Φεβ 17 2011

Δωδώνη: Η «άγνωστη» κοιτίδα του ελληνισμού

Μια πανέμορφη μικρή πεδιάδα, γραφικότατοι οικισμοί και ένα επιβλητικό αρχαίο θέατρο, «ένα τσιγάρο δρόμο» από τα Γιάννενα

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΝΤΙΝΟΣ ΚΙΟΥΣΗΣ – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ, ΝΤΙΝΟΣ ΚΙΟΥΣΗΣ

“Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ”, 17/02/2011

Φέτος επισκέφτηκα για πρώτη φορά τη Δωδώνη. Ντρέπομαι λίγο γι’ αυτό, αλλά φίλτατη η αλήθεια! Βρήκα, λοιπόν, έναν μικρό παράδεισο σχεδόν πλάι στην Εγνατία Οδό. Ομως, δεν είναι μόνο αυτό. Η Δωδώνη, ιστορικά, είναι ένας τόπος ίσως σημαντικότερος και από τον Παρθενώνα. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Εννέα κοινότητες, έξι οικισμοί και ένα νέο χωριό αποτελούν τον σημερινό Δήμο Δωδώνης. Η Αγία Αναστασία (Πλέσσα), η Δραγοψά, οι Δραμεσοί, η Δωδώνη (Τσερκοβίτσα), η Κωστάνιανη, το Μαντείο (Αλποχώρι), οι Μελιγγοί, ο Πολύγυρος και η Ψήνα. Το νέο χωριό είναι η Δωδωνούπολη, που αποτελεί και έδρα του δήμου. Σχεδιάστηκε επί χούντας και εκτελέστηκε επί μεταπολίτευσης!

Σε όλο το δήμο η τουριστική υποδομή είναι ελάχιστη, το ίδιο και οι νέοι που έχουν απομείνει στην περιοχή. Και εκεί σε πιάνει το παράπονο, γιατί η φύση της περιοχής δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από την Τοσκάνη, για παράδειγμα. Οσο για ιστορία και πολιτιστική κληρονομιά, αυτή είναι βαρύτατη. Η Δωδώνη, η αρχαία Ελλοπία με τους κατοίκους της του Ελλούς ή Σελλούς, μπορεί να θεωρηθεί η «κοιτίδα του Ελληνισμού». Ενα μέρος που θα πρέπει να επισκεφτεί κάθε Ελληνας. Για να απολαύσει τη φύση και την ησυχία και να αγγίξει τις «ρίζες» του.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ

Γράφει σχετικά ο Ησίοδος: «Υπάρχει κάποια Ελλοπία με πολλή γη και καλά λιβάδια, πλούσια σε κοπάδια και αργοκίνητα γελάδια, όπου κατοικούν άνθρωποι με πολλά πρόβατα, άνθρωποι πολλοί σε αριθμό, θνητοί. Εκεί υπάρχει κάποια Δωδώνη, στα πέρατα του ελληνικού κόσμου.

Τούτη την αγάπησε πολύ ο Δίας και την όρισε για δικό του μαντείο, πανέντιμο μεταξύ των ανθρώπων». Η περιοχή αρχικά κατοικήθηκε από τους Πελασγούς, που εξαπλώθηκαν στην Ελλάδα μέχρι το 2000 π.Χ. Οι Θεσπρωτοί ήταν μια ινδοευρωπαϊκή φυλή που ήρθε από το Βορρά και εγκαταστάθηκε στην Ηπειρο.

Ενα τμήμα τους, οι Ελλοπες ή Ελλοί, εγκαταστάθηκε στην πεδιάδα των Ιωαννίνων και την κοιλάδα της Δωδώνης. Στη ραψωδία Β της Ιλιάδας μαθαίνουμε ότι οι Σελλοί ήταν ιερατικό και προφητικό γένος που έχτισε την έδρα του και τη θρησκευτική του πρωτεύουσα στη θέση που είναι σήμερα ο αρχαιολογικός χώρος. Στο ιερό, που υπήρχε από τους Πελασγούς, εγκαταστάθηκαν οι Τομούροι, οι ιερείς-προφήτες, και έτσι το βουνό πήρε την ονομασία Τόμαρος. Εκεί θεώρησαν ότι είναι το μέρος όπου ο Δίας δέχεται τους άλλους θεούς και γενικά περνάει το χρόνο του όταν βρίσκεται μακριά από τη συζυγική εστία. Ο ύμνος των ιερέων της Δωδώνης ήταν: «Ηταν, είναι και θα είναι ο Δίας. Ω μεγάλε Δία. Η γη δίνει καρπούς, γι’ αυτό να δοξάζετε τη μητέρα Γη.»

Είναι προφανής η επιρροή που άσκησαν οι Πελασγοί σε αυτά τα πρώτα ελληνικά φύλα που είχαν θεό τον Δία. Η υπέρτατη θεότης των Πελασγών ήταν η Γη (Ματέρα Γα). Οι Ελληνες τη μετονόμασαν σε Διώνη (παραγωγό), τη συνέζευξαν με τον Δία και τοποθέτησαν τη συζυγική τους κλίνη στις ρίζες της Δωδωναίας Δρυός. Πέριξ, στο δρυόδασος, τοποθετήθηκαν οι Τομούροι με τις Πέλειες ή Πελειάδες (περιστερές). Ο Δίας λεγόταν και «Νάιος» από το αρχαιοελληνικό «ναίω» (=κατοικώ) και διεξάγονταν προς τιμήν του αγώνες κάθε τέσσερα χρόνια στο κοντινό στάδιο που λεγόταν Νάια.

«Ολόκληρος η θεολογική ιστορία των Δωδωναίων απετυπώθη σε νόμισμα του ιερού νομισματοκοπείου Δωδώνης, στη μία όψη του οποίου είναι χαραγμένη η παράσταση της γης, της υψικόρμου και καρποφόρου δρυός, δύο περιστερών κοντά στις ρίζες της δρυός και μιας περιστεράς στα κλαδιά της δρυός. Είναι η στιγμή που ο Δίας ευρίσκεται στη συζυγική του κλίνη, κάτω από τις ρίζες της δρυός. Τα δύο περιστέρια ακούν το συζυγικό διάλογο και με τις κινήσεις των μεταδίνουν τις ειδήσεις προς το τρίτο περιστέρι που βρίσκεται στα κλαδιά και το οποίο, ανάλογα με τις καλές ή κακές ειδήσεις, κάνει ανάμεσα στα κλαδιά και τα ανάλογα φτερουγίσματα» (απόσπασμα από το βιβλίο «Τα Δωδωνοχώρια», Κ. Σ. Αντωνίου).

Τα φτερουγίσματα των περιστεριών άρχισαν αργότερα να ερμηνεύουν και οι ιερείς, οι περίφημοι κατά τον Ομηρο «ανιπτόποδες, χαμιεύναι κοιμώμενοι Σελλοί». Αυτοί δηλαδή που περπατούσαν ξυπόλυτοι και κοιμόνταν στο χώμα. Η επικρατέστερη εκδοχή είναι πως από τους Σελλούς, Ελλούς ή Ελλοπες πήραμε την ονομασία Ελληνες, όρος που επικράτησε από τον 6ο αιώνα π.Χ. και μετά. Ο Αριστοτέλης θεωρεί τη Δωδώνη πατρίδα όλων των Ελλήνων, αν και το σωστό είναι πως η ονομασία επικράτησε λόγω του κύρους του μαντείου, της κοινής γλώσσας και θρησκείας. Η Δωδώνη θα γνωρίσει την απαξίωση με την επικράτηση του χριστανισμού και το ιερό καταστρέφεται το 391 μ.Χ. Περίπου τότε κόβεται και η Φηγός, η μεγάλη ιερή δρυς, ενώ όλη η περιοχή των ριζών της ανασκάφηκε για έναν φημολογούμενο θησαυρό…

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΔΩΔΩΝΗΣ

Είναι το σήμα κατατεθέν της περιοχής και το βασικό αξιοθέατο – αν και για το τελευταίο έχω κάποιες αντιρρήσεις. Χτίστηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. από τον βασιλιά Πύρρο και έχει χωρητικότητα 18.000 θεατές. Ηταν το μεγαλύτερο θέατρο της εποχής του. Κατά την τέλεση των Ναΐων, εκτός από τους αθλητικούς αγώνες στο στάδιο, γίνονταν και θεατρικοί αγώνες.

Το θέατρο καταστράφηκε και επισκευάστηκε δύο φορές. Την πρώτη φορά το κατέστρεψαν οι Αιτωλοί με τον βασιλιά Δωρίμαχο το 219 π.Χ., αλλά την επόμενη χρονιά ο βασιλιάς Φίλιππος Ε΄ της Μακεδονίας άρχισε τις επισκευές.

Το 167 π.Χ., ο Ρωμαίος στρατηγός Αιμίλιος Παύλος το κατέστρεψε ξανά, ώσπου το 31 π.Χ. το επισκεύασε πάλι ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Οκταβιανός Αύγουστος, για να χρησιμοποιηθεί ως αρένα για θηριομαχίες από τους Ρωμαίους. Ο τοίχος που υπάρχει μπροστά από τα πρώτα καθίσματα χτίστηκε αυτή την εποχή για την προστασία των θεατών από τα θηρία.

