Μαρ 01 2019

Πολιτικοί ποιητικοί διάλογοι

Γιατρομανωλάκης Γιώργης

| 20.02.2019 – 09:07

O δραματικός χωρισμός των μέχρι πρότινος πολιτικών εταίρων Τσίπρα – Καμμένου επέπρωτο να επιστεγασθεί με δύο ποιητικά τσιτάτα. Ο κ. Καμμένος, εραστής της παραδοσιακής ποίησης, απήγγειλε δύο στίχους από το ποίημα του Γιώργου Στρατήγη (1860-1938) «Ο Ματρόζος». Το ποίημα αφηγείται την ιστορία του σπετσιώτη μπουρλοτιέρη Ματρόζου, συμπολεμιστή και σωτήρα του Κανάρη, ο οποίος μετά την απελευθέρωση ζει πάμπτωχος και αποξεχασμένος. Μια μέρα λοιπόν ο γερο-Ματρόζος αποφασίζει να πάει και να ζητήσει βοήθεια από τον παλαιό συμπολεμιστή Κανάρη, ο οποίος είχε επανειλημμένως διατελέσει υπουργός και πρωθυπουργός.

Οταν ο Ματρόζος φθάνει στην είσοδο του υπουργείου του Κανάρη, τον σταματά «κάποιος θαλασσινός ντυμένος στα χρυσά», ο οποίος τον ερωτά τι θέλει. Αυτός τού λέει ότι αναζητά κάποιον «Κωνσταντή Ψαριανό»! Ο χρυσοντυμένος νέος τον αποπαίρνει λέγοντας ότι στο υπουργείο δεν υπάρχει κάποιος Ψαριανός. Τότε ακριβώς ο Ματρόζος (σύμφωνα με το ποίημα) απαγγέλλει στον επηρμένο νέο το δίστιχο του κ. Καμμένου, «Αν οι ζητιάνοι σαν κι εμέ δεν έχυναν το αίμα / οι καπετάνιοι σαν και σε δεν θα φορούσαν στέμμα!». Τη στιγμή εκείνη, ψηλά από τα παράθυρα ακούει ο Κανάρης τις φωνές και ζητά να μάθει τα συμβαίνοντα. Βλέπει τον γέροντα Ματρόζο, όμως δεν τον αναγνωρίζει… Ο Ματρόζος διηγείται στον Κανάρη τα περιστατικά του πολέμου, ο ναύαρχος καλωσορίζει τον παλαιό συμπολεμιστή και πέφτει στην αγκαλιά του…

Με βάση τα παραπάνω, αναρωτιέται κανείς ποια σχέση άραγε υπάρχει ανάμεσα στην πονεμένη ιστορία Καμμένου – Τσίπρα και στη συγκινητική ιστορία Ματρόζου – Κανάρη. Το τσιτάτο του κ. Καμμένου δεν έχει σχέση με τον πολιτικό Κανάρη. Αφορά έναν ανίδεο χρυσοντυμένο νεαρό. Λογικά λοιπόν οι στίχοι του ποιήματος που απαγγέλλει δεν αφορούν τον πρώην συγκυβερνήτη του. Αφορούν έναν υπάλληλό του. Δεν πειράζει… Ο κ. Καμμένος, εκτός των άλλων, φαίνεται να διαθέτει και το χάρισμα της ποιητικής αδείας. Και να λέει ό,τι του κατέβει.

Για τούτο και ο κ. Τσίπρας δεν τον παρεξήγησε… Εξάλλου ιδέα δεν είχε και ο ίδιος για την προέλευση των στίχων.

Κάπως το ίδιο ασαφείς πολιτικά είναι και δύο καβαφικοί στίχοι, τους οποίους ο κ. Τσίπρας, με στοχαστική και παρηγορητική διάθεση, απευθύνει ως απάντηση στον μέχρι πρότινος εταίρο. Του απαγγέλλει τους δύο γνωστούς στίχους από το καβαφικό ποίημα «Η Πόλις» (1910). «Καινούριους τόπους δεν θα βρεις, δεν θα ‘βρεις άλλες θάλασσες. / Η πόλις θα σε ακολουθεί». Εξ όσων αντιλαμβανόμαστε το νόημα του συγκεκριμένου ποιήματος, από όπου οι δύο στίχοι, είναι απλό και σαφές. Περιγράφεται κάποιος (ο ίδιος ο ποιητής) ο οποίος φέρει πάνω του μια «καταδίκη γραφτή», και ο οποίος όπου κι αν στρέψει το μάτι βλέπει «μαύρα ερείπια». Οπου κι αν πάει, η «πόλη του», αυτός ο χαλασμένος τόπος, ο χαλασμένος βίος του, τον ακολουθεί…

Με βάση λοιπόν αυτό το ποίημα, διερωτάται κανείς τι ακριβώς ήθελε να πει ο κ. Τσίπρας στον πρώην σύντροφό του. «Σύντροφε, Καμμένε! Τα έχεις κάνει στη ζωή σου χάλια. Ετσι, όπου κι αν πας είσαι καταδικασμένος. Θέλεις να ξεφύγεις από μια τυραννική και αμαρτωλή πόλη, αλλά δεν μπορείς. Το μέλλον σου είναι μαύρο. Το ίδιο και το πολιτικό σου παρελθόν!». Αυτό θέλει να υπαινιχθεί ο κ. Τσίπρας; Δεν το γνωρίζουμε, διότι δεν γίνεται σαφές ποια ακριβώς σάπια πόλη ακολουθεί τον πρώην εταίρο. Ποιο παρελθόν. Το απώτατο νεοδημοκρατικό ή το πρόσφατο συριζαίικο; Ομως, έτσι κι αλλιώς, και πάντοτε σύμφωνα με το ποίημα, είτε έχουμε να κάνουμε με το παλαιό είτε με το πρόσφατο παρελθόν του πολιτικού Καμμένου, αυτό τούτο το παρελθόν είναι σκοτεινό. Αθλιο.

Αν το παρελθόν του κ. Καμμένου, η «πόλη» του δηλαδή, ήταν άθλια και στρεβλή, τότε γιατί δέθηκε μαζί του ο κ. Τσίπρας, ο «καθαρός;». Αν όμως έχουμε να κάνουμε με την πόλη-τετραετία και με τις αγκαλιές Τσίπρα – Καμμένου, τι γίνεται τότε; Αλίμονο! Τίποτε δεν μπορεί να γίνει που θα μπορούσε να δικαιολογήσει την ηθική της συνεργασίας Συριζαίων – Ανελιτών! Διότι, αν η ακάθαρτη, μιασματική πόλη είναι η παλαιότερη πολιτεία του κ. Καμμένου, τότε γιατί ο άμωμος κ. Τσίπρας τον δέχθηκε σύντροφο; Αν πάλι η αμαρτωλή πόλη παραπέμπει στην ίδια τη συνεργασία του κ. Καμμένου με τον κ. Τσίπρα, τότε τι έχουμε; Παραδεχόμαστε ότι ο κοινός πολιτικός βίος μας υπήρξε στρεβλός και ανήθικος;

Αδυνατώ να απαντήσω. Γεγονός είναι ότι η πόλη-πολιτεία του κ. Καμμένου φαίνεται να είναι χάλια. Κατά συνέπεια το μόνο σαφές είναι ότι σε αυτή την καταραμένη πόλη του κ. Καμμένου ζει και ο κ. Τσίπρας. Αυτή η αμαρτωλή πόλη-πολιτική θα τους ακολουθεί συνεχώς.

