Του Λουκά Κασιάρα,   φιλολόγου στο 1ο ΓΕΛ Πυλαίας

Τίτλοι τέλους για τις Πανελλήνιες και εφέτος –μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων– και τα φώτα της δημοσιότητας πέφτουν ως συνήθως στους αριστεύσαντες και πρωτεύσαντες ανά Σχολή και περιοχή.

Περιστοιχίζονται αίφνης από οικείους και φίλους, καλούνται από δημοσιογράφους σε εκπομπές και panels, ενώ οι επιδόσεις και οι φωτογραφίες τους προβάλλονται σε πρωτοσέλιδα εφημερίδων και αναρτώνται σε ποικίλα blogs και ιστοτόπους.

Γενικά πολιορκούνται από έκπληκτα βλέμματα και τίθενται στο επίκεντρο της προσοχής και του κοινού θαυμασμού… – Πως τα κατάφερες; – Ποιοι σε στήριξαν; – Με ποια μέθοδο διάβαζες; – Τι στερήθηκες; … είναι μερικά από τα συνήθη ερωτήματα με τα οποία σφυροκοπούν τους διακριθέντες…

Κι εκείνοι, οι περισσότεροι αμήχανοι για την ξαφνική έκθεσή τους στην αδηφάγο αρένα της ειδησεογραφίας, αρκούνται σε λιτές, αυτονόητες συνήθως απαντήσεις, δοσμένες ως επί το πλείστον με την έμφυτη εκείνη νεανική αιδημοσύνη μπροστά στο φακό ή ενίοτε με έναν κεκαλυμμένο αυτάρεσκο κομπασμό, προϊόν ίσως της κοινωνικής απήχησης της ευφυΐας τους.

Όσο όμως οι προβολείς ανάβουν και τα ειδησεογραφικά φλας αστράφτουν μπροστά σε αυτούς τους ολίγους αρίστους, τόσο αισθάνομαι πως πέφτει πιο βαριά η σκιά επάνω σε μια μεγάλη ομάδα αποφοίτων που ίσως να αξίζουν και να δικαιούνται περισσότερο τον έπαινο και την επιβράβευσή μας.

Πρόκειται γι’ αυτούς που κάτω από φοβερά αντίξοες και άγνωστες για τους πολλούς συνθήκες, ξεπερνώντας εμπόδια φαινομενικά ανυπέρβλητα, νικώντας έμφυτες και επίκτητες αδυναμίες τους κατάφεραν να μείνουν ως την τελευταία μέρα αταλάντευτα προσανατολισμένοι και επίμονοι διεκδικητές στη σχολή που στόχευσαν. Είναι εκείνοι, που εργάστηκαν χωρίς καμιά ή με υποτυπώδη φροντιστηριακή στήριξη (προφανώς λόγω οικονομίας καχεξίας), που χρειάστηκε να υπερβούν ψυχοφθόρα οικογενειακά προβλήματα (θανάτους, αρρώστιες ή χωρισμούς από οικεία πρόσωπα), που κατάφεραν να παλέψουν με εγγενή ή επίκτητα ψυχο-βιολογικά προβλήματα (μαθησιακές δυσχέρειες, σωματικές δυσπλασίες, ποικίλες νευρώσεις), που δεν είχαν όχι απλά τις ιδανικές, αλλά ούτε καν τις αυτονόητες συνθήκες μελέτης στο σπίτι τους, και στο δωμάτιό τους – αν είχαν…

Είναι γενικά εκείνοι που δεν είχαν τις δυνατότητες και τις ικανότητες των αρίστων, ακόμη και σε επίπεδο νοητικών δεξιοτήτων και ευφυΐας, αλλά κοπίασαν πολλαπλάσια και το τελικό άθροισμα των μορίων τους (σίγουρα κατώτερο από το βαθμολογικό πλαφόν που αναδεικνύει τους πρωτεύσαντες) αποτελεί δηλωτικότατο αντίκρισμα των απαράμιλλων και συχνά εξοντωτικών κόπων τους. Ενδεχομένως να χάσουν για λίγα μόρια τη σχολή πρώτης τους προτίμησης και το κλάμα της ψυχής τους να είναι πολύ σφοδρότερο από κάποιους άλλους (αποτυχόντες) που είχαν σχεδόν προκαταλάβει την επιτυχία τους… Διαθέτουν όμως, αυτά τα παιδιά, τέτοια αποθέματα ψυχικού σθένους, που είναι θέμα χρόνου να αναδιατάξουν τις δυνάμεις τους, αντλώντας δύναμη ακριβώς από την αδάμαστη θέλησή τους και τη δίψα για την κατάκτηση του στόχου τους ενάντια σε κάθε πρόσκομμα.

Έχω πολλούς τέτοιους μαθητές μου να θυμάμαι…

Τον Πέτρο, που στις αρχές Γ’ Λυκείου έχασε τη μητέρα του από αυτοκινητιστικό και διάβαζε για να την κάνει να χαίρεται από τον ουρανό, όπως μου έλεγε.

