Απρ 23 2023
Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας των Α’, Β’ και Γ’ τάξεων Γυμνασίου.
https://www.esos.gr/arthra/82680/programma-spoydon-arhaias-ellinikis-glossas-kai-grammateias-ton-avkai-g-taxeon
Σεπ 11 2022
Οδηγίες για τη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο για το σχολικό έτος 2022-23
https://dide-new.flo.sch.gr/odigies-didaskalias-kai-didaktea-yli-ton-mathimaton-sto-gymnasio-gia-to-2022-2023/
Α. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Β. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
Γ. ΙΣΤΟΡΙΑ
Ιαν 11 2026
Σώμα, ψυχική υγεία και social media
Η διαδικτυακή αναπαραγωγή έμφυλων στερεοτύπων ενισχύει τις προσδοκίες που επιβάλλονται στις γυναίκες, επηρεάζοντας την ψυχική υγεία και την αυτοεικόνα κυρίως των ευάλωτων νεαρών κοριτσιών
Αν και ο σεξισμός και τα έμφυλα στερεότυπα δεν γεννήθηκαν με την ψηφιακή τεχνολογία, οι αλγόριθμοι των μέσων κοινωνικής δικτύωσης προσφέρουν γόνιμο έδαφος για την αναπαραγωγή και τον πολλαπλασιασμό τους.
Ιδιαίτερα μέσα από τον τρόπο που οι νέοι δημιουργούν, μοιράζονται και ερμηνεύουν εικόνες του σώματός τους στα κοινωνικά δίκτυα, καθίσταται φανερό ότι τα παλιά έμφυλα στερεότυπα όχι μόνο επιβιώνουν, αλλά προσαρμόζονται στο νέο ψηφιακό περιβάλλον.
Στο προσκήνιο σταθερά και διαχρονικά το εκτεθειμένο γυναικείο σώμα το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο μειωτικών χαρακτηρισμών περί σεξουαλικής ελευθεριότητας και παρέκκλισης, την ώρα που το ανδρικό σώμα απλώς προβάλλεται ως φυσιολογικό ή ηρωικό.
Πολλές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αποδίδουν κυρίως στα νεαρά κορίτσια συγκεκριμένους κοινωνικούς ρόλους, ικανότητες και χαρακτηριστικά προσωπικότητας, τα οποία συνδέονται με ό,τι θεωρείται παραδοσιακά «γυναικείο».
Προβάλλονται πρότυπα όπως η «συναισθηματική», η «συγκρατημένη και ήρεμη», η «κούκλα» ή η «σαγηνεύτρα». Στα προβαλλόμενα καλλιτεχνικά βίντεο, οι σεξουαλικοποιημένοι χαρακτήρες είναι σχεδόν αποκλειστικά νεαρά κορίτσια, των οποίων το σώμα αντικειμενοποιείται μέσω πλάνων κάμερας, ερωτικών κινήσεων και προκλητικών στάσεων.
Στην ίδια λογική, σύντομα βίντεο που συνδυάζουν ελκυστική μουσική, σαγηνευτικά φίλτρα και ιστορίες σωματικής μεταμόρφωσης («πριν» / «μετά») παροτρύνουν τις νέες γυναίκες να μειώσουν την πρόσληψη τροφής ή ακόμη και να λιμοκτονήσουν, προκειμένου να προσεγγίσουν τα κυρίαρχα αισθητικά πρότυπα.
Οι πρακτικές αυτές προωθούν το πρότυπο της γυναίκας που οφείλει να φαίνεται και να συμπεριφέρεται με συγκεκριμένο, αισθησιακό τρόπο, προκειμένου να είναι κοινωνικά αποδεκτή και ελκυστική, ενισχύοντας έτσι την εικόνα της ως αντικειμένου του βλέμματος.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το σώμα μιας γυναίκας, ή μέρη αυτού και οι σεξουαλικές του λειτουργίες, αποσπώνται από το πρόσωπο και τις ικανότητές της, υποβιβάζονται στο καθεστώς απλών εργαλείων ή θεωρούνται επαρκή για να την εκπροσωπούν. Ετσι, η γυναίκα αντικειμενοποιείται, αντιμετωπίζεται δηλαδή ως σώμα και, ειδικότερα, ως σώμα που υπάρχει για τη χρήση και την απόλαυση των άλλων (B.L. Fredrickson, T. Roberts, Objectification Theory).
Η διαδικτυακή αυτή αναπαραγωγή έμφυλων στερεοτύπων ενισχύει τις προσδοκίες που επιβάλλονται στις γυναίκες, επηρεάζοντας την ψυχική υγεία και την αυτοεικόνα κυρίως των ευάλωτων νεαρών κοριτσιών, τα οποία βρίσκονται υπό συνεχή πίεση να ανταποκρίνονται στα αισθητικά πρότυπα που επιβάλλουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το φαινόμενο συνδέεται με τη λεγόμενη Snapchat Dysmorphia, κατά την οποία τα νεαρά άτομα επιδιώκουν να προσεγγίσουν ψηφιακά επεξεργασμένες ή «βελτιωμένες» εκδοχές του εαυτού τους μέσω φίλτρων εφαρμογών όπως το Snapchat, το Instagram ή το TikTok.
Επιπλέον, τα κορίτσια καθίστανται ιδιαίτερα ευάλωτα σε μορφές έμφυλου διαδικτυακού στιγματισμού, όπως το body shaming (κριτική ή χλευασμός της φυσικής τους εμφάνισης), το slut shaming (επικριτική στάση ή απαξίωση γυναικών ως «ανήθικων» ή «προκλητικών», όταν παρεκκλίνουν από παραδοσιακά ενδυματολογικά ή συμπεριφορικά πρότυπα) και το revenge porn (μη συναινετική δημοσιοποίηση προσωπικού σεξουαλικού περιεχομένου).
Οι νεαρές γυναίκες τείνουν να εσωτερικεύουν την οπτική του «εξωτερικού παρατηρητή» (body surveillance), αντιλαμβανόμενες τον εαυτό τους μέσα από το βλέμμα των άλλων.
Η υπερβολική έμφαση στην εξωτερική τους εικόνα (αυτοαντικειμενοποίηση: το ίδιο το άτομο αποδίδει υπερβολική σημασία στο σώμα και την εξωτερική του εμφάνιση, σε σχέση με άλλες πτυχές της ταυτότητάς του, γεγονός που οδηγεί και σε μια μορφή αυτο-επιτήρησης, self-surveillance) μπορεί να οδηγήσει σε ψυχολογική δυσφορία και χαμηλή αυτοεκτίμηση, ενώ ταυτόχρονα οι ίδιες οι νεαρές γυναίκες συχνά επικρίνονται άδικα για «ναρκισσισμό» ή «ματαιοδοξία», καθώς η συμπεριφορά τους δεν είναι εκούσια και συνειδητή, αλλά διαμορφώνεται μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο που τις εξαναγκάζει να συμμορφώνονται με επιβαλλόμενα πρότυπα γυναικείας ελκυστικότητας και αποδοχής.
Η λειτουργία των αλγορίθμων που χρησιμοποιούν οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης ενισχύει το φαινόμενο αυτό, καθώς μέσω ενός «σπειροειδούς μηχανισμού» προτάσεων, ανατροφοδοτούν το ενδιαφέρον των χρηστών και διαιωνίζουν στερεοτυπικές αναπαραστάσεις του φύλου και της εμφάνισης.
Ο κίνδυνος αυτός είναι ιδιαίτερα έντονος κατά την εφηβεία, όταν η συνεχής αξιολόγηση μέσω σχολίων και «likes» συνδυάζεται με την έντονη κοινωνικοποίηση του φύλου, δηλαδή με κοινωνικές νόρμες που αποδίδουν υπερβολική σημασία στην εμφάνιση γυναικών και κοριτσιών, καθώς και με την υψηλή ανάγκη για αποδοχή και επιβεβαίωση από τους συνομηλίκους.
Ολα τα παραπάνω πρότυπα και πρακτικές εδραιώνουν μηχανισμούς πειθάρχησης και ελέγχου της γυναικείας αμφίεσης, συμπεριφοράς και σεξουαλικότητας, βασισμένους σε αντιλήψεις περί «αποκλίνουσας» συμπεριφοράς (συμπεριφορά που αποκλίνει από τις κοινωνικά κατασκευασμένες «κανονικότητες» σχετικά με το φύλο και τη σεξουαλικότητα).
Κατά συνέπεια, τα κορίτσια επανεξετάζουν διαρκώς την ψηφιακή τους παρουσία, καθώς αντιμετωπίζουν δυσανάλογα πιο αρνητικές κοινωνικές συνέπειες σε σχέση με τα αγόρια, τα οποία συχνά θεωρούνται εκ φύσεως κυρίαρχα ή «αρπακτικά».
Παράλληλα, ο σεξισμός και ο μισογυνισμός εμφανίζονται ως κοινωνικά κανονικοποιημένες στάσεις και συμπεριφορές μεταξύ των νέων (σεξιστικές προσβολές, μισογυνικά σχόλια, σεξουαλική παρενόχληση, ενδοοικογενειακή βία, κουλτούρα βιασμού κ.λπ.), εισχωρώντας στις καθημερινές τους συναναστροφές και διαμορφώνοντας την αντίληψη του «φυσιολογικού».
Ασφαλώς, όλα τα νεαρά κορίτσια δεν βιώνουν με τον ίδιο τρόπο τις επιπτώσεις της παθητικής χρήσης των μέσων, αφού κάποια από αυτά αποδεικνύονται πιο ευάλωτα στη διαδικτυακή αρνητική επίδραση, ενώ παραμένει επίσης ασαφές αν οι ψυχολογικές δυσκολίες προηγούνται ή αποτελούν συνέπεια της υπερβολικής χρήσης του δικτύου. Παράγοντες όπως η εκπαίδευση, η αυτοεκτίμηση, οι κοινωνικοπολιτισμικές αντιλήψεις για τους ρόλους των φύλων, η παθητική ή ενεργητική εμπλοκή στα κοινωνικά δίκτυα, η «παιδεία στα μέσα» (Media Literacy), οι συγκεκριμένοι ιστότοποι που επισκέπτονται, η οικογένεια κ.ά. επηρεάζουν καθοριστικά τον βαθμό και τον τρόπο με τον οποίο τα νεαρά κορίτσια μαθαίνουν να αυτοπειθαρχούν σύμφωνα με κοινωνικά επιβεβλημένες και επιβαλλόμενες αισθητικές προσδοκίες.
Ο κ. Ηλίας Μαδεμλής είναι διδάκτωρ Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Paris VIII.
Ιαν 11 2026
Νίκος Εγγονόπουλος: Ο μείζων Ελληνας υπερρεαλιστής καλλιτέχνης
Ο Νίκος Εγγονόπουλος άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα τόσο στην ποίηση όσο και στην εικαστική δημιουργία
7′ 32″ χρόνος ανάγνωσης
O Nίκος Eγγονόπουλος (δεξιά), ο Oδυσσέας Eλύτης (αριστερά) και ο Aνδρέας Eμπειρίκος, τον Nοέμβριο του 1964, κατά τη συνέντευξη Tύπου για τους δίσκους της σειράς «Oι ποιητές διαβάζουν το έργο τους».
Συμπληρώθηκαν σαράντα χρόνια από τον θάνατο του Νίκου Εγγονόπουλου (1907-1985), του μείζονος Νεοέλληνα υπερρεαλιστή καλλιτέχνη (ποιητή και ζωγράφου) που «ξεκίνησε αυγή –χαράματα– να κλέψει τ’ άστρα» και να συλλάβει «τα φευγαλέα οράματα/ της χαράς», «κοιτάζοντας/ ευλαβικά/ μέσα στα στρογγυλά/ μάτια/ των πουλιών». Το κατά πόσον το επέτυχε καταδεικνύεται στη ροή του χρόνου από την ένταση της ακτινοβολίας του έργου του στις επόμενες γενεές, από την αναπροσαρμογή της πολύμορφης, προκλητικά ετερόκλητης ποιητικής και εικαστικής γλώσσας του σε νέες ευαισθησίες και ιδέες. Η δημιουργική του εργασία παρουσιαζόταν στο εμβληματικό λογοτεχνικό περιοδικό «Τετράδιο» τον Απρίλιο 1945 ως εξής: «Εξαίρετος ζωγράφος και ποιητής. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη όπου και συμπλήρωσε τις γυμνασιακές του σπουδές. Σπούδασε στο εδώ Πολυτεχνείο. Υπήρξε μαθητής του Κωνσταντίνου Παρθένη, για τον οποίον εξακολούθησε πάντοτε να έχει βαθύτατο σεβασμό και αφοσίωση. Ανήκει στην ομάδα των υπερρεαλιστών. Μια άγνωστη εργασία του Εγγονοπούλου είναι η αγιογραφία. Πλήθος αγιογραφιών βρίσκονται σε διάφορες εκκλησίες της Αττικής, απ’ τις οποίες οι περισσότερες δεν έχουν την υπογραφή του» («Τετράδιο-Ιππόκαμπος», 13 Απρ. 1945, σ. 1). Εως τότε είχε εκδώσει τέσσερις ποιητικές συλλογές: «Μην ομιλείτε εις τον οδηγόν» (1938), «Τα κλειδοκύμβαλα της σιωπής» (1939), «Επτά ποιήματα» (1944), αλλά και τον «Μπολιβάρ», έργο εμβληματικό με αφετηρία τον πόλεμο του 1940-41 στο αλβανικό μέτωπο.