«Αποκαλύφθηκε από τον Σωτήρη Δάκαρη ο οποίος μαζί με την ομάδα του προχώρησε στην αναστήλωση. Το θέατρο, από τα τέλη της δεκαετίας του ’90, μένει κλειστό και αίτημα όλων των φορέων της περιοχής είναι η άμεση αποπεράτωση των εργασιών, ώστε να ακουστεί και πάλι ο λόγος των τραγικών», γράφει η ιστοσελίδα του δήμου, αλλά καλύτερα οι εργασίες, όπως γίνονται, να μην αποπερατωθούν ποτέ! Στην επίσκεψή σας θα δείτε και ένα μικρό εργοτάξιο μπροστά ακριβώς από το χώρο του θεάτρου. Ουδέν μεμπτόν σε αυτό όσο διαρκούν οι εργασίες. Ομως, εκείνο το πάτωμα από μπετόν γιατί το έριξαν; Τέλος, δεν καταλαβαίνω γιατί υπάρχει πινακίδα «απαγορεύεται η φωτογράφιση»…

ΤΙ ΝΑ ΔΕΙΤΕ

Κατ’ αρχάς τα μικρά χωριά και τους οικισμούς του δήμου. Αν πετύχετε σε γάμο στην περιοχή, αξίζει να τον παρακολουθήσετε. Το γλέντι αρχίζει από το σπίτι του γαμπρου με πιοτό, χορό και όργανα. Στη συνέχεια, «εν χορδαίς και οργάνοις», η πομπή ξεκινάει για το σπίτι της νύφης, όπου χορεύοντας παίρνουν τη νύφη και χορεύοντας πάνε στην εκκλησιά. Αν σας αρέσουν οι πεζοπορίες, υπάρχει μονοπάτι που ξεκινάει από τη Δωδώνη και καταλήγει στην κορυφή της Ολύτσικας (Τόμαρος), στο εκκλησάκι της Παναγίας. Επίσης, άλλο ένα μονοπάτι ξεκινάει από την κορυφή του τοπικού διαμερίσματος Μαντείου μέσα από μια δασώδη περιοχή με φυσικές πηγές νερού και καταλήγει στην κορυφή της Ολύτσικας. Φυσικά, μπορείτε να ανεβείτε στο ορεινό καταφύγιο της Ολύτσικας με το αυτοκίνητο…

ΠΩΣ ΝΑ ΠΑΤΕ

H πιο κοντινή διαδρομή είναι μέσω Pίου-Aμφιλοχίας-Αρτας, αλλά υπάρχει και η ωραιότατη διαδρομή μέσω Λαμίας-Kαλαμπάκας-Κορυδαλλού-Μετσόβου που βγαίνει στην Εγνατία – είναι λίγο μακρύτερη από την «παραδοσιακή», αλλά εικαστικά ασύγκριτη.

ΠΟΥ ΝΑ ΜΕΙΝΕΤΕ

Mirtali Art Motel
Μαντείο, T/26510-82.288, 6971-821.788, www.mirtali.gr
Θα βρείτε δέκα πανέμορφα δωμάτια με θέα στο αρχαίο θέατρο, σπιτική φιλοξενία και υπέροχες γεύσεις στην κουζίνα. € €
Θέα Δωδώνη
Μαντείο, T/26510-82.583 & 82.296
Χτισμένο στους πρόποδες του Τόμαρου, τα δωμάτια έχουν απρόσκοπτη θέα στο αρχαίο θέατρο και στην πεδιάδα. Ανετα απλά δωμάτια με όλα τα κομφόρ. € €

€ – έως 60 €
€ € – έως 110 €
€ € € – έως 200 €
€ € € € – από 200 € και άνω

Για κρατήσεις που αφορούν τη διαμονή σας επισκεφθείτε τo:
www.booking.com

ΠΟΥ ΝΑ ΦΑΤΕ

Στις κουζίνες, κατ’ αρχάς, των δύο προαναφερόμενων ξενώνων θα φάτε εξαιρετικά. Στο χωριό Δωδώνη στο ταβερνομπακάλικο της κ. Βούλας. Το παστίτσιο της είναι καταπληκτικό. Στους Μελιγγούς, στο ταβερνομπακάλικο της κ. Αφροδίτης, που ζυμώνει μόνη της το ψωμί. Τέλος, στο καφεταβερνείο της κ. Μάχης στον Πολύγυρο για εξαίσια μελιτζανοσαλάτα και κρέατα στο πήλινο.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

Δήμος T/26510-82.623
Αστυνομικός Σταθμός T/26510-82.484

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/835

Φεβ 17 2011

Το Facebook προκαλεί άγχος, προειδοποιούν οι επιστήμονες

Έρευνα παρομοιάζει το κοινωνικό δίκτυο με «νευρωτική φυλακή»

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΝΔΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ iandritsopoulos@dolnet.gr

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Πέμπτη 17 Φεβρουαρίου 2011, ΤΑ ΝΕΑ

Με μια «νευρωτική φυλακή» παρομοιάζουν το Facebook οι επιστήμονες, προειδοποιώντας ότι η συχνή ενασχόληση των χρηστών με το προφίλ τους -ιδίως όσων έχουν πολλούς «φίλους»- μπορεί να προκαλέσει έντονο στρες.

Μια νέα έρευνα του Πανεπιστημίου Νάπιερ του Εδιμβούργου κατέδειξε ότι οι άνθρωποι με τις περισσότερες επαφές στον δημοφιλή ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσης έχουν αυξημένες πιθανότητες να είναι ιδιαίτερα στρεσαρισμένοι στη ζωή τους.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι υπάρχει μια ομάδα χρηστών που υποφέρει από «σοβαρό άγχος το οποίο σχετίζεται με το Facebook».

Αισθήματα ανησυχίας και ενοχής

Περισσότεροι από ένας στους 10 ερωτηθέντες (12%) δήλωσαν ότι Facebook τους κάνει να αισθάνονται «ανήσυχοι», ενώ πάνω από τρεις στους 10 (32%) ανέφεραν ότι αισθάνονται «ένοχοι» επειδή στο παρελθόν απέρριψαν αιτήσεις «φιλίας».

Το γεγονός ότι πολλοί χρήστες αισθάνονται άβολα όταν καλούνται να διαχειριστούν αιτήματα «φιλίας» τους ωθεί στο να «φοβούνται» και να αντιπαθούν αυτή τη διαδικασία.

Το 12% των μαθητών που ρωτήθηκε σχετικά, απάντησε ότι δεν του αρέσει να λαμβάνει αιτήσεις «φιλίας», ενώ σχεδόν τα 2/3 (63%) δήλωσαν ότι καθυστερούν να απαντήσουν σε αιτήματα «φίλων».

Η Δρ Κάθι Τσαρλς, επικεφαλής της έρευνας και καθηγήτρια στη Σχολή Υγείας και Κοινωνικών Επιστημών του πανεπιστημίου, σημείωσε ότι «τα ευρήματα έδειξαν μια σειρά από παραδοξότητες. Για παράδειγμα, παρότι υπάρχει μεγάλη πίεση να είναι κανείς στο Facebook, παρατηρείται μεγάλη αμφιθυμία μεταξύ των χρηστών σχετικά με τα οφέλη του site».

Γιατί αγχώνονται οι χρήστες

«Εκείνοι που έχουν τις περισσότερες επαφές, εκείνοι που έχουν επενδύσει περισσότερο χρόνο στο site, είναι όσοι έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να είναι στρεσαρισμένοι», τόνισε η Δρ Τσαρλς.

Το γεγονός αυτό οφείλεται στην πίεση που (αισθάνονται ότι) δέχονται οι χρήστες να δημοσιεύουν διαρκώς ενημερώσεις (updates) στο προφίλ τους για το τι κάνουν στη ζωή τους.

«Είναι σαν ένα μίνι ειδησεογραφικό κανάλι του εαυτού σας. Όσο περισσότερους ανθρώπους έχετε (ως «φίλους»), τόσό πιο πολύ θεωρείτε ότι υπάρχει ένα ακροατήριο που σας περιμένει. Είστε περίπου μια μικρή διασημότητα. Όσο μεγαλύτερο είναι το ακροατήριο, τόσο μεγαλύτερη πίεση αισθάνεστε να παράξετε περιεχόμενο για τον εαυτό σας», εξήγησε η καθηγήτρια.

Φοβούνται να «ξεκολλήσουν»

Πολλοί από τους συμμετέχοντες στην έρευνα δήλωσαν ότι το ενδεχόμενο να διαγράψουν το προφίλ τους στο Facebook τους κάνει «ανήσυχους», επειδή φοβούνται ότι έτσι θα χάσουν σημαντικές κοινωνικές πληροφορίες και εξελίξεις ή θα προσβάλουν τους «φίλους» τους.

Η πλειονότητα των ερωτηθέντων ανέφερε ότι το καλύτερο πράγμα στο Facebook είναι ότι «σε κρατά σε επαφή».

«Όπως ο τζόγος, έτσι και το Facebook κρατά τους χρήστες σε μια ‘’νευρωτική φυλακή’’. Οι χρήστες δεν ξέρουν αν πρέπει να μείνουν ή να φύγουν, με τον φόβο ότι θα χάσουν κάτι καλό», είπε η Δρ Τσαρλς.

Πριν από λίγες ημέρες, η Μισέλ Ομπάμα, σύζυγος του προέδρου των Η.Π.Α., είχε καταφερθεί δημόσια εναντίον της χρήσης του Facebook από τους ανήλικους, αποκαλύπτοντας ότι οι μυστικές υπηρεσίες έχουν απαγορεύσει στις δύο κόρες της να ανοίξουν λογαριασμό στο Facebook, γεγονός που την χαροποιεί ιδιαίτερα. «Δεν είναι κάτι που χρειάζονται. Δεν είναι απαραίτητο», είχε δηλώσει.

Τους στρεσάρει η διαγραφή «φίλων»

Μεταξύ των αιτιών που προκαλούν ένταση στους χρήστες του Facebook, σύμφωνα με την έρευνα του Πανεπιστημίου Νάπιερ, συγκαταλέγονται η πίεση του να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο εφευρετικοί και διασκεδαστικοί, η υποχρέωσή τους να συμπεριφέρονται διαφορετικά ανάλογα με τον «φίλο» με τον οποίο έρχονται σε επαφή κάθε φορά και, κυρίως, το ενδεχόμενο διαγραφής των ανεπιθύμητων επαφών.