Τον Άρη, που τα κουρασμένα του μάτια, κάθε πρωί, πρόδιδαν ξενύχτι, γιατί είχε ένα αδελφάκι με ειδικές ανάγκες στο δωμάτιό του που έπρεπε να το φροντίζει… και ουδέποτε βέβαια θέλησε να το αποχωριστεί.

Την Ειρήνη, που συνήθως μου έδινε αμέσως άδεια την κόλλα της Έκθεσης, ώσπου μια μέρα μου έγραψε ότι έχει σύνδρομο διπολικής διαταραχής και δε θέλει να παίρνει άλλα φάρμακα…

Τον Γιώργο, με το σύνδρομο Asperger, που με αυτοθυσία προσπαθούσε να πειθαρχήσει στη μελέτη του, το πολύ 2 ώρες την ημέρα, καταφέρνοντας θαυμαστά αποτελέσματα.

Την Αρετή, που με χαμηλωμένο βλέμμα πλησίασε στην έδρα για να μου ζητήσει περισσότερες ασκήσεις για το σπίτι συμπληρώνοντας: «…γιατί πλέον σταμάτησα όλα τα φροντιστήρια, οι γονείς μου δε δουλεύουν…».

Τον Απόστολο, μαθητή δυνατοτήτων του 12, που μέσα σε ένα χρόνο ξεπέρασε τον εαυτό του με 8ωρα μελέτης καθημερινά και εξέπληξε τους πάντες φθάνοντας τα 17.000 μόρια!

Όλοι αυτοί πέτυχαν θαυμαστά αποτελέσματα στις εξετάσεις!

Και για άλλους πολλούς θα μπορούσα να γράψω μικρούς και αφανείς ήρωες της μαθητικής καθημερινότητας, που η ζωή, με τις δοκιμασίες που τους επεφύλαξε, στην ουσία γιγάντωσε μέσα τους το καλό πείσμα, αυτό που ο Γ. Σεφέρης το παρομοιάζει με «απαραίτητη πρωινή γυμναστική»…

Φυσικά και δεν πρέπει να υποτιμούμε τις άριστες επιδόσεις των ολίγων διακριθέντων, αλλά ούτε όμως και να τις υπερτιμούμε.

Αναμφίβολα, το δίκαιο είναι να κρίνεται και να αξιολογείται ο καθένας όχι με το τελικό «σκορ» του, αλλά με κριτήριο τον αγώνα που κατέβαλλε και τις συνθήκες που καθόρισαν αυτόν τον αγώνα του.

Το σίγουρο πάντως είναι πως αυτοί οι χαρισματικοί μαθητές –είτε επιτυχόντες σε κάποια σχολή είτε όχι– είναι οι άδηλοι πρωταθλητές των εκάστοτε πανελληνίων. Πιστεύω πώς όλοι, όσοι τους γνωρίζουμε στον κύκλο μας, έχουμε την υποχρέωση να τους αποτίσουμε το φόρο τιμής που αξίζουν, με μια γενναία επιβράβευση, μια ζεστή αγκαλιά, ένα βλέμμα παραδοχής, ένα χαμόγελο περηφάνιας γι’ αυτό που κατάφεραν.

Έτσι, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, θα λάμπει πάντα το Φως της δικής τους Ψυχής, παράδειγμα και οδοδείκτης για όλους εμάς και κυρίως για τους επερχόμενους υποψηφίους.

                          Λουκάς Κασιάρας

φιλόλογος 1ο ΓΕΛ Πυλαίας

Ξεναγηθείτε στο Μουσείο Μπενάκη με τη βοήθεια την ταινίας  της Αθηνάς Τσαγγάρη, με αφηγητή τον  Willem Dafoe. Στην ταινία ο ιδρυτής του Μουσείου, Αντώνης Μπενάκης μας ξεναγεί στο μουσείο με έναν ιδιαίτερο τρόπο.

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 15^ο

ΟΜΑΔΑ Α΄

 1ο ΘΕΜΑ

1.α. (Ι). Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, ως προς την ορθότητά τους, με την ένδειξη Σωστό ή Λάθος.

1. Στην αρχαία Ρώμη, την περίοδο της βασιλείας, η κοινωνική τάξη των πελατών ζούσε κοντά στους πατρικίους και δέχονταν την προστασία τους.

2. Η διανομή του σιταριού στους φτωχούς της Ρώμης ήταν ένα από τα προτεινόμενα μέτρα του Γάιου Γράκχου.

3. Ο Οκταβιανός – Αύγουστος συγκέντρωσε βαθμιαία όλες τις εξουσίες στο πρόσωπό του, εγκαθιδρύοντας μια μορφή μοναρχικού πολιτεύματος, που ονομάστηκε απόλυτη μοναρχία.

4. Το ανατολικό τμήμα της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας μετά τον θάνατο του Μ. Θεοδοσίου αντιμετώπισε κίνδυνο εκγερμανισμού.