Ο κ. Γιώργης Γιατρομανωλάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Μαρ 01 2019

Τα ονόματα δεν είναι πάντοτε αθώα…

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ

https://www.babiniotis.gr/dimosieumata/38-glossa/334-ta-onomata-den-einai-pantote-athoa

Όταν μιλάς μια γλώσσα, νεότερη στη σύστασή της ως εθνικής έκφρασης αλλά προφανώς σεβαστή ως γλώσσα ενός λαού, μια γλώσσα που η οικογένεια στην οποία ανήκει έχει την όποια δική της ιστορία, μια γλώσσα που την γράφεις με ένα ευρύτερης χρήσης αλφάβητο στο οποίο γράφονται οι γλώσσες τής ίδιας οικογένειας, όταν η γλώσσα αυτή είναι αναγνωρίσιμη από ειδικούς αλλά και από μη ειδικούς ως προς τις γλώσσες με τις οποίες συγγενεύει, όταν…όταν…, τί ανάγκη έχεις και ποια σκοπιμότητα υπηρετεί να την «βαπτίζεις» με ένα όνομα που ανήκει επί αιώνες σε μια άλλη εθνική γλώσσα, σ’ έναν άλλο λαό, σε μια άλλη χώρα; Δεν υποτιμάς έτσι, πρώτα-πρώτα και στην πράξη, την ίδια σου τη γλώσσα, αναζητώντας και καταφεύγοντας σ’ ένα ξένο όνομα;

 Συγκεκριμένα, όταν η εθνική σου γλώσσα κατάγεται κυρίως από τη Βουλγαρική (μια σλαβική γλώσσα με μεγάλη ιστορική διαδρομή) με πολλά στοιχεία —δεν είναι ούτε υποτιμητικό ούτε πρωτοφανές— και από μια άλλη παρακείμενη σλαβική εθνική γλώσσα, τη Σερβική, επομένως όταν η γλώσσα σου είναι γλωσσικά και γλωσσολογικά προσδιοριζόμενη ως γλώσσα τής σλαβικής οικογένειας —για την ακρίβεια, τής «νοτιοσλαβικής» ομάδας—, μια γλώσσα που είναι φυσικό να γράφεται με το κοινό γενικά αλφάβητο των σλαβικών γλωσσών, το σλαβικό κυριλλικό αλφάβητο, αυτή τη γλώσσα τη νοτιοσλαβική Βουλγαροσερβική ή Σερβοβουλγαρική, γλώσσα πολύ νεότερη ως εθνική γλώσσα, νομιμοποιείσαι, αλήθεια, να την ονομάσεις με «δανεικό» όνομα, εν προκειμένω με το όνομα μιας ελληνικής γλώσσας που φέρει ιστορικά για αιώνες το όνομα Μακεδονική; Ιστορικά, πολιτισμικά, πολιτικά, γλωσσικά και γλωσσολογικά, και πάνω απ’ όλα ηθικά νομιμοποιείσαι να προσεταιρισθείς ένα άλλο όνομα για τη δική σου εθνική γλώσσα; Τα ονόματα δεν είναι πάντοτε αθώα. Ιδίως τα ονόματα χωρών και γλωσσών, όταν καταχρηστικά για εθνικιστικούς (τι άλλο;) σκοπούς μετατρέπονται σε εθνικά ονόματα. Και πάνω απ’όλα, όταν σκόπιμα χρησιμοποιείς το ιστορικά και πολιτισμικά καθιερωμένο όνομα τής εθνικής γλώσσας ενός λαού για όνομα τής δικής σου διαφορετικής καθ’ όλα γλώσσας σου, τότε δεν «κλέβεις» μαζί με το όνομα και την ιστορία ενός άλλου λαού, όμοια όπως όταν ιδιοποιείσαι λ.χ. τα γλυπτά του ή όταν σφετερίζεσαι δικά του σημαντικά ιστορικά πρόσωπα ή πράγματα και τα εμφανίζεις σαν δικά σου; Όλες αυτές οι περιπτώσεις όσο και όταν συμβαίνουν δεν καταλήγουν σε «κλοπή» τής ιστορίας;

Δεν είναι καθόλου αθώα η κλοπή των ονομάτων, ιδίως τού ονόματος τής γλώσσας, γιατί η γλώσσα είναι βασικό συστατικό ταυτότητας. Είναι ταυτότητα που οδηγεί ιδίως απληροφόρητους αποδέκτες (ακροατές, αναγνώστες, πολίτες άλλων χωρών και λαών) σε ταύτιση μιας χώρας με μιαν άλλη, σε ταύτιση καταγωγής και πολιτισμού, εν προκειμένω σε ταύτιση τής ΠΓΔΜ με την ελληνική Μακεδονία (αρχαία, βυζαντινή και νεότερη). Και μη ξεχνάμε ότι η ταυτότητα τής γλώσσας σε συνδυασμό με άλλες ταυτοτικές αναγνωρίσεις (ονομασία εθνότητας λ.χ. ή προϊόντων κ.λπ.) επιφέρει σύγχυση και όχι σπάνια υποστηρίζει εθνικιστικές βλέψεις (οψέποτε υπάρξουν βεβαίως κατάλληλες συνθήκες και προϋποθέσεις).
Για να αντιληφθούμε ποια είναι στην πραγματικότητα η γλώσσα αυτών των γειτόνων μας, ας αναχθούμε σε μερικούς ειδικούς γνώστες τού θέματος. Κατά τον πιο έγκυρο Έλληνα μελετητή τής γλώσσας τής ΠΓΔΜ, τον αείμνηστο καθηγητή τής Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο τής Θεσσαλονίκης Νικόλαο Ανδριώτη (1906-1976), η γλώσσα αυτή «έχει λιγότερα, κυρίως φωνητικά, κοινά γνωρίσματα με τη Σερβική, και περισσότερα, κυρίως μορφολογικά, […] κοινά με τη Βουλγαρική. Πού ανήκει λοιπόν; Φυσικά όχι στη Σερβική. Αλλά ούτε με τη Βουλγαρική μπορεί να ταυτιστεί εντελώς. Είναι, όπως ορίζει ο A. Vaillant [Grammaire comparée des langues slaves, Paris 1915], ένα ιδίωμα που γενεαλογικά ανήκει μάλλον σε μια βουλγαρομακεδονική ενότητα, η οποία αντιτίθεται σε μιαν άλλη γλωσσική ενότητα, τη σερβοκροατική. […] Τη γνώμη αυτή, ότι δηλ. το ιδίωμα τού κράτους των Σκοπίων ανήκει στη βουλγαρομακεδονική ενότητα και όχι στη σερβοκρατική, τη συνοψίζουν οι A. Meillet – M. Cohen, Les Langues du Monde, σ. 66 γράφοντας ότι “en Macédoine la majorité des parlers est nettemernt de type bulgare avec forte servisation”, και τη δέχεται και ο Horace Lunt [Grammar of Macedonian Literary language, Skopje 1952], που αντί “βουλγαρομακεδονική” την ονομάζει “Σλαβική τής Ανατολικής Βαλκανικής” (Eastern Balkan Slavic) […] Όσο πολύ απέχουν από την αντικειμενική αλήθεια εκείνοι που υποστηρίζουν ότι το ιδίωμα που μάς απασχολεί ανήκει στη σερβική γλώσσα, τόσο πλησιέστερα προς την αλήθεια βρίσκονατι εκείνοι που δέχονται τη γνώμη που εκπροσωπούν ο A. Vaillant και ο H. Lunt, ότι δηλ. το ιδίωμα αυτό ανήκει μάλλον στη Βουλγαρική» [Ν. Ανδριώτη, Το ομόσπονδο κράτος των Σκοπίων και η γλώσσα του. Θεσσαλονίκη 1960]

Στο έγκυρο γλωσσολογικό έργο “Encyclopedia of the Languages of Europe” (Blackwell Publishers 1998) τού επιστημονικού εκδότη καθηγ. Glanville Price, η σλαβολόγος Sonia Kanikova (Παν/μιο Λονδίνου) γράφει: “There is no sharp division between the dialects of western Bulgaria and those of Serbia and of the former Yugoslav Republic of Macedonia. The Macedonian language is structurally similar to Bulgarian and has, indeed, been regarded by some (including some non-Bulgarian scholars) as a dialect of Bulgarian” (σελ. 45). Στο ίδιο συλλογικό έργο ο σλαβολόγος Peter Herrity (Παν/μιο Nottingham) γράφει: “For historico-political reasons, Macedonian is not recognised in either Bulgaria or Greece. In Bulgaria it is considered a dialectal variant or ‘regional norm’ of Bulgarian, and in Greece the term ‘Macedonian’ can be used with reference only to the Greek dialects of (Greek) Macedonia or to Ancient Macedonian” (σελ. 316).

Επίσης ο γνωστός Γερμανός λεξικογράφος Heinz F. Wendt στο Λεξικό των Γλωσσών των εκδόσεων Fischer («Das Fischer Lexicon – Sprachen» 1961) αναφέρει : «Αν κανείς λάβει ως βάση ταξινόμησής τους τη σημερινή δομή των σλαβικών γλωσσών, θα πρέπει λόγω των έντονων δομικών τους ιδιαιτεροτήτων να εντάξει τη Βουλγαρική και τη Μακεδονική σε μια αυτοτελή ομάδα (“zu einer selbständigen Gruppe”) έναντι τής μεγάλης ομάδας των υπόλοιπων σλαβικών γλωσσών» (σελ. 285). Eνώ, ένας από τους μεγαλύτερους ιστορικοσυγκριτικούς γλωσσολόγους, ο Vittore Pisani λέει καθαρά: «Πράγματι η μακεδονική γλώσσα είναι προϊόν πολιτικής ουσιαστικά προέλευσης» [II Macedonico, περ. Paideia 12,1957, σ. 250]
Επομένως βάσει των λεχθέντων, το όνομα τής γλώσσας τής ΠΓΔΜ, αν ληφθούν υπόψιν η καταγωγή, η δομή και η ιστορία της, δεν μπορεί να είναι «Μακεδονική» αλλά ένα άλλο οποιοδήποτε όνομα τής δικής τους επιλογής: Βουλγαροσερβική ή Σερβοβουλγαρική ή Βουλγαρομακεδονική ή Σλαβική τής Ανατολικής Βαλκανικής ή Νεοσλαβική ή Σλαβομακεδονική ή Μακεδονοσλαβική ή ό,τι άλλο θέλουν. Όχι Μακεδονική! Γιατί θα το πω και πάλι: τα ονόματα δεν είναι πάντοτε αθώα.