Μια έρευνα του Πανεπιστημίου του Κολοράντο των Η.Π.Α., που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Οκτώβριο, κατέδειξε ότι το 57% των χρηστών του κοινωνικού δικτύου έχει διαγράψει κάποιον «φίλο» του.

Οι ερευνητές έκαναν λόγο για το φαινόμενο του «unfriending» (η πρακτική της διαγραφής μιας επαφής σε ένα site κοινωνικής δικτύωσης), το οποίο, μάλιστα, επελέγη το 2009 από το λεξικό New Oxford American Dictionary ως «Λέξη της χρονιάς».

Η έρευνα είχε καταγράψει ως λόγους διαγραφής μιας επαφής την έλλειψη «καλής συμπεριφοράς», τις συχνές αναρτήσεις με ανόητα ή επαναλαμβανόμενα σχόλια και τις δημοσιεύσεις για θέματα που ενδέχεται να προκαλέσουν εντάσεις.

Στην έρευνα του Πανεπιστημίου Νάπιερ συμμετείχαν περίπου 200 χρήστες του Facebook, το οποίο αριθμεί πλέον περισσότερα από 600 εκατομμύρια χρήστες σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με την ιστοσελίδα Socialbakers.com.

Στην χώρα μας πάνω από ένα στα δύο Ελληνόπουλα ηλικίας 9-16 ετών διαθέτει προφίλ σε ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσης (ποσοστό 54%), σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/834

Φεβ 17 2011

Το Ομηρικό ζήτημα. Ιστορία, αποτίμηση, προοπτικές.

Ομηρικό Ζήτημα

«Ομηρικό ζήτημα» ονομάστηκε στην ιστορία της κλασικής φιλολογίας το σύνολο των φιλολογικών προβλημάτων που αφορούν στον τρόπο και στο είδος της σύνθεσης της Ιλιάδας και της Οδύσσειας, την χρονολόγησή τους και την απόδειξη της ταυτότητας του δημιουργού τους. Τα προβλήματα αυτά αναφέρονται σε γενικές γραμμές στο αν ο ίδιος ποιητής έγραψε και τα δύο έπη, αν η μορφή με την οποία διασώθηκαν ως σήμερα τα δύο έπη είναι εκείνη που τους δόθηκε από κάποιον ποιητή ή αν πρόκειται για μικρότερα αρχικά ποιήματα που συγκολλήθηκαν αργότερα, ως ποιο βαθμό ο ίδιος ο «ποιητής» τους χρησιμοποίησε προϋπάρχουσα ποίηση και ως ποιο βαθμό τα ίδια τα ποιήματα υπέστησαν μικρότερες ή μεγαλύτερες αλλοιώσεις, παραφθορές ή προσθήκες.

Ξεκινώντας από τους φιλολογικούς κύκλους της Αλεξάνδρειας στην αρχαιότητα και φθάνοντας στις τελευταίες πριν από την τρέχουσα δεκαετίες, τα προβλήματα αυτά απασχόλησαν ζωηρά τους ειδικούς φιλολόγους και κριτικούς και έδωσαν αφορμή να ερευνηθούν από κάθε πλευρά τα δύο έπη ως ιστορικά, γεωγραφικά, θρησκευτικά, ηθικά, πολιτιστικά, γλωσσικά, μετρικά και υφολογικά στοιχεία τους και να συζητηθούν όλα τα επίμαχα θέματα σχετικά με την ενότητα και την σύνθεσή τους. Με τα δεδομένα για την ύπαρξη γραφής κατά τους Ομηρικούς αλλά και κατά πολύ προγενέστερους χρόνους, για τον ρόλο των επαναλήψεων και των στερεότυπων σκηνών και εκφράσεων, για την ανάμιξη των γλωσσικών στοιχείων και για την διαστρωμάτωση των στοιχείων του πολιτισμού αλλά κυρίως με την επικράτηση της νεοαναλυτικής μεθόδου στη μελέτη και κριτική των επών, το Ομηρικό ζήτημα έχασε πλέον την οξύτητά του και έχει οδηγηθεί αν όχι σε λύση, οπωσδήποτε όμως σε μία πιο γόνιμη προσέγγιση και μία μετατόπιση του κέντρου βάρους από την ορθολογιστική και πραγματολογική κριτική σε μία αισθητικά προσανατολισμένη άποψη.

Απ’ αρχής πρέπει να γίνει σαφές ότι τα προβλήματα που έθεσαν οι Αλεξανδρινοί φιλόλογοι γύρω από τον Όμηρο είναι διαφορετικά στην υφή τους από εκείνα που ανακινήθηκαν στους νεώτερους χρόνους, από τον 18ο αιώνα και εξής, που κορυφώθηκαν στις επαναστατικές θεωρίες του Φρήντριχ Αουγκούστ Βόλφ (Friedrich August Wolf) στα τέλη   του 18ου αιώνα και του Μίλμαν Πάρυ (Milman Parry) στις αρχές του 20ου αιώνα, όσο κι αν στην ιστορία του Ομηρικού ζητήματος αρμολογήθηκαν στην ίδια ευθεία.Όταν ο Ελλάνικος και ο Ξένων, σύγχρονοι του Αριστάρχου του Σαμόθρακος (217-145 π.Χ.), έριξαν την ιδέα ότι η Ιλιάδα και η Οδύσσεια δεν θα μπορούσαν να είναι έργα του ίδιου ποιητή (μη είναι του αυτού Ιλιάδα και Οδύσσειαν) και ονομάστηκαν γι αυτό χωρίζοντες, είχαν πίσω τους μια σειρά από προβλήματα που είχαν θέσει τον 6ο αιώνα η κριτική των ορθολογιστών με τον Ξενοφάνη και αργότερα οι ηθικοπαιδαγωγικές επικρίσεις του Πλάτωνος στην Πολιτεία του.

Η ετυμηγορία τους στηριζόταν σε διάφορες και εσωτερικές ανακολουθίες, στις οποίες όμως δεν φαίνεται να έκριναν από πλευρά πραγματολογική, αλλά αισθητική. Ο Όμηρος της Οδύσσειας δεν ήταν ο Όμηρος της Ιλιάδας, δηλαδή το ποιητικό ύφος δεν ήταν το ίδιο στην καθεμία περίπτωση. Την ίδια γραμμή ακολουθώντας συγκρίνει την Οδύσσεια με την Ιλιάδα ο ανώνυμος συγγραφέας του Περί ύψους και χαρακτηρίζει την Οδύσσεια επίλογο της Ιλιάδας. Η σύγκριση του ύφους και της δραματικής διάρθρωσης στα δύο έπη υπήρξε μόνιμο θέμα της κριτικής όχι μόνο του Αριστοφάνη του Βυζαντίου και του Απολλωνίου του Ροδίου αλλά και των Λατίνων (πρβλ. την Ποιητική τέχνη του Ορατίου) όπως και των Βυζαντινών (πρβλ. την συλλογή σχολίων του Ευσταθίου Θεσσαλονίκης με τίτλο Παρεκβολαί εις την Ομήρου Ιλιάδα και Οδύσσειαν).Αισθητική (και ιστορική) είναι και η προσέγγιση του Ερατοσθένους, μαθητή του Ζηνοδότου (του πρώτου βιβλιοφύλακα της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας), ο οποίος απέρριπτε τον ορθολογισμό του Καλλιμάχου ο οποίος προσπαθούσε να επαληθεύσει γεωγραφικά τις περιπλανήσεις του Οδυσσέα.

Την ίδια στάση υιοθέτησε και ο Αρίσταρχος ο Βυζάντιος, μαθητής κι αυτός του Ζηνοδότου, στην «αποκάθαρση» του Ομηρικού κειμένου από εμβόλιμα ξένα στοιχεία, π.χ. από ασυνήθεις εκφράσεις, τις λεγόμενες γλώσσες, και στην αποκατάσταση της ομοιομορφίας του επικού ύφους. Τον ίδιο χαρακτήρα είχαν και οι διορθωτικές επεμβάσεις του Αριστάρχου του Σαμόθρακος, ο οποίος θέλησε «τον Όμηρον εξ Ομήρου σαφηνίζειν», μολονότι κατακρίθηκε για την νόθευση χωρίων με αιτιολογικό, ορισμένες ανωμαλίες στη χρήση λέξεων ή αντιθέσεις στη διαπραγμάτευση προσώπων και πραγμάτων, που θεωρήθηκε δίκαια αυθαίρετη.Στη μορφή που έλαβε το γλωσσικό ζήτημα κατά τους νεώτερους χρόνους υπέφωσκε, αντίθετα, το πνεύμα της σύγκρουσης ανάμεσα στις εθνικές λογοτεχνίες και τις αρχαίες που ξέσπασε τον 17ο αιώνα ως η περίφημη Querelle des anciens et des modernes στη Γαλλία και η Battle of the Books στην Αγγλία και που συνεχίστηκε και τον 18ο αιώνα. Μέσα στη διελκυστίνδα των επιχειρημάτων υπέρ ή κατά των Αρχαίων ο Γάλλος αβάς ντ’ Ωμπινιάκ (Hedelin d’ Aubignac) με την πραγματεία του Ακαδημαϊκές εικασίες ή διατριβή περί της Ιλιάδος (Conjectures academiques ou dissertation sur l’ Iliade, 1664) που δημοσιεύτηκε μετά τον θάνατο του (1715) πήρε θέση κάπου στο μέσον : η αξία στη συνολική της δομή που παρουσίαζε πραγματικές ή πλασματικές αδυναμίες, αλλά στα μικρότερα έπη τα οποία κάποιος συμπιλητής συναρμολόγησε αφήνοντας φανερά ίχνη ανωμαλιών στη σύνδεση. Η καθαρά αισθητική αυτή τοποθέτηση του προβλήματος βρήκε πρόσφορο έδαφος στη φιλολογία.

