί. […]

Ο μόνος τρόπος ζωής που οδηγεί στην ευτυχία είναι ο φιλοσοφικός. Δεν είναι μια ζωή χαμένη στην ερημική γαλήνη των μελετών, αλλά μια άσκηση των αρετών στην χαρούμενη κοινότητα των φίλων.» (Κάλφας, Ζωγραφίδης «Αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι» σελ. 180, 190 ΤΟ ΒΗΜΑ)

Β. Ας εμβαθύνουμε στο νόημα του κειμένου

  1. Να σχολιάσετε σε μία παράγραφο εκατό (100) περίπου λέξεων την φράση του Επίκουρου: οὔτε γὰρ ἄωρος οὐδείς ἐστιν οὔτε πάρωρος πρὸς τὸ κατὰ ψυχὴν ὑγιαῖνον.

Διάβασε περισσότερα »

Σεπ 17 2019

Οδηγίες για τη διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας και των Αρχαίων Ελληνικών στη Γ΄ τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου και Γ΄ και Δ΄ τάξεις Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2019-2020



Λήψη αρχείου

Σεπ 16 2019

Ενότητα 2η (Αρχαία Ελληνικά Προσανατολισμού): Η πρακτική και πολιτική διάσταση της φιλοσοφίας Αριστοτέλους «Προτρεπτικός προς Θεμίσωνα, 8-9»

Εισαγωγικά

Το έργο Προτρεπτικός ή Προς Θεμίσωνα ανήκει στην πρώιμη φιλοσοφική δραστηριότητα του Αριστοτέλη (προ του 351 π.Χ.  ) και έχει διττό στόχο:

α) να συμβουλέψει τον Θεμίσωνα, έναν άγνωστο Κύπριο βασιλιά, να ασχοληθεί με τη φιλοσοφία με απώτερο στόχο την ευδαιμονία, θυμίζοντας έτσι το πλατωνικό πρότυπο του φιλόσοφου βασιλιά,

β) να απαντήσει στον «Περί Αντιδόσεως» λόγο του Ισοκράτη, όπου ο ρήτορας ασκεί πολεμική στον Πλάτωνα και την Ακαδημία, υποστηρίζοντας την αξία της ρητορικής, ως παράγοντα παιδείας, καθώς στηρίζεται στην πείρα της πραγματικότητας. Από την άλλη κατηγορεί το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Ακαδημίας, για τον ανώφελο θεωρητικό της χαρακτήρα.

Ο Αριστοτέλης υπερασπίζεται τη φιλοσοφία και αντικρούει τον πρακτικό χαρακτήρα που της αποδίδει ο Ισοκράτης. Για τον Αριστοτέλη φιλοσοφία σημαίνει να υιοθετούμε φιλοσοφικό τρόπο σκέψης για τα πράγματα. Μας καλεί να ερευνούμε και να εξετάζουμε τη ζωή μας σε μια διαρκή πορεία προς το γνῶθι σαὐτόν. « Η ουσία  της ηθικής φιλοσοφίας που παρουσιάζει ο παρών λόγος είναι η αυτογνωσία και ευδαιμονία στην οποία καταλήγει ο άνθρωπος με τη φιλοσοφική γνώση που είναι και γνώση ηθικών αρχών, η οποἰα τον βοηθά να ρυθμίσει την προσωπική του ζωή» (Τριαντάρη σελ. 406)

Η ΔΟΜΗ

α. Η διάκριση των εσωτερικών και εξωτερικών αγαθών και η σημασία της φιλοσοφίας.

β. Η υπόσταση της φιλοσοφίας: η θεωρητική γνώση και οι αρετές της ψυχής.

γ. Η πρακτική σοφία, η ανωτερότητα και η αυτοαξία της φιλοσοφίας.

δ. Η φρόνηση ως έννοια και τελικός σκοπός στην ανθρωπολογική αντίληψη του Προτρεπτικού.