Υ.Γ.
Προσωπικά θεωρώ και αποκαλώ «γλώσσα» αυτό που μιλούν και γράφουν στην ΠΓΔΜ, διότι είναι από το 1944 η επίσημη γλώσσα τού μεγαλύτερου μέρους τού λαού μιας γειτονικής χώρας. Ωστόσο, καθαρώς γλωσσολογικά, υπάρχει και η εκτίμηση αρκετών ειδικών (Ανδριώτη, Vaillant, Lunt και άλλων) ότι δεν πρόκειται για «αυτοτελή γλώσσα» αλλά για «διάλεκτο» ή «ιδίωμα». Το επιχείρημα τού Ν. Ανδριώτη : «Αν για να ονομαστεί μια γλωσσική μορφή ιδιαίτερη “γλώσσα” και όχι “διάλεκτος” ή “ιδίωμα”, πρέπει να παρουσιάζει, σχετικά με άλλες συγγενικές μορφές, διαφορές όχι πια τόσο μεγάλες, όσο είναι εκείνες που χωρίζουν την Ελληνική λ.χ. από τη Λατινική λ.χ. ή από τη Γερμανική, αλλά διαφορές έστω μικρότερες όπως εκείνες που χωρίζουν γλώσσες ιδιαίτερα συγγενείς, λ.χ. τη Γαλλική από την Ιταλική, ή τη Γερμανική από τη Σουηδική, ή τη Ρωσική από τη Βουλγαρική, τότε το γλωσσικό ιδίωμα τού κράτους των Σκοπίων δεν θα μπορούσε ποτέ να ονομαστεί “γλώσσα” αυτοτελής».

Το Βήμα τής Κυριακής, 10 Φεβρουαρίου 2019

Μαρ 01 2019

Εγκλημα χωρίς τιμωρία

ΒΙΒΛΙΟ 18.02.2019 Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

TΑΣΟΣ ΤΕΛΛΟΓΛΟΥ

gkkt_10_17022019_cmyk_page_1_image_0001

Γερμανοί στρατιώτες σε κάποιο ελληνικό χωριό τον Μάιο του 1941. Εως το 1949 καταγράφονται 17 δίκες για εθνικοσοσιαλιστικά εγκλήματα στην Ελλάδα. Το 1951 μόνο τρεις Γερμανοί βρίσκονταν στις ελληνικές φυλακές.

Πριν από 60 χρόνια ακριβώς άρχιζε η δίκη του Μαξ Μέρτεν, συμβούλου της γερμανικής διοίκησης Θεσσαλονίκης που συνεργάστηκε για την εξόντωση των Εβραίων της πόλης με την ειδική μονάδα των SD που είχε στείλει για τον σκοπό αυτό ο Αντολφ Αϊχμαν.

Την ίδια στιγμή, δημοσιευόταν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο νόμος 3033/1959 με τον οποίο αναστελλόταν η ποινική δίωξη των ναζί εγκληματιών πολέμου. Εναν μήνα αργότερα, στις 5 Μαρτίου του 1959, ο Μαξ Μέρτεν κρίθηκε ένοχος για 13 (από τις 20) κατηγορίες που του είχαν απαγγελθεί. Το δικαστήριο τον απήλλαξε μεν από την κατηγορία της άμεσης συνέργειας στις δολοφονίες των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, αλλά τον έκρινε ένοχο για τον περιορισμό των Εβραίων στο γκέτο, για δημεύσεις περιουσιών, για συνέργεια στην επίταξη του εβραϊκού πληθυσμού στα καταναγκαστικά έργα, τη μεταφορά του εβραϊκού πληθυσμού στην Πολωνία αλλά και την καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου (που βεβηλώθηκε για μία ακόμα φορά την περασμένη εβδομάδα). Στις 5 Νοεμβρίου του 1959 εκδόθηκε στη Γερμανία για να δικαστεί, κάτι που ουδέποτε συνέβη. Η γερμανική κυβέρνηση ώς τον Απρίλιο του 1961 υποστήριζε ότι ο Μέρτεν δεν μπορούσε να εξεταστεί, όπως είχε δεσμευθεί έναντι της Αθήνας, διότι η ελληνική πλευρά δεν είχε παραδώσει τα σχετικά έγγραφα.

Το Δεκέμβριο του 1961 δικαστήριο των Ιεροσολύμων καταδίκασε τον Αντολφ Αϊχμαν σε θάνατο. Ο Μέρτεν είχε καταθέσει στη δίκη αυτή ως μάρτυρας υπεράσπισης του Αϊχμαν. Τον Ιούνιο του 1968 η υπόθεση Μέρτεν έκλεισε στην εισαγγελία του Δυτικού Βερολίνου λόγω έλλειψης στοιχείων αλλά και της παραγραφής.

Ο Μέρτεν δεν είναι μεμονωμένη περίπτωση. Το πρόβλημα δεν το είχαν μόνο τα ελληνικά ή/και τα γερμανικά δικαστήρια. Αλλά ακόμα και το δικαστήριο για τους εγκληματίες πολέμου στη Νυρεμβέργη. Η 7η δίκη της Νυρεμβέργης αφορούσε αξιωματικούς οι οποίοι είχαν δράσει στην Ελλάδα σκοτώνοντας αναίτια αμάχους. Ο διοικητής του ΧΧΙΙ Ορεινού Σώματος στρατηγός Χούμπερτ Λαντς καταδικάστηκε σε 12ετή κάθειρξη όπως και ο ταξίαρχος Βίλχελμ Σπάιντελ. Ο στρατάρχης Βίλχελμ Λιστ σε ισόβια όπως και ο διάδοχός του Βάλτερ Κούντσε, ενώ ο στρατηγός Φραντς Μπέμε αυτοκτόνησε στη φυλακή τον Μάιο του 1947, λίγο μετά την ανακοίνωση των ποινών. Τις οποίες ποινές ένας από τους δικαστές, ο Αμερικανός Τέλφορντ Τέιλορ, χαρακτήρισε «υπερβολικά ήπιες».

Ο στρατηγός Χέλμουτ Φέλμι, διοικητής του στρατιωτικού σώματος στη Νότια Ελλάδα που κατηγορήθηκε για αναίτιες εκτελέσεις αμάχων στο Δίστομο, στα Καλάβρυτα και στην Κλεισούρα, υποστήριξε μέσω των συνηγόρων του ότι κατέφυγε στα αντίποινα όταν εξαντλήθηκαν οι δυνατότητές του να περιορίσει αλλιώς την ελληνική αντίσταση. Ο Φέλμι καταδικάστηκε σε 15ετή κάθειρξη αλλά αποφυλακίστηκε με την αμνηστία του 1951 στη Γερμανία.

Σε μια εργασία που δημοσιεύεται τώρα στον συλλογικό τόμο «Ο “μακρύς” ελληνογερμανικός εικοστός αιώνας, οι μαύρες σκιές στην ιστορία των διμερών σχέσεων» (εκδ. Επίκεντρο) σε επιμέλεια των Στρ. Δορδανά και Ν. Παπαναστασίου, ο αναπληρωτής καθηγητής του διεθνούς δικαίου κ. Νίκος Ζάικος αναφέρει στην εργασία του –σε μια ποινική αποτίμηση των εθνικοσοσιαλιστικών αδικημάτων στην Ελλάδα– ότι αν και η απόφαση της Νυρεμβέργης στην 7η δίκη δικαιολογεί τις εκτελέσεις αμάχων, «τουλάχιστον ξεκαθαρίζει ότι η γερμανική πρακτική στην Ελλάδα υπερέβη κάθε όριο και αντέβαινε το διεθνές δίκαιο».