Με το κύρος της αυστηρής επιστημονικής κριτικής ο Γερμανός Φρήντριχ Αουγκούστ Βολφ (Friedrich August Wolf) δεχόταν ότι τα δύο έπη καταγράφηκαν και συναρμολογήθηκαν από τον Πεισίστρατο, ενώ μέχρι τότε μεταδίδονταν από μνήμης. Αυτό εξηγούσε, όπως υποστήριζε, την έλλειψη ενότητας, τις αντιφάσεις ή την παρεμβολή ολόκληρων ραψωδιών ξένων προς τα έπη.Στη συγκριτική φιλολογική μέθοδο οφείλεται το ότι η θεωρία του Βολφ αποδυναμώθηκε και τελικά εγκαταλείφθηκε. Με την αναδίφηση του τρόπου που εργάζονταν αοιδοί και ραψωδοί σε άλλους λαούς (πρβλ. τις εργασίες του Parry και του Lord) χωρίς να νοιάζονται για αντιφατικές επαναλήψεις, επιβράδυνση του ρυθμού, χάσματα στη λογική εξέλιξη της δράσης κ.ο.κ., και με την εξέταση των ιδιαίτερων νόμων της ποιητικής σύλληψης (σε έργα όπως π.χ. στον Orlando Furioso του Αριόστο) οι οποίοι συντηρούν και ενισχύουν ή και αλληλοεξουδετερώνουν τις ατέλειες κι αδυναμίες που προαναφέρθηκαν, δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για να καταπολεμηθούν οι απόψεις των αναλυτικών, της σειράς των φιλολόγων οι οποίοι ακολουθώντας τη γραμμή του Βολφ διέκριναν δύο αρχικούς πυρήνες, όπου θα στηριζόταν η αρχική μορφή των επών, και γύρω τους αναγνώριζαν υστερογενή, παρείσακτα και περισσότερο ή λιγότερο γνήσια επεισόδια.Στο διάστημα των δύο τουλάχιστον αιώνων μετά τον Βολφ η αναλυτική θεωρία διασπάστηκε προς τρεις κατευθύνσεις. ·

Την θεωρία των μικρών επών ή της συγκόλλησης. Ανεξάρτητες ενότητες θα έπρεπε σιγά-σιγά σε διάστημα αιώνων να συμπαρατάχθηκαν ή και ατελώς να συνενώθηκαν από τους ραψωδούς, αφήνοντας στις συνδέσεις απρόβλεπτες ανωμαλίες που μετέπειτα δημιούργησαν την εντύπωση ανακολουθιών ή αντιφάσεων. Την θεωρία υποστήριξε ο Λάχμαν (K. Lachmann) υποδιαιρώντας την Ιλιάδα σε 18 ανεξάρτητα τμήματα και δείχνοντας τα σημεία της συναρμολόγησής τους. ·

Την θεωρία της συμπίλησης. Από τα αρχικά μικρά ποιήματα, με διαδοχικές τροποποιήσεις και επεξεργασίες στις οποίες αυτά υποβάλλονταν περιοδικά από σειρά ποιητών σε διάφορες χρονικές περιόδους, προέκυπταν συνεχώς μεγαλύτερα ως εκείνη την μορφή που ήταν τελική. Κατά τον κύριο εκπρόσωπο της θεωρίας αυτής, τον Κίρχοφ (A. Kirchhoff), η Οδύσσεια στην τελική φάση της «συμπίλησης» δημιουργήθηκε από τρία έπη που τα «συνέδεσε ένας ποιητής σε ένα ολόκληρο ποίημα». ·

Την θεωρία της διεύρυνσης. Ένας αρχικός πυρήνας αναπτύχθηκε σταδιακά με διαδοχικές επεμβάσεις των ραψωδιών ή άλλων διασκευαστών σε τρόπο ώστε η δομή των ποιημάτων να παρουσιάζεται «στρωματική». Αντίστοιχα «στρώματα» επιχείρησαν να διακρίνουν μεταξύ άλλων οι Τάιλερ (W. Theiler), φον ντε Μυλ (P. Von der Muhil) Πέιτζ (D. L. Page), Μαρτσούλο (B. Marzullo).Μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης κατεύθυνσης τοποθετούνται οι φιλόλογοι Μπέτε (E. Bethe) και Βιλαμόβιτς (U. von Wilamowowitz-Moellendorf). Ο άκρος ορθολογισμός τους όμως και η αντιμετώπιση των επών ως φιλολογικού γεγονότος μάλλον και όχι ως λογοτεχνήματος δεν προώθησε ουσιαστικά το ζήτημα. Η περίπλοκη θεωρία του Βιλαμόβιτς για την γένεση της Ιλιάδας κατέρρευσε μπροστά στην ευελιξία της συγκριτικής φιλολογικής μεθόδου που εφάρμοζε ο Πάρυ.

Στον αντίποδα των αναλυτικών θεωριών αναπτύχθηκε ως αντίδραση από την εποχή ήδη του Βολφ η ενωτική κίνηση η οποία αντιπροσωπεύεται μέχρι σήμερα από πολλούς φιλολόγους που εξετάζουν τόσο στην Ιλιάδα όσο και στην Οδύσσεια την ενότητα της δομής και του περιεχομένου. Το χάσμα που χώριζε την αναλυτική και την ενωτική θεωρία το γεφύρωσε ένα παραπροϊόν των αντιπαραθέσεων που είχαν εκείνες προκαλέσει, η νεοαναλυτική θεωρία. Οι νεοαναλυτικοί, που κυριότεροι εκπρόσωποί τους ήταν, αρχίζοντας από το 1910, ο Μύλντερ, (D. Mulder), ο Χόβαλτ (E. Howald), ο Ι. Κακριδής, η Ο. Κομνηνού-Κακριδή, ο Πεσταλότσι (H. Pestalozzi) και ο Κούλμαν (W. Kullmann), ακολουθώντας την μέθοδο της δομικής ανάλυσης διερεύνησαν την «προϊστορία» των επών, τα πρότυπά τους, και απέδειξαν ότι χρησιμοποιείται σ’ αυτά υλικό από προγενέστερα, μεγαλύτερα ή μικρότερα σε έκταση ποιήματα, το οποίο όμως προσαρμόζεται κάθε φορά σε άλλα πρόσωπα και μύθους μέσα στα Ομηρικά έπη και, κατά έναν τρόπο, μεταποιείται. Ένα παράδειγμα είναι ο μύθος του Αχιλλέα ως πρότυπο της Πατρόκλειας (ραψωδίες Π-Ρ, Ψ), ένα άλλο ο μύθος του Μελεάγρου σε συνδυασμό με την ραψωδία Ι (πρεσβεία προς τον Αχιλλέα), «αργοναυτικά» ή άλλα ναυτικά παραμύθια για τις περιπλανήσεις του Οδυσσέα.

Με την νεοαναλυτική μέθοδο προωθήθηκε η άποψη της εσωτερικής ενότητας της Ιλιάδας και της Οδύσσειας και μελετήθηκαν σε ορθή βάση προβλήματα, όπως ανωμαλίες στην πλοκή, συρραφές, επαναλήψεις. Την ενότητα υποστηρίζει η τεχνική πλοκή, προοικονομία- δηλαδή προετοιμασία της δράσης-, επιβράδυνση, νύξεις που αρμολογούν προηγούμενα και επόμενα γεγονότα ή «γραμμές» (π.χ. «γραμμή του Έκτορος») που διατρέχουν όλο το ποίημα. Για τις ανωμαλίες και τις ατέλειες η ευθύνη ανάγεται στα ίδια τα πρότυπα ή σε ανεπιτυχή προσαρμογή των λεπτομερειών τους στο νέο ποιητικό σχέδιο και στις απαιτήσεις των συμφραζομένων. Ιδιαίτερη θέση στην ιστορία της νεοανάλυσης  κατέχουν ο Μπάουρα και ο Φ. Κακριδής. Η συμβολή του πρώτου στο βιβλίο του Tradition and Design in the Iliad (1930) συνίσταται στη συνδυαστική προσέγγιση: Αναγνωρίζει ότι «στον Όμηρο οφείλονται ο ποιητικός χαρακτήρας και η τεχνική, το σχέδιο και η πορεία της πλοκής, η δραματικότητα και η έξαρση, ο χαρακτήρας του φανταστικού που παρατηρεί κανείς στην Ιλιάδα, ότι ο ίδιος όμως ο Όμηρος οφείλει πολλά σε προγενέστερη ποίηση».

Ο Μπάουρα χρησιμοποίησε την μέθοδο του Πάρυ και της Σχολής του.Με τον Κακριδή επιβλήθηκε η νεοαναλυτική μέθοδος υπό συγκεκριμένο σχήμα και περιεχόμενο στην Ομηρική κριτική και διευρύνθηκε με την σύγκριση μοτίβων από την νεοελληνική δημοτική ποίηση με αντίστοιχα ομηρικά. Εντυπωσιακά ήταν τα παράλληλα από δημοτική ποίηση και παράδοση προς την ιστορία του Μελεάγρου στην ραψωδία Θ της Ιλιάδας, για την οποία απέδειξε ο Κακριδής ότι αποτελεί έντεχνη προσαρμογή μιας παλαιότερης παραλλαγής της ιστορίας στο σχέδιο της Ιλιάδας. Προωθώντας την άποψη του Μπάουρα, ο Κερκ φθάνει σε μία νέα σύνθεση στο βιβλίο του the Songs of Homer (1962. σ. 253): «Τα ποικίλα είδη των ανωμαλιών και παραφωνιών στα Ομηρικά έπη έχουν πλέον τώρα μελετηθεί και δείχνουν με αρκετή σαφήνεια ότι τα δύο ποιήματα δεν υπήρξαν ελεύθερη επινόηση ενός ή δύο ξεχωριστών ανθρώπων αλλά σύνθετες δημιουργίες που περιείχαν στοιχεία διαφορετικών εποχών, διαφορετικού ύφους και διαφορετικών πολιτισμών. Αυτό το συμπέρασμα της έρευνας είναι αναντίρρητο και δεν πρέπει ποτέ να παραμεριστεί. Μα απέναντι σ’ αυτό το σχήμα της ανομοιότητας και ποικιλίας πρέπει ίσως να τοποθετηθεί η εντύπωση που δημιουργείται σε κάθε ακροατή ή αναγνώστη παλαιότερης είτε νεώτερης εποχής, ότι καθένα από τα δύο ποιήματα αποτελεί κατά κάποιο τρόπο ενότητα- ένα αμάλγαμα από διαφορετικά ίσως στοιχεία, τόσο όμως στενά δεμένα μεταξύ τους ώστε να σχηματίζουν έναν νέο, αυτοδύναμο, σκόπιμα και όχι εική και ως έτυχε τεχνουργημένο οργανισμό». Μεταξύ των ενωτικών και των νεοαναλυτικών τοποθετούνται στη γραμματεία του Ομηρικού ζητήματος και οι συμβολές του Σάντεβαλτ (W. Schadewaldt),στις οποίες τεκμηριώνεται η εσωτερική ενότητα της Ιλιάδας, χρησιμοποιείται όμως η μέθοδος των προτύπων δομής.