Από τον χλευασμό στον διθύραμβο
O Nίκος Εγγονόπουλος δημοσιεύει τα πρώτα του κείμενα τo 1938 στο περιοδικό «Ο Κύκλος» του Απόστολου Μελαχρινού και έως το 1939 εκδίδει τις δύο πρώτες ποιητικές συλλογές του. Τα ποιήματα αντιστοιχούν σε μια ριζοσπαστική έκφραση της υπερρεαλιστικής τεχνοτροπίας και εφαρμόζουν πολυεπίπεδα την υπερρεαλιστική αρχή της σύνδεσης δύο απομακρυσμένων πραγματικοτήτων. Η εκκεντρικότητα των ποιητικών εικόνων, δημοσιευμένων σ’ ένα περιβάλλον που πολύ λίγο έχει κατανοήσει τις ιδεολογικές ρήξεις τις οποίες επέφερε η γαλλική υπερρεαλιστική σκέψη, προκαλεί σκάνδαλο στην πνευματική ζωή του ελληνικού Μεσοπολέμου. Η κριτική πολλές φορές φτάνει στα όρια της παρωδίας, του χλευασμού και της λοιδορίας. Ετσι, όταν το 1939 πραγματοποιεί την πρώτη ατομική έκθεση του ζωγραφικού του έργου, πυροδοτείται θύελλα αγανάκτησης που έχει ως αποτέλεσμα μια γυναίκα να τρυπήσει με την ομπρέλα της έναν πίνακά του (Ι. Βουτσινάς, «Πώς βλέπει και πώς εικονίζει τη ζωή μας ο υπερρεαλισμός, όπως τον ερμηνεύει ένας εκπρόσωπός του. Μιλεί ο ζωγράφος Νίκος Εγγονόπουλος», «Η Βραδυνή», 3 Νοεμβρίου 1954).
Η ποιητική του Εγγονόπουλου θα γνωρίσει μια σημαντική στροφή με την έναρξη του πολέμου, που θα χαρακτηρίσει τη δεύτερη περίοδο του έργου του. Τον Ιανουάριο του 1941 επιστρατεύεται στο αλβανικό μέτωπο και τον στέλνουν στην πρώτη γραμμή, στη γραμμή πυρός. Τον χειμώνα του 1942 προς 1943, γράφει το ποίημα «Μπολιβάρ», το οποίο κυκλοφορεί αρχικά σε χειρόγραφα σε συγκεντρώσεις αντιστασιακού χαρακτήρα και εκδίδεται τον Σεπτέμβριο του 1944 από τις εκδόσεις Ικαρος. Το έργο αυτό ανοίγει τον δρόμο προς μια διθυραμβική κριτική, ανταποκρινόμενη στη διερώτησή του: «ν’ απελπίζουμαι που ίσαμε σήμερα δεν με κατάλαβε, δεν θέλησε, δεν μπόρεσε να καταλάβη τι λέω, κανείς;»
Ανάδειξη και δύο βραβεία ποίησης
Η τρίτη περίοδος της ποίησης του Νίκου Εγγονόπουλου ξεκινάει το 1946 και λήγει το 1958 με την απονομή του Πρώτου Βραβείου Ποίησης. Εδώ ανήκουν «Η επιστροφή των πουλιών» (1946), «Ελευσις» (1948), «Ατλαντικός» (1954) και «Εν Ανθηρώ Ελληνι Λόγω» (1957), συλλογή για την οποία παίρνει το βραβείο ποίησης από το υπουργείο Εθνικής Παιδείας. Στις δύο μεταπολεμικές συλλογές του, «Η επιστροφή των πουλιών» και «Ελευσις» παρατηρείται μια εμφανής αλλαγή στην ποιητική του. Ο διάλογος του Εγγονόπουλου με το ιστορικό παρόν, το μεταπολεμικό βίωμα των πολιτικών διενέξεων και το αίσθημα τρομοκρατίας –που δημιουργεί και τη διαδικασία μεταμόρφωσης των μυθολογικών και ποιητικών του επιλογών– γίνεται εμφανής στο ποίημα με τίτλο «Ποίηση 1948»: «τούτη η εποχή/ του εμφυλίου σπαραγμού/ δεν είναι εποχή/ για ποίηση/ κι’ άλλα παρόμοια:/ σαν πάει κάτι/ να γραφή/ είναι/ ως αν/ να γράφονταν/ από την άλλη μεριά/ αγγελτηρίων/ θανάτου».
Η τέταρτη και τελευταία περίοδος στην ποιητική διαδρομή του Εγγονόπουλου οριοθετείται από το 1959 έως το τέλος της ζωής του. Σφραγίζεται κυρίως από την ποιητική συλλογή «Στην Κοιλάδα με τους Ροδώνες» (1978), στην οποία περιλαμβάνεται το εμβληματικό ποίημα «Ο υπερρεαλισμός της ατέρμονος ζωής» και για την οποία του απονέμεται για δεύτερη φορά το Πρώτο Κρατικό Βραβείο Ποίησης. Στην «Κοιλάδα με τους Ροδώνες», όπου συγκεντρώνονται τα ποιήματα της εικοσαετίας 1958-1978, η ποιητική του Εγγονόπουλου περνάει στην απο-αινιγματοποίηση των μυθολογικών του εμπνεύσεων και την καταγραφή ενός μυθολογικού κενού, καθώς βρίσκει «τη Λήδα άνευ κύκνου/ τη Μήδεια χωρίς φαρμάκια/ ούτε φάρμακα/ τη Σαχραζάτ να μην ξέρει ούτ’ ένα μύθο/ τη Σφίγγα δίχως κανένα αίνιγμα».
Πλούσια πνευματική κληρονομιά
Οσον αφορά την πρόσληψη του έργου του Νίκου Εγγονόπουλου, ο Αλέξανδρος Αργυρίου έχει επισημάνει ότι ο ποιητής βρήκε κατανόηση «από τη νεότερη γενιά, την ολιγότερο βεβαρημένη με παλαιότερες περιοριστικές αρχές». Βασίζει την αλλαγή αυτή στην ανάπτυξη του αντιπαραδοσιακού και αντισυμβατικού πνεύματος της νέας μεταπολεμικής γενιάς (Αλέξανδρος Αργυρίου, «Διαδοχικές αναγνώσεις Ελλήνων υπερρεαλιστών», Γνώση, 1990, σ. 150, 168-169).
Η καυστική ειρωνεία, το υπονομευτικό χιούμορ και η αναθεωρητική διάσταση του έργου του Εγγονόπουλου οδηγούν τον Νάνο Βαλαωρίτη, το 2004, να αποδώσει στο έργο του έναν χαρακτήρα «νεο-μοντέρνο», δηλαδή μεταμοντέρνο (Νάνος Βαλαωρίτης, «Νίκος Εγγονόπουλος, ο απόκρυφος και αναφορικός», «Η Λέξη», τχ. 179, Γενάρης – Μάρτης 2004, σ. 9-23). Σε παρόμοιο πνεύμα, το 2007, ο Γιάννης Δάλλας παρατηρεί ότι από την τέχνη του Εγγονόπουλου που αγγίζει τα όρια της αντι-τέχνης «ξεπήδησε η μυθολογία του Σαχτούρη και η ρητορική του Κακναβάτου», ενώ ο αναρχισμός του Μιχάλη Κατσαρού έχει την αφετηρία του στην εγγονοπουλική ποίηση και επίσης προτείνει τη διερεύνηση της επαφής της ποίησης του Ηλία Λάγιου και γενικότερα της γενιάς του ’80 με το έργο του Εγγονόπουλου (Γιάννης Δάλλας, «Ξενάγηση σε μια συγχρονική πολυτοπία», εφ. «Η Αυγή», 20 Μαΐου 2007).
Συνεχής διερεύνηση του διττού έργου του
Το έτος 2007, στο πλαίσιο των εορτασμών του Ετους Εγγονόπουλου, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή του, οργανώνεται ένα μεγάλο συνέδριο από το Μουσείο Μπενάκη και το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου και ταυτόχρονα αναπτύσσεται έντονο κριτικό ενδιαφέρον που τοποθέτησε τον ποιητή σε μια υψηλή βαθμίδα ποιητικής πρόσληψης, με ενδεικτική την άποψη του Νάσου Βαγενά ότι «η ποίηση του Εγγονόπουλου φαίνεται, με την πάροδο του χρόνου, να αποδεικνύεται δυναμικότερη από την ποίηση του ετέρου των Διόσκουρων του ελληνικού υπερρεαλισμού, του Ανδρέα Εμπειρίκου» (Νάσος Βαγενάς, «Περισσότερο από υπερρεαλιστής», εφ. «Το Βήμα», 21 Οκτωβρίου 2007).
Το ενδιαφέρον για το έργο του Εγγονόπουλου συνεχίστηκε αμείωτο, καθώς το 2021, το Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Πανεπιστήμιο Πατρών οργάνωσαν ένα τριήμερο συνέδριο για το έργο των δύο υπερρεαλιστών, του Εγγονόπουλου και του Εμπειρίκου: «Ο Αίγαγρος και ο Φοίνιξ. Διακαλλιτεχνικές και διεπιστημονικές προσεγγίσεις στο έργο του Ανδρέα Εμπειρίκου και του Νίκου Εγγονόπουλου», που έφερε στην επιφάνεια νέες ερμηνευτικές διαστάσεις του έργου του μέσα από τη σύνδεσή του με θρησκευτικά σύμβολα και στοιχεία αποκρυφισμού.
Αλλά και κατά το τρέχον έτος, το 2025, που συμπληρώθηκαν 40 χρόνια από τον θάνατό του, το ενδιαφέρον για το έργο του μοιάζει να κορυφώνεται, καθώς πραγματοποιήθηκαν με μεγάλη επιτυχία δύο συνέδρια που έριξαν νέο φως στις ιδέες και στην ποιητική του ποιητή και ζωγράφου Νίκου Εγγονόπουλου, ο οποίος κράτησε την «άκρα αριστερά» του κινήματος, όπως σημειώνει ο Λίνος Πολίτης. Ετσι, στα τέλη Νοεμβρίου 2025 το Πάντειο Πανεπιστήμιο, η Σχολή Καλών Τεχνών και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής συνεργάστηκαν στην οργάνωση ενός συνεδρίου: «Από το αρχείο στην έρευνα: νέες προοπτικές για τον Νίκο Εγγονόπουλο» (28-29 Νοεμβρίου 2025, Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών). Η ψηφιοποίηση, τεκμηρίωση και δημοσιοποίηση του Αρχείου του Νίκου Εγγονόπουλου, στο πλαίσιο προγράμματος που υλοποιείται με την επιστημονική ευθύνη της Ελισάβετ Αρσενίου, καθηγήτριας του Τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου, έχει ανοίξει νέες ερευνητικές δυνατότητες που αναδείχθηκαν στο εν λόγω συνέδριο.
Ενα ακόμη συνέδριο, στις 11 και 12 Δεκεμβρίου 2025, οργανώθηκε από το Τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου και το Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του ΕΚΠΑ, στο Σπίτι της Κύπρου, με τίτλο «Το τραγούδι του σερταριού. Επιστημονικό συνέδριο για τα 40 χρόνια από τον θάνατο του Νίκου Εγγονόπουλου». Στο συνέδριο αυτό καταξιωμένοι και διαπρεπείς ομιλητές εξέτασαν, μεταξύ άλλων, τη σχέση του Εγγονόπουλου με το παρελθόν, τα προσωπεία, την πολιτική διάσταση του έργου του και τη σύνδεσή του με τον υπερρεαλισμό.
Ετσι, στο πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα, σαράντα χρόνια από τον θάνατο του ποιητή και ζωγράφου Νίκου Εγγονόπουλου, φαίνεται να επαναπροσδιορίζεται και να ανακαλύπτεται εκ νέου το ποιητικό και εικαστικό του έργο, να προβάλλονται «τ’ ανεξερεύνητα πελάγη της ζωής» ή «τα νυκτερινά κηρύγματα της αισιοδοξίας» που προέβαλε με το έργο του, αλλά κυρίως να πιστοποιείται ότι ο ποιητής «είν’ αυτός τούτος/ του θανάτου η άρνηση».
*Η κ. Μαρία Ρώτα είναι επ. καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του ΕΚΠΑ.
*Η κ. Ολυμπία Ταχοπούλου είναι επ. καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του ΕΚΠΑ.
*Επιμέλεια: Ευάνθης Χατζηβασιλείου
Ιαν 11 2026
Η ακτινογραφία της παιδικής παραβατικότητας – Ο φάκελος της ΕΛ.ΑΣ.
Η διακίνηση ναρκωτικών εντός σχολικών μονάδων και οι διαφορές που λύνονται με γροθιές και όπλα αποτελούν τον πυρήνα της ανήλικης παραβατικότητας – Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα στο επίκεντρο των περιστατικών
Πηγή Shutterstock
Πιο σκληρή γίνεται τα τελευταία χρόνια η παραβατικότητα των ανηλίκων, με τα ολοένα και πιο σοβαρά περιστατικά να προκαλούν πονοκέφαλο στην αστυνομία, στην εκπαιδευτική κοινότητα και στους επιστήμονες.