Η παραπάνω διάταξη αποσκοπεί να αναδείξει όχι μόνο τη θεωρητική δραστηριότητα αλλά και την πρακτική της φιλοσοφίας και επιπλέον την ανάδειξή της στην ηθικοπολιτική διανόηση του Προτρεπτικού. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, εάν αναλογιστούμε, όπως αποδεικνύεται και από την ερμηνευτική σημασία του κειμένου, ότι η φρόνηση είναι ισοδύναμη με τη φιλοσοφία, δηλαδή έχει τη σημασία της θεωρητικής γνώσης της αλήθειας, όσο και τη σημασία της ηθικής γνώσης και πρακτικής σοφίας. (Τριαντάρη σελ. 452)

Ενδεικτικές Δραστηριότητες

Α. Τι λέει το κείμενο;

  1. Στην πρώτη παράγραφο αναπτύσσεται ένας συλλογισμός. Να εξηγήσετε πώς συνδέονται μεταξύ τους οι λέξεις του κειμένου: ὑποκείμενα, χρῆσις, ἐπιστήμης, φιλοσοφητέον, ὠφελίμως.

Ο συλλογισμός:

Α’ προκείμενη:  το σώμα και τα σχετιζόμενα με αυτό είναι εργαλεία των οποίων μπορούμε να κάνουμε κακή χρήση.

Β’ προκείμενη: η γνώση της επιστήμης (=φιλοσοφίας) μπορεί να βοηθήσει να τα αξιοποιήσουμε σωστά.

Συμπέρασμα: πρέπει λοιπόν να φιλοσοφούμε, για να ζούμε σωστά και ωφέλιμα.

Οι όροι ὑποκείμενα, χρῆσις, ἐπιστήμης, φιλοσοφητέον, ὠφελίμως συνδέονται ως εξής:

Το σώμα και όσα συνδέονται με αυτό μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μέσον και εργαλείο (ὑποκείμενα). Αυτά έχουν κάποια χρήση (χρῆσις) που είναι κατάλληλη για να υπηρετήσει το σκοπό τους. Η επιστήμη (ἐπιστήμης) μας καθιστά γνωστή αυτή τη χρήση. Πρέπει, λοιπόν να κατέχουμε αυτή τη γνώση (φιλοσοφητέον), η οποία συντελεί, ώστε να τα διαθέτουμε ορθά και να ζούμε ωφέλιμα (ὠφελίμως) και ευτυχισμένα.

«Στην πρώτη παράγραφο η φιλοσοφία θεωρείται απαραίτητη για τον έλεγχο των μέσων που θα διασφαλίσουν τον απώτερο στόχο του ανθρώπου, το τέλος της ζωής του (τελεολογική διάσταση). Αυτό είναι διττό: στη δημόσια ζωή η ορθότητα του βίου του κάθε ανθρώπου (ὀρθῶς)· στην ιδιωτική του ζωή η ωφέλεια (ὠφελίμως). Σα μέσα-όργανα που πρέπει να ελεγχθούν είναι το σώμα, τα μέλη του και οι δραστηριότητές του. Η χρήση των σωματικών μέσων απαιτεί ολοκληρωμένη, στέρεη γνώση (ἐπιστήμη), ώστε να αποφευχθούν πιθανοί κίνδυνοι. Αυτήν τη γνώση επιζητεί η φιλοσοφία.