Πιο κοντά στο τέλος του πολέμου τα ελληνικά δικαστήρια δίκασαν και καταδίκασαν σε θάνατο τους πτέραρχο Μπρούνο Μπρούερ, τον στρατηγό Φρίντριχ Βίλχελμ Μίλερ (για εγκλήματα στην Κρήτη) και τον υπολοχαγό Φριτς Σούμπερτ για κατά συρροήν δολοφονίες στην Κρήτη και στη Μακεδονία. «Ηταν τρεις καταδίκες λόγω συγκυριών» είπε ο κ. Νίκος Ζάικος στην «Καθημερινή». Ως το 1949 καταγράφονται 17 δίκες για εθνικοσοσιαλιστικά εγκλήματα στην Ελλάδα. «Το 1951 μόνο τρεις Γερμανοί βρίσκονταν στις ελληνικές φυλακές. Το 1954 η Ελλάδα στέλνει 167 δικογραφίες στη Γερμανία εναντίον 641 Γερμανών, αλλά η Βόννη δεν έκανε το παραμικρό για να αρχίσει έρευνες εναντίον τους».

Μετά την υπόθεση Μέρτεν ένα δικαστήριο του Δυτικού Βερολίνου καταδικάζει τον Ρίχαρντ Εντουραντ Χαρ σε εξαετή φυλάκιση για τη συμμετοχή στη διοικητική οργάνωση της εξόντωσης των Ελλήνων Εβραίων και το 1971 ένα αντίστοιχο δικαστήριο καταδίκασε στη Φρανκφούρτη τον διπλωμάτη Φριτς Γκέπχαρντ φον Χαν σε φυλάκιση οκτώ ετών για τη συμμετοχή του στην οργάνωση των εκτοπίσεων των Εβραίων της Θράκης. Συνολικά από τις 239 προανακριτικές δικογραφίες μόνο μία ήσσονος σημασίας έφτασε στο δικαστήριο και ο κατηγορούμενος αθωώθηκε.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα δικαστήρια της κομμουνιστικής Λ.Δ. της Γερμανίας από το 1949 ώς το 1960 καταδίκασαν τρεις Γερμανούς στρατιωτικούς για εκτελέσεις αμάχων. Σε δύο περιπτώσεις οι καταδίκες αφορούσαν εκτελέσεις Γερμανών στρατιωτών που είτε συνέβαλαν στο να πέφτει το ηθικό του γερμανικού στρατού είτε είχαν προσχωρήσει στην ελληνική αντίσταση.

Μαρ 01 2019

Βαθιά ρήγματα στην οικογένεια

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Η ελληνική οικογένεια αλλάζει δραματικά. Περισσότεροι εργένηδες, λιγότεροι γάμοι, περισσότερα διαζύγια, άρα και περισσότερες μονογονεϊκές οικογένειες, περισσότερες γεννήσεις εκτός γάμου, συγκατοίκηση εκτός γάμου, σύμφωνα συμβίωσης, άτεκνα ζευγάρια, ομόφυλα ζευγάρια… Η παραδοσιακή πυρηνική οικογένεια χάνει διαρκώς έδαφος.

Αρκεί να σκεφθεί κανείς ότι η πολυπληθέστερη ομάδα νοικοκυριών στην Ελλάδα σήμερα είναι τα μονοπρόσωπα. Απαρτίζονται από ένα άτομο, άνδρα ή γυναίκα, νεαρό, ώριμο ή ηλικιωμένο, που κατέληξε ή επέλεξε να ζει μόνο. Τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά αποτελούν το 31% του συνόλου των νοικοκυριών και αυξήθηκαν κατά τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat. Οχι, δεν ακολουθούν τα ζευγάρια με παιδιά, αυτά βρίσκονται στην τρίτη θέση. Επονται τα ζευγάρια χωρίς παιδιά (25,2% το 2017 από 24,1% το 2007). Τα ζευγάρια με παιδιά αποτελούν το 21,9% των νοικοκυριών (από 23,2% το 2007). Τέταρτα στη σειρά (15,7%) είναι, πάντα σύμφωνα με τη Eurostat, τα νοικοκυριά με ενηλίκους χωρίς παιδιά, του αντίθετου και του ίδιου φύλου, που συμβιώνουν…

Οι γάμοι μειώθηκαν από 62.195 το 1993 σε 50.138 το 2017, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Οι πολιτικοί γάμοι με διαδικασίες-εξπρές και λιγότερα έξοδα ξεπερνούν σταθερά τα τελευταία πέντε χρόνια τους θρησκευτικούς – 23.778 θρησκευτικοί και 25.854 πολιτικοί το 2016, 24.975 θρησκευτικοί και 25.163 πολιτικοί το 2017. Τα διαζύγια αυξήθηκαν, από 7.725 το 1993 (12,4% επί των γάμων) έφτασαν τις 13.494 το 2005 (22,1% επί των γάμων) και στα χρόνια της κρίσης κυμαίνονται γύρω ή και πάνω από τις 15.000 (30% επί των γάμων) – μόνο το 2016 τα διαζύγια παρουσίασαν πτώση, στις 11.013. Τα σύμφωνα συμβίωσης, πάντα σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, αυξήθηκαν από 581 το 2013 σε 4.921 το 2017.

Οι γεννήσεις εκτός γάμου σημείωσαν επίσης άνοδο· από 5,1% στο σύνολο των γεννήσεων το 2004 έφτασαν το 9,4% το 2015 (σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία από τη Eurostat). Τα νοικοκυριά με έναν μόνο γονέα αυξήθηκαν από 1,8% σε 2,3% στο σύνολο των νοικοκυριών μέσα σε 10 χρόνια· συνολικά τα νοικοκυριά με παιδιά τα οποία είναι μονογονεϊκές οικογένειες, αλλά και οικογένειες με παιδιά, άλλου τύπου από εκείνον του ζευγαριού, αποτελούν σήμερα το 6,3% του συνόλου.

Ενα παράδειγμα

Η Γιάννα ζει τα τελευταία δυόμισι χρόνια με τον Μιχάλη και την κόρη της, Σαπφώ. Δεν τον γνώριζε πιο πριν τον Μιχάλη. Αργότερα ανακάλυψε ότι ήταν συμμαθητής και καλύτερος φίλος στα χρόνια του σχολείου με τον Χρήστο, πρώην άντρα της και πατέρα της κόρης της, Σαπφούς. Η Γιάννα και ο Μιχάλης κάνουν στενή παρέα με την Ειρήνη, φίλη του Μιχάλη από την εποχή που σπούδαζαν μαζί στο εξωτερικό, και τον Γιώργο. Η Ειρήνη και ο Γιώργος δεν είναι ζευγάρι, είναι παιδικοί φίλοι· είναι και οι δύο χωρισμένοι και αποφάσισαν να συγκατοικήσουν για να μοιραστούν τα έξοδα, αλλά και για συντροφιά… Ο Γιώργος φέρνει στο σπίτι κάθε Σαββατοκύριακο τα παιδιά του. Ο πρώην άντρας της Ειρήνης, ο Πάνος, που μόλις άρχισε να συζεί με τον σύντροφό του, τους επισκέπτεται συχνά…

«Η σύγχρονη ελληνική κοινωνία αλλάζει», σημειώνει στην «Κ» η καθηγήτρια Βάσω Αρτινοπούλου, πρόεδρος του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.

«Σήμερα πλέον συνυπάρχουν αρμονικά διαφορετικοί τύποι οικογένειας – εργένηδες, μόνοι ενήλικες με παιδί ή παιδιά, ζευγάρια άτεκνα ή και με παιδιά, σε ελεύθερη συμβίωση ή με σύμφωνο συμβίωσης, ομόφυλα ζευγάρια κ.λπ.– μαζί με την πυρηνική τετραμελή οικογένεια και τα άλλα παραδοσιακά πρότυπα» «Οι λόγοι που οδηγούν τους νέους κυρίως ανθρώπους σε αυτές τις διαφορετικές μορφές οικογένειας είναι πολλοί: οικονομικοί, κοινωνικοί, πολιτισμικοί, ή καθαρά πρακτικοί, ρεαλιστικοί. Δύο εργαζόμενοι νέοι αποφασίζουν να ζήσουν μαζί, και για να εξοικονομήσουν χρήματα και να αντεπεξέλθουν οικονομικά, δεν επιλέγουν έναν παραδοσιακό γάμο με πολυέξοδες τελετές, προσαρμόζουν τις βιοτικές τους ανάγκες σε διαμερίσματα λιγότερων τετραγωνικών, επιλέγουν βιώσιμες και οικονομικές λύσεις για την κοινή ζωή τους. Υπακούουν σε μια λογική πρακτική, δεν φαντασιώνονται τον γάμο σαν κάτι πολύ σπουδαίο στη ζωή τους – το ιδεώδες του γάμου ως αγαθό και ως τελετουργική διαδικασία έχει υποχωρήσει πολύ, ειδικά στα νέα παιδιά. Είναι πιο ρεαλιστικοί οι στόχοι τους», συνεχίζει η ίδια.

