Στα πλαίσια του ευρωπαϊκού eTwinning έργου ” Grandparents in the classroom: Learning from each other” που στήνει διαγενεακές γέφυρες, πραγματοποιήσαμε ένα ξεχωριστό εργαστήριο αφιερωμένο στη λαϊκή παράδοση και τη μνήμη των παλαιότερων γενεών. Οι προετοιμασίες μας για τον εορτασμό της εθνικής επετείου της 25ης Μαρτίου όπου δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο στοιχείο της λαϊκής παράδοσης μέσα από τη γνωριμία των παιδιών με παραδοσιακές στολές, τραγούδια και χορούς, αποτελούν μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία οι μαθητές/τριες να γνωρίσουν χρηστικά αντικείμενα μιας άλλης εποχής , πολύ διαφορετικής από αυτή που μεγαλώνουν σήμερα. Γιαγιάδες των μαθητών/τριών ( βέβαια και γονείς) ήταν καλεσμένοι σε ένα απογευματινό εργαστήρι όπου μαζί με τα εγγόνια τους παρουσίασαν αυθεντικά αντικείμενα της καθημερινής ζωής περασμένων χρόνων, όπως μια χειροκίνητη κρεατομηχανή ηλικίας άνω των 100 ετών, χειροποίητη υφαντή κουβέρτα, ένα χαλκινο μπρίκι καφέ, χάλκινα γουδιά , πλεκτά σεμεδάκια , μια κεντητή μαξιλαροθήκη, χάλκινα πιάτα τοίχου με σχέδια εμπνευσμένα από την αιγυπτική ιστορία, ένα χειροποίητο κάδρο με φτερά πεταλούδας, μια παραδοσιακή στολή από φωτογραφία.
Οι μαθητές γνώρισαν από κοντά τη λαϊκή τέχνη και τον παραδοσιακό τρόπο ζωής, ανακαλύπτοντας πώς οι άνθρωποι δημιουργούσαν και χρησιμοποιούσαν αντικείμενα με τα χέρια τους, δίνοντας αξία στη λειτουργικότητα αλλά και στην αισθητική. Η δράση αποτέλεσε μια ουσιαστική γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα στις γενιές, γεμάτη ιστορίες, εμπειρίες και ζωντανές αναμνήσεις.
Με όλα αυτά τα αντικείμενα φτιάξαμε μια μικρή “γωνιά λαϊκής παράδοσης”
Στη συνέχεια, σε συνεργασία με τις γιαγιάδες και τους γονείς , τα παιδιά επέλεξαν και χρωμάτισαν διάφορα σχέδια παραδοσιακών μοτίβων που τα κόλλησαν σε χάρτινα πιάτα και σε επόμενο χρόνο, τα στόλισαν με πολύχρωμες πινελιές.
Στην Ελλάδα τα διακοσμητικά πιάτα τοίχου εμφανίζονται σε πολλές περιοχές, κυρίως ως μέρος της λαϊκής διακόσμησης του σπιτιού, ιδιαίτερα από τον 19ο και τον 20ό αιώνα. Τοποθετούνταν συνήθως στο «καλό δωμάτιο» ή στο σαλόνι και αποτελούσαν ένδειξη καλαισθησίας και φιλοξενίας. Ορισμένες περιοχές όπου η παράδοση αυτή ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη είναι οι εξής:
Νησιά του Αιγαίου (: Στα νησιώτικα σπίτια συχνά κρεμούσαν κεραμικά πιάτα με φυτικά μοτίβα, πουλιά ή γεωμετρικά σχέδια. Η διακόσμηση αυτή συνδεόταν με την τοπική κεραμική και τη θαλασσινή κουλτούρα.
Κρήτη: Στα παραδοσιακά κρητικά σπίτια υπήρχε έντονη διακοσμητική παράδοση με κεραμικά αντικείμενα, πιάτα και πιατέλες, τα οποία τοποθετούνταν σε τοίχους ή ράφια ως μέρος της οικιακής αισθητικής.
Πελοπόννησος και Στερεά Ελλάδα: Σε πολλά αγροτικά σπίτια κρεμούσαν πιάτα με λαϊκές παραστάσεις, λουλούδια ή ιστορικά θέματα, ιδιαίτερα μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους, όταν εμφανίστηκαν και πιάτα με μορφές αγωνιστών.
Μακεδονία και Ήπειρος: Στις περιοχές αυτές, τα διακοσμητικά πιάτα συνδυάζονταν με άλλα στοιχεία λαϊκής τέχνης, όπως κεντήματα, υφαντά και ξυλόγλυπτα, δημιουργώντας ένα πλούσιο διακοσμητικό περιβάλλον στο σπίτι.
Συνολικά, τα διακοσμητικά πιάτα τοίχου δεν ανήκουν σε μία μόνο περιοχή αλλά αποτελούν μέρος της ευρύτερης ελληνικής λαϊκής παράδοσης, καθώς χρησιμοποιούνταν σε πολλά μέρη της χώρας για να εκφράσουν την αγάπη για την ομορφιά, τη φύση και την ιστορία.