Αναλύοντας τις θέσεις που σήμερα επικράτησαν και τις τάσεις που διαμορφώθηκαν (στο Ομηρικό ζήτημα) από το τέλος της δεκαετίας του 1960 και εξής, ο Α. Τσοπανάκης σημειώνει (Εισαγωγή στον Όμηρο, 1988):«Η σημερινή φιλολογική έρευνα, εμβαθύνοντας στα μυστικά της προφορικής σύνθεσης των ομηρικών κειμένων και της τεχνικής του έμμετρου λόγου, προσπαθεί να προχωρήσει προς τα παλαιότερα πρότυπα του λόγου (μετρικές φράσεις κ.λ.π.) χωρίς να ασχολείται ιδιαίτερα με την πατρότητα των επών. Το μόνο σημείο στο οποίο μπορούν να συναντηθούν σήμερα ενωτικοί και αναλυτικοί είναι ότι ο Όμηρος χρησιμοποίησε υλικό που είχαν δημιουργήσει παλαιότεροι αοιδοί. Από εκεί και πέρα οι αναλυτικοί θα πουν ότι το χρησιμοποίησε αδέξια, ενώ οι ενωτικοί- με περισσότερο δίκαιο- ότι το αφομοίωσε και χρησιμοποίησε απ’ αυτό ότι του χρειαζόταν κάθε φορά, διαλέγοντας, απορρίπτοντας, αναπλάθοντας και δημιουργώντας ο ίδιος, έτσι που να δώσει κάτι καινούργιο, κάτι που είχε την σφραγίδα της μεγαλοφυΐας γι’ αυτό και φυλάχτηκε με θρησκευτική προσοχή και επιμέλεια πρώτα προφορικά, κι όταν ήλθε η ώρα, γραπτά.

Αν ο ίδιος ποιητής συνέθεσε την Ιλιάδα και την Οδύσσεια (την πρώτη σε νεανική και την δεύτερη σε γεροντική ηλικία) ή αν άλλος το πρώτο και άλλος το δεύτερο έπος, αυτό θα αργήσουμε ίσως να το μάθουμε. Το βέβαιο είναι ότι οι ενδείξεις για την παλαιότητα των επών όσο πάνε γίνονται πυκνότερες. Το πιο δύσκολο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε σήμερα σαν συνέπεια της προφορικής σύνθεσης και παράδοσης (oral composition, oral tradition) είναι το πότε, το πώς και από ποιους έγινε η πρώτη καταγραφή της Ιλιάδας και της Οδύσσειας.

Από τον Όμηρο τον ίδιο, από έναν εγγράμματο συγγενή ή μαθητή, στον οποίο τα υπαγόρευσε ο ίδιος, ή σε μεταγενέστερη εποχή από εγγράμματους ραψωδούς, οι οποίοι τα είχαν παραβάλει οι ίδιοι από προδρόμους τους με πιστή απομνημόνευση και που είναι δυνατό, θεληματικά ή άθελα, να επέφεραν τροποποιήσεις, προσθήκες και αφαιρέσεις στην αρχική μορφή των επών. Στο σημείο αυτό οι απαντήσεις δεν είναι ακόμη οριστικές ούτε πειστικές και είμαστε υποχρεωμένοι να περιμένουμε. Τα διδάγματα πάντως των ερευνών στη Γιουγκοσλαβία και αλλού έδειξαν ότι και η πιστή μετάδοση και καταγραφή πολλών χιλιάδων στίχων είναι δυνατή».

Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη

Γεννήθηκα στα Τρίκαλα Θεσσαλίας το 1967. Σπούδασα στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσ/νίκης Ιστορία-Αρχαιολογία με ειδίκευση στην Ιστορία. Πήρα Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας απ’ τη Φιλοσοφική Σχολή του ιδίου Πανεπιστημίου και από το 1992 διδάσκω στη Μέση Εκπαίδευση ως Φιλόλογος. Έχω συγγράψει βιβλία ιστορικού, λογοτεχνικού και παιδαγωγικού περιεχομένου. Παράλληλα, ασχολούμαι ερασιτεχνικά με τη ζωγραφική και την ποίηση.

Πηγή : http://www.greekhistory.gr/

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/833

Φεβ 15 2011

Τι πρέπει να διορθώνουμε στα κείμενα της ελεύθερης γραπτής έκφρασης (έκθεσης) του μαθητή;

15/02/2011 ,www.alfavita.gr

Δρος Ελένης Τρεμετουσιώτη-Λοΐζου

Σύμφωνα με τους Tanner και Jones (2003), όσον αφορά στη διόρθωση της έκθεσης πρέπει να μας απασχολούν μερικά ερωτήματα μεταξύ των οποίων είναι και τα ακόλουθα: α) Τι πρέπει να διορθώσουμε; β) Πότε να το διορθώσουμε; και γ)  Πώς θα το διορθώσουμε; Σύμφωνα με την άποψή τους, το να διορθώνουμε όλα τα λάθη σε μια έκθεση είναι παρακινδυνευμένο. Οδηγεί σε μια τακτική την οποία χαρακτηρίζουν ως  «‘flick and tick’ marking», κατά την οποία ο εκπαιδευτικός απλά κοιτάζει πόσο περιποιημένη είναι η εργασία και σημειώνει τα λάθη. Αυτό, κατά τη γνώμη τους, δεν προσφέρει τίποτα στη μάθηση και στη μελλοντική βελτίωση των μαθητών και έχει τη φόρμα, αλλά όχι την ουσία της αξιολόγησης.

Κατά τους Tanner και Jones αδύνατο να διορθώνεται όλη η εργασία λεπτομερειακά. Επαφίεται στον  εκπαιδευτικό να αποφασίσει τι πρέπει να διορθώσει κάθε φορά. Ο τρόπος διόρθωσης που περιορίζεται μόνο στο να επισημαίνει ο εκπαιδευτικός τι είναι σωστό ή λάθος αποτυγχάνει στο να καθοδηγήσει τα παιδιά στη μελλοντική τους μελέτη και συνεπώς είναι χάσιμο πολύτιμου χρόνου. Οι εκπαιδευτικοί με το να διορθώνουν ένα μέρος της εργασίας των μαθητών με λεπτομερειακά σχόλια και συγκεκριμένες οδηγίες και παρατηρήσεις, που θα καθοδηγούν σε βελτίωση (formative comments),  θα  βοηθήσουν περισσότερο προς την επιθυμητή κατεύθυνση.

Οι διορθώσεις του εκπαιδευτικού σύμφωνα με τους πιο πάνω ερευνητές πρέπει να στοχεύουν κάθε φορά σ’ ένα συγκεκριμένο σκοπό. Πρέπει, επίσης, να συνδέονται άμεσα με το στόχο του εκπαιδευτικού σ’ εκείνη τη συγκεκριμένη ενότητα ή κεφάλαιο. Ο εκπαιδευτικός, κατά τη διόρθωση, οφείλει να έχει προτεραιότητες και να επιλέγει να διορθώνει εκείνα τα οποία θεωρεί ως πιο σημαντικά. Είναι δυνατό, για παράδειγμα, να μη διορθώνει όλα τα γραμματικά ή ορθογραφικά λάθη, αλλά να επικεντρωθεί μόνο στη χρήση της αποστρόφου. Παράλληλα, πρέπει να δίνει προσωπικές συμβουλές και οδηγίες, τις οποίες θα ελέγχει αν έχουν εφαρμοστεί στο επόμενο κείμενο. Όλη η εργασία των μαθητών πρέπει να διορθώνεται, αλλά  μεγάλο μέρος αυτής μπορεί να διορθωθεί από τους ίδιους τους μαθητές.

Ο Ferris (2006) υποστηρίζει πως όταν ο εκπαιδευτικός επικεντρωθεί σε δύο ή τρεις τύπους λαθών κάθε φορά, παρά σε δωδεκάδες ανόμοια λάθη, η ανατροφοδότηση είναι πιο αποτελεσματική.

Η έρευνα, επίσης, του Lee (2003) έδειξε ότι, παρόλο που η χρησιμοποίηση κωδίκων κατά τη διόρθωση (marking codes) είναι πολύ διαδεδομένη, εν τούτοις αυτή η μέθοδος δεν είναι τόσο αποτελεσματική όσο πιστευόταν.