5. Ο Ιουστινιανός έθεσε ως στόχο της εσωτερικής του πολιτικής να δημιουργήσει  ένα κράτος με συνδετικά στοιχεία την ελληνική παράδοση και τη χριστιανική πίστη.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: 1. ΣΩΣΤΟ σελ.171 –  2.  ΣΩΣΤΟ σελ. 196 –  3. ΛΑΘΟΣ σελ. 208 […εγκαθιδρύοντας μια μορφή μοναρχικού πολιτεύματος. Αυτή η μορφή του πολιτεύματος ονομάστηκε Ηγεμονία (Principatus) από τον τίτλο του πρώτου πολίτη (princeps)]. – 4.ΣΩΣΤΟ σελ. 246 – 5.ΣΩΣΤΟ σελ. 256         

(5 μονάδες)

(ΙΙ). Να επιλέξετε και να γράψετε τη σωστή απάντηση για κάθε ομάδα από τις ακόλουθες ερωτήσεις:

1. Οι γραμματικοί στην ελληνιστική Αίγυπτο ασχολούνταν με  : α. την κατάρτιση του προϋπολογισμού του κράτους. β. την καταγραφή σε παπύρους των έργων των φαραώ. γ. την καταγραφή του εθιμικού δικαίου. δ. την καταγραφή και σχολιασμό κειμένων αρχαίων συγγραφέων.

2. Η  Βίβλος είναι γραμμένη : α. στην ιωνική διάλεκτο. β. στην Κοινή ελληνική. γ. στη δωρική διάλεκτο. δ. στην αττική διάλεκτο.

3. Τις βασιλικές δικαιοδοσίες στην αρχαία Ρώμη  έλεγχαν: α.  η σύγκλητος και η εκκλησία του λαού. β. η σύγκλητος. γ. η εκκλησία του λαού. δ. οι πατρίκιοι.

4. Οι δήμαρχοι στην αρχαία Ρώμη είχαν δικαίωμα να αρνηθούν την ψήφιση ενός νόμου, όταν αυτός προσέβαλλε τα συμφέροντα : α. των πατρικίων. β. των πελατών. γ. των πληβείων. δ. των δυνατών.

5. Έφθασε στο ακραίο σημείο να αποστρέφεται καθετί ελληνικό: α. ο Κάτων. β. ο Γάιος Γράκχος. γ. ο Οκταβιανός. δ. ο Τιβέριος Γράκχος.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: 1δ σελ. 141 και 144 – 2β σελ. 143 – 3α σελ. 172 – 4γ σελ. 173 – 5α σελ.195

(5 μονάδες)

1.β. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων:

 Βοιωτικός ή Κορινθιακός πόλεμος: σελ. 104 Μετά τον Πελοποννησιακό πόλεμο και την επικράτηση των Σπαρτιατών, ο περσικός παράγοντας φρόντισε να δημιουργήσει αντισπαρτιατικό συνασπισμό από τη Θήβα, την Κόρινθο, το Αργός και την Αθήνα και να υποκινήσει μια σειρά συγκρούσεων που έγιναν γνωστές ως Βοιωτικος ή Κορινθιακός πόλεμος (395-386 π.Χ.). Ο πόλεμος αυτός επισφραγίστηκε από μια μειωτική για τον Ελληνισμό ειρήνη, την Ανταλκίδειο Ειρήνη. 

 Διάταγμα του Καρακάλλα: σελ. 213 με το διάταγμα αυτό δόθηκε το δικαίωμα του Ρωμαίου πολίτη σε όλους  τους ελεύθερους κατοίκους  της αυτοκρατορίας (212 μ.Χ.)

(10+5=15 μονάδες)

2ο ΘΕΜΑ

2.α. Ποια η σχέση των λαών της θάλασσα με την παρακμή των Μυκηναίων;

ΣΕΛ. 71: Η εξάπλωση των Μυκηναίων κατά το 14ο και 13ο αι. π.Χ. και η οικονομική τους ανάπτυξη είναι στοιχεία που επιβεβαιώνουν τη σημασία του εμπορίου για το μυκηναϊκό κόσμο. Από τις αρχές όμως του 12ου αι. π.Χ., οι εμπορικές επαφές με τις χώρες της Ανατολής γίνονταν με δυσκολία. Το χεττιτικό κράτος καταλύθηκε, ενώ οι συνεχείς επιθέσεις που δέχονταν η Κύπρος, οι ανατολικές ακτές της Μεσογείου και η Αίγυπτος είχαν ως αποτέλεσμα την οικονομική τους αποδυνάμωση. Οι καταστροφές αυτές, σύμφωνα με τις αιγυπτιακές μαρτυρίες, αποδίδονται στους λαούς της Θάλασσας, ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονταν και οι Αχαϊβάσα. Ανεξάρτητα από την υπόθεση ότι μπορεί ανάμεσα σ’ αυτούς τους λαούς να ήταν και κάποιοι Αχαιοί, το αποτέλεσμα των επιδρομών μάλλον ήταν μοιραίο και για τους Μυκηναίους.
Μολονότι το Αιγαίο και τα μυκηναϊκά κέντρα δε θίχτηκαν άμεσα από τις επιθέσεις, εντούτοις οι καταστροφές των παράκτιων περιοχών της Εγγύς Ανατολής περιόρισαν και στο τέλος τερμάτισαν τις εμπορικές επαφές, που ήταν ζωτικής σημασίας για τους Μυκηναίους. Η απώλεια των αγορών της Ανατολής φαίνεται ότι κλόνισε την οικονομία των ανακτόρων και συνέβαλε βαθμιαία αλλά σταθερά στη διάλυση του μυκηναϊκού κόσμου. Η καταστροφή ίσως να ολοκληρώθηκε από εσωτερικές διενέξεις, δυναστικές έριδες και συγκρούσεις ανάμεσα στα μυκηναϊκά κέντρα.