  • ἐπικίνδυνος ἡ χρῆσις Ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά θυμίζει μια ιδέα που συναντάται σε διάφορους αρχαίους συγγραφείς: Ο άνθρωπος είναι ικανός τόσο για το καλό όσο και για το κακό, μάλιστα και τα δύο σε μεγάλη ένταση. Στα Πολιτικὰ η έμφαση πέφτει στις κοινωνικές συνέπειες, θετικές ή αρνητικές, των ανθρώπινων επιλογών, ενώ στον Προτρεπτικὸ ο συγγραφέας φαίνεται να επικεντρώνεται στον ίδιο τον υπεύθυνο μιας στάσης ζωής.
  • ὀρέγεσθαι τῆς ἐπιστήμης κτᾶσθαί τε αὐτὴν καὶ χρῆσθαι αὐτῇ προσηκόντως Κλιμάκωση: αρχικά ο άνθρωπος επιζητά τη γνώση (ὀρέγεσθαι)· μετά προβαίνει στην απόκτησή της (κτᾶσθαι)· τελικό ζητούμενο, όμως, είναι η εφαρμογή της, η χρήση της και μάλιστα η σωστή χρήση της (προσηκόντως χρῆσθαι) . Και αυτό, διότι συμβαίνει πολλές φορές να γνωρίζει ο άνθρωπος το σωστό, αλλά να μη θέλει ή να μην μπορεί να το εφαρμόσει. Αυτή την αδυναμία της γνώσης έναντι του πάθους ο Αριστοτέλης την ονομάζει ἀκρασίαν και τον άνθρωπο που γνωρίζει το σωστό αλλά δεν το εφαρμόζει ἀκρατῆ.» (Βασίλειος Μπετσάκος Επιμορφωτικό Υλικό για τα Αρχαία Ελληνικά Γ’ Λυκείου)
  1. Ποιες είναι οι διαφορετικές λειτουργίες που εκπληρώνουν μέσα στην κοινωνία οι διάφορες επιστήμες; Ποιον ξεχωριστό ρόλο ανάμεσα σ’ αυτές επιφυλάσσει ο Αριστοτέλης στη φιλοσοφία;

Διάβασε περισσότερα »

Σεπ 14 2019

Για τον ποιητή Χριστόφορο Λιοντάκη

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ01.09.2019  Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Λογοτέχνης με ξεχωριστό έργο ο Χριστόφορος Λιοντάκης, μέλος της γενιάς του ’70, ποιητής, πεζογράφος και μεταφραστής –πρωτίστως γαλλικών έργων–, πέθανε στις 26.7.2019, στα 74 του· είχε γεννηθεί στο Ηράκλειο το 1945. Σε προ τριετίας συνέντευξή του στον Χρήστο Αγγελάκο («Εφημερίδα των Συντακτών», 18.12.2016) είχε κατονομάσει τον Κώστα Καρυωτάκη σαν έναν από τους αγαπημένους του ποιητές. Κι ωστόσο, κάποιο από τα κρίσιμα μονοπάτια της ζωής του διασταυρώθηκε με το μονοπάτι ενός περιστασιακά «αντίδικου» του Καρυωτάκη: του Μιλτιάδη Μαλακάση. Εννοώ την ιδιαίτερα πρώιμη επαφή και των δύο, του Μεσολογγίτη και του Κρητικού, στην ηλικία του αξεδίψαστου σφουγγαριού, με μία από τις ισχυρότερες μορφές του έμμετρου λαϊκού λόγου: τα μοιρολόγια.

Στη συναγωγή αυτοβιογραφικών αφηγημάτων «Ο μεγάλος δρόμος» (Γαβριηλίδης, 2017), που φωτίζει αναδρομικά πολλά απ’ όσα άφηνε στη δικαιοδοσία της κρυπτικότητας η ποίησή του, ο Λιοντάκης θυμάται: «Στις κηδείες φοβόμουν, ωστόσο δεν ξεκολλούσα από το σπίτι όπου υπήρχε το λείψανο. Ηθελα ν’ ακούω τα μοιρολόγια». Πολλές δεκαετίες πριν, στις 13.1.1934, ο Μαλακάσης, σε συνέντευξή του στον Κλέωνα Παράσχο, για τον «Θεατή», εκμυστηρευόταν (βλ. τώρα τον β΄ τόμο των «Πεζών» του, επιμέλεια Γιάννης Παπακώστας, Πατάκης, 2006):

«Από την παιδική μου ηλικία, ό,τι μένει βαθύτερα χαραγμένο στη μνήμη μου, είναι η μεγάλη αγάπη που αισθανόμουν για τα πανηγύρια, για τους γάμους, για τις εξοχές, για τις κηδείες παλικαριών και κοριτσιών, που τους θρηνούσαν οι μοιρολογίστρες. Ο,τι ήταν τραγούδι, και ιδίως πονεμένο, μελαγχολικό, με συγκινούσε, μου έδινε μια δυνατή χαρά, τόση ώστε οι γονείς μου, μολονότι έβλεπαν ότι τα μοιρολόγια με πείραζαν, μ’ άφηναν, ωστόσο, να πηγαίνω και να τ’ ακούω».

