«Μουσεία και Εκπαίδευση: η Μουσειοπαιδαγωγική του σήμερα, στη θεωρία και στην πράξη», Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός, Δ/ντρια 5ου ΓΕΛ Τρικάλων (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας από το Α.Π.Θ.)

«Μουσεία και Εκπαίδευση: η Μουσειοπαιδαγωγική του σήμερα, στη θεωρία και στην πράξη», Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός, Δ/ντρια 5ου ΓΕΛ Τρικάλων (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας από το Α.Π.Θ.)
P7030018
Σήμερα συχνά πραγματοποιούνται εικαστικές συναντήσεις για παιδιά και εφήβους σε χώρους τέχνης ή μουσεία. Μέσα από την εμπειρία και τις γνώσεις μας, κατανοούμε την ελληνική πραγματικότητα σε σχέση με τα μουσεία και το κατά πόσο φιλικά είναι στο κοινό και ιδιαίτερα στα παιδιά: υπάρχουν εκπαιδευτικά προγράμματα, άνθρωποι καταρτισμένοι και χώροι με ενδιαφέρον. Βέβαια, το Μουσείο ίσως είναι μια έννοια που στη συνείδηση των περισσοτέρων ανθρώπων είναι κάπως περίπλοκη, κουραστική, ενίοτε βαρετή. Για ποιο λόγο, όμως, συμβαίνει αυτό; Λίγες είναι οι περιπτώσεις που οι έφηβοι μαθητές/τριες γνωρίζουν με πληρότητα και ακρίβεια τι είναι ένα μουσείο. Ακόμη και όσοι έχουν επισκεφθεί μουσειακούς χώρους και αίθουσες τέχνης δεν έχουν κατανοήσει- νιώσει την αποστολή τους. Συχνά οι ενήλικες κατατάσσουν την προσφορά των μουσειακών χώρων σε χαμηλή θέση σε σχέση με τις προτεραιότητες, τις δικές τους και των κοντινών τους ανθρώπων. Κατά συνέπεια, η παρουσίαση της έννοιας του μουσείου σε ένα έφηβο μαθητή δε γίνεται από την πλευρά τους με εμβάθυνση, πόσο μάλλον με ενδιαφέρον και αγάπη. Αγνοούνται συχνά επίσης σημαντικά «οφέλη», γνωστικά, πνευματικά, ψυχικά, που προσφέρει μία επίσκεψη ή ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα σε Μουσείο, μια και οι άνθρωποι δεν έχουν δώσει ή αποφεύγουν να δώσουν την ευκαιρία στον εαυτό τους για επαφή με συλλογές, εκθέματα και γενικότερα με το χώρο μουσείων ή τουλάχιστον να μαθαίνουν να είναι ?ανοικτοί? στο ενδεχόμενο «είσπραξης» πνευματικών «δώρων» μέσα από προσωπικές ανακαλύψεις.
Επομένως, οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, οι άνθρωποι που είναι κοντά στα παιδιά καλούνται να παρουσιάσουν την έννοια και την αποστολή του μουσείου και των χώρων τέχνης, με τρόπο σαφή και δημιουργικό. Οποιαδήποτε ωραιοποιημένη παρουσίασή του δεν προτείνεται, γιατί το ψεύδος της θα αποκαλυφθεί στο μέλλον και το παιδί τότε, ίσως, απορρίψει το μουσείο ή το χώρο τέχνης, μια και κάθε εν δυνάμει σχέση μαζί του θα έχει ξεκινήσει με ένα ή περισσότερα ψέματα. Τα προφίλ των μουσείων επίσης επηρεάζουν τη γνώμη του παιδιού για αυτά. Όταν, για παράδειγμα, μια δική τους επίσκεψη τα έχει φορτώσει στο παρελθόν με πληροφορίες, πολλές από τις οποίες είναι ακατανόητες ή μακριά από τη ζωή τους, το παιδί καταχωρεί το μουσείο στους βαρετούς χώρους ή τουλάχιστον στους χώρους που δεν το αφορούν. Η θετική, υγιής σύνδεση του μουσείου με το παιδί προϋποθέτει εμπνευσμένη προσέγγιση, είτε μέσα από το μουσειοπαιδαγωγικό πρόγραμμα του ίδιου του χώρου, είτε από το σχέδιο δράσης και μάθησης που θα έχει εκπονήσει με αγάπη και έμπνευση ο/η εκπαιδευτικός του σχολείου, είτε μέσα από το κλίμα (προετοιμασία, ερωτήματα?) που καλλιεργεί ο γονέας/κηδεμόνας κάθε φορά, πριν και μετά την επίσκεψη. Έτσι, από τη στιγμή που θα γίνει συνείδηση η σύνδεση του μουσείου με την καθημερινή ζωή, το μουσείο μπορεί να λάβει σημαντική θέση στη ζωή ενός εφήβου, ακόμη και αν τα εκθέματα είναι δύσκολα στην κατανόηση και ερμηνεία τους. Και στις περιπτώσεις ακόμη που ένα μουσείο δεν έχει εξελιχθεί σε ζωντανό οργανισμό που αναπνέει στην κοινωνία όπου ανήκει με ευθύνη, η εμπνευσμένη προσέγγισή του μπορεί να αλλάξει την εικόνα του ως αποθήκης έργων και παρελθόντος σε χώρο ζωής, σκέψης, δράσης, ψυχαγωγίας, προβληματισμού, μοιράσματος γνώσεων και εμπειριών. Συνειδητοποιημένοι και εμπνευσμένοι άνθρωποι, στη διοίκηση και στο προσωπικό, μπορούν να συνδράμουν σημαντικά σε αυτό το σκοπό.
Υπάρχει κατάλληλη ηλικία για να επισκεφτεί ένα παιδί ένα μουσείο; Ποια είναι αυτή; Όλες οι ηλικίες είναι κατάλληλες ή θα έπρεπε να είναι κατάλληλες για τις μουσειακές εκθέσεις. Αυτό συμβαίνει ακόμη και για εκθέσεις όπου τίθενται θέματα δυσκολίας κατανόησης, ακόμη και από το προσωπικό του μουσείου. Ο άνθρωπος που θα φέρει το παιδί στον κόσμο του μουσείου μπορεί να σημάνει την αλλαγή, την οποιαδήποτε θετική ανατροπή και καλείται να συνειδητοποιήσει το βάρος του ρόλου του, ειδικά στις «δύσκολες» εκθέσεις. Η παράμετρος «ηλικία» έχει να κάνει με τον όγκο των ερεθισμάτων και την προσέγγιση των ενοτήτων, εκθεμάτων, αιθουσών των συλλογών. Έργα τέχνης, φωτογραφίες, αρχαιολογικά ευρήματα: το υλικό του μουσείου είναι η αφετηρία για πολιτιστικές «διαδρομές» στο παιδί και στον ενήλικα. Η παρουσίαση αυτών των διαδρομών, το περιεχόμενό τους, το υλικό τους, η συνύπαρξή τους στο χώρο, η ίδια η επιμέλεια της έκθεσης, ακόμη και ο αρχιτεκτονικός χώρος του μουσείου μπορούν να επηρεάσουν τις προτιμήσεις μας. Συχνά η μουσειολογική παρουσίαση αρχαιοτήτων και το ανάλογο εκπαιδευτικό πρόγραμμα απέχουν από τα ενδιαφέροντα των παιδιών ή τουλάχιστον απέχουν από το να αποπειραθούν το κέντρισμα της προσοχής τους και της ενεργούς εμπλοκής τους. Αυτό δε σημαίνει ότι σε μία εξαιρετική ως προς την επιλογή των έργων και το στήσιμο έκθεση σύγχρονης εικαστικής τέχνης δεν μπορεί να υπάρξουν φαινόμενα δυσανεξίας από την πλευρά των παιδιών, αν η παρουσίαση και η πρόσκληση δε δίνουν αφετηρία στις εν λόγω ψυχικές, συναισθηματικές, νοητικές διαδρομές.