Ο θανάσιμος ξυλοδαρμός του 17χρονου στις Σέρρες από ένα ακόμη πιο νεαρό άτομο για ασήμαντη αφορμή, ο ξυλοδαρμός 15χρονης σε σχολείο στον Αγιο Πεντελεήμονα από μαθήτριες 13 και 14 ετών και οι συλλήψεις ανηλίκων για ξυλοδαρμό και κατοχή όπλου σε Πάτρα και Πύργο επιβεβαιώνουν αυτό που οι ειδικοί έχουν παρατηρήσει εδώ και καιρό: η παραβατικότητα των ανηλίκων έχει αλλάξει επίπεδο τα τελευταία χρόνια τόσο ως προς τη βιαιότητα όσο και όσο προς την έλλειψη ενσυναίσθησης για το θύμα. Βασικό χαρακτηριστικό της παραβατικότητας των ανηλίκων, εκτός από τη σκληρότητα, είναι και η τάση εξευτελισμού του θύματος, κυρίως μέσω οπτικού υλικού που διακινείται στα social media.
Μολονότι στα στατιστικά στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας για το διάστημα Ιανουαρίου έως Νοεμβρίου 2025 καταγράφεται μείωση σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, τα ίδια δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι η παραβατικότητα ανηλίκων εξακολουθεί να εκδηλώνεται σχεδόν καθημερινά μέσα από σοβαρά περιστατικά σε όλη τη χώρα. Η χρήση και η διακίνηση ναρκωτικών, όπως και τα επεισόδια ξυλοδαρμών, εμφανίζονται πλέον ως συχνό φαινόμενο, με τα σχολεία να αποτελούν τον κύριο χώρο όπου εκδηλώνονται αυτές οι συμπεριφορές.
Χαρακτηριστική είναι η εξάρθρωση εγκληματικής οργάνωσης που διακινούσε κοκαΐνη και κάνναβη εντός σχολικών μονάδων, με διακινητές ανήλικους μαθητές και πελάτες συμμαθητές τους. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. για το 2025, καταγράφεται αύξηση 10% στις συλλήψεις ανηλίκων για κατοχή και διακίνηση ναρκωτικών σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024. Συγκεκριμένα, το 2024 καταγράφηκαν 865 υποθέσεις, με 1.028 ανήλικους κατηγορουμένους, ενώ το 2025 οι υποθέσεις αυξήθηκαν στις 923, με τους δράστες να ανέρχονται σε 1.129.
Η παραβατικότητα των ανηλίκων δεν προκαλεί έκπληξη στους ειδικούς οι οποίοι επισημαίνουν ότι τα τελευταία χρόνια το φαινόμενο οξύνεται τόσο ποσοτικά όσο και σε ένταση. Με την εξάπλωση των social media, μάλιστα, οι παραβατικές συμπεριφορές των ανηλίκων γίνονται ακόμη πιο ορατές στην κοινωνία.
Ξυλοδαρμοί με αναρτήσεις στα social media
Σημαντική αύξηση καταγράφεται και στα αδικήματα που συνδέονται με πρόκληση σωματικής βλάβης με πλέον σοβαρή τη βαριά σωματική βλάβη, αδίκημα κακουργηματικού χαρακτήρα. Από τέσσερις υποθέσεις με ισάριθμους δράστες το 2024, ο αριθμός ανήλθε το 2025 σε 11 υποθέσεις, με 19 ανήλικους συλληφθέντες.
Παράλληλα, για πρώτη φορά καταγράφονται τρεις συλλήψεις ανηλίκων για θανατηφόρα σωματική βλάβη, όταν το 2024 δεν είχε καταγραφεί καμία αντίστοιχη υπόθεση. Ανησυχητική είναι και η αύξηση στα περιστατικά σωματικής βλάβης αδύναμων ατόμων, καθώς οι υποθέσεις από 65 το 2024 ανήλθαν στις 225 το 2025, σημειώνοντας αύξηση σχεδόν 250%.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί στις Αρχές το φαινόμενο κατά το οποίο ανήλικοι δράστες, ενώ ξυλοκοπούν συνομηλίκους τους, βιντεοσκοπούν την πράξη ή επιτρέπουν σε άτομα της παρέας τους να το κάνουν, προκειμένου στη συνέχεια να αναρτηθεί το υλικό στα social media.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η υπόθεση στην Αγία Παρασκευή, που μία 13χρονη εξανάγκασε συνομήλική της να γονατίσει και τη χαστούκισε ενώ κατέγραφε το περιστατικό με το κινητό της. Η ανήλικη συνελήφθη και δύο μήνες αργότερα, τον Δεκέμβριο, συνελήφθη εκ νέου για νέα επίθεση, κατά την οποία εξύβρισε και χτύπησε συμμαθήτριά της στη διάρκεια του διαλείμματος.
Βιασμοί, κλοπές και ληστείες
Στις 24 Νοεμβρίου, στην Πάτρα, προφυλακίστηκε 16χρονος, ο οποίος κατηγορείται ότι βίασε 12χρονη, αφού την απομόνωσε σε προαύλιο σχολείου. Η συγκεκριμένη υπόθεση είναι μία από τις 22 που καταγράφηκαν το 2025, με συνολικά 27 ανήλικους κατηγορουμένους. Το 2024 είχαν καταγραφεί 18 υποθέσεις με 22 δράστες. Το 2025 αυξήθηκαν κατά 50% και οι απόπειρες βιασμού.
Στις κλοπές και τις ληστείες επίσης παρατηρείται αύξηση. Τους πρώτους 11 μήνες του 2024 είχαν καταγραφεί 850 κλοπές με 1.115 ανήλικους δράστες, ενώ το 2025 οι δράστες αυξήθηκαν κατά 4%, φτάνοντας τους 1.159. Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στις ληστείες, με την αύξηση των ανήλικων δραστών να διαμορφώνεται περίπου στο 6%.
«Υπερβολική σκληρότητα και εξευτελισμοί»
Οπως έχει πει στην «Κ» ο ομότιμος καθηγητής Εγκληματολογίας του ΕΚΠΑ, Γιάννης Πανούσης, «η νέα μορφή της νεανικής παραβατικότητας χαρακτηρίζεται από υπερβολική σκληρότητα, εξευτελισμό του άλλου κυρίως μέσω αναρτήσεων στα social media, είσοδο των γυναικών σε παραβατικές συμπεριφορές και συχνότερη χρήση –και όχι απλώς εμφάνιση για εκφοβισμό– μαχαιριών».
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η υπερπροβολή ειδήσεων που σχετίζονται με τη νεανική παραβατικότητα μπορεί να οδηγήσει και σε φαινόμενα μιμητισμού. «Αν αυτό συνδυαστεί με την αλόγιστη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης φτάνουμε σε σημείο που συχνά ηρωοποιείται ο δράστης τέτοιων περιστατικών», είπε στην «Κ» η τακτική επιστημονική συνεργάτιδα του Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος, Αγγελική Καρδαρά.
«Πίσω από έναν ανήλικο που θα φτάσει στο σημείο να χρησιμοποιήσει μαχαίρι υπάρχει μια οικογένεια με ορατές και μη ορατές δυσλειτουργίες. Υπάρχει έλλειψη επικοινωνίας, απάθεια, αδιαφορία, παραμέληση. Βλέπουμε περιπτώσεις γονέων που δεν θέτουν όρια και αφήνουν τα παιδιά τους ανεξέλεγκτα, χωρίς επίβλεψη και χωρίς γνώση για το τι κάνουν και πού βρίσκονται. Συνεπώς, δεν βοηθούν το παιδί να θωρακιστεί με αξίες ή να μάθει τον σεβασμό και τα όρια», πρόσθεσε η κ. Καρδαρά, η οποία μίλησε για την ανάγκη εμπλοκής και του σχολείου σε δράσεις αντιμετώπισης της νεανικής παραβατικότητας.
Δεκ 30 2025
Περί αυτοθυσίας τότε και τώρα
Μια κοινωνία κρίνεται από τον βαθμό συνειδητοποίησης των συνθηκών της ζωής της, από την επίγνωση των ορίων της.
Λόγοι περί αυτοθυσίας ακούστηκαν τις τελευταίες μέρες, και σχετική θέση του κ. Δένδια για τη δυσκολία της Ευρώπης να σηκώσει το βάρος ενός πολέμου – δεν αντέχει φέρετρα, είπε – δίκαια έγινε αντικείμενο παρατήρησης. Πέρα από το πρόχειρο και εσφαλμένο της θέσης, το ζήτημα που εγείρει ο υπουργός Εθνικής Αμυνας είναι θεμελιακό και κατά κάποιον τρόπο αφυπνιστικό, απευθυνόμενο στους σύγχρονους Ελληνες, μια κοινότητα ανθρώπων που συστηματικά αποφεύγει τα δύσκολα και μεταθέτει τα επώδυνα.
Η αποφυγή και η μετάθεση αποδείχθηκαν ως τρόπος η προσφιλής μέθοδος ενός λαού που αρνήθηκε να σηκώσει το βάρος των αλλαγών που συνδέονται με την αντοχή του στον χρόνο, από την αδιαφορία του για το Δημόσιο Σχολείο έως τη μεταρρύθμιση του Ασφαλιστικού, από την ανοχή του στην υστέρηση της πολιτικής λειτουργίας έως την επιβράβευση των κατά καιρούς εκφραστών της.
Μια κοινωνία κρίνεται από τον βαθμό συνειδητοποίησης των συνθηκών της ζωής της, από την επίγνωση των ορίων της – των διαθέσιμων πόρων, για παράδειγμα –, από την πίστη και την πεποίθηση των μελών της ότι συμμετέχουν όλοι στην ίδια κοινότητα, συνδέονται με δεσμούς ακατάλυτους κοινής μοίρας, σε μια ιστορικής διάστασης ύπαρξη και διαδρομή. Η πατρίδα είναι τόπος γης. Είναι όμως πάνω από όλα τόπος συνείδησης. Είναι τρόπος ζωής. Αυτή η συνείδηση τροφοδοτεί την πατρίδα ως εν δυνάμει μαχόμενη οντότητα, ικανή να αποκρούσει κάθε απειλή εναντίον της ελευθερίας όλων και της ελευθερίας του ενός.
Η αυτοθυσία είναι η αυτοθέλητη αποδοχή του κινδύνου και του κινδύνου του ίδιου του θανάτου. Αυτοθυσία υπέρ ενός τρόπου πολιτικής και κοινωνικής και ατομικής ύπαρξης, σε μια κοινότητα όπου η συνείδηση της ελευθερίας και η στράτευση στην προστασία της υπερβαίνει τη συμβατική συνθήκη της ύπαρξης, είτε αυτή βιώνεται ως συνθήκη αιώνιας ειρήνης και ασφάλειας είτε ως εγγυημένη συνθήκη ευημερίας.
Το ζήτημα της αυτοθυσίας υπέρ της «πόλης» έχει ανυπέρβλητα τεθεί από τον Θουκυδίδη στον Επιτάφιο. Στον τιμητικό λόγο υπέρ των πρώτων νεκρών του Πελοποννησιακού Πολέμου. Ο Περικλής ο Ξανθίππου, αφού ανέβηκε σε ένα βήμα «στημένο ψηλότερα για να ακούγεται πιο μακριά όσο μπορούσε στο συγκεντρωμένο πλήθος» είπε: «τα πολεμικά επιτεύγματα με τα οποία αποκτήθηκαν και αυτά και άλλα, επειδή δεν θέλω να μακρηγορώ σε ανθρώπους που τα γνωρίζουν, θα τα προσπεράσω. Με ποιες αρχές όμως ως θεμέλιο τα κατακτήσαμε και με ποιους πολιτικούς θεσμούς και δημόσιο βίο, με ποια αντίληψη πετύχαμε αυτά τα μεγάλα, για αυτά θα μιλήσω πρώτα και ύστερα θα προχωρήσω στον έπαινο αυτών των νεκρών, γιατί πιστεύω ότι αυτή την ώρα δεν θα ήταν αταίριαστο να λεχθούν αυτά. (…) Εχουμε πολίτευμα που δεν αντιγράφει τους θεσμούς των άλλων (…) και ονομάζεται το πολίτευμα αυτό, επειδή δεν αποβλέπει στο συμφέρον των λίγων αλλά των πολλών, δημοκρατία».
Ο Επιτάφιος είναι ένας ύμνος στην πόλη της Αθήνας, στον τρόπο της ύπαρξής της, υπέρ του οποίου κάθε θυσία είναι μια τιμή και ένας ύμνος. Ο τρόπος της ύπαρξής μας, εμείς, άνθρωποι του παρόντος, Ευρωπαίοι, σε μια περίοδο ειρήνης 75 ετών, σε ένα δημοκρατικό πλαίσιο συνύπαρξης, σε υλικές συνθήκες πρωτόγνωρες στην ανθρώπινη διαδρομή, βρίσκεται μπροστά στην απειλή της κρίσης νοήματος, που μέσα της η αυτοθυσία σε ώρα κινδύνου θα δοκιμαστεί. Πιστεύω θα αντέξει.
Ο κύριος Λευτέρης Κουσούλης είναι πολιτικός επιστήμονας.
Δεκ 20 2025
Οι Καταβασίες των Χριστουγέννων (κείμενο-μετάφραση)
20 Δεκεμβρίου 2025
Οἱ ὡραιότατες καταβασίες τῶν Χριστουγέννων «Χριστός γεννᾶται…», πού προέρχονται ἀπό τόν πεζό κανόνα τοῦ ἱ. Κοσμᾶ, ψάλλονται ἀπό τίς 21 Νοεμβρίου μέχρι τίς 24 Δεκεμβρίου. Τήν 25η Δεκεμβρίου, ἡμέρα τῆς ἑορτῆς –ὅπως καί κατά τήν ἀπόδοση τῆς ἑορτῆς, 31 Δεκεμβρίου–, οἱ καταβασίες εἶναι διπλές: αὐτές δηλαδή τοῦ πεζοῦ κανόνος καί οἱ ἰαμβικές «Ἔσωσε λαόν…». Ἀπό τήν 26η μέχρι καί τήν 30ή Δεκεμβρίου ψάλλονται μόνο οἱ ἰαμβικές.
Ὠδὴ α΄. Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε· Χριστὸς ἐξ οὐρανῶν, ἀπαντήσατε· Χριστὸς ἐπὶ γῆς, ὑψώθητε· ᾄσατε τῷ Κυρίῳ πᾶσα ἡ γῆ καὶ ἐν εὐφροσύνῃ ἀνυμνήσατε, λαοί, ὅτι δεδόξασται.
Ὁ Χριστός γεννιέται· δοξάστε Τον. Ὁ Χριστός κατεβαίνει ἀπό τούς οὐρανούς· προϋπαντῆστε Τον. Ὁ Χριστός φανερώνεται πάνω στή γῆ· ὑψωθεῖτε πάνω ἀπό τά γήινα. Δοξολογῆστε τόν Κύριο ὅλοι οἱ κάτοικοι τῆς γῆς καί ἀνυμνῆστε Τον μέ χαρά, τά διάφορα ἔθνη, γιατί ’ναι δοξασμένος.
Ὠδὴ γ΄. Τῷ πρὸ τῶν αἰώνων ἐκ Πατρὸς γεννηθέντι ἀῤῥεύστως Υἱῷ καὶ ἐπ’ ἐσχάτων ἐκ Παρθένου σαρκωθέντι ἀσπόρως Χριστῷ τῷ Θεῷ βοήσωμεν· Ὁ ἀνυψώσας τὸ κέρας ἡμῶν ἅγιος εἶ, Κύριε.
Στόν Υἱό πού γεννήθηκε ἀπό τόν Πατέρα ἀπαθῶς, προτοῦ νά ὑπάρξει χρόνος, καί τελευταῖα σαρκώθηκε ἀπό τήν Παρθένο χωρίς ἀνδρικό σπέρμα, στόν Χριστό καί Θεό ἄς φωνάξουμε δυνατά: Σύ, Κύριε, πού μᾶς δυνάμωσες καί μᾶς δόξασες εἶσαι ὁ μόνος ἅγιος.
Ὠδὴ δ΄. ῾Ράβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ἰεσσαὶ καὶ ἄνθος ἐξ αὐτῆς, Χριστέ, ἐκ τῆς Παρθένου ἀνεβλάστησας· ἐξ ὄρους ὁ αἰνετὸς κατασκίου δασέος ἦλθες σαρκωθεὶς ἐξ ἀπειράνδρου ὁ ἄϋλος καὶ Θεός· δόξα τῇ δυνάμει σου, Κύριε.
Χριστέ, βλάστησες ἀπό τήν Παρθένο σάν λουλούδι ἀπό τό κλαδί, πού προῆλθε ἀπό τή ρίζα τοῦ Ἰεσσαί· ὁ ἄυλος Θεός, τόν ὁποῖο ὑμνοῦν τά πάντα, ἦρθες στόν κόσμο, παίρνοντας σάρκα ἀπό τήν Παρθένο πού δέν γνώρισε ἄνδρα, σάν ἀπό πυκνόφυτο καί σκιερό βουνό. Δόξα, λοιπόν, ἁρμόζει στή δύναμή Σου, Κύριε.
Ὠδὴ ε΄. Θεὸς ὢν εἰρήνης, Πατὴρ οἰκτιρμῶν, τῆς μεγάλης Βουλῆς σου τὸν Ἄγγελον εἰρήνην παρεχόμενον ἀπέστειλας ἡμῖν· ὅθεν θεογνωσίας πρὸς φῶς ὁδηγηθέντες, ἐκ νυκτὸς ὀρθρίζοντες δοξολογοῦμέν σε, Φιλάνθρωπε.
Κύριε, ὄντας Θεός τῆς εἰρήνης καί φιλεύσπλαχνος Πατέρας, μᾶς ἔστειλες τόν Ἀγγελιαφόρο τῆς μεγάλης Βουλῆς σου γιά νά μᾶς παρέχει τήν εἰρήνη. Γι’ αὐτό, Φιλάνθρωπε, κι ἐμεῖς πού ὁδηγηθήκαμε στό φῶς τῆς θεογνωσίας, ξυπνώντας νωρίς μές στή νύχτα, Σέ δοξολογοῦμε.
Ὠδὴ ς΄. Σπλάγχνων Ἰωνᾶν ἔμβρυον ἀπήμεσεν ἐνάλιος θήρ, οἷον ἐδέξατο· τῇ Παρθένῳ δὲ ἐνοικήσας ὁ Λόγος καὶ σάρκα λαβὼν διελήλυθε φυλάξας ἀδιάφθορον· ἧς γὰρ οὐχ ὑπέστη ῥεύσεως, τὴν τεκοῦσαν κατέσχεν ἀπήμαντον.
Τό θαλάσσιο κῆτος ἀπέβαλε σάν ἔμβρυο τόν Ἰωνᾶ ἀπό τήν κοιλιά του, ὅπως ἀκριβῶς τόν δέχτηκε. Ἀλλά καί ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, πού κατοίκησε κι ἔλαβε σῶμα στήν κοιλιά τῆς Παρθένου, πέρασε μέσα ἀπ’ αὐτήν καί τήν διατήρησε ἄθικτη. Διότι, καθώς δέν γεννήθηκε ἀπό ρεύση, διαφύλαξε ἀβλαβή αὐτήν πού τόν γέννησε.
Ὠδὴ ζ΄. Οἱ παῖδες εὐσεβείᾳ συντραφέντες δυσσεβοῦς προστάγματος καταφρονήσαντες, πυρὸς ἀπειλὴν οὐκ ἐπτοήθησαν, ἀλλ’ ἐν μέσῳ τῆς φλογὸς ἑστῶτες ἔψαλλον· Ὁ τῶν πατέρων Θεὸς εὐλογητὸς εἶ.
Οἱ τρεῖς νέοι πού ἀνατράφηκαν μέ εὐσέβεια καταφρόνησαν τή βλάσφημη διαταγή καί δέν φοβήθηκαν τήν ἀπειλή τῆς φωτιᾶς. Ἀντίθετα, εὑρισκόμενοι μές στό ἀναμμένο καμίνι, ἔψαλλαν: Ὁ Θεός τῶν Πατέρων μας εἶσαι δοξασμένος.
Ὠδὴ η΄. Θαύματος ὑπερφυοῦς ἡ δροσοβόλος ἐξεικόνισε κάμινος τύπον· οὐ γὰρ οὓς ἐδέξατο φλέγει νέους, ὡς οὐδὲ πῦρ τῆς θεότητος Παρθένου ἣν ὑπέδη νηδύν. Διὸ ἀνυμνοῦντες ἀναμέλψωμεν· εὐλογείτω ἡ κτίσις πᾶσα τὸν Κύριον, καὶ ὑπερυψούτω εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας.
Τό καμίνι πού ἐξέπεμπε δροσιά ἦταν τύπος πού προεικόνιζε ἕνα παράδοξο θαῦμα. Διότι ὅπως αὐτό δέν ἔκαψε τούς νέους πού δέχτηκε μέσα του, ἔτσι δέν ἔκαψε τό πῦρ τῆς Θεότητος τήν κοιλία τῆς Παρθένου στήν ὁποία εἰσῆλθε. Γι’ αὐτό κι ἐμεῖς ἄς ψάλουμε μέ ὕμνους: Ὁλάκερη ἡ κτίση ἄς δοξάζει τόν Κύριο κι ἄς τόν ὑπερυψώνει σέ ὅλους τούς αἰῶνες.
Ὠδὴ θ΄. Μυστήριον ξένον ὁρῶ καὶ παράδοξον. οὐρανὸν τὸ σπήλαιον· θρόνον χερουβικὸν τὴν Παρθένον· τὴν φάτνην χωρίον, ἐν ᾧ ἀνεκλίθη ὁ ἀχώρητος, Χριστὸς ὁ Θεός, ὃν ἀνυμνοῦντες μεγαλύνομεν.
Βλέπω ἕνα γεγονός μυστηριῶδες, ἐκπληκτικό καί θαυμαστό. Τό σπήλαιο τῆς Βηθλεέμ νά γίνεται οὐρανό, ἡ Παρθένος Μαρία χερουβικός θρόνος. Καί ἡ φάτνη τοῦ σπηλαίου ὁ τόπος, ὅπου ξάπλωσε αὐτός πού τίποτε στόν κόσμο δέν μπορεῖ [νά τόν χωρέσει, δηλαδή ὁ Χριστός καί Θεός, τόν ὁποῖο οἱ πιστοί ὑμνολογώντας μεγαλύνουμε.
[Συμεών (Μητρ. Νέας Σμύρνης), Ἀφθαρσίας πηγή: Καταβασίες Δεσποτικῶν καί Θεομητορικῶν ἑορτῶν, Κείμενο – μετάφραση – σχόλια (Ἀθήνα: Ἐν πλῷ, 2009), σσ. 127-146].
Δεκ 13 2025
ΝΕΟΙ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ: Η ΔΙΩΞΗ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΣΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ
Ιωάννης Σπιτέρης
ΝΕΟΙ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ: Η ΔΙΩΞΗ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΣΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ
https://anastasiosk.blogspot.com/2025/11/21.html
Ιωάννης Σπιτέρης
Ένα παγκόσμιο φαινόμενο που δεν πρέπει να μας αφήνει αδιάφορους
Πρόσφατα, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι «ο Χριστιανισμός αντιμετωπίζει υπαρξιακή απειλή στη Νιγηρία» και προανήγγειλε ότι θα χαρακτηρίσει τη χώρα «Country of Particular Concern» (Χώρα Ιδιαίτερης Ανησυχίας) για παραβιάσεις της θρησκευτικής ελευθερίας. Προειδοποίησε μάλιστα με διακοπή οικονομικής βοήθειας και ενδεχόμενη στρατιωτική δράση, εάν δεν προστατευθούν οι χριστιανικές κοινότητες.
Ο καθένας μπορεί να σκεφτεί τους λόγους για τους οποίους ο πρόεδρος Τραμπ έκανε αυτή τη δήλωση. Ωστόσο, η δήλωση αυτή, προκάλεσε έκπληξη σε πολλούς, σαν να μη γνώριζαν τι συμβαίνει στη Νιγηρία και όχι μόνο. Εκεί, σε μια χώρα 200 εκατομμυρίων κατοίκων —εκ των οποίων πάνω από 70 εκατομμύρια είναι χριστιανοί— συντελείται εδώ και χρόνια μια πραγματική σφαγή. Υπάρχουν καθολικοί, προτεστάντες και μια μικρή αλλά καλά οργανωμένη ορθόδοξη κοινότητα. Ο πρόσφατα εκλιπόντας μητροπολίτης Αλέξανδρος, που είχα την τιμή να γνωρίσω, υπήρξε φωτισμένος ιεράρχης και παράδειγμα πνευματικής αντοχής μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.
Αριθμοί που σοκάρουν
Τα στοιχεία είναι αμείλικτα. Σύμφωνα με διεθνείς οργανώσεις (όπως η International Society for Civil Liberties and Rule of Law (Intersociety) από το 2009 έως το 2023, στη Νιγηρία έχουν δολοφονηθεί περισσότερο από πενήντα χιλιάδες χριστιανοί. Πρόκειται για έναν πραγματικό διωγμό ενάντια των χριστιανών. Οι επιθέσεις γίνονται συνήθως τις ημέρες μεγάλων εορτών, τότε που οι ναοί και οι κοινότητες είναι γεμάτοι πιστούς. Είναι οι στιγμές που η χαρά της γιορτής μετατρέπεται σε τραγωδία. Νεαρές χριστιανές απάγονται από σχολεία και κολέγια, για να καταλήξουν σκλάβες στα χαρέμια των αρχηγών των τρομοκρατών. Οι δράστες δεν είναι κυβερνητικές δυνάμεις· πρόκειται για τζιχαντιστικές οργανώσεις, όπως η Boko Haram και οι Fulani militants, που επιτίθενται σε εκκλησίες και χωριά, σπέρνοντας φόβο, καταστροφή και θάνατο.
Μια παγκόσμια πληγή
Η Νιγηρία δεν είναι μοναδική περίπτωση. Η δίωξη των χριστιανών είναι παγκόσμιο φαινόμενο και μια από τις πιο σιωπηρές ανθρωπιστικές κρίσεις της εποχής μας.
Στη Βόρεια Κορέα, κάθε θρησκευτική εκδήλωση θεωρείται προδοσία. Στο Αφγανιστάν, τη Σομαλία και τη Λιβύη, οι χριστιανοί αντιμετωπίζουν εξτρεμιστικές ομάδες που απαγάγουν, βασανίζουν ή εκτελούν όσους δεν αποκηρύσσουν την πίστη τους.
Στην Ινδία, εθνικιστικές οργανώσεις (Hindutva) εξαπολύουν επιθέσεις εναντίον χριστιανών, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές. Στο Μιανμάρ, η στρατιωτική χούντα καταπιέζει βάναυσα τις μειονότητες, ενώ στην Κίνα η κυβέρνηση έχει επιβάλει μια κρατικά ελεγχόμενη «εκκλησία» ανεξάρτητη από τη Ρώμη — πρόκειται για τη λεγόμενη «σινοποίηση» της Εκκλησίας. Οι καθολικοί που επιμένουν στην ενότητα με τη Ρώμη ζουν κυριολεκτικά στις κατακόμβες. Στο Ιράν, η θρησκευτική εκπαίδευση και η μεταστροφή από το Ισλάμ απαγορεύονται αυστηρά.
Αριθμοί πίσω από το δράμα
Η χριστιανική οργάνωση, Open Doors, που παρακολουθεί τις χώρες όπου οι χριστιανοί διώκονται περισσότερο, στην ετήσια έκθεση World Watch List, της 15ης Ιανουαρίου 2025, καταγράφει την περίοδο Οκτωβρίου 2023 – Σεπτεμβρίου 2024 και τα στοιχεία προκαλούν ανατριχίλα:
4.476 χριστιανοί δολοφονήθηκαν για την πίστη τους,
3.775 απήχθησαν,
4.744 συνελήφθησαν και κρατήθηκαν αυθαίρετα ενώ 7.679 εκκλησίες δέχθηκαν επιθέσεις ή αναγκάστηκαν να κλείσουν.
Πίσω από κάθε αριθμό, κρύβεται μια ανθρώπινη ιστορία — μια οικογένεια που θρηνεί, μια κοινότητα που ζει με τον φόβο, ένας άνθρωπος που δεν αρνήθηκε τον Χριστό.
Οι νέοι μάρτυρες και το μήνυμα ελπίδας
Στις 14 Σεπτεμβρίου 2025, εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, στη Βασιλική του Αγίου Παύλου εκτός των Τειχών στη Ρώμη, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ προήδρευσε σε μια οικουμενική προσευχή για τους «νέους μάρτυρες του 21ου αιώνα». Στην τελετή συμμετείχαν εκπρόσωποι της Ορθόδοξης, της Αγγλικανικής, της Προτεσταντικής και της Καθολικής Εκκλησίας, ανάμεσά τους και ο τότε Αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρυ Τζάστιν Γουέλμπι. Τελέστηκε η μνήμη 1.624 χριστιανών που μαρτύρησαν για την πίστη τους μεταξύ 2000 και 2025 — άνθρωποι που δεν κρατούσαν όπλα, αλλά μόνο την πίστη τους στο Χριστό.
Ο Πάπας, μεταξύ άλλων, είπε τότε κάτι που αξίζει να θυμόμαστε: «Οι μάρτυρες της πίστης, ενωμένοι με την προσευχή του Χριστού που προσφέρει τη ζωή Του για τον κόσμο, είναι σπόροι ενότητας και ειρήνης μέσα στην Εκκλησία και την ανθρωπότητα.»
Η δίωξη των χριστιανών δεν αφορά μόνο τους πιστούς, είναι θέμα ελευθερίας και ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Και όσο ο κόσμος σιωπά, η αδικία συνεχίζει να θεριεύει. Οι μάρτυρες αυτοί μάς θυμίζουν ότι η πίστη, η αλήθεια και η αγάπη δεν σβήνουν ποτέ — ακόμη κι όταν καίγονται μέσα στις φλόγες του μίσους.
Πηγές: Settimana News, Vatican News, Open Doors (World Watch List 2025)
Δεκ 13 2025
Do you speak Greek?
Τέλος καλοκαιριού. Πιθανότατα αρκετοί από εμάς θα αναγκάστηκαν κάποια στιγμή να απαντήσουν στο κατεξοχήν τουριστικό ερώτημα: Do you speak English? Και είναι εξίσου πιθανό οι περισσότεροι να απάντησαν καταφατικά
4′ 31″ χρόνος ανάγνωσης
Τέλος καλοκαιριού. Πιθανότατα αρκετοί από εμάς θα αναγκάστηκαν κάποια στιγμή να απαντήσουν στο κατεξοχήν τουριστικό ερώτημα: Do you speak English? Και είναι εξίσου πιθανό οι περισσότεροι να απάντησαν καταφατικά. Επειδή, όμως, σε λίγο θα έρθει το φθινόπωρο και τα αγγλικά θα μας χρησιμεύουν λιγότερο (λέμε τώρα) απ’ ό,τι το καλοκαίρι, θα ήθελα να επαναφέρω ένα ζήτημα που με απασχολεί σταθερά, αυτό της ελληνικής γλώσσας, η οποία αμφιβάλλω αν σε μερικά χρόνια θα διατηρεί την ευρεία χρήση που έχουν κατοχυρώσει τα θερινά, και όχι μόνον, αγγλικά.
Πρόσφατα μια συγγραφέας μού είπε πως η έφηβη κόρη της συχνά δυσκολεύεται να εκφραστεί στα ελληνικά, προτιμώντας να διατυπώνει τις σκέψεις της στα αγγλικά. Συζητώντας με έναν βιβλιοπώλη για την απαξίωση της ελληνικής γλώσσας ακόμα και στον χώρο του βιβλίου, έμεινα έκπληκτη όταν μου είπε πως αρκετοί νεαροί αναγνώστες έρχονται στο βιβλιοπωλείο αναζητώντας διάσημα ελληνικά έργα μεταφρασμένα στα αγγλικά. Μια φίλη φιλόλογος που διδάσκει Εκθεση σε φροντιστήριο, μου επαναλαμβάνει τη δυσκολία των μαθητών της να αναπαραγάγουν διδακτέες γνώσεις όχι μόνον σε ένα κείμενο τετρακοσίων λέξεων, αλλά και σε σύντομες φράσεις προφορικού λόγου.
Μοιάζει με ανέκδοτο, αλλά δεν είναι. Τα ελληνικά έχουν χάσει το κύρος τους. Πρωτίστως για τους Ελληνες. Θα πει κανείς πως είναι εύλογο ένας άνθρωπος που καταφεύγει στη γλώσσα αποκλειστικά χρηστικά, για να συνεννοηθεί με τους άλλους, να μη νοιάζεται για το συντακτικό και τη γραμματική. Ας είναι και η μητρική του γλώσσα αυτή που κακοποιεί. Ομως, όσο περισσότερο τα ελληνικά φτωχοποιούνται, τόσο περισσότερα βιβλία πεζογραφίας εμφανίζονται που χρησιμοποιούν τη γλώσσα σαν εργαλείο διεκπεραίωσης της μυθοπλασίας. Μιλάω για, δήθεν, λογοτεχνικά βιβλία, οι συγγραφείς των οποίων παραμερίζουν με τρόπο θαυμαστό τόσο τον λόγο όσο και την τέχνη. Πιστεύουν πως η πλοκή από μόνη της αρκεί για να στηρίξει ένα βιβλίο. Φαίνεται επίσης να πιστεύουν πως μπορεί ένα βιβλίο κακογραμμένο να είναι καλό. Τέτοια θαυματουργία δεν έχω ποτέ πετύχει.
«Η γλώσσα ορίζει τη σκέψη»
Στο τελευταίο του μυθιστόρημα «Ξεχασμένες λέξεις» (Μεταίχμιο, 2025) ο Αλέξης Πανσέληνος γράφει: «Η γλώσσα ορίζει τη σκέψη». Αυτός ο διαυγέστατος αφορισμός περικλείει την αδήριτη αναγκαιότητα της μητρικής γλώσσας ως του μείζονος μέσου σύλληψης του εαυτού και του κόσμου. Η γλώσσα δεν είναι απλώς λέξεις στη σειρά, αλλά ένα απέραντο πεδίο, όπου φυλάσσονται και απ’ όπου αντλούνται οι απώτατες απεικονίσεις των κινήσεων της ψυχής και του μυαλού. Αν η λογοτεχνία φιλοδοξεί να γίνει το εκμαγείο της αληθινής ζωής, πρώτα απ’ όλα στον λόγο θα καταφύγει. Ακόμα και το πιο εκτραχυμένο φαντασιακό εκκινεί από τη μαθητεία στον ορθό λόγο και τις επιτεύξεις του. Πειραματισμός χωρίς γνώση του βάθους της γλώσσας καταλήγει σε οικτρότητες. Για να παρεκκλίνεις από κάτι οφείλεις να το γνωρίζεις. Στη συλλογή δοκιμίων «Ελεύθερος σκοπευτής» (Μεταίχμιο, 2024) ο Τάκης Θεοδωρόπουλος γράφει: «Χωρίς σύστημα αναφοράς δεν υπάρχει ούτε σκέψη ούτε δημιουργία».
Η γλώσσα δεν είναι απλώς λέξεις στη σειρά, αλλά ένα απέραντο πεδίο, όπου φυλάσσονται και απ’ όπου αντλούνται οι απώτατες απεικονίσεις των κινήσεων της ψυχής και του μυαλού.
Μια μάστιγα της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας είναι η λεγόμενη απλή γραφή, η οποία συχνά εκθειάζεται ως λιτή και αβίαστη. Συνήθως αυτή η απλότητα συμπορεύεται με κοφτές φράσεις, που τάχα δημιουργούν ύφος. Βιβλία αφόρητα βαρετά και αργόσυρτα.
Η πραγματικά αξιοθαύμαστη απλή γραφή προϋποθέτει μεγάλο λογοτέχνη, του μεγέθους, λόγου χάριν, του Θανάση Βαλτινού. Στα έργα του η γλωσσική λιτότητα συνιστά το απόσταγμα της μεθοδικής και επιτήδειας επεξεργασίας ενός τεράστιου γλωσσικού εύρους. Η πύκνωση και η αφαίρεση μαρτυρούν πλούτο, όχι ένδεια. Με πεντακόσιες λέξεις δεν φτιάχνεις λογοτεχνικό ύφος.
Ενα γλωσσικό χαρακτηριστικό των βιβλίων σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας είναι και οι έκτυποι αγγλισμοί τους. Πολλά μυθιστορήματα δίνουν την εντύπωση πως έχουν μεταφραστεί από τα αγγλικά, και μάλιστα από κακότεχνο μεταφραστή. Οι εν λόγω μυθιστοριογράφοι φαίνεται να προκρίνουν τα αγγλικά έναντι των ελληνικών, όχι μόνο ως εκφραστικό μέσο, αλλά και ως αναγνωστική προτίμηση. Από τη στιγμή που διαβάζουν λογοτεχνία στα αγγλικά, θα τους ήταν πιο ευχάριστο να γράφουν επίσης στα αγγλικά. Ας όψεται το εκδοτικό σύστημα. Είναι γνωστό πως οι νεότεροι πεζογράφοι αναζητούν τα πρότυπά τους στην αγγλοσαξονική λογοτεχνία. Ενα ακόμη παράδοξο. Γράφουν στα (όποια) ελληνικά, εκδίδονται από ελληνικούς εκδοτικούς οίκους, απευθύνονται σε ελληνόφωνο αναγνωστικό κοινό, ενόσω περιφρονούν τους ομοεθνείς ομοτέχνους τους, ομηλίκους και παλαιοτέρους. Συχνά δεν τους ξέρουν καν.
Συντομογραφίες και κλισέ
Θεωρώ πως ο εξαγγλισμός της ελληνικής λογοτεχνίας συναρτάται με την εξάπλωση του ιδιολέκτου των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Εκεί η γλώσσα κατακρεουργείται αξιώνοντας μια οικουμενική αύρα. Φυσικά οι συντομογραφίες και τα κλισέ αποθεώνονται. Τα αγγλικά συνεργούν στις δικτυώσεις όπως και τα Emojis. Αλλά και τα μεγαλύτερα κείμενα δεν πάνε πίσω. Ας θυμηθούμε τον Πανσέληνο, «η γλώσσα ορίζει τη σκέψη». Ναρκοθετημένα ήδη από τη γλωσσική ρηχότητα, κείμενα που προσιδιάζουν σε δοκίμια, απολήγουν σε κενολογίες και ακατάσχετο στόμφο.
Εχω την αίσθηση πως η συζήτηση για τη γλώσσα μοιάζει με σχολαστικισμό, με μια ασχολία μάλλον παλαιομοδίτικη, όπως το κέντημα. Ομως, εκείνο που μεταστοιχειώνει ένα κείμενο σε λογοτεχνικό έργο είναι ο λόγος, η κατανόησή του, ακόμα και η παραχάραξή του.
Προφανώς δεν αδιαφορούν όλοι οι συγγραφείς για τη γλώσσα. Υπάρχουν φωτεινές εξαιρέσεις κι ας μην αποσπούν την προσοχή που τους αξίζει. Οπως επίσης υπάρχουν αξιόλογοι επιμελητές. Η επιμέλεια αποβαίνει το κακό ριζικό αρκετών βιβλίων. Oι ολιγωρίες της μπορούν να καταστρέψουν έργα δυνάμει αξιοδιάβαστα. Δεν παραθεωρώ καθόλου την ευθύνη των συγγραφέων. Πολλές φορές η επιμέλεια καλείται να αντικρούσει τον απροσμάχητο εγωισμό τους. Ποιος, όμως, τολμάει να τα βάλει με τη συγγραφική ματαιοδοξία;
Μια συγγραφέας, ένας βιβλιοπώλης και μια φιλόλογος συζητούν για τη σημασία της γλώσσας, ανταλλάσσοντας προβληματισμούς σχετικά με τον αντίκτυπο της δουλειάς τους στον στενό και τον ευρύτερο περίγυρό τους. Προφανώς δεν ζουν στην Ελλάδα.
Δεκ 13 2025
Μάικλ Βέντρις: Ο άνθρωπος που αποκωδικοποίησε τη Γραμμική Β’
Πώς ένας άγγλος αρχιτέκτονας έφτασε σε ένα από τα σπουδαιότερα επιτεύγματα της αρχαιογνωσίας
Στις 12 Ιουλίου 1922, γεννιέται στην Αγγλία ο μετέπειτα αρχιτέκτονας Μάικλ Βέντρις. Ο άνθρωπος που το 1952 θα αποκωδικοποιούσε τη Γραμμική Γραφή Β’.
Όπως γράφει ο Νίκος Κούτρας «ΒΗΜΑ» της 15ης Αυγούστου 2004, «H αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής B θεωρείται δικαίως από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα στον χώρο της αρχαιογνωσίας και της τέχνης της αποκρυπτογράφησης κατά τον 20ό αιώνα.
»Για να εκτιμήσουμε όμως τον πνευματικό άθλο του Βέντρις πρέπει να έχουμε υπόψη μας ορισμένα στοιχεία ακόμη. Αντίθετα με τον Σαμπολιόν που διάβασε τα ιερογλυφικά της Αιγύπτου, ο Βέντρις δεν διέθετε τίποτε ανάλογο της στήλης της Ροζέτας – δεν υπάρχει κάποιο εύρημα που να περιέχει κείμενο στη Γραμμική B και σε κάποια άλλη γνωστή γλώσσα».
Πνευματικός άθλος
»Ο Βέντρις, αν και ως μαθητής είχε διδαχθεί αρχαία ελληνικά και λατινικά, δεν ήταν καν κλασικός φιλόλογος, δεν είχε φοιτήσει στο πανεπιστήμιο και εργαζόταν ως αρχιτέκτονας – η ενασχόληση με τη Γραμμική B υπήρξε γι’ αυτόν ένα πάρεργο, στο οποίο ωστόσο αφιέρωνε κατά καιρούς σημαντικό χρόνο.
(…)
» Η αρχιτεκτονική εκπαίδευση του Βέντρις τον βοήθησε στην αποκρυπτογράφηση. H επιστημονική ακεραιότητα, η ταπεινότητα και η πραγματική αφοσίωση στον στόχο του υπήρξαν συγκινητικές όσο και σπάνιες: ο Βέντρις φαίνεται ότι ήταν εντελώς αδιάφορος για τη δόξα της πρωτιάς.
»Μοιραζόταν όλες τις ιδέες του με άλλους επιστήμονες που δούλευαν στον ίδιο τομέα και ενθάρρυνε άλλους να κάνουν το ίδιο. (…)
»Οπως σε όλες τις μεγάλες επιστημονικές ανακαλύψεις το αποτέλεσμα είναι συνδυασμός αυστηρής επαγωγικής σκέψης, πλήρους αξιοποίησης της εργασίας που έχει συντελεστεί από άλλους επιστήμονες και φυσικά ενστίκτου.
»Ακόμη και εδώ πρέπει να παραδεχθούμε τον Βέντρις: έφθασε στο συμπέρασμα ότι η γραφή που είχε μπροστά του αντιπροσώπευε κάποια μορφή ελληνικών, ξεπερνώντας την αρχική θεωρία του ότι πρόκειται για μια μορφή της ετρουσκικής».
Η επιστημονική ανακοίνωση
Στο «ΒΗΜΑ» της 23ης Ιουνίου 2002 ο καθηγητής Γλωσσολογίας και τότε πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιώργος Μπαμπινιώτης γράφει για τον Μάικλ Βέντρις.
«Τον Ιούνιο τού 1952, πριν από 50 ακριβώς χρόνια, ένας Αγγλος αρχιτέκτονας, ο Μάικλ Βέντρις (Michael Ventris), ηλικίας τότε 30 ετών, ανακοίνωσε δημόσια ότι μπόρεσε να αποκρυπτογραφήσει μιαν άγνωστη μέχρι τότε γραφή, την κρητομυκηναϊκή γραμμική γραφή τύπου Β’, στην οποία βρίσκονται γραμμένες πολλές πήλινες πινακίδες από την Κρήτη, τις Μυκήνες, την Πύλο κ.α. και, το κυριότερο, ότι η γλώσσα των πινακίδων αυτών είναι η Ελληνική.
»Η σπουδαιότητα τής ανακοίνωσης τού Βέντρις για την επιστήμη γενικότερα (που έλυνε, επιτέλους, το μυστήριο των πινακίδων τής γραμμικής γραφής Β’) αλλά ιδίως για τον ελληνικό πολιτισμό, που η γραπτή του παράδοση μεταφερόταν επτά περίπου αιώνες νωρίτερα (από τον 8ο αιώνα π.Χ. στον 15ο), ήταν ανυπολόγιστης σημασίας.
»Αλλαζαν άρδην τα δεδομένα τής ιστορίας μας, αφού αυτή εξαρτάται και προσδιορίζεται χρονικά κατά κύριο λόγο από τις γραπτές μαρτυρίες.
Πήλινη πινακίδα σε Γραμμική Β γραφή, από αυτές που ανακάλυψε γύρω στο 1900 στην Κνωσό, έξω απ’ το Ηράκλειο, ο σερ Αρθουρ Εβανς.
Πνεύμα χαρισματικό
»Ο Μ. Βέντρις (1922-1956) ήταν χαρισματικό πνεύμα. Μπορούσε να μαθαίνει εύκολα ξένες γλώσσες, είχε μια σπάνια συνδυαστική φαντασία, ήταν ικανός να ξεχωρίζει τις κανονικότητες μέσα στην ποικιλία και γενικά, όπως γράφει ο J. Chadwick, ο Μ. Βέντρις “είχε τη δύναμη να διακρίνει την τάξη μέσα στο φαινομενικό χάος, το χάρισμα δηλ. που χαρακτηρίζει το έργο όλων των μεγάλων ανδρών”.
»Δεκατεσσάρων χρονών παιδί ακόμη (το 1936), ακούγοντας τον μεγάλο Αγγλο αρχαιολόγο Σερ Αρθρουρ Εβανς να εξηγεί σε μια διάλεξη στο Βρετανικό Μουσείο τα μυστήρια των αναποκρυπτογράφητων γραφών τής Κρήτης, αυτών που ο ίδιος ο Εβανς ονόμασε «μινωικές γραφές», και τη σημασία τους για τη γνώση τού μινωικού αλλά και τού μυκηναϊκού κόσμου, ο μικρός Βέντρις αποφάσισε να λύσει το μυστήριο τής ανάγνωσης των μινωικών γραφών.
»Ετσι άρχισε να ασχολείται από νωρίς με το θέμα, διαβάζοντας ό,τι σχετικό υπήρχε. Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ασχολήθηκε επίσης με το «σπάσιμο» μυστικών κωδίκων, γεγονός που όξυνε την ικανότητά του στη διερεύνηση τής λειτουργίας διαφόρων κωδικών συστημάτων. Με το θέμα τής αποκρυπτογράφησης τής γραμμικής γραφής Β’ συνέχισε να ασχολείται ερασιτεχνικά, η δε ενασχόλησή του αυτή εντάθηκε μετά την επαγγελματική του αποκατάσταση ως επιτυχημένου αρχιτέκτονα.
Ιδεογράμματα Γραμμικής Β’. Πηγή: Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο
Η διαδικασία αποκρυπτογράφησης
»Ο Βέντρις χρησιμοποίησε αρχικά το περιορισμένο υλικό που είχε δημοσιεύσει ο Εβανς από την Κνωσό. Το υλικό τής έρευνάς του αυξήθηκε με τις πινακίδες γραμμικής γραφής Β’ από την Πύλο που βρήκε το 1939 ο Αμερικανός αρχαιολόγος Carl Blegen και που δημοσιεύτηκαν το 1951.
»Η μελέτη τού διευρυμένου υλικού ενίσχυσε την υπόθεση τού Βέντρις ότι η γλώσσα των πινακίδων τής γραμμικής γραφής Β’ είναι η Ελληνική αντίθετα προς την άποψη που είχε μέχρι τότε επιβάλει με το κύρος του ο Εβανς, ότι οι μινωικές γραφές (τόσο η γραμμική Α’ – που δεν έχει μέχρι σήμερα αποκρυπτογραφηθεί – όσο και η γραμμική Β’) περιείχαν μια μινωική, μη ελληνική γλώσσα, αφού ο Εβανς πίστευε στη δύναμη τού μινωικού κόσμου και στην κυριαρχία των Μινωιτών και στον χώρο τής ηπειρωτικής Ελλάδας (Μυκήνες κ.α.).
»Ο Βέντρις βοηθήθηκε αρχικά στην αποκρυπτογράφηση συγκρίνοντας τα γράμματα τής γραμμικής Β’ με υλικό από τις πινακίδες τής επίσης γραμμικής κυπριακής συλλαβικής γραφής («κυπριακό συλλαβάριο»). Τον βοήθησε ακόμη και το υλικό από τις έρευνες που είχαν πραγματοποιήσει άλλοι ερευνητές (Alice Kober, Emmett Bennett κ.ά.).
»Ετσι δοκίμασε δειλά και τελείως υποθετικά την ανάγνωση των πινακίδων τής γραμμικής Β’ με βάση την ελληνική γλώσσα. Ο Chadwick αναφέρει: “Ο Ventris ξεκίνησε να δοκιμάσει την υπόθεση ότι η γλώσσα ήταν ελληνική, χωρίς να προσδοκά ότι θα οδηγούσε πουθενά. Αλλά καθώς εφάρμοζε τις αξίες του σε περισσότερες και περισσότερες λέξεις, συνέχιζαν να εμφανίζονται ελληνικές λέξεις”.
Ο πολύτιμος συνεργάτης
»Ο Βέντρις δεν ήταν φιλόλογος και δεν μπορούσε να συνεχίσει την ανακάλυψή του χωρίς την επικουρία ενός κλασικού φιλολόγου που θα μπορούσε να τον βοηθήσει να ταυτίσει τις αναγνώσεις του με αρχαιοελληνικές λέξεις και μάλιστα αρχαιότατες, ενίοτε και μη παραδεδομένες στη μετέπειτα Ελληνική.
»Αυτό επετεύχθη στο πρόσωπο τού Τζων Τσάντγουικ (John Chadwick), υφηγητή των κλασικών γραμμάτων στο Πανεπιστήμιο τού Καίμπριτζ. Μαζί επεξεργάστηκαν την επίσημη παρουσίαση τής αποκρυπτογράφησης τής γραμμικής γραφής Β’, σε άρθρο τους που δημοσιεύθηκε στο έγκυρο επιστημονικό περιοδικό “Journal of Hellenic Studies” το 1953 με τίτλο “Μαρτυρίες για ελληνική διάλεκτο στα μυκηναϊκά αρχεία” (Evidence for Greek Dialect in Mycenaean Archives).
»Αντίγραφο τού άρθρου αυτού, προτού δημοσιευθεί, δόθηκε στον αρχαιολόγο Carl Blegen, ο οποίος μπόρεσε να διαβάσει την περίφημη “οιονεί δίγλωσση” πινακίδα τής Πύλου, την “πινακίδα των τριπόδων”, εφαρμόζοντας τις αξίες των συλλαβογραμμάτων που είχαν επισημάνει οι Βέντρις – Τσάντγουικ. Αυτό έπεισε τους περισσότερους επιστήμονες να δεχθούν ότι η ανάγνωση ήταν ορθή και ότι έχρηζε περαιτέρω βελτιώσεων.
Συλλαβογράμματα Γραμμικής Β’. Πηγή: Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο
Μία διάκριση που δεν ήρθε
»Ως προς την υφή τής γραμμικής γραφής Β’, πρόκειται για “συλλαβογραφική γραφή”, κάθε σημείο (γράμμα) δηλαδή δηλώνει συλλαβή και όχι μεμονωμένο φθόγγο. Αν λάβει κανείς υπ’ όψιν ότι ο αριθμός των συλλαβών σε μια γλώσσα είναι τεράστιος, καταλαβαίνει ότι μια συλλαβογραφική γραφή – για λόγους οικονομίας – χρησιμοποιεί έναν μικρό μόνο αριθμό συλλαβογραμμάτων (γύρω στα 90), για να δηλώσει όλες τις συλλαβές.
»Ετσι λ.χ. το συλλαβόγραμμα πε δηλώνει επίσης και το βε και το φε. Δηλώνει ακόμη τις μακρόφωνες συλλαβές: πη, βη, φη. Και δηλώνει και τις συλλαβές με ει και ηι: πει-πηι, βει-βηι, φει-φηι. Το ίδιο συλλαβόγραμμα δηλαδή έχει 12 δυνατές αναγνώσεις!
»Πρόκειται δηλαδή για ένα ατελές σύστημα γραφής, το οποίο οι Ελληνες αντικατέστησαν με μια καθαρώς αλφαβητική γραφή, το γνωστό και μέχρι σήμερα χρησιμοποιούμενο ελληνικό αλφάβητο, το οποίο οι ίδιοι οι Ελληνες εδημιούργησαν, επινοήσαντες χωριστά γράμματα να δηλώνουν τα φωνήεντα και χωριστά γράμματα να δηλώνουν τα σύμφωνα.
»Οπωσδήποτε, οφείλουμε στη μεγαλοφυΐα τού Βέντρις το γεγονός ότι η ιστορία τής ελληνικής γλώσσας δεν αρχίζει πλέον όπως γνωρίζαμε μέχρι το 1952 τον 8ο αιώνα με την αλφαβητική γραφή τής οινοχόης τού Διπύλου (ή, κατ’ άλλους, τού “ποτηρίου τού Νέστορος” που ανήκει στην ίδια περίοδο) αλλά από τα μέσα τού 15ου αιώνα με την ανάγνωση των πινακίδων τής γραμμικής γραφής Β’ (Κνωσός, Φαιστός, Πύλος, Μυκήνες, Θήβα)».
H μεγάλη συμβολή της Κόμπερ
Το 2013 βγήκαν στο φως της δημοσιότητας στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία, μια Αμερικανίδα αρχαιολόγος, η Άλις Κόμπερ (1906 – 1950), ήταν υπεύθυνη για την προεργασία ενός τεράστιου όγκου μελετών και σημειώσεων, τον οποίο μετέπειτα αξιοποίησε λαμπρά ο ευφυέστατος Βέντρις για να ερμηνεύσει την πολύπλοκη αυτή γραφή.
Όπως γράφει «ΤΟ ΒΗΜΑ» τον Ιούνιο του 2013: «Η ιστορία της αδικημένης αρχαιολόγου περιλαμβάνεται στο καινούργιο βιβλίου της δημοσιογράφου των New York Times Μάργκαλιτ Φοξ «The Riddle of the Labyrinth» ( «Ο γρίφος του Λαβύρινθου» ), που μόλις κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ.
»Παρά την αποδεδειγμένη αντιπάθεια που έτρεφαν ο ένας για το πρόσωπο του άλλου, ο Βέντρις σε μία διάλεξή του είχε αποδώσει εύσημα στην Κόμπερ για την εργασία της, αλλά εκείνη η θετική αναφορά του δεν είναι ιδαίτερα γνωστή.
»Οι δυό τους συναντήθηκαν μόνο μία φορά, στην Οξφόρδη, το 1947, τρία χρόνια πριν πεθάνει η Κόμπερ και πέντε χρόνια πριν δημοσιεύσει ο Βέντρις τα αποτελέσματα της εργασίας του. Είναι βέβαιο ότι υποτιμούσε ο ένας το έργο του άλλου. Η μεν Αμερικανίδα διότι θεωρούσε τον Βρετανό ανεπαρκή ερασιτέχνη, ο δε Βρετανός διότι θεωρούσε, σεξιστικά, ότι «μία γυναίκα δεν μπορεί» να καταφέρει να ξεκλειδώσει την περίφημη γραφή.
»Ωστόσο, μόνο τώρα, 63 χρόνια μετά το θάνατό της από καρκίνο, αποδεικνύεται ότι ο ρόλος της Κόμπερ ήταν κάτι παραπάνω από συνδρομητικός στη δουλειά του αρχιτέκτονα και ερασιτέχνη γλωσσολόγου, ο οποίος επίσης πέθανε ξαφνικά και νεότατος, από τροχαίο δυστύχημα σε ηλικία μόλις 34 ετών».
Δεκ 13 2025
Πολιτική και ηθική
Γράφουν στο ΒΗΜΑ οι Γιώργος Καραβοκύρης, αναπληρωτής καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, Αντώνης Μεταξάς, καθηγητής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Σπύρος Βλαχόπουλος, καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΕΚΠΑ.
Δεκ 07 2025
ΙΣΤΟΡΙΑ Β’ ΛΥΚΕΙΟΥ Κεφάλαιο 3 Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη
ΙΣΤΟΡΙΑ Β’ ΛΥΚΕΙΟΥ
Κεφάλαιο 3
- Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη
Αύξηση του πληθυσμού (πληθυσμός 23 εκατομμύρια το 950 μετά Χριστόν → 50 εκατομμύρια το 1300 μετά Χριστόν) αύξηση της ζήτησης →πίεση για αύξηση της γεωργικής παραγωγής.
Τεχνολογική εξέλιξη στον γεωργικό τομέα
- βελτίωσης της ζωικής έλξης με υποζύγια και κάρα (πετάλωμα, λαιμαριά για άλογα, ζυγοτράχηλος για βόδια)
- υδρόμυλος
- μεταλλουργία (φυσερά, καμίνι εσωτερικής καύσης)
- αντικατάσταση του αλετριού
με το άροτρο με μεταλλικό υνί 
- εκχερσώσεις για την επέκταση των πόλεων και κωμοπόλεων
- τριζωνική καλλιέργεια
Ανάπτυξη του εμπορίου: αίτια
- επάνοδος της ασφάλειας
- δημογραφική αύξηση → ανάπτυξη των πόλεων →μεγαλύτερη ζήτηση για τρόφιμα
- πρόοδοι της γεωργίας →αύξηση παραγωγής →πλεονάσματα
- τεχνικές πρόοδοι στις ναυσιπλοΐας
- πηδάλιο της πρύμνης
- λατίνι
- πυξίδα
- αστρολάβος
- χάρτες
- μεγαλύτερα και ταχύτερα πλοία
Βενετοί: δραστηριοποιούνται στο τριγωνικό εμπόριο: Βενετία →Αλεξάνδρεια (ξυλεία, όπλα)→ Κωνσταντινούπολη (μπαχαρικά, μεταξωτά)
Ιταλικές πόλεις: ανάπτυξη βιοτεχνίας →επεξεργασία πρώτων υλών από την ανατολή (μεταξωτά, μάλλινα, όπλα, είδη πολυτελείας)
Δυτική Ευρώπη: Φλάνδρα (Ολλανδία) εμπορική ηγεμονία
- Πωλούν: σιτάρι, ψάρια, ξυλεία, δέρματα → Πολωνία, Σκανδιναβία
- Αγοράζουν: τσόχα, μαλλ,ί αλάτι, κρασί →Αγγλία, Ρηνανία, ακτές Ατλαντικού
Κοινωνική σύνθεση των πόλεων
Παλαιοί κάτοικοι
- Άνθρωποι της εκκλησίας (επίσκοποι ιερείς κλπ)
- Ιππότες, ευγενείς
Νέοι κάτοικοι:
- Μεγαλέμποροι, αστοί με ακίνητα, εμπορεύματα, κεφάλαια, γαίες
- Μεσοαστική τάξη: βιοτέχνες, έμποροι, γραμματείς, συμβολαιογράφοι
- Τεχνίτες υπάλληλοι (populo minuto)
Φτωχά στρώματα
- ξεριζωμένοι αγρότες
- δραπέτες δουλοπάροικοι
- ανειδίκευτοι εργάτες, μεροκαματιάρηδες
Συμπέρασμα: δεν υπάρχει σύγκρουση ανάμεσα στην ύπαιθρο και στις πόλεις ούτε ανάμεσα στην παλιά αριστοκρατία και στους αστούς αλλά ώσμωση.
Πηγή: BERSTEIN SERGE, MILZA PIERRE. Μεταφραστής. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ. Εκδότης. ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ. τόμος α’ σελίδα 142
Ποίηση: Σταγόνες δροσιάς
ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ /ΕΠΟΧΕΣ
Τώρα
| Κι όμως, Δημήτρη, ξανά πίσω δεν πρέπει να γυρίσουμεΧρέος μας είναι πια να μη γυρίσουμε.
Ας ξανατραγουδήσουμε πάλι εκείνο το τραγούδι που λέγαμε στην αρχήΑς ξανασκεφτούμε τα ίδια πάλι πράγματα όπως όταν ξεκινήσαμε5Γιατί όλα, ξέρεις, πως τελειώνουνε και μόνο ένα δεν τελειώνειΓιατί κι η ίδια η ζωή, Δημήτρη, είναι κι αυτή όμορφηΌσο κι αν έζησε κανείς μέρες πολύ κακέςΌσο κι αν είν’ μοιραίο να τις ζήσει ή κι αν τις ζει ακόμα. Τώρα που φτάσαμεν εδώ δεν πρέπει να ξαναγυρίσουμε.10Πιο καλά να σταθούμε εδώ, μα όχι πάλι πίσω. |
Τα σημερινά θέματα των Πανελλαδικών Εξετάσεων
Υπολογισμός μορίων 2025
ΙΕΠ προγράμματα σπουδών
100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ
1821 – 2021 Οι μαθητές γράφουν: Λογοτεχνία και Ελληνική Επανάσταση του 1821
Υιοθετώ ένα ιστορικό πρόσωπο, ένα επίτευγμα ή καλλιτεχνικό ρεύμα από το Βυζάντιο και την Δυτική Ευρώπη (Μεσαίωνας – Αναγέννηση – Διαφωτισμός)
CNN 200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟ 1821
ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ | ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ & ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ
ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
ΠΕΡΙΠΛΟΥΣ
study4exams.gr
ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΜΑΣ
ΑΠΑΝΤΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ
ΑΠΑΝΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ
ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ
- «Thessaloniki A.I. – Εικον[ιστ]ικές Πραγματικότητες» 15 Ιανουαρίου 2026Το Μουσείο Φωτογραφίας Δήμου Καλαμαριάς «Χρήστος Καλεμκερής», με την οικονομική υποστήριξη και αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και τη στήριξη του Δήμου Καλαμαριάς, σας προσκαλεί να οργανώσετε εκπαιδευτικές επισκέψεις των μαθητών σας στην πρωτότυπη έκθεση «Thessaloniki A.I. – Εικον[ιστ]ικές Πραγματικότητες», που φιλοξενείται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης (Αίθουσα περιοδικών εκθέσεων «Κυριάκος Κρόκος») και έλαβε παράταση μέχρι και τις 15 Μαρτίου 2026, λόγω της υψηλής […]
- Όσιος Τερέντιος ο Θαυματουργός, Ο μεγάλος δάσκαλος της υπομονής 15 Ιανουαρίου 2026(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος) Ο όσιος Τερέντιος είναι ένα από τα μεγάλα παραδείγματα υπομονής στην εθελοντική άσκηση. Αυτός αγωνίστηκε στο χωριό Μικρός Αρχάγγελος στην επαρχία Ορλώφ κατά τη διάρκεια του 1830. Συχνά ντυνόταν με χειμωνιάτικα το καλοκαίρι, ενώ το χειμώνα δεν φορούσε τίποτα άλλο, εκτός από ένα πουκάμισο μέχρι τα γόνατα και ένα παπούτσι στο […]
- Γέροντας Σάββας Καψαλιώτης, Θαύματα που έζησε κατά την διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου 15 Ιανουαρίου 2026(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος) Διηγείται ο Αγιορείτης Μοναχός Σάββας Καψαλιώτης: Έγινα μοναχός [στην Μονή Λογγοβάρδας Πάρου], ρασοευχή με τ’ όνομα Σάββας. Έγινε τότε ο πόλεμος (1940), επιστράτευση. Φύγαμε 9 μοναχοί να υπηρετήσουμε την πατρίδα [αναγκαστική επιστράτευση και των μοναχών]. Ερώτησα τον Γέροντα Φιλόθεο Ζερβάκο, τον ηγούμενο: «- Εγώ ήμουν εις το πυροβολικό στρατιώτης, τώρα θα είμαι […]
- Ο θάνατος του Προφήτη Σαμουήλ και πώς ο Δαυίδ παντρεύτηκε την Αβιγαίαν 15 Ιανουαρίου 2026(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος) Βασιλειών Α’ (Μασ. Σαμουήλ Α’) Α’ Βασιλέων 24 Συνέχεια από εδώ: https://www.pemptousia.gr/2026/01/david-pros-ton-vasilia-saoul-giati-akous-tous-sykofantes-oi-opoioi-sou-legoun-oti-david-zita-tin-zoi-sou/ Α Βασ. 25,1 Ο Σαμουήλ απέθανε, και συνεκεντρώθησαν όλοι οι Ισραηλίται, οι οποίοι και τον επένθησαν μετά θρήνων και τον έθαψαν εις την αυλήν αυτού εις Αρμαθαίμ. Τότε ο Δαυίδ ητοιμάσθη και κατέβηκε από την έρημον Μαάν. Α Βασ. 25,2 […]
- «ΗΘΙΚΗ» αντί «ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ» 15 Ιανουαρίου 2026Με τις 1749/19 και 1750/19 αποφάσεις του, το Συμβούλιο Επικρατείας (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο) αναγνωρίζει το δικαίωμα παρακολούθησης ενός εναλλακτικού μαθήματος, από τους μαθητές που ζητούν απαλλαγή από τα «Θρησκευτικά». Μάλιστα ορίζει και το πλαίσιο αυτού του νέου μαθήματος ως ισότιμο και συναφές μάθημα, ενώ διατάσσει το Υπουργείο Παιδείας να το εντάξει στο σχολικό ωρολόγιο πρόγραμμα […]
- Επικαιρότητα στην Πεμπτουσία (14/01/25) 15 Ιανουαρίου 2026Αφιερωμένη στη συμπλήρωση ενός έτους από την εκδημία του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας κυρού Αναστασίου, ο οποίος εκοιμήθη στις 25 Ιανουαρίου 2025, ήταν η σημερινή εκπομπή “Επικαιρότητα”, με τη δημοσιογράφο Μαρία Γιαχνάκη. Για το σπουδαίο και μεγάλο πνευματικό και ιεραποστολικό έργο του μακαριστού Αρχιεπισκόπου μιλούν οι: Πρωτοπρεσβύτερος π. Σπυρίδων Τοπάντζας, που ήταν […]
- Ένας λεπτεπίλεπτος αριστοκράτης 15 Ιανουαρίου 2026Μία από τις πιο συγκινητικές ιστορίες των συναξαριών της Εκκλησίας είναι αυτή του Αγίου Ιωάννου του Καλυβίτου, που γιορτάζει στις 15 Ιανουαρίου. Πατέρας του ο συγκλητικός Ευτρόπιος, ο οποίος του προσέφερε πλούσια μόρφωση. Όταν γνώρισε, σε ηλικία δώδεκα ετών, έναν μοναχό της περίφημης Μονής των Ακοιμήτων στην Κωνσταντινούπολη, ελκύστηκε τόσο από τον μοναχικό βίο, ώστε […]
- Ευγνωμοσύνη πριν από τη βεβαιότητα: Στη δεύτερη Κυριακή μετά τα Φώτα 15 Ιανουαρίου 2026«Καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· οὐχ οἱ δέκα ἐκαθαρίσθησαν; οἱ δὲ ἐννέα ποῦ; οὐχ εὑρέθησαν ὑποστρέψαντες δοῦναι δόξαν τῷ Θεῷ εἰ μὴ ὁ ἀλλογενὴς οὗτος; καὶ εἶπεν αὐτῷ· ἀναστὰς πορεύου· ἡ πίστις σου σέσωκέ σε.» (Λουκά ΙΖ 17-19) Το τέλος της περικοπής από το Ευαγγέλιον κατά Λουκάν δεν είναι μια απλή επίπληξη προς τους εννέα λεπρούς […]
- Η ασκητικότητα ως τρόπος ζωής των πιστών της Ορθόδοξης Εκκλησίας 15 Ιανουαρίου 2026Αγαπητοί Αναγνώστες συνήθως όταν ακούμε τη λέξη «άσκηση», ο νους των περισσοτέρων τρέχει αυτόματα σε γυμναστήρια ή στην καλύτερη περίπτωση, σε απόκοσμους ερημίτες που ζουν σε σπήλαια τρώγοντας ελάχιστα. Όμως, στην Ορθόδοξη παράδοση, η ασκητικότητα δεν είναι ένα «χόμπι» για λίγους εκλεκτούς ούτε μια τιμωρία ή απαξίωση του σώματος. Είναι η ίδια η «ανάσα» της […]
- Άγιος Μάξιμος: Ας πιστέψουμε πως θα φτάσουμε εκεί, πιο ψηλά απ’ όλους τους ουρανούς, όπου τώρα είναι ο ίδιος ο Χριστός! 14 Ιανουαρίου 2026(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος) Του αγίου Μαξίμου Αν γι’ αυτό έγινε γιος ανθρώπου και άνθρωπος ο Θεός Λόγος του Θεού και Πατέρα, για να κάνει δηλαδή θεούς και παιδιά του Θεού τους ανθρώπους, ας πιστέψουμε πως θα φτάσουμε εκεί, πιο ψηλά απ’ όλους τους ουρανούς, όπου τώρα είναι ο ίδιος ο Χριστός, σαν κεφαλή […]
Perseus Digital Library
Greek word-study-tool
ΨΗΦΙΔΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
Τόποι, κείμενα και πρόσωπα της αρχαιότητας
Χρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας
www.esos.gr
- Το Έμβλημα «Άγιος Δημήτριος» απένειμε το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο στον Αρχιεπίσκοπο πρ. Αμερικής Δημήτριο 16 Ιανουαρίου 2026Την ειδική Τιμητική Διάκριση του Εμβλήματος «Άγιος Δημήτριος» απένειμε το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο στον Σεβασμιότατο Αρχιεπίσκοπο πρ. Αμερικής κ. Δημήτριο (Τρακατέλλη), σε επίσημη Τελετή, χθες, Πέμπτη 15 Ιανουαρίου 2026, στην Αίθουσα Τελετών του Πανεπιστημίου. Η τιμητική διάκριση απονεμήθηκε κατόπιν απόφασης της Συγκλήτου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, ως αναγνώριση της πολυσχιδούς προσφοράς και του πνευματικού έργου μιας εξέχουσας […]
- Live/Βουλή (1 μ.μ.): Συζήτηση για την κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών 16 Ιανουαρίου 2026Για σήμερα, στη 1 το μεσημέρι, έχει προγραμματιστεί η συζήτηση της επίκαιρης ερώτησης του Βουλευτή της ΝΙΚΗΣ, Σπ. Τσιρώνη, προς τον υπουργό Εσωτερικών Θ. Λιβάνιο, με την οποία αναδεικνύονται τα σοβαρά προβλήματα που, όπως υποστηρίζει, έχουν προκύψει από την κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών, βάσει του ν. 5056/2023.
- 34 ερωτήσεις Βουλευτών για κρίσιμα ζητήματα Παιδείας κατατέθηκαν στη Βουλή το τελευταίο δεκαήμερο 16 Ιανουαρίου 2026Συνολικά 34 ερωτήσεις και επίκαιρες ερωτήσεις Βουλευτών για θέματα Παιδείας κατατέθηκαν το τελευταίο δεκαήμερο στη Βουλή, προς την υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη, αναδεικνύοντας ένα ευρύ φάσμα σοβαρών προβλημάτων που αφορούν τη λειτουργία των σχολικών μονάδων, την ειδική αγωγή, την ανώτατη εκπαίδευση, τα επαγγελματικά δικαιώματα αποφοίτων και τη διοικητική οργάνωση της εκπαίδευσης.
- ΥΠΑΙΘΑ: Άνοιξε γα τα ΑΕΙ το νέο πληροφοριακό σύστημα για τον προγραμματισμό έργων του ΤΠΑ 2026-2030 16 Ιανουαρίου 2026Ενεργοποιήθηκε το νέο Πληροφοριακό Σύστημα του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΤΠΑ) του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, μέσω του οποίου τα Πανεπιστήμια και οι λοιποί δυνητικοί δικαιούχοι (ΙΚΥ, ΔΙΦΑΝΤΟΣ, ΕΝΕΔΙΒΙΜ κλπ) καλούνται να υποβάλουν αιτήσεις προγραμματισμού έργων για χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ).
- Πρακτικά ερωτήματα υλοποίησης στα σχολεία των δράσεων Τοπικής Ιστορίας και Τοπικής Γεωγραφίας 16 Ιανουαρίου 2026Οι δράσεις Τοπικής Ιστορίας και Τοπικής Γεωγραφίας εντάσσονται οργανικά στο πλαίσιο των υφιστάμενων γνωστικών αντικειμένων της Ιστορίας και της Γεωγραφίας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και της Ιστορίας και Γεωλογίας-Γεωγραφίας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και ως εκ τούτου δεν αποτελούν διακριτά ή ξεχωριστά μαθήματα στο ωρολόγιο πρόγραμμα.
- Κοινή ενημερωτική δράση των υπουργείων Παιδείας και Προστασίας του Πολίτη για την πρόληψη της βίας των εφήβων στα σχολεία 15 Ιανουαρίου 2026Ενημερωτική ημερίδα με θέμα: «Στρατηγικές Πρόληψης και Διαχείρισης Θεμάτων Κοινωνικής Συμπεριφοράς Μαθητών/τριών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης», πραγματοποιήθηκε σήμερα, στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με πρωτοβουλία των Υπουργών, Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού, Σοφίας Ζαχαράκη και Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη.
- Νέα εργαλεία για τις ΣΑΕΚ και τους εκπαιδευτές τους από τον ΕΟΠΠΕΠ 15 Ιανουαρίου 2026Τα εκπαιδευτικά εγχειρίδια και οι νέες Τράπεζες Θεμάτων για τις Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ), παρουσιάστηκαν σε διαδικτυακή συνάντηση με όλες τις ΣΑΕΚ της χώρας, δημόσιες και ιδιωτικές και τη συμμετοχή της πολιτικής ηγεσίας, στελεχών του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, εκπροσώπων θεσμικών φορέων της εκπαίδευσης και Kοινωνικών Eταίρων.
- Στρατιωτικές Σχολές: Η Προκήρυξη - Το χρονοδιάγραμμα ενεργειών των υποψηφίων 15 Ιανουαρίου 2026Εκδόθηκε σήμερα από το ΓΕΕΘΑ η Προκήρυξη Διαγωνισμού Επιλογής Σπουδαστών/τριών Ανωτάτων Στρατιωτικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (ΑΣΕΙ) [Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων (ΣΣΕ), Σχολή Ναυτικών Δοκίμων (ΣΝΔ), Σχολή Ικάρων (ΣΙ)], Στρατιωτικής Σχολής Αξιωματικών Σωμάτων (ΣΣΑΣ), Σχολής Αξιωματικών Νοσηλευτικής (ΣΑΝ), και Ανωτάτων Σχολών Μόνιμων Υπαξιωματικών (ΑΣΜΥ) [Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών (ΣΜΥ), Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών Ναυτικού (ΣΜΥΝ) και Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών Αεροπορίας […]
- Καθηγητές Πειραιά: Τι μας είπε ο ΔΔΕ για τα κενά στα σχολεία, τις υποχρεωτικές υπερωρίες και την αναμόρφωση ωρολογίου προγράμματος 15 Ιανουαρίου 2026Αναλυτική ενημέρωση για τα εκπαιδευτικά κενά που εξακολουθούν να υφίστανται στα σχολεία του Πειραιά, παρά την είσοδο στο νέο έτος, ζήτησε το ΔΣ της ΕΛΜΕ Πειραιά, στη συνάντηση με τον Διευθυντή Εκπαίδευσης Διονύση Αναστασόπουλο.
- Ένωση Εργαζομένων ΥΠΑΙΘ: Καταγγελίες για οικονομικό αποκλεισμό των υπαλλήλων των Περιφερειακών Υπηρεσιών 15 Ιανουαρίου 2026Τον διαχρονικό, όπως τον χαρακτηρίζει, οικονομικό αποκλεισμό των υπαλλήλων των Περιφερειακών Υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας καταγγέλλει η Ένωση Εργαζομένων Υπουργείου Παιδείας, με επιστολή της προς την υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη.
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΕΡΤ
ΧΡΟΝΟΓΡΑΜΜΗ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ
Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού
Εταιρεία Παπαδιαμαντικών Σπουδών
ΠΟΛΥΤΡΟΠΗ ΓΛΩΣΣΑ
Γλωσσοpolis
Η ΠΥΛΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
- ''Συγγραφείς,βιβλία, ιδέες'': Βιντσέντζο Λατρόνικο, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (21/1/2026)
- Διαδικτυακή διάλεξη του κ. Alessandro Bonvini με τίτλο: ''Constructing a Greco-Latin Miscellany in Renaissance Europe: Erasmus’ Adagiorum Chiliades’'', Παν/μιο Ιωαννίνων (20/1/2026)
- Διαδικτυακή Συνάντηση Δικτύου Εκπαιδευτικών με θέμα: ''Η σημερινή συζήτηση για τον σκοπό της παιδείας'', Παν/μιο Ιωαννίνων (21/1/2026)
- Ομιλία της κ. Άννας-Μαρίνας Κατσιγιάννη με τίτλο: ''Ο Παλαμάς ως πολιτισμικός διαμεσολαβητής'' στην Στέγη Γραμμάτων Κωστής Παλαμάς (21/1/2026)
- 1η Πρόσκληση για το 11ο Διεθνές Συνέδριο "Επαναπροσεγγίζοντας τους βασικούς σταθμούς στην ιστορία της ελληνικής" του Ινστ. ΝΕ Σπουδών: 50 χρόνια από την επίσημη άρση της διγλωσσίας στην Ελλάδα: επαναπροσεγγίσεις με την ευκαιρία μιας επετείου (5-7/11/26)
- Διάλεξη με θέμα: ''Intellectual Freedom as a Foundation of Academic Leadership: Implications for Competence Development'', Ανοικτό Παν/μιο Κύπρου (15/1/2026)
- Δεύτερος Κύκλος σειράς ομιλιών "Ιστορίες από τα αρχεία. Τα αρχεία στη δημόσια σφαίρα": Γ. Σαρίσχουλη, Υλικά και ψηφιακά αρχεία: η μεταμόρφωση των πολιτιστικών θησαυρών (22/1/26)
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ
ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΩΝ ΕΤΩΝ
ΔΕΗ: Οδηγός εξοικονόμησης ενέργειας
Ασφάλεια στο διαδίκτυο – ΠΣΔ
Εκπαιδευτική Τηλεόραση
Πολιτιστικός Χάρτης της Ελλάδας