Η υπογεννητικότητα

 

Συνέχεια ανάγνωσης

Μαρ 01 2019

Γενάρης του 1919 – Η Βαϊμάρη, η εξέγερση στο Βερολίνο, η Ρόζα

Παππάς Ανδρέας ΤΟ ΒΗΜΑ
Γενάρης του 1919 – Η Βαϊμάρη, η εξέγερση στο Βερολίνο, η Ρόζα | tovima.gr

Η Ρόζα Λούξεμπουργκ μιλάει σε συγκέντρωση στη Στουτγάρδη το 1907. Δολοφονήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 1919 από τα Φράικορπς, κατά τη διάρκεια της εξέγερσης των Σπαρτακιστών στη Γερμανία

Πόλη της Θουριγγίας, περίπου 250 χλμ. νοτιοδυτικά από το Βερολίνο, πρωτεύουσα του Μεγάλου Δουκάτου της Σαξονίας-Βαϊμάρης-Αϊζεναχ έως τον Νοέμβριο του 1918, η Βαϊμάρη ήταν επίσης γνωστή ως λίκνο γραμμάτων και τεχνών, ως τόπος διαμονής κατά καιρούς του Γκαίτε, του Σίλερ, του Χέρντερ, του Λιστ και άλλων. Επίσης, θα γινόταν έδρα του θρυλικού Μπάουχαους από το 1919 έως το 1925, οπότε η Σχολή που είχε ιδρύσει ο Βάλτερ Γκρόπιους μεταφέρθηκε στο Ντεσάου. Εκεί λοιπόν, στο Νέο Εθνικό Θέατρο, χτισμένο το 1907 στη θέση της παλιάς Οπερας, συνήλθε στις 6 Φεβρουαρίου 1919 – μιας και η κατάσταση στο Βερολίνο παρέμενε ακόμη ρευστή – η Συντακτική Συνέλευση που είχε προκύψει από τις εκλογές της 19ης Ιανουαρίου.

Στις πρώτες αυτές μετά το 1918 γερμανικές εκλογές (για πρώτη φορά ψήφιζαν και οι γυναίκες) πρώτο κόμμα είχαν αναδειχθεί οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD) με 37,9% των ψήφων και 163 έδρες από τις συνολικά 423. Η πλειοψηφία της Συνέλευσης, η οποία εκτός από το SPD περιελάμβανε επίσης το καθολικό Κόμμα του Κέντρου, πρόδρομο των Χριστιανοδημοκρατών, και τους φιλελεύθερους του Γερμανικού Δημοκρατικού Κόμματος (DDP), θα εγκρίνει τελικά το λεγόμενο Σύνταγμα της Βαϊμάρης, το οποίο θα τεθεί σε ισχύ τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς και με το οποίο θα κυβερνηθεί η Γερμανία έως το 1933. Λίγες μέρες αργότερα, πρόεδρος της νεοσύστατης Γερμανικής Δημοκρατίας θα εκλεγεί από τη Συνέλευση ο σοσιαλδημοκράτης Φρίντριχ Εμπερτ, έως τότε πρωθυπουργός, ο οποίος και θα παραμείνει σε αυτή τη θέση έως τον θάνατό του, το 1925.

Περίπου μία εβδομάδα πριν από τις εκλογές της 19ης Ιανουαρίου, το Βερολίνο είχε ζήσει οριακές καταστάσεις. Ηδη από τις 6 Ιανουαρίου, και κυρίως κατά το διήμερο 9-10 Ιανουαρίου, η εξουσία στη γερμανική πρωτεύουσα έδειχνε έτοιμη να περάσει στα χέρια ενός – εν μέρει ετερόκλητου, αλλά πάντως αποφασισμένου – συνασπισμού επαναστατικών δυνάμεων, αποτελούμενου κυρίως από τους Ανεξάρτητους Σοσιαλιστές (USPD), αριστερή διάσπαση του κραταιού SPD, τους Σπαρτακιστές, όπως ήταν γνωστά τα μέλη του αρτιγέννητου Κομμουνιστικού Κόμματος Γερμανίας (KPD), και εκπροσώπους των εργοστασιακών επιτροπών. Κορύφωση των επαναστατικών ημερών του Ιανουαρίου 1919 στο Βερολίνο θα αποτελέσει η τεράστια εργατική διαδήλωση της Κυριακής 5 Ιανουαρίου και η δημιουργία επαναστατικής επιτροπής από 71 άτομα, με έδρα το έως τότε αρχηγείο της Αστυνομίας. Η επαναστατική επιτροπή θα προχωρήσει στην κήρυξη γενικής απεργίας, διακηρύσσοντας ταυτόχρονα την απόφασή της να ανατρέψει την κυβέρνηση Εμπερτ και να μετατρέψει τη Γερμανία σε «πρωτοπορία της διεθνούς προλεταριακής επανάστασης».

Τις επόμενες μέρες πράγματι γενική απεργία νέκρωσε σχεδόν τα πάντα στο Βερολίνο, ενώ η κυβέρνηση είχε πλέον υπό τον έλεγχό της μόνον ορισμένα κτίρια, όπως αυτό της Καγκελαρίας. Ενδιαφέρουσα όσο και κρίσιμη λεπτομέρεια: ο Γκούσταφ Νόσκε, υπουργός Αμυνας της κυβέρνησης Εμπερτ, ήδη από τις 6 Ιανουαρίου είχε καταφύγει στο Ντάλεμ, προάστιο στα νότια του Βερολίνου, απ’ όπου κατέστρωνε σχέδια για «ανακατάληψη» ουσιαστικά της γερμανικής πρωτεύουσας. Η αναποφασιστικότητα και η αναποτελεσματική λειτουργία της επαναστατικής επιτροπής, η οποία συνεδρίαζε επί ατελείωτες ώρες έχοντας δυσκολία να πάρει ακόμα και τις πιο στοιχειώδεις αποφάσεις, διευκόλυναν το έργο του Νόσκε, του οποίου οι δυνάμεις, κατά κύριο λόγο προερχόμενες από τα Φράικορπς, άρχισαν σύντομα να ανακτούν τον έλεγχο της πόλης.

Η συμμετοχή των (περιορισμένων, έστω) δυνάμεων του KPD στην εξέγερση ήταν κυρίως πρωτοβουλία του Καρλ Λίμπκνεχτ, ο οποίος ήταν μάλιστα μέλος της επαναστατικής επιτροπής. Αντιθέτως, η Ρόζα Λούξεμπουργκ, πολύ πιο ώριμη πολιτικά απ’ ό,τι ο παρορμητικός Λίμπκνεχτ, δεν συμφωνούσε με την εξέγερση, θεωρώντας πως δεν υπήρχαν οι απαραίτητες προϋποθέσεις. Λέγεται μάλιστα πως, όταν ο Λίμπκνεχτ την ενημέρωσε ότι είχε αποφασιστεί εξέγερση, η Ρόζα είπε, θορυβημένη: «Μα, Καρλ, πώς μπόρεσες να το κάνεις αυτό;».

Εστω και αν διαφωνούσε με την εξέγερση, η Ρόζα δεν είχε ωστόσο ενδοιασμούς ως προς τη στάση την οποία όφειλε να τηρήσει. Ηταν «θέμα επαναστατικής τιμής», όπως το έθεσε η ίδια. Ετσι, λίγες μέρες αργότερα, στις 15 Ιανουαρίου, ο Καρλ Λίμπκνεχτ και η Ρόζα θα συλλαμβάνονταν, θα οδηγούνταν στο «Eden Hotel» για ανάκριση και το ίδιο κιόλας βράδυ θα δολοφονούνταν. Το πτώμα της Ρόζας θα ριχνόταν στα παγωμένα νερά ενός καναλιού του Σπρέε και θα ανασυρόταν από το ποτάμι μόλις στις 31 Μαΐου. Οσο για τον Λίμπκνεχτ, το επίσημο ανακοινωθέν ανέφερε ότι «πυροβολήθηκε ενώ προσπαθούσε να δραπετεύσει».