Αναμφισβήτητα, τα ελληνικά μουσεία και γενικότερα οι χώροι τέχνης δείχνουν τα τελευταία χρόνια μια διάθεση να δεχτούν μικρούς σε ηλικία επισκέπτες. Υπάρχουν πολλά προγράμματα που αφορούν παιδιά και οικογένειες. Είναι γεγονός ότι στη σημερινή εποχή τα προγράμματα για παιδιά και οικογένειες ολοένα και πληθαίνουν σε μουσεία, πινακοθήκες και άλλους εκθεσιακούς χώρους. Συχνά παρατηρούνται σχεδιασμοί προγραμμάτων για μαζική προσέλευση παιδιών και χαμηλό κόστος συμμετοχής που εξισορροπείται από το μεγάλο αριθμό συμμετοχών. Το γεγονός αυτό απαιτεί την προσοχή μας, μια και η σχέση εντέλει που χτίζεται ανάμεσα στο παιδί και στο έκθεμα, καθώς και στο μουσείο ως χώρο και έννοια, υπάρχει κίνδυνος να γίνει επιφανειακή, επιπόλαιη και να απομακρυνθεί από τις προσωπικές του ανάγκες εξέλιξης. Ο μεγάλος αριθμός ατόμων, στις περιπτώσεις αυτές, δυσκολεύει τη βαθειά εστίαση και πνευματική εργασία από το παιδί, όσο εμπνευσμένοι και αν είναι οι εμψυχωτές και καλοδομημένο το πρόγραμμα. Ο χρόνος επίσης, συμπιεσμένος σε τέτοιες περιπτώσεις, απαγορεύει την ανακάλυψη προσωπικών ιδιαιτεροτήτων και δυσκολιών, της ιδιαίτερης ματιάς του κάθε παιδιού. Συχνά λέγεται «Δεν πειράζει. Αρκεί που είχε μία επαφή το παιδί. Από το τίποτα, ? καλύτερα αυτό!» Ερώτημα: Το παιδί είχε επαφή ή απλά άκουσε πληροφορίες μαζί με άλλα παιδιά, τις οποίες δε γνωρίζει πώς να διαχειριστεί, και στοιχεία που δεν έχουν δημιουργήσει εγγραφές μέσα του; Μήπως κάτω από ομαδικά γέλια και επιφανειακά αστεία, από ομαδικές μεταμφιέσεις και show-off δραστηριότητες το παιδί φεύγει από την έκθεση, χωρίς να έχει δουλέψει μέσα του τίποτα, ενώ παράλληλα έχει κάνει λανθασμένες συνδέσεις και συνειρμούς σε σχέση με την έκθεση, έστω και αν δε βαρέθηκε; Με το φόβο του ?να μη βαρεθεί το παιδί?, ?να περάσει καλά?, όπως λένε οι γονείς και οι δάσκαλοι συχνά, λησμονείται η ευθύνη, ο ρόλος του παιδαγωγού, του γονέα, του εμψυχωτή στη διαμόρφωση σκεπτόμενων ανθρώπων, υγιών συναισθηματικά, μικρών (ή μεγάλων) ερευνητών, χαμογελαστών εσωτερικά ανθρώπων. ?Το να περάσει καλά το παιδί? είναι μεγάλο θέμα συζήτησης, το πότε δηλαδή αληθινά το παιδί περνά καλά. Υπάρχουν βέβαια προγράμματα στα οποία η κινητοποίηση μεγάλων αριθμών παιδιών μπορεί να δώσει δυνατά συναισθήματα και εμπειρίες στους συμμετέχοντες και τα μαζικά παιχνίδια όχι μόνο να ?διασκεδάσουν? τα παιδιά, παράλληλα με τη γνώση που προσφέρουν, αλλά και να αφήσουν το αποτύπωμά τους που ?δουλεύει? και γίνεται αντικείμενο επεξεργασίας για αρκετό καιρό στη συνέχεια μέσα στη ζωή των παιδιών. Αυτές οι δραστηριότητες, όταν καταφέρουν να κρατήσουν τον πυρήνα του στόχου του εκπαιδευτικού προγράμματος είναι επιτυχείς. Η στόχευση χρειάζεται να είναι ξεκάθαρη εξαρχής, με έμφαση στη δημιουργία, στη φιλομάθεια, στην ανακάλυψη, στη συνεργασία, και βέβαια, στην ανακάλυψη εαυτού.
Πολλά μουσεία στην χώρα μας είναι ιδανικά για παιδιά, όταν χτίζεται κατά την επίσκεψη περιβάλλον ασφάλειας, θετικότητας και πνευματικής επαφής, όταν υπάρχει στοχευμένη προσέγγιση και δημιουργική, κεφάτη, κατάλληλης μεθοδολογίας συνεργασία με το παιδί, σεβόμενη τις ανάγκες της προσωπικότητάς του. Πώς μπορεί ένας γονιός ή ένας εκπαιδευτικός να προετοιμάσει μια επίσκεψη σε μουσείο με το παιδί του; Ένα καλό σημείο εκκίνησης είναι να θέσει ένα βασικό στόχο και μερικούς δευτερεύοντες για την επίσκεψη. Δεν επισκεπτόμαστε, για παράδειγμα, ένα χώρο επειδή είναι της μόδας ή επειδή έχουμε ακούσει/διαβάσει ότι είναι καλό για τα παιδιά να επισκέπτονται μουσειακούς χώρους. Επιλέγουμε να πάμε σε ένα χώρο με το παιδί μας ή με τους μαθητές μας επειδή, για παράδειγμα, η έκθεση ασχολείται με θέματα για το ανθρώπινο σώμα ή ασκεί τις αισθήσεις ή θέτει ερωτήματα για την ομορφιά ή? ή? κ.τ.λ. Οι στόχοι αυτοί καλό είναι να έχουν ως αφετηρία όχι μόνο γνωστικά αλλά και συναισθηματικά πεδία του ανθρώπου. Επίσης, από τη στιγμή που είμαστε κοντά στα παιδιά μπορούμε να επιλέξουμε μία έκθεση, με βάση ένα θέμα που ?δουλεύει? μέσα του εκείνη την περίοδο το παιδί. Αν, για παράδειγμα, αυτό το θέμα είναι η ανθρώπινη σχέση της φιλίας μπορούμε να επιλέξουμε μία επίσκεψη σε μουσείο που δίνει τέτοια ερεθίσματα. Ωστόσο, μια ή περισσότερες δραστηριότητες με αρκετούς μαθητές/τριες που επιλέγουμε να επισκεφθούμε μαζί έως εκπαιδευτικοί ένα μουσείο, μπορούν να θέσουν ζητήματα εμπιστοσύνης, μοιράσματος, επιλογών και υγιών ορίων,? μια και όλα αυτά είναι παράμετροι της μαθησιακής διαδικασίας και της εκπαιδευτικής σχέσης, ανεξάρτητα από τα ίδια τα εκθέματα και τις συλλογές.
Επιπροσθέτως, ορισμένα στοιχεία μπορούν να εμπλουτίσουν μια επίσκεψη σε μια μουσειακή έκθεση: ο καλός σχεδιασμός πριν την επίσκεψη, η ευελιξία και άνεση απέναντι σε κάθε αναδυόμενη ανάγκη εκτροπής από τη σχεδιασμένη δομή στη διάρκεια της επίσκεψης, η προσαρμογή/αναπροσαρμογή του λόγου, των παραδειγμάτων, των εξηγήσεων, των αφηγήσεων, των παιχνιδιών στα ερωτήματα που έρχονται από τους μαθητές/τριες, τα παιχνίδια παρατήρησης και θησαυρού, η επιδίωξη της συνεργασίας, η ανάθεση πρωτοβουλιών, η διαρκής, θετική και εμπνευσμένη παρουσία μας κοντά στα παιδιά, τα οποία αφήνουμε να πρωταγωνιστήσουν στην επίσκεψη και εμείς αρκούμαστε στο ρόλο της πυροδότησης συναισθημάτων, λόγου και αντιδράσεων, στην καλλιέργεια ζεστής ατμόσφαιρας εμπιστοσύνης και ασφάλειας, στη διαρκή προσφορά εμπνεύσεων, αναφορών, συνδέσεων με τη ζωή και την καθημερινότητα, σε μικρές ανακεφαλαιώσεις, σε ευτυχείς ανάπαυλες, κάθε φορά που αντιλαμβανόμαστε κουρασμένα ή κορεσμένα βλέμματα.