Οι απόψεις του Δελμούζου αναφορικά με τη διόρθωση των εκθέσεων δε διαφέρουν από τις προτάσεις των σύγχρονων παιδαγωγών. Στο σχολείο του, στο Ανώτατο Παρθεναγωγείο του Βόλου, αντιμετωπίζει το γράψιμο των εκθέσεων ως μια «δυναμική διαδικασία». Συγκεκριμένα, για τη διόρθωση των εκθέσεων αναφέρει πως διορθώνει μερικά μόνο λάθη στο γραπτό κείμενο των παιδιών, γιατί διαφορετικά θα γινόταν αγνώριστο από τα κοκκινίσματα. Ακολούθως, στην τάξη επισημαίνει κάθε φορά ένα ή δύο σημεία που εμφανίζονται ως κοινά λάθη. Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά καθοδηγούνται να μάθουν ορισμένα βασικά στοιχεία που πρέπει να προσέχουν, όταν γράφουν έκθεση  (1950).

Ο Δελμούζος έδινε ιδιαίτερη έμφαση στην ομαδική επεξεργασία των εκθέσεων, αλλά δεν παρέλειπε και την ατομική βοήθεια προς τους μαθητές. Σε κάποιο ελεύθερο χρόνο συζητούσε  τα ιδιαίτερα προβλήματα που παρουσίαζαν στις εκθέσεις τους.

Οι απόψεις για το αν πρέπει να διορθώνονται όλα ή μερικά μόνο λάθη διίστανται. Σ’ αυτόν τον τομέα επικρατεί μια σύγχυση και διάσταση απόψεων μεταξύ των εκπαιδευτικών. Αυτό το πρόβλημα  έγινε αντικείμενο διερεύνησης από την παιδαγωγική βιβλιογραφία. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι πρέπει να διορθώνονται όλα τα λάθη, γιατί, αν μένουν αδιόρθωτα, σταθεροποιούνται στη συνείδηση των μαθητών. Επίσης, υπάρχει ο κίνδυνος  τα παιδιά, όταν ο εκπαιδευτικός δε διορθώνει τα γραπτά τους κείμενα, να το εκλάβουν ως αδιαφορία του για την εργασία τους. Επιπρόσθετα, οι μαθητές δε γνωρίζουν ακριβώς πού έχουν ελλείψεις και αδυναμίες στο γράψιμο, καθώς και τα θετικά σημεία που παρουσιάζει η γραπτή τους έκφραση (Αθανασίου, 1985).

Ο Βουγιούκας (1994) αναφέρει πως η παραδοσιακή τακτική της διόρθωσης γινόταν «στην αντιπαιδαγωγική βάση του κοκκινίσματος των λαθών, ορθογραφικών κατά κύριο λόγο˙ διόρθωση που επισφραγιζόταν από την δίκην επιβράβευσης ή ποινής, βαθμολόγηση από αμήχανες παρατηρήσεις του τύπου «Να κάνεις σωστές προτάσεις» «Να γράφεις πιο πολλά», «Να κάνεις πρόλογο και επίλογο» κ.τ.λ.».

Αυτή η τακτική κατά το Χαραλαμπόπουλο (1988) είναι μια στείρα προσέγγιση του γλωσσικού προϊόντος των μαθητών. Λόγω του ότι δε συνοδευόταν από εξηγήσεις για τις αιτίες των λαθών και από οδηγίες για το πώς θα αποφευχθούν και δε θα επαναληφθούν δεν παρείχε ουσιαστική βοήθεια. Τουναντίον, λειτουργούσε αρνητικά όσον αφορά στο ψυχολογικό επίπεδο, γιατί κλόνιζε την αυτοπεποίθηση των μαθητών και τους αποθάρρυνε. Αρκετοί παιδαγωγοί έχουν την άποψη πως δεν υπάρχει τίποτε πιο αποθαρρυντικό για ένα παιδί από το να του επισημαίνονται συνεχώς τα λάθη που έχει κάνει, όταν μάλιστα δεν του παρέχεται παράλληλα και συγκεκριμένη βοήθεια για το πώς θα βελτιωθεί.

Από την άλλη, το να μην εντοπίζονται τα λάθη και οι αδυναμίες των παιδιών στην έκθεση είναι παρακινδυνευμένο. Σ’ αυτή την περίπτωση από πού θα πάρουν ανατροφοδότηση οι μαθητές; Τουναντίον, τα λάθη τους πρέπει να αξιοποιούνται κατάλληλα, γιατί λειτουργούν ως ευκαιρίες για παροχή βοήθειας.

Η Zamel (1985) μέσα από τις έρευνές της διαπίστωσε πως οι εκπαιδευτικοί προσεγγίζουν ένα γραπτό κείμενο βασικά ως μια σειρά από ξεχωριστά μέρη στο επίπεδο της πρότασης, παρά ως ένα ολοκληρωμένο κομμάτι λόγου. Στην ουσία, κατά τα λέγομενά της είναι τόσο συγκεντρωμένοι στα λάθη που αφορούν στη χρήση της γλώσσας που συχνά δε συνειδητοποιούν ότι πίσω από αυτά υπάρχει ένα μεγαλύτερο πρόβλημα που σχετίζεται με το νόημα.

Ο Collins, υποστηρίζει πως μέσα από τις διορθώσεις μας πρέπει να δίνουμε προτεραιότητα στο νόημα, γιατί με το να ανησυχούμε για τα λάθη που κάνουν οι μαθητές στο γραπτό λόγο, πριν τους βοηθήσουμε με το πιο βασικό πρόβλημα που είναι το επαρκές νόημα, ίσως τους διδάξουμε να κάνουν και αυτοί το ίδιο (1981). Αν δίνουμε προτεραιότητα κατά τη διόρθωση στα λάθη μορφής, τότε υποτιμούμε τη δύναμη της σύνδεσης. Λάθη τα οποία επηρεάζουν το νόημα και την επικοινωνία πρέπει να θεωρηθούν ως μεγαλύτερης προτεραιότητας. Η ουσία της διαδικασίας της αξιολόγησης δεν είναι πρώτιστα η επισήμανση και διόρθωση των λαθών που σχετίζονται με τη μορφή του κειμένου.  Λάθη που αφορούν στη χρήση της γλώσσας μπορεί να αντιμετωπισθούν αργότερα.

Διαπιστώθηκε μέσα από έρευνες ότι τη μεγαλύτερη συχνότητα στις διορθώσεις των εκπαιδευτικών στα κείμενα των εκθέσεων παρουσιάζουν τα λάθη που αφορούν στη γραμματική, την  ορθογραφία και τη σύνταξη. Οι εκπαιδευτικοί φάνηκε να δείχνουν μεγάλη προσκόλληση στη γραμματική και στους τύπους της γλώσσας. Σε μια έρευνα με εκπαιδευτικούς της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ο Lockhart   (βλ. Williams και Burden, 1997), παρατήρησε ότι έχουν μια παραδοσιακή αντίληψη για τη διδασκαλία της γλώσσας που υπαγορεύεται από τη μεγάλη προσκόλληση στη γραμματική και τους τύπους της γλώσσας. Ως πρωταρχικό μέλημα και καθήκον τους θεωρούν την παροχή πληροφοριών για την ορθή χρήση της γλώσσας και τη διόρθωση των λαθών. Αυτό, όμως, εμπεριέχει τον κίνδυνο να κάνουμε τους μαθητές μας σύμφωνα με τις δικές μας προσδοκίες και επιθυμίες, να επιζητούν, δηλαδή, αυτό που εμείς θέλουμε και αυτό που εμείς εκλαμβάνουμε ως σωστό, δίνοντας προτεραιότητα σε ό,τι εμείς θεωρούμε σημαντικό.

Δρ Ελένη Τρεμετουσιώτη-Λοΐζου

ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων

Βιβλιογραφία

Tanner, H. & Jones, S. (2003). Marking and Assessment. Great Britain: by Biddles Ldt, Guilford and King’s Lynn.

Ferris, D. (2006). Does error feedback help student writers? New evidence on short- and long-term effects of written correction. In: Hyland. K., Hyland, F. (Eds.). Feedback on second language writing: contexts and issues. CUP, New York, pp.1-104.

Lee, I. (2003). “L2 writing teachers’ perspectives practices and problems regarding error feedback”. Assessing Writing,8, pp. 216-237.

Δελμούζος, Α. (1950). ΤοκρυφόΣκολειό 1908-1911. Αθήνα: Collection de l’ Institut Francais d’ Athenes.

Αθανασίου, Λ. (1985). Η αξιολόγηση της «έκθεσης» στο Λύκειο (ψυχοπαιδαγωγική προσέγγιση). Αθήνα: Εκπαιδευτήρια Δούκα.

Βουγιούκας, Α. (1994). Το Γλωσσικό μάθημα στην πρώτη βαθμίδα της νεοελληνικής εκπαίδευσης. Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη.

Χαραλαμπόπουλος, Α. (1988). “Διδασκαλία της λειτουργικής χρήσης της γλώσσας”. Γλώσσα, τ.16, σ.28.

Zamel, V. (1985). “Responding to Student Writing”. TESOL Quarterly, v.19(1).

Collins, (1981). Cognitive development, clinical knowledge and clinical experience related to diagnostic ability. Nursecom, Inc.

Williams, M. & Burder, L. (1997). Psychology of Language Teachers. New York: Cambridge University Press.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/832

Φεβ 15 2011

Ν.Ε Γλώσσα Γυμνασίου :ΤΟ ΑΡΘΡΟ – ΤΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

ΤΟ ΑΡΘΡΟ – ΤΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

1. Να βρείτε για καθένα απο τα ουσιαστικά που ακολουθούν έναν άλλο τύπο διαφορετικού γένους.
π.χ. ο σπουργίτης — το σπουργίτι

το κρίνο ……………………………
το μελάνι ……………………………
το δείπνο …………………………
το αμάξι ………………………..
το πεύκο………………………..
η γέφυρα ……………………….
το γαϊδούρι ……………………………

2. Να αλλάξετε τις παρακάτω φράσεις, έτσι ώστε τα ουσιαστικά να αλλάξουν αριθμό.
ο ελαιώνας του πατέρα………………………………………………………………
ο αγώνας του ναύτη ……………………………………………………………..
ο ορισμός του αφέντη …………………………………………………………….
οι θόρυβοι των οδοστρωτήρων ………………………………………………….
ο λογαριασμός του μεσίτη …………………………………………………………

3. Να σχηματίσετε την κλητική των παρακάτω ουσιαστικών:
κλητική ενικού αριθμού
γιατρός ……………………………….
Σπύρος ……………………………….
Αλέκος ……………………………….
Νίκος ……………………………….
Παύλος ……………………………….
καπετάνιος ……………………………….
Πέτρος……………………………….

4. Να γράψετε το ένα από τα δύο ουσιαστικά στη γενική, ώστε να σχηματιστούν ονοματικά σύνολα. Το καθένα από αυτά να το εντάξετε σε μια φράση.

1. η πονηριά, η αλεπού 1..
2. η Καλυψώ, η ομορφιά 2..
3. η κίνηση, η λεωφόρος 3..
4. η ένωση, η ανάγκη 4..
5. η κρίση, η διάρκεια 5..
6. η επιθυμία, η καλοπέραση 6…

5. Να συμπληρώσετε τα κενά των παρακάτω προτάσεων με τον κατάλληλο τύπο του ουσιαστικού που βρίσκεται στην παρένθεση.

1. Το σχήμα του…………………..(πρόσωπο) πολλών ανθρώπων είναι ωοειδές.
2. Οι ανάγκες του…………………..(άτομο) στην εποχή μας είναι πολλές.
3. Το άρωμα του…………………..(τριαντάφυλλο) αρέσει σε όλους.
4. Φοβηθήκαμε από την τρικυμία, γιατί βρισκόμασταν στη μέση του…………………… (πέλαγος).
5. Όλα έχουν ελεγχθεί, ώστε να μην υπάρχει περίπτωση…………………..(λάθος).
6. Το βράδυ ρίχνουμε τα………………….. (δίχτυ) και τα μαζεύουμε το πρωί.
7. Δίκαια ο 18ος αι. ονομάστηκε «αιώνας των…………………..» (φως).
8. Τα…………………..(βράδυ) μαζευόμασταν όλοι πολύ νωρίς στο σπίτι.
9. Αυτό το αυτοκίνητο είναι ειδικό για τη μεταφορά………………….. (κρέας).
10. Η προσπάθεια των………………….. (καθεστώς) να κρατηθούν στην εξουσία είναι συχνά αγωνιώδης.

6. Να συμπληρώσετε τον πίνακα βάζοντας, όπου είναι δυνατό, στην αντίστοιχη πτώση του πληθυντικού αριθμού τα ουσιαστικά του κειμένου που βρίσκονται στον ενικό αριθμό και το αντίστροφο.

Πέντε φίλοι, μαθητές του δημοτικού σχολείου, συγκροτούν μια ομάδα στα παιχνίδια τους και στις περιπέτειες τους. Είναι παιδιά ζωντανά, γεμάτα ιδέες, με τόλμη κι εξυπνάδα. Συνεργάζονται, για να εξιχνιάσουν μια κλοπή στο σπίτι της κυρίας Αλεξανδρή, μια υπόθεση ναρκωτικών κ.ά. Θα μπορούσε να προσθέσει κανείς πως μέσα από καθημερινές εμπειρίες οι ήρωες της ιστορίας (και μαζί οι αναγνώστες) συνειδητοποιούν τους πειρασμούς και τους κινδύνους που διατρέχουν σε μια αντιφατική κοινωνία. Το αφήγημα ανήκει στα σύγχρονα κοινωνικά μυθιστορήματα και είναι ενδιαφέρον όχι μόνο για το θέμα του αλλά και για την (αστυνομικού χαρακτήρα) περιπέτεια του δράση και πλοκή, αρετές που το κάνουν αξιοδιάβαστο.

7. Να συμπληρώσετε τα κενά με τον κατάλληλο τύπο των ουσιαστικών που βρίσκονται μέσα στο πλαίσιο.
πανεπιστήμιο πρόβλημα μουσαφίρης γεγονός
συγγραφέας θεατής πολίτης πλεονέκτημα
καφές δημοσιογράφος παράσταση θέατρο

1. Η παρακολούθηση μιας παράστασης παιδικού ………………….. έχει να παρουσιάσει πολλά
2. Είναι πολύ σημαντικό οι παιδικές…………………..να διαθέτουν άριστη ηθοποιία και αισθητική,
μουσική, χορό, τραγούδι, γιατί μέσα από αυτά διαμορφώνονται όχι μόνον αυριανοί …………………..αλλά και……………………
3. Ένα παιδικό ή νεανικό βιβλίο μπορεί συχνότατα να κρύβει στις σελίδες του πικρές πλευρές της ζωής, να μιλάει για θλιβερά…………………..ή για καυτά κοινωνικά……………………
4. Εκεί, στον ίσκιο της, τα καλοκαίρια παίζαμε εμείς και έπιναν…………………..οι……………………
5. Οι επισκέπτες προέρχονται από πολλές χώρες και συμπεριλαμβάνονται μέσα σ’ αυτούς καθηγητές…………………..,…………………..και……………………

8. Να σχηματίσετε τη γενική ενικού των παρακάτω ουσιαστικών. Να προσέξετε τον τονισμό.

1. το ροδάκινο ………………………….
2. το συμβούλιο………………………….
3. ο κατήφορος ………………………….
4. το όργανο ………………………….
5. ο παλιόδρομος ………………………….
6. ο σύλλογος………………………….
7. ο πονόδοντος ………………………….
8. ο επίτροπος………………………….
9. το χιονόνερο ………………………….
10. το χαμόγελο………………………….
11. η άσφαλτος
12. το σκυλόψαρο………………………….
13. το αντρόγυνο………………………….
14. το μέτωπο ………………………….
15. ο νερόμυλος………………………….
16. ο πόλεμος ………………………….
17. άβυσσος ………………………….
18, Ήπειρος ………………………….
19. παράγραφος………………………….
20. ο έφηβος

9. Σχηματίστε, όπου είναι δυνατό, τη γενική πληθυντικού των ουσιαστικών:

η βαλβίδα
η πράξη
η διαγώνιος
η έξοδος
η διάμετρος
η διχοτόμος
η αμέλεια
η εμβέλεια
η θάλασσα
η χαρά
η μανούλα
η μαυρίλα
η καρδιά
ο λοχίας
ο ταμίας
το ταμείο
ο αγώνας
ο επιχειρηματίας
η σάλπιγγα
ο πίνακας
ο ενεστώτας
ο σφουγγαράς
η φωλιά
ο αέρας
ο πραματευτής
ο τραγουδιστής
η αλεπού
το μηδέν
η περίμετρος
η ραχούλα
το παιδάκι
το κουτάκι
το αυλάκι
το σακάκι
η ζέστη
η πόρτα
η αντάμωση
η κόλλα
ο κύριος
η κυρία

10. Να εντάξετε τα ουσιαστικά που ακολουθούν σ’ ένα γλωσσικό πλαίσιο, έτσι ώστε να να φανεί η σημασιολογική διαφορά των δύο τύπων.

π.χ. α. Πολύ ζωηρό αυτό το άλογο, γεμάτο νεύρο,
β. Όλο νεύρα είσαι τώρα τελευταία.
1 .γυαλί — γυαλιά
2. διακοπή — διακοπές
3. μαλλί — μαλλιά
4. παραμονή – παοαμονές
5. περιστροφή – περιστροφές

11. Να σχηματίσετε φράσεις με τις παρακάτω λέξεις, έτσι ώστε να αποδοθεί με ακρίβεια η σημασία τους.

μαρτυρία — μαρτύριο
περίβολος — περιβόλι — περιβολή
μέση – μέσο χώρα — χώρος
φυλή — φύλο

12. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις με τον κατάλληλο τύπο των ουσιαστικών που βρίσκονται στην παρένθεση.

1. Κάθε λόχος είχε τουλάχιστον δύο……………………(δεκανέας).
2. Ένα από τα…………………… (καθήκον) των μαθητών είναι να ετοιμάζονται καθημερινά για τα μαθήματα τους.
3. Οι …………………… (εισαγγελέας) συχνά προτείνουν βαρύτερη ποινή απ’ αυτή που τελικά επιβάλλεται.
4. Στη γιορτή των…………………… (Φώτα) οι…………………… (ιερέας) γυρίζουν στα σπίτια και τα αγιάζουν.
5. Η αιχμή του…………………… (δόρυ) έπρεπε να είναι καλά ακονισμένη.

13. Να γράψετε τους δύο τύπους του πληθυντικού αριθμού των παρακάτω ουσιαστικών και να σχηματίσετε φράσεις στις οποίες να φαίνεται η σημασιολογική διαφορά των δύο τύπων.

1. λόγος, λόγια, λόγοι
2. δεσμός
3. σταθμός
4. καπνός

α. Δε βρίσκω λόγια να σ’ ευχαριστήσω.
β. Επικαλέστηκε σοβαρούς λόγους υγείας και παραιτήθηκε.

14. Να σχηματίσετε την ονομαστική του πληθυντικού αριθμού (όλους τους δυνατούς τύπους) των παρακάτω ουσιαστικών:
ονομαστική πληθυντικού
1. ο δεσπότης………………………………………………………..
2. το πρωί ………………………………………………………..
3. ο συγγραφέας ………………………………………………………..
4. ο γέρος………………………………………………………..
5. ο γονιός ……………………………………………………….
6. η περίμετρος………………………………………………………..
7. ο νοικοκύρης………………………………………………………..
8. η νιότη ……………………………………………………….
9. ο φάκελος………………………………………………………..
10. ο βράχος………………………………………………………..