 

 

Διάβασε περισσότερα »

Σεπ 14 2019

Ο Νάνος Βαλαωρίτης μέσα από μια συνέντευξή του στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ

Εκ βαθέων

Νάνος Βαλαωρίτης: Τι έλεγε στα «ΝΕΑ» για τον Καφάβη, τον Εμφύλιο, την αυτοεξορία, τη σημερινή Ελλάδα

Την τελευταία του πνοή άφησε το βράδυ της Πέμπτης ο ποιητής Νάνος Βαλαωρίτης

Νάνος Βαλαωρίτης: Τι έλεγε στα «ΝΕΑ» για τον Καφάβη, τον Εμφύλιο, την αυτοεξορία, τη σημερινή Ελλάδα | tanea.gr

TANEA Team

Στον δημοσιογράφο Δημήτρη Μανιάτη και την εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ είχε μιλήσει ο Νάνος Βαλαωρίτης ο οποίος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 98 ετών. Ο ποιητής είχε δώσει μια εκ βαθέων συνέντευξη και είχε μιλήσει για τα πρώτα χρόνια της δημιουργίας του, την εξορία και τα χρόνια στην Αμερική.

Η συνέντευξη έγινε στο διαμέρισμα του ποιητή Νάνου Βαλαωρίτη στο Κολωνάκι. Παρ’ όλη την αταξία, αμέσως καταλαβαίνεις πως ο 97χρονος δημιουργός έχει πλήρη εικόνα για το τι βρίσκεται πού ακριβώς είτε πρόκειται για παλιά φωτογραφία είτε για ένα παλιό αντίτυπο βιβλίου. Ακριβώς την ίδια τάξη έχει και η μνήμη του, με πλήρη διαύγεια θυμάται πρόσωπα και πράγματα από μια ζηλευτή ζωή σε πολλές χώρες, με πολλές φιλίες και γνωριμίες με μυθικά πρόσωπα και με πολλή δημιουργία. Ο τελευταίος μιας γενιάς, εξέχον μέλος ομάδων πνευματικής κίνησης στη χώρα μας από το 1939 και έπειτα, επιμένει ποιητικά, παρεμβαίνει συχνά ενίοτε και από το Facebook, που του αρέσει πολύ για την αμεσότητα, και δεν χάνει το σθένος και την αισιοδοξία του όπως θα διαπιστώσετε.

Διαβάστε όλη την συνέντευξη

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: Γεννηθήκατε στη Λωζάννη.
Ναι. Δίπλα στη Λίμνη. Ο πατέρας μου ήταν γενικός πρόξενος. Τα πρώτα χρόνια ήμασταν Γερμανία, γιατί αρρώστησε ο πατέρας μου και μέχρι 4-5 ετών μεγάλωσα στην Γερμανία. Οι πρώτες μου αναμνήσεις είναι από εκεί. Στην Αθήνα ήρθαμε το 1926.

 

Διάβασε περισσότερα »

Σεπ 04 2019

Ενότητα 1: Κείμενα αυτενέργειας: ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ Περὶ παίδων ἀγωγῆς 7C-8Β

 

ΚΕΙΜΕΝΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

 

Δεῖ τοίνυν τὸν παῖδα τὸν ἐλεύθερον μηδενὸς μηδὲ τῶν ἄλλων τῶν καλουμένων ἐγκυκλίων

παιδευμάτων μήτ’ ἀνήκοον μήτ’ ἀθέατον ἐᾶν εἶναι, ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐκ παραδρομῆς μαθεῖν ὡσπερεὶ γεύματος ἕνεκεν (ἐν ἅπασι γὰρ τὸ τέλειον ἀδύνατον), τὴν δὲ φιλοσοφίαν πρεσβεύειν.