Φεύγοντας από ένα μουσείο, αναρωτιόμαστε τι είναι αυτό που μένει στους μαθητές/τριές μας? Για την ακρίβεια τι είναι αυτό που θα πρέπει να μένει? Όταν το παιδί εκφραστεί με το δημιουργό-εαυτό του, το λόγο του, το πρόσωπό του μέσα στο μουσείο, ακριβώς μέσα στην ατμόσφαιρα, στο περιβάλλον της έκθεσης, χωρίς εκπτώσεις στους στόχους της επίσκεψης, θα φύγει από το μουσείο με συναισθήματα, εικόνες, γνώσεις, αναφορές στη ζωή του (άρα στοιχεία που το αφορούν), ερωτήματα προς απάντηση, πνευματικές ζυμώσεις, υλικό προς ανακάλυψη για τη συνέχεια και ενδεχομένως νέες φιλίες (με άλλα παιδιά, με τους ίδιους τους καλλιτέχνες, εν ζωή ή όχι). Τότε, το μουσείο μεταμορφώνεται μέσα του από ένα στοιχείο σε πολλά μαζί μέσα σε ένα χώρο, σε μια αγκαλιά παλλόμενη και ζωντανή.
Μπορεί, τελικά, στα πλαίσια της επίσκεψης σε ένα μουσείο να συνδυαστεί η ψυχαγωγία με τη γνώση, μια και η γνώση είναι αγωγή της ψυχής στην ολιστική τουλάχιστον εκπαίδευση. Εξάλλου, για την επίσκεψη σε ένα μουσείο οφείλουμε να έχουμε τέτοια αφετηρία, τέτοια προσέγγιση. Στις ημέρες μας, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό υπάρχει μεγάλη προσφορά προγραμμάτων και σημαντικές απόπειρες για το δέσιμο μουσείου-σχολείου σε στενή συνεργασία των δύο, με άμεση την ανάγκη για υποστήριξη της Πολιτείας, ειδικά στο επίπεδο των συνεργασιών. Προσοχή χρειάζεται και από τις δύο πλευρές, της προσφοράς και της ζήτησης, με καλή στοχοθεσία και στη συνέχεια βαθειά εστίαση στους εκάστοτε στόχους. Η αυτοαξιολόγηση του γονέα, του εκπαιδευτικού, του μουσειοπαιδαγωγού, του εμψυχωτή, του ίδιου του μουσείου μέσω της διεύθυνσης και του προσωπικού του, σε συνέχεια και με συνέπεια, βελτιώνουν τις συνθήκες στο σύνολό τους. Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο επισκέψεις σε μουσεία να έχουν τροφοδοτήσει θετικά τη σχέση γονέα-παιδιού, εκπαιδευτικού-μαθητών/τριών, τις σχέσεις ανάμεσα στα παιδιά μιας ομάδας, τη σχέση που έχει το παιδί με τον εαυτό του αλλά και ο ενήλικας με τον εαυτό του. Ας έχουμε «ανοιχτή», βιωματική, αληθινή σχέση με τα μουσεία, την Τέχνη και τους χώρους της, για να προχωρούμε όλοι οι «παράγοντες» της κοινωνικοποίησης και της παιδευτικής διαδικασίας με διάθεση εξέλιξης, αυτοβελτίωσης, πλήρωσης.
Επομένως, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν παραπάνω, στις μέρες μας τα μουσεία θεωρούνται η καλύτερη εκπαιδευτική μέθοδος καθώς μέσα από μια επίσκεψη σε ένα μουσείο οι νέοι συνειδητοποιούν ότι η μάθηση δεν περιορίζεται στα στενά όρια της αίθουσας και ότι οι γνώσεις δεν αποκτιούνται μόνο μέσα από τα βιβλία αλλά και με «διασκεδαστικό» τρόπο μέσω επισκέψεων σε εκπαιδευτικούς χώρους. Ωστόσο, πολλές φορές, η επίσκεψη σε ένα μουσείο λόγω της απόστασης ή λόγω οικονομικών παραγόντων είναι δύσκολη ιδιαίτερα στις μέρες μας. Γι? αυτόν το λόγο έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια τα ψηφιακά μουσεία δηλαδή μουσεία στον κυβερνοχώρο που δίνουν έμφαση στην εξασφάλιση απρόσκοπτης πρόσβασης στο υλικό του κάθε μουσείου και στην γνωστική και συγκινησιακή εμπλοκή του κοινού μέσα από νέες, καινοτόμες προσεγγίσεις.
Ο αριθμός των ιστοσελίδων των μουσείων στο Internet είναι μέχρι σήμερα 10.000 και καθημερινά αυξάνεται σε τέτοιο βαθμό ώστε ένα μουσείο να προστίθεται στη λίστα σχεδόν καθημερινά. Η ανταπόκριση του κοινού είναι εντυπωσιακή. Ορισμένα μουσεία μάλιστα απαριθμούν περισσότερες επισκέψεις στον Κυβερνοχώρο παρά στον φυσικό τους χώρο. Ένας λόγος της απότομης ανάπτυξης των ψηφιακών μουσείων είναι ότι ο «επισκέπτης» δεν δέχεται παθητικά τις γνώσεις που του προσφέρονται αλλά μπορεί να αλληλεπιδρά και να συμμετέχει σε διαδικτυακά εκπαιδευτικά προγράμματα που παρέχουν τέτοια είδη μουσείων. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται σχέσεις συνεργασίας και επικοινωνίας μεταξύ του μουσείου που παρέχει αυτά τα προγράμματα και των χρηστών του διαδικτύου. Μπορεί, λοιπόν, αυτό το «κορυφαίο» να γίνει καλύτερο; Μπορεί, με το έργο CHESS. (Cultural-Heritage Experiences through Socio-personal interactions and Storytelling δηλ. πολιτιστική κληρονομιά μέσω κοινωνικο-προσωπικής αλληλεπίδρασης και εξιστόρησης). Πιο συγκεκριμένα, η εφαρμογή CHESS αφηγείται στον κάθε επισκέπτη μια συγκεκριμένη ιστορία που επικεντρώνεται στα εκθέματα που είναι πιο σχετικά με τα ενδιαφέροντά του, με λιγότερες ή περισσότερες λεπτομέρειες ανάλογα με την επιθυμία του. Οι ιστορίες μπορούν να εμπλουτιστούν με πολυμέσα, παιχνίδια 3D και ενισχυμένης πραγματικότητας, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις τα αντικείμενα μιλούν και προσκαλούν τους επισκέπτες να αλληλεπιδράσουν μαζί τους. Φεύγοντας από το εικονικό μουσείο, ο επισκέπτης θα μπορεί να βρει ενθύμια -π.χ. ένα βίντεο ή μια εικόνα- της επίσκεψής του στην ιστοσελίδα του μουσείου, έχοντας πλέον τη δυνατότητα να μοιραστεί μια προσωπική του ανάμνηση με την οικογένεια και τους φίλους τους.
Ωστόσο, λόγω της ραγδαίας ανάπτυξης των ψηφιακών μουσείων έχει δημιουργηθεί ένα μεγάλο ερώτημα: κατά πόσο μπορεί ένα ηλεκτρονικό-ψηφιακό μουσείο να αντικαταστήσει επάξια το «κλασικό» μουσείο. Το όφελος ενός ψηφιακού μουσείου για το κοινό είναι προφανές καθώς του δίνεται η δυνατότητα για εναλλακτική αναζήτηση πληροφοριών εκτός από τις ήδη υπάρχουσες. Επίσης οι πληροφορίες είναι περισσότερες μέσω του υπολογιστή, άρα ο χρήστης ενημερώνεται καλύτερα. Ωστόσο η άμεση επαφή με το χώρο του μουσείου και τα ίδια τα αντικείμενα δεν αντικαθίσταται. Αυτό είναι και το βασικό πλεονέκτημα των συμβατικών μουσείων. Η όλη ατμόσφαιρα, το κλίμα, η επαφή με τους ιθύνοντες ακόμα και η μυρωδιά του χώρου δεν αντικαθίσταται από μία απλή οθόνη. Οπότε θα μπορούσαμε να πούμε ότι το ηλεκτρονικό-εικονικό μουσείο λειτουργεί ως επέκταση, ως μία από τις υπηρεσίες του παραδοσιακού μουσείου.