Αναγκαία όσο και κρίσιμη υπενθύμιση: η Ρόζα ήταν αντίθετη και με την τροπή που έπαιρνε ήδη από τα πρώτα της βήματα η επανάσταση των Μπολσεβίκων. Διαποτισμένη από την πίστη στην αυταξία των δημοκρατικών θεσμών, η Ρόζα αποδοκίμαζε ουσιαστικά την μπλανκιστικού/λενινιστικού τύπου πραξικοπηματική κατάληψη της εξουσίας, όσο και τη διατήρησή της με αυταρχικά και κατασταλτικά μέτρα. Ηδη την άνοιξη του 1918, όταν δηλαδή ο Λένιν και οι Μπολσεβίκοι περιβάλλονταν από το φωτοστέφανο της πρόσφατης επικράτησής τους, η Ρόζα, από τη φυλακή όπου βρισκόταν λόγω της αντίθεσής της στον πόλεμο, έγραφε:

«Χωρίς γενικές εκλογές, απεριόριστη ελευθερία του Τύπου και των συγκεντρώσεων, ελεύθερη πάλη των ιδεών, η ζωή ξεψυχάει σε όλους τους δημόσιους θεσμούς. Γίνεται μια ζωή επιφανειακή, όπου η γραφειοκρατία μένει το μόνο ενεργό στοιχείο». Και πιο κάτω: «Η ελευθερία μόνον για τους οπαδούς της κυβέρνησης και για τα μέλη του κόμματος – όσο πολυάριθμα και αν είναι αυτά – δεν είναι ελευθερία. Η ελευθερία νοείται πάντα ως ελευθερία για αυτόν που σκέφτεται διαφορετικά».

Ας ρίχνουν πότε πότε μια ματιά σε αυτά τα κείμενα όσοι σήμερα θέλουν να αυτοανακηρύσσονται επίγονοι της Ρόζας. Αλλωστε, με την ευκαιρία των εκατό χρόνων από το τραγικό της τέλος, είμαι βέβαιος πως κάποιοι θα προσπαθήσουν για μια ακόμα φορά να στριμώξουν την ίδια και τις ιδέες της στον κορσέ του μίζερου, αξιοθρήνητου νεομπολσεβικισμού τους.

Ο κ. Ανδρέας Παππάς είναι επιμελητής εκδόσεων και μεταφραστής.

Φεβ 22 2019

ΤΑ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ Γ’ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΙΕΠ

Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής δημοσιοποιεί την πρότασή του για τα Προγράμματα Σπουδών της Γ΄ τάξης του Γενικού Λυκείου όπως έχει αποσταλεί στο Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων (13585/21-12-18), διευκρινίζοντας τα εξής:

  1. Τα Προγράμματα Σπουδών στηρίζονται στη δομή της Γ’ τάξης του Γενικού Λυκείου, όπως έχει εξαγγελθεί στις 3/9/2018, βασικό στοιχείο της οποίας είναι οι τέσσερις Ομάδες Προσανατολισμού με κοινό εξεταζόμενο εξάωρο μάθημα σε όλες τα Νέα Ελληνικά, και τρία εξεταζόμενα εξάωρα μαθήματα σε κάθε Ομάδα (Αρχαία Ελληνικά, Ιστορία, Κοινωνιολογία, Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία, Βιολογία, Πληροφορική, Αρχές Οικονομικής Θεωρίας). Επιπλέον, τα Προγράμματα Σπουδών συμπληρώνονται με την Φυσική Αγωγή (2 ώρες), τα Θρησκευτικά (1 ώρα) και μαθήματα επιλογής (ένα μάθημα 2 ωρών) (ξένες γλώσσες και σχέδιο).
  2. Τα Προγράμματα Σπουδών αποσκοπούν στην εξασφάλιση της δυνατότητας των εκπαιδευτικών να σχεδιάζουν τα μαθήματα και να επιτελούν το έργο τους στην τάξη με άνεση χρόνου. Για τον λόγο αυτόν, η γενναία αύξηση των ωρών διδασκαλίας των εξεταζόμενων μαθημάτων συνοδεύεται από μία προσεκτική και λελογισμένη αύξηση της ύλης.
  3. Τα προγράμματα που δημοσιοποιούνται έχουν σχεδιαστεί για να εξασφαλίσουν την ομαλή μετάβαση μαθητών και εκπαιδευτικών στη νέα δομή, θα ισχύσουν, στη μορφή που προτείνονται, κατά το σχολικό έτος 2019-2020, υποστηρίζονται δε από τα διαθέσιμα σχολικά εγχειρίδια.
  4. Ο καθορισμός της διδακτέας και εξεταστέας ύλης και οι σχετικές οδηγίες θα ακολουθήσουν.

ΓΙΑ ΟΛΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ: http://iep.edu.gr/el/deltia-typou-genika/programmata-spoudon-g-lykeiou-protasi-iep



Λήψη αρχείου

 

Συνέχεια ανάγνωσης

Φεβ 07 2019

9 διδάγματα μη βίας και αγάπης από τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ – Liberal

Ζούμε σε περίεργους καιρούς. Επιτέλους καταλαβαίνω τι εννοούσε ο Ντίκενς όταν έγραφε στην Ιστορία Δύο Πόλεων: «Ήταν οι καλύτεροι καιροί, ήταν οι χειρότεροι καιροί. Ήταν η εποχή της σοφίας, ήταν εποχή της ανοησίας. Ήταν ο αιώνας της πίστης, ήταν ο αιώνας τ

Πηγή: 9 διδάγματα μη βίας και αγάπης από τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ – Liberal

Φεβ 07 2019

Λαϊκισμός και ψευδολογία

Οι λαϊκιστές πολιτικοί έχουν στενή σχέση με το ψέμα. Δεν θα ήταν υπερβολή να υποστηρίξει κανείς ότι είναι το κοινό γνώρισμα του λαϊκιστικού πολιτικού λόγου. Ο λαϊκιστής πολιτικός ηγέτης ψεύδεται συστηματικά και όχι περιστασιακά. bΓράφει ο Δημήτρης Δημητράκος./b

Πηγή: Λαϊκισμός και ψευδολογία

Φεβ 02 2019

Θέμης Μαρίνος, ο D/H 399 της SOE

ΕΛΛΑΔΑ 31.12.2018

ΠΕΤΡΟΣ ΣΤ. ΜΑΚΡΗΣ-ΣΤΑΪΚΟΣ*

3012istoria_3

Ο Θέμης Μαρίνος (κέντρο) με μέλη της αποστολής της SOE στα Θεοδώριανα Αρτας, τον Μάιο του 1943. Ακρη δεξιά, ο Κρις Γούντχαουζ

 

 

 

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ:Ιστορία

Τον Θέμη Μαρίνο είχα την τύχη και τη χαρά να τον γνωρίσω στα γραφεία της «Εταιρείας Μελέτης Ελληνικής Ιστορίας» (ΕΜΕΙΣ), όταν αμφότεροι ήμασταν μέλη του διοικητικού συμβουλίου της, αργότερα δε τον είχα συναντήσει σε διάφορες εκδηλώσεις. Με είχε εντυπωσιάσει η σεμνότητά του, ενώ υπήρξε πάντα πρόθυμος να απαντήσει στις ερωτήσεις μου για ιστορικά θέματα. Τα όσα ακολουθούν αποτελούν απότιση τιμής στη μνήμη του.

3012istoria_main

Η κατεστραμμένη γέφυρα του Γοργοποτάμου. Στην επιχείρηση ανατίναξής της, στις 25 Νοεμβρίου του 1942, μετείχε ο Θέμης Μαρίνος

Η Ιστορία της Κατοχής στην Ελλάδα δεν αποτελεί μονοσήμαντη αφήγηση. Κάτι τέτοιο ισχύει μόνον για τους δογματικούς και τους αφελείς. Πρόκειται, αντίθετα, για ένα ιστορικό φαινόμενο με διάφορες συνιστώσες και, συχνά μεταβαλλόμενες, παραμέτρους. Εδώ θα ασχοληθώ κυρίως με τη βρετανική κυβέρνηση και τις μυστικές της υπηρεσίες, ιδίως δε με εκείνες που ιδρύθηκαν για τις ανάγκες του πολέμου.

Η προσάρτηση της Αυστρίας στη χιτλερική Γερμανία, τον Μάρτιο του 1938, οδηγεί τη SIS (Secret Intelligence Service) στην ίδρυση μιας νέας μυστικής υπηρεσίας, της Section D. Σκοπός της είναι η πρόκληση της οικονομικής κατάρρευσης του εχθρού, με δολιοφθορές, ανορθόδοξο πόλεμο, εργατικές αναταραχές, πληθωρισμό κ.ά. Την ίδια περίπου εποχή, το War Office (υπουργείο Πολέμου) δημιουργεί και αυτό μία υπηρεσία ανορθόδοξου πολέμου και ανταρτοπολέμου που θα λάβει το παραπλανητικό όνομα Military Intelligence (Research) MI (R).