Ἔχω δὲ δι’ εἰκόνος παραστῆσαι τὴν ἐμαυτοῦ γνώμην· ὥσπερ γὰρ περιπλεῦσαι μὲν πολλὰς πόλεις καλόν, ἐνοικῆσαι δὲ τῇ κρατίστῃ χρήσιμον· […] διὸ δεῖ τῆς ἄλλης παιδείας ὥσπερ κεφάλαιον ποιεῖν τὴν φιλοσοφίαν. […]

Τελείους δ’ ἀνθρώπους ἡγοῦμαι τοὺς δυναμένους τὴν πολιτικὴν δύναμιν μεῖξαι καὶ κεράσαι τῇ φιλοσοφίᾳ, καὶ δυοῖν ὄντοιν μεγίστοιν ἀγαθοῖν ἐπηβόλους ὑπάρχειν ὑπολαμβάνω, τοῦ τε κοινωφελοῦς βίου πολιτευομένους, τοῦ τ’ ἀκύμονος καὶ γαληνοῦ διατρίβοντας περὶ φιλοσοφίαν.

Τριῶν γὰρ ὄντων βίων ὧν ὁ μέν ἐστι πρακτικὸς ὁ δὲ θεωρητικὸς ὁ δ’ ἀπολαυστικός, ὁ μέν, ἔκλυτος καὶ δοῦλος τῶν ἡδονῶν ὤν, ζῳώδης καὶ μικροπρεπής ἐστιν, ὁ δὲ θεωρητικός, τοῦ πρακτικοῦ διαμαρτάνων,

ἀνωφελής, ὁ δὲ πρακτικός, ἀμοιρήσας φιλοσοφίας, ἄμουσος καὶ πλημμελής. Πειρατέον οὖν εἰς δύναμιν καὶ τὰ κοινὰ πράττειν καὶ τῆς φιλοσοφίας ἀντιλαμβάνεσθαι κατὰ τὸ παρεῖκον τῶν καιρῶν.

Πρέπει ο ελεύθερος (αυτός που έχει γεννηθεί από  ελεύθερους γονείς) νέος να ακροάται και να βλέπει και τις άλλες τις καλούμενες εγκύκλιες γνώσεις, αλλά αυτά ακροθιγώς να τα μαθαίνει μόνο για να τις γευθεί (διότι είναι αδύνατον να φθάσει  το τέλειο σε όλα), ενώ τη φιλοσοφία να τη θεωρεί την πιο σπουδαία.

Μπορώ και με εικόνα να παρουσιάσω  την γνώμη μου: διότι, όπως είναι καλό να περάσει κανείς κάνοντας θαλάσσιο ταξίδι από πολλές πόλεις, όμως είναι ωφέλιμο να κατοικήσει στην καλύτερη… γι’ αυτό πρέπει τη φιλοσοφία να τη θεωρεί ως την κεφαλή (την κορυφή) της υπόλοιπης εκπαίδευσης.

Τέλειους ανθρώπους θεωρώ αυτούς που μπορούν να συνθέσουν και να συνδυάσουν την πολιτική με τη φιλοσοφία, και θεωρώ ότι κατέχουν τα δύο πιο σπουδαία αγαθά που υπάρχουν, από τη μια τον χρήσιμο για τον λαό βίο, όταν ασκούν αξιώματα και από την άλλη τον ήρεμο και γαλήνιο (βίο), όταν ασχολούνται με τη φιλοσοφία,.