«Σχέδια εργασίας σε προγράμματα πολιτισμού» Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός , Δ/ντρια 5ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων.

«Σχέδια εργασίας σε προγράμματα πολιτισμού» Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός , Δ/ντρια 5ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων.
P7030021 1
Εξετάζοντας, τη συνολική διαδικασία του σχεδίου εργασίας ως προς τη μάθηση, πρέπει να απαντήσουμε σε δυο θεμελιακά ερωτήματα σχετικά με αυτή: πώς και τι μαθαίνουν τα μέλη των ομάδων κατά τη διάρκεια των σχεδίων εργασίας. Δηλαδή, με διαφορετική φρασεολογία, ποια τα χαρακτηριστικά της μαθησιακής διαδικασίας και απόκτησης της γνώσης στην πορεία ενός project; Τα σχέδια εργασίας οδηγούν σε μια ριζικά διαφορετική αντίληψη γι’ αυτά τα ζητήματα. Η μάθηση εντάσσεται στη συλλογική, πρακτική δραστηριότητα των μαθητών/τριών, ώστε να μαθαίνουν θέματα, τα οποία ανακύπτουν στην πορεία της δράσης τους, απορρέουν από την κατανόηση των συνεπειών της, από τις ανάγκες συνέχισής της η
ξεκινούν από αυτή και επεκτείνονται σε άλλα, σχετικά ή και διαφορετικά από αυτή ζητήματα.
Η αντίληψη αυτή συμπυκνώνεται στη φράση «learningbydoing» («μαθαίνουμε δρώντας») και παραπέμπει στο φιλόσοφο και παιδαγωγό JohnDewey, ο οποίος τόνισε την πρωταρχική σημασία της πράξης στη συνολική ανθρώπινη δραστηριότητα και του αντίστοιχου βιώματος στη μάθηση. Έτσι, δεν φτάνει το να «κλειστούν» οι μαθητές/τριες και οι εκπαιδευτικοί «στους τέσσερις τοίχους» του σχολείου και να επεξεργαστούν το περιεχόμενο των μαθημάτων τους θεωρητικά, με τα σχολικά βιβλία, τον πίνακα, ακόμη και το εργαστήριο της φυσικής και τον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Όπως έχουμε τονίσει, απαιτείται το «άνοιγμα» του σχολείου «στη ζωή» με την έννοια της ενεργού συμμετοχής εκπαιδευτικών και μαθητών στην πράξη, όχι μόνο μέσα από τις ασκήσεις κι εφαρμογές των σχολικών βιβλίων, αλλά, κυρίως, με την ανάληψη πρωτοβουλιών για συγκεκριμένες παρεμβάσεις των μαθητών/τριών στη φύση και την κοινωνία, στο βαθμό, φυσικά, των δυνατοτήτων τους.
Για όλους αυτούς τους λόγους η συμμετοχή των παιδιών σε περιβαλλοντικές, πολιτιστικές ή και σε φιλο-πολιτιστικές δραστηριότητες και η δημιουργία ομάδων εργασίας αποτελούν τη βάση για να αποκτήσουν ανθρωπιστικές ευαισθησίες, να γνωρίσουν τον περίγυρό τους, το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον, τα μνημεία ενός τόπου αλλά και για να βιώσουν δραστηριότητες οι οποίες μπορούν να τα ευαισθητοποιήσουν απέναντι σε ζητήματα πολιτισμού, ιστορίας, αρχαιολογίας. Τα παιδιά συλλέγοντας το κατάλληλο υλικό αποκτούν γνώσεις και ενημερώνονται, αξιολογούν τα ευρήματά τους και κουβεντιάζοντας τόσο μεταξύ τους όσο και με τους γονείς τους μπορούν να αποφασίσουν ή και να υιοθετήσουν προτάσεις-μέτρα και δράσεις για ένα καλύτερο ανθρωπογενές περιβάλλον και για την αποτελεσματικότερη διατήρηση και προστασία μνημείων και αρχαιοτήτων. Αυτή η αλληλουχία διαδικασιών -μαθαίνω, νοιάζομαι, συμμετέχω και δραστηριοποιούμαι- είναι πολυσύνθετη, με εμπόδια και συχνές απογοητεύσεις. Αν κατορθώσουμε και δημιουργήσουμε στα παιδιά το όραμα, τότε υπάρχουν πολλές πιθανότητες να τα δούμε ενεργούς αυριανούς πολίτες. Έτσι, μέσω της συμμετοχής και της εξοικείωσής τους με έμπρακτες δραστηριότητες, επιδιώκεται :
Η ευαισθητοποίηση των παιδιών και κατ’ επέκταση της τοπικής κοινωνίας για τις αξίες, τη σημαντικότητα και τα αποθέματα του πολιτισμικού και φυσικού περιβάλλοντός μας. Η ενεργός συμμετοχή τους μέσα από προσιτές και εύκολες πολιτιστικές δραστηριότητες, που μπορούν να πραγματοποιηθούν μέσα και γύρω από το σχολείο τους (υιοθεσία και συνεχής φροντίδα του περίγυρού μας). Γενικότερα, τα βήματα ευαισθητοποίησης κωδικοποιούνται στα ακόλουθα:
Να διδάσκετε λιγότερο και να μοιράζεστε περισσότερο. Πιστεύουμε ότι είναι πολύ σημαντικό για έναν ενήλικα να μοιραστεί τον εσωτερικό του κόσμο με ένα παιδί. Μόνο αν μοιραστούμε τις βαθύτερες σκέψεις και τα συναισθήματά μας μπορούμε να επικοινωνήσουμε και να εμπνεύσουμε στους άλλους αγάπη και σεβασμό για τον πολιτισμό, το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον και τα μνημεία του τόπου μας.
Να είστε δεκτικοί, δηλαδή να ακούτε και να είστε πάντα σε εγρήγορση και να παρατηρείτε τι συμβαίνει στη φύση γύρω σας κάθε λεπτό, γιατί σχεδόν πάντα εκτυλίσσεται κάτι ενδιαφέρον και συναρπαστικό.
Να είστε ευαίσθητοι, γιατί κάθε ζαβολιά, κάθε σχόλιο, κάθε γέλιο, κάθε επιφώνημα είναι μια ευκαιρία για επικοινωνία. Επομένως, ανταποκριθείτε στη διάθεση των παιδιών και στα συναισθήματά τους.
Να κεντρίζετε την προσοχή των παιδιών χωρίς καθυστέρηση και να προκαλείτε όσο γίνεται την προσοχή όλων κάνοντας παρεμβάσεις, ερωτήσεις και επισημαίνοντας ενδιαφέρουσες απόψεις, εικόνες και ήχους.
Να μη μετατρέπετε θέματα πολιτισμικής ευαισθητοποίησης, αγωγής και εκπαίδευσης σε αυτοτελή μαθήματα. Αρκούν η συμμετοχή σε δράσεις πρακτικής εφαρμογής και το νοιάξιμο για τα κοινά.
Να εξοικειωθείτε αρχικά με τα μνημεία, τους αρχαιολογικούς χώρους και τα περιβάλλοντα των μουσείων, παρατηρώντας τα προσεκτικά και στη συνέχεια να παίξετε παιχνίδια πολιτισμού και να συνομιλήσετε διότι υπάρχουν ανεπανάληπτες στιγμές και εικόνες που τραβούν την προσοχή των παιδιών.
Για τους παραπάνω λόγους δημιουργούμε και συμμετέχουμε σε ένα πολυποίκιλο πλαίσιο ουσιαστικών δραστηριοτήτων που δεν περιορίζονται μέσα σε ένα σχολικό έτος, αλλά έχουν συνέχεια και συνέπεια σε βάθος χρόνου. Με τα καινοτόμα προγράμματα σχολικών πολιτιστικών δραστηριοτήτων προωθούνται, μέσα από εκπαιδευτικές συναντήσεις, η αλληλογνωριμία, η ανταλλαγή ιδεών και απόψεων, η επικοινωνία ανάμεσα στα μέλη της σχολικής εκπαιδευτικής κοινότητας. Εξάλλου, με τις διαδραστικές δημιουργικές δραστηριότητες, αλλά και με τη συνεχή προσπάθεια: Ζωντανεύουμε τη γνώση κάθε στιγμή. Βιώνουμε τον πολιτισμό καθημερινά.Είμαστε κοντά στην κοινωνία συνεργαζόμενοι και συμμετέχοντες στα κοινά.
Τέλος, αυτό που οφείλουμε να τονίσουμε είναι ότι οι εκπαιδευτικοί και οι εμψυχωτές μπορούν να συντάξουν-δημιουργήσουν τα δικά τους φύλλα εργασίας, ανάλογα με το μαθησιακό επίπεδο των παιδιών, τις γνώσεις που έχουν αποκτήσει για το αντικείμενο ή τα σχετικά πολιτιστικά ζητήματα, για τις ιδιαιτερότητες και τα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής που έχουν την ανάγκη φροντίδας και διατήρησης. Θα ήταν ιδιαίτερα εποικοδομητικό αν εκπαιδευτικοί και μαθητές προτείνουν και δικά τους φύλλα εργασίας ή και άλλες δραστηριότητες τα οποία θα μπορούσαν να ευαισθητοποιήσουν ακόμη περισσότερο τα παιδιά και τις τοπικές κοινωνίες για την προστασία, τη διατήρηση και την ανάδειξη του τοπικού και ευρύτερα του πολιτιστικού μας πλούτου, φυσικού και πνευματικού.