Ο Θέμης Μαρίνος  (δεύτερος από δεξιά) στην παρουσίαση του βιβλίου «Ο Αγγλος Πρόξενος» του Πέτρου Μακρή-Στάικου το 2011. Αριστερά, ο Κωστής Στεφανόπουλος και ανάμεσά τους ο αντιστασιακός Ρήγας Δ. Ρηγόπουλος.

Στις 14 Ιουνίου του 1940 οι Γερμανοί μπαίνουν στο Παρίσι και οι εξελίξεις γίνονται ραγδαίες. Η Section D, η MI (R) και το λεγόμενο Electra House, δηλαδή η υπηρεσία «μαύρης» προπαγάνδας, συγχωνεύονται και αποτελούν πλέον την Special Operations Executive (SOE-Υπηρεσία Ειδικών Επιχειρήσεων). Η Μ. Βρετανία της εποχής κυβερνάται από κυβέρνηση συνεργασίας Συντηρητικών και Εργατικών. Ο Συντηρητικός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσώρτσιλ αναγκάζεται να κάνει μεγάλες υποχωρήσεις απέναντι στους Εργατικούς, ιδίως όσον αφορά τη στελέχωση και τον έλεγχο της νέας παραστρατιωτικής υπηρεσίας. Η SOE ιδρύεται στις 16 Ιουλίου του 1940 και υπάγεται αμέσως στο νεοσύστατο υπουργείο Οικονομικού Πολέμου (Ministry of Economic Warfare-MEW), με υπουργό τον καθηγητή στο London School of Economics και βουλευτή του Εργατικού Κόμματος, Χιου Ντόλτον, που είναι φανατικός αριστερός. Σε σημείωμα, εξάλλου, του Τσώρτσιλ προς τον προκάτοχό του στην πρωθυπουργία, Νέβιλ Τσάμπερλεν, αναφέρει πως (όπως έχει αποφασιστεί) η βρετανική επίθεση κατά της γερμανικής κυριαρχίας πρέπει αναγκαστικά να στηριχθεί σε «αριστερά επαναστατικά κινήματα». (Βλ. TNA CAB 101/240/2, σελ. 15). Η τοποθέτηση αυτή, αργότερα θα εξελιχθεί στη λεγόμενη «διττή» βρετανική πολιτική απέναντι στην Ελλάδα.

Δεν είναι γνωστό το πότε ο Θέμης Μαρίνος εντάχθηκε στη SOE. Γεγονός είναι, πάντως, ότι εκεί του δόθηκαν ο κωδικός αριθμός D/H 399 και το κωδικό όνομα «Themi». Γεγονός είναι, επίσης, ότι υπήρξε απόφοιτος του Κέντρου Ειδικής Εκπαιδεύσεως (STC) της SOE. Η σχολή λειτουργούσε σε έναν λόφο πάνω από τη Χάιφα. Εκτός από τα θεωρητικά μαθήματα, οι φοιτούντες εκεί εκπαιδεύονταν στην πτώση με αλεξίπτωτο αλλά και σε μεθόδους ανορθόδοξου πολέμου. Ενα από τα πλέον ανατριχιαστικά –και ευρύτερα άγνωστα– μαθήματα, ήταν η θανάτωση κάποιου, με τα δύο μεγάλα δάκτυλα του ενός χεριού βαθιά μέσα στα μάτια του.

Ο Bollo, ο Ρόμελ, ο Ζέρβας και οι δισταγμοί του Βελουχιώτη

Τον Αύγουστο του 1942, επικεφαλής της SOE Καΐρου τοποθετείται ο Λόρδος Γκλένκονερ και εκείνος προσλαμβάνει ως αρχηγό του επιτελείου του, τον μετέπειτα ταξίαρχο Κλίβελαντ Μέργουιν Κιμπλ, ή «Bollo», έναν χολερικό και –λόγω φυσικών και επαγγελματικών μειονεκτημάτων– συμπλεγματικό άνθρωπο. Ομως ο Κιμπλ διαθέτει ένα κρυφό πλεονέκτημα:

Είναι ο μοναδικός αξιωματικός της SOE που, λόγω της προηγούμενης θέσης του, έχει πρόσβαση στο Ultra (τα προϊόντα της αποκρυπτογράφησης των κωδικοποιημένων επικοινωνιών των δυνάμεων του άξονα) και στα σήματα του στρατάρχη Ερβιν Ρόμελ, από και προς το Βερολίνο και τη Ρώμη, που έχουν υποκλαπεί μέσω αυτού. Ετσι γνωρίζει ότι από τα τέλη Αυγούστου του 1942 το Afrika Korps δεν εφοδιάζεται πλέον από την Ελλάδα, μέσω της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης-Αθηνών-Πειραιώς, αλλά σχεδόν αποκλειστικά από την Ιταλία, είτε απευθείας είτε μέσω Κρήτης (βλ. ενδεικτικά, TNA HW 1/1139, F. H. Hinsley κ.α., British Intelligence in the Second World War, τόμ. 2, σελ. 407 και εξ., Andreas Hillgruber στο Oberkommando der Ehermacht Kriegstagebuch, ημιτ. Ι, σελ. 141, M.R.D. Foot, SOE, σελ. 234).


Ο Θέμης Μαρίνος, εκπαιδευτής στο στρατόπεδο της SOE, στη Χάιφα, το 1941.

Στις 15 Σεπτεμβρίου του 1942, ο στρατάρχης Χάρολντ Αλεξάντερ καλεί τον Γκλένκονερ και, ενόψει της επικείμενης μάχης του Ελ Αλαμέιν, του ζητάει το άμεσο και όσο το δυνατόν πιο ισχυρό πλήγμα κατά των γραμμών εφοδιασμού του εχθρού, στην Ελλάδα και στην Κρήτη. Ετσι ο Κιμπλ, παρ’ όλον ότι γνωρίζει την αλήθεια, διοργανώνει την επιχείρηση Harling, έχει ως σκοπό την ανατίναξη μιας από τις τρεις σιδηροδρομικές γέφυρες, εκείνες του Ασωπού, της Παπαδιάς και του Γοργοποτάμου. Ρώτησα κάποτε τον Θέμη Μαρίνο, αν γνώριζε τα παραπάνω. Εκνευρίστηκε και μου απάντησε: «Για το Ελ Αλαμέιν τα μάθαμε μετά!». Οσο για το τι επεδίωκε ο Κιμπλ με την ανατίναξη, οι σκοποί του ήταν δύο: Πρώτον να ικανοποιήσει την προσωπική του φιλοδοξία και δεύτερον να δικαιολογήσει τις πολλές χιλιάδες χρυσές λίρες που είχαν δοθεί στο ΚΚΕ, στο ΕΑΜ και στον ΕΛΑΣ, χωρίς κάποιο εμφανές αποτέλεσμα (βλ. Foot, όπ.π., και TNA FO 371/37201/R 654).

Οπως είναι γνωστό, η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου έγινε στις 25 Νοεμβρίου του 1942, όταν πλέον ο Ρόμελ είχε συντριβεί στο Ελ Αλαμέιν. Οπως επίσης είναι γνωστό, η καθυστέρηση είχε ως αιτία τον δισταγμό του Αρη Βελουχιώτη να παραβεί τη «γραμμή» του ΚΚΕ για τη μη συνεργασία, οποιασδήποτε μορφής, με τους Βρετανούς. Τελικά ο φόβος του ότι ο Ζέρβας θα καρπωθεί όλη τη δόξα για την ανατίναξη θα τον κάνει να παραβεί την «γραμμή», αγνοώντας τον κίνδυνο να υποστεί τις κομματικές συνέπειες.

Αν και «φάρσα» του Κιμπλ, ο Γοργοπόταμος είχε δύο σοβαρότατες συνέπειες για τα ελληνικά πράγματα. Η πρώτη συνίσταται στη ριζική μεταβολή της πολιτικής και των σχεδίων για το αντάρτικο, για το οποίο αποφασίζεται η ενίσχυση και η ανάπτυξή του, για την πραγματοποίηση εκτεταμένων δολιοφθορών κατά του εχθρού. Ετσι, ενώ αρχικά είχε δοθεί η εντολή να επιστρέψουν τα μέλη της αποστολής Harling εκτός από τον Κρις Γούντχαουζ και τον Θέμη Μαρίνο που θα παρέμεναν στην Ελλάδα μαζί με δύο ασυρματιστές, σε λίγο αυτή ανακαλείται και όταν οι υπόλοιποι επιστρέφουν, σχηματίζεται η British Military Mission (BMM), ή Βρετανική Στρατιωτική Αποστολή (ΒΣΑ), που θα δράσει μέχρι το 1944.