Από τους τρεις τρόπους ζωής που υπάρχουν, ο ένας είναι ο πρακτικός, ο άλλος ο θεωρητικός και ο τρίτος ο ηδονικός, από τη μια  ο τελευταίος, καθώς είναι ανήθικος και υπόδουλος των απολαύσεων, είναι ζωώδης και αναξιοπρεπής, μετά ο θεωρητικός, αν αποτυγχάνει στα πρακτικά ζητήματα, είναι άχρηστος, και τέλος ο πρακτικός, αν είναι αμέτοχος της φιλοσοφίας, είναι απολίτιστος και ελαττωματικός.

Πρέπει να προσπαθούμε, όσο είναι δυνατόν και με τα κοινά να ασχολούμαστε και να μετέχουμε στη φιλοσοφία, όσο το επιτρέπουν οι περιστάσεις.

 

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

ἐγκύκλιος Κυκλικός, στρογγυλός, περιοδικός
ἀνήκοος Κουφός, αυτός που αγνοεί, απείθαρχος
Παραδρομή (παρατρέχω) Το να περνά κανείς δίπλα παραπλεύρως εκ παραδρομής= εν παρόδω, ακροθιγώς, σε γενικές γραμμές
Πρεσβεύω Ειμαι μεγαλύτερος στην ηλικία, έχω τα πρωτεία, /(+αιτιατική)=  αποδίδω σε κάποιον τη μεγαλύτερη τιμή, σημασία
Κεφάλαιος Αυτό που ανήκει στην κεφαλή,  ο κύριος, ο πρώτος
Το κεφάλαιον Το κύριο, το πρώτιστο
ἐπήβολος Ο κάτοχος, ο αρμόζων
Υπολαμβάνω Θεωρώ
ἀκύμων Ο ακύμαντος, ο ήρεμος
Μικροπρεπής Ευτελής, δουλοπρεπής, αναξιοπρεπής
ἀμοιρέω-ῶ (α+ μοῖρα) δεν έχω μερίδιο, είμαι αμέτοχος
Πλημμελής (πλην + μέλος) =ο παράφωνος, ο εσφαλμένος, ελαττωματικός

 

Σεπ 04 2019

Ενότητα 1:Κείμενα αυτενέργειας: ΠΛΑΤΩΝ Θεαίτητος 150d-e

 

ΚΕΙΜΕΝΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

 

Τῇ δέ γ’ ἐμῇ τέχνῃ τῆς μαιεύσεως τὰ μὲν ἄλλα ὑπάρχει ὅσα ἐκείναις, διαφέρει δὲ τῷ τε ἄνδρας

ἀλλὰ μὴ γυναῖκας μαιεύεσθαι καὶ τῷ τὰς ψυχὰς αὐτῶν τικτούσας ἐπισκοπεῖν ἀλλὰ μὴ τὰ σώματα.

Μέγιστον δὲ τοῦτ’ ἔνι τῇ ἡμετέρᾳ τέχνῃ, βασανίζειν δυνατὸν εἶναι παντὶ τρόπῳ πότερον εἴδωλον καὶ ψεῦδος ἀποτίκτει τοῦ νέου ἡ διάνοια ἢ γόνιμόν τε καὶ ἀληθές.

Ἐπεὶ τόδε γε καὶ

ἐμοὶ ὑπάρχει ὅπερ ταῖς μαίαις: ἄγονός εἰμι σοφίας, καὶ ὅπερ ἤδη πολλοί μοι ὠνείδισαν, ὡς τοὺς μὲν ἄλλους ἐρωτῶ, αὐτὸς δὲ οὐδὲν ἀποφαίνομαι περὶ οὐδενὸς διὰ τὸ μηδὲν ἔχειν σοφόν,

ἀληθὲς ὀνειδίζουσιν.

 

Τὸ δὲ αἴτιον τούτου τόδε: μαιεύεσθαί με ὁ θεὸς ἀναγκάζει, γεννᾶν δὲ ἀπεκώλυσεν.