«Βερολίνο: Το χρονικό του διχασμού μιας μεγαλουπόλεως» Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός, Δ/ντρια 5ου ΓΕΛ Τρικάλων (κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Βυζαντινής Ιστορίας απ’ το Α.Π.Θ.)

«Βερολίνο: Το χρονικό του διχασμού μιας μεγαλουπόλεως»
Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός, Δ/ντρια 5ου ΓΕΛ Τρικάλων (κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Βυζαντινής Ιστορίας απ’ το Α.Π.Θ.)
P1110510
Σκληρό πλήγμα κατά της ειρήνης θεωρούνταν, από την πλειονότητα των Βερολινέζων, ο χωρισμός της πόλης τους σε ανατολικό και δυτικό τομέα, μέχρι πριν από λίγα χρόνια. Η μεγαλούπολη του Βερολίνου, η πολιτική και πνευματική πρωτεύουσα της σύγχρονης Γερμανίας, ήταν και η παγκόσμια πρωτεύουσα της συνυπάρξεως, η βιτρίνα της Ανατολής και της Δύσεως. Με 1 ½ παλιές δραχμές, οποιοσδήποτε μπορούσε να πάει από την Λεωφόρο Στάλιν του Ανατολικού Τομέα στο Βάνζεε, προάστειο του Δυτικού Βερολίνου.
Ήταν ένα δράμα συγκρούσεως και αντιθέσεως δύο κοσμοθεωριών. Στο αποκορύφωμα της «άμιλλας» των ιδεών, όλοι όσοι επισκέφθησαν το Βερολίνο, μπορούσαν να παρατηρήσουν και να κρίνουν ελεύθερα. Το αποτέλεσμα ήταν ότι ένας σε κάθε πέντε κατοίκους της Σοβιετικής Ζώνης, δηλαδή τρία εκατομμύρια υπάρξεις, διέφυγαν στη Δύση.
Αργότερα, η πλημμύρα των προσφύγων σταμάτησε. Αρχικά, ο Ανατολικός Τομέας της πόλεως απεκλείσθη με οδοφράγματα. Πάνω από ένα εκατομμύριο κάτοικοι του Ανατολικού Βερολίνου ζούσαν πίσω από συρματοπλέγματα και τείχη από μπετόν, πολυβόλα και ξιφολόγχες. Οι Γερμανοί Κομμουνιστές της Σοβιετικής Ζώνης κυβερνούσαν σε μια ατμόσφαιρα απόλυτου φόβου- φόβου για τον ειρηνικό συναγωνισμό, φόβου συγκρίσεως, φόβου της τελικής κρίσεως και της οργής των υπόδουλων σ’ αυτούς.
Οι Κομμουνιστές έχασαν τη μάχη της συνυπάρξεως στο Βερολίνο, και κατέφυγαν στο να κρύβουν την ήττα τους πίσω από ένα γιγαντιαίο τείχος. Στην σκιά του τείχους αυτού, μιλούσαν για νίκη, ενώ συγκάλυπταν την ανθρώπινη δυστυχία που δημιούργησαν εσκεμμένα.
Πάνω από τρία εκατομμύρια Βερολινέζοι ζητούσαν από την παγκόσμια συνείδηση να διατυπώσει το «κατηγορώ» εναντίον αυτής της κλίκας των κομμουνιστικών οργάνων, που δεν τολμούσαν να δώσουν στα 16 εκατομμύρια Γερμανούς της Σοβιετικής Ζώνης τα θεμελιώδη δικαιώματα που επιθυμούσαν και αποκτά σήμερα ολόκληρος ο κόσμος- την ευλογία της Ελευθερίας και το δικαίωμα της αυτοδιαθέσεως.
Όμως, στη ζοφερή αυτή στιγμή, οι Βερολινέζοι εξακολουθούσαν να είναι βέβαιοι ότι μια μέρα το νέο αυτό είδος «αποικιοκρατίας» θα αυτοκαταβροχθιζόταν. Εξάλλου, η εποχή των κυρίαρχων και των υπόδουλων λαών τερματιζόταν σ’ άλλα μέρη του κόσμου. Κανένα τείχος δεν μπορούσε ν’ ανεγερθεί τόσο ψηλά ώστε να κρύψει ό,τι γινόταν στο Βερολίνο.
Αποσπάσματα(κείμενα και φωτογραφίες) από τον τύπο της εποχής του διχασμού (1946-1970)
«Συρματοπλέγματα στη νύχτα»
(13 Αυγούστου).
«Ενενηνταδύο λεπτά μετά τα μεσάνυχτα, βαριά εξοπλισμένες στρατιωτικές και αστυνομικές μονάδες της Ανατολικής Γερμανίας, υποστηριζόμενες από τεθωρακισμένα άρματα, άρχισαν να τοποθετούν συρματοπλέγματα, κατά διαταγή των Σοβιετικών Αρχών. Τώρα, Γερμανοί είναι αποκλεισμένοι από Γερμανούς, στην ίδια τους της πρωτεύουσα. Ένα εκατομμύριο Βερολινέζοι στον Ανατολικό τομέα είναι αποκλεισμένοι από το Δυτικό Βερολίνο. Δεκάξι εκατομμύρια Γερμανοί στην Σοβιετική Ζώνη δεν μπορούν πια να επισκεφθούν το Δυτικό Βερολίνο. Η πλημμύρα των προσφύγων σταμάτησε. Η πύλη του Βραδεμβούργου, σύμβολο άλλοτε εθνικής ενότητας, μεταβλήθηκε σε σύμβολο διχασμού, σε μια πύλη-φραγμό».
«Τα παιδιά είναι θλιμμένα την Κυριακή…
Η πόλη ξυπνά. Συρματοπλέγματα σ’ ένα μήκος 50 χιλιομέτρων περνούν τώρα μέσα από την καρδιά της. Πάνω από τρία εκατομμύρια άνθρωποι μένουν ξαφνικά βουβοί. Τα παιδιά, περισσότερο απ’ όλους, δεν μπορούν να καταλάβουν γιατί οι δρόμοι, όπου μόλις χθες ακόμη έπαιζαν, έγιναν χαρακώματα σ’ ένα πόλεμο νεύρων. Ο πρωινός ήλιος δε θερμαίνει την θλιμμένη κυριακάτικη εικόνα».
«Σκασμός! Δρόμο!
Ως χθες, οι Βερολινέζοι, από κάθε σημείο της πόλης μπορούσαν να πάνε όπου ήθελαν, μέσα στην πόλη- ν’ ανταλλάξουν επισκέψεις, να πάνε σε καφενείο ή απλώς να καθίσουν στο παγκάκι ενός πάρκου. Σήμερα, οι σύντομες συναντήσεις γίνονται ανάμεσα από τα συρματοπλέγματα. Δύο μεσόκοποι Βερολινέζοι κουβεντιάζουν. Ένας ένοπλος μεθοριακός φρουρός τους διατάζει να διακόψουν την κουβέντα τους. Δεν καταλαβαίνουν την καινούργια διαταγή κι εξακολουθούν να κουβεντιάζουν. Αλλά τώρα απαγορεύεται ν’ ανταλλάξουν έστω και λίγα λόγια από την μία πλευρά στην άλλη».
«Η άλλοτε πολυσύχναστη Πλατεία Πότσνταμ – η «Πλατεία Συντάγματος» του Βερολίνου – ήταν ένα από τα κέντρα της μεγαλουπόλεως που έσφιζε από ζωή. Τώρα, επικρατεί σιγή νεκροταφείου, ενώ οι κομμουνιστές φρουροί γιορτάζουν τον μελαγχολικό θρίαμβό τους».
«Συρματοπλέγματα και φρουροί δεν αρκούν. Εργάτες πρέπει να χτίσουν τείχη, ενώ στρατιώτες φρουρούν. Ο φόβος είναι διάχυτος γιατί, σε κάθε στιγμή, οι εργάτες ή και αυτοί οι στρατιώτες μπορεί, αλληλοβοηθούμενοι, να δραπετεύσουν στο Δυτικό Βερολίνο».
«Πήδημα στο σκοτάδι.
Οδός Ντρέσντενερ 114- ένα σπίτι, σαν χιλιάδες άλλα, κατά μήκος της μεθορίου… από τον τρίτο όροφο, ένας άνδρας 58 χρονών φθάνει στο έδαφος, με την βοήθεια ενός σχοινιού, εγκαταλείποντας το σπίτι απ’ όπου έφευγε πάντα από την μπροστινή πόρτα. Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, η αδερφή του, ηλικίας 62 ετών, κρέμεται στο κενό. Είναι αρκετά δυνατή;… Θα αντέξει το σχοινί;… Θα ακουστούν πυροβολισμοί; Πέφτοντας, η γυναίκα σπάζει τον δεξιό βραχίονά της. Και τα δύο αδέλφια πληγιάζουν από το σχοινί, που τους οδηγεί, όμως, ασφαλώς στην Ελευθερία, ενώ οι συγγενείς τους περιμένουν με αγωνία… Οδός Ντρέσντενερ 114- ένα σπίτι σαν πολλά άλλα, σ’ ολόκληρο τον κόσμο. Η μπροστινή όμως πόρτα, τα παράθυρα του υπογείου και του πρώτου ορόφου έχουν χτιστεί τελείως από την αποφράδα Κυριακή της 13ης Αυγούστου 1961. Το σπίτι αυτό βρίσκεται στον Ανατολικό Τομέα, αλλ’ η οδός ανήκει στο Δυτικό Βερολίνο. Μέσα σε μια μόνο νύχτα, στις αρχές Σεπτεμβρίου, δέκα Βερολινέζοι διέφυγαν στην Ελευθερία, αναρριχώμενοι πάνω σ’ ένα απλό σχοινί».
«Ο φύλακας.
Το Ανατολικό Βερολίνο είναι τώρα ένα ένοπλο στρατόπεδο. Οι στρατιώτες εκτελούν τις διαταγές που τους δίνουν με απροθυμία. Ποια είναι η πραγματική αποστολή τους; Είναι αναγκασμένοι να χρησιμοποιήσουν βία για να εμποδίσουν τους συμπατριώτες τους να μετακινηθούν από ένα τμήμα της Γερμανίας σ’ ένα άλλο. Καταλαβαίνει ο νέος αυτός τι τον διατάζουν να κάνει; Καταλαβαίνει ότι η δοκιμασία του Βερολίνου είναι και δική του δοκιμασία, κι ότι οι αφέντες του είναι υπόδουλοι σε άλλους αφέντες; Καταλαβαίνει ότι, τελικά, η Ελευθερία είναι ισχυρότερο όπλο από τα οπλοπολυβόλα κι ότι κανένα καθεστώς δε μπορεί να στηριχθεί επί μακρόν με βία και ξιφολόγχες;».
Τι θέλει ο λαός του Βερολίνου;
Να φύγουν τα συρματοπλέγματα και τα τείχη.
Να κυκλοφορεί ελεύθερα σ’ όλη την πόλη.
Να ταξιδεύει ελεύθερα προς και από το Βερολίνο.
Αυτοδιάθεση για όλους τους Γερμανούς.
(Γι’ αυτά τα πανανθρώπινα δικαιώματα συγκεντρώθηκαν μπροστά στο Δημαρχείο του Δυτικού Βερολίνου 500.000 Βερολινέζοι, στη διαδήλωση της 16ης Αυγούστου 1961).
«Την ζωή μας, την περιουσία μας και την ιερή τιμή μας»
