4° ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

Στο δεύτερο μέρος των ημερίδων με τίτλο: «Μεταβάσεις στο σχολικό πλαίσιο.  Από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό Σχολείο- Από τον πόλεμο στην τάξη. Θεωρητικό Πλαίσιο- Πρακτικές  εφαρμογές», οι νηπιαγωγοί, εστιαστήκαμε στη μετάβαση που βιώνουν κάποιοι από τους μαθητές που έρχονται στα σχολεία μας να φοιτήσουν, οι μαθητές πρόσφυγες. Στα  νηπιαγωγεία των οποίων οι νηπιαγωγοί συμμετείχαν στις συγκεκριμένες ημερίδες, φοιτούν αρκετοί μαθητές πρόσφυγες. Γι αυτό το λόγο,  υλοποιήσαμε ένα  εργαστήρι, επιδιώκοντας να καλλιεργήσουμε την  ενσυναίσθηση και την αποδοχή του ‘άλλου’ , με απώτερο στόχο να προετοιμάσουμε τα παιδιά της τάξης μας, να υποδεχθούν τα προσφυγόπουλα που θα έρθουν να φοιτήσουν στο σχολείο και να συνυπάρξουν αρμονικά.

Χρησιμοποιώντας διάφορες μεθόδους, όπως προβολή βίντεο, έργα τέχνης, αποσπάσματα βιβλίων, αντικείμενα, φωτογραφίες, υλοποιώντας εικαστικές και θεατρικές δραστηριότητες, έγινε προσπάθεια να αντιληφθούμε, ότι η προσφυγιά δεν έχει σύνορα, δεν έχει τόπο ούτε χρόνο. Δικαίωμα στην εκπαίδευση, έχουν όλα τα παιδιά του κόσμου.

Μια καρέκλα, με μηνύματα υποδοχής θα είναι σε κάθε σχολείο και θα περιμένει το προσφυγόπουλο να κάτσει και να είναι μαζί με τα υπόλοιπα παιδιά της τάξης.

ΗΜΕΡΙΔΑ  ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

HMEΡΙΔΕΣ  ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ (ΚΑΙ) ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ – παρουσίαση  (Από τη Γιούλη Χρονοπούλου, ΣΕΕ ΠΕ02)

Άγιος Δημήτριος 6/9/2019

ΟΡΙΣΜΟΣ ΒΑΣΙΚΩΝ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ

• «Ενσυναίσθηση» Είναι μία διαδικασία, με την οποία,  κατανοούμε την κατάσταση του άλλου, μόνο όταν έρθουμε στη θέση του. Ορίζεται, ως συναισθηματική τοποθέτηση του «εγώ», στη θέση του «άλλου».
• Η «αναγνώριση» αποτελεί βασική ανθρώπινη ανάγκη. Η απουσία αναγνώρισης, ή η εσφαλμένη αναγνώριση προς ορισμένες ομάδες συνανθρώπων μας, όχι μόνο υποδηλώνουν έλλειψη σεβασμού προς αυτές προς ομάδες, αλλά και προκαλούν πολλά προβλήματα στα μέλη των εν λόγω ομάδων.
• «Αλληλεπίδραση» Αυτό που συμβαίνει όταν  δύο ή περισσότερα άτομα «αντιδρούν»- αλληλεπιδρούν το ένα με την παρουσία του άλλου.
• «Επικοινωνία» Αποτελεί μία διαδικασία, εντός τη οποίας, απαιτείται η επαφή μεταξύ των ατόμων και η σχετική ανταλλαγή πληροφοριών, αλλά και προσωπικών σκέψεων. Μία μορφή επικοινωνίας είναι και η μη λεκτική.
• «Αποδοχή και ο σεβασμός στη διαφορετικότητα». Συνέπεια της αναπτυσσόμενης «επαφής», είναι η «αποδοχή  και ο σεβασμός στη διαφορετικότητα». Η αγνόηση του πολιτισμικού , μορφωτικού, γλωσσικού και κοινωνικού πλούτου που έχει το κάθε άτομο,  οδηγεί το άτομο αυτό  στη μη αναγνώρισή του  από την ευρύτερη ομάδα και  στην απόκτηση χαμηλής αυτοεκτίμησης
• «Προκατάληψη»: Η προειλημμένη  άποψη που έχουμε για κάποιον, τον οποίο ακόμη δεν έχουμε γνωρίσει. Η επαφή μεταξύ των ατόμων, συμβάλλει κατά πολύ στη μείωση των προκαταλήψεων.
• «Ταυτότητα» Σε κάθε ομάδα που ανήκουμε, αποκτάμε και μία «ταυτότητα» που μας κάνει να διαφοροποιούμαστε από όσους δεν ανήκουν σε αυτήν. Διαφοροποιεί το «εμείς» από το «άλλοι»
• «Θεωρία του Ελλείμματος» -«Θεωρία της Διαφοράς» Η διαφορετικότητα της ομάδας της μειονότητας, συγκρινόμενη με τα στοιχεία της κυρίαρχης ομάδας, ερμηνεύεται ως ένα είδος ελλείμματος. Θα πρέπει να δοθούν οι κατάλληλες ευκαιρίες προς όλους  και να αξιοποιηθεί το πολιτισμικό τους κεφάλαιο, ώστε η θεωρία του «ελλείμματος», να μετατραπεί σε «Θεωρία προς Διαφοράς» και του πολιτισμικού εμπλουτισμού»