Εἰμὶ δὴ οὖν αὐτὸς μὲν οὐ πάνυ τι σοφός, οὐδέ τί μοι ἔστιν εὕρημα τοιοῦτον γεγονὸς τῆς ἐμῆς

ψυχῆς ἔκγονον: οἱ δ’ ἐμοὶ συγγιγνόμενοι τὸ μὲν πρῶτον φαίνονται ἔνιοι μὲν καὶ πάνυ ἀμαθεῖς,

πάντες δὲ προϊούσης τῆς συνουσίας, οἷσπερ ἂν ὁ θεὸς παρείκῃ, θαυμαστὸν ὅσον ἐπιδιδόντες,

ὡς αὑτοῖς τε καὶ τοῖς ἄλλοις δοκοῦσι: καὶ τοῦτο ἐναργὲς ὅτι παρ’ ἐμοῦ οὐδὲν πώποτε μαθόντες, ἀλλ’ αὐτοὶ παρ’ αὑτῶν πολλὰ καὶ καλὰ εὑρόντες τε καὶ τεκόντες.

Τῆς μέντοι μαιείας ὁ θεός τε καὶ ἐγὼ αἴτιος.

Ὧδε δὲ δῆλον: πολλοὶ ἤδη τοῦτο ἀγνοήσαντες καὶ ἑαυτοὺς αἰτιασάμενοι, ἐμοῦ δὲ καταφρονήσαντες, ἢ αὐτοὶ ἢ ὑπ’ ἄλλων πεισθέντες ἀπῆλθον πρῳαίτερον τοῦ δέοντος, ἀπελθόντες

δὲ τά τε λοιπὰ ἐξήμβλωσαν διὰ πονηρὰν συνουσίαν καὶ τὰ ὑπ’ ἐμοῦ μαιευθέντα κακῶς τρέφοντες

ἀπώλεσαν, ψευδῆ καὶ εἴδωλα περὶ πλείονος ποιησάμενοι τοῦ ἀληθοῦς, τελευτῶντες δ’ αὑτοῖς τε καὶ τοῖς ἄλλοις ἔδοξαν ἀμαθεῖς εἶναι.

Στη δική μου τέχνη της μαιευτικής υπάρχουν όλα τα άλλα στοιχεία, όσα σε εκείνες, διαφέρει όμως στο ότι άνδρες και όχι γυναίκες βοηθά να γεννήσουν και στο ότι επιβλέπει τις ψυχές αυτών να γεννούν και όχι τα σώματα.

Το σημαντικότερο όμως που υπάρχει στη δική μας μαιευτική τέχνη είναι αυτό, το ότι δηλαδή μπορεί να ελέγχει με κάθε τρόπο , ποιο από τα δύο σκιές και ψεύδη ή κάτι πραγματικό και αληθινό γεννά η σκέψη του νέου.

Γιατί σε μένα υπάρχει και το εξής, το οποίο υπάρχει ακριβώς και στις μαίες: είμαι στείρος σοφίας (δεν παράγω/διαθέτω/προσφέρω σοφία) και ορθά με κατηγορούν αυτό για το οποίο πολλοί με κατηγόρησαν, για το ότι δηλαδή τους άλλους από τη μια εγώ ρωτώ, ο ίδιος όμως δεν απαντώ συγκεκριμένα για τίποτα, επειδή δεν διαθέτω καθόλου σοφία.

 

Η αιτία αυτού είναι η εξής: ο θεός μού επιβάλλει να ασκώ την μαιευτική, με εμποδίζει όμως να γεννώ οτιδήποτε.

Εγώ λοιπόν είμαι ολότελα άσοφος, ούτε υπάρχει σε μένα τέτοιο όφελος που να έχει γεννηθεί από τη δική μου ψυχή: αυτοί που συναναστρέφονται με μένα αρχικά φαίνονται μερικοί και εντελώς ακαλλιέργητοι, όλοι όμως καθώς προχωράει η επικοινωνία, σε όσους ο θεός το επιτρέπει είναι αξιοθαύμαστο πόσο φανερά προοδεύουν, όπως φαίνονται και στους ίδιους και στους άλλους: και αυτό δείχνει καθαρά ότι αν και δεν έμαθαν τίποτα ποτέ από εμένα, όμως οι ίδιοι από τους εαυτούς τους φανερά και βρήκαν και γέννησαν και πολλά και ωραία.

