ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ στο 5ο ΓΕΛ Τρικάλων με θέμα: «Συμπεριφορές στην εφηβεία που μας προβληματίζουν (παραβατικότητα, βία, χρήση νόμιμων και παράνομων ουσιών, κατάχρηση του διαδικτύου): Πρακτικές αντιμετώπισης μέσα στο σχολικό περιβάλλον»

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ στο 5^ο ΓΕΛ Τρικάλων με θέμα: «Συμπεριφορές στην εφηβεία που μας προβληματίζουν (παραβατικότητα, βία, χρήση νόμιμων και παράνομων ουσιών, κατάχρηση του διαδικτύου): Πρακτικές αντιμετώπισης μέσα στο σχολικό περιβάλλον»

Με την σχετική έγκριση υπ΄ αριθμ πρ.14263/14-12-2017 του Τμήματος Επιστημονικής και Παιδαγωγικής Καθοδήγησης της Περιφερειακής Δ/νσης Εκπ/σης Θεσσαλίας, η Σχολική Σύμβουλος ΠΕ02 κ. Ιουλία Κανδήλα σε συνεργασία με τη Διευθύντρια του 5ου ΓΕΛ Τρικάλων κ. Αμαλία Ηλιάδη οργάνωσε ενδοσχολική επιμόρφωση που απευθύνθηκε α) σε όλους τους εκπαιδευτικούς της σχολικής μονάδας το πρωί και β) στον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων της σχολικής μονάδας το απόγευμα με θέμα: «Συμπεριφορές στην εφηβεία που μας προβληματίζουν (παραβατικότητα, βία, χρήση νόμιμων και παράνομων ουσιών, κατάχρηση του διαδικτύου): Πρακτικές αντιμετώπισης μέσα στο σχολικό περιβάλλον».

Οι έμπειρες εισηγήτριες Άννα Καραμπίνα, ψυχολόγος, από το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Ν. Τρικάλων, Κουτρουλή Κλαίρη, ψυχολόγος, σύμβουλος τοξικοεξάρτησης-Υπεύθυνη των Υπηρεσιών Πρόληψης και Έγκαιρης Παρέμβασης, και ο κοινωνιολόγος κ. Αλεξίου, Στελέχη του ΚΕΘΕΑ ΠΙΛΟΤΟΣ, καθώς και η υπεύθυνη του Συμβουλευτικού Σταθμού Νέων της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Τρικάλων κ. Καραμπατζάκη Δέσποινα, μας πρόσφεραν πολύτιμα αποστάγματα των γνώσεων και της πείρας τους πάνω στο πολύ ενδιαφέρον και κρίσιμο για τους εφήβους και τις οικογένειές τους θέμα.

Η επιμόρφωση πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 19 Δεκεμβρίου 2017 , ώρα 12.30 – 14.00 στο 5ο ΓΕΛ Τρικάλων για τους εκπαιδευτικούς και ώρα 16.00 – 18.00 για τους γονείς.

Στην επιμορφωτική αυτή συνάντηση καταδείχτηκε ο ρόλος των εκπαιδευτικών και των γονέων στην πρόληψη των συμπεριφορών εξάρτησης: η ποιοτική σχέση με τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς, ο χρόνος που οι γονείς αφιερώνουν στα παιδιά τους μπορούν να συμβάλλουν στην αποφυγή του αρνητικού φαινομένου των παντοειδών «εξαρτήσεων» των εφήβων. Η συναισθηματική κάλυψη των εφήβων, η καλή σχέση και η επικοινωνία όλων των μελών της οικογένειας και της σχολικής κοινότητας οδηγούν σε σωστή εφαρμογή ορίων στο σχολείο και στο σπίτι, τα οποία μπορούν να τηρούνται με σταθερότητα (οι ενοχικοί γονείς αδυνατούν να βάλουν όρια). Τα όρια στις πιο ευαίσθητες ηλικίες είναι σημαντικά, είναι ιδιαίτερα απαραίτητα για την εξισορρόπηση της καθημερινότητας. Γι’ αυτό, οι παρεμβάσεις σε εφήβους με συμπεριφορές εξάρτησης μέσω της ψυχοεκπαίδευσης, της συμπεριφορικού τύπου παρέμβασης, της θεραπείας συνοδών ψυχικών δυσκολιών, της σχολικής και οικογενειακής συμβουλευτικής στήριξης καθώς και η διεπιστημονική συνεργασία ειδικών και εκπαιδευτικών, ανάλογα με τα θέματα που προκύπτουν, κρίνονται απαραίτητες, προκειμένου να μειωθούν τα προβλήματα που δημιουργούνται στην σχολική κοινότητα και στην οικογένεια από εφηβικές συμπεριφορές που μας προβληματίζουν όλους : παραβατικότητα, βία, χρήση νόμιμων και παράνομων ουσιών, κατάχρηση του διαδικτύου.

Το 5ο ΓΕΛ στο ΚΠΕ Περτουλίου-Τρικκαίων

Το 5^ο ΓΕΛ στο ΚΠΕ Περτουλίου-Τρικκαίων

Το 5^ο ΓΕΛ στο ΚΠΕ Περτουλίου-Τρικκαίων, στο λόφο του Προφήτη Ηλία ενημερώθηκε για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την Παρασκευή 15-12-2017 στο πλαίσιο ημερήσιου εκπαιδευτικού προγράμματος που διενεργήθηκε από την παιδαγωγική του ομάδα και τους υπεύθυνους καθηγητές και συνοδούς της εκπαιδευτικής μετακίνησης κ.κ. Γραδούλα Αλεξάνδρα, μηχανικό ΑΣΕΤΕΜ και Ηλιάδη Αμαλία, Φιλόλογο-Ιστορικό και Δ/ντρια του 5^ου ΓΕΛ Τρικάλων.

Το κλιμάκιο μαθητών/τριών που ενεπλάκη και συμμετείχε στην βιωματική ,εκπαιδευτική διαδικασία προερχόταν από την Α’ Λυκείου και εκπαιδεύτηκε μέσω θεωρίας, διαμεσολαβημένης παρουσίασης, διαδραστικών ψηφιακών παιχνιδιών, πειραμάτων στο εργαστήρι και της μεθόδου των στοχευμένων ερωταποκρίσεων στις πολλαπλές δυνατότητες εξοικονόμησης ενέργειας που μας παρέχει η προσπάθεια μείωσης του οικολογικού μας αποτυπώματος και της υπερκαταναλωτικής μας τάσης.

Τα οφέλη για τους μαθητές/τριες υπήρξαν πολλά και διαφορετικής υφής και κλίμακας γιατί οι εκπαιδευτικές επισκέψεις, εκτεταμένες ή σύντομες χρονικά, είναι πολύ σημαντικό στοιχείο της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Έχουν σχέση και με τη μάθηση και με την ψυχαγωγία των μαθητών. Με τη μάθηση, γιατί προσφέρουν τη δυνατότητα στους μαθητές να επισκεφτούν και να γνωρίσουν μέρη με μορφωτική αξία, και με την ψυχαγωγία, γιατί τους δίνουν την ευκαιρία να ξεφύγουν, έστω για λίγο, από τις απαιτήσεις και την ένταση του καθημερινού σχολικού προγράμματος και να έρθουν σε επαφή με τη φύση και με δημιουργήματα του τεχνικού και πνευματικού πολιτισμού του ανθρώπου που προσφέρουν γνώση, αισθητική απόλαυση και νοητική, πνευματική- ψυχική ευχαρίστηση.

Το 5ο ΓΕΛ Τρικάλων στην ταινία «Καζαντζάκης» του Γ. Σμαραγδή στο πλαίσιο του Πολιτιστικού εκπαιδευτικού προγράμματος: «Μια αστραπή η ζωή μας… μα προλαβαίνουμε». Η ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη (λογοτεχνικό εργαστήρι)

Συντονίστρια- Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02, φιλόλογος-ιστορικός, Διευθύντρια 5^ου ΓΕΛ Τρικάλων

Απόψεις σχετικά με την ταινία του Γ. Σμαραγδή «Καζαντζάκης», που μας αφηγείται τη ζωή του Νίκου Καζαντζάκη-Κριτική αποτίμηση».

Σωκράτης Γούλας, μαθητής Β1 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Την Παρασκευή, 8/12/2017, με το σχολείο μου, είδαμε στον κινηματογράφο «Τηλέμαχος» της πόλης μας την ταινία του Γ. Σμαραγδή: «Καζαντζάκης». Οι συνοδοί καθηγητές μας: Ηλιάδη Αμαλία, ΠΕ02-Διευθύντρια, Αναγνώστου Αγγελική ΠΕ02, Αλεξανδρή Χαρά ΠΕ02 και Γεωργόπουλος Ιωάννης ΠΕ11 μας πρόσφεραν τη δυνατότητα να εκτιμήσουμε τη μαγική τέχνη του κινηματογράφου, μέσα από την ταινία του Γ. Σμαραγδή «Καζαντζάκης». Ο σκοπός; να έρθουμε εμείς οι μαθητές/τριες, μέσα από την εν λόγω ταινία τέχνης σε επαφή με τα βασικά χαρακτηριστικά του ποιοτικού κινηματογράφου στο πλαίσιο του οποίου αυτή δημιουργήθηκε, ώστε να προβληματιστούμε για τη σημασία και τη διαχρονικότητα των ιδεών που αυτή εκπροσωπεί, και στη συνέχεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας, στο σχολείο, με βιωματικό, παραστατικό τρόπο, να την περιγράψουμε και να την προσεγγίσουμε κριτικά.

Στο κείμενο που ακολουθεί θα αναλύσω τις απόψεις μου σχετικά με την ταινία που μας διηγείται τη ζωή του Νίκου Καζαντζάκη.

Η ταινία ξεκινά στο νοσοκομείο του Φράιμπουργκ στη Γερμανία όπου ο Νίκος Καζαντζάκης συζητούσε με την γυναίκα του ότι ποτέ δεν κατάφερε να γράψει τον επίλογο του έργου του << Αναφορά στον Γκρέκο>>. Κατόπιν η ιστορία διαδραματίζεται στο σπίτι τους στη Γαλλία όπου ο συγγραφέας αναφέρεται στην πορεία της ζωής του καθώς και στα έργα του. Αφηγείται τα σκληρά παιδικά του χρόνια και την καταπίεση που ένοιωθε από τον οξύθυμο πατέρα του. Έπειτα μας γνωρίζει μέσα από τις αναμνήσεις του τον Άγγελο Σικελιανό. Παράλληλα μας διηγείται τα ταξίδια του στο Άγιο Όρος, το όρος Σινά, τη Γερμανία, τη Ρωσία, τη Γαλλία κ.α. και μας συστήνει μέσα από τα δικά του μάτια τον θεό. Στη συνέχεια μας παρουσιάζει το πρόσωπο που τον βοήθησε να καταλάβει το αληθινό νόημα της ζωής, τον Αλέξη Ζορμπά. Ακόμη μας πληροφορεί για το πώς του στέρησαν το Νόμπελ λογοτεχνίας. Στο τέλος σβήνει η φλόγα της ζωής του, αφήνοντας όμως πίσω του μια τεράστια κληρονομιά και το όνομά του γραμμένο με χρυσά γράμματα στο Πάνθεον των μεγάλων δημιουργών.

Κατά τη γνώμη μου η ταινία περνάει πολλά μηνύματα, σχετικά με τη βία που επικρατεί στον κόσμο (η βία του πατέρα του Καζαντζάκη προς αυτόν) και την αδικία και τη μισαλλοδοξία των Ελλήνων που του στέρησαν το νόμπελ λογοτεχνίας. Πιστεύω ότι όλοι οι ηθοποιοί ήταν εξαιρετικοί αλλά ήταν κάποιοι που ξεχώρισαν. Αρχικά ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος που υποδύεται τον συγγραφέα. Ένας ρόλος ο όποιος ταίριαξε πάνω του με απόλυτη ακρίβεια και μου χάρισε αρκετές στιγμές συγκίνησης. Η ηθοποιός Μαρίνα Καλογήρου έπαιξε πολύ καλά το ρόλο της ως Ελένη Σαμίου και ταίριαξε απόλυτα με τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο. Ο ρόλος του Σικελιανού παίζεται από τον ασυναγώνιστο Νίκο Καρδώνη-ένας ρόλος στα μέτρα του.Επίσης ο Θοδωρής Αθερίδης ενσαρκώνει τον Αλέξη Ζορμπά-ένα δύσκολο ρόλο- με τεράστια επιτυχία .Τέλος οι ηθοποιοί στους δευτερεύοντες ρόλους ήταν εξαιρετικοί, μόνο που η Ζέτα Δούκα που υποδυόταν τη Μελίνα Μερκούρη φάνηκε πως δεν κατάλαβε ακριβώς πόσο σπουδαίος ήταν ο ρόλος που της δόθηκε.

Συνοψίζοντας η ταινία ήταν αρκετά καλή για ελληνικό κινηματογράφο και αυτό ήταν κάτι που πραγματικά με εξέπληξε ευχάριστα. Γιατί η τέχνη του κινηματογράφου , αν και είναι μια αφηρημένη έννοια, έχει συγκεκριμένο σκοπό και αποτελέσματα. Τα είδη-φόρμες αυτής της τέχνης είναι αρκετές και η κάθε μια επιδρά με τον τρόπο της λίγο ή πολύ στις ανθρώπινες ζωές αλλά και γενικότερα στην κοινωνία. Κατά την προσωπική μου άποψη ο κινηματογράφος είναι το είδος της τέχνης ,το οποίο μπορεί να επηρεάσει περισσότερο τον άνθρωπο καθώς είναι ένας συνδυασμός πολλών άλλων μορφών τέχνης. Έτσι η τέχνη του κινηματογράφου είναι κάτι που επηρεάζει και παρακινεί ανθρώπους διάφορων ηλικιών και χαρακτήρων να επιδοθούν σε διάφορους τομείς και ευελπιστώ πως αυτό θα συνεχιστεί και στο μέλλον.

«Φιλοσοφία και Τέχνη: Περιγραφή, ανάλυση και φιλοσοφική ερμηνεία εικαστικού έργου τέχνης» (Κείμενα μαθητών/τριών-εκπαιδευτικό υλικό που προέκυψε από τη διδασκαλία του μαθήματος της Φιλοσοφίας)

5^ο Γενικό Λύκειο Τρικάλων

Ταχυδρομική διεύθυνση

Καλαμπάκας & Σταυροπούλου. Τρίκαλα, Τ.Κ. 42100

Τηλέφωνο: 2431033780 ΦΑΞ : 2431071559 E-MAIL: mail@5lyk-trikal.tri.sch.gr Site: http://5lyk-trikal.tri.sch.gr/

https://blogs.sch.gr/5lyktrik

Σχολικό Έτος 2017-18

Υπεύθυνη-διδάσκουσα καθηγήτρια:

Ηλιάδη Αμαλία, φιλόλογος-ιστορικός (ΠΕ02), Δ/ντρια 5^ου ΓΕΛ Τρικάλων

«Φιλοσοφία και Τέχνη: Περιγραφή, ανάλυση και φιλοσοφική ερμηνεία εικαστικού έργου τέχνης»

(Κείμενα μαθητών/τριών-εκπαιδευτικό υλικό που προέκυψε από τη διδασκαλία του μαθήματος της Φιλοσοφίας)

Το βιβλίο της Φιλοσοφίας της Β’ Λυκείου (Αρχές Φιλοσοφίας, Υπουργείο Παιδείας & Θρησκευμάτων, Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και εκδόσεων «Διόφαντος»,συγγραφείς: Στέλιος Βιρβιδάκης, Βασίλης Καρασμάνης, Χαρινέλα Τουρνά, έκδοση του 2015) είναι, κατά την εκτίμησή μου, φλύαρο, γενικόλογο, γεμάτο ανούσιες- πολλές φορές- λεπτομέρειες, επεξηγήσεις που πλατειάζουν χωρίς να προσφέρουν σαφείς διευκρινήσεις, αλλά επίσης έχει υπέροχα παραθέματα, εύστοχη επιλογή εικαστικού υλικού, ζωγραφικών πινάκων, εικόνων κ.τ.λ. και πολύ ενδιαφέρουσα βιβλιογραφία. Κράτησα λοιπόν για μένα τη βιβλιογραφία, για τους μαθητές/τριές μου προόρισα τα παραθέματα και τους πίνακες, και προσάρμοσα τη διδακτέα ύλη, έτσι ώστε να ενδιαφέρονται για το μάθημα, να εκφράζονται με ζωντάνια και αμεσότητα σε αυτό και να νιώθουν ελεύθεροι να διατυπώσουν τις ιδέες τους για φιλοσοφικά προβλήματα και υπαρξιακές αναζητήσεις ή να εκφράζουν, χωρίς φόβο, εφηβικές αναρωτήσεις. Αυτό το έχουν δηλώσει αρκετές φορές, με λόγια και με πράξεις.

Κάνοντας έναν απολογισμό της διδασκαλίας μου, εξέφρασα στους μαθητές/τριές μου το «παράπονο» και τη βεβαιότητα πως, ενδεχομένως, δεν θα θυμούνται, αργότερα στο πέρασμα του χρόνου, στοιχειώδη δεδομένα, όπως τη διαίρεση της φιλοσοφίας σε κλάδους, και τους ρώτησα στη συνέχεια να μου πουν τι νιώθουν για τη φιλοσοφία ως μάθημα. Οι προφορικές και γραπτές απαντήσεις τους στο κεντρικό μου ζητούμενο που ήταν η αυθόρμητη κατάθεση απόψεων, εντυπώσεων και προσδοκιών εκ μέρους τους, για το μάθημα της Φιλοσοφίας, με ικανοποίησαν και επιβεβαίωσαν την βασική μου θεωρητική θέση: ότι σκοπός του μαθήματος είναι η φιλοσοφική και ιστορικο-φιλοσοφική κατανόηση του ζητήματος της διδασκαλίας της φιλοσοφίας, και όχι κατ’ αρχήν η πρόταση μιας ειδικής διδακτικής της φιλοσοφίας.

Στην προοπτική αυτή, συζήτησα με τους μαθητές/τριές μου το ερώτημα αν είναι διδακτή η φιλοσοφία, με αναφορά στην προβληματική που ανέπτυξαν ορισμένοι φιλόσοφοι και ορισμένες παραδόσεις. Έγινε ιστορική επισκόπηση της διδασκαλίας της φιλοσοφίας (το πότε, από ποιους και με ποιον σκοπό και μέθοδο έχει διδαχθεί), επισκόπηση που προϋποθέτει –και προχωρεί παράλληλα με– την ίδια την ιστορία της φιλοσοφίας. Στη συνέχεια προτάθηκαν και παρουσιάστηκαν τρόποι διδασκαλίας της φιλοσοφίας (θεματοκεντρικοί και κειμενοκεντρικοί). Με τον τρόπο αυτό δείχθηκε ότι η διδασκαλία της φιλοσοφίας είναι και μπορεί να γίνει ένα φιλοσοφικό «πρόβλημα».

Στις μέρες μας πολλοί συνεχίζουν να επιχειρηματολογούν (ή πιστεύουν ότι δεν χρειάζεται καν να επιχειρηματολογήσουν) υπέρ του σημαντικού (ή και του θεμελιώδους) ρόλου της φιλοσοφίας στη Μέση Εκπαίδευση, ακόμη και στην κοινωνία.

Το αν και πώς διδάσκεται η φιλοσοφία συνδέεται με την αντίληψη για τη φύση της μάθησης και της γνώσης και προϋποθέτει, τελικά, μία θέση για τη φύση και το έργο της ίδιας της φιλοσοφίας. Ως τέτοιο, ως φιλοσοφικό ερώτημα, προσείλκυσε παραδοσιακά την προσοχή των φιλοσόφων, οι οποίοι δεν το άφησαν στα χέρια των ειδικών της διδακτικής (που, εξάλλου, ελάχιστες φορές το καταδέχθηκαν).

Η σημερινή κατάσταση της φιλοσοφίας εντός των εκπαιδευτικών θεσμών (της δευτεροβάθμιας, της τριτοβάθμιας και της διά βίου εκπαίδευσης) μάς αναγκάζει να θέσουμε εκ νέου το ερώτημα, ως επείγον ερώτημα παιδείας και με επίγνωση της ιστορικότητάς του.(Βλ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Γιώργος Ζωγραφίδης «Η διδασκαλία της φιλοσοφίας. Σκοπός, δομή και περιεχόμενο μαθήματος». Έκδοση: 1.0. Θεσσαλονίκη 2014. Διαθέσιμο από τη δικτυακή διεύθυνση: https://opencourses.auth.gr/courses/OCRS456/.

Για ποιο λόγο, όμως, το εκπαιδευτικό σύστημα της Γαλλίας επιμένει τόσο πολύ στο να διδάσκονται οι μαθητές λυκείου τις βασικές αρχές της φιλοσοφίας; Αυτό το ερώτημα διατυπώνει ο Βρετανός ανταποκριτής του BBC στο Παρίσι, Χιού Σκόφιλντ. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πηγές, οι δεκαεπτάχρονοι μαθητές στη Γαλλία, στα πλαίσια της μελέτης για το Baccalaureat ( το δικό μας αντίστοιχο απολυτήριο Λυκείου), έχοντας επιλέξει το Bac Litteraire, δηλαδή την «φιλολογική» κατεύθυνση που δίνει έμφαση σε μαθήματα όπως η Φιλολογία και η Φιλοσοφία, μελετούν εντατικά την τελευταία.

Μπορείτε να φανταστείτε ότι οι μαθητές θα περάσουν, τουλάχιστον τέσσερις ολόκληρες ώρες διανοητικής εξάσκησης αναπτύσσοντας εξαντλητική επιχειρηματολογία για το θέμα: «Είναι η αλήθεια προτιμότερη από την ειρήνη;». ‘Η «Υπάρχει εξουσία χωρίς βία;». ‘Η «Μπορεί κάποιος να έχει δίκιο και όταν τα γεγονότα τον διαψεύδουν;».

Υπάρχει, βέβαια, και η εναλλακτική επιλογή να ασχοληθούν με μία άσκηση που ζητάει να σχολιάσουν γραπτώς ένα κείμενο. Σ’ αυτή την περίπτωση, μπορούν να διαλέξουν ανάμεσα σ’ ένα απόσπασμα από το έργο «Tractatus Theologiko-Politico» που έγραψε το Σπινόζα το 1670 και σε μία άποψη του Σενέκα για τον αλτρουισμό».

Στη φιλολογική κατεύθυνση μαθητές και μαθήτριες στη Γαλλία διδάσκονται, επί οκτώ σχολικές ώρες την εβδομάδα, πάρα πολλά στοιχεία για το έργο κορυφαίων στοχαστών όπως ο Πλάτωνας, ο Καντ, ο Σοπενχάουερ, ο Χάιντεγκερ και ο Σαρτρ. Μερικά από τα θέματα που πραγματεύονται στην τάξη, στη μελέτη και στις εξετάσεις είναι: η συνείδηση, ο άλλος, η τέχνη, η ύπαρξη και ο χρόνος, η ύλη και το πνεύμα, η κοινωνία, ο νόμος, το καθήκον, η ευτυχία.

Υπάρχουν κι άλλες γενικές κατευθύνσεις που μπορεί να επιλέξει ένας μαθητής Λυκείου στη Γαλλία, όπως η επιστημονική. Αλλά ακόμη κι εκεί υπάρχει η φιλοσοφία ως διδασκόμενο μάθημα, αναπόσπαστο τμήμα της διδακτέας ύλης.

Προς τί λοιπόν τόση προσκόλληση στη φιλοσοφία; Θεωρείται ότι στόχος του γαλλικού εκπαιδευτικού συστήματος είναι οι μαθητές όχι απλώς να καταλάβουν τις πιο σημαντικές φιλοσοφικές ιδέες, αλλά κυρίως να μπορούν να τις χρησιμοποιήσουν στην ενήλικη ζωή τους, στην περίπτωση μιας συνομιλίας.

Κι αυτό, κατά την άποψή μου, συμβαίνει μόνο στη Γαλλία, όπου οι ρίζες της διδασκαλίας της φιλοσοφίας στη μέση εκπαίδευση είναι παμπάλαιες. Το μπακαλορεά της Γαλλίας εισήχθη το 1809 από τον ίδιο τον αυτοκράτορα Ναπολέοντα Βοναπάρτη με τη φιλοσοφία να αποτελεί ένα από τα κύρια μαθήματα.

Η χρησιμότητα της διδασκαλίας της φιλοσοφίας ήταν και παραμένει η εξής: να ολοκληρωθεί η μάθηση ενός παιδιού με στόχο αυτό με τη σειρά του να μάθει να σκέφτεται.

Εμπνεόμενοι από εικόνες και σχετικά κείμενα και διαπνεόμενοι από δημιουργικότητα και ερευνητική διάθεση, οι μαθητές και οι μαθήτριές μου διατύπωσαν τις σκέψεις, τις απόψεις, τις αντιλήψεις τους για το μάθημα και την αξία της φιλοσοφίας και της σχέσης της με τις εικαστικές τέχνες, εκτιμώντας τη σημασία της πολιτιστικής, ελληνικής και ευρωπαϊκής μας κληρονομιάς και εκφράζοντας παράλληλα τα συναισθήματά τους για το αγαθό της μελέτης και της αυτοσυνειδησίας…

Η Υπεύθυνη-διδάσκουσα Καθηγήτρια Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02 εύχομαι, σε αρμονική και στενή συνεργασία με τους μαθητές και τις μαθήτριές μου, να συνεχίσουμε να παράγουμε εύχρηστο και ουσιαστικής σημασίας εκπαιδευτικό υλικό που τόσο το έχει ανάγκη η εκπαιδευτική κοινότητα για την προαγωγή της εκπαιδευτικής μας συνείδησης, της εις βάθος αυτοσυνειδησίας μας και το βάθεμα της εσωτερικής μας σοφίας. Όπως οι μαθητές/τριές μας, έτσι κι όλοι μας απολαμβάνουμε, από άποψη περιεχομένου και μορφής, ουσίας και αισθητικής, το ισορροπημένο ερευνητικό αποτέλεσμα του παιδαγωγικού μας μόχθου.

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ:

Περιγραφή, ανάλυση και φιλοσοφική ερμηνεία εικαστικού έργου τέχνης-φωτογραφίας:

Στη φωτογραφία-έργο τέχνης βλέπουμε πολλούς ανθρώπους ντυμένους στα ίδια ρούχα και χρώματα. Γνωρίζουμε ότι ο κάθε άνθρωπος στην εικόνα είναι διαφορετικός με δικό του χαρακτήρα. Όμως στη συγκεκριμένη εικόνα ο Ρενέ Μαγκρίτ θέλει να δηλώσει την έννοια του πλήθους, έτσι έχει ζωγραφίσει τους ανθρώπους ίδιους. Διότι όταν αναφερόμαστε στο πλήθος υπονοούμε ότι όλοι είναι ίδιοι χωρίς διακρίσεις. Θα μπορούσαμε να πούμε, επίσης, ότι ο καλλιτέχνης-ζωγράφος θίγει και το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης που τείνει να μεγαλώνει τα τελευταία χρόνια. Επίσης μπορεί να θίξει και το γεγονός ότι όλοι σιγά- σιγά ξεκινάμε να μιμούμαστε ο ένας τον άλλο και έτσι χάνεται η διαφορετικότητα του καθενός.

Αλιάγας Χρήστος, μαθητής Β1 5^ουΓενικού Λυκείου Τρικάλων.

Όνομα: Ηλιάνα Αγάπη Γούλα, Τάξη: Β, Τμήμα: Β1

Θέμα: σχολιασμός του πίνακα ζωγραφικής ‘Το φιλί’ του Γκούσταφ Κλιμτ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Το Φιλί είναι διάσημος πίνακας του Αυστριακού ζωγράφου Γκούσταφ Κλιμτ και δημιουργήθηκε την περίοδο 1907-1908.Στο κέντρο του πίνακα, αναπαριστάται ένα ζευγάρι που είναι έτοιμο να φιληθεί. Το ζευγάρι θα μπορούσε να είναι και ο ίδιος ο Κλιμτ με τη σύντροφό του. Το χρώμα του υποβάθρου είναι σκούρο χρυσό ,το οποίο ταιριάζει ιδιαίτερα με τα ολόχρυσα κοσμήματα που καλύπτουν τα δύο σώματα και είναι διακοσμημένα με γεωμετρικά σύμβολα και μοτίβα. Με την έντονη παρουσία του χρυσού επιτυγχάνεται μια απόλυτη αρμονικότητα που είναι ιδιαίτερα ελκυστική και προσεγγίζει τον θεατή. Το ζευγάρι στέκεται πάνω σε ένα βράχο γεμάτο λουλούδια, ενώ λουλούδια υπάρχουν και στα μαλλιά των δύο προσώπων. Επίσης, ένα χρυσό φυτό βρίσκεται στο δεξιό μέρος, μπροστά από την γυναίκα, ενώ ένα χρυσό φωτοστέφανο σε σχήμα καμπάνας διακοσμημένο με κυκλικά σχήματα, το οποίο ξεκινά πίσω από τους ώμους του άνδρα, περιβάλει το ζευγάρι.

Η γυναίκα, σε αντίθεση με όλα τα άλλα έργα του Κλιμτ, στα οποία ο ρόλος της είναι κυρίαρχος, εδώ φαίνεται υποταγμένη στον άντρα. Κάθεται γονατισμένη μέσα στην αγκαλιά του συντρόφου της, με κλειστά τα μάτια περιμένοντας το φιλί ενώ στο πρόσωπό της διακρίνεται κάποια μικρή ταραχή. Φαίνεται να έχει ανάγκη την προστασία του άρρενος καθώς έχει βυθιστεί στην αγκαλιά του και μεταδίδει τόσο το αίσθημα της αγάπης και του έρωτα όσο και την ύπαρξη εμπιστοσύνης μεταξύ των δυο συντρόφων. Το δεξί της χέρι έχει περάσει πίσω από τον λαιμό του άντρα ενώ το αριστερό της χέρι ακουμπά το χέρι του συντρόφου της. Τα ρούχα της γυναίκας είναι εφαρμοστά, προσδίδοντας της ακόμα περισσότερο ερωτισμό και αισθησιασμό. Κυριαρχούν σε αυτά οι κύκλοι, που με το πράσινο φόντο τους μοιάζουν με τα λουλούδια στο έδαφος και οι κυματιστές γραμμές, ενώ στο επάνω μέρος του υπάρχουν κάποια τετράγωνα σχήματα. Το φόρεμα αφήνει να φανούν οι ώμοι της γυναίκας και τα χέρια της, καθώς και τα γυμνά της πόδια, από το ύψος του γονάτου. Ο πίνακας θα μπορούσε να χαρακτηριστεί από λεπτότητα και καλλιτεχνική ευαισθησία καθώς καθίστανται ορατά τέτοια μέρη του γυναικείου σώματος τα οποία δεν θίγουν το απεικονιζόμενο πρόσωπο, αλλά προσδίδουν αισθησιασμό και θηλυκότητα, κάνοντας τον πίνακα ελκυστικό και ενδιαφέρον.

Βάγγος Νικόλαος, μαθητής Β1 5^ου ΓΕΛ Τρικάλων.

Έντβαρντ Μουνχ, Η κραυγή, 1893, Όσλο, Μουσείο Μουνχ. Θεωρείται ένα από τα αριστουργήματα της ζωγραφικής στα τέλη του 19ου αιώνα.

Φιλοσοφία σελίδα 195

«Η Κραυγή»

(Νορβηγικά: Skrik, 1893 και 1910) είναι ο τίτλος μιας σειράς από εξπρεσιονιστικούς ζωγραφικούς πίνακες του Νορβηγού Έντβαρτ Μουνκ (Edvard Munch), που απεικονίζει μια αγωνιούσα μορφή με φόντο ουρανό σε χρώμα κόκκινο του αίματος..

Ο Μουνκ φαίνεται να είναι επηρεασμένος από το ρομαντικό κίνημα, που ξεκίνησε στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα και κυριάρχησε στη Γερμανία, την Αγγλία και τη Γαλλία. Το ρομαντικό κίνημα εντοπίζει το κριτήριο της αισθητικής αξίας των καλλιτεχνικών δημιουργημάτων στην αποτύπωση του ανθρώπινου πάθους σε εικόνες, χρώματα, ήχους και λέξεις. Όσο πιο αυθεντική και ζωηρή είναι αυτή η αποτύπωση, τόσο πιο πετυχημένο είναι το έργο τέχνης και ο αναγνώστης, ο θεατής ή ο ακροατής νιώθει μέσα του κάτι ανάλογο με εκείνο που αισθανόταν ο συγγραφέας, ο ζωγράφος, ή ο μουσικός.

Ο πίνακας θεωρείται από μερικούς πως συμβολίζει το ανθρώπινο είδος κάτω από τη συντριβή του υπαρξιακού τρόμου . Το τοπίο στο υπόβαθρο είναι το Οσλοφγιόρντ, όπως αυτό φαίνεται από το λόφο του Έκεμπεργκ (Ekeberg), στο Όσλο (τότε Κριστιάνια) της Νορβηγίας. Ο Μουνκ περπάτησε όπως φαίνεται από τις σελίδες του ημερολογίου του στο Φιορδ στα τέλη του Γενάρη ένα μουντό χειμωνιάτικο απόγευμα. Ίσως το κρύο, ίσως ο ήλιος που έδυε μακριά να έδωσαν στο σούρουπο αυτό το κόκκινο χρώμα που έκανε τον καλλιτέχνη να ακούσει μια κραυγή. Σε μια σελίδα στο ημερολόγιό του με την επικεφαλίδα Νίκαια 22.01.1892, ο Μουνκ περιγράφει την έμπνευσή του για τον αρχικό πίνακα:

Περπατούσα σ’ ένα μονοπάτι με δυο φίλους – ο ήλιος έπεφτε – ξαφνικά ο ουρανός έγινε κόκκινος σαν αίμα – σταμάτησα, νιώθοντας εξαντλημένος, και στηρίχτηκα στο φράχτη – αίμα και γλώσσες φωτιάς πάνω από το μαύρο-μπλε φιόρδ και την πόλη – οι φίλοι μου προχώρησαν, κι εγώ έμεινα εκεί τρέμοντας από την αγωνία – κι ένιωσα ένα ατέλειωτο ουρλιαχτό να διαπερνά τη φύση. “Άκουσα μια κραυγή”, έγραψε, “και τότε ζωγράφισα τα σύννεφα σαν να ήταν αίμα και έκανα ακόμα και τα χρώματα να ουρλιάξουν”. Ο αρχικός γερμανικός τίτλος που δόθηκε στον πίνακα από τον Μουνκ ήταν Der Schrei der Natur (Ο Λυγμός της Φύσης).

Η τοποθεσία στην οποία περπατούσε ο Μουνκ σήμερα.

Ο πίνακας του Μουνκ προκαλεί και στον θεατή ανάλογα συναισθήματα με αυτά που φαίνεται να είχαν κατακλύσει το ζωγράφο εκείνο το χειμωνιάτικο απόγευμα. Φόβος, απόγνωση, αδιέξοδο, πανικός, κατάθλιψη ουρλιαχτό, αίμα, θάνατος είναι μερικές από τις λέξεις που μπορούν να φανερώσουν τα συναισθήματα που αισθάνεται κάποιος βλέποντας την εικόνα. Το πιο συνταρακτικό όμως είναι ότι παρόλο που ο πίνακας είναι έργο του 1892 τα μηνύματα που περνά φαίνεται να είναι διαχρονικά και να έχουν ισχύ ακόμα και σήμερα.

Στην εικόνα της σελίδας 158 του βιβλίου Φιλοσοφίας της δευτέρας λυκείου απεικονίζεται ο Διογένης ο κυνικός. Ο Διογένης ο αποκαλούμενος «Κυνικός», ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος. Φέρεται να γεννήθηκε στη Σινώπη περίπου το 412 π.Χ. και πέθανε το 323 π.Χ. στην Κόρινθο. Θεωρείται ο κυριότερος εκπρόσωπος της Κυνικής φιλοσοφίας . Χρησιμοποιούσε τον αστεϊσμό και το λογοπαίγνιο ως μέσο για τα διδάγματά του. Πίστευε πως η ευτυχία του ανθρώπου βρίσκεται στη φυσική ζωή και πως μόνο με την αυτάρκεια, τη λιτότητα, την αυτογνωσία και την άσκηση μπορεί κανείς να την εξασφαλίσει, πράγμα που το βλέπουμε και στην εικόνα. Ο Διογένης είναι κλεισμένος στο πιθάρι του διότι τίποτα δεν τον αγγίζει, ζει στον δικό του κόσμο μακριά από όλους και από όλα. Η απλότητα και η λιτότητα του έρχεται σε άμεση αντίθεση με τον πλούσιο κόσμο των καλοντυμένων και χτενισμένων γυναικών της εικόνας. Μια από αυτές του προσεγγίζει απευθύνοντας τον λόγο μα εκείνος επιλέγει για μια ακόμη φορά τον «ήχο» της απλότητας γυρίζοντας την πλάτη στα πλούτη και την καλοπέραση. Μια αρχαιοελληνική παράδοση λέει ότι ο Διογένης παρακολουθούσε μαθήματα του ιδρυτή της φιλοσοφίας Αντισθένη στην Αθήνα. Παροιμιώδης έμεινε η λιτότητα, η απλότητα, το ελεγκτικό και χλευαστικό πνεύμα του απέναντι στους άλλους. Η παράδοση λέει ότι είχε μόνιμη κατοικία του ένα πιθάρι και γυρνούσε στους δρόμους όλη μέρα με ένα φανάρι. Αυτό απεικονίζεται και στην εικόνα της σελίδας 158. Όταν τον ρωτούσαν τι το ήθελε το φανάρι, εκείνος απαντούσε ότι αναζητούσε τον άνθρωπο.

Επιμέλεια: Δημήτρης Αντωνίου, μαθητής Β1 5^ΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΟΥ ΤΕΧΝΗΣ από φιλοσοφική σκοπιά

Περιγραφή

Στη σελίδα 127 στο σχολικό βιβλίο το έργο τέχνης σχεδιασμένο από τον Έντουαρτ Χόπερ,( ο οποίος υπήρξε ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους του ρεαλισμού στην αμερικάνικη τέχνη του μεσοπολέμου), ονομάζεται «Δωμάτιο στο Μπρούκλιν» και βρίσκεται στη Βοστόνη στο Μουσείο Καλών Τεχνών. Το έργο αυτό απεικονίζει μια πλευρά ενός δωματίου, πιθανόν καθιστικού, με μεγάλα παράθυρα και ζωγραφισμένο μπλε του ουρανού τοίχο. Στα δεξιά της εικόνας βρίσκεται ένα τραπεζάκι διακοσμημένο από ένα βάζο με λευκά λουλούδια. Στα αριστερά απεικονίζεται μια γυναικεία μορφή με μπλε ενδυμασία να κάθεται σε μια κουνιστή πολυθρόνα κοιτώντας έξω από τα μεγάλα παράθυρα του δωματίου. Επίσης, μπορούμε να διακρίνουμε μέσω των τεράστιων παραθύρων του δωματίου ότι έξω από αυτό το διαμέρισμα υπάρχει μια συνεχόμενη σειρά κόκκινων, ψηλών κτιρίων.

Φιλοσοφική Ερμηνεία

Η εικόνα αποτυπώνει τη σύγχρονη « παγερή» πραγματικότητα . Στα μεγάλα αστικά κέντρα κυριαρχεί η μοναξιά και οι απρόσωπες σχέσεις. Επικρατεί το «εγώ» και όχι το «εμείς». Μέσα στο χαοτικό περιβάλλον της μεγαλούπολης όλοι είμαστε απλοί παρατηρητές των εξελίξεων. Αποδεχόμαστε παθητικά και αμήχανα όσα συμβαίνουν. Η νωχελικότητα αυτή πηγάζει από την ανωνυμία και την έλλειψη ενδιαφέροντος για την ζωή. Ο μόνος χώρος που μας παρέχει ασφάλεια είναι ο ιδιωτικός, ο χώρος τον οποίο διαμορφώνουμε εμείς οι ίδιοι. Ατενίζουμε καθημερινά την πραγματικότητα με βλέμμα σκυθρωπό και απρόσωπο. Κάνουμε στερεότυπες, τυποποιημένες κινήσεις χωρίς ίχνος ζωντάνιας. Τι είμαστε τελικά; Μια φιγούρα στατική σε ένα πίνακα με μελανά χρώματα.

Γεωργία Βασδέκη, μαθήτρια Β1 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Νταβίντ: Ο Σωκράτης στη φυλακή ενώ πίνει το κώνειο.

Στο πίνακα απεικονίζεται ο μεγάλος φιλόσοφος Σωκράτης στη φυλακή να πίνει το κώνειο που οδήγησε στο θάνατό του. Όπως πολλοί γνωρίζουν ο Σωκράτης καταδικάστηκε σε θάνατο επειδή τον διέκρινε ένας φιλελευθερισμός στη διδασκαλία του. Ο ίδιος είχε τη δυνατότητα να σωθεί όμως αποφάσισε να πεθάνει διότι συνεχώς δίδασκε για τους νόμους και για το ότι θα πρέπει ο καθένας να τους τηρεί. Έτσι δεν θα μπορούσε να παραβεί αυτά που δίδασκε.

Στο πίνακα παρουσιάζονται και άλλα πρόσωπα γύρω από το Σωκράτη, τα οποία φαίνονται δυστυχισμένα για το χαμό αυτού του μεγάλου φιλόσοφου και είναι τόσο έντονη η θλίψη τους που κάποιοι δεν θέλουν ούτε να τον κοιτάζουν.

Μέσα από αυτό τον πίνακα γίνεται αντιληπτό, το πώς ένας τόσος σπουδαίος άνθρωπος είχε τέτοια μεγάλη πίστη στους νόμους που ενώ μπορούσε να τους παραβεί εφόσον γνώριζε για την αθωότητά του, προτίμησε να πεθάνει δείχνοντας σε όλους πως θα πρέπει να είμαστε νομοταγείς πολίτες ώστε να ζούμε ειρηνικά στη κοινωνία μας.

Κλείνοντας, θέλω να προσθέσω ότι εμένα προσωπικά αυτός ο πίνακας και γνωρίζοντας και την ιστορία του Σωκράτη, μου δημιουργεί συναισθήματα θλίψης που χάθηκε μια τέτοια προσωπικότητα άδικα αλλά και υπερηφάνειας που ακόμα και εκείνη τη στιγμή έμεινε πιστός στις απόψεις του και στα πιστεύω του, αποδεικνύοντας για ακόμα μια φορά το μεγαλείου του χαρακτήρα του.

Σπύρος Δίπλας, μαθητής Β1 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

ΕΡΓΑΣΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

ΓΚΑΡΑΓΚΑΝΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ, μαθήτρια Β15^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Στη σελίδα 121 του βιβλίου υπάρχει ο πίνακας του Ρενέ Μαγκρίτ, ο <<Ο Απελευθερωτής>>. Στο έργο τέχνης αυτό βλέπουμε έναν άνθρωπο χωρίς κεφάλι , να φορεί μπέρτα , να κρατάει ένα μπαστούνι και ένα κηροπήγιο με ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Βλέπουμε επίσης μια βαλίτσα και πίσω από τον άνθρωπο ένα τοπίο με σπίτια και σύννεφα. Στο κέντρο, δηλαδή στο σημείο όπου έπρεπε να βλέπουμε τον κορμό του ανθρώπου, υπάρχουν τέσσερα σύμβολα. Ένα κλειδί, ένα πουλί, μια πίπα και ένα ποτήρι.

Ξεκινώντας, έτσι, από την αρχή, αυτός ο άνθρωπος είναι ένας άντρας, καθώς αυτό φαίνεται από την ενδυμασία και την κορμοστασιά του. Στα χέρια του κρατάει ένα κηροπήγιο, το οποίο αναπαριστά το πρόσωπο μιας γυναίκας και ταιριάζει να μπει στο σημείο που λείπει το κεφάλι του άνδρα. Το γεγονός αυτό σημαίνει φιλοσοφικά πως ο άντρας προσπαθεί να χειραγωγήσει το γυναικείο φύλο, από το οποίο όμως ο ίδιος επηρεάζεται. Η ανθρώπινη φιγούρα δηλώνει , λοιπόν, την ισότητα που θα έπρεπε να υπάρχει στα δυο φύλα χωρίς το αρσενικό να προσπαθεί να επιβληθεί στο γυναικείο, αφού για την επιβίωση και την διαιώνιση του ανθρώπου και τα δυο φύλα είναι αλληλοεξαρτώμενα. Επιπλέον, η μπέρτα του άντρα θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι τα μαλλιά της γυναίκας, σημείο που δείχνει την άμεση εξάρτησή του από εκείνη. Επίσης, ο ακέφαλος άντρας κρατάει και ένα μπαστούνι, το οποίο λογικά συμβολίζει την ηλικία, την δύναμη και την εξουσία που έχει. Η βαλίτσα, τέλος, που βλέπουμε δίπλα στον άνθρωπο , σε συνδυασμό με το τοπίο δηλώνει πως ο άνθρωπος είναι ελεύθερος να γνωρίσει τον κόσμο και να ονειρευτεί. Η βαλίτσα, επίσης , δηλώνει και την αλλαγή.

Όσον αφορά τα τέσσερα σύμβολα της εικόνας, το πουλί συμβολίζει την ειρήνη και την ελευθερία , όπως τα πουλιά πετάνε ελεύθερα στον ουρανό. Το ποτήρι εκφράζει την δύναμη που αποκτά κάποιος πίνοντας το περιεχόμενό του ή και την ανάγκη/επιθυμία για απόλαυση. Η πίπα δείχνει την ανεμελιά και ίσως δείχνει πως ο άντρας ζει μια ζωή γεμάτη ευχαρίστηση και ικανοποίηση. Τέλος, το κλειδί έχει μεγάλη δύναμη, λόγω της χρήσης του να κλειδώνει και να ξεκλειδώνει. Έτσι, συμβολίζει γενικά την δύναμη ή την έναρξη για μια ζωή με γνώση και ελευθερία. Μια άλλη ερμηνεία είναι το κλειδί να ανοίγει τις πύλες προς την αθανασία του πνεύματος και της ψυχής.

Βιολατζή Παρθένα, μαθήτρια Β΄1 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Ρενέ Μαγκρίτ, «Οι διακοπές του Χέγκελ».

Κατά τη γνώμη μου ο πίνακας του ζωγράφου έχει δύο διαφορετικές έννοιες. Η μία είναι ότι η ομπρέλα προστατεύεται από το νερό, και η άλλη ότι το νερό είναι χρήσιμο διότι χωρίς το ποτήρι με το νερό δεν θα υπήρχε κάτι για να προστατεύσει η ομπρέλα. Η σκέψη που μου προκαλούν αυτές οι δύο έννοιες είναι πως και προστατεύεται, αλλά και χρειάζεται το νερό. Δηλαδή η ομπρέλα κρατάει στάσιμο το νερό αλλά αν κλείσει τότε θα ρέει. Ο πίνακας προκαλεί ερωτήματα για τον λόγο για τον οποίο ένα ποτήρι βρίσκεται πάνω στην κορυφή μιας ομπρέλας. Παράλληλα, θέλει να μας βάλει σε πιο βαθιές σκέψεις για να κατανοήσουμε περισσότερο τι θέλει ο ζωγράφος να εκφράσει μέσω αυτού του πίνακα. Κυριαρχούν δύο εντελώς διαφορετικές λειτουργίες οι οποίες μας μπερδεύουν στη λύση της δημιουργίας του πίνακα. Καθώς ο πίνακας δεν δέχεται το νερό αλλά το περιέχει καταλήγουμε σε σκέψεις και ιδέες που δεν βγάζουν καθαρό νόημα. Ο στόχος αυτού του πίνακα πιστεύω, είναι να μας κάνει να σκεφτούμε βαθύτερα, πιο αναλυτικά και να μας βάλει στη διαδικασία δημιουργίας διάφορων σεναρίων.

5^ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

Υπεύθυνη καθηγήτρια: Αμαλία Ηλιάδη

Θέμα: Εργασία για τον πίνακα του Πάμπλο Πικάσο.

Η σούπα, 1903, Ιδιωτική Συλλογή, Τορόντο. Ο πίνακας εγκωμιάζει τα χαρίσματα της ευσπλαχνίας και της προσφοράς.

Γεννημένος το 1881, ο Πάμπλο Πικάσο, αποτελεί έναν από τους πιο γνωστούς αλλά και σπουδαιότερους εικαστικούς του 20ου αιώνα με το έργο του να γίνεται αναγνωρίσιμο παγκοσμίως.

Βλέποντας κάποιος για πρώτη φορά τον πίνακα και διαβάζοντας την λεζάντα εύκολα μπορεί να πει ότι αυτό το έργο τέχνης βασίζεται στην ηθική και αλληλεγγύη.

Με μια δεύτερη ματιά γεννιούνται τα εξής ερωτήματα:

α) Από πού εμπνεύστηκε για να δημιουργήσει αυτό το έργο τέχνης;

β) Πως ήταν ψυχολογικά εκείνη την περίοδο της ζωής του;

γ) Τι μηνύματα θέλει να προβάλλει ο καλλιτέχνης;

Οι ερωτήσεις αυτές μπορούν να απαντηθούν εύκολα ψάχνοντας στο διαδίκτυο ή σε κάποια ειδικά για το θέμα βιβλία.

Ο εικαστικός τη χρονολογία 1903 βρισκόταν μέσα σε μια μεταβατική, δύσκολη περίοδο για την ζωή του. Ο καλλιτέχνης επηρεασμένος σε μεγάλο βαθμό από την αυτοκτονία του φίλου του και επίσης ζωγράφου της εποχής Carlos Cassagemas βρίσκονταν για πολύ καιρό μέσα σε ένα γενικά μελαγχολικό κλίμα, τόσο στο Παρίσι όσο και στην Βαρκελώνη όπου παραβρίσκονταν εκείνα τα χρόνια. Έτσι, όταν άρχισε να απομονώνεται και να απομακρύνεται από την πόλη του φωτός άρχισε και να αλλάζει το ύφος των έργων του. Ευτυχώς όμως αυτή η περίοδος ήταν σύντομη και κράτησε περίπου 2-3 χρόνια. Η περίοδος αυτή (1901-1903) ονομάστηκε «μπλε περίοδος του Πικάσο» ή «Η Γαλάζια περίοδος του Πικάσο». Οι πίνακες εκείνης της εποχής που ήταν ζωγραφισμένοι σε γαλάζιες και πράσινες αποχρώσεις, χαρακτηρισμένες ως ψυχροί τόνοι, έρχονται να περάσουν μια έντονη πνευματικότητα και μια αίσθηση μυστικότητας. Ακόμη τα έργα εκείνης της εποχής μπορούν να χαρακτηριστούν ως λιτά, απλοϊκά, μονοχρωματικά, αρμονικά. Οι φιγούρες εκείνης της εποχής χαρακτηρίζονται ως απελπισμένες που περνούν μηνύματα που προβληματίζουν μέσα σε ένα κλίμα μελαγχολικά φορτισμένο. Μερικά από τα πιο γνωστά έργα του ανήκουν σε αυτήν την περίοδο, απεικονίζοντας ακροβάτες, αρλεκίνους, πόρνες, επαίτες και καλλιτέχνες. Ο Πικάσο τον πίνακα με το όνομα «η σούπα» τον εμπνεύστηκε στις γυναικείες φυλακές του Σαιν-Λαζάρ στο Παρίσι το 1901-1902 όπου εκεί του προσφέρονταν διαθέσιμα μοντέλα και εντυπωσιακά θέματα.

Δήμητρα Αθανασάκη , (Β τάξη, τμήμα Β΄ 1) Τρίκαλα 02 Δεκεμβρίου 2017

ΠΗΓΕΣ

http://www.matia.gr/7/73/7304/7304_2_09.html

http://elenevas.blogspot.gr/2016/03/blog-post_29.html

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΚΟΛΙΑΣ, μαθητής Β΄1 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

ΠΗΓΗ: Γκέορκ Γκρος , Ο Άρρωστος από Έρωτα 1916 ,Συλλογή Τέχνης Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας του Ντίσελντορφ.

Σε αυτό το έργο τέχνης όπως μαρτυρεί και η ίδια η εικόνα εμφανίζεται ένας άντρας ο όποιος γίνεται υποχείριο της αγάπης και του έρωτα. Επιπλέον, όπως παρατηρώ καλύτερα την εικόνα, καταλαβαίνω πως ο άνδρας είναι ερωτευμένος και μάλλον το βλέμμα του στην εικόνα εστιάζει προς αυτήν που αγαπά . Επίσης καταλαβαίνω ότι ο άνδρας πιστεύει ότι χωρίς την αγάπη δεν θα είχε λόγο ύπαρξης. Με αυτό το έργο τέχνης ο συγγραφέας θέλει να καταγγείλει την απώλεια των ηθικών αξιών της εποχής που κάνουν έναν άντρα θύμα κάποιων παθών του.

ΕΡΓΑΣΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

ΜΑΘΗΤΡΙΑ :ΓΟΥΛΑ ΔΗΜΗΤΡΑ , ΤΑΞΗ:Β1 Β΄1 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

ΘΕΜΑ: Να περιγράψετε και να αναλύσετε το έργο τέχνης, προχωρώντας παράλληλα και σε φιλοσοφική ερμηνεία.

ΕΡΓΟ : <Ξεπατίκωμα > του ΡΕΝΕ ΜΑΓΚΡΙΤ

ΡΕΝΕ ΜΑΓΚΡΙΤ: Ο Ρενέ Μαγκρίτ ήταν ένας σουρεαλιστής ζωγράφος . Σημαντικό ρόλο στην καριέρα του έπαιξε ο Τζόρτζιο ντε Kίρικο. Τα έργα του Μαγκρίτ είχαν επιρροές από ένα καλλιτεχνικό κίνημα, τον ντανταϊσμό. O ντανταϊσμός ήταν ένα αναρχικό κίνημα που καλλιεργήθηκε μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και είναι ένας τρόπος διαμαρτυρίας κατά της βαρβαρότητας του πολέμου.

Ένα σουρεαλιστικό έργο του Ρενέ Μαγκρίτ είναι το <Ξεπατίκωμα> .Η εικόνα αυτή μας δείχνει ένα άνθρωπο που μοιάζει να είναι κομμένος από την κουρτίνα αλλά διαφέρει στο σχήμα και την μορφή .

Η εικόνα και τα «εγώ»: Είναι συχνά απατηλή .Υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στον εσωτερικό και εξωτερικό κόσμο του ατόμου. Οι άνθρωποι δεν είναι πάνα αυτό που δείχνουν εξωτερικά, κανείς δεν γνωρίζει τι συναισθήματα μπορεί να καταπιέζει κάποιος .Πολλοί κρίνουν το χαρακτήρα με τρόπο επιφανειακό και αυθόρμητο, έτσι βγάζουν γρήγορα συμπεράσματα και δεν δίνουν ευκαιρίες στους ανθρώπους γύρω τους να ανοιχτούν και να εμπιστευτούν . Υπάρχουν κάποια άτομα τα οποία φαίνονται απόμακρα ,σκοτεινά και απρόσωπα. Μήπως αυτή είναι η επιδίωξη του σύγχρονου ανθρώπου, η άμυνα στην σκληρότητα του κόσμου . Η αλήθεια είναι όμως άλλη: η «μάσκα» πέφτει όταν βιώνουμε κρίσιμες καταστάσεις, όταν νιώθουμε πόνο, θλίψη ,ότι τίποτα πια σε αυτό τον κόσμο δεν είναι ωραίο . Αναδεικνύεται έτσι η ευαίσθητη πλευρά ,ο ρομαντισμός και ο αληθινός χαρακτήρας του καθένα. Όλοι μας έχουμε αυτή την γαλήνια πλευρά μέσα μας, άλλοι την δείχνουν εξωτερικά, άλλοι την κρατάνε βαθιά κρυμμένη . Αυτό μας καθιστά όλους ξεχωριστούς .

5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

ΕΡΓΑΣΙΑ στο μάθημα ¨ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ¨

Από τη μαθήτρια Γιαννάκα Σαββίνα, Τμήμα Β1

Καθηγήτρια: Ηλιάδη Αμαλία

Τρίκαλα 3 Δεκεμβρίου 2017

Θέμα: «Να περιγράψετε και να αναλύσετε το έργο τέχνης , προχωρώντας παράλληλα και σε φιλοσοφική ερμηνεία».

« Η ανθρώπινη κατάσταση,1935»

Θέμα: «Να περιγράψετε και να αναλύσετε το έργο τέχνης , προχωρώντας παράλληλα και σε φιλοσοφική ερμηνεία».

Ο Ρενέ Μαγκρίτ ήταν ένας σουρεαλιστής καλλιτέχνης με επιρροές από το καλλιτεχνικό κίνημα του Ντανταϊσμού. Ήταν ένας αριστοτεχνικός ζωγράφος. Στα έργα του συχνά παραθέτει συνηθισμένα αντικείμενα, ή κάποιο ασυνήθιστο πλαίσιο, δίνοντας νέες ερμηνείες σε γνωστά αντικείμενα. Εκτός από το ότι περιέχει φανταστικά στοιχεία το έργο του είναι συχνά πνευματώδες και διασκεδαστικό.

Παρατηρώντας το συγκεκριμένο έργο που έχει τίτλο « Η ανθρώπινη κατάσταση,1935» , βλέπουμε ένα θαλασσινό τοπίο να αρχίζει από το καβαλέτο του καλλιτέχνη και να τελειώνει πέρα από αυτό, διαπερνώντας το. Το καβαλέτο έχει στηθεί για να στηρίζει το τελάρο, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί και ένα ξέχωρο αντικείμενο στο χώρο. Κοιτώντας τον πίνακα βλέπουμε κάποια στοιχεία κοντά στα μάτια μας, όπως η στρόγγυλη μαύρη σφαίρα, η οποία μπορεί να σημαίνει κάτι για τον ζωγράφο, μπορεί όμως και τίποτα, μπορεί να αποτελεί ένα απλό αντικείμενο του πίνακα. Ίσως να δηλώνει απλά την γη, ως πλανήτη.

Επίσης βλέπουμε έναν τοίχο με μία κυκλική καμάρα που δηλώνει ότι ο καλλιτέχνης βρίσκεται σε κλειστό χώρο και βλέπει προς τον εξωτερικό κόσμο . Ωστόσο το άνοιγμα της πόρτας επικοινωνεί άμεσα με το τοπίο της θάλασσας. Η αμεσότητα αυτή είναι τέτοια που νομίζει κανείς ότι το εσωτερικό του δωματίου και το πάτωμα, συνεχίζουν να επεκτείνονται πάνω στην άμμο…

Έχω την εντύπωση ότι ο καλλιτέχνης ένοιωσε την ανάγκη της απόδρασης μέσα από τα μάτια της φαντασίας του. Δημιουργώντας έναν αόρατο- διαπεραστικό καμβά ο Ρενέ Μαγκρίτ ήθελε να προσεγγίσει αμεσότερα και γρηγορότερα το γαλάζιο υγρό στοιχείο, δηλαδή την θάλασσα και τον γαλάζιο ουρανό. Σχετικά με την σφαίρα, πιστεύω ότι ο Ρενέ Μαγκρίτ περιέγραψε τα έργα του λέγοντας : «Η ζωγραφική μου είναι ορατές εικόνες που δεν κρύβουν κάτι- προκαλούν μυστήριο και, πράγματι, όταν κάποιος βλέπει έναν από τους πίνακές μου, θέτει στον εαυτό του αυτήν την απλή ερώτηση: ¨Τι σημαίνει αυτό;¨ Οι πίνακές μου δεν σημαίνουν κάτι, επειδή και το μυστήριο δεν σημαίνει κάτι- είναι απλά άγνωστο.»

Eργασία φιλοσοφίας

Μαθητής: Γούλας Σωκράτης

Θέμα :Να περιγράψετε και να ερμηνεύσετε φιλοσοφικά το έργο τέχνης

Έργο: «Η αυτοκρατορία των φώτων»

Στον πίνακα βλέπουμε να κυριαρχούν οι αντιθέσεις. Μέρα-νύχτα, σκοτάδι-φως ,ερημιά-ανθρώπινη παρουσία. Σε ένα τοπίο όπου κυριαρχούν τα δέντρα υπάρχει και ένα παλιό σπίτι .Τα παράθυρα του σπιτιού είναι φωτισμένα φανερώνοντας ότι είναι κατοικήσιμο. Ο μοναχικός καβαλάρης πηγαίνει στο σπίτι ή είναι περαστικός; Η γαλήνη της φύσης σε συνδυασμό με την ανθρώπινη ύπαρξη. Ένα σπίτι έρημο, απομονωμένο από τις πόλεις και την πολυκοσμία . Η ηρεμία του τοπίου επιδρά στη ψυχολογία του ατόμου.

Μήπως η ψυχή του ανθρώπου είναι μοναχική κατά βάθος; Μήπως ο άνθρωπος έχει μια τάση φυγής από τη σύγχρονη πραγματικότητα; Μήπως η ελπίδα, η προσμονή της αλλαγής τον κάνουν όμως πιο δυνατό; Η ημέρα συνυπάρχει με τη νύχτα, το γκρίζο της φύσης με το φως του σπιτιού. Η αλήθεια αυτή αναπαριστά την ψυχοσύνθεση του ατόμου και αναδεικνύει την προσπάθειά του να αλλάξει τη συνήθεια του τοπίου της καθημερινότητας. Παλεύει να βρει νόημα στη μονότονη και μοναχική ζωή του. Τότε θα καταφέρει να φανεί το γκρίζο του δάσους και το λευκό του ουρανού ως σύμβολο απελευθέρωσης και ψυχικής ανάτασης….

Ο Βιτγκενστάιν στην Νέα Υόρκη του Eduardo Paolozzi

Ο πίνακας που μας δόθηκε εκφράζει την ζωή μέσα στην πόλη , την καθημερινή ομιλία ανάμεσα σε δυο πρόσωπα και γύρω τους κτήρια που φαίνεται να τους ‘πνίγουν’. Ωστόσο το έργο δεν είναι απλό και λιτό αλλά έχει ποικιλία χρωμάτων που μας δίνει την εντύπωση πως και η ζωή στην πόλη δεν παύει να έχει ενδιαφέρον και ζωντάνια.

Βασίλης Γιαρίκης, Β1 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Στο έργο «Διαλεκτικής εγκώμιον» του Ρενέ Μαγκρίτ βλέπουμε ένα σπίτι με ανοιχτό παράθυρο και μέσα σε αυτό το σπίτι περιέχεται ένα άλλο σπίτι. Ο Ρενέ Μαγκρίτ πάνω στον πίνακά του σχολιάζει πως ένα εσωτερικό χωρίς εξωτερικό δύσκολα μπορεί να αποτελέσει εσωτερικό. Αυτό σημαίνει πως το πνεύμα και ο χαρακτήρας ενός ανθρώπου δεν γίνεται να υπάρχουν χωρίς να υπάρχει η φυσική παρουσία του ανθρώπου.

Ο Γκέοργκ. Φρίντριχ Χέγκελ τονίζει πως η πιο συχνή έγνοια του Ρενέ Μαγκρίτ, όταν διάλεγε μοτίβα, ήταν η αντιστροφή ή η σύμφυση των εσωτερικών και των εξωτερικών όψεων, ή και γενικότερα των αντίθετων πόλων. Αυτό σημαίνει ότι μέσα από τα έργα του παρουσίαζε τις διαφορές των εσωτερικών και των εξωτερικών όψεων αλλά και τις ομοιότητες τους, όπως επίσης και το πώς μπορεί να αναδειχτεί μία έννοια μέσα από τις ομοιότητες και τις διαφορές της. Τέλος, παρουσιάζεται η αλληλένδετη σχέση του εσωτερικού με το εξωτερικό.

Γεωργιάδης Γιάννης, Β1 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Πίνακας : Μεταφυσική νεκρή φύση 1914, Τζιόρτζιο Ντε Κίρικο (σελ. 13)

Αντωνίου Σωτηρία Β1 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Αυτός ο πίνακας μου βγάζει μια στεναχώρια, μια θλίψη, μια κατάθλιψη. Τα χρώματα που έχουν χρησιμοποιηθεί είναι πολύ μονότονα και σκούρα. Έτσι μας δείχνει ότι κάτι κακό συμβαίνει. Αλλά μεγάλη εντύπωση στον πίνακα μου κάνει το αυγό που υπάρχει εκεί γιατί μέσα στο αυγό μπορεί να υπάρχει μια νέα ζωή. Υπάρχει όμως και αυτό το τεράστιο Χ που βρίσκεται μέσα στον πίνακα που κανείς δεν ξέρει τι μπορεί να συμβολίζει ή τι να σημαίνει και αυτό μου δημιουργεί μια περιέργεια στον πίνακα. Επίσης τα πόδια που είναι ζωγραφισμένα στον πίνακα είναι γυρισμένα προς το πλάι σα να θέλουν να φύγουν, να τρέξουν μακριά από όλους και από όλα. Και ο ουρανός είναι πολύ σκούρος σα να κλαίει.

Ρενέ Μαγκρίτ, Νοσταλγία , 1940

Ούτε το λιοντάρι ούτε ο άντρας με τα διπλωμένα φτερά έχουν κάποιο λόγο να βρίσκονται σε αυτή τη γέφυρα. Ενσαρκώνουν απλώς τη μελαγχολία εκείνων που γνωρίζουν ότι η πραγματική ζωή είναι πάντα «αλλού». (Σελ 117 σχολικού βιβλίου)

Στον παραπάνω πίνακα παρατηρούμε πολλά ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά. Αυτός απεικονίζει έναν άνδρα με τα φτερά του διπλωμένα και ένα λιοντάρι το οποίο βρίσκεται δίπλα του πάνω σε μια γέφυρα. Προφανώς ο ένας στηρίζει τον άλλον κάνοντάς του συντροφιά και μοιράζονται τους πόνους τους. Προσπαθούν με αυτόν τον τρόπο να σκοτώσουν την νοσταλγία και τη θλίψη που τους έχει τυλίξει. Όπως βλέπουμε κοιτάνε σε διαφορετικές κατευθύνσεις και ο άνδρας φορά μαύρα.

Ποια είναι όμως η σχέση μεταξύ του ανθρώπου και του λιονταριού; Τι είναι αυτό που τα συνδέει αυτά τα δυο; Μήπως η ψυχή; Και τι είναι η ψυχή; Πού υφίσταται η ψυχή; Μήπως δεν υφίσταται καθόλου αφού δεν έχει υλική υπόσταση; Υπάρχει ψυχή μόνο στον άνθρωπο ή μήπως και στα ζώα; Γιατί όχι και στα φυτά; Μήπως υπάρχει μια ευρύτερη ψυχή μέσα στο σύμπαν, που καθιστά όλο το σύμπαν έμψυχο; Διαφέρει η ανθρώπινη ψυχή από την ψυχή τον ζώων και των φυτών; Αφού τα έμψυχα όταν ταυτίζονται με τα ζωντανά έχουν ψυχή, μήπως οδηγούν στην σκέψη ότι η ψυχή συγχέεται με τη ζωή;

Βαλκανιώτη Αικατερίνη, μαθήτρια Β1 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Η Αφροδίτη της Μήλου με συρτάρια

(Σαλβαντόρ Νταλί)

Η αγνή ομορφιά που πηγάζει από την ψυχή μας και αντικατοπτρίζεται στην όψη μας, είναι όπως λένε, δώρο του Θεού για να παρηγορήσει τον άνθρωπο.

Η Αφροδίτη της Μήλου με συρτάρια είναι ένα έργο τέχνης που περνάει με ασφάλεια τη δοκιμασία του χρόνου μέσα από μια κατάλληλη ερμηνεία και εφόσον είναι επαρκώς ενσωματωμένο στην κουλτούρα μας. Εδώ βλέπουμε την διαφορετική προσέγγιση που γίνεται από τον Νταλί και το ερώτημα που μας γεννιέται δεν είναι αν ήτανε ένας μοναδικός διαχειριστής του εαυτού του, το ερώτημα είναι τι μένει πέρα απ’ όλα αυτά. Ολόκληρη η ζωή του ήταν μια διαρκής ακροβασία στην άκρη της τύχης, μια συνεχής εξωφρενική σκηνοθεσία-μια εξωφρενικά ζωντανή τέχνη. Ήταν αυτός που έβαζε κεφάλι ψαριού στην Αφροδίτη του Μποτιτσέλι, έναν διάσημο αστακό πάνω σε ένα μαύρο τηλέφωνο.

Μέσα από οποιουδήποτε καλλιτέχνη τη ματιά δούμε την Αφροδίτη για μας θα είναι:

«Μούσα, τα έργα ψάλλε μου της Αφροδίτης, της πολύχρυσης της Κύπριδας, που στους Θεούς γλυκύ σήκωσε πόθο και δάμασε τα φύλα των θνητών ανθρώπων και τα θεόθρεπτα πουλιά και τα θηρία όλα, κι όσα η στεριά τρέφει πολλά κι όσα ο πόντος κι όλοι για τα έργα νοιάζονται της ωριοστέφανης Κυθέρειας». Εις Αφροδίτην, Ομηρικός ύμνος.

Γκόλια Μαριαλένα, μαθήτρια Β1 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

https://en.calameo.com/read/0046253969699b5c1b46a

Το 5ο ΓΕΛ Τρικάλων στην ταινία «Καζαντζάκης» του Γ. Σμαραγδή στο πλαίσιο του Πολιτιστικού εκπαιδευτικού προγράμματος: «Μια αστραπή η ζωή μας… μα προλαβαίνουμε». Η ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη (λογοτεχνικό εργαστήρι) Συντονίστρια- Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02, φιλόλογος-ιστορικός, Διευθύντρια 5ου ΓΕΛ Τρικάλων

Το 5^ο ΓΕΛ Τρικάλων στην ταινία «Καζαντζάκης» του Γ. Σμαραγδή στο πλαίσιο του Πολιτιστικού εκπαιδευτικού προγράμματος: «Μια αστραπή η ζωή μας… μα προλαβαίνουμε». Η ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη (λογοτεχνικό εργαστήρι)

Συντονίστρια- Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02, φιλόλογος-ιστορικός, Διευθύντρια 5^ου ΓΕΛ Τρικάλων

Ο σκηνοθέτης Γιάννης Σμαραγδής, μετά τις ταινίες «Καβάφης», El Greco και «Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι», ολοκλήρωσε τη νέα του ταινία «Νίκος Καζαντζάκης». Το σενάριο της ταινίας βασίζεται πάνω στην πνευματική αυτοβιογραφία του μεγάλου Έλληνα και ταυτόχρονα οικουμενικού συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη, Αναφορά στον Γκρέκο.

Είναι μια πολυκύμαντη αναζήτηση του συγγραφέα, μέσα από όνειρα και ταξίδια σε τόπους που αγάπησε, διεκδικώντας βιωματικά να κατανοήσει τον Χριστό, τον Βούδα, τον Λένιν, για να καταλήξει, μέσω του Οδυσσέα του, στην «Κρητική Ματιά» η οποία τον οδήγησε στην κατάργηση του φόβου του θανάτου και στην κατάκτηση μιας ανώτερης ελευθερίας.

«Στην Ευρώπη του σήμερα όπου υπάρχουν εντάσεις και διαφοροποιήσεις, η τέχνη πρέπει να παίξει το ρόλο της, δηλαδή να ενώνει τις ανθρώπους και να τους δίνει δύναμη. Εμείς, οι άνθρωποι του κινηματογράφου το αποδεικνύουμε έμπρακτα. Τέσσερις διαφορετικές χώρες της Ευρώπης Ελλάδα, Γαλλία, Γερμανία, Αυστρία ενώνουμε τις δυνάμεις μας για να δημιουργήσουμε μια ταινία για τον Κρητικό Έλληνα, τον Ευρωπαίο και τον οικουμενικό συγγραφέα Νίκο Καζαντζάκη!» τόνισε ο Γιάννης Σμαραγδής.

Τα γυρίσματα ξεκίνησαν τον Απρίλιο του 2016. Έγιναν στην Ελλάδα, στην Κρήτη, στην Αθήνα, στην Αίγινα, στις θάλασσες του Αιγαίου, στη Γαλλία, Παρίσι και Αντίπολη, στην Αυστρία, Βιέννη, στην Γερμανία, Βερολίνο καθώς και στην Κίνα. Οι ηθοποιοί που συμμετέχουν στην ταινία είναι ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος ως Νέος Καζαντζάκης, η Μαρίνα Καλογήρου ως Ελένη Καζαντζάκη, ο Θοδωρής Αθερίδης ως Γιώργης Ζορμπάς, η Ζέτα Δούκα ως Μελίνα Μερκούρη και ο Στάθης Ψάλτης στο ρόλο ενός καλόγερου.

«Μέσα από την ταινία θέλουμε και πιστεύουμε ότι θα προβληθεί η μεγάλη αλλά και ελκυστική προσωπικότητα του Νίκου Καζαντζάκη, καθώς και οι τόποι που έζησε, αγάπησε και τον γοήτευσαν. Ο μεγάλος Κρητικός συγγραφέας έλεγε πως «αυτό που καθόρισε την ζωή του αλλά και το έργο του ήταν τα ταξίδια και τα όνειρα». Αυτό ακριβώς θα επιδιωχθεί να αναδειχθεί μέσα από την ταινία. Τα ταξίδια του στην Γαλλία, την Γερμανία την Αυστρία και την Κίνα και μέσα από αυτά οι φιλοσοφικές και μεταφυσικές αναζητήσεις του, αλλά και το «μέσα» το «εσώτερο» ταξίδι» συμπλήρωσε ο κ. Σμαραγδής.

Η γεμάτη αφοσίωση παρακολούθηση της εν λόγω ταινίας από τους μαθητές/τριες του 5^ου ΓΕΛ Τρικάλων και στη συνέχεια η εμβριθής ανάλυσή της στο πλαίσιο του Πολιτιστικού εκπαιδευτικού προγράμματος: «Μια αστραπή η ζωή μας… μα προλαβαίνουμε». Η ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη (λογοτεχνικό εργαστήρι) βοήθησε τους μαθητές μας να βιώσουν τον εκπαιδευτικό-μορφωτικό χαρακτήρα της, καθώς και την ψυχική ανάταση και αναζωογόνηση που αφειδώλευτα προσφέρεται μέσω μιας διαφορετικής μορφής μαθησιακής διαδικασίας. Σε μια εποχή που ο πολιτισμός της εικόνας κυριαρχεί στην καθημερινότητα των νέων ανθρώπων και που το σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα θεωρεί δημιουργικό τον χρόνο εκείνο των εκπαιδευτικών «μετακινήσεων» που αντικαθιστά, εναλλακτικά, την διδασκαλία στην τάξη, οι οργανωμένες σχολικές επισκέψεις με συνείδηση του χαρακτήρα τους από εκπαιδευτικούς που, σεβόμενοι τους μαθητές τους, αγαπούν και τιμούν το λειτούργημά τους, χωρίς να εμφορούνται από νοοτροπία χρησιμοθηρίας, αποτελούν αναγκαία συνθήκη για ένα αναβαθμισμένο, ελκυστικό, μα πρωτίστως δημιουργικό Δημόσιο Σχολείο.

ΓΟΥΛΑ ΔΗΜΗΤΡΑ, μαθήτρια του τμήματος Β1 του 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Για να γίνει αυτή η ταινία φαίνεται πως χρειάστηκε χρόνο μα και πολύ δουλειά . Άλλωστε δεν είναι εύκολο το να γυρίζεις την ζωή του μεγαλύτερου Έλληνα συγγραφέα. Οι ηθοποιοί θεωρώ πως ανταπεξήλθαν αρκετά καλά σε όλη την ιστορία και αυτό ήταν κάτι το πολύ ευχάριστο. Μπορώ να πω πως ο πρωταγωνιστής που υποδύεται τον Νίκο Καζαντζάκη ταίριαζε απόλυτα με αυτό που πίστευα ότι ήταν .Η ερμηνεία του συγκινεί μα και χαρίζει χαμόγελο στο κοινό στις πιο χαλαρές στιγμές .Είναι μια ταινία που σου δίνει να καταλάβεις για ποιο λόγο εκείνος ο φοβερός συγγραφέας έγραψε τα έργα του ,μέσα από αυτά βιώνουμε κι εμείς μαζί του, τον πόνο, την καταπίεση που έχει ζήσει. Όμως, όπως λέει και στην ταινία, στο σκοτάδι απαντάς με φως .

Η ιστορία ξεκινά λίγα λεπτά πριν αφήσει την τελευταία του πνοή δίπλα στην αγαπημένη του Ελένη Σαμίου σε ένα νοσοκομείο στο Φράιμπουργκ στη Γερμανία .Μετά μας ταξιδεύει πίσω στο μυαλό του στις μέρες εκείνες που θα τελείωνε το έργο του ΕL GRECO .Εκεί αρχίζει να αφηγείται στην γυναίκα του Ελένη πως έγραψε όλα του τα έργα από την παιδική του ηλικία μέχρι και τότε .Μας δείχνει τα σκληρά παιδικά του χρόνια κι από τον πόλεμο που επικρατούσε μα και από την σκληρότητα του πατέρα του ,μας δείχνει την εφηβεία του και ότι παράτησε την νομική που δεν επιθυμούσε ο ίδιος να περάσει μα ο πατέρας του .Στην συνέχεια μας αφηγείται το πως γνωρίζει τον Άγγελο Σικελιανό και πως γίνονται φίλοι .Έπειτα μέσα από τα αποφθέγματα που διαβάζει μας παίρνει μαζί του στα ταξίδια που έκανε, προκειμένου να ανακαλύψει το θεό κυρίως τον Χριστό και τον Βούδα .Στην συνέχεια μας δείχνει πως γνώρισε τη γυναίκα του που ήταν αυτή η οποία του δακτυλογράφησε όλα του τα έργα .Ένα πρόσωπο καταλύτης στην Ζωή του Καζαντζάκη ήταν ο Αλέξης Ζορμπάς, ένας άνθρωπος που του έμαθε να μην φοβάται το θάνατο.

Αυτοί οι άνθρωποι που δούλεψαν και κατάφεραν να βγάλουν ένα τόσο καλό αποτέλεσμα αξίζουν συγχαρητήρια . Στην ταινία συναντάμε τρεις ηθοποιούς που υποδύονται τον Καζαντζάκη [Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος , Αλέξανδρος Καμπαξής, Στέφανος Ληναίος ]στην μικρή, στην μεσαία και στην μεγάλη ηλικία ,και οι τρεις τους κατάφεραν να τον υποδυθούν αξιοθαύμαστα , καθώς επίσης πολύ καλή ερμηνεία είχε η ηθοποιός που έπαιζε την γυναίκα του Καζαντζάκη[ Μαρίνα Καλογήρου ]Είχαν μια πολύ καλή χημεία μεταξύ τους που έδενε απόλυτα με την ιστορία . Εξίσου καλός ήταν και ο ηθοποιός που έκανε τον Άγγελο Σικελιανό [ Νίκος Καρδώνης], ο τρόπος που έπαιζε ήταν καθηλωτικός .Μια κατά την γνώμη μου μέτρια ερμηνεία ήταν αυτή του πατέρα του Καζαντζάκη [Αργύρης Ξάφης ] ,σε ορισμένα σημεία ήταν καλός, σε κάποια υπερέβαλε ,βέβαια ο ρόλος του απαιτούσε την υπερβολή καθώς ήταν ο βίαιος πατέρας και είχε σημαδέψει την ζωή του συγγραφέα… ήθελα να με κάνει κι εμένα να το νιώσω αυτό, πράγμα που δεν κατάφερε . Τώρα ο ρόλος του Ζορμπά ήταν ένας ρόλος που με εξέπληξε: η αλήθεια είναι πως δεν περίμενα αυτός ο ηθοποιός [Θοδωρής Αθερίδης] .να δέσει τόσο καλά με τον ρόλο. Θα αναφερθώ επίσης στην εκπληκτική ερμηνεία του ηγούμενου [ Στάθης Ψάλτης] που βρήκε τον Καζαντζάκη και του μίλησε .Φαίνεται η εμπειρία που έχει στον κινηματογράφο και γενικά στην ηθοποιία, πάντα οι καλοί ηθοποιοί παίζουν εξίσου καλά και κόντρα ρόλους. Σχετικά με τον ρόλο της Μελίνας Μερκούρη [Ζέτα Δούκα],νομίζω ότι κάτι έλειπε, όχι ότι δεν έπαιξε σωστά, μα εφόσον μιλάμε για μια γυναίκα θρύλο για την Ελλάδα μα και τον κόσμο, η ηθοποιός θα μπορούσε να κάνει κάτι που να δείξει, να τονίσει περισσότερο την παρουσία της. Κατά την γνώμη μου ήταν «άφαντη».

Αυτή η ταινία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί από τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά ανάλογα, για εμένα όμως ήταν μια ταινία που μου έδειξε ποιος πραγματικά είναι ο Καζαντζάκης ,ταξίδεψα μαζί του ,έκλαψα μαζί του, χάρηκα μαζί του .Με άφησε πραγματικά να δω μέσα από τα μάτια του πρωταγωνιστή την ζωή του, από την αρχή μέχρι το τέλος .Όμως το τέλος της δεν με εντυπωσίασε. Δεν έφταιγε ο θάνατός του, αυτός ήταν κάτι δεδομένο από την αρχή. Αυτό που «έφταιγε» ήταν η σκηνοθεσία της τελευταίας σκηνής.

Συμπερασματικά, η τέχνη του κινηματογράφου , αν και είναι μια αφηρημένη έννοια, έχει συγκεκριμένο σκοπό και αποτελέσματα. Τα είδη-φόρμες αυτής της τέχνης είναι αρκετές και η κάθε μια επιδρά με τον τρόπο της λίγο ή πολύ στις ανθρώπινες ζωές αλλά και γενικότερα στην κοινωνία. Κατά την προσωπική μου άποψη ο κινηματογράφος είναι το είδος της τέχνης ,το οποίο μπορεί να επηρεάσει περισσότερο τον άνθρωπο καθώς είναι ένας συνδυασμός πολλών άλλων μορφών τέχνης. Έτσι η τέχνη του κινηματογράφου είναι κάτι που επηρεάζει και παρακινεί ανθρώπους διάφορων ηλικιών και χαρακτήρων να επιδοθούν σε διάφορους τομείς και ευελπιστώ πως αυτό θα συνεχιστεί και στο μέλλον.

Ενημέρωση μαθητών/τριών του 5ου ΓΕΛ Τρικάλων για το AIDS.

Η πρόληψη πάντα είναι προτιμότερη της θεραπείας . Με το σκεπτικό αυτό και λόγω της 1ηςΔεκεμβρίου, που έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS, πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα εκδηλώσεων του 5ου ΓΕΛ Τρικάλων ημερίδα-ενημέρωση με σκοπό την ευαισθητοποίηση των μαθητών του σχολείου στην αποτελεσματικότερη αποφυγή της λοιμώδους αυτής νόσου , που προσβάλει τον άνθρωπο και προκαλεί τον θάνατο σε πολλούς, ιδιαίτερα στους νέους.
Η ενημέρωση πραγματοποιήθηκε, μετά από πρόσκληση που απηύθυνε η Διευθύντρια του σχολείου κ. Ηλιάδη Αμαλία, (ΠΕ02) για ενημερωτική παρουσίαση στο χώρο του σχολείου, την Δευτέρα 4/12/2017 και ώρα 12.00-13.20. Η υπεύθυνη για την ενημέρωση ομάδα απευθύνθηκε στο σύνολο των μαθητών του σχολείου μας (238) σε συνεργασία με κλιμάκιο του Γραφείου Λοιμώξεων του Γενικού Νοσοκομείου Τρικάλων , που με εμπεριστατωμένο τρόπο παρουσίασε στους μαθητές/τριες του σχολείου τους τρόπους μετάδοσης και πρόληψης του ιού του AIDS και απάντησε στις ενδιαφέρουσες ερωτήσεις τους.
Ο Σύλλογος Διδασκόντων και η διεύθυνση του 5ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων ευχαριστεί θερμά τις κυρίες Χριστίνα Κατσή και Βασιλική Καταφυγιώτη, που αποτελούσαν το κλιμάκιο ενημέρωσης του ΓΝΤ, για την βιωματική παρουσίαση και ενημέρωση των μαθητών/τριών μας για το AIDS.

Το 5οΓΕΛ Τρικάλων και η «Πολύχρωμη μετανάστευση της πεταλούδας» Τι θα γινόταν… αν μια πεταλούδα κάπου στον κόσμο χτυπούσε τα φτερά της; Τι θα γινόταν …αν ήσουν εσύ;

Το 5^οΓΕΛ Τρικάλων και η «Πολύχρωμη μετανάστευση της πεταλούδας»

Τι θα γινόταν… αν μια πεταλούδα κάπου στον κόσμο χτυπούσε τα φτερά της;

Τι θα γινόταν …αν ήσουν εσύ;

Τα παραπάνω ερωτήματα δεν είναι ρητορικά ή θεωρητικά… Αφορούν την πραγματική ζωή, αυτό που βιώνουμε καθημερινά και που πολλές φορές αποφεύγουμε να αντιμετωπίσουμε… Θέλουμε να πιστεύουμε πως είμαστε καλά μες στον μικρόκοσμό μας, με τις ασχολίες μας και τις σχέσεις και τα μικρά ή μεγαλύτερα «παιχνίδια» που έχουμε στη ζωή μας, με τα μικροπροβλήματα και τις ανησυχίες μας… Για να συνειδητοποιήσουμε πως στον κόσμο δεν είμαστε μόνο ο εμείς και ό, τι μας αφορά άμεσα, χρειάζεται ν’ ανοίξουμε το βλέμμα μας, να παρατηρήσουμε τι συμβαίνει γύρω μας και να πάψουμε να εθελοτυφλούμε…

Τη δυνατότητα αυτή μας την έδωσε το θεατροπαιδαγωγικό πρόγραμμα που είχαμε τη χαρά να φιλοξενήσουμετην Παρασκευή 24 Νοεμβρίου 2017 στο 5^οΓΕΛ, στο εργαστήριο Πληροφορικής, που για 2 ώρες μεταμορφώθηκε σε …θεατρική σκηνή.

Τριάντα οκτώ μαθητές από την Α’ και τη Β’ Λυκείου που συμμετέχουν στο πρόγραμμα Θεατρικής Παιδείας του σχολείου μας, είχαν την τύχη να παρακολουθήσουν και να συμμετάσχουν στην «Πολύχρωμη μετανάστευση της πεταλούδας»που παρουσιάστηκε από την ομάδα του Θεάτρου Φόρουμ (με σκοπό την ευαισθητοποίηση εκπαιδευτικών και μαθητών στα ανθρώπινα δικαιώματα και σε θέματα προσφύγων, την αλληλεγγύη και την αντιμετώπιση της ξενοφοβίας και του ρατσιστικού λόγου), μέσα από την αξιοποίηση βιωματικών δραστηριοτήτων και τεχνικών θεάτρου και εκπαιδευτικού δράματος.

Όπως μας εξήγησε η συντονίστρια της ομάδας κ. Αντονέλλα Χήρα, σ’ αυτή τη μορφή θεάτρου οι θεατρικές τεχνικές χρησιμοποιούνται ως μέσο για την προώθηση της κοινωνικής και πολιτικής αλλαγής. Το κοινό εδώ γίνεται ενεργό. Οι θεατές γίνονται ηθοποιοί και εξερευνούν, δείχνουν, αναλύουν, αλλάζουν την πραγματικότητα στην οποία ζουν. Συμμετέχοντας, αλλάζουν τον ρου του σεναρίου, επαναδιαπραγματεύονται την κατάσταση της κρίσης και αναζητούν εν δυνάμει λύσεις στο πρόβλημα που έχει τεθεί και έχει μείνει«μετέωρο»…

Έτσι, άνοιξε και για τους μαθητές μας η αυλαία!

Αρχικά, με το ευφάνταστο και δημιουργικό θεατρικό παιχνίδι δόθηκε στα παιδιά η ευκαιρία να μπουν στο κλίμα αλλά και να γνωρίσουν κατά τη διάρκειά του τους βασικούς χαρακτήρες και την υπόθεση του δρωμένου: έφηβοι, μαθητές της Γ’ Λυκείου, έρχονται «αντιμέτωποι» με το πρόβλημα της ένταξης παιδιών προσφύγων στο σχολείο τους αλλά και στην τοπική κοινωνία τους. Ποια θα είναι η αντίδρασή τους; Άραγε θα δείξουν ενδιαφέρον; Θα θελήσουν να βοηθήσουν; Ή μήπως έχουν γίνει κι αυτοί, οι δεκαοχτάχρονοι, ένα και το αυτό με την αδιάφορη κοινωνία μας και νοιάζονται μόνο για τα γνωστά και μη εξαιρετέα που απαρτίζουν το καθημερινό θεματολόγιο της ζωής μας;

Η Ηλέκτρα είναι αυτή που θα διαφοροποιηθεί από τους άλλους και θα θελήσει «να κάνει κάτι γι’ αυτό». Θα πείσει όμως τους φίλους και συμμαθητές της να αναλάβουν δράση; Θα πείσει τους γονείς της -και ειδικά την τυπική Ελληνίδα μάνα της με τους φόβους, τις εμμονές και τα στερεότυπάτης- να της δώσουν την έγκρισή τους για τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα για την ένταξη των προσφυγόπουλων;

Το δρώμενο διακόπτεται σε ένα σημείο που μοιάζει αδιέξοδο, κι εκεί είναι που καλούνται οι μαθητές να συμμετάσχουν για να δώσουν τη δική τους οπτική, τον δικό τους τρόπο αντιμετώπισης, τη δική τους πρόταση ζωής…

Έτσι λοιπόν, τα παιδιά μας είχαν την ευκαιρία να γίνουν δρώντα πρόσωπα, να συνεργήσουν στο σενάριοκαι να το συν-διαμορφώσουν, με τον δικό του τρόπο ο καθένας. Ήταν πραγματικά συγκινητική η συμβολή τους και οι προτάσεις που κατέθεσαν για να βρεθεί λύση στο πρόβλημα!

Με την πολύτιμη καθοδήγηση των συντελεστών του προγράμματος, συνειδητοποίησαν ότι μπορεί να γίνει κάτι γι’ αυτό, και ότι υπάρχουν τελικά πολλοί τρόποι προσέγγισης και χειρισμού μιας κατάστασης, όσο δύσκολη κι αν μοιάζει αυτή αρχικά… Συνειδητοποίησαν ότι τα Ανθρώπινα Δικαιώματα δεν είναι απλώς λόγια σε ένα καταστατικό… Είναι βασικές αρχές πάνω στις οποίες οι άνθρωποι έχουμε συμφωνήσει, προκειμένου να ζούμε ως άνθρωποι, καιπου παίρνουν υπόσταση από τη δική μας βούληση και εφαρμογή.

Εμείς είμαστε αυτοί που με τη συμπεριφορά μας και την ακεραιότητά μας θα αλλάξουμε καταστάσεις στη ζωή, που με την υπευθυνότητά μας θα κάνουμε αυτό τον κόσμο καλύτερο, που με την ανθρωπιά μας θα ζεστάνουμε τις καρδιές και τις σχέσεις μας με τους ανθρώπους, πέρα από στερεότυπα και προκαταλήψεις…

Η δράσηπου έλαβε χώρα είχε βαθύ παιδαγωγικό χαρακτήρα, πέρα από το ότι προσέφερε στα παιδιά μια έξοχη βιωματική θεατρική εμπειρία. Αυτό έγινε φανερό από την αδιάλειπτη προσήλωσή τους, την ωριμότητα που επέδειξαν και τη συμμετοχή τους καθ’ όλη τη διάρκειά της.

Τα παιδιά βίωσαν έντονα συναισθήματα, από λύπη και αγωνία έωςχαρά και ενθουσιασμό…Σκέφτηκαν, ευαισθητοποιήθηκαν….

Και να τι έγραψαν σχετικά:

«Ήταν μια υπέροχη εμπειρία! Μάθαμε να βλέπουμε ένα θέμα από διάφορες πλευρές!»

«Ήταν τέλεια εμπειρία! Μου άρεσε πάρα πολύ, και περισσότερο γιατί μας δείχνει πώς μπορούμε να φερθούμε σε δύσκολες καταστάσεις και καθημερινά προβλήματα ΔΥΝΑΜΙΚΑ!»

«Μπήκα στη θέση των ηθοποιών. Κατάλαβα τη διαδικασία για να πραγματοποιηθεί ένα θέατρο. Ήταν πολύ καλό που μπορούσαμε να συμμετάσχουμε κι εμείς. Μπράβο στην ομάδα!»

«Καταφέραμε να ευαισθητοποιηθούμε σχετικά με το λεπτό ζήτημα των προσφύγων. Μπήκαμε στην ψυχή ενός πρόσφυγα, συγκινηθήκαμε αλλά και γελάσαμε, πραγματικά το ζήσαμε και το απολαύσαμε.»

«Πολλές φορές, ξεχνάμε πόσο σημαντική είναι η προσφορά. Ήταν ένα δυνατό μήνυμα. Καλό θα ήταν τέτοια δρώμενα να γίνονται συχνά ώστε να μην ξεχνάμε τον ρόλο μας ως άνθρωποι.»

Το μήνυμα που εισπράξαμε λοιπόν, εκπαιδευτικοί και μαθητές, ήταν πολύ δυνατό.

Στην εποχή μας έχουμε πάρει τον λάθος δρόμο -της βίας, του υλισμού και της απαξίωσης του ανθρώπου, και πρέπει να σταματήσουμε πριν να είναι πολύ αργά.

Η έξοδος του ανθρώπου από το σκοτάδι μπορεί να γίνει μόνο μέσα από την πολιτιστική και πνευματική άνοδο και την επαναφορά των βασικών ανθρώπινων αξιών. Πρέπει να αποδοκιμάζουμε τα κηρύγματα μίσους απ’ όπου και αν προέρχονται. Η διέξοδος βρίσκεται στην κατανόηση και την αλληλοβοήθεια. Στο να βρίσκεις τι κοινό έχεις με τον άλλο και όχι τι σε χωρίζει από αυτόν. Ας μην παρασυρόμαστε από αυτούς που μας λένε πως η λύση βρίσκεται στο μίσος και την καταστροφή των άλλων.Ας δώσει ο καθένας μας έναν κόκκο ηρεμίας και συμπαράστασης στο περιβάλλον του. Έτσι θα ανατρέψουμε τα σχέδια των επαγγελματιών του φόβου. Και ίσως, έτσι, να κάνουμε μια αρχή για να βρούμε τον δρόμο προς την πραγματική έξοδο. Μια έξοδο για όλους. Και για εμάς και για “τους άλλους”.

Ως γονείς και ως εκπαιδευτικοί λοιπόν, ας φροντίσουμε τα παιδιά μας, γιατί διαφορετικά δε θα έχουμε μέλλον. Ας νοιαστούμε όλοι μας και ας πάψουμε να ιδιωτεύουμε. Αν το σπίτι του διπλανού μας καίγεται, αύριο μπορεί να καίγεται και το δικό μας…

Η στάση μας απέναντι στη ζωή, θα καθορίσει και την στάση της ζωής απέναντί μας.

Και όπως λέει κι ομεγάλος μας ποιητής Νικηφόρος Βρεττάκος, τα χέρια μαςπρέπει να βρίσκονται σε αδιάκοπη κίνηση: να ξεφορτώνουμε ουρανό στις ψυχές των ανθρώπων…!

Οι υπεύθυνες για το πρόγραμμα καθηγήτριες:

Αναγνώστου Αγγελική, φιλόλογος,Αλεξανδρή Χαρά, φιλόλογος,Μόρμορη Ανδρούλα, οικονομολόγος-Υποδιευθύντρια και η Ηλιάδη Αμαλία, φιλόλογος-Διευθύντρια,

καθώς και οι μαθητές και μαθήτριες του5ου ΓΕΛ Τρικάλων,

ευχαριστούμε θερμά την Αντονέλλα Χήρα, τη ΒασιλέναΜητσιάδη, την Ελευθερία Σικινιώτη και τον Βασίλη Βόπη για την πολύτιμη εμπειρία που μας προσέφεραν και τους συγχαίρουμε για τη νησίδα πολιτισμού και ανθρωπισμού που δημιουργούν στην πόλη μας.

Τρίκαλα, 26 Νοεμβρίου 2017

Αγγελική Αναγνώστου, φιλόλογος

5ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ Σχολικό Έτος 2017-18 Πολιτιστικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Μια αστραπή η ζωή μας… μα προλαβαίνουμε» Η ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη (λογοτεχνικό εργαστήρι) Συντονίστρια- Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02, φιλόλογος-ιστορικός, Διευθύντρια 5ου ΓΕΛ Τρικάλων

5^ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

Σχολικό Έτος 2017-18

Πολιτιστικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα:

«Μια αστραπή η ζωή μας… μα προλαβαίνουμε»

Η ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη

(λογοτεχνικό εργαστήρι)

Συντονίστρια- Υπεύθυνη καθηγήτρια:

Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02, φιλόλογος-ιστορικός, Διευθύντρια 5^ου ΓΕΛ Τρικάλων

(Εξωτερικός συνεργάτης πολιτιστικού προγράμματος: Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη, δ/νση: Μυρτιά 70100, Δήμος Αρχανών-Αστερουσίων Ηράκλειο Κρήτης, τηλ.: 2810 741689, Fax: 2810 742232 E-mail: info@kazantzaki.gr )
http://www.kazantzakis-museum.gr
http://www.historical-museum.gr/webapps/kazantzakis-pages/gr/introduction/intro.php
http://www.kazantzakispublications.org/gr/kazantzakis.php

Εισαγωγή στο «σκεπτικό» του προγράμματος:

Ο Νίκος Καζαντζάκης υπήρξε, χωρίς αμφιβολία, ο πρώτος νεοέλληνας συγγραφέας που κέρδισε παγκόσμια αναγνώριση, ο πρώτος που απέκτησε ένα πλατύ και φανατικό αναγνωστικό κοινό, ο πρώτος που κίνησε το ενδιαφέρον του κοινού αυτού με τις ιδέες του, που η ζωή του προκάλεσε τόσες συζητήσεις όσες και τα βιβλία του. Μυθιστορήματά του γυρίστηκαν ταινίες, βιβλία γράφτηκαν γι’ αυτόν όχι μόνον από Έλληνες αλλά και από ξένους νεοελληνιστές, και στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Κρήτη, δημιουργήθηκε ένα Μουσείο αφιερωμένο αποκλειστικά σ’ αυτόν. Το εύρος της προσωπικότητας και της δημιουργίας του μπορεί ακριβώς να μετρηθεί και από τις ποικίλες και συχνά αντικρουόμενες απόψεις, από διθυραμβικές έως απορριπτικές, που έχουν διατυπωθεί για το έργο του, κοιταγμένο από διαφορετικές καλλιτεχνικές, αισθητικές και ιδεολογικές οπτικές γωνίες. Είναι για τον λόγο αυτό εξαιρετικά δύσκολο από τη μια να συμπυκνωθούν οι πληροφορίες για τη ζωή και την προσωπικότητά του και από την άλλη να δοθούν τα αναγκαία σχόλια για το εκτεταμένο και πολύπλευρο έργο του, έτσι ώστε να σχεδιάσουμε ικανοποιητικά το πνευματικό και καλλιτεχνικό πορτρέτο του, χωρίς να πλεονάζουν οι αναπόφευκτες παραλείψεις και απλουστεύσεις.

Ο ίδιος ο Καζαντζάκης μυθοποίησε τη ζωή του στο τελευταίο έργο του Αναφορά στον Γκρέκο (1961), κείμενο στο οποίο προβάλλει ιδιαίτερα την καταγωγή του, που τον προίκισε με μια ιδιόμορφη όραση για τον κόσμο, την «κρητική ματιά», όπως την ονόμαζε, για την οποία ήταν υπερήφανος. Στο βιβλίο αυτό αποκαλύπτει και τα τέσσερα «σκαλοπάτια» της δύσκολης ανοδικής δημιουργικής πορείας του: Χριστός, Βούδας, Λένιν, Οδυσσέας, που σηματοδοτούν τις βάσεις της κοσμοθεωρίας του φτιαγμένης από ποικίλες και αλληλοσυγκρουόμενες κάποτε ιδεολογίες και φιλοσοφίες. Ουσιαστική αφετηρία του ώριμου πρωτότυπου έργου του μπορούμε να θεωρήσουμε του βιβλίο Salvatores Dei – Ασκητική (1927) γραμμένο στο Βερολίνο. Καταθέτοντας σ’ αυτό μια πλατιά εικόνα της κοσμοθεωρίας του, μπόρεσε στη συνέχεια να την ενσωματώσει στη λογοτεχνική δημιουργία του. Σε όλο του το έργο δύο είναι οι βασικοί τύποι ηρώων που καθορίζουν τόσο τη θεματική του όσο και την ανάπτυξη των ιστοριών του: από τη μια ο ήρωας, ο υπεράνθρωπος, από την άλλη ο απλός, καθημερινός άνθρωπος, ο λαός. Ο πρώτος ηγείται, ανοίγει δρόμους, θυσιάζεται για τις ιδέες του, ο άλλος, συνήθως ως συλλογικό υποκείμενο, ως χορός στις τραγωδίες του, ακολουθεί, διστάζει, ματαιώνει τα μεγάλα σχέδια από φόβο και αντίδραση. Στον πρώτο, ενυπάρχουν δύο φαινομενικά αντίπαλες ροπές, που μάχονται απεγνωσμένα και ενσαρκώνονται με δύο διαφορετικούς ήρωες: τον άνθρωπο της δράσης και τον ασκητή ή άγιο, χαρακτήρα όχι παθητικό αλλά, αντίθετα, αγωνιστή της πίστης του, στην προσπάθειά του να υποτάξει τη χοϊκή του πλευρά. Συχνά οι δυο τους ενσαρκώνονται στο ίδιο πρόσωπο και η πάλη τους είναι οδυνηρή, ενώ το κυρίαρχο θέμα είναι η υπαρξιακή αγωνία και η αντιμετώπιση του θανάτου.

Θα ‘πρεπε να κρίνουμε τον Καζαντζάκη, όχι από το τι έκανε, κι αν αυτό που έκανε έχει ή δεν έχει ανώτατη αξία. Παρά από το τι ήταν αυτό που ήθελε να κάνει, κι αν αυτό που ήθελε να κάνει είχε ανώτατη αξία για κείνον και για μας τους άλλους. Όλοι, βέβαια, κρινόμαστε από το έργο και όχι μόνον από τις προθέσεις μας. Έτσι κι αλλιώς, το κατορθωμένο έργο του Καζαντζάκη του δίνει μία από τις πρώτες θέσεις στην ιστορία της λογοτεχνίας μας, όχι μόνο για την έκταση, την ποικιλία και το εύρος των θεμάτων του, αλλά και για την αναζωογονητική πνοή στην πεζογραφία μας με τη δύναμη της αφηγηματικής του φωνής. Αν, τώρα, αναλογιστούμε και την αγωνιώδη πνευματική πορεία του με τα άλματα και τις παλινωδίες και συνυπολογίσουμε το ότι θέλησε να μπολιάσει τη λογοτεχνία μας με μία ιδεολογική και φιλοσοφική διάσταση πρωτοφανή για τον τότε στενό ηθογραφικό της ορίζοντα, σίγουρα αντιλαμβανόμαστε ότι υπήρξε για την πνευματική μας ζωή μια από τις μεγάλες μορφές αυτού του αιώνα.

Τη φετινή σχολική χρονιά, το 5^ο Γενικό Λύκειο Τρικάλων σχεδιάζει και στοχεύει να υλοποιήσει εκπαιδευτικό πρόγραμμα, σχολικής βαθμίδας Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Λυκείου, για τη ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη. Το πρόγραμμα σχεδιάζεται σύμφωνα με τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα της κάθε ηλικιακής ομάδας, τις δυνατότητες του χώρου μας και το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (ΔΕΠΠΣ). Στόχος μας είναι η εξοικείωση των μαθητών/τριών μας με την έννοια «μουσείο» και κυρίως με την προσωπικότητα και το λογοτεχνικό έργο του Νίκου Καζαντζάκη μέσα από παλιές φωτογραφίες και οπτικοακουστικό υλικό (ταινίες, ντοκυμαντέρ). Με τον τρόπο αυτό και μέσα από μεθόδους άτυπης εκπαίδευσης, οι μαθητές/τριές μας θα γνωρίσουν την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου τους, παρατηρώντας, ανταλλάσσοντας ιδέες και απόψεις, ερευνώντας, γράφοντας και εκφράζοντας τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους ελεύθερα με το δικό τους μοναδικό τρόπο.

Για τους λόγους αυτούς αναζητήσαμε ψηφιακή υποστήριξή στο διαδίκτυο και κυρίως στο παραπάνω μουσείο του Νίκου Καζαντζάκη για δράσεις-εκπαιδευτικές δραστηριότητες-παρουσιάσεις-εκδηλώσεις, τις οποίες το Σχολείο μας εντάσσει στα Εκπαιδευτικά του Προγράμματα Πολιτισμού, Τέχνης και Λόγου. Παρά τη σχετική δυσκολία που δημιουργεί η χωρική απόσταση μεταξύ μας, απαραίτητα στοιχεία όπως άρθρα, μελέτες, χειρόγραφα, παρτιτούρες σε μορφή ανατύπωσης για τη σχέση-σύνδεση του έργου του Νίκου Καζαντζάκη με την τέχνη, φωτογραφικό και οπτικοακουστικό υλικό (φωτογραφίες, ταινίες), καθώς τις φιλολογικές-λογοτεχνικές μας ανάγκες καλύπτει το πλούσιο υλικό, σε λόγο και πληροφορίες, της εξαιρετικά ενημερωμένης ιστοσελίδας του μουσείου.

Η αυτονόητα ευδόκιμη συνεργασία μας ωθεί να ευχαριστήσουμε εκ των προτέρων για το πολυποίκιλο έργο του στον τομέα της εκπαίδευσης το μουσείο Νίκου Καζαντζάκη στην Κρήτη γιατί ανταποκρίνεται θαυμάσια στην αποστολή του να μετατρέπει την επικοινωνία μας σε μια ευχάριστη εμπειρία προσαρμοσμένη στα ενδιαφέροντα του Σχολείου μας και τις δυνατότητες των μαθητών μας.

Η Διευθύντρια του 5^ου Λυκείου Τρικάλων και συντονίστρια- υπεύθυνη καθηγήτρια του εν λόγω πολιτιστικού προγράμματος: «Μια αστραπή η ζωή μας… μα προλαβαίνουμε» Η ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη (λογοτεχνικό εργαστήρι)

Ηλιάδη Αμαλία ΠΕ02, φιλόλογος-ιστορικός

Μαθητές και μαθήτριες του 5^ου Λυκείου Τρικάλων γράφουν για τη σκέψη, τη φιλοσοφία και την προσωπικότητα και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη:

Θέμα: (εργασία για τον Νίκο Καζαντζάκη) Σχόλια και σκέψεις με αφορμή παραθέματα από την «Ασκητική» του Νίκου Καζαντζάκη:

Ν ‘αρνιέσαι ό ,τι θωρούν τα μάτια σου. Να πεθαίνεις και να λες: Θάνατος δεν υπάρχει!
Σα να ‘ναι όλη η ζωή ετούτη τ’ ορατό αιώνιο κυνήγι ενός αόρατου Γαμπρού, που κυνηγάει από κορμί σε κορμί την αιωνιότητα, την αδάμαστη Νύφη
Τι θα πει ευτυχία; Να ζεις όλες τις δυστυχίες.

Ο Νίκος Καζαντζάκης έχοντας δικαστεί για αθεϊσμό για την «Ασκητική», καταλαβαίνουμε ότι αμφιταλαντευόταν ανάμεσα στην έννοια των λέξεων «ζωή» και «θάνατος». Από τη μία, τον ταλανίζει η άποψη ότι σκοπός της ζωής είναι ο θάνατος και από την άλλη ότι σκοπός της εφήμερης ζωής είναι η αθανασία. Δυο φλέγοντα ζητήματα τα οποία απασχολούν μέχρι και σήμερα τόσο την επιστήμη όσο και τον καθένα μας ξεχωριστά. Προσπαθεί να διαχωρίσει τα συναισθήματα που του προκαλούνται και να διαπιστώσει αν αυτά προέρχονται από το μυαλό ή την καρδιά. Επικρατεί η φωνή της καρδιάς, αφού σύμφωνα με τα λεγόμενα του «ν’ αρνιέσαι ό,τι θωρούν τα μάτια σου», είναι προφανές πως η φωνή της λογικής υστερεί μπροστά στην ένταση, το πάθος και τη θέληση της καρδιάς.

Προφανώς ο Καζαντζάκης δε φοβάται το θάνατο. Αντιθέτως, προσπαθεί να εξοικειωθεί μαζί του και να παλέψει, αφού γνωρίζει πως κάποια μέρα και ο ίδιος θα πεθάνει. Εξ ου και ο στίχος «Να πεθαίνεις και να λες: θάνατος δεν υπάρχει». Παρομοιάζει τη ζωή με ένα ορατό αιώνιο κυνήγι ενός αόρατου Γαμπρού, που κυνηγάει από κορμί σε κορμί την αιωνιότητα, την αδάμαστη Νύφη. Δημιουργείται μια σύγχυση ανάμεσα στο ορατό κυνήγι και τον αόρατο Γαμπρό. Λέγοντας από κορμί σε κορμί εννοεί ότι ο υποτιθέμενος Γαμπρός θα πρέπει να προσπαθήσει πολύ, να δοκιμαστεί και να παλέψει αρκετά ώστε να βρει την κατάλληλη Νύφη, η οποία όμως θα είναι αδάμαστη. Δε θα μπορεί, δηλαδή, να υποτάσσεται, να υπακούει και εκείνος δε θα μπορεί να την ελέγχει. Ένα ταξίδι προς την αιωνιότητα, το οποίο καταλήγει σε κάτι που δεν είναι ιδανικό ούτε τέλειο. Ένα ταξίδι από το οποίο θα έχει αποκτήσει πολλές εμπειρίες, γνώσεις και αγαθά χωρίς εν τέλει αυτά να έχουν καμία σημασία αφού δεν καταλήγει σε κάτι ουσιώδες. Έτσι και η ζωή, είναι ένα ταξίδι, ένα κυνήγι, μόνο που δεν είναι αιώνιο. Έχει να σου προσφέρει πολλά. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως θα σου τα προσφέρει για πάντα. Ποια η σημασία λοιπόν της αιώνιας ζωής; Της αιωνιότητας; Ποια η έννοια του να ζεις για πάντα χωρίς να έχεις αποκτήσει αυτά για τα οποία τόσα χρόνια πάλευες; Ας πούμε λοιπόν πως η αιωνιότητα είναι ένα… άπιαστο όνειρο. Σύμφωνα λοιπόν με τον Καζαντζάκη «ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο… το μεταξύ τους φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή».

Δυστυχία και ευτυχία. Δύο έννοιες αντίθετες, δύο διαφορετικά συναισθήματα, δύο διαφορετικοί κόσμοι. Έχουν κάτι κοινό… την επιλογή! Ο καθένας κάνει τις επιλογές του στη ζωή. Είναι αυτές οι επιλογές που έχουν διαμορφώσει το χαρακτήρα μας, την προσωπικότητα μας και μαζί με αυτές χαράζουμε μια πορεία στη ζωή που δε γνωρίζει κανείς που θα καταλήξει. Σε μια εποχή που τίποτα δεν είναι ιδανικό, που κυριαρχεί το συμφέρον και η υποκρισία, είναι δύσκολο να θεωρήσει κανείς τον εαυτό του ευτυχισμένο. Η ευτυχία δεν είναι μόνιμη. Υπάρχουν μόνο στιγμές ευτυχίας.

Υπάρχουν, ωστόσο, και στιγμές δυστυχίας. Στιγμές δύσκολες που θα χρειαστεί να έχουμε υπομονή, δύναμη και πίστη στον εαυτό μας, ώστε να τις ξεπεράσουμε. Ευτυχία, επομένως, δεν είναι μόνο να είμαστε χαρούμενοι και να αντιμετωπίζουμε μόνο τα εύκολα. Ευτυχία είναι να είμαστε δυνατοί στα δύσκολα. Να αντέχουμε. Πρώτα για τον εαυτό μας και μετά για τους γύρω μας. Να ξεπερνάμε εμπόδια και δύσκολες καταστάσεις. Ευτυχία είναι να ζούμε όλες τις δυστυχίες. Η ευτυχία θέλει ρίσκο! Αξίζει όμως να ρισκάρεις ο,τιδήποτε είναι ανούσιο στη ζωή σου για να γίνεις ευτυχισμένος…

Δήμητρα Αθανασάκη, μαθήτρια Β’ τάξης του 5^ου Λυκείου Τρικάλων, τμήμα Β΄1

ΠΗΓΕΣ

Ηλιάνα Αγάπη Γούλα, Τάξη: Β’, Τμήμα:Β1 5^ου Λυκείου Τρικάλων

Θέμα: Να εκθέσετε τις σκέψεις που σας προκαλεί ο λόγος του Καζαντζάκη από το απόσπασμα που σας διαμοιράστηκε.

«Ένα καράβι είναι το σώμα μας και πλέει απάνω σε βαθιογάλαζα νερά. Ποιος είναι ο σκοπός μας; Να ναυαγήσουμε!

Έχεις ευθύνη. Δεν κυβερνάς πια μονάχα τη μικρή ασήμαντη ύπαρξή σου. Είσαι μια ζαριά όπου για μια στιγμή παίζεται η μοίρα του σογιού σου.

Ζούμε μόνοι, πεθαίνουμε μόνοι, το ενδιάμεσο φωτεινό σημείο το λέμε ζωή.

Η ανώτατη αρετή δεν είναι να είσαι ελεύθερος, παρά να μάχεσαι για ελευθερία»

Τα λόγια του Καζαντζάκη θίγουν διάφορα θέματα που αφορούν την ζωή, την πορεία και τη συνολική ύπαρξη του ανθρώπου πάνω στη γη. Διαβάζοντας αυτά τα λόγια-ιδιαίτερα το σημείο που λέει πως ο σκοπός μας είναι να ναυαγήσουμε-αισθάνομαι ότι το βαθύτερο νόημα, μια πιθανή εξήγηση των λεγομένων του είναι πως ο προορισμός του ανθρώπου σε αυτή τη Γη, είναι να ζήσει τη ζωή του, όσο δύσκολη και αν είναι αυτή. Κάπως έτσι, ο άνθρωπος θα διδαχτεί μέσα από τα λάθη, τα παθήματα και τις κακουχίες που καλείται να αντιμετωπίσει. “Να ναυαγήσουμε” . Η φράση αυτή φέρνει στο νου την κόπωση, την κατάθεση σωματικών και ψυχικών αποθεμάτων, πολλές φορές την απόγνωση, το αδιέξοδο αλλά και την περιπέτεια, την αναζήτηση του αγνώστου και του αβέβαιου, αυτού που δεν περιορίζεται στα όρια της ασφάλειας. Γιατί μόνο με τον μόχθο και την προσπάθεια θα σκαρφαλώσουμε τα δύσβατα μονοπάτια στα οποία θα βρεθούμε και στο τέλος από εκεί θα δούμε την όμορφη ανατολή.

O άνθρωπος δεν είναι μόνος του σε αυτή τη Γη. Έχει ευθύνη για τους κοντινούς του, φίλους, συγγενείς, συντρόφους στην εργασία ή στην καθημερινότητα. Ο λόγος αυτός δημιουργεί τη σκέψη της υπευθυνότητας από την οποία πρέπει να διακατέχεται ο καθένας μας. Αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος δεν πρέπει να δρα αυθαίρετα και εγωκεντρικά. Έχει την υποχρέωση να σκέφτεται τον αντίκτυπο των πράξεών του στους οικείους του, σε όσους τον νοιάζονται και τον αγαπούν. Γιατί αλλιώς, μπορεί από τη μια στιγμή στην άλλη να καταστρέψει την οικογένειά του με κάποια ανούσια πράξη.

Ποιος είναι, άραγε, ο προορισμός του καθενός; Ο κύκλος της ζωής του ανθρώπου είναι γνωστός: η γέννηση το χαρμόσυνο γεγονός, η ανάπτυξη, σωματική και πνευματική, που συνοδεύεται από τη διαμόρφωση της προσωπικότητας, η διάρκεια της ζωής με ό, τι αυτή συνεπάγεται και τέλος το κλείσιμο, η δύση δηλαδή ο αναπόφευκτος θάνατος. Ο απώτερος σκοπός μας είναι να ζήσουμε μια όμορφη ζωή με φίλους, με ανθρώπους γύρω μας που μπορούν να μας δώσουν εφόδια, να σταθούν ως σημεία αναφοράς στη ζωή μας και να μας βοηθήσουν να συνεχίσουμε το δύσκολο αλλά όμορφο αυτό ταξίδι που λέγεται ζωή.

Το τελευταίο λεγόμενο του αποσπάσματος λέει ότι οι άνθρωποι πρέπει να είναι ελεύθεροι και να μάχονται για αυτή τους την ελευθερία. Έτσι γεννήθηκαν. Ελεύθεροι να ζήσουν, να επιλέξουν, να ταξιδέψουν στο όμορφο ταξίδι της ζωής. Στις μέρες μας βέβαια, η ελευθερία έχει μειωθεί κατά πολύ αλλά όλοι μας έχουμε καθήκον να συνεχίσουμε να προσπαθούμε και να καταβάλουμε όσα αποθέματα έχουμε για να έχουμε ένα όμορφο ταξίδι, ένα ταξίδι που αξίζει να κάνουμε.

Ηλιάνα Αγάπη Γούλα, μαθήτρια Β1’ τάξης 5^ου Λυκείου Τρικάλων

«Τριών λογιών είναι οι ψυχές, τριών λογιών οι προσευχές:
α’ Δοξάρι είμαι στα χέρια σου Κύριε, τέντωσέ με να μη σαπίσω
β’ Μη με παρατεντώσεις, θα σπάσω
γ’ Παρατέντωσέ με, κι ας σπάσω.
Διάλεξε.»

Να εκθέσετε / να διατυπώσετε τις σκέψεις που σας προκαλεί ο λόγος του Καζαντζάκη .

Οι άνθρωποι δεν είναι όλοι ίδιοι. Χωρίζονται κυρίως σε τρείς κατηγορίες με βάση τα στοιχεία του χαρακτήρα τους. Στην πρώτη κατηγορία είναι εκείνοι που πρόθυμα δέχονται να αγωνιστούν, που επιδιώκουν να γνωρίσουν καινούριες εμπειρίες, που δεν επαναπαύονται και δεν διστάζουν να γνωρίσουν καινούργιες προκλήσεις. Είναι αυτοί που θεωρούν ότι οφείλουν να προσφέρουν ό,τι καλύτερο μπορούν. Είναι αυτοί που στις προσευχές τους ψιθυρίζουν : Δοξάρι είμαι στα χέρια σου Κύριε, τέντωσέ με να μη σαπίσω.

Η δεύτερη κατηγορία ανθρώπων είναι αυτοί που φοβούνται να τολμήσουν, αυτοί που διστάζουν να αγωνιστούν, αυτοί που σκέφτονται μόνο τον εαυτό τους. Είναι οι άνθρωποι που πάντα ακολουθούν και πάντα ζούνε με τον φόβο. Αυτοί στις προσευχές τους παρακαλούν : Δοξάρι είμαι στα χέρια σου Κύριε, μη με παρατεντώσεις, θα σπάσω.

Τέλος υπάρχει μια κατηγορία ανθρώπων που είναι οι τολμηροί, αυτοί που έχουν θάρρος αλλά και θράσος, αυτοί που τολμούν ένα βήμα πέρα από τα συνηθισμένα. Είναι οι άνθρωποι που φαίνεται ότι δεν περιορίζονται σε όρια, που ξεπερνούν τον εαυτό τους. Είναι όσοι επιλέγουν να θυσιαστούν για τους άλλους χωρίς να υπολογίζουν τίποτα. Αυτοί στις προσευχές τους φαίνεται να λένε : Δοξάρι είμαι στα χέρια σου Κύριε, παρατέντωσέ με, κι ας σπάσω.
Νίκος Βάγγος, μαθητής του τμήματος Β1, 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Το απόσπασμα του Ν. Καζαντζάκη αναφέρεται σε ανθρώπους που δεν μπορούν να καταλάβουν τη δύναμη που έχουν. Προσπαθεί να τους αφυπνίσει καλώντας αυτούς που γνωρίζουν τις δυνατότητές τους να ξεκινήσουν μια “επανάσταση” απέναντι σε ανθρώπους που μας κάνουν να μην πιστεύουμε στους εαυτούς μας.

Οι άνθρωποι που μάχονται και διεκδικούν τα δικαιώματά τους στη ζωή είναι πραγματικά ελεύθεροι, διότι τα δικαιώματα αποκτώνται μόνο με θυσίες.

“Ε κακομοίρη άνθρωπε”, είπε δυνατά, “μπορείς να μετακινήσεις βουνά, να κάμεις θάματα, κι εσύ να βουλιάζεις στην κοπριά, στην τεμπελιά και στην απιστία! Θεό έχεις μέσα σου, Θεό κουβαλάς και δεν το ξέρεις – το μαθαίνεις μονάχα την ώρα που πεθαίνεις, μα ΄ναι πολύ αργά. Ας ανασκουμπωθούμε εμείς που το ξέρουμε, ας σύρουμε, μπορεί να μας ακούσουν!”

Ελευτεριά θα πει να μάχεσαι στη γης χωρίς ελπίδα! Οδύσσεια!

Γιάννης Γεωργιάδης, μαθητής Β1 του 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Γιαννάκα Σαββίνα, μαθήτρια Β1 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων Τρίκαλα 28-9-2017

ΘΕΜΑ: Εργασία για τον Νίκο Καζαντζάκη

<<Πιο δυνατή η ψυχή από την ανάγκη, και δε συχωρνάει!>>

Νίκος Καζαντζάκης

Διαβάζοντας αυτό το απόφθεγμα του συγγραφέα μπορούμε να πούμε ότι η ανθρώπινη ψυχή έχει απεριόριστη δύναμη. Αντέχει όσα καμιά φορά δεν αντέχει ο νους και το σώμα. Κυρίως στις μεγάλες στεναχώριες και στις λύπες, η ψυχή είναι εκείνη που παλεύει με τα συναισθήματά της για να τις ξεπεράσει.

Κι αν η ηρεμία της ψυχής διαταραχθεί από κάποιον, κι αν πληγωθεί, είναι τόσο πεισματάρα και περήφανη που δεν το ξεχνάει ποτέ. Κρατάει καλά κρυμμένο μέσα της για χρόνια ,για καιρό ,για μια ολόκληρη ζωή καμιά φορά ό,τι την πίκρανε ,την ξεφτίλισε, την κορόιδεψε, την ατίμωσε, την εξαπάτησε, την πρόσβαλε.

Ακόμα κι όταν ο ανθρώπινος οργανισμός ως βιολογική οντότητα έχει την ανάγκη να πάρει κάτι, όπως παραδείγματος χάρη το να είναι κάποιος φτωχός και να έχει την ανάγκη των χρημάτων για να καλύψει βασικές βιοποριστικές ανάγκες, αυτός ο άνθρωπος λοιπόν είναι δυνατόν να μην δεχτεί ποτέ χρήματα από κάποιον που στο παρελθόν τον έβλαψε, τον πρόσβαλε, τον στεναχώρησε, τον έθιξε, τον εξαπάτησε… Η ψυχή του πληγωμένου είναι ραγισμένη και παραμένει. Γι΄αυτό και δεν συγχωράει την αδικία ,την ατιμία, το κακό.

<<Πυροβάτης είναι κάθε άγιος-πυροβάτης και κάθε τίμιος άνθρωπος στην Κόλαση ετούτη που την λένε ζωή.>> Νίκος Καζαντζάκης

Ο συγγραφέας αναφέρεται στον καθημερινό αγώνα του ανθρώπου προκειμένου να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες της ζωής. Μιλάει για τον άνθρωπο εκείνο, ο οποίος προσπαθεί και ριψοκινδυνεύει την ίδια του την ανθρώπινη ύπαρξη για να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις και στις δυσκολίες της καθημερινής του ζωής.

Και φυσικά μιλάει για τον τίμιο άνθρωπο, για αυτόν που στηρίζετε στις δικές του δυνάμεις, εργάζεται τίμια, κοπιάζει. Κάποιες φορές φτάνει μέχρι τα άκρα των δυνατοτήτων του κι όμως δεν τα εγκαταλείπει. Προσπαθεί, κουράζεται ,παιδεύεται, τολμάει, δοκιμάζει και δοκιμάζεται και παρομοιάζεται με τον πυροβάτη που περπατά σε αναμμένα κάρβουνα. Γιατί και οι ανάγκες του ανθρώπου μοιάζουν με αναμμένα κάρβουνα, πάνω στα οποία πρέπει να περπατήσει για να τις καλύψει.

Η διαφορά είναι ότι ο τίμιος άνθρωπος δεν χρησιμοποιεί δόλια μέσα για να τα καταφέρει στη ζωή του. Δοκιμάζεται ακόμα και στα πιο δύσκολα, πατά με τα γυμνά του πόδια στις καυτές -σαν τα κάρβουνα- ανάγκες του και διαβαίνει και συνεχίζει πνίγοντας τον πόνο από το κάψιμο, γιατί έχει κι άλλες αναμμένες εστίες μπροστά του και πρέπει να τις διαβεί κι αυτές.Έχει κι άλλες ανάγκες που πρέπει ο ίδιος να καλύψει κι αύριο και την άλλη μέρα και κάθε μέρα ,όλη του τη ζωή. Μια ζωή που μοιάζει μάταιη ,που μοιάζει με την Κόλαση!

Ο καθημερινός πυροβάτης- κατά τον Καζαντζάκη-πατάει σε αναμμένα κάρβουνα (μεταφορικά το λέει ο συγγραφέας), από ανάγκη κι όχι από επιλογή.

Γκαραγκάνη Αθανασία μαθήτρια Β’1 του 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

-Να εκθέσω τις σκέψεις, που μου προκαλεί ο λόγος του Καζαντζάκη στο απόσπασμα που μου διαμοιράστηκε. (Μάθημα φιλοσοφίας )

H καρδιά σμίγει ό,τι ο νους χωρίζει, ξεπερνάει την παλαίστρα της ανάγκης και μετουσιώνει το πάλεμα σε αγάπη.

Σε αυτή τη φράση η λέξη ”νους” σημαίνει λογική και η λέξη ”καρδιά ” συναίσθημα. Η λογική έχει την ικανότητα να οργανώνει τον άνθρωπο , να τον βοηθά να ξεφεύγει τους κινδύνους και να του προσφέρει ισορροπία στη ζωή. Από την άλλη, το συναίσθημα βοηθά τον άνθρωπο να γνωρίσει τις επιθυμίες και τους πόθους του. Η ”καρδιά ” σε αυτή την περίπτωση ενώνεται με τον ” νου” , με σκοπό να κάνει λογικό κάτι που πριν έμοιαζε παράλογο.

Μην καταδέχεσαι να ρωτάς : “Θα νικήσουμε; Θα νικηθούμε;” Πολέμα!

Εδώ βλέπουμε την έννοια της αμφιβολίας. Είναι λογικό, πως οι άνθρωποι απορούν για ο,τιδήποτε τους συμβαίνει. Θέλουν να μάθουν τι θα γίνει στο μέλλον και ποιες θα είναι οι συνέπειες των πράξεών τους. Ο Καζαντζάκης, όμως, συμβουλεύει τους ανθρώπους να κάνουν κάτι σωστότερο: Να διατηρήσουν τη γενναιότητα και την τόλμη τους , να επιδιώξουν τους στόχους τους, να πολεμήσουν! Το γεγονός αυτό δείχνει πως σημασία έχει η προσπάθεια και όχι το αποτέλεσμα, είτε είναι επιθυμητό είτε ανεπιθύμητο. Εξάλλου, όπως λέει και το γνωστό ποίημα ”Ιθάκη” , σημασία έχει το ταξίδι (και ό,τι αποκομίσουμε από αυτό) και όχι ο προορισμός.

Ν’ αγαπάς την ευθύνη. Να λες: Εγώ, εγώ μονάχος μου έχω χρέος να σώσω τη γης. Αν δε σωθεί , εγώ φταίω.

Στη φράση αυτή, υπάρχει η έννοια της ευθύνης. Εμείς , όμως, ζούμε σε μια εποχή όπου οι άνθρωποι απορρίπτουν την ευθύνη. Είναι επίσης εγωιστές και προβάλλουν το εγώ τους εις βάρος των άλλων. Έτσι, με αυτόν τον τρόπο απομακρύνονται από την κοινωνία και συνεπώς από τις ευθύνες που τους αναλογούν. Όπως αναφέρει και ο Καζαντζάκης, το σωστό θα ήταν όλοι να αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους, διότι έχουν υποχρέωση απέναντι στους συνανθρώπους τους και στον πλανήτη. Εάν, βέβαια, όλοι οι άνθρωποι ενωμένοι αγαπήσουν την ευθύνη, τότε τα πάντα σε αυτόν τον πλανήτη θα λειτουργήσουν καλύτερα. Με λίγα λόγια, ο Καζαντζάκης κατακρίνει τους ευθυνόφοβους και εγωιστές και ενθαρρύνει όλους να αγωνιστούν για ένα καλύτερο αύριο, διότι έχουν χρέος να το κάνουν.

Δεν υπάρχουν ιδέες -υπάρχουν μόνο άνθρωποι που κουβαλούν αυτές τις ιδέες-κι αυτές παίρνουν το μπόι του ανθρώπου που τις κουβαλάει.

Διαβάζοντας αυτό το κείμενο περνούν από το μυαλό μας διάφορες σκέψεις και ερωτήματα. Αυτά τα ερωτήματα θα θέσουμε σήμερα και θα προσπαθήσουμε να βρούμε απαντήσεις για αυτά καθώς και θα παραθέσουμε την άποψή μας για την πρόταση αυτή.
Ο συντάκτης της περιόδου που αναφέραμε μας προβληματίζει. Εγώ
πιστεύω πως θέλει να μας πει ότι η σπουδαιότητα των ιδεών καθορίζεται από τον άνθρωπο που τις έχει. Για να γίνω πιο σαφής πιστεύω ότι μας λέει πως όσο καλή και να είναι η ιδέα άμα είναι από έναν άνθρωπο που κανένας δεν υπολογίζει τότε δεν έχει αξία, ενώ άμα κάποιος με δύναμη έχει κάποια ιδέα όλοι θα του την αναγνωρίσουν. Τελικά ο συντάκτης μας λέει ότι κάθε άνθρωπος έχει καλές σκέψεις απλά τις απαξιώνουμε άμα αυτός που τις έχει δεν είναι αποδεκτός από το ευρύτερο σύνολο της κοινωνίας .
Μέγιστο λάθος: όλες οι ιδέες θα πρέπει να έχουν την ίδια βαρύτητα.
ΑΛΙΑΓΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ, μαθητής Β1 του 5^ου Λυκείου Τρικάλων.

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΒΑΣΔΕΚΗ /ΤΑΞΗ Β1 του 5^ου Λυκείου Τρικάλων

«Να πεθαίνεις κάθε μέρα. Να γεννιέσαι κάθε μέρα. Ν’ αρνιέσαι ό,τι έχεις κάθε μέρα.  Να ‘σαι ανήσυχος, αφχαρίστητος, απροσάρμοστος πάντα. Όταν μια συνήθεια καταντήσει βολική, να τη συντρίβεις. Η μεγαλύτερη αμαρτία είναι η ευχαρίστηση». (Είναι μερικά από τα αποφθέγματα από την «Ασκητική» του Νίκου Καζαντζάκη)

Η «Ασκητική» του Νίκου Καζαντζάκη μεταφράσθηκε και εκδόθηκε σε πολλές ξένες γλώσσες και χώρες και αποτελεί ένα από τα δημοφιλέστερα έργα του διεθνώς. Το 1930 ο Στέφαν Τσβάιχ έγραψε στον Καζαντζάκη ότι η «Ασκητική» ανήκει σε όλο τον κόσμο. Ο ελληνιστής Οκτάβιος Μερλιέ, ο οποίος έγραψε μακροσκελή εισαγωγή στη γαλλική έκδοσή της το 1951, θεωρεί την «Ασκητική» ως το μεγαλύτερο μεταφυσικό ταξίδι.

Οι σκέψεις μου για τον λόγο του Νίκου Καζαντζάκη πάνω στο συγκεκριμένο απόφθεγμα είναι περίπλοκες. Από ότι μπορώ να καταλάβω μας λέει ότι δεν πρέπει να θεωρούμε τί- ποτα δεδομένο στην ζωή εφόσον δεν γνωρίζουμε τι μας επιφυλάσσει το μέλλον. Μας λέει ξεκάθαρα να αρνιούμαστε ό,τι έχουμε κάθε μέρα διότι σήμερα τα έχουμε ενώ αύριο όχι καθώς και το αντίστροφο. Το να πεθαίνεις κάθε μέρα γνωρίζοντας το, η σκέψη του θανάτου μας κάνει να θέλουμε να ζήσουμε μια πιο έντονη και ενδιαφέρουσα ζωή. Μας κά-νει να ξεχνάμε και να απωθούμε κάθε σίγουρο και δεδομένο γεγονός. Να ξεχνάμε την καθημερινότητα μας. Από την άλλη πλευρά όταν ακούς την λέξη θάνατος προσπαθείς να αποφύγεις την σκέψη του εφόσον την συνδιάζεις με τον πόνο, την θλίψη, τη στεναχώρια και την απώλια. Το άτομο δεν πρέπει να επαναπαύεται με όσα έχει στη ζωή του. Οφείλει να είναι ανήσυχο πνεύμα, δραστήριο και δυναμικό. Να έχει το αίσθημα του ανικανοποίητου ώστε να θέτει συνεχώς νέ- ους στόχους. Η συμπεριφορά του καλό είναι να ξεφεύγει από τα όρια της νωχελικότητας. Η ρουτίνα τον συντρίβει και τον καθιστά οκνηρό και απαθή. Του στερεί κάθε ανάγκη για εξέλιξη και τον κρατά δέσμιο της. Τον εμποδίζει έτσι να αναβαθμιστεί. Εξάλλου η απόκτηση της ευτυχίας είναι παροδική. Για αυτό πρέπει ο καθένας να αγωνίζεται συνεχώς ώστε να αποκτά καινούρια αγαθά. Η διαρκής αναζήτηση εμπειριών όμως δίνει νόημα στην ύπαρξη του. Δεν επαναπαύεται στα κεκτημένα αλλά όντας ανήσυχος έχει νέους προβληματισμούς , φιλοδοξίες και όνειρα.

Όσον αφορά την ευχαρίστηση θεωρώ ότι είναι ένα σημαντικό αγαθό και όχι μια αμαρτία. Βέβαια είναι μια μορφή ικανοποίησης και επιβράβευσης των προσπαθειών του καθενός. Όταν όμως τείνει να παγιωθεί ως συναίσθημα τότε το άτομο επαναπαύεται. Για το λόγο αυτό χρειάζεται να παίρνει το ρίσκο. Να δοκιμάζει, να πειραματίζεται, να αποτυγχάνει, να συνθλίβεται. Μέσα από τις αρνητικές εμπειρίες χτίζει τον χαρακτήρα και την προσωπικότητα του. Μαθαίνει να μάχεται και να θέτει ακόμη πιο υψηλούς στόχους. Δεν συμβιβάζεται με τα απλά πράγματα αλλά αναζητά τα νέα και τα δύσκολα. Εξάλλου η ζωή είναι για τους τολμηρούς και δυναμικούς ανθρώπους. Δοκιμάζουν τα όριά τους αλλά και ταυτόχρονα δοκιμάζονται και οι ίδιοι .

Ονοματεπώνυμο: Μαριαλένα Γκόλια, μαθήτρια 5^ΟΥ Γενικού Λυκείου Τρικάλων, Τμήμα: Β1

Τι θα πει φως; Να κοιτάς με αθόλωτο μάτι όλα τα σκοτάδια.

«Εγώ ρωτάω, τι θα πει ευτυχία; Να ζει κάποιος όλες τις δυστυχίες. Άκουσα κάποτε έναν γέρο στο χωριό της μάνας μου να εύχεται: ‘Θεέ μου μη μου δίνεις όλα τα καλά, αλλά ούτε και όλα τα κακά’. Ο άνθρωπος όλα τα αντέχει , όλα τα υπομένει, το σίδερο, το σχοινί, η πέτρα δεν αντέχουν. Δε σημαίνει ότι είναι άφθαρτος, αλλά η ψυχή είναι αυτή που ορίζει τη δύναμή του. Η γέννηση εμπεριέχει αυτόματα και το θάνατο. Σκοπός της εφήμερης ζωής, είναι η αθανασία και αυτό, το πετυχαίνει ο άνθρωπος με το έργο, τα σημάδια που αφήνει πίσω του. Το να έχουμε το ‘γνώθι σαυτόν’ και να βαδίζουμε σεμνά και ταπεινά στη ζωή, αυτά μας χαρίζουν εσωτερική γαλήνη και ομορφιά. Γιατί η ομορφιά δεν έχει έλεος. Αυτή σε θωρεί και δε συγχωρεί… δε συγχωρεί να μη βάζουμε τάξη στην αναρχία, να μην ανοίγουμε δρόμους για τις επόμενες γενιές. Πρέπει να γίνουμε εμείς η θεωρία και η πράξη».

Η ομορφιά δεν έχει έλεος. Δεν την κοιτάζεις, αυτή σε θωρεί και δε συγχωρεί…

Η ομορφιά όντως δεν έχει έλεος. Σε θωρεί και δε συγχωρεί. Η αναφορά του μεγάλου λογοτέχνη Ν. Καζαντζάκη στην ομορφιά, θα ήταν επιπόλαιο από την πλευρά μας, να νομίζουμε ότι αναφέρεται στην εξωτερική εμφάνιση και μόνο. Δεν έχει αξία αν δεν συνοδεύεται με εσωτερική ομορφιά και εννοώ ψυχική και νοητική. Η μόρφωση και η καλλιέργεια του ατόμου είναι αυτά που κάνουν την εξωτερική ομορφιά να εκπέμπει ακόμη περισσότερο. Όπως λέει ένας σύγχρονος Αμερικανός φιλόσοφος ‘Η ομορφιά χωρίς χάρη είναι σαν αγκίστρι χωρίς δόλωμα’.

Ό,τι δεν συνέβη ποτέ, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε αρκετά.

Πολλοί άνθρωποι ακούμε να μιλάνε και να κάνουν αναφορά στη ‘μοίρα’. Θα με έβρισκαν να συμφωνώ μαζί τους, αν δεν είχα ακούσει τελευταία για έναν Έλληνα φιλόσοφο που ρωτήθηκε στα σαράντα του χρόνια, τί γνώμη έχει για την ‘τύχη’ στη ζωή των ανθρώπων και πόσο μεγάλο ρόλο παίζει. Απάντησε ότι όλα είναι στο χέρι μας και ότι εμείς ορίζουμε τις καταστάσεις. Λίγο πριν το τέλος της ζωής του, όταν( γύρω στα 40) του κάνανε την ίδια ερώτηση, αναθεώρησε λέγοντας ότι η ‘τύχη-μοίρα’ καθορίζει τη ζωή μας και λιγότερο οι προσωπικές μας εκτιμήσεις.

Άρα καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι τα δικά μας θέλω, δεν αρκούν, αν οι συγκυρίες δεν είναι ευνοϊκές, ώστε να βιώσουμε πράγματα που επιθυμήσαμε.

ΔΗΜΗΤΡΑ ΓΟΥΛΑ, ΤΜΗΜΑ Β1, μαθήτρια 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Να διατυπώσετε τις σκέψεις που σας προκαλεί ο λόγος του Καζαντζάκη απ’ το απόσπασμα που σας διαμοιράστηκε.

<<Αναφορά στον Γκρέκο>>

Αν μπορείς κοίταξε τον φόβο κατάματα και ο φόβος θα φοβηθεί και θα φύγει.
Για ένα ήμουν σε όλη μου τη ζωή βέβαιος : πως ένας δρόμος , ένας μοναχά οδηγάει στο θεό, ο ανήφορος .Ποτέ ο κατήφορος ,ποτέ ο δρόμος ο στρωτός , ο ανήφορος μοναχά.

Οι φόβοι πολλές φορές μας κρατάνε πίσω σε πράγματα που θέλουμε να κάνουμε αλλά δειλιάζουμε και μόνο στην ιδέα . Η σκέψη της αποτυχίας μας τρομάζει και δεν κάνουμε καμία προσπάθεια να δοκιμάσουμε . Μόνο όμως αν καταπολεμήσουμε αυτό που μας φοβίζει θα δούμε τι κρύβει μέσα του, μόνο αν δεν μείνουμε απαθείς θα ζήσουμε. Ο φόβος είναι ένα κομμάτι μας και πρέπει να μάθουμε να ζούμε αρμονικά μαζί του. Χρειάζεται από εχθρό να τον κάνουμε σύμμαχο .

Η ανασφάλεια, η αβεβαιότητα και η ατολμία επισκιάζουν τις ζωές μας και μας εμποδίζουν στην υλοποίηση των ονείρων μας. Το πιο δύσκολο πράγμα είναι η αναμέτρηση με τον εαυτό μας, αν αποβάλουμε τις φοβίες θα νιώσουμε ελεύθεροι . Αλλά η ελευθερία θέλει τόλμη και αποφασιστικότητα.

Η ζωή όπως και κάθε νόμισμα έχει δύο όψεις . Κανείς δε μας διαβεβαιώνει όμως πως μέσα της όλα θα είναι εύκολα . Θα βρούμε εμπόδια και άπειρες δυσκολίες, μέσα από αυτές όμως θα γίνουμε πιο ισχυροί ,θα αποκτήσουμε νέες εμπειρίες οι οποίες θα μας κάνουν να αντέξουμε τον πόνο και την καταπίεση. Ο καθένα από εμάς έχει ανάγκη να επιζητά τον δύσκολο δρόμο, αυτός είναι που θα μας πάει στην κορυφή, τίποτα στην ζωή δεν είναι δεδομένο και τίποτα δεν κερδίζεται χωρίς κόπο. Έτσι ενεργοποιούμε την σκέψη και την κρίση μας, γινόμαστε πιο δυναμικοί και ελέγχουμε τις αντοχές μας . Δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε και να μένουμε αδρανείς ,η προσπάθεια ακόμα και αν κάτι έχει ήδη κριθεί μετρά .

Ο Νίκος Καζαντζάκης είναι ένας από τους σημαντικότερους και καταξιωμένους συγγραφείς σε παγκόσμιο επίπεδο και ανάμεσα σε ακραίες περιπτώσεις δημιουργών, πράγμα που μας το αποδεικνύουν το ευρύτατο σύνολο των φιλοσοφικών ρητών και αποφθεγματικών εκφράσεών του, οι οποίες παραμένουν αλώβητες, αναλλοίωτες και διαχρονικές μέχρι τη σημερινή εποχή. Μεταξύ πολλών από αυτών των αποφθεγμάτων διακρίνουμε τις ακόλουθες φράσεις:

Δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι ελεύθερος.
Μια αστραπή η ζωή μας… μα προλαβαίνουμε.
Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα.

Κατά την άποψή μου με την πρώτη φράση θέλει να εκφράσει τα πιστεύω του σχετικά με το πώς θα πρέπει να σκέφτεται ο άνθρωπος και να δρα. Το άτομο δεν πρέπει να φοβάται τίποτα και κανένα παρά μόνο τον εαυτό του, θα πρέπει να αισθάνεται ελεύθερος εκφράζοντας τις σκέψεις του και κάνοντας πράξη ό,τι επιθυμεί.

Με τη δεύτερη φράση εξηγεί πως με τους γρήγορους ρυθμούς της καθημερινότητας η ζωή του ανθρώπου περνά χωρίς ο ίδιος να το καταλαβαίνει επειδή δεν έχει το χρόνο, όμως, με ότι και να συμβαίνει πάντα βρίσκουμε τη λύση με την ευφυΐα που μας διακατέχει. Για όλα υπάρχει λύση και ο άνθρωπος μπορεί να πετύχει πολλά!

Τέλος, ο Καζαντζάκης με το δικό του τρόπο θέλει να πει πως ο καθένας μπορεί να ορίσει το μέλλον του κάνοντας (μεταφορικά) ένα δικό του κόσμο στον οποίο είναι το αφεντικό δηλαδή, στον εσωτερικό του κόσμο, στην ψυχή του.

Αυτά εννοεί ο Νίκος Καζαντζάκης, τουλάχιστον όπως μπορώ εγώ να καταλάβω και να κατανοήσω και με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο με όλα αυτά. Είναι ένας από τους καλύτερους στον κλάδο του και το αποδεικνύει με αυτά που λέει και κάνει, διότι πίσω από αυτά κρύβονται πολλές αλήθειες.

Σπύρος Δίπλας, μαθητής Β1 του 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

“Ολάνθιστος γκρεμός της γυναικός το σώμα”

Με το γνωμικό αυτό ο συγγραφέας, κατά την άποψή μου, εκφράζει αρχικά τον θαυμασμό και την εκτίμησή του για το γυναικείο σώμα. Αυτό ίσως οφείλεται στο θαύμα της ζωής που πηγάζει από το σώμα της γυναίκας και με αυτόν τον τρόπο ίσως να τονίζει την αξία αλλά και την ιερότητα της γυναίκας. Επιπρόσθετα με τον όρο ολάνθιστο μας δείχνει την ομορφιά που κρύβει, την νεότητα και το δέος που προκαλεί. Τέλος, όπως γνωρίζουμε, είχε μεγάλη αγάπη προς το γυναικείο φύλο οπότε πιθανόν μας μιλάει για την ψυχική και παράλληλα την σωματική ευχαρίστηση και ηδονή που προσφέρει το γυναικείο σώμα.

Αντίθετα, με τον όρο γκρεμός, θέλει να δείξει πως ένα σαγηνευτικό σώμα μπορεί να σε εθίσει και γλυκά να σε οδηγήσει στην καταστροφή. Με λίγα λόγια δηλαδή παρουσιάζει το γυναικείο σώμα ως μια έντονη αδυναμία των ανδρών, η οποία μπορεί να αποβεί μοιραία.

Θα ήθελα επίσης να προσθέσω, πως αυτό το γνωμικό ταιριάζει πολύ στη σημερινή εποχή. Δυστυχώς στις μέρες μας οι γυναίκες συνεχώς δυσανασχετούν και νιώθουν άβολα με το σώμα τους. Αυτό λοιπόν είναι ένα δυνατό κίνητρο για μια γυναίκα ώστε να αναγνωρίσει την αξία του σώματός της, να το αποδεχτεί, να το αγαπήσει και να το φροντίσει με τον τρόπο που του αρμόζει, αντί συνεχώς να προσπαθεί να μοιάσει στα εικονικά ψεύτικα είδωλα που μας προβάλλονται.

Γκουλίτου Ηρώ, μαθήτρια Β1′ του 5^ου Λυκείου Τρικάλων

Αλίμονο σε όποιον ζει στην έρημο και θυμάται του κόσμου:

Οι σκέψεις που προκαλεί το συγκεκριμένο απόσπασμα του Νίκου Καζαντζάκη είναι ότι ο άνθρωπος που επιλέγει να ζει στην μοναξιά θα αναπολεί την ζωή ανάμεσα στην κοινωνία.

Από τα καλά κερδεμένα παίρνει ο διάολος τα μισά-από τα κακά κερδεμένα, παίρνει και το νοικοκύρη:

Το απόσπασμα του Νίκου Καζαντζάκη προκαλεί σκέψεις ότι, όταν ο άνθρωπος είναι αδιάφορος στην ζωή, πρόκειται να χάσει κάθε ενδιαφέρον για αυτήν, ενώ όταν ο άνθρωπος ασχολείται και ενδιαφέρεται δεν πρόκειται να χάσει το ενδιαφέρον και το νόημα ως προς αυτήν.

Βασίλης Γιαρίκης, μαθητής Τάξης: Β1 του 5^ου Λυκείου Τρικάλων

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΚΟΛΙΑΣ, μαθητής Β1 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ:

<<Ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο. Καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο. Το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή. Ευτύς ως γεννηθούμε, αρχίζει κι η επιστροφή. Ταυτόχρονα με το ξεκίνημα κι ο γυρισμός. Κάθε στιγμή πεθαίνουμε. Γι’ αυτό πολλοί διαλάλησαν: Σκοπός της ζωής είναι ο θάνατος. Μα κι ευτύς ως γεννηθούμε, αρχίζει κι η προσπάθεια να δημιουργήσουμε, να συνθέσουμε, να κάμουμε την ύλη ζωή. Κάθε στιγμή γεννιούμαστε. Γι’ αυτό πολλοί διαλάλησαν: Σκοπός της εφήμερης ζωής είναι η αθανασία. Στα πρόσκαιρα ζωντανά σώματα τα δυο τούτα ρέματα παλεύουν: α) ο ανήφορος, προς τη σύνθεση, προς τη ζωή, προς την αθανασία. β) ο κατήφορος, προς την αποσύνθεση, προς την ύλη, προς το θάνατο>>.

Το παραπάνω απόσπασμα μου δημιουργεί μελαγχολικές σκέψεις αλλά κυρίως καταλαβαίνω ότι ο Καζαντζάκης δείχνει μια απαισιοδοξία απέναντι στην ζωή. Στην συνέχεια εντοπίζω στο απόσπασμα ότι αρχίζει να αλλάζει τις σκέψεις του προς την ζωή. Επιπλέον δίνει κάποια παραδείγματα ανθρώπων που διαλάλησαν ότι ο σκοπός της ζωής είναι ο θάνατος αλλά και κάποιων άλλων που λένε ότι σκοπός της εφήμερης ζωής είναι η αθανασία. Τέλος παραθέτει τα δυο ρέματα που παλεύουν για τα ζωντανά σώματα. Το πρώτο είναι κατά την γνώμη του ο ανήφορος προς την σύνθεση και την αθανασία και το δεύτερο είναι ο κατήφορος προς την αποσύνθεση, προς την ύλη και τον θάνατο.

«Είδα κάποτε μια μέλισσα πνιγμένη μέσα στο μέλι και κατάλαβα».

Ο συγγραφέας μιλάει κυριολεκτικά και μεταφορικά. Κυριολεκτικά όταν είδε πραγματικά μια πνιγμένη μέλισσα μέσα στο μέλι και μεταφορικά το <<κατάλαβα>>, μας παραπέμπει στο πάθος της μέλισσας και στην αγάπη της για την τροφή αυτήν που ήταν τόσο μεγάλη που της στοίχησε την ζωή.

<<Η ευτυχία απάνω στη γης είναι κομμένη στο μπόι του ανθρώπου. Δεν είναι σπάνιο πουλί να το κυνηγούμε πότε στον ουρανό, πότε στο μυαλό μας. Η ευτυχία είναι ένα κατοικίδιο πουλί στην αυλή μας.>>

Εδώ ο συγγραφέας παρομοιάζει την ευτυχία με πουλί. Μας λέει πως βρίσκεται στον καθένα και μπορεί να την έχει στο <<μπόι του>>. Δεν είναι κάτι σπάνιο που πρέπει να κυνηγούμε στον ουρανό. Είναι κατοικίδιο πουλί, δηλαδή βρίσκεται δίπλα μας και δεν χρειάζεται προσπάθεια για να την αποκτήσουμε.

<<Η νιότη ζητάει αθανασία, δεν την βρίσκει, συμβιβασμό δεν καταδέχεται, κι από περηφάνια αρνιέται τα πάντα. Όχι κάθε νιότη. Η νιότη η λαβωμένη από την αλήθεια.

Κάποιοι νέοι όταν γνωρίζουν την αλήθεια πληγώνονται. Αντιδρούν, δεν θέλουν να συμβιβαστούν και αρνιούνται τα πάντα. Ζητούν την αθανασία που όμως δεν βρίσκουν.

Βασίλης Δημητρίου, μαθητής Β1 τμήματος, 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Δεν έχουμε παρά μια μονάχα στιγμή στη διάθεσή μας. Ας κάνουμε τη στιγμή αυτή αιωνιότητα. Άλλη αθανασία δεν υπάρχει.
Δεν είναι ο Χριστός το τέλος ,είναι η αρχή ,δεν είναι το “Καλώς όρισες!”, είναι το “Καλό ταξίδι!”.
Δεν υπάρχει δύναμη πιο ιμπεριαλιστική στον κόσμο από την ψυχή του ανθρώπου. Καταχτάει, καταχτάται και όλο κι η αυτοκρατορία της φαντάζει στενή, πλαντάει, και θέλει να κυριέψει τον κόσμο για να μπορεί ν’ ανασάνει.

Ο Νίκος Καζαντζάκης δεν πίστευε σε ιδέες αλλά σε ανθρώπους που κουβαλούν τις ιδέες, δίνοντάς τους το μπόι τους. Πίστη του ο άνθρωπος, γιατί ο άνθρωπος έχοντας μια καρδιά σαν κουβάρι από κάμπιες που με ένα φύσηγμα μπορούν να γίνουν πεταλούδες, είναι ο καθένας από εμάς που μπορεί να κάμει θάματα, αν καταλάβει, πριν να είναι αργά, ότι κουβαλά έναν θεό μέσα του… τον ίδιο του τον εαυτό. Σαν άνθρωπος ήταν κι αυτός ένα πλάσμα εφήμερο, αδύναμο, καμωμένο από λάσπη κι ονείρατα, μα έβαλε σκοπό ζωής να ανοίξει τα μάτια του και να δει όλες τις δυνάμεις του Σύμπαντος που στροβιλίζονταν μέσα του. Και ο μυστικός νόμος του σύμπαντος; Ότι το κακό πάντα στην αρχή θριαμβεύει και πάντα στο τέλος νικάται. Μια αστραπή η ζωή του… μα πρόλαβε! Έλεγε πως δεν έχουμε παρά μια μονάχα στιγμή στη διάθεσή μας και πως θα πρέπει να κάνουμε τη στιγμή αυτή αιωνιότητα, γιατί άλλη αθανασία δεν υπάρχει. Πέθαινε κάθε μέρα. Γεννιόταν κάθε μέρα. Αρνιόταν ότι είχε κάθε μέρα. Η πιο «αψηλή» εντολή; Ν’ αρνηθεί κανείς όλες τις παρηγοριές, τους θεούς, τις πατρίδες, τις ηθικές και τις αλήθειες, ν’ απομείνει μόνος και ν’ αρχίσει να πλάθει μοναχά με τη δύναμή του, έναν κόσμο που να μην ντροπιάζει την καρδιά του. Ν’ αναλάβει την πάσα ευθύνη. Αγάπαγε την ευθύνη, καθώς κανένας δεν κυβερνάει μόνο τη μικρή ασήμαντη ύπαρξή του. Έλεγε: «Εγώ μονάχος μου έχω χρέος να σώσω τη γης. Αν δε σωθεί, εγώ φταίω». Δε ζύγιαζε, δε μετρούσε, δε βολευόταν. Ακολουθούσε το βαθύ του χτυποκάρδι. Η στερνή, η πιο ιερή μορφή θεωρίας ήταν η πράξη για εκείνον. Η φυγή δεν ήταν νίκη, τ’ όνειρο ήταν τεμπελιά, και μόνο το έργο μπορούσε να χορτάσει την ψυχή και να σώσει τον κόσμο.

Πολιτική του ιδεολογία ήταν ότι δεν μισούσε κανέναν. Προσωπική του ιδεολογία η ελευθερία. Ελευθερία για τον Καζαντζάκη ήταν να μάχεσαι στη γης χωρίς ελπίδα, και ανώτερη αρετή από την ίδια την ελευθερία… το να μάχεσαι για αυτήν. Η ανώτατη ελευθερία, η πιο αψηλή από όλες ήταν να πάψεις να φοβάσαι το θάνατο αλλά και να λυτρωθείς απ’ όλους τους σωτήρες. Μια τέτοια ελευθερία όμως με δυσκολία την αναπνέει ο άνθρωπος, με δυσκολία την αντέχει… Με δυσκολία άντεξε το εκκλησιαστικό κατεστημένο την κοινωνικοποίηση του «Σωτήρα» του από τον μεγάλο συγγραφέα, ο οποίος σαν θιασώτης της κοινωνικής δράσης διακήρυττε ότι η προσευχή λέγεται πράξη, το να ασκητεύεις θα πει να ζεις με τους ανθρώπους και να ανεβαίνεις κάθε μέρα στο «Γολγοθά» και να σταυρώνεσαι μαζί τους. Ο Καζαντζάκης στο θέμα του Θεού ήταν για πολλούς μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα. Όμως αυτό που έκανε δεν ήτανε τίποτε άλλο από το να διατυπώσει με θάρρος και παρρησία τις απορίες και να εξομολογείται τις αγωνίες του για τον Θεό. Έτσι, έχοντας βαθιά συνείδηση της αμαρτωλότητάς του εγχειρήματός του, που προσπάθησε ως ταπεινός εργάτης του πνεύματος να διερευνήσει στα πρόθυρα μιας αρχόμενης παγκοσμιοποίησης όχι μόνον τη δυνατότητα αλλά και την αναγκαιότητα της ύπαρξης ενός Θεού, που να είναι αποδεκτός από όλους τους λαούς της γης. Προσπάθησε δηλαδή να συλλάβει μια έννοια του Θεού, στην οποία μπορεί ίσως να αναχθεί το πλήθος των υπαρκτών θρησκειών. Ο Θεός αυτός αντικατοπτρίζει τον αγώνα και ενσαρκώνει την αρετή. Για το ότι ο θέμα του Θεού ήταν στην πρώτη γραμμή των στοχασμών του προκύπτει και από την ομολογία του: «Το κύριο, σχεδόν μοναδικό θέμα όλου μου του έργου είναι ο αγώνας του ανθρώπου με τον θεό».

Τα ηθικά καθήκοντα του ανθρώπου για τον Καζαντζάκη ξεκινούν πρώτα απέναντι στον εαυτό του: καταρχάς, αυτοπειθαρχία ώστε ο νους να μπορέσει να ελέγξει τις δυνάμεις του και να επιβάλει τη θέλησή του στην ύλη. Το δεύτερο χρέος ξεκινά από την επιταγή ο νους να αφήσει την καρδιά να δει πέρα από τα φαινόμενα και να φτάσει στην Ουσία. Έτσι, ενώ ο Καζαντζάκης φαντάζει μερικές φορές υλιστής, που πιστεύει στις αισθήσεις και στη σάρκα, συνάμα είναι και ιδεαλιστής που πιστεύει στο επέκεινα, όχι αναγκαστικά με τη θρησκευτική αναμονή αλλά με μια μεταφυσική ρίζα που δεν σταματά στον ορατό κόσμο. Το τρίτο χρέος οδηγεί τον άνθρωπο να νικήσει την ελπίδα, για να μην δένεται με την προσμονή για κάτι καλύτερο κι απογοητεύεται. Έτσι, ο άνθρωπος θα αποδεσμευτεί από τη νομοτέλεια και θα χαίρεται κάθε στιγμή αυτή καθεαυτή. Κι έτσι πάλι ο Καζαντζάκης ξαναγυρίζει στον αγαπημένο του μηδενισμό.

Το μεγάλο αίτημα για τον Καζαντζάκη είναι ο καθένας να αναλάβει την ευθύνη που του αναλογεί για να σώσει τον κόσμο. Μια φωνή μέσα του, η συνείδηση, να μην τον αφήνει να βολευτεί, να επαναπαυτεί, να μουλιάσει στο νερό της συνήθειας, αλλά να ζωστεί τ’ άρματα και να πάρει την ανηφόρα, δηλαδή τον δύσκολο δρόμο που θα τον κάνει αγωνιστή. Ευθύνη και αγώνας. Ο αγώνας όμως δεν είναι μόνο προσωπικός. Εκφράζει τους προγόνους, την παράδοση, την ιστορία, κάνει τον άνθρωπο όργανο μιας αρραγούς συνέχειας, που τον οπλίζει ως αντιπρόσωπό της στη γενιά του και σκυταλοδρόμο προς τα εμπρός. Ο Καζαντζάκης εκφράζει ότι η ράτσα, η ανθρωπότητα, ολόκληρο το σύμπαν περιμένει τον ανηφορικό αγώνα, για να σώσει ο άνθρωπος την ψυχή του αλλά και την πλάση ολάκερη. Η πιο μεγάλη αλήθεια από όλες τις αλήθειες ήταν για αυτόν η ψυχή του ανθρώπου. Μια ψυχή που για να κατακτήσει την ευτυχία, θα πρέπει να περάσει πρώτα όλες τις δυστυχίες. Την ευτυχία δεν την κυνήγησε σαν σπάνιο πουλί πότε στον ουρανό, πότε στο μυαλό του, γιατί εκείνη ήταν ένα κατοικίδιο πουλί στην αυλή του. «Όσο ζούμε μιαν ευτυχία, δύσκολα τη νιώθουμε. Μονάχα όταν περάσει και κοιτάξουμε πίσω μας, καταλαβαίνουμε ξαφνικά ―και κάποτε με κατάπληξη― πόσο σταθήκαμε ευτυχισμένοι», πίστευε. ‘Ό, τι δεν του συνέβη άλλωστε, ήταν ό, τι δεν πόθησε αρκετά. Έψαξε να βρει μια ψυχή σαρανταπληγιασμένη κι απροσκύνητη, σαν την ψυχή του, να της ξομολογηθεί ότι η καρδιά σμίγει, ότι ο νους χωρίζει, ξεπερνάει την παλαίστρα της ανάγκης και μετουσιώνει το πάλεμα σε αγάπη. Και τι είναι αγάπη; Δεν είναι συμπόνια μήτε καλοσύνη. Στη συμπόνια είναι δύο, αυτός που πονά κι αυτός που συμπονάει. Στην καλοσύνη είναι δύο, αυτός που δίνει κι αυτός που δέχεται. Μα στην αγάπη είναι ένα. Σμίγουν οι δύο και γίνονται ένα. Δεν ξεχωρίζουν. Το εγώ και το εσύ αφανίζονται. Αγάπη είναι να χάνεσαι, έλεγε.

Συγκεφαλαιώνοντας, θα ‘πρεπε να κρίνουμε τον Καζαντζάκη, όχι από το τι έκανε, κι αν αυτό που έκανε έχει ή δεν έχει ανώτατη αξία. Παρά τι ήταν αυτό που ήθελε να κάνει, κι αν αυτό που ήθελε να κάνει είχε ανώτατη αξία για κείνον και για μας τους άλλους. Όλοι, βέβαια, κρινόμαστε από το έργο και όχι μόνον από τις προθέσεις μας. Έτσι κι αλλιώς, το κατορθωμένο έργο του Καζαντζάκη του δίνει μία από τις πρώτες θέσεις στην ιστορία της λογοτεχνίας μας, όχι μόνο για την έκταση, την ποικιλία και το εύρος των θεμάτων του, αλλά και για την αναζωογονητική πνοή στην πεζογραφία μας με τη δύναμη της αφηγηματικής του φωνής. Αν, τώρα, αναλογιστούμε και την αγωνιώδη πνευματική πορεία του με τα άλματα και τις παλινωδίες και συνυπολογίσουμε το ότι θέλησε να μπολιάσει τη λογοτεχνία μας με μία ιδεολογική και φιλοσοφική διάσταση πρωτοφανή για τον τότε στενό ηθογραφικό της ορίζοντα, σίγουρα αντιλαμβανόμαστε ότι υπήρξε για την πνευματική μας ζωή μια από τις μεγάλες μορφές αυτού του αιώνα.

Επιμέλεια: Δημήτρης Αντωνίου, μαθητής Β1 τμήματος, 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Όνομα: Σωκράτης Γούλας, μαθητής Β1 τμήματος, 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων (Εργασία στη φιλοσοφία)

Ο άνθρωπος στη ζωή πρέπει να ζει ελεύθερος μακριά από πάθη και καταναγκασμούς .Οφείλει να απομακρυνθεί από κάθε μορφή χειραγώγησης, πνευματικής και συναισθηματικής. Όταν αποβάλει τον φανατισμό, τον ορθολογισμό και την αυστηρά κριτική σκέψη ,θα βγει από τα στεγανά και θα νιώσει ελεύθερος .Το ίδιο ισχύει και με τα συναισθήματα .Βέβαια, όπως είπαν και κάποιοι μεγάλοι λογοτέχνες: «Με την καρδιά βλέπεις καλά ,την ουσία δεν την βλέπουν τα μάτια .Αγάπα για να ζήσεις ,ζήσε για να αγαπάς» .Το συναίσθημα δίνει αξία στην ζωή, την προάγει σε άλλο επίπεδο .Με οδηγό το συναίσθημα μπορείς να βιώσεις όλες τις καταστάσεις ολοκληρωτικά ,ουσιαστικά .Όμως από την άλλη τα παγιωμένα συναισθήματα μίσους-χαράς, ικανοποίησής-δυσαρέσκειας ,συμπάθειας-αντιπάθειας δεσμεύουν και εγκλωβίζουν το άτομο .Για να νικηθούν τα σκοτεινά πάθη χρειάζεται ως αντίβαρο να αναπτυχθούν άλλα, σφοδρότερα πάθη .Πάθη ικανά να αφυπνίσουν το άτομο, να το δραστηριοποιήσουν ώστε να βγει από τον λήθαργο και να θέσει νέους στόχους. …… Η πίστη σε άλλα υψηλότερα ιδανικά δίνει νόημα στην ύπαρξή μας, την καταξιώνει ,την κάνει να ανθίζει…

Να διατυπώσετε τις σκέψεις που σας προκαλεί ο λόγος του Καζαντζάκη από το απόσπασμα που σας δόθηκε.

Απόσπασμα

[ Νίκησε το στερνό, τον πιο μεγάλο πειρασμό, την ελπίδα .Τούτο είναι το τρίτο χρέος.

Πειθαρχία, να η αρετή.

Ποτέ μην αναγνωρίσεις τα σύνορα του ανθρώπου! Να σπας τα σύνορα!]

Ο Νίκος Καζαντζάκης ήταν Έλληνας συγγραφέας, δημοσιογράφος, πολιτικός, μουσικός, ποιητής και φιλόσοφος, με πλούσιο λογοτεχνικό, ποιητικό και μεταφραστικό έργο. Αναγνωρίζεται ως ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες λογοτέχνες και ως ο περισσότερο μεταφρασμένος παγκοσμίως. Έγινε ακόμα γνωστότερος μέσω της κινηματογραφικής απόδοσης των έργων του Ο Χριστός ξανασταυρώνεται, Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά και Ο Τελευταίος Πειρασμός. Ήταν ένας από τους πιο σεβαστούς από το λαό και από τους πλέον αναγνωρισμένους στο εξωτερικό συγγραφείς. Από το 1945 ως το 1948 ήταν πρόεδρος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών.

Στην πρώτη φράση ο Νίκος Καζαντζάκης μας μιλάει για το τρίτο χρέος… Από το έργο του ‘Ασκητική’ μας λέει ότι το πρώτο χρέος είναι, εκτελώντας τη θητεία σου στη ράτσα, να νιώσεις μέσα σου όλους τους προγόνους . Το δεύτερο χρέος , να φωτίσεις την ορμή τους και να συνεχίσεις το έργο τους. Και τέλος το τρίτο χρέος να παραδώσεις στο γιο τη μεγάλη εντολή να σε ξεπεράσει….

Στην δεύτερη πρόταση αναφέρεται στην πειθαρχία που την αποκαλεί ανώτερη αρετή. Πειθαρχία είναι η υπακοή σε κανόνες που ρυθμίζουν τη συμπεριφορά και τη δράση των ατόμων ενός συνόλου και εξασφαλίζουν τη τάξη. Ο Καζαντζάκης θεώρει την πειθαρχία αρετή . H αρετή, ως έννοια, περιλαμβάνει αρκετές από τις διαθέσιμες δυνατότητες της ανθρώπινης φύσης. Πειθαρχία λοιπόν, δεν μπορούν να έχουν όλοι οι άνθρωποι διότι είναι μια δυνατότητα .Οπότε δεν μπορούν όλοι οι άνθρωποι να έχουν τις ίδιες ικανότητες . Γιατί όμως αποκαλεί την πειθαρχία ανώτερη αρετή; Είναι τελικά τόσο σημαντική η πειθαρχία ώστε να την χαρακτηρίζει αρετή; Προφανώς η πειθαρχία είναι αρετή διότι και η υπομονή είναι και χωρίς την υπομονή δεν υπάρχει πειθαρχία.

Στην τρίτη και τελευταία παράγραφο μας προτρέπει να σπάμε τα σύνορα, να μην μένουμε στάσιμοι και να προχωράμε στη ζωή μας . Τέλος να μην γνωρίζουμε τα όρια ενός ανθρώπου ,άλλωστε είναι αδύνατον να κάνουμε κάτι τέτοιο γιατί το άτομο που γνωρίζει τα όρια κάποιου είναι ο ίδιος μας ο εαυτός…

Κατερίνα Βαλκανιώτη, μαθήτρια Β1 του 5^ου ΓΕΛ Τρικάλων

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B6%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B6%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82 (πρώτη παράγραφος )

Θέμα: Σίγουρα, είναι η ψυχή από την Πυρκαγιά του Θεού μια σπίθα και κάθεται μέσα στα άχερα, στα κρέατα και τους βάζει φωτιά.

Τα συναισθήματα που μου προκαλεί αυτό το απόσπασμα είναι εντυπωσιακά και περίεργα. Παρομοιάζει την ψυχή από την Πυρκαγιά του Θεού που καίει με μια σπίθα που μπορεί να κάψει ανθρώπους όπως καίγονται τα άχερα, τόσο εύκολα από μια σπίθα. Με λίγα λόγια θέλει να μας πει ότι η ψυχή του ανθρώπου είναι τόσο εύκολο να καεί όπως καίγονται και τα άχερα.

Αντωνίου Σωτηρία Τάξη Β΄1 του 5^ου Λυκείου Τρικάλων

Θέμα-παράθεμα-ρήση του Νίκου Καζαντζάκη:

Ότι εμείς οι άνθρωποι λέμε πόλεμο για την πίστη και την πατρίδα, τα κοράκια το λένε φαγοπότι και ότι εμείς λέμε ήρωα, τα κοράκια το λένε νόστιμο κρέας.

Οι σκέψεις που μου προκαλεί αυτή η φράση είναι ότι εμείς γενικότερα θα αποκαλέσουμε σύγκρουση -ανάμεσα σε κάτι ή με κάποιον- για την χώρα μας και την πίστη μας, ενώ τα κοράκια θα το έβλεπαν σαν ένα χαρούμενο γεγονός και θα το γιορτάζανε. Χρησιμοποιούνται τα κοράκια σε αυτή την φράση σαν έξυπνα πουλιά, εξυπνότερα από τους ανθρώπους, δηλαδή ότι σκέφτονται πιο λογικά από εμάς, βλέπουν τα πράγματα όπως είναι και δεν εξαγοράζονται στον τρόπο σκέψης τους. Επίσης θα πούμε κάποιον ήρωα για μια πράξη που έκανε, ενώ τα κοράκια απλά θα το έβλεπαν σαν το φαγητό τους, δηλαδή ότι δεν μπορείς να τα ξεγελάσεις κάνοντας μια καλή πράξη ενώ οι προθέσεις σου στο μέλλον μπορεί να αλλάξουν, εμείς απλά θα τον βλέπαμε σαν σωτήρα και δεν θα σκεφτόμασταν κάτι αρνητικό για εκείνον.

Βιολατζή Παρθένα, μαθήτρια Β΄1 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων

Ο σκηνοθέτης Γιάννης Σμαραγδής, μετά τις ταινίες Καβάφης, El Greco και Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι, ολοκλήρωσε τη νέα του ταινία «Νίκος Καζαντζάκης». Το σενάριο της ταινίας βασίζεται πάνω στην πνευματική αυτοβιογραφία του μεγάλου Έλληνα και ταυτόχρονα οικουμενικού συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη, Αναφορά στον Γκρέκο.

Έκθεση-Αξιολόγηση της εκπαιδευτικής εκδρομής που πραγματοποίησε το 5ο ΓΕΛ Τρικάλων στη Θεσσαλονίκη.

Έκθεση-Αξιολόγηση της εκπαιδευτικής εκδρομής που πραγματοποίησε το 5^ο ΓΕΛ Τρικάλων στη Θεσσαλονίκη.

Ημερομηνία : Πέμπτη 16 – 11 – 2017

Προορισμός : Θεσσαλονίκη

Τουριστικό Γραφείο : «Ταξιδιωτικό Γραφείο ΥΠΕΡ TOURS – ΚΤΕΛ ΤΡΙΚΑΛΩΝ Α.Ε»

Πρόγραμμα Εκδρομής :

7 :30 Αναχώρηση από τον χώρο του σχολείου
11:00 Άφιξη στη Θεσσαλονίκη και Επίσκεψη -ξενάγηση στο μουσείο του «Λευκού Πύργου»
12:30 Επίσκεψη και ξενάγηση στο «Αρχαιολογικό μουσείο Θεσσαλονίκης»
14:30 Ελεύθερος χρόνος για φαγητό και περιήγηση στην πόλη της Θεσσαλονίκης.
17:00 Επίσκεψη και ξενάγηση στον Ιερό ναό του Αγίου Δημητρίου.
18:00 Αναχώρηση και επιστροφή στα Τρίκαλα και στον χώρο του σχολείου γύρω στις 21:00.

Συνοδοί Καθηγητές :

Καρατώλος Γεώργιος ( Αρχηγός Εκδρομής )

Ηλιάδη Αμαλία

Γεωργόπουλος Ιωάννης

Μουζακιάρης Γεώργιος

Αριθμός συμμετεχόντων μαθητών : 60 ( εξήντα ) μαθητές της Γ΄ Τάξης

Σκοπός της εκδρομής.

Κύριος σκοπός της εκδρομής ήταν η απόκτηση γνώσεων από τους συμμετέχοντες, που αφορούν σε γνωστά ιστορικά μνημεία της Θεσσαλονίκης, η συλλογή και καταγραφή πληροφοριών σχετικών με αυτά, όπως επίσης και η επαφή με ευρήματα της πολιτιστικής και ιστορικής κληρονομιάς της αρχαίας Μακεδονίας.

Επίσης η εκδρομή εκτός από τους εκπαιδευτικούς της στόχους απέβλεπε και στην επικοινωνία και συναναστροφή των μαθητών με τους συμμαθητές και τους καθηγητές τους σε συνθήκες χαλάρωσης και ξεκούρασης και στη σύσφιξη των μεταξύ τους σχέσεων.

Διενέργεια Εκδρομής.

Το πρόγραμμα της εκδρομής ακολουθήθηκε απαρέγκλιτα με κάποιες μόνο μικροαλλαγές οι οποίες σκοπό είχαν να διευκολύνουν την πρόσβασή μας στους χώρους επίσκεψης αλλά και να καλυφθούν κάποιες καθυστερήσεις που προέκυψαν λόγω των αντίξοων καιρικών συνθηκών (μεγάλα διαστήματα με βροχή). Έτσι η επίσκεψη στον «Άγιο Δημήτριο» έγινε αμέσως με την άφιξή μας στη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια ακολούθησαν οι επισκέψεις στον «Λευκό Πύργο» και στο «Αρχαιολογικό Μουσείο».

Κατά την επιστροφή μας, λόγο των έντονων καιρικών φαινομένων όλης της ημέρας, υπήρξε διακοπή της κυκλοφορίας στην εθνική οδό Θεσσαλονίκη – Λάρισας στο ύψος της Κατερίνης. Έτσι η επάνοδός μας έγινε μέσω Γρεβενών, με αποτέλεσμα η άφιξή μας στα Τρίκαλα να παραταθεί κατά δύο περίπου ώρες (έγινε στις 23:00 περίπου αντί στις 21:00 που αρχικά είχε υπολογισθεί).

Οι επισκέψεις μας

Άγιος Δημήτριος : Είχαμε την ευκαιρία να θαυμάσουμε τον μεγαλοπρεπή ναό αλλά και την περίφημη «κρύπτη» , όπου σύμφωνα με της Χριστιανική παράδοση, θανατώθηκε δια λογχισμού ο Άγιος Δημήτριος. Οι μαθητές περιηγήθηκαν στις περίφημες «κατακόμβες» που βρίσκονται κάτω και δεξιά από το Ιερό βήμα του ναού και απέκτησαν ή ξαναθυμήθηκαν ιστορικές γνώσεις και πληροφορίες, κυρίως για την εποχή που έζησε ο Άγιος Δημήτριος (280 -305 μχ) αλλά και τα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι ο ιερός ναός να πάρει τη σημερινή του μορφή.

Λευκός Πύργος : Με τη βοήθεια των ξεναγών τους οποίους συναντήσαμε στο μνημείο αυτό, οι μαθητές και οι συνοδοί τους περιηγήθηκαν στο εσωτερικό του πασίγνωστου μνημείου, έμαθαν σημαντικά στοιχεία για την ιστορία του και θαύμασαν την πανέμορφη «Θέα» από τη κορυφή του.

Αρχαιολογικό Μουσείο : Οι μαθητές χωρίστηκαν σε δυο «γκρούπ» και ξεναγήθηκαν στο χώρο του μουσείου όπου ήρθαν σε επαφή με ευρήματα της αρχαίας Μακεδονίας και γνώρισαν ένα μικρό μέρος της μεγάλης ιστορίας της. Ευρήματα όπως ο « Κρατήρας του Δερβενίου» ή τα πανέμορφα και καλαίσθητα αρχαία κοσμήματα σίγουρα είναι στοιχεία που οι μαθητές θα τα θυμούνται για χρόνια.

Μετά τις επισκέψεις στα παραπάνω μνημεία, οι μαθητές και οι συνοδοί καθηγητές τους περιηγήθηκαν στο ιστορικό κέντρο και την αγορά της Θεσσαλονίκης μέχρι την αναχώρησή τους.

Αξιολόγηση.

Οι μαθητές παρακολούθησαν το πρόγραμμα των επισκέψεων με ιδιαίτερη προσοχή και ενδιαφέρον και δεν έδειξαν σημάδια αδιαφορίας ή απροθυμίας. Έτσι το πρόγραμμα της εκδρομής κρίνεται εξαιρετικά ευέλικτο και επιτυχές καθώς δεν ήταν φορτωμένο με πολλές περιηγήσεις αλλά ήταν προσαρμοσμένο στις αντοχές των μαθητών. Οι κανονισμένες από πριν επισκέψεις έγιναν με κάποια καθυστέρηση, λόγω των καιρικών συνθηκών, αλλά αυτό δεν εμπόδισε ούτε μείωσε την ωφέλεια από αυτές.

Η συμπεριφορά των μαθητών ήταν εξαιρετική και δεν δημιουργήθηκε κανένα απολύτως πρόβλημα κατά τη διάρκεια της εκδρομής. Υπό τη εποπτεία των συνοδών καθηγητών οι μαθητές εκπαιδεύτηκαν αλλά και ψυχαγωγήθηκαν, ξεφεύγοντας για λίγο από τις σχολικές τους υποχρεώσεις.

Το τουριστικό γραφείο ανταποκρίθηκε πλήρως στις υποχρεώσεις τους και μετέφερε τους μαθητές με ασφάλεια. Ένα μικρό πρόβλημα δημιουργήθηκε όταν λόγω της συνεχούς βροχόπτωσης, σε κάποιο σημείο στο εσωτερικό του λεωφορείου, άρχισε να στάζει νερό και να βρέχονται έτσι οι μαθητές που καθόντουσαν εκεί. Το πρόβλημα αυτό ξεπεράστηκε με την επέμβαση των συνοδών καθηγητών, είναι όμως κάτι που το τουριστικό γραφείο πρέπει να εξετάσει ώστε να μην επαναληφθεί στο μέλλον σε κάποιο άλλο ταξίδι.

Οι υποδομές των χώρων επίσκεψης κάλυπταν απολύτως τις απαιτήσεις των εκδρομέων.

Σε γενικές γραμμές η εκτίμηση όλων είναι ότι η ημερήσια εκδρομή της Γ Τάξης του Σχολείου μας ήταν ιδιαιτέρως επιτυχημένη και επιτέλεσε τον εκπαιδευτικό και παιδαγωγικό της στόχο.

Ο αρχηγός της εκδρομής

Καρατώλος Γιώργος

Καθηγητής Μαθηματικών – Πληροφορικής

«Εντυπώσεις από την εκπαιδευτική επίσκεψη του 5ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων στο Δίδυμο Οθωμανικό Λουτρό» (από τη σκοπιά του μαθητή)

«Εντυπώσεις από την εκπαιδευτική επίσκεψη του 5^ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων στο Δίδυμο Οθωμανικό Λουτρό»

(από τη σκοπιά του μαθητή)

Την προηγούμενη Δευτέρα το τμήμα μου, το Β1 του 5^ου Λυκείου Τρικάλων επισκέφτηκε τα οθωμανικά λουτρά και το Κουρσούμ Τζαμί για μια ενημέρωση πάνω στην λειτουργία του και γενικά για να συλλέξει πληροφορίες για αυτό. Εκεί έγινε η κατάλληλη πληροφόρηση και ξενάγηση για την λειτουργία του τον καιρό της τουρκοκρατίας και αναφορά στους ανθρώπους που επιτρεπόταν να περάσουν σε αυτό καθώς και για το αντίτιμο στην είσοδο.
Επίσης οι ξεναγοί έδειξαν τον τρόπο της κατασκευής του καθώς και την
περιπλοκότητά της αν και για την χρονολογία που κατασκευάστηκε είναι
περίτεχνο και περιέχει πολλές αρχιτεκτονικές <<πινελιές>> οι οποίες
είναι δύσκολο να κατασκευαστούν ακόμα και σήμερα. Παράλληλα, έγινε
ενημέρωση για την σημαντικότητά του και το πόσο χρήσιμο ήταν στην
εποχή του και σε καιρούς που δεν υπήρχε πόσιμο-τρεχούμενο νερό στα σπίτια. Επίσης ήταν φορέας κοινωνικοποίησης για τις γυναίκες, οι οποίες δεν είχαν πολλά δικαιώματα ή δεν επιτρεπόταν να βγαίνουν από το σπίτι. Ο χώρος, λοιπόν, αυτός ήταν ένα ευχάριστο διάλειμμα από την καθημερινότητά τους και ένας τρόπος επικοινωνίας με την κοινωνική ζωή της πόλης . Επίσης εκεί γίνονταν και συνοικέσια με την «βοήθεια» των λουτρών . Οι ξεναγοί ενημέρωσαν το τμήμα μας και για την λειτουργία των φυλακών που χτίστηκαν πάνω από τα λουτρά και για τις συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων εκεί που ήταν άθλιες .

Τελικά τα λουτρά, εκτός από άνδρες που επιτρεπόταν να πάνε, όπου είχαν απεριόριστα δικαιώματα σε σχέση με τις γυναίκες που είχαν ελάχιστα μέρη που επιτρεπόταν να περάσουν, ήταν ένα μέρος που είχαν την δυνατότητα να είναι ισάξιες με τους άντρες. Διότι οι γυναίκες έτσι είχαν τον δικό τους <<προσωπικό χώρο>>. Επίσης είδαμε και το τζαμί το οποίο θεωρούταν ιερός χώρος λατρείας.

Οι συνοδοί καθηγητές: Ηλιάδη Αμαλία, φιλόλογος-Διευθύντρια και Γεωργόπουλος Ιωάννης, φυσικής αγωγής, καθώς και οι μαθητές και μαθήτριες του Β1 τμήματος του 5^ου ΓΕΛ Τρικάλων ευχαριστούν θερμά τις εξαίρετες ξεναγούς μας Ντάφη Ευαγγελία, αρχαιολόγο και Παπαστεργίου Μαρία, πολιτικό μηχανικό για την πολύτιμη μορφωτική εμπειρία που γενναιόδωρα μας προσέφεραν!

Ο μαθητής του 5^ου ΓΕΛ Τρικάλων

Αλιάγας Χρήστος

5lyktrik's blog

Άλλος ένας ιστότοπος Blogs.sch.gr

Το 5ο ΓΕΛ στο ΚΠΕ Περτουλίου-Τρικκαίων

https://blogs.sch.gr/5lyktrik

Περιγραφή

Ενημέρωση μαθητών/τριών του 5ου ΓΕΛ Τρικάλων για το AIDS.

Το 5οΓΕΛ Τρικάλων και η «Πολύχρωμη μετανάστευση της πεταλούδας» Τι θα γινόταν… αν μια πεταλούδα κάπου στον κόσμο χτυπούσε τα φτερά της; Τι θα γινόταν …αν ήσουν εσύ;

Έκθεση-Αξιολόγηση της εκπαιδευτικής εκδρομής που πραγματοποίησε το 5ο ΓΕΛ Τρικάλων στη Θεσσαλονίκη.

«Εντυπώσεις από την εκπαιδευτική επίσκεψη του 5ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων στο Δίδυμο Οθωμανικό Λουτρό» (από τη σκοπιά του μαθητή)