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ(ενδεικτικά)

• Ασκούνη, Ν.και Ανδρούσου, Α. (2001). Οι «άλλοι» μαθητές στο σχολείο: Από την αφομοίωση των διαφορών στη «διαπολιτισμική» αναζήτηση. Στο Εθνοπολιτισμικές Διαφορές και Εκπαίδευση, τ. Β’. Πάτρα: Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.
• Banks, J. (2004). Εισαγωγή στην πολυπολιτισμική εκπαίδευση (γ΄ έκδοση). Ε. Κουτσουβάνου (επιμ.-πρόλογος) Αθήνα: Παπαζήση.
• Γκόβαρης, Χ. (2001). Εισαγωγή στη διαπολιτισμική εκπαίδευση. Αθήνα: Ατραπός.
• Derman-Sparks,L.,και ομάδα εργασίας A.B.C. (2005).Καταπολεμώντας τις προκαταλήψεις. Παιδαγωγικά εργαλεία.Χουντουμάδη,Α.,Μόρφη,Ε.(μτφρ.), Χουντουμάδη,Α. (επιστ. επιμ). Αθήνα: Κέντρο Παιδαγωγικής και Καλλιτεχνικής Επιμόρφωσης «Σχεδία».
• Μάγος, Κ.(2004). Μ όπως Μαχαλά, Μπ όπως Μπογιά, τα καλλιτεχνικά μαθήματα στη διαπολιτισμική εκπαίδευση. Εικαστική Παιδεία.20:50-54.
• Μάγος,Κ.και Νικολούδη,Φ.(2001). Μου λες,σου λέω, λέμε….Γέφυρες.5:16-27.
• Νικολάου,Γ.(2005). Διαπολιτισμική Διδακτική. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
• Σχεδία,Bernard van Leer Foundation, Πανεπιστήμιο Αθηνών(1996). Το πολυπολιτισμικό Σχολείο. Μια εμπειρία Διαπολτισμικής Εκπαίδευσης μέσα από την Τέχνη.Αθήνα: Νήσος.
• Ταίηλορ, Τ.(1997). Ποπλυπολιτισμικότητα(δ΄ έκδοσις). Guttman,A.(εισ.-επιμ.). Παιονίδης,Φ.(μτφρ.) Παπαγεωργίου,Κ.(πρόλογος). Αθήνα: Πόλις.
• www.kleidiakaiantikleidia.net/wardrobe.html