 

Της μαιευτικής λοιπόν τέχνης αίτιος είναι ο θεός και εγώ.

Τόσο πολύ είναι φανερό: επειδή πολλοί αυτό δεν το ήξεραν και κατηγόρησαν τους εαυτούς τους και εμένα με περιφρόνησαν ή οι ίδιοι ή επειδή υπάκουσαν σε άλλους, αποχώρησαν νωρίτερα από ό,τι έπρεπε, και αφού απεχώρησαν, ως προς τα υπόλοιπα απέτυχαν εξαιτίας των πονηρών συναναστροφών, ενώ αυτά που είχαν γεννηθεί με τη βοήθεια μου τα έχασαν λόγω της κακής τροφής (που τους παρείχαν) καθώς θεωρούσαν πιο σημαντικά τα ψεύτικα και τις σκιές από το αληθινό, ενώ στο τέλος έδειξαν και στον εαυτό τους και στους άλλους ότι είναι αμέτοχοι κάθε γνώσης.

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

Έπισκοπέω-ῶ:

 

ρίχνω το βλέμμα, επιβλέπω, επιθεωρώ, επισκέπτομαι
Βασανίζω: υποβάλλω σε εξέταση, ελέγχω, ανακρίνω, με ερωτήσεις και με τη χρήση βασανιστηρίων. Προέρχεται από το ουσ. ἡ βάσανος που ήταν  η λυδία λίθος ένα πέτρωμα μαύρου χρώματος, το όνομα του οποίου προέρχεται από τη Λυδία της Μικράς Ασίας από όπου την εισήγαγαν αρχικά κατά την αρχαιότητα οι Έλληνες. Είναι είδος βασάλτη, ενός σκληρού πετρώματος που ετυμολογικά προέρχεται από την λέξη βάσανος. Με την χρήση της Λυδίας λίθου μπορεί να εξακριβωθεί η περιεκτικότητας ενός κράματος σε χρυσό.  Εάν συρθεί ένα κομμάτι χρυσού στην επιφάνεια της λυδίας λίθου αφήνει ένα χαρακτηριστικό ίχνος. Όμως εάν συρθεί ένα κομμάτι όχι καθαρού χρυσού αλλά κράματος τότε η απόχρωση του χρώματος του ίχνους που αφήνει πάνω στην επιφάνεια της λυδίας λίθου είναι διαφορετική.
Εἴδωλο Από το είδος, ιδέα, ὁρῶ/ ομοίωμα, φάντασμα, σκιά
ὀνειδίζω Κατηγορώ, από το ουσ. το ὄνειδος=η κακή φήμη, ύβρις
ἀποφαίνω

ἀποφαίνομαι γνώμην

Αναδεικνύω, διακηρύσσω

Εκφράζω τη γνώμη μου

 

Εὕρημα ό,τι έχει βρεθεί, όφελος, κέρδος
ἔκγονος Ο γιος, ο απόγονος, ταἀ ἔκγονα=τα μωρά
Παρείκω Υποχωρώ, παραμερίζω, επιτρέπω
ἐπιδἰδωμι Προχωρώ, προοδεύω, αυξάνω
ἐξαμβλόω-ῶ Προκαλώ έκτρωση, μτφ:αποτυγχάνω
Ποιοῦμαι περί πολλοῦ/πλείονος/πλείστου Θεωρώ κάτι/κάποιον σπουδαίο, άξιο/αξιότερο κλπ
Ποιοῦμαι περί ὀλίγου/ελάττονος/ἐλαχίστου Θεωρώ κάτι/κάποιον ελάχιστο, ανάξιο κλπ
τελευτάω-ῶ Φέρω εις πέρας, εκτελώ, (βίον) πεθαίνω, η μτχ ως επίρρ. στο τέλος, τελικά.

 

 

Παλαιότερα άρθρα «

Top
 
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων