Στο πλαίσιο του εργαστηρίου δεξιοτήτων στον θεματικό κύκλο “Ενδιαφέρομαι και ενεργώ Κοινωνική συναίσθηση και ευθύνη” υλοποιήσαμε το σχέδιο δράσης με τίτλο “Ανακαλύπτοντας τα μυστικά του Φθινοπώρου μέσω του STEAM”. Το σχέδιο δράσης σκοπεύει να εισαγάγει τα παιδιά στον κόσμο των θετικών επιστημών (Μαθηματικά, Φυσική, Μηχανική), της Τέχνης και των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών (ΤΠΕ), αξιοποιώντας την προσέγγιση της βιωματικής μάθησης. Τα παιδιά ενθαρρύνονται να εφαρμόζουν θεωρητικές γνώσεις σε πρακτικά ζητήματα και να επιλύουν προβλήματα που προκύπτουν από την καθημερινότητα. Με αυτόν τον τρόπο, αναπτύσσουν βαθμιαία έναν επιστημονικό τρόπο σκέψης. Η βασική μέθοδος είναι το διερευνητικό παιχνίδι, καθιστώντας τη μαθησιακή διαδικασία διασκεδαστική. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, τα παιδιά αποκτούν πολύτιμες ικανότητες απαραίτητες για την επιτυχία τους τόσο στο σχολικό πλαίσιο όσο και στην κοινωνική τους ζωή.

 1. Φυσικές επιστήμες

Στο πρώτο εργαστήρι ασχοληθήκαμε με το θέμα της άνωσης και της πλευστότητας. Χρησιμοποιήσαμε αποκλειστικά  σύγχρονα εργαλεία τεχνολογίας (ΤΠΕ) και μετατρέψαμε την τάξη μας σε ένα ψηφιακό εργαστήριο. Ξεκινήσαμε με έναν καταιγισμό ιδεών σχετικά με ποια αντικείμενα πιστεύουμε ότι επιπλέουν και ποια βυθίζονται στο νερό.  Τα παιδιά εξέφρασαν τις απόψεις τους επικεντρώνοντας σε αντικείμενα της τάξης μας. “τα τουβλάκια θα βυθιστούν”,” οι δεινόσαυροι θα βυθιστούν”, “το χαρτί θα επιπλέει” κλπ. Χρησιμοποιήσαμε το εργαλείο Coggle για να καταγράψουμε σε έναν εννοιολογικό χάρτη τις αρχικές ιδέες των παιδιών.

Συνεχίσαμε με ένα ψηφιακό πείραμα. Αρχικά χωριστήκαμε σε ομάδες και συμπληρώσαμε ένα φύλλο εργασίας που έδειχνε μια λεκάνη με νερό και εικόνες από διάφορα αντικείμενα. Τα παιδιά συζητούσαν μεταξύ τους και προσπαθούσαν να μαντέψουν αν αυτό το αντικείμενο επιπλέει ή βυθίζεται. Στην συνέχεια το τοποθετούσαν πάνω στο εκτυπωμένο χαρτί είτε στην επιφάνεια του νερού, είτε στον πάτο.

Μετά αξιοποιήσαμε την διαδραστική εφαρμογή “Gynzi: Floating or Sinking”. Οι ομάδες χρησιμοποίησαν τον διαδραστικό πίνακα της τάξης και έσυραν εικονικά τα αντικείμενο στο νερό της εφαρμογής παρατηρώντας άμεσα το αποτέλεσμα. Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν με το ψηφιακό περιβάλλον της εφαρμογής και θέλησαν όλα να συμμετέχουν στη δραστηριότητα. Αυτή η διαδικασία τους βοήθησε να επαληθεύσουν ή να διαψεύσουν τις αρχικές τους υποθέσεις με διασκεδαστικό τρόπο. Έτσι έμαθαν την διαδικασία του επιστημονικού πειραματισμού, χωρίς να χρειαστεί να χρησιμοποιηθούν αληθινά υλικά.

Στο τέλος του ψηφιακού πειραματισμού, οι ομάδες επέστρεψαν στα φύλλα εργασίας και κόλλησαν τις εικόνες στη σωστή θέση , είτε στην επιφάνεια αν επιπλέουν, είτε στον πάτο του νερού.

Αφού ολοκληρώθηκε ο ψηφιακός πειραματισμός, έπρεπε να οργανώσουμε τα ευρήματα. Χρησιμοποιήσαμε το Microsoft Excel και δημιουργήσαμε δύο στήλες “αντικείμενα που επιπλέουν” και “αντικείμενα που βυθίζονται” . Τα παιδιά έβαλαν εικόνες των αντικειμένων στις σωστές στήλες , μαθαίνοντας έτσι να κατηγοριοποιούν και να επεξεργάζονται ψηφιακά δεδομένα. Στην συνέχεια , με την βοήθεια ου Excel , δημιουργήσαμε ένα ραβδόγραμμα για να μετρήσουμε πόσα αντικείμενα επιπλέουν και πόσα βυθίζονται.

Στο τέλος συγκρίναμε τα κοινά χαρακτηριστικά των αντικειμένων και τα κατηγοριοποιήσαμε δημιουργώντας έναν εννοιολογικό χάρτη με το εργαλείο bubble.us. Καταλήξαμε ότι τα πέτρινα και τα σιδερένια αντικείμενα βυθίζονται, ενώ τα ξύλινα, τα ελαφριά, αυτά που έχουν αέρα και τα μαλακά αντικείμενα επιπλέουν. Με τον τρόπο αυτό κατανοήσαμε καλύτερα την έννοια της άνωσης.

Ήρθε η ώρα να αξιολογήσουμε την νέα μας γνώση. Χρησιμοποιήσαμε το εργαλείο Wordwall και ένα διασκεδαστικό παιχνίδι κουίζ αξιολόγησης. Τα παιδιά έβλεπαν εικόνες διάφορων αντικειμένων και έπρεπε να επιλέξουν αν αυτά τα τα αντικείμενα επιπλέουν ή βυθίζονται.  Τους άρεσε πολύ το διαδραστικό κουίζ και συμμετείχαν με μεγάλο ενθουσιασμό. Χωρίστηκαν σε μικρές ομάδες και συζητούσαν μεταξύ τους πριν πατήσουν το κουμπί με τη σωστή απάντηση. Τα κατάφεραν όλοι περίφημα!

Το εργαστήρι δεξιοτήτων για την άνωση απέδειξε ότι οι ΤΠΕ μπορούν να προσφέρουν μια πλούσια , διερευνητική εμπειρία μάθησης στα παιδιά, μετατρέποντας τις αφηρημένες έννοιες . όπως είναι η άνωση, σε μια διαδραστική ψηφιακή ανακάλυψη. Μπράβο σε όλους  τους μικρούς  ψηφιακούς επιστήμονες!

2. Τεχνολογία- Προγραμματισμός

Στο δεύτερο εργαστήρι ασχοληθήκαμε με τις βασικές αρχές του προγραμματισμού. Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά το νηπιαγωγείο μας συμμετέχει στην Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Προγραμματισμού που στόχο έχει να  διεγείρει τη δημιουργικότητα, την επίλυση προβλημάτων και τη συνεργασία, καθιστώντας τον προγραμματισμό και τις ψηφιακές δεξιότητες προσβάσιμες σε όλους, ακόμη και από την προσχολική ηλικία.Η δραστηριότητα με την οποία συμμετέχουμε φέτος έχει τον τίτλο: «Ας λύσουμε τον γρίφο» και σκοπός της είναι τα παιδιά να έρθουν σε επαφή με τον προγραμματισμό και την υπολογιστική σκέψη μέσα από παιγνιώδεις δραστηριότητες. Αρχικά, θα εξοικειωθούν με τις βασικές εντολές προσανατολισμού, όπως εντολές κίνησης (μπροστά-αριστερά-δεξιά» χρησιμοποιώντας το σώμα τους και στη συνέχεια θα σχεδιάσουν απλούς αλγορίθμους για να λύσουν προβλήματα, αξιοποιώντας τις βασικές εντολές της κωδικοποίησης και του προγραμματισμού χωρίς υπολογιστή (offline coding).

Στο πλαίσιο της θεματικής για το «Φθινόπωρο» που επεξεργαζόμαστε αυτή την περίοδο στην τάξη, θα φτιάξουμε ένα επιδαπέδιο τετράγωνο πλέγμα 4×4 με χαρτοταινία και τα παιδιά θα κληθούν να λύσουν τον γρίφο με το κωδικοποιημένο μήνυμα και τις καρτέλες που φέρνει στον σάκο της η κυρία Κουκουβάγια μέσω του προγραμματισμού.

Αρχικά, θα τοποθετήσουν στα τετραγωνάκια του πλέγματος τις φθινοπωρινές εικόνες που τους έφερε η κυρία Κουκουβάγια και αποστολή τους είναι να τις συγκεντρώσουν στο καλάθι, ακολουθώντας κάθε φορά τον κώδικα της εκάστοτε πορείας. Συγκεκριμένα, ένα ζευγάρι παιδιών θα σηκώνεται, ο ένας θα είναι το ρομπότ και ο άλλος θα το καθοδηγεί με τις κατάλληλες οδηγίες ώστε να φτάσει στην εικόνα-στόχο, τοποθετώντας στη σειρά τα βελάκια κατεύθυνσης και σχηματίζοντας τον κώδικα της διαδρομής.

Το παιδί-ρομπότ θα ακολουθήσει τον κώδικα της πορείας, προβαίνοντας στις κατάλληλες κινήσεις και θα μαζέψει την εικόνα που θα βρει στον τερματισμό της.

Στο τέλος, θα πρέπει να εντοπίσει τη συγκεκριμένη εικόνα στον πίνακα αναφοράς με την αλφαβήτα και τις φθινοπωρινές εικόνες, να βρει σε ποιο γράμμα αντιστοιχεί και να το γράψει στο αντίστοιχο κουτάκι του γρίφου. Όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία και συμπληρωθούν τα όλα τα κουτάκια του κωδικοποιημένου γρίφου, τα παιδιά θα διαβάσουν το μήνυμα της κυρίας Κουκουβάγιας που είναι “ΚΑΛΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ”.

Η συγκεκριμένη δραστηριότητα προγραμματισμού αποτελεί μια εξαιρετική εμπειρία ανάπτυξης συνεργατικών σχέσεων μεταξύ των παιδιών, ώστε να επιλύσουν προβλήματα προγραμματισμού σε περιβάλλον παιχνιδιού. Την εμπειρία αυτή μετέφεραν και στο χαρτί, όπου κλήθηκαν να βοηθήσουν το σκιουράκι να βρει το δρόμο του για να φτάσει το βελανίδι. Πρώτα, επέλεξαν τη διαδρομή που θα ακολουθήσει και στη συνέχεια τη σχεδίασαν με τα βελάκια.

Για τη συμμετοχή μας στην Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Προγραμματισμού λάβαμε και  πιστοποιητικό! Πολύ περήφανοι για την ομάδα μας!

3.Μαθηματικά

Στο τρίτο εργαστήριο δεξιοτήτων τα παιδιά γνώρισαν τον συναρπαστικό κόσμο των γεωμετρικών σχημάτων με ένα πολύ διασκεδαστικό τρόπο. Αρχικά , ήρθαν σε επαφή με ένα αρχαίο κινέζικο παιχνίδι-γρίφος, το γνωστό tangram. Τα παιδιά επεξεργάστηκαν τα επτά κομμάτια του tangram και προσπάθησαν να τα ενώσουν φτιάχνοντας ό,τι σχέδιο ήθελαν, από ζωάκια μέχρι σπιτάκια κ.α. Στη συνέχεια έπαιξαν με βάσεις-παζλ και τοποθετούσαν τα κομμάτια του tangram στη σωστή θέση. Τα tangram αναπτύσσουν τη χωρική αντίληψη των παιδιών μαθαίνοντας πώς να συνδυάσουν τα κομμάτια φτιάχνοντας ένα ενιαίο σύνολο, εξασκούνται  στην επίλυση προβλημάτων και βοηθούν τα παιδιά να εξοικειωθούν με τα γεωμετρικά σχήματα.

Αφού τα παιδιά εξοικειώθηκαν αρκετά με τα γεωμετρικά σχήματα, προχωρήσαμε σε πολλά παιχνίδια στην τάξη μας , αλλά και στον διαδραστικό μας πίνακα.

Συνεχίσαμε με μια πολύ δημιουργική δραστηριότητα: Φτιάξαμε κολλάζ με γεωμετρικά σχήματα! Χρησιμοποιήσαμε χρωματιστά χαρτιά που έχουν κοπεί σε κύκλους, τετράγωνα, τρίγωνα και ορθογώνια και ζητήσαμε από τα παιδιά να βάλουν τη φαντασία τους και να δημιουργήσουν τις δικές τους συνθέσεις! Τα παιδιά στρώθηκαν στη δουλειά στα τραπεζάκια τους , δημιουργώντας τις πιο πρωτότυπες εργασίες! Στο τέλος φτιάξαμε μια δική μας φανταστική ιστορία με θέμα το Φθινόπωρο, εμπνεόμενοι από τις δημιουργίες μας!

4.Μηχανική

Στο επόμενο εργαστήριο δεξιοτήτων ασχοληθήκαμε με την μηχανική. Η μηχανική στο νηπιαγωγείο είναι ο τρόπος να μετατρέπουμε το παιχνίδι σε μάθημα, ενθαρρύνοντας τα παιδιά να χρησιμοποιούν την δημιουργικότητά τους για να σχεδιάζουν, να κατασκευάζουν και να επιλύουν προβλήματα, εξασκώντας την κριτική τους σκέψη αλλά και την φαντασία τους!

Αυτή τη φορά τα παιδιά ανέλαβαν μια σημαντική αποστολή: Να χτίσουν έναν πύργο για έναν καινούριο φίλο, τον σκίουρο Καρυδάκη για να αποθηκεύσει την λιχουδιά του, ένα καρύδι! Ξεκινήσαμε με ένα παραμύθι – πρόκληση. Συγκεντρωθήκαμε στην παρεούλα και μας περίμενε μια έκπληξη. Ένας σκίουρος ο Καρυδάκης μας αφηγήθηκε την ιστορία του. Είχε βρει στο δάσος το μεγαλύτερο καρύδι και ήθελε να το κρύψει σε έναν πολύ ψηλό, δυνατό και σταθερό πύργο. Αλλά ο Καρυδάκης δεν ήταν καλός χτίστης και χρειαζόταν την βοήθεια των παιδιών. Τα παιδιά ανταποκρίθηκαν αμέσως στην πρόκληση του Καρυδάκη και τους ζητήθηκε να χτίσουν έναν πύργο για εκείνον, χρησιμοποιώντας πλαστικά ποτήρια.  Συζητήσαμε ότι θα χωριζόμασταν σε Ομάδες Μηχανικών και όπως οι αληθινοί μηχανικοί πριν χτίσουν πρέπει να σχεδιάσουν την κατασκευή τους. Δώσαμε σε κάθε ομάδα ένα μεγάλο χαρτί, μολύβια και μαρκαδόρους και καθοδηγήσαμε την διαδικασία ζητώντας από κάθε παιδί της ομάδας να ζωγραφίσει ένα μέρος του πύργου. Πώς θα ήταν η βάση; Πόσο ψηλός θα γινόταν;

Τα παιδιά συνεργάστηκαν , αντάλλαξαν ιδέες και σχεδίασαν τους πιο ψηλούς , δυνατούς και ανθεκτικούς πύργους για τον φίλο τους τον σκίουρο Καρυδάκη!

Αφού ολοκληρώθηκαν τα σχέδια των μηχανικών , οι ομάδες άρχισαν να χτίζουν τους πύργους τους με πολλά πλαστικά ποτήρια. Τα παιδιά συζήτησαν μεταξύ τους για τον τρόπο που έπρεπε να χτιστεί ο πύργος τους και πειραματίστηκαν με διάφορους τρόπους. Στην αρχή δοκίμασαν να τον κάνουν πολύ ψηλό τοποθετώντας το ένα ποτήρι πάνω στο άλλο, γρήγορα όμως κατέληξαν ότι θα πρέπει να τοποθετήσουν περισσότερα ποτήρια στην βάση, για να γίνει πιο σταθερός. Παρόλα αυτά , οι πύργοι άρχισαν να γλιστρούν και να πέφτουν. Αντί να απογοητευτούμε, καθοδηγήσαμε τα παιδιά με ερωτήσεις όπως ” Γιατί έπεσαν οι πύργοι μας; Τι πήγε στραβά; Τι χρειαζόμαστε για να κάνουμε τους πύργους να σταθούν;” Τότε ήρθε η ιδέα να χρησιμοποιήσουμε ένα υλικό για να κολλήσουμε τα ποτήρια μεταξύ τους και να μην πέφτουν.

Δώσαμε στα παιδιά ένα επιπλέον υλικό που ήταν η πλαστελίνη και τους ζητήσαμε να προσπαθήσουν να κολλήσουν τα ποτήρια και να χτίσουν σταθερούς πύργους για τον σκίουρο Καρυδάκη. Τα παιδιά χρησιμοποίησαν μικρές κουκκίδες πλαστελίνης στα σημεία επαφής των ποτηριών και έτσι κατάφεραν να κάνουν ψηλούς, δυνατούς και σταθερούς πύργους! Στο τέλος ήρθε η ώρα της τελικής δοκιμασίας: κάθε ομάδα ανέβασε την μικρή φιγούρα του Καρυδάκη στην κορυφή του πύργου και  τοποθέτησε  το πολύτιμο καρύδι. Η χαρά και η ικανοποίηση  των παιδιών ήταν μεγάλη!

Στο τέλος ο σκίουρος Καρυδάκης έστειλε ένα ευχαριστήριο μήνυμα στα παιδιά , επαινώντας τους για την προσπάθεια και την συνεργασία τους. Δόθηκε στα παιδιά ένα ατομικό φύλλο εργασίας που τους ζητήθηκε να ζωγραφίσουν τα υλικά που χρησιμοποίησαν για τις κατασκευές των πύργων καθώς επίσης και τον πύργο της ομάδας τους.

Το εργαστήριο δεξιοτήτων μηχανικής βοήθησε τα παιδιά να καλλιεργήσουν γνωστικές και κοινωνικές δεξιότητες. Μέσα από την δοκιμή και το λάθος, τα παιδιά ανέπτυξαν κριτική σκέψη, χωρική αντίληψη και συνεργασία. Εργάστηκαν σε μικρές ομάδες και βρήκαν δημιουργικές λύσεις για πρακτικά προβλήματα. Τέλος, εξερεύνησαν έννοιες όπως η βαρύτητα, η σταθερότητα και η ισορροπία. Μπράβο σε όλους τους μικρούς μηχανικούς! Τα κατάφεραν περίφημα!

5.Τέχνες

Το τελευταίο εργαστήρι δεξιοτήτων ήταν αφιερωμένο στην τέχνη και συγκεκριμένα να ενώσουμε την ζωγραφική με την κίνηση, χρησιμοποιώντας απλά υλικά του φθινοπώρου.

Χρησιμοποιήσαμε ένα μεγάλο κουτί από παπούτσια και μέσα κολλήσαμε ένα λευκό χαρτί. Πάνω στο χαρτί κολλήσαμε προσωρινά ένα χάρτινο φύλλο με το σχέδιο ενός φύλλου. Στη συνέχεια , ρίξαμε σταγόνες από τέμπερες στα χρώματα του φθινοπώρου (κίτρινο , κόκκινο, καφέ, πράσινο) και βάλαμε μέσα αληθινά καρύδια.  Τα παιδιά άρχισαν να δημιουργούν ζωγραφιές κουνώντας το κουτί σε διαφορετικές κατευθύνσεις και με διαφορετική ένταση. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να κυλάνε τα καρύδια πάνω στο χαρτί αναμειγνύοντας τις τέμπερες  και να δημιουργούν πανέμορφα φθινοπωρινά χρώματα. Ενθουσιαστήκαμε με αυτή την παιχνιδιάρικη τεχνική ζωγραφικής!

Στο τέλος, ξεκολλήσαμε το χάρτινο φύλλο και η επιφάνεια κάτω ήταν λευκή! Πολύ εντυπωσιακό το αποτέλεσμα και πανέμορφες οι δημιουργίες μας ! Τα παιδιά ξετρελάθηκαν με αυτή την “παιχνιδοζωγραφική” όπως την ονόμασαν και θέλησαν να κάνουν παραπάνω από μια ζωγραφιές!

Η τεχνική της “ζωγραφικής με κύλιση” που χρησιμοποιήσαμε για την δραστηριότητα, μας έμαθε πως η τέχνη μπορεί να δημιουργηθεί με πολλούς και διάφορους τρόπους, όπως εδώ με την τυχαία κίνηση των καρυδιών. Η σημαντική συνεισφορά της τέχνης εδώ είναι ότι δίνει στα παιδιά την ευκαιρία για ελεύθερη έκφραση και εκτόνωση. Τα παιδιά μαθαίνουν ότι δεν υπάρχει λάθος και σωστό στην τέχνη, ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση και την δημιουργικότητά τους. Κάθε έργο ήταν μοναδικό και διαφορετικό και στόλισε για πολύ καιρό τη φθινοπωρινά διακοσμημένη- τάξη μας! Συγχαρητήρια σε όλους τους μικρούς καλλιτέχνες!

6. Αξιολόγηση

Για να ολοκληρωθεί το εργαστήριο δεξιοτήτων STEAM , επιλέξαμε μια δραστηριότητα που έδωσε στα παιδιά την ευκαιρία να θυμηθούν, να εκφραστούν και να αναστοχαστούν πάνω σε όλα όσα έμαθαν. Δημιουργήσαμε ένα Powerpoint  που περιλάμβανε φωτογραφίες και στιγμιότυπα από κάθε στάδιο όλων των εργαστηρίων δεξιοτήτων και το προβάλλαμε στα παιδιά μέσω του διαδραστικού μας πίνακα.  Τα παιδιά είδαν τον εαυτό τους εν δράσει στις φωτογραφίες,  αναγνώρισαν αμέσως τις κατασκευές, το πείραμα και τις υπόλοιπες δραστηριότητες και θυμήθηκαν τις προκλήσεις που αντιμετώπισαν.  Συζητήσαμε στην παρεούλα τι ακριβώς κάναμε σε κάθε στάδιο, παρακινώντας τα παιδιά να συμμετέχουν με ερωτήσεις όπως “τι θυμάστε πιο έντονα;”. “Τι σας άρεσε περισσότερο;” “Τι μας είχε δυσκολέψει τότε;”, “πώς λύσαμε το πρόβλημα;” και θυμηθήκαμε όλη την εκπαιδευτική διαδικασία. Ήταν εντυπωσιακό ότι τα παιδιά θυμόντουσαν τα πάντα και καταλάβαμε ότι οι έννοιες που μάθαμε και οι δεξιότητες που κατακτήσαμε αποτυπώθηκαν στην σκέψη τους.