«Εξ ονόματος του Αμερικανικού Λαού και του Προέδρου Τζων Φιτζέραλντ Κέννεντυ, ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος Λύντον Τζόνσον ήρθε στο Βερολίνο και δήλωσε, κατά τον πλέον επίσημο και κατηγορηματικό τρόπο: «Για την επιβίωση και το δημιουργικό μέλλον της πόλεως αυτής εμείς, οι Αμερικάνοι, έχουμε υποσχεθεί ουσιαστικά, αυτό που υποσχέθηκαν οι πρόγονοί μας, όταν ίδρυσαν τις Ηνωμένες Πολιτείες- «την ζωή μας, την περιουσία μας και την ιερή τιμή μας». Το πυκνό πλήθος των Βερολινέζων αισθάνθηκε ρίγος συγκινήσεως, γιατί πολλοί αναγνώρισαν σ’ αυτά του ακριβώς τα λόγια τις συγκλονιστικές και αιώνιες αλήθειες της Αμερικανικής Διακηρύξεως της Ανεξαρτησίας».
«Πόλεμος κατά της Ειρήνης.
Οι πολίτες του Δυτικού Βερολίνου είναι άοπλοι. Οι αστυνομικές δυνάμεις τους δεν μπορούν να τους προασπίσουν από στρατιωτικές επιθέσεις. Οι πολίτες μπορούν ν’ αμυνθούν μόνο με τα όπλα της Λίθινης Εποχής –τις πέτρες. Φράκτες όμως και τείχη δεν φτιάχνουν καλούς γειτόνους. Οι εξοργισμένοι Βερολινέζοι ονόμασαν ήδη την απάνθρωπη αυτή επίθεση κατά των βασικών ελευθεριών του ατόμου «Τείχος της Ντροπής».
Άρματα μάχης απειλούν από την Ανατολή. Τα κανόνια τους είναι στραμμένα προς τη Δύση, απ’ όπου όμως εκφράζεται η απόφαση να προασπιστεί η Ελευθερία.
1961 – Γάμος στο Βερολίνο: η νύφη, οι προσκαλεσμένοι, τα τείχη κι η μητέρα που δεν μπόρεσε να έρθει στο γάμο…
Το χέρι και το δαχτυλίδι της μάνας. Για τον κόσμο, παράβαση του νόμου. Για τη νύφη, ημέρα δακρύων.
«Στο Βερολίνο γίνονται 30.000 γάμοι το χρόνο. Σχεδόν κάθε ζευγάρι έχει συγγενείς και φίλους σ’ όλη την πόλη. Στη φωτογραφία, η μάνα είναι αποκλεισμένη στον Ανατολικό Τομέα. Πριν χτισθούν τα τείχη, οι Βερολινέζοι μπορούσαν να συναντηθούν σ’ οποιοδήποτε μέρος του Βερολίνου. Τώρα, όμως, ανηλεή τα τείχη, δεν επιτρέπουν καμμιά εξαίρεση, ούτε και την ημέρα του γάμου. Καμμιά φορά μπορεί κανείς ν’ ανταλλάξει μια χειραψία πάνω από τα τείχη. Συνήθως, όμως, μπορεί κανείς να δει και να χαιρετίσει τη νύφη μόνο από μακρυά, κατά την σημαντικότερη ημέρα της ζωής της, σαν αποχαιρετά την μητέρα της, κοιτάζοντάς την με τα κυάλια».
«Τα Μακρά Τείχη της Αθεΐας».
«Τώρα, ακόμα κι οι εκκλησίες έχουν απομονωθεί από τείχη κι οι Βερολινέζοι δεν μπορούν πια να συγκεντρωθούν για να προσευχηθούν ειρηνικά. Η επιγραφή «Κι όμως είμαστε όλοι αδέλφια» παραμένει σαν μια πικρή ειρωνεία. Η απελπισία έχει κυριεύσει πολλές ψυχές. Η πλημμύρα των προσφύγων σταματά, ενώ αυξάνει συνεχώς ο αριθμός των αυτοκτονιών».
«Οδός Μπερνάουερ 48, επί της διαχωριστικής γραμμής… Από τον τρίτο όροφο του σπιτιού, η Ίντα Ζίκμαν, 59 ετών, έριξε ένα στρώμα στο πεζοδρόμιο. Όταν όμως επιχείρησε το μεγάλο κι επικίνδυνο πήδημα, που θα την οδηγούσε στην Ελευθερία, έπεσε λίγο πιο έξω, πάνω στο γυμνό λιθόστρωτο κι έμεινε στον τόπο. Τελευταία ελπίδα-τραγικό τέλος».
«Μια γριούλα δείχνει το κουράγιο της».
«Η μια δραματική φυγή διαδέχεται την άλλη, κατά μήκος της ζοφερής μεθορίου. Εδώ, μια γριούλα 77 χρονών κατεβαίνει, τρέμοντας, στο περβάζι. Κάτω, πυροσβέστες του Δυτικού Βερολίνου κρατούν δίχτυ και της φωνάζουν να πηδήσει. Εκείνη διστάζει. Τρεις κομμουνιστές την τραβούν πίσω, από το αδύναμο χέρι της. Από το κάτω παράθυρο, ένας εργάτης του Δυτικού Βερολίνου την κρατά γερά από τα πόδια. Η καλή τύχη και ο νόμος της βαρύτητας τη σώζουν και της χαρίζουν την Ελευθερία. Αφού εργάστηκε μια ολόκληρη ζωή, η γριούλα αυτή απαρνήθηκε όλα τα υλικά αγαθά. Με κάποια πίκρα, αλλά αποφασιστικά εγκαταλείπει τα πάντα- εκτός από τη γάτα της».
«Το κενό θρανίο».
«Σήμερα, ένα παιδί απουσιάζει από την τάξη του κι αυτό γίνεται κάθε ημέρα, παντού όπου γίνεται «σκασιαρχείο». Εδώ, όμως, ο 12ετής μαθητής της 5ης τάξεως ενός σχολείου στο Δυτικό Βερολίνο, ο Έρβιν Σβάμπε, απουσίασε για «στρατιωτικούς λόγους». Ο Έρβιν ζει σε μια γωνιά του Δυτικού Βερολίνου, που λέγεται «Αποθήκη Πάγου», επειδή υπήρχε εκεί κάποτε μια τέτοια μεγάλη αποθήκη. Η μικρή αυτή συνοικία συνδέεται με την πόλη του Βερολίνου μόνο μ’ ένα στενό δρόμο. Την Δευτέρα, 14 Αυγούστου, αστυνομικοί και στρατιώτες της Ανατολικής Ζώνης τρομοκράτησαν τους πολίτες που πήγαιναν στα ειρηνικά τους έργα, στον δρόμο αυτό. Ο Έρβιν φοβήθηκε κι έμεινε σπίτι του. Την άλλη ημέρα, όμως, οι δάσκαλοι και οι συμμαθητές του ειδοποίησαν τις Αρχές του Δυτικού Βερολίνου, που ζήτησαν βοήθεια από τις Βρετανικές Δυνάμεις. Τώρα, κάθε πρωί και απόγευμα, ο Έρβιν οδηγείται από το σπίτι στο σχολείο κι από το σχολείο στο σπίτι, περήφανος για την προστασία ενός βρετανικού άρματος μάχης, που τον ακολουθεί».
1961: Ένα άρμα μάχης προστατεύει τον Έρβιν, όταν πηγαίνει σχολείο κι όταν επιστρέφει. Όταν γεννήθηκε, πριν 12 χρόνια, τα συμμαχικά αεροπλάνα του έφεραν το πρώτο κονιοποιημένο γάλα, κατά την «αερογέφυρα».
«Πριν αποκλεισμός, τώρα συρματοπλέγματα και άρματα μάχης. Τι άλλο θα δεις, άραγε μικρέ μου… Χιλιάδες Γερμανόπουλα, που ζουν σε ακραίες συνοικίες του Βερολίνου, δεν έχουν πια δικαίωμα εισόδου στην πόλη. Άραγε, για πόσο καιρό;»
«Φυλακή; Στρατόπεδο Συγκεντρώσεως; Όχι. Αυτά είναι τα νέα τείχη μεταξύ Ανατολικού και Δυτικού Βερολίνου.
Το Ανατολικό Βερολίνο έγινε μια τεράστια φυλακή. Τη νύχτα, από τους ζοφερούς πύργους των φυλακίων, οι προβολείς φωτίζουν πολλά χιλιόμετρα συρματοπλεγμάτων και παγίδων θανάτου, όπως κατά μήκος της εικονιζόμενης Διώρυγας Τέλτοβ. Τα νέα τείχη δε χωρίζουν μόνο τους ζωντανούς μεταξύ τους, αλλά και τους ζωντανούς από τους προσφιλείς νεκρούς τους. Τελευταία, πέθανε μια γυναίκα στο Ανατολικό Βερολίνο. Η αδελφή της στο Δυτικό Βερολίνο δεν μπόρεσε να πάει ούτε στη νεκρώσιμη ακολουθία, ούτε στην κηδεία, στο Νεκροταφείο «Αγία Σοφία», στο Ανατολικό Βερολίνο. Το νεκροταφείο αυτό βρίσκεται πάνω στην μεθόριο, αλλ’ οι τοίχοι του χτίστηκαν τόσο ψηλά ώστε να μη βλέπει κανείς μέσα. Γι’ αυτό, ένας φωτογράφος ανέβηκε σ’ ένα στύλο, για ν’ απαθανατίσει την κηδεία, για χάρη της αδελφής της νεκρής, που περιμένει κάτω».
«Ο επιμένων νικά- ένας σύγχρονος Ρωμαίος σώζει την Ιουλιέττα του.
«Έρως ανήκατε μάχαν», ακόμη και σήμερα. Ένας νέος κόβει τα συρματοπλέγματα, για να σώσει την αγαπημένη του, που είναι αποκλεισμένη στο Ανατολικό Βερολίνο. Ένα μέλος της «Λαϊκής Αστυνομίας» παρακολουθεί τη σκηνή- ένας άνθρωπος με τουφέκι, αλλά και με καρδιά. Λίγα λεπτά αργότερα, η κοπέλα βγαίνει, έρποντας, από το κρησφύγετό της, και περνά μέσα από το άνοιγμα. Η τελευταία εικόνα δεν είναι απλώς φωτογραφία- είναι ένα σύμβολο ανθρωπιάς. Οι Γερμανοί, όπου κι αν βρίσκονται, είτε στην Ανατολική είτε στη Δυτική Γερμανία, ανήκουν σ’ ένα και μόνο λαό, που θέλει να παραμείνει ενωμένος».
«Όσοι δραπετεύουν δολοφονούνται στην αποβάθρα.
Όσοι δε θέλουν να γίνουν δολοφόνοι αναγκάζονται να δραπετεύσουν.
Ο 24ετής Γκύντερ Λίτφιν ζήτησε μάταια να διαφύγει στον Ελεύθερο Κόσμο, κολυμπώντας στο Λιμένα Χούμπολτ προς το Δυτικό Βερολίνο. Ήταν ένας από τους 52.000 κατοίκους του Ανατολικού Βερολίνου που, ως τις 13 Αυγούστου, μπορούσαν ν’ ασκήσουν το νόμιμο δικαίωμα να εργάζονται στο Δυτικό. Οι κομμουνιστές φρουροί τον πυροβόλησαν, ενώ κολυμπούσε. Έτσι, πλήρωσε με τη ζωή του τη νόμιμη επιθυμία του να πάει στη δουλειά του. Η διαταγή να πυροβολεί τους άοπλους πολίτες δόθηκε και στον εικονιζόμενο 19ετή Λοχία της Λαϊκής Αστυνομίας. Μη θέλοντας να γίνει σφαγέας, διακινδυνεύει τη ζωή του, πηδώντας πάνω από τα συρματοπλέγματα. Κάθε ημέρα, από την Κυριακή της 13ης Αυγούστου, πάνω από δώδεκα άνδρες των ενόπλων δυνάμεων διαφεύγουν στο Δυτικό Βερολίνο».
«Τρεις νεαροί κάτοικοι του Ανατολικού Βερολίνου διέφυγαν πέφτοντας μ’ ένα φορτηγό αυτοκίνητο πάνω στα τείχη, που έσπασαν σ’ εκατό κομμάτια- αυτά τα τείχη που χτίστηκαν για να χωρίσουν τον κόσμο. Τα τείχη πρέπει να γκρεμιστούν. Υπάρχει μόνο ένα Βερολίνο, και υπάρχει μόνο μια Γερμανία».