(15μονάδες)

2.β. Ποιας παράταξης ήταν εκπρόσωπος ο Κίμωνας και ποια πολιτική ακολούθησε μετά τους περσικούς πολέμους μέχρι τον εξοστρακισμό του (461 π.Χ.);

ΣΕΛ. 99: Ο Κίμων, εκπρόσωπος της αριστοκρατικής παράταξης, ήταν υπέρ της συνεργασίας με τη Σπάρτη. Ως αρχιστράτηγος της συμμαχίας εργάστηκε για τη στερέωση της αθηναϊκής δύναμης και την αντιμετώπιση των Περσών. Η σημαντικότερη από τις στρατιωτικές ενέργειές του ήταν η νικηφόρα αντιμετώπιση των Περσών στις εκβολές του Ευρυμέδοντος ποταμού στις Μικρασιατικές ακτές (περίπου το 467 π.Χ.). Ωστόσο, η φιλολακωνική πολιτική που ακολούθησε είχε ως αποτέλεσμα την πολιτική του ήττα και τη διακοπή των φιλικών σχέσεων Αθήνας και Σπάρτης, όταν οι Λακεδαιμόνιοι απέπεμψαν αθηναϊκή στρατιωτική δύναμη που είχε σταλεί για να τους συνδράμει στη διάρκεια εξέγερσης των ειλώτων της Μεσσηνίας (Γ Μεσσηνιακός πόλεμος, 464-455 π.Χ.).
Στην Αθήνα την περίοδο αυτή συνέβησαν πολιτικές ανακατατάξεις. Οι δημοκρατικοί επικράτησαν με αρχηγό τον Εφιάλτη και περιόρισαν τις δραστηριότητες των αριστοκρατικών¹³. Ο Κίμων εξοστρακίστηκε (461 π.Χ.) και η φιλολακωνική πολιτική του εγκαταλείφθηκε οριστικά. Μετά τον εξοστρακισμό του Κίμωνα δολοφονήθηκε ο Εφιάλτης και αρχηγός των δημοκρατικών αναδείχθηκε ο Περικλής.

 (10 μονάδες)

ΟΛΗ Η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ: ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟΥ 2014

Α1. ∆ιαδικασία υποβολής Μηχανογραφικού ∆ελτίου (Μ.∆.).

Οι υποψήφιοι που ενδιαφέρονται να υποβάλουν Μ.∆. θα απευθυνθούν στο Λύκειό τους από την Τετάρτη 18 Ιουνίου
και µετά για να αποκτήσουν προσωπικό κωδικό ασφαλείας (password). Στη συνέχεια και µετά τις 24 Ιουνίου θα
µπορούν να επισκέπτονται την ηλεκτρονική διεύθυνση http://exams.it.minedu.gov.gr και να υποβάλλουν το Μ.∆. σε
συγκεκριµένη προθεσµία: αρχικά κάνοντας κάποιες προσωρινές προτιµήσεις (Προσωρινή Αποθήκευση) και τελικά την
οριστική υποβολή (Οριστικοποίηση) µετά την ανακοίνωση των βαθµών των ΓΕΛ ή των ΕΠΑΛ αντίστοιχα. Μέσα στην
προθεσµία, εφόσον κάποιος υποψήφιος µετανιώσει και θέλει να τροποποιήσει το Μ.∆., απευθύνεται στο Λύκειό του,
ακυρώνεται το ήδη οριστικοποιηµένο Μ.∆. και υποβάλλει εκ νέου Μ.∆. (βλ. παρ. ∆2).

Α2. Προθεσµία υποβολής Μηχανογραφικού ∆ελτίου.

Από την Τρίτη 24-6-2014 ως και τη ∆ευτέρα 14-7-2014, οι υποψήφιοι ΓΕΛ και ΕΠΑΛ µπορούν να επισκέπτονται την
ηλεκτρονική διεύθυνση http://exams.it.minedu.gov.gr και να υποβάλλουν ηλεκτρονικά το Μηχανογραφικό ∆ελτίο (Μ.∆.).
Υπενθυµίζεται ότι η προθεσµία είναι αποκλειστική και µετά την παρέλευσή της κανένας υποψήφιος δεν θα µπορεί να
οριστικοποιήσει το Μ.∆. Από τις 24-6-2014 οι υποψήφιοι θα µπορούν να κάνουν µόνο πρόχειρο Μ.∆. (Προσωρινή
Αποθήκευση) και µετά την ανακοίνωση των βαθµών των ΓΕΛ ή των ΕΠΑΛ αντίστοιχα, θα µπορούν να κάνουν την
τελική Οριστικοποίηση του Μ.∆.