Στις 4 και 5 Σεπτεμβρίου 2019  υλοποιήθηκαν  ημερίδες για τις/τους νηπιαγωγούς των Δήμων Αγίου Δημητρίου, Ν. Σμύρνης, Π. Φαλήρου και  για τις/τους νηπιαγωγούς των Δήμων Γλυφάδας, Αλίμου, Αργυρούπολης- Ελληνικού αντίστοιχα. Τις ημερίδες  οργάνωσαν οι Σ.Ε.Ε. ΠΕ 60 κ.κ. Νικολούδη και Σαλαγιάννη και είχαν τίτλο: “Υποστηρίζοντας την Κοινωνική- Συναισθηματική Μάθηση των παιδιών στο Νηπιαγωγείο – Θεωρητικό πλαίσιο  – Παιδαγωγικές Προσεγγίσεις ” 

Στο πρώτο μέρος των ημερίδων παρουσιάστηκαν εισηγήσεις με τίτλο:

• Κοινωνική – Συναισθηματική Μάθηση στο Νηπιαγωγείο- Η περίπτωση του προγράμματος : «Βήματα για τη Ζωή»,  με εισηγήτρια την Σ.Ε.Ε. κ. Σαλαγιάννη Μαρία.
• “Η απεικόνιση  των συναισθημάτων μέσα από τη λογοτεχνία για μικρά παιδιά- Η περίπτωση του θυμού.”, με εισηγήτρια την Σ.Ε.Ε. κ. Νικολούδη Τριανταφυλλιά
• Κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη των νηπίων και σχέσεις με συνομηλίκους .Ο ρόλος του Κ.Ε.Σ.Υ., με εισηγήτρια την κ. Καπετάνιου Νάσια, προϊσταμένη του 2^ου Κ.Ε.Σ.Υ. Δ΄ Αθήνας την μία ημέρα και
• Η επικοινωνία Σχολείου και Οικογένειας, ως μέσο ενίσχυσης της Κοινωνικοσυναισθηματικής ανάπτυξης των νηπίων, με εισηγήτρια την κ. Χαρατσίδου Μελίνα, επιστημονικά υπεύθυνη του κέντρου Πρόληψης Γλυφάδας, τη δεύτερη ημέρα.

Στο δεύτερο  μέρος των ημερίδων υλοποιήθηκαν 6 εργαστήρια με θέμα:

1^ο Βιωματικό εργαστήρι:  «Επικοινωνιακές τεχνικές»,. Υπεύθυνη εργαστηρίου η κ. Χαρατσίδου Μελίνα.

2^ο Βιωματικό εργαστήρι:  “Βλέπουμε όλοι το ίδιο. Καταλαβαίνουμε όλοι το ίδιο; Είναι τα πράγματα πάντα όπως φαίνονται;: Δραστηριότητες για την καλλιέργεια της οπτικής γωνίας”. Υπεύθυνες εργαστηρίου: κ. Κουράκη Χρύσα (Ph.D., Υπεύθυνη Πολιτιστικών, Δ/νση Π.Ε. Ανατολικής Αττικής) και κ. Βορύλα Βέρα (M.Ed, Ph.D. candidate, Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Δ/νση Π.Ε. Ανατολικής Αττικής).

3^ο Βιωματικό εργαστήρι:« Από το εμείς …στο εγώ:  Χτίζοντας την ταυτότητα μέσα από την ομάδα». Υπεύθυνη εργαστηρίου: κ. Νάκου Αλεξάνδρα (Νηπιαγωγός, Υποψήφια Διδάκτορας  ΕΚΠΑ-ΕΜΜΕ).

4^ο Βιωματικό εργαστήρι: «Κατανοώντας τη διαφορά, προωθώντας την ενσυναίσθηση». Υπεύθυνη  εργαστηρίου: κ.  Κοσμίδου Ευαγγελία (Νηπιαγωγός, Υποψήφια Διδάκτορας  ΕΚΠΑ).

5^ο Βιωματικό εργαστήρι: «Συγκρούσεις και συναισθήματα στο νηπιαγωγείο». Υπεύθυνη  εργαστηρίου: κ. Κάντζου Νίκη (Νηπιαγωγός, Master Επιστημών της Αγωγής, Συγγραφέας).

6^ο Βιωματικό εργαστήρι:«Συμβούλιο τάξης» (εφαρμογή μεθόδου της παιδαγωγικής Freinet). Υπεύθυνη  εργαστηρίου: κ. Δίπλα Νατάσα (Νηπιαγωγός, μέρος της ομάδας «Σκασιαρχείο»).

Με την τέταρτη κατά σειρά ημερίδα με αυτόν τον τίτλο, ολοκληρώθηκε ο κύκλος της συγκεκριμένης θεματολογίας, που ξεκίνησε να υλοποιείται ανά Δήμους, σε διαφορετικές ομάδες νηπιαγωγείων της περιφέρειάς μας, από την προηγούμενη σχολική χρονιά. Κατά τη διάρκεια των ημερίδων, αφού τέθηκε το θεωρητικό πλαίσιο, συζητήσαμε με τις συναδέλφους νηπιαγωγούς  ζητήματα της σχολικής καθημερινότητας, τους παιδαγωγικούς χειρισμούς, προβληματιστήκαμε πάνω σε μελέτες περίπτωσης, παίξαμε παιχνίδια ρόλων.  Προβληματιστήκαμε, προτείναμε, ανταλλάξαμε απόψεις και εμπειρίες…

Στο τελευταίο βιωματικό εργαστήρι, δουλέψαμε  το «πώς θέτουμε τους παιδαγωγικούς στόχους  για την ομάδα μας, τι μας διευκολύνει στην επίτευξή τους, τι μας εμποδίζει, πώς θα το πετύχουμε και το αποδώσαμε εικαστικά.

(http://prosxolikinikoloudi4pekes.blogspot.com/2019/09/blog-post.html)

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 09 – 09 – 2019, από 9:00-14:00, στο 11^ο Δημοτικό Σχολείο Αγίου Δημητρίου (Ελευθερίου Βενιζέλου 14, Άγιος Δημήτριος, 17343). το 2ο επιμορφωτικό βιωματικό σεμινάριο (Workshop) με τίτλο: «Social Skills in English Language Teaching» για εκπαιδευτικούς Αγγλικής Γλώσσας ΠΕ06 των Δημόσιων και Ιδιωτικών Δημοτικών Σχολείων της Δ΄ Διεύθυνσης Αθήνας, που θα εφαρμόσουν το πιλοτικό πρόγραμμα Αγωγής Υγείας “Steps for life: Citizens of the world” σε μαθητές/-τριες της ΣΤ΄ τάξης.

Πρόκειται για ένα πρόγραμμα δομημένο ταυτόχρονης διδασκαλίας της Αγγλικής γλώσσας & απόκτησης ατομικών και κοινωνικών δεξιοτήτων. Οι μαθητές αναπτύσσουν γλωσσικές δομές με έμφαση στην επικοινωνία, αποκτούν ευχέρεια λόγου (fluency) και ενισχύουν την αυτοπεποίθησή τους στη χρήση της ξένης γλώσσας. Συγχρόνως αναπτύσσονται κοινωνικοσυναισθηματικά. Καλλιεργούν αυτοεκτίμηση και ενσυναίσθηση, αναγνωρίζουν και διαχειρίζονται συναισθήματα, αποκτούν δεξιότητες ζωής (life skills) και τις εξασκούν με τη βοήθεια των εκπαιδευτικών ΠΕ06 και των γονιών τους σε μια προσέγγιση οικοσυστημική.

Επιμορφώτριες ήταν οι συγγραφείς του προγράμματος κκ. Νάντια Κουρμούση (Ph.D Προαγωγή Υγείας Π.Σ.Ν. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, MSc Έλεγχος του Στρες Ιατρικής Σχολής Ε.Κ.Π.Α., MSc Εφαρμοσμένης Δημόσιας Υγείας του Ε.Σ.Δ.Υ., Ε.ΔΙ.Π. στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε., nkourmousi@gmail.com) και Βαρβάρα Βορύλλα (ΠΕ06, Ph.D candidate, M.Ed in TESOL, Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δ/νσης Α/θμιας Εκπ/σης Ανατ. Αττικής, veravorylla@gmail.com).

Tην Πέμπτη 5 Σεπτεμβρίου 2019, κατά τις ώρες 8:30 – 13:30, πραγματοποιήθηκε στο κοινό αμφιθέατρο του 1ου Γυμνασίου και 1ου Λυκείου Αγίου Δημητρίου (επονομαζόμενο Στρογγυλό – Διεύθυνση: Στρατάρχου Αλεξάνδρου Παπάγου 23, Αγ. Δημήτριος Αττικής, 17343, https://goo.gl/maps/3h8DcXjkVrRrfYMs9) επιμορφωτική ημερίδα για εκπαιδευτικούς Αγγλικής Γλώσσας (ΠΕ06) Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης των αντίστοιχων Διευθύνσεων Δ΄ Αθήνας, με τίτλο: «Καινοτόμες μεθοδολογικές προσεγγίσεις και πρακτικές στη διδασκαλία της Αγγλικής Γλώσσας»,

Σκοπός της ημερίδας ήταν να ενημερωθούν οι εκπαιδευτικοί kλ. ΠΕ06 επάνω σε καινοτόμες διδακτικές-μεθοδολογικές πρακτικές στη διδασκαλία της Αγγλικής γλώσσας ως ξένης γλώσσας, που στοχεύουν στη βελτίωση της μαθησιακής και εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Στην επιμορφωτική ημερίδα, που διοργανώθηκε από τη Συντονίστρια Εκπαιδευτικού Έργου  Κλ. ΠΕ06 Δρ. Μαρία Ανδριτσοπούλου σε συνεργασία με το Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας (ΤΑΓΦ) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), προσκεκλημένοι/-ες ομιλητές/τριες ήταν οι ακόλουθοι/-ες:

Δρ. Ευδοκία Καραβά (Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στον Τομέα Γλώσσας – Γλωσσολογίας του Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας & Φιλολογίας του Ε.Κ.Π.Α.) με την εισήγηση: «Οι περιγραφητές επικοινωνιακής επάρκειας του ΕΠΣ-ΞΓ ως εργαλεία εκπαιδευτικού σχεδιασμού»,

Δρ. Κοσμάς Βλάχος (Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό του Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας & Φιλολογίας  του Ε.Κ.Π.Α.) με την εισήγηση:: «Σχέδια Εργασίας (Projects). Από τη θεωρία στην πράξη»,

Δρ. Ευφροσύνη Φράγκου (Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό του Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας & Φιλολογίας του Ε.Κ.Π.Α.) με την εισήγηση: «Η διδασκαλία της Αγγλικής Γλώσσας σε μαθητές με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες»,

Υποψ. Δρ. Αγγελική Πολίτη, (Εκπ/κός ΠΕ06, συνεργάτιδα του ΙΤΥΕ Διόφαντος «Παιδαγωγική Αξιοποίηση της Ψηφιακής Εκπαιδευτικής Πλατφόρμας του Υπουργείου Παιδείας e-me», Ph.D candidate στο Τμήμα Αγγλικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, M.A. στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, M.ed. στις ΤΠΕ στην Εκπαίδευση) με την εισήγηση: «e-me. Ψηφιακή Εκπαιδευτική Πλατφόρμα του Υπουργείου Παιδείας. Ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό σύστημα για τη μάθηση, τη συνεργασία,την επικοινωνία και τη δικτύωση εκπαιδευτικών και μαθητών».

Την επιμορφωτική ημερίδα τίμησε με την παρουσία του ο Διευθυντής Α/θμιας Εκπ/σης Δ΄ Αθήνας κ. Γεώργιος Κέντρος, που απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό.

Την Τετάρτη, 4/9/2019, από 9:00 – 14:00, πραγματοποιήθηκε στο 11^ο Δημοτικό Σχολείο Αγίου Δημητρίου (Ελευθερίου Βενιζέλου 14, Άγιος Δημήτριος, 17343, Χάρτης εδώ) το 1^ο εκπαιδευτικό βιωματικό σεμινάριο, από τα δυο Workshops που έχουν προγραμματισθεί να γίνουν για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής Γλώσσας (ΠΕ06) Α/θμιας Εκπαίδευσης Δ΄ Αθήνας, οι οποίοι εκδήλωσαν ενδιαφέρον να εφαρμόσουν το ενδιαφέρον πιλοτικό πρόγραμμα “Steps for life: Citizens of the world” σε μαθητές/-τριες της ΣΤ΄ τάξης των Δημοτικών Σχολείων. Το σεμινάριο που διοργάνωσε η Συντονίστρια Εκπαιδευτικού Έργου Αγγλικής Γλώσσας ΠΕ06 κ. Μαρία Ανδριτσοπούλου σε συνεργασία με το Π.Τ.Ν. του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων είχε τίτλο:

«Social Skills in English Language Teaching»

Επιμορφώτριες ήταν οι συγγραφείς του προγράμματος κκ. Νάντια Κουρμούση (Ph.D Προαγωγή Υγείας Π.Σ.Ν. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, MSc Έλεγχος του Στρες Ιατρικής Σχολής Ε.Κ.Π.Α., MSc Εφαρμοσμένης Δημόσιας Υγείας του Ε.Σ.Δ.Υ., Ε.ΔΙ.Π. στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε., nkourmousi@gmail.com) και Βαρβάρα Βορύλλα (ΠΕ06, Ph.D candidate, M.Ed in TESOL, Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δ/νσης Α/θμιας Εκπ/σης Ανατ. Αττικής, veravorylla@gmail.com).

Το 2^ο βιωματικό σεμινάριο θα διεξαχθεί τη Δευτέρα, 9/9/2019, από 9:00 – 14:00 πάλι στο 11ο Δημ. Σχ. Αγίου Δημητρίου..

Σκοπός των βιωματικών σεμιναρίων είναι να επιμορφωθούν οι εκπαιδευτικοί στη διδασκαλία της κοινωνικοσυναισθηματικής μάθησης (Social Emotional Learning) στη διαχείριση συμπεριφοράς των παιδιών με ταυτόχρονη εκμάθηση της ξένης γλώσσας.  

Η θεματολογία του προγράμματος περιλαμβάνει:

• Διαδικασία θέσπισης κανόνων στην τάξη
• Ενίσχυση της αυτοεκτίμησης των παιδιών
• Αναγνώριση και έκφραση θετικών χαρακτηριστικών στους άλλους
• Ανάπτυξη δεξιοτήτων γνωριμίας και φιλίας των μαθητών
• Αναγνώριση διαφορετικής οπτικής γωνίας
• Αναγνώριση και διαχείριση συνασθημάτων (λύπη, φόβος, θυμός, απογοήτευση) από τους μαθητές
• Ανάπτυξη ενσυναίσθησης
• Διαχείριση στρες των μαθητών

Επισημαίνεται ότι οι εκπαιδευτικοί που θα συμμετέχουν στην επιμόρφωση και εφαρμογή του προγράμματος κατά το τρέχον σχολικό έτος θα λάβουν δωρεάν  το υποστηρικτικό υλικό και βεβαίωση μεικτής επιμόρφωσης 100 ωρών (δια ζώσης και εξ αποστάσεως επιμόρφωση και εφαρμογή στην τάξη)  από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.