«Σκέψεις για την επερχόμενη επέτειο του Πολυτεχνείου» της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη, φιλολόγου-ιστορικού, Δ/ντριας 5ου ΓΕΛ Τρικάλων.

«Σκέψεις για την επερχόμενη επέτειο του Πολυτεχνείου» της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη, φιλολόγου-ιστορικού, Δ/ντριας 5ου ΓΕΛ Τρικάλων.
Το Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο
Ιδρύθη επί Όθωνος το 1836.
Και ποιος να το’λεγε
πως το Νοέμβρη του ’73
μέσ’ στο σκοτάδι της τυραννίας
θα γινόταν φλόγα….
P1110470
Σ’ έναν ενωτικό εορτασμό της εξέγερσης του Πολυτεχνείου με τη σημερινή εκδήλωση τιμής και μνήμης θέλουμε να συμβάλλουμε. Η επικαιρότητά του είναι το ίδιο το περιεχόμενό του, τα συνθήματά του. Γιατί το Πολυτεχνείο ταυτίστηκε με τον αγώνα της νεολαίας για ελευθερία, εθνική ανεξαρτησία, για μια καλύτερη ζωή. Υπήρχε ηρωισμός, αυτοθυσία που μόνο τέτοια ιδανικά μπορούν να εμπνεύσουν, υπήρχε η ακλόνητη αδιαλλαξία απέναντι στον αντίπαλο, υπήρχαν όλα όσα συνθέτουν την εξέγερση. Να, που χωράνε σήμερα όλα αυτά: είναι ζωντανά, επίκαιρα γιατί είναι απαραίτητα σε κάθε νέο που θέλει ν’ αντισταθεί στην υποχώρηση, την αδιαφορία, την άκριτη συναίνεση, το συμβιβασμό. Είναι η βάση όπου στηρίζονται οι αγώνες και οι διεκδικήσεις της νέας γενιάς. Είναι οι εκατοντάδες καθημερινοί «ηρωισμοί» που υφαίνουν ήρεμα και μεθοδικά τις σημαίες που θα ξεδιπλωθούν στα εκάστοτε «Πολυτεχνεία».
Το Πολυτεχνείο ανήκει σ’ όλους τους Έλληνες. Οποιαδήποτε προσπάθεια εκμεταλλεύσεως, οικειοποιήσεως, ιδιοποίησηςς ή χρησιμοποίησής του για άλλους σκοπούς (πολιτικούς, κομματικούς, ταξικούς κ.λ.π.) είναι απαράδεκτη. Ήταν αγώνας καθολικός, υπέρ της Ελευθερίας και της Δημοκρατίας.
Οι μνήμες είναι σχετικά νωπές. Οι εκτιμήσεις πολλές. Πέραν της απόδοσης της οφειλόμενης τιμής στους δημιουργούς του έπους, μια γιορταστική εκδήλωση πρέπει να συμβάλλει στην παγίωση της ενότητας και της συμφιλίωσης του λαού μας και όχι στη δημιουργία τάσεων διχασμού. Αν θέλουμε η 17η Νοεμβρίου να διατηρήσει το πραγματικό της περιεχόμενο για τις επόμενες γενιές, πρέπει ν’ απαλλαγεί απ’ τους πομπώδεις πανηγυρικούς και να μεταβληθεί σε μέρα διδαχής, θύμησης και περισυλλογής, πράγμα που αποτελεί ένα δύσκολο στόχο, για την αποφυγή υπερβολών, ώστε το πνεύμα και η ατμόσφαιρα μιας τέτοιας γιορτής να βρίσκεται σ’ ένα υψηλό επίπεδο, σε κλίμα ανωτερότητας και ανθρωπισμού, σ’ ένα πλαίσιο στο οποίο να συναντιούνται οι κοινοί πόθοι του λαού μας για Ελευθερία και Δημοκρατία. Υπερβολές και παρεκκλίσεις δε δικαιολογούνται. Δεν θέλουμε να καλλιεργηθεί στις ψυχές των ανθρώπων το μίσος, ο φανατισμός, η μισαλλοδοξία, η τάση εκδίκησης. Ο βασικός στόχος μιας τέτοιας γιορτής είναι να μεταβληθεί σε μάθημα πολιτικής αγωγής υψηλής ποιότητας.
Η εξέγερση του Πολυτεχνείου αποτελεί κορυφαία στιγμή της αντίστασης του ελληνικού λαού εναντίον της απεχθούς τυραννίας και η επέτειός της έχει καθιερωθεί στην κοινή συνείδηση να τιμάται κάθε χρόνο ως σημείο αναφοράς του όλου αντιδικτατορικού αγώνα. Είναι μια εξέγερση που, πέρα από τη δραματικότητά της αυτή καθεαυτή, αποτελεί σταθμό αποφασιστικό για την απομάκρυνση της οδυνηρής επτάχρονης δικτατορίας.
Ο ελληνικός λαός στο σύνολό του από την πρώτη στιγμή βρέθηκε αντίθετος προς τη σπείρα των σφετεριστών της εξουσίας, αντίθεση της οποίας συναίσθηση είχαν οι δικτάτορες, γι’ αυτό και η εγκατάσταση και συντήρηση στρατοπέδων εκτοπίσεως, οι συλλήψεις, οι διώξεις, η στέρηση της ελληνικής ιθαγένειας στους πρωτοπόρους της αντίστασης.
Ο αδούλωτος ελληνικός λαός δεν υπέκυπτε. Αντιτάχθηκε όχι μόνο με την παγερή του στάση και την παθητική αντίσταση αλλά και με τη συγκρότηση αντιστασιακών και αντιδικτατορικών οργανώσεων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Από την εγκαθίδρυση της δικτατορίας ως την πτώση της η αντίσταση εναντίον της πήρε πολλές μορφές. Η απόπειρα του Αλ. Παναγούλη, η αντιστασιακή δράση ομάδων ή ατόμων για την οποία πολλοί καταδικάστηκαν, το κίνημα του Ναυτικού, η κατάληψη του κτιρίου της Νομικής, η λαϊκή συμμετοχή στην κηδεία του Γ. Παπανδρέου είναι μερικές μορφές της πάλης εναντίον της δικτατορίας.
Οι φοιτητές σ’ όλη τη διάρκεια της επτάχρονης τυραννίας αποτέλεσαν την ψυχή του αγώνα για την κατάλυσή της. Και τελικά σαν αποκορύφωμα του αντιστασιακού αγώνα, κορυφαία στιγμή του, υψώθηκε σαν φωτεινό μετέωρο το γεγονός της ηρωικής εξέγερσης του Πολυτεχνείου, διερμηνεύοντας τον Πανελλήνιο πόθο για Ελευθερία και Δημοκρατία. Η εξέγερση του Πολυτεχνείου ξεκίνησε από καθαρώς φοιτητικά αιτήματα και εξελίχτηκε απρόοπτα, δραματικά και απρόβλεπτα, κάτω ακριβώς από την επίδραση του Πανελλήνιου αυτού πόθου.
Η απόφαση των φοιτητών στις 14 Νοεμβρίου να κλειστούν στο Πολυτεχνείο κορυφώνει τον αγώνα τους, αναπτερώνει το ηθικό του λαού και σφυρηλατεί την ενότητά του. Η απόφασή τους ήταν αυθόρμητη και πάρθηκε από τη μεγάλη μάζα των φοιτητών, χωρίς ιδιαίτερες καθοδηγήσεις. Όπως είπε ο Κολοκοτρώνης για τον άλλο, το μεγάλο ξεσηκωμό: Σαν βροχή έπεσε σ’ όλους η επιθυμία της Ελευθερίας. Πολεμάει κανείς με ό,τι έχει. Και τα παιδιά του Πολυτεχνείου αποφάσισαν ν’ αγωνιστούν, καταπώς λέει ο ποιητής, «με το μόνο πράγμα που τους είχε απομείνει: μια παλάμη τόπο κάτω από τ’ ανοιχτό πουκάμισο, με τις μαύρες τρίχες και το σταυρουδάκι του ήλιου. Όπου είχε κράτος και εξουσία η Άνοιξη». .Όμως, ο ποητής συνεχίζει: «Τέτοιες αποκοτιές ωστόσο μαθαίνοντας οι Άλλοι σφόδρα ταράχτηκαν. Και φορές τρεις με το μάτι αναμετρώντας το έχει τους, λάβανε την απόφαση να βγουν έξω σε δρόμους και πλατείες, με το μόνο πράγμα που τους είχε απομείνει: μια πήχη φωτιά κάτω απ’ τα σίδερα, με τις μαύρες κάνες και τα δόντια του ήλιου. Όπου μήτε κλώνος μήτε ανθός, δάκρυο ποτέ δεν έβγαλαν».
Οι φοιτητές περικυκλώνονται και απομονώνονται. Χειροκροτούν τους φαντάρους, τ’ αδέρφια τους και τους καλούν να ενωθούν μαζί τους. Ένας μηχανισμός καταπιέσεως του ελεύθερου φρονήματος ανάγκαζε -σε κακές ώρες του Έθνους- τα στρατευμένα παιδιά του λαού μας να εκτελέσουν σκληρές διαταγές και να χτυπήσουν τ’ αδέρφια τους. Οι φοιτητές ψάλλουν τον Εθνικό Ύμνο και προβάλλουν τα γυμνά τους στήθη στα πολυβόλα. Όπως είπε ο τότε πρύτανης του Πολυτεχνείου: «Αυτά τα παιδιά είχαν πάρει την απόφαση να πεθάνουν».
Αλλά και οι άλλοι είχαν πάρει τη δική τους απόφαση, καταπώς είπε ο Καζαντζάκης: «Σκοτώστε τους, ήθελαν να ’ναι λεύτεροι». Με τη βία οι δικτάτορες ζήτησαν να υποτάξουν το πνεύμα, το φιλελεύθερο πνεύμα της ελληνικής νεολαίας, το φιλελεύθερο πνεύμα του λαού μας. Το πνεύμα της Ελευθερίας και της Δημοκρατίας.
Στις σφαίρες και στα δακρυγόνα
στάθηκε άτρωτο το τραγούδι σας.
«Πότε θα κάμει ξαστεριά»
τραγουδάμε μαζί σας
με μάτια πνιγμένα στα δάκρυα
με τις γροθιές μας σφιγμένες
είμαστε δίπλα σας,
κορίτσια και αγόρια, παιδιά μας,
μ’ ακάλυπτα στήθεια
με το ζεστό σας τραγούδι
με τη γυμνή σας καρδιά
κι αλλοίμονο με τ’ άλικο αίμα σας
γεμίσατε λευτεριά τον αέρα
φλογίσατε την οικουμένη…με την ελευθερία για την ελευθερία…
Για την Ελευθερία που δε δόθηκε ποτέ και από κανέναν ως δώρο στο λαό μας, αλλά την κατέκτησε με το αίμα του, με όλους τους δίκαιους αγώνες του.
Κάτω από τη δράση των ανώνυμων νέων με πρώιμη πολιτική προσωπικότητα, η εξέγερση του Πολυτεχνείου, αναπτυσσόμενη με πλουραλιστικές πρωτοβουλίες, απέκτησε μέσα σ’ ένα τριήμερο διαστάσεις που ξέφευγαν από τις οποιεσδήποτε κατεστημένες πολιτικές εκτιμήσεις, οι οποίες λογικά στηρίζονται στο συσχετισμό των δυνάμεων. Έτσι με την πολιτική της ανιδιοτέλεια, η νεολαία εκείνη, απαλλαγμένη από τις παραδοσιακές πολιτικές επιλογές φιλοδόξησε (ευγενικός παραλογισμός) να αφυπνίσει τη ληθαργούσα συνείδηση μιας καταναλωτικής κοινωνίας (σοφής μες στην «ποικίλη δράση των στοχαστικών προσαρμογών» της, όπως θα έλεγε ο Καβάφης), που την κρατούσαν σε περιορισμό τα τανκς…
Γιατί, σύμφωνα με αυθεντική μαρτυρία φοιτήτριας της Νομικής που βίωσε τα γεγονότα: «Οι πραγματικοί φοιτητές στο Πολυτεχνείο δεν ήταν εχθροί του νόμου, της τάξης και της κοινωνίας, όπως τους παρουσίασαν τότε οι καλοβολεμένοι επιβήτορες της εξουσίας. Ήταν αγνά παιδιά της Ελλάδας πλημμυρισμένα από εθνικά αισθήματα, που δε ζητούσαν τίποτε άλλο από το σεβασμό των ακαδημαϊκών δικαιωμάτων τους αλλά και γενικότερα της αξιοπρέπειάς τους ως ελεύθερων ανθρώπων. Ό,τι ακολούθησε ήταν πια θέμα υπερηφάνειας και λεβεντιάς, για τα οποία μόνο κλωνάρια δάφνης αξίζουν».