Α3. Στάδια υποβολής Μηχανογραφικού ∆ελτίου.

Με τον προσωπικό κωδικό ασφαλείας (password) και τον 8ψήφιο κωδικό εξετάσεων, οι υποψήφιοι µπορούν να
επισκέπτονται την ηλεκτρονική διεύθυνση http://exams.it.minedu.gov.gr. Εκεί µπορούν να βρουν τον αριθµό εισακτέων,
βάσεις παλιότερων ετών, συχνές ερωτήσεις, το έντυπο Μ.∆. µε τις οδηγίες του και φυσικά το ηλεκτρονικό Μ.∆. Με την
είσοδο στο ηλεκτρονικό Μ.∆., βλέπουν προσυµπληρωµένα τα στοιχεία τους και στη συνέχεια τα τµήµατα, ταξινοµηµένα
ανά πεδίο (για τους υποψηφίους ΓΕΛ και ΕΠΑΛ-Β΄) ή ανά τοµέα (για τους υποψηφίους ΕΠΑΛ-Α΄). Αφού κάνουν µια
πρώτη επιλογή µε κάποιες προτιµήσεις, αρχικά πρέπει να επιλέξουν Προσωρινή Αποθήκευση. Αυτή τη διαδικασία της
Προσωρινής Αποθήκευσης µπορούν να την κάνουν όσες φορές θέλουν, µέχρι να νιώσουν έτοιµοι. Στην τελική τους
επίσκεψη, θα περάσουν πάλι όλα τα πρώτα βήµατα, αν θέλουν θα αλλάξουν πάλι κάποιες προτιµήσεις τους και θα
φτάσουν στο τελικό βήµα της Οριστικοποίησης, µετά την ανακοίνωση των βαθµών. Μετά την Οριστικοποίηση, που
πρέπει να γίνει µέσα στην προθεσµία, οι υποψήφιοι δεν µπορούν να αλλάξουν το Μ.∆. (πλην εξαίρεσης παρ. ∆2) Με
την Οριστικοποίηση, το Μ.∆. αποκτά πλέον αριθµό πρωτοκόλλου (πάνω δεξιά στη σελίδα) και πρέπει αυτό το 2
οριστικοποιηµένο Μ.∆. να το εκτυπώσουν ή/και να το αποθηκεύσουν στον υπολογιστή τους. Σε όλες τις ανωτέρω
διαδικασίες, η ηλεκτρονική εφαρµογή µε ένα φιλικό στο χρήστη περιβάλλον, δίνει συνέχεια οδηγίες για τα βήµατα του
υποψηφίου. Για τη διαδικασία και την υποβολή του Μ.∆., οι εκπαιδευτικοί των Λυκείων θα παρέχουν υποστήριξη στους
υποψηφίους και θα διατίθεται κάποιος υπολογιστής του σχολείου, αν αυτό ζητηθεί.

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 14ο

ΟΜΑΔΑ Α΄ 1o ΘΕΜΑ 

1.α. (Ι). Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, ως προς την ορθότητά τους, με την ένδειξη Σωστό ή Λάθος.

1. Κύριες πηγές πληροφόρησης για την ομηρική εποχή είναι τα ομηρικά έπη και τα αρχαιολογικά ευρήματα.

2. ΄Ιωνες που μετανάστευσαν στη Μ. Ασία συγκρότησαν θρησκευτική ένωση με κέντρο το ιερό του Απόλλωνα στο Τριόπιο ακρωτήριο της Κνίδου.

3. Στο τιμοκρατικό πολίτευμα κύριο κριτήριο διάκρισης των πολιτών ήταν το  εισόδημά τους.

4. Ο Εφιάλτης εκπροσωπούσε την αριστοκρατική παράταξη και υποστήριζε τη συνεργασία με τη Σπάρτη.

5. Η εκμετάλλευση των μεταλλείων αποτελούσε μία από τις βασικές πηγές εσόδων για την Αθήνα της εποχής του Περικλή.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: 1. ΣΩΣΤΟ σελ. 76 – 2. ΛΑΘΟΣ σελ. 78 [Οι Ίωνες, ….. μετακινήθηκαν προς τη Σάμο, τη Χίο και τις απέναντι ακτές της Μ. Ασίας, όπου ίδρυσαν δώδεκα νέες πόλεις. Αυτές οι πόλεις στη συνέχεια συγκρότησαν θρησκευτική ένωση, το Πανιώνιο, με κέντρο το ιερό του Ποσειδώνα, στο ακρωτήριο της Μυκάλης.] – 3. ΣΩΣΤΟ σελ. 93 – 4. ΛΑΘΟΣ σελ. 99 [Οι δημοκρατικοί επικράτησαν με αρχηγό τον Εφιάλτη]– 5. ΣΩΣΤΟ σελ. 101

(5 μονάδες)

(ΙΙ).  Να αντιστοιχίσετε στοιχεία της στήλης Α με στοιχεία της στήλης Β. Ένα στοιχείο από τη στήλη Β περισσεύει:        

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: 1γ – 2β – 3ε – 4 δ – 5α (το «στ. Εφιάλτης» περισσεύει)

                                                                       (5 μονάδες)

1.β. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων:

κλασική εποχή: σελ. 98 Την περίοδο από το τέλος των περσικών πολέμων έως και το θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου οι ιστορικοί ονομάζουν κλασική. Ο χαρακτηρισμός αυτός αναγνωρίζει στην εποχή την υπεροχή των συντελεστών της και των επιτευγμάτων τους, επικυρώνει την πνευματική τους επιβολή και τη διαχρονική επιβίωσή τους στις ιδέες και στα δημιουργήματα μεταγενέστερων εποχών. Την εποχή αυτή διαμορφώθηκαν οι αξίες που αποτελούν τα θεμέλια του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού.

νομοθέτες (αισυμνήτες): σελ. 93 πρόσωπα κοινής αποδοχής, προερχόμενα κυρίως από την τάξη των ευγενών στα οποία ανατέθηκε η καταγραφή των νόμων. Αυτοί ήταν οι γνωστοί νομοθέτες ή αισυμνήτες, όπως ο Ζάλευκος και ο Χαρώνδας στις αποικίες της Δύσης, ο Πιττακός στη Μυτιλήνη, ο Λυκούργος στη Σπάρτη, ο Δράκων και ο Σόλων στην Αθήνα.

(5+10=15 μονάδες)

2ο ΘΕΜΑ

2.α. Πώς προβαλλόταν η δύναμη του φαραώ μέσω των έργων της αιγυπτιακής τέχνης; Να αναφέρετε  χαρακτηριστικά έργα.

Σελ. 29 Η αρχιτεκτονική, η γλυπτική αλλά και η ζωγραφική στην Αίγυπτο βρίσκονταν στην υπηρεσία των φαραώ. Σκοπός των καλλιτεχνών ήταν να προβάλουν τη ζωή και τη δράση των φαραώ. Τα καλλιτεχνικά επιτεύγματα, μνημειακού  χαρακτήρα, επιβάλλονταν με τις διαστάσεις τους. Οι αχανείς επίπεδες επιφάνειες της αιγυπτιακής γης, σε συνδυασμό με την ανάγκη των ηγεμόνων να επιβληθούν μέσω των έργων τους, οδήγησαν στην κατασκευή μνημείων που επιβάλλονταν με τον όγκο.
Οι πυραμίδες του Χέοπος, του Χεφρήνος και του Μυκερίνου στη Γκίζα, οι μεγάλοι ναοί στο Λούξορ και το Καρνάκ με το πλήθος των κιόνων που στήριζαν περιστύλια και υπόστυλες αίθουσες είναι ενδεικτικά δείγματα της αρχιτεκτονικής. Οι επιφάνειες των περισσότερων ναών αλλά και των νεκρικών θαλάμων των τάφων ήταν γεμάτες με παραστάσεις ζωγραφιστές ή ανάγλυφες που εξιστορούσαν τη δράση των φαραώ αλλά και πτυχές της καθημερινής ζωής.

(10 μονάδες)

2.β. Ποιες ήταν οι στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις που επέβαλε ο Οκταβιανός και ποιο αποτέλεσμα είχαν;

Σελ. 208 Στήριγμα του νέου μονάρχη αποδείχτηκε ο ίδιος ο στρατός, ο οποίος σε παλαιότερες εποχές είχε εμπλακεί σε εμφύλιες συγκρούσεις. Ο Αύγουστος είχε συναίσθηση του ρόλου του, ως φύλακα των συνόρων, ωστόσο προέβλεπε ότι ο πρώτος πολίτης και ο αυτοκρατορικός θεσμός είχαν την ανάγκη της στρατιωτικής προστασίας. Για το λόγο αυτό φρόντισε ώστε το μεγαλύτερο μέρος του στρατού να εγκατασταθεί στα πιο επικίνδυνα σύνορα, όπως στον Ευφράτη, το Δούναβη, το Ρήνο, σε μόνιμες στρατιωτικές βάσεις. Στη Ρώμη, όπου ήταν η έδρα της εξουσίας, διατήρησε εννέα στρατιωτικές μονάδες, που αριθμούσαν χίλιους στρατιώτες η καθεμιά. Αυτές αποτελούσαν την προσωπική φρουρά τουπραιτωρίου, όπου ήταν παλαιότερα η έδρα του στρατηγού. Οι πραιτωριανοί ήταν πιστοί στον αυτοκράτορα, σταδιακά όμως απέκτησαν μεγάλη δύναμη και έγιναν επικίνδυνοι για το κράτος, αφού είχαν τη δυνατότητα να ανεβάζουν και να κατεβάζουν αυτοκράτορες σύμφωνα με τις επιθυμίες τους.
Ο στρατός την εποχή του Αυγούστου παρέμεινε πιστός στα καθήκοντά του. Η αριθμητική του δύναμη, ωστόσο, μόλις που επαρκούσε για τη φύλαξη των συνόρων, μήκους περίπου τεσσάρων χιλιάδων χιλιομέτρων.