Ο Γοργοπόταμος είχε, επίσης, ως αποτέλεσμα τη ραγδαία ανάπτυξη του ανταρτικού κινήματος και ιδίως του ΕΛΑΣ. Η βρετανική παρουσία και το αίσθημα ασφαλείας που αυτή προκαλούσε, συνετέλεσαν τα μέγιστα στο γεγονός αυτό. Σε ήσσονα βαθμό, επίσης, συνετέλεσε και η πείνα στην Αθήνα τον τραγικό χειμώνα του 1941-1942. Δυστυχώς για τον τόπο μας η, μέχρι τα τέλη του 1943, πάσης φύσεως ενίσχυση του ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ από την SOE Καΐρου, ενώ αυτή γνώριζε τον κίνδυνο που αποτελούσαν για την Ελλάδα, είχε ως συνέπεια έναν πρώτο εμφύλιο πόλεμο και χιλιάδες νεκρούς μέχρι την Απελευθέρωση. Πριν από χρόνια, μιλούσα με τον Θέμη σε μια συγκέντρωση. Σε λίγο, κάποιος που με είχε δει, με πλησίασε και μου είπε: «Τρεις άνθρωποι έσωσαν την Ελλάδα τα χρόνια εκείνα. Ο Κρις Γούντχαους, ο Νίκολας Χάμοντ και ο Θέμης Μαρίνος. Και οι τρεις αγνόησαν εντολές και οδηγίες της SOE…».

* Ο κ. Πέτρος Στ. Μακρής-Στάικος είναι ιστορικός ερευνητής, συγγραφέας.

Φεβ 02 2019

Ο ρόλος της Εκκλησίας στο σημερινό κράτος

Γιάννης Μαρίνος

2 Ιανουαρίου 2019, 07:29 ΤΟ ΒΗΜΑ

Ο συνδυασμός της αξιέπαινης πρωτοβουλίας για την αξιοποίηση της εκκλησιαστικής περιουσίας με την πονηρή ιδέα της κυβερνητικής πλευράς να αποβληθούν από τις δημοσιοϋπαλληλικές τάξεις οι κληρικοί προκειμένου να γίνουν 8.000 προσλήψεις νέων δημοσίων υπαλλήλων κατέληξε αναπόφευκτα σε Βατερλό. Ανοιξε όμως θυελλώδεις συζητήσεις για τις σχέσεις των δύο πλευρών. Πυριφλεγείς τοποθετήσεις ορισμένων ιεραρχών ανακινούν εκ νέου και τον προβληματισμό κατά πόσον οι εκπρόσωποι μιας θρησκείας δικαιούνται να ασκούν κριτική για τα έργα και τις ημέρες της κρατικής εξουσίας και όχι μόνο σε ό,τι αφορά θέματα που άπτονται των εκκλησιαστικών πραγμάτων. Για τους μουσουλμάνους αυτό θεωρείται αυτονόητο δικαίωμα παρεχόμενο από το Κοράνι.

Για τη χριστιανική εκκλησία παραμένει πάντα το ερώτημα: δικαιούται, και ακόμη περισσότερο υποχρεούται, η Εκκλησία να ασκεί κριτική στην κρατική εξουσία, όταν η τελευταία παραβιάζει τις θεϊκές εντολές, όταν ποδοπατεί την ηθική και το δίκαιο, όταν οι αδύνατοι παραμερίζονται χάριν των ισχυρών, όταν κατά τη χριστιανική θρησκεία είναι αμαρτωλή η συμπεριφορά των κρατικών αρχόντων;

Οι βασικές αρχές του λαϊκού κράτους το αποκρούουν και οι αρχές της διάκρισης των εξουσιών επίσης. Επικαλούνται συχνά τη μοναδική υπέρ της άποψης αυτής φράση από τη διδασκαλία του Χριστού «Απόδοτε τα του Καίσαρος τω Καίσαρι και τα του Θεού τω Θεώ». Θεμελιώνουν το απαράδεκτο της εκκλησιαστικής κριτικής απέναντι στην κρατική πρακτική κυρίως στις βασικές αρχές της δημοκρατίας κατά τις οποίες ο λαός εκλέγει αυτούς που τον κυβερνούν και σε ουδένα άλλον πλην του λαού και των λοιπών θεσμικών οργάνων επιτρέπεται να επικρίνει και να αμφισβητεί το έργο τους.

Δεν νομιμοποιείται – λένε – σε αυτό η εκ μέρους της Εκκλησίας κριτική και η αντίστασή της στην κρατική εξουσία ταυτίζεται με την εισπήδηση σε αλλότρια έργα. Ετσι – λένε – προκύπτει ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός και τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν εν ονόματι του Θεού και της θρησκείας. Επειδή σύμφωνα με τις κατοχυρωμένες αρχές της δημοκρατίας, η ελευθερία της γνώμης είναι δικαίωμα και του τελευταίου των πολιτών, η υποδεικνυομένη εξαίρεση της Εκκλησίας από το δικαίωμα αυτό εξηγείται μάλλον από τη δύναμη της επιρροής που διαθέτει και τους κινδύνους που συνεπάγεται αυτό για το πολιτικό σύστημα και ιδιαίτερα για τα επικρινόμενα πρόσωπα.

Ομολογώ ότι δεν έχω μελετήσει θεολογικά και εις βάθος το θέμα. Ούτε τολμώ να πιστεύω ότι μπορώ να προτείνω τη χριστιανικότερη εκδοχή της ορθότερης συμπεριφοράς. Πολύ περισσότερο, που από τα ιερά κείμενα ενίοτε προκύπτουν αντιφάσεις, ως π.χ. η διδασκαλία του Χριστού περί ειρήνης, η προτροπή να αγαπάμε και τους εχθρούς μας και να προσφέρουμε και την άλλη παριάν μας για ράπισμα, ενώ ταυτόχρονα σε άλλη ευαγγελική αναφορά ο Χριστός δηλώνει ότι δεν έφερε την ειρήνην αλλά μάχαιραν.

Στην Ελλάδα επί δεκαετίες απασχολεί σχεδόν τους πάντες αν η Εκκλησία καλώς ασκεί κριτική στην πολιτεία, ενώ άλλοι επικρίνουν την εκκλησία για το ακριβώς αντίθετο. Επειδή π.χ. συχνά αποφεύγει να κρίνει τους εγκληματούντες άρχοντες. Και εδώ η αντίφαση είναι προφανής. Ιδίως όταν και οι δύο απόψεις διατυπώνονται ενίοτε από τους ίδιους σχολιαστές ανάλογα με τις δυστυχώς συχνά μονομερείς ευαισθησίες τους, που δείχνουν να έχουν σχέση με πολιτική σκοπιμότητα και λιγότερο με γνήσια δημοκρατικότητα. Θα αποτολμήσω μερικές αναφορές από την ιστορία και τη διδασκαλία του χριστιανισμού από την αφετηρία του έως σήμερα.

Θα ξεκινήσω από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή, ο οποίος ήρθε σε ευθεία σύγκρουση με την τότε κρατική εξουσία, η οποία ασκείτο από τον βασιλιά Ηρώδη και την οικογένειά του. Στα κείμενά του στηλίτευε την αμαρτωλή συμπεριφορά αυτού και της συζύγου του Ηρωδιάδας με κατάληξη να συλληφθεί και να αποκεφαλιστεί. Από θρησκευτικής πλευράς κακώς έκανε αυτή την κριτική; Θα έπρεπε να αφήσει τα του Καίσαρος τω Καίσαρι; Και καλώς κάνουν οι σημερινοί κληρικοί που αποφεύγουν να καταδικάζουν αμαρτωλές συμπεριφορές των συγχρόνων αρχόντων;

Αλλά και ο Χριστός, πέρα από τα όσα με ποικίλους τρόπους ανέλυε για να πείσει ότι είναι ο αναμενόμενος μεσσίας, κατά τα άλλα ολόκληρη σχεδόν η διδασκαλία του περιείχε κοινωνική κριτική και ασταμάτητη καταδίκη των ασκούντων την εξουσία επί του εβραϊκού ποιμνίου τους. Δηλαδή τους γραμματείς και φαρισαίους που δεν ήταν μόνο θρησκευτικοί αλλά και πολιτικοί ηγέτες του λαού τους.

 

Συνέχεια ανάγνωσης

Όροι χρήσης blogs.sch.gr | Δήλωση προσβασιμότητας
Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
Αντίθεση
Accessibility by WAH