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΤΟΥ 5ου ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΚΑΛΩΝ (Σχολικό Έτος δημιουργίας και λειτουργίας της: 2022-23)

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΤΟΥ 5ου ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΚΑΛΩΝ (Σχολικό Έτος δημιουργίας και λειτουργίας της: 2022-23)

Τον παρόντα κανονισμό λειτουργίας συνέταξε η Δ/ντρια του 5ου ΓΕΛ Τρικάλων Αμαλία Κ. Ηλιάδη , φιλόλογος-ιστορικός.

Εισαγωγή

Ο εσωτερικός κανονισμός λειτουργίας της σχολικής μας βιβλιοθήκης είναι προσαρμοσμένος στις ιδιαίτερες συνθήκες λειτουργίας της σχολικής μας μονάδας, απαντά στις τρέχουσες ανάγκες των χρηστών και μπορεί να ανανεωθεί μερικώς ή στο σύνολό του, κάθε φορά που οι συνθήκες το επιβάλλουν, όπως αυτές εκτιμώνται και αναλύονται από τις υπεύθυνες καθηγήτριες της Σχολικής Βιβλιοθήκης και τον Σύλλογο Διδασκόντων.

Ο Κανονισμός αναρτάται στην ιστοσελίδα του σχολείου και αντίγραφό του διατηρείται στο αρχείο της Σχολικής Μονάδας. Οι μαθητές/τριες ενημερώνονται για την λειτουργία της Βιβλιοθήκης στην αρχή κάθε σχολικής χρονιάς.

Σκοπός της Σχολικής Βιβλιοθήκης

Σκοπός της Σχολικής Βιβλιοθήκης είναι:

Α) Η παροχή σε όλους τους μαθητές και τις μαθήτριες της σχολικής μονάδας ενός χώρου που επιτρέπει τη φυσική και διανοητική πρόσβαση στην πληροφόρηση, στην μόρφωση και στον κόσμο των ιδεών.

Β) Η καλλιέργεια μιας μακρόχρονης σχέσης των μαθητών/τριών με τον κόσμο του έντυπου λόγου και της εικόνας, μέσα από την απόλαυση του διαβάσματος.

Γ) Η υποστήριξη του εκπαιδευτικού έργου.

Για να πετύχει τα παραπάνω η Σχολική Βιβλιοθήκη, μέσω του υπευθύνου/ης-ων, αλλά και του Συλλόγου Διδασκόντων, επιδιώκει:

  1. Να αγκαλιάσει η σχολική βιβλιοθήκη όσο το δυνατόν περισσότερες πλευρές-πτυχές του εκπαιδευτικού έργου.
  2. Να ενημερώσει τους χρήστες και να εμπλουτίσει την συλλογή της βιβλιοθήκης.
  3. Να εξοικειώσει τους μαθητές/τριες με τη λειτουργία μιας βιβλιοθήκης.

 

Αρμοδιότητες των υπευθύνων της σχολικής βιβλιοθήκης

Οι υπεύθυνοι καθηγητές της σχολικής βιβλιοθήκης έχουν τις εξής αρμοδιότητες:

Α) τη συνεργασία με το Σύλλογο Διδασκόντων για τη σύνταξη Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας και την φροντίδα για την ανάπτυξη και ομαλή λειτουργία της σχολικής βιβλιοθήκης.

Β) την εποπτεία των διαδικασιών συγκρότησης της συλλογής και της επεξεργασίας του υλικού.

Γ) την αναζήτηση υλικών και άυλων πόρων για τη βιβλιοθήκη και την εξασφάλιση δημιουργικών και εποικοδομητικών συνεργασιών με άλλες βιβλιοθήκες, εκδότες/εκδοτικούς οίκους και συγγραφείς.

Δ) την πρόληψη και διαχείριση των προβλημάτων που προκύπτουν σχετικά με την λειτουργία της βιβλιοθήκης.

Ε) την οργάνωση του χώρου της Σχολικής Βιβλιοθήκης σε συνεργασία με τους υπευθύνους και με τα μέλη του Συλλόγου Διδασκόντων και την εξυπηρέτηση των χρηστών.

Στ) την διάθεση υλικού για δανεισμό.

 

Χρήστες της βιβλιοθήκης:

Ως χρήστες ορίζονται τα μέλη της σχολικής κοινότητας και συγκεκριμένα οι μαθητές/τριες, το διδακτικό- εκπαιδευτικό προσωπικό, προς όφελος των οποίων λειτουργεί η Σχολική Βιβλιοθήκη. Τα μέλη έχουν δικαίωμα χρήσης του χώρου και του υλικού της βιβλιοθήκης. Από τα μέλη της σχολικής κοινότητας οι μαθητές/τριες καλύπτουν, κατά προτεραιότητα, έναντι των άλλων χρηστών, τις εκπαιδευτικές και μορφωτικές ανάγκες τους. Για κάθε μέλος της βιβλιοθήκης εκδίδεται η κάρτα δανεισμού, μέσω της οποίας ο χρήστης έχει το δικαίωμα να δανείζεται το υλικό.

Ωράριο λειτουργίας για τα μέλη της σχολικής κοινότητας:

Η Βιβλιοθήκη λειτουργεί με την παρουσία του/της υπευθύνου/ης που έχει ορισθεί από τον Σύλλογο Διδασκόντων, σε συγκεκριμένες μέρες και ώρες (εντός του ωραρίου λειτουργίας του σχολείου), οι οποίες αναρτώνται σε εμφανή σημεία του σχολείου.

Κάθε εκπαιδευτικός με τους μαθητές/τριες του τμήματός του, μπορεί να έχει πρόσβαση στον χώρο της σχολικής βιβλιοθήκης και εκτός των τακτικών ωρών λειτουργίας της, μετά από σχετική συνεννόηση με τον/την υπεύθυνο/η της βιβλιοθήκης. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απαραίτητος ο προγραμματισμός εκ των προτέρων, με συμπλήρωση σχετικού πλάνου, ώστε να μην υπάρχει σύμπτωση χρήσεων.

Δυνατότητες της Σχολικής Βιβλιοθήκης:

Ο χώρος της σχολικής βιβλιοθήκης παρέχει τις εξής δυνατότητες στους χρήστες: α) Αναζήτηση βιβλίων, περιοδικών, λευκωμάτων για ανάγνωση, μελέτη, δανεισμό β)Χρήση του χώρου για διενέργεια δράσεων (εκπόνηση εργασιών στα πλαίσια της μαθησιακής διαδικασίας, δραστηριότητες μάθησης-παρουσιάσεις βιβλίων, οργάνωση εκθέσεων, φιλοξενία συγγραφέων, σχεδιασμό προαιρετικών, καινοτόμων εκπαιδευτικών προγραμμάτων κ.α.)

Κανόνες δανεισμού:

  • Οι χρήστες μπορούν, με την καθοδήγηση του υπευθύνου/ης, να αναζητήσουν το υλικό που τους ενδιαφέρει στα ράφια. Ο δανεισμός, η παραγωγή φωτοαντιγράφων και η χρήση τεκμηρίων που χαρακτηρίζονται ως σπάνια πραγματοποιούνται μόνο με την παρουσία και την επίβλεψη του/της υπεύθυνου/ης της Σχολικής Βιβλιοθήκης.
  • Στον χώρο της βιβλιοθήκης τηρείται ησυχία και δεν επιτρέπεται η κατανάλωση φαγητών και ροφημάτων. Απαραίτητος και αυτονόητος, επίσης, είναι και ο σεβασμός στο υλικό της βιβλιοθήκης.
  • Το υλικό της συλλογής της διατίθεται στα μέλη για διάβασμα και για δανεισμό. Οι χρήστες δεν ξαναβάζουν στα ράφια τα βιβλία, αλλά τα αφήνουν σε χώρο που υποδεικνύεται από τον υπεύθυνο της βιβλιοθήκης.
  • Η βιβλιοθήκη είναι δανειστική για όλο το υλικό της, ιδιαίτερα για τα λογοτεχνικά βιβλία, εκτός από τα λευκώματα, τα σπάνια βιβλία, τα ψηφιακά μέσα καταγραφής υλικού (CD), τις εγκυκλοπαίδειες, τα λεξικά και τα περιοδικά.
  • Όλα τα μέλη μπορούν να δανειστούν ένα βιβλίο για 14 ημέρες. Τα βιβλία που έχουν αυξημένη ζήτηση είναι δυνατόν να δανείζονται για χρονικό διάστημα μιας εβδομάδας.
  • Όλα τα μέλη έχουν το δικαίωμα ανανέωσης του δανεισμένου υλικού, μια μόνο φορά για επιπλέον επτά (7) ημέρες, με την προϋπόθεση ότι δεν έχει ζητηθεί από άλλο χρήστη. Για την ανανέωση ο χρήστης υποχρεούται να φέρει το υλικό στην βιβλιοθήκη και να ζητάει την ανανέωση προσωπικά.
  • Οι χρήστες είναι υπεύθυνοι για τα βιβλία που χρησιμοποιούν. Υπογραμμίσεις ή σημειώσεις στα βιβλία δεν επιτρέπονται. Το μέλος που χάνει ή επιστρέφει υλικό κατεστραμμένο, υποχρεούται να το αντικαταστήσει.
  • Η ιδιότητα του μέλους μπορεί να ανασταλεί με απόφαση του/της υπευθύνου αν παραβιαστεί ο κανονισμός.
  • Όλοι οι χρήστες που είναι χρεωμένοι με ληξιπρόθεσμα βιβλία δεν έχουν το δικαίωμα άλλου δανεισμού.
  • Ο καθένας δανείζεται για τον εαυτό του. Δεν επιτρέπεται να δώσει το βιβλίο σε άλλους και επιστρέφει το βιβλίο ο ίδιος, εκτός κι αν οι συνθήκες δεν το επιτρέπουν και έχει συμφωνηθεί εξαρχής με τον/την υπεύθυνο/η άλλος τρόπος συνεννόησης και «συναλλαγής».
  • Δεν επιτρέπεται η εξαγωγή βιβλίου ή άλλου υλικού, αν δεν έχει περάσει από τη διαδικασία δανεισμού από τον/την υπεύθυνο/η της Βιβλιοθήκης.