(15 μονάδες)

ΣΑΝΤΡΑ ΒΟΥΛΓΑΡΗ

 «Stop Bullying!». Εργο του Κίμωνα Αλέξη, μαθητή της Β΄ Γυμνασίου του Λεοντείου Λυκείου Πατησίων.

ΠΗΓΗ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Σκηνή πρώτη: το προαύλιο του Δημοτικού Σχολείου της γειτονιάς μας πριν από μερικούς μήνες. Ημέρα αφιερωμένη στον σχολικό εκφοβισμό, γνωστό ως bullying, με τρεις μαθητές να διαδραματίζουν μια σκηνή λεκτικής βίας ενός παιδιού σε ένα άλλο. Οι λιγοστοί γονείς που μένουν για να το παρακολουθήσουν στέκονται έξω από το σχολείο κοιτώντας προσηλωμένοι, σιωπηλοί.

Σκηνή δεύτερη: μια συνάντηση τεσσάρων μαμάδων φίλων πριν από μία εβδομάδα. «Θα σας δείξω κάτι», λέει η μία. Το κλιπάκι για το bullying από το Britain has Talent στο Υoutube που έχει κάνει τον γύρο του κόσμου ξεκινάει να προβάλλεται στην οθόνη του υπολογιστή. «O Παναγιώτης θέλει να το βλέπει κάθε μέρα από τότε που ένας συμμαθητής του άρχισε να τον κοροϊδεύει και να τον χτυπάει». Οι γυναίκες κρύβουν τα δάκρυά τους καθώς βλέπουν τα δύο αγόρια να τραγουδούν σε ρυθμούς ραπ εκφράζοντας τα συναισθήματά τους για τον αγώνα ενάντια στο bullying.

Σκηνή τρίτη: η συνομιλία μου με μια καθηγήτρια Γυμνασίου ιδιωτικού σχολείου της Αθήνας για το θέμα του σχολικού εκφοβισμού πριν από λίγες μέρες. «Ξέρετε, τα παιδιά που υποφέρουν από το bullying δεν προέρχονται απαραιτήτως από προβληματικές οικογένειες, οι γονείς τους νοιάζονται γι’ αυτά, απλά συχνά δεν έχουν χρόνο να ασχοληθούν μαζί τους», μου λέει. Αυτή τη φορά είμαι εγώ που παραμένω σιωπηλή.

Επισήμως ο σχολικός εκφοβισμός, η ενδοσχολική βία, η θυματοποίηση ή το bullying ορίζονται ως μια κατάσταση κατά την οποία ασκείται εσκεμμένη, απρόκλητη, συστηματική και επαναλαμβανόμενη βία μεταξύ μαθητών ή παιδιών της ίδιας ηλικίας με σκοπό την επιβολή και την καταδυνάστευση, την πρόκληση σωματικού και ψυχικού πόνου.

Τα νέα, όπως θα έχουν διαπιστώσει πολλοί γονείς και παιδιά, δεν είναι καλά για την Ελλάδα, αφού τα ευρήματα νέων ερευνών φανερώνουν πως τα περιστατικά bullying, ένα φαινόμενο με το οποίο η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα ασχολείται από το 1970, έχουν διπλασιαστεί από το 2010 στη χώρα μας. Σύμφωνα με την πανευρωπαϊκή μελέτη που εκπόνησε το Χαμόγελο του Παιδιού, η Ελλάδα κατέχει την τέταρτη θέση ανάμεσα σε σαράντα ένα κράτη, με ένα στα τρία Ελληνόπουλα να έχει πέσει θύμα bullying. Δεύτερη μελέτη, που διεξήχθη από την Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας Παιδιού και Εφήβου σε σχολεία της Αττικής, φανερώνει πως το 16% των μαθητών Δημοτικού έχει πέσει θύμα εκφοβισμού κι όλα αυτά σε μια εποχή που οι δομές ψυχικής υγείας έχουν ισοπεδωθεί εξαιτίας της ελλιπούς χρηματοδότησης.

Παράλληλα, έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον για ενημέρωση των εκπαιδευτικών, των γονέων και των παιδιών, με το υπουργείο Παιδείας να κάνει ιδιαίτερη προσπάθεια τελευταία, ορίζοντας έναν υπεύθυνο σε κάθε σχολείο για το θέμα το εκφοβισμού. Η πιο πρόσφατη εξέλιξη είναι η ανακοίνωση στις 28/4/14, από το υπουργείο, της εγκυκλίου που ενημερώνει τα σχολεία για την υλοποίηση των πράξεων «Ανάπτυξη και Λειτουργία Δικτύου Πρόληψης και Αντιμετώπισης Φαινομένων Σχολικής Βίας και Εκφοβισμού στους Αξονες Προτεραιότητας 1, 2, και 3 του ΕΠ “Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση”», ενώ έχει ήδη στήσει ένα ηλεκτρονικό παρατηρητήριο για τέτοια περιστατικά και από τη φετινή σχολική χρονιά προσπαθεί πλέον να οργανώσει προγράμματα επιμόρφωσης και παρέμβασης πανελλαδικά.

Πώς να αισθάνεται άραγε ένα παιδί όταν δεν μπορεί να είναι ασφαλές και ήρεμο μέσα στον χώρο του σχολείου; Τι μπορούμε να κάνουμε για να το βοηθήσουμε; Στην ελληνική βιβλιογραφία βλέπουμε έναν πολλαπλασιασμό των εφηβικών και παιδικών μυθιστορημάτων με θέμα τον σχολικό εκφοβισμό. Ενα από τα πολλά και ενδιαφέροντα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα είναι το «Μαζί» της διακεκριμένης Ελένης Πριοβόλου (εκδ. Καλέντη).

«Είναι της μόδας»

«Η λέξη bullying είναι της μόδας, έχει πάρει διαστάσεις στην εποχή μας. Εγώ, προερχόμενη από τη δεκαετία του ’60, τότε που οι δάσκαλοι δεν έδιναν σημασία σε τέτοια θέματα, υπέστην αυτή την ψυχολογική βία επειδή είχα ιδιαιτερότητες ως παιδί (φορούσα γυαλιά κ.ά.)», επισήμανε σε συνομιλία της με την «Κ» η Ελένη Πριοβόλου.

Αναφερόμενη σε επισκέψεις της σε σχολεία για την παρουσίαση του βιβλίου της, η συγγραφέας μάς είπε ότι με τα παιδιά μοιράζεται τη δική της εμπειρία: «Τους λέω να μη θυματοποιούν τον εαυτό τους και πως μέσα από την ομαδοποίηση, την αλληλεγγύη, τη φιλία, μπορούν να γίνουν πιο δυνατοί. Δεν θεωρώ ότι οι αδύναμοι είναι τα θύματα του bullying αλλά οι ιδιαίτεροι, όσοι δεν ακολουθούν τα στερεότυπα όπως και το ότι αυτοί που επιτίθενται έχουν τα δικά τους θέματα που πρέπει να ερευνηθούν. Πιστεύω, και αυτό τονίζω στα παιδιά, ότι τα ίδια μπορούν να δώσουν τη λύση. Τους μιλάω για την άμεση δημοκρατία μέσα στη σχολική κοινότητα».

Αλλα βιβλία με θέμα το bullying που κυκλοφόρησαν πρόσφατα: «Αμίλητη Αγάπη» της Λότης Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου (εκδ. Πατάκη), «Θεατής ή το επόμενο θύμα;» τους Τζέιμς Πρέλερ (εκδ. Πατάκη), «Το κορίτσι του Πέτρου» της Αργυρώς Μουντάκη (εκδ. Μεταίχμιο).

Οι γονείς παίρνουν θέση;

«Συχνά οι γονείς έχουν άγνοια για τέτοια θέματα και δείχνουν αμηχανία ως προς το πώς να αντιδράσουν σε αντίστοιχα περιστατικά όταν εμπλέκονται τα παιδιά τους. Αλλοι τα θεωρούν στοιχείο της εξελισσόμενης προσωπικότητας των παιδιών και των εφήβων (“Ε, παιδιά είναι…”), ενώ άλλοι αντιδρούν ακόμη και με ακραίο τρόπο μηνύοντας άλλους γονείς ή επιβραβεύοντας τη βίαιη συμπεριφορά των παιδιών τους (“Καλά του/της έκανες”)», αναφέρουν από κοινού οι Μαριάννα Δεσύπρη, Λίνα Κεσανοπούλου και Λία Πεϋρέτ, καθηγήτριες στο Λεόντειο Γυμνάσιο-Λύκειο Πατησίων και συντονίστριες της ομάδας «Πάρε Θέση!» του σχολείου, το οποίο επιτελεί σημαντικό και πρωτοποριακό έργο στην Ελλάδα με προγράμματα στήριξης και εποπτείας των μαθητών του σχολείου σε σχέση με το bullying. «Παρόλο που υπάρχει πλέον μια έστω στοιχειώδης ευαισθητοποίηση για το θέμα στην κοινωνία και πολλοί φορείς και εθελοντικές οργανώσεις ασχολούνται με την πρόληψη του εκφοβισμού και της βίας στα σχολεία, η κρίση την οποία βιώνει η ελληνική κοινωνία κάνει τις συνθήκες μέσα στις οποίες ζουν τα παιδιά πιο βίαιες», τονίζουν οι καθηγήτριες.