15. Να συμπληρώσετε το γράμμα ή τα γράμματα που λείπουν από τα παρακάτω ουσιαστικά:
αηδ…..α προεδρ…..α βασιλ…..α
εποπτ…..α καπηλ…..α αρχαιοκαπηλ…..α
οξ…..α πλατ.-….α συγγέν…..α
συνήθ.:…α παλίρρ…..α πεζοπορ…..α
θρησκ…..α ανεξιθρησκ.α βοήθ…..α

εταιρ…..α επήρ…..α άπν…..α
πορ…..α διχόν…..α εθελοδουλ…..α

16. Να συμπληρώσετε το γράμμα ή τα γράμματα που λείπουν (η, υ, ι, ει, ο, ω) από τα παρακάτω ουσιαστικά:

επιθεωρ…..της πράκτ…..ρας δημ…..της αθλ…..τής δαν…..στης θ…της καύσ…..νας εξωμ…..της Ρουμελι…..της ιδρ…..τής οπλ…..της Αγιορ..ν..της είρ…νας στρατί…της μην.ν..τής ανθρωπ….στής μαγν…..της άξ…..νας

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/831

Φεβ 15 2011

Ν.Ε Γλώσσα Γυμνασίου :ΟΙ ΕΓΚΛΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ

ΟΙ ΕΓΚΛΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ

1. Στις παρακάτω φράσεις να αντιστοιχίσετε τις υπογραμμισμένες οριστικές με τις σημασίες που δίνονται στο πλαίσιο:

α. πιθανό β. πραγματικό γ. πιθανό
δ. δυνατό ε. παράκληση στ. δυνατό
ζ. δυνατό η. ευχή
θ. πραγματικό ι. δυνατό

1. Ο Γιάννης δεν πρόλαβε το τρένο.
2. Δε θυμάμαι καλά… Θα ήμουν τότε έξι χρονών.
3. Μακάρι να παίρναμε το πρωτάθλημα.
4. Θα είσαι θυμωμένος, για να μιλάς έτσι.
5. Μ’ αυτούς τους βαθμούς θα περνούσες και στο Πανεπιστήμιο.
6. Με τόσα λεφτά τότε αγόραζες ό,τι ήθελες.
7. Θα διαβάσω το μάθημα μου και ύστερα θα έρθω.
8. Αν μου το ζητούσες, θα σε βοηθούσα.
9. Αν δεν ερχόταν ο Νίκος, ήμουν χαμένος.
10. Με περιμένεις δύο λεπτά;

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/830

Φεβ 15 2011

Ν.Ε Γλώσσα Γυμνασίου :ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ. ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΑΙΤΙΟ

ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ. ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΑΙΤΙΟ

1. Στις παρακάτω φράσεις να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική και αντίστροφα, κάνοντας όποιες αλλαγές χρειάζονται.

1. Οι αγωνιστές του 1821 δόξασαν την πατρίδα μας.
2. Σας προσκάλεσα, γιατί σας θεωρούσα φίλους μου.
3. Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν με τη θεατρική παράσταση.
4. Ο δήμαρχος της πόλης έδωσε βραβεία στους άριστους μαθητές.
5. Τεράστιες εκτάσεις παραχωρήθηκαν στους ακτήμονες από την πολιτεία.
6. Για δεύτερη τετραετία ο λαός της πόλης μας εξέλεξε δήμαρχο τον κ. Παπαδόπουλο.
7. Ο κ. Β. συκοφαντήθηκε ασύστολα από τους πολιτικούς του αντιπάλους.
8. Ο χώρος διαμορφώθηκε και ευπρεπίστηκε από συνεργείο του δήμου.
9. Όλοι με είχαν κατακρίνει τότε για την απρεπή συμπεριφορά μου.
10. Τα συνεργεία διάσωσης απεγκλώβισαν έναν ηλικιωμένο άνθρωπο και του πρόσφεραν τις πρώτες βοήθειες.

2. Να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική.

1. Όλοι αντιμετώπιζαν το Νίκο με σεβασμό.
2. Οι υπεύθυνοι του δήμου έστησαν σκηνές για τις ανάγκες των σεισμοπλήκτων.
3. Όλοι δέχτηκαν με κατανόηση τις προτάσεις μας.
4. Πολλές φορές βοηθήσαμε τους φίλους μας.
5. Όλοι οι μαθητές της τάξης σεβόμασταν και αγαπούσαμε το δάσκαλο μας.
6. Ο οικοδεσπότης υποδέχτηκε με θερμότητα τους καλεσμένους.
7. Οι εργάτες επεξεργάστηκαν τα καπνά.
8. Οι εχθροί αντιλήφθηκαν το τέχνασμα.
9. Οι ισχυροί εκμεταλλεύονται τους αδυνάτους.
10. Την έπαρση του δεν την ανέχεται κανένας.
11. Στις χώρες του Τρίτου Κόσμου πολλοί εργοδότες εκμεταλλεύονται και κακομεταχειρίζονται ανήλικα παιδιά.

3. Να διακρίνετε στις παρακάτω προτάσεις το ποιητικό αίτιο από τους εμπρόθετους επιρρηματικούς προσδιορισμούς.

1. Τα δέντρα ξεριζώθηκαν από τον ισχυρό άνεμο.
2. Ξεκινήσαμε νωρίς από το χωριό, για να μην καθυστερήσουμε.
3. Ο πάγος έλιωσε πολύ γρήγορα από τον ήλιο που βγήκε σήμερα.
4. Βρέθηκε στη χαράδρα σκεπασμένος με χιόνι.
5. Από τότε που γνωρίστηκαν έγιναν αχώριστοι φίλοι.
6. Λαβώθηκε από μια σφαίρα στο δεξιό ώμο.
7. Ο Γιώργος κουράστηκε από τη μεγάλη προσπάθεια που κατέβαλε.
8. Μόλις άκουσε το νέο που του είπες, πετάχτηκε μέχρι πάνω από τη χαρά του.
9. Ο υπουργός αποχώρησε από το συνέδριο εκνευρισμένος για την κακή οργάνωση.

10. Τελικά, έγινε αντιληπτό από όλους ότι δεν αστειευόμουν.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/829

Φεβ 15 2011

Άγνωστο Κείμενο Αρχαίων :Δημοσθένη , Περί του Στεφάνου 204-205

14. Δημοσθένη , Περί του Στεφάνου 204-205

Τίς γάρ οὐκ ἄν ἀγάσαιτο τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων τῆς ἀρετῆς, οἳ καί τήν χώραν καί τήν πόλιν ἐκλιπεῖν ὑπέμειναν εἰς τάς τριήρεις ἐμβάντες ὑπέρ τοῦ μή τό κελευόμενον ποιῆσαι, τόν μέν ταῦτα συμβουλεύσαντα Θεμιστοκλεα στρατηγόν ἑλόμενοι, τόν δ’ ὑπακούειν ἀποφηνάμενον τοῖς ἐπιταττομένοις Κυρσίλον καταλιθώσαντες, οὐ μόνον αὐτόν, ἀλλά καί αἱ γυναῖκες αἱ ὑμέτεραι τήν γυναῖκ’ αὐτοῦ. Οὐ γάρ ἐζήτουν οἱ τότε Ἀθηναῖοι οὔτε ρήτορα οὔτε  στρατηγόν δι’ ὅτου δουλεύσουσι εὐτυχῶς, ἀλλά οὐδέ ἠξίουν, εἰ μή μετ’ ἐλευθερίας ἐξέσται τοῦτο ποιεῖν. Ἡγεῖτο γάρ αὐτῶν ἕκαστος οὐχί τῷ πατρί καί τῇ μητρί μόνον γεγενῆσθαι, ἀλλά καί τῇ πατρίδι. Διαφέρει δέ τί;  ὅτι ὁ μέν τοῖς γονεῦσιν μόνον γεγενῆσθαι νομίζων τόν τῆς εἱμαρμένης καί τόν αὐτόματον θάνατον περιμένει, ὁ δέ καί τῇ πατρίδι, ὑπέρ τοῦ μή ταύτην ἐπιδεῖν δουλεύουσαν ἀποθνῄσκειν ἐθελήσει καί φοβερωτέρας ἡγήσεται τάς ὕβρεις καί τάς ἀτιμίας, ἅς ἐν δουλευούσῃ τῇ πόλει φέρειν ἀνάγκη, τοῦ θανάτου.

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

ἄγαμαι – θαυμάζω κάποιον γιά κάτι.- ἀρετή – ανδρεία.- χώρα– η ύπαιθρος χώρα.- ἐκλείπω –ἐγκαταλείπω.- ὑπομένω = ἀνέχομαι.- ἀποφαίνομαι = προτείνω.- ἐπιτάττω = διατάζω.- καταλιθῶ – λιθοβολῶ.-.- δουλεύω εὐτυχῶς – ζω άνετα ως δούλος.- ἀξιῶ = θεωρώ άξιο.- εἱμαρμένη = μοίρα.- ἐφορῶ – βλέπω.- δουλεύω /  ὑποδουλωνομαι.- ὕβρις . προσβολή.- ἀτιμία = ἐξευτελισμός.-αφαίρεση πολιτικών δικαιωμάτων, καθαίρεση από αξίωμα

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/828

Φεβ 15 2011

Άγνωστο Κείμενο Αρχαίων :Θουκυδίδου Η’, 11-12

13. Θουκυδίδου Η’, 11-12

Τοῖς δέ Λακεδαιμονίοις πρῶτον μέν ἠγγέλθη ὅτι αἱ νῆες ἀνηγμέναι εἰσίν ἐκ τοῦ Ἰσθμοῦ (εἴρητο γάρ, ὅταν γένηται τοῦτο, ‘Αλκαμένει ὑπό τῶν ἐφόρων ἱππέα πέμψαι), καί εὐθύς τάς παρά σφῶν πέντε ναῦς καί Χαλκιδέα ἄρχοντα καί ‘Αλκιβιάδην μετ’ αὐτοῦ ἐβούλοντο πέμπειν ἔπειτα ὡρμημένων αὐτῶν τά περί τήν ἐν τῷ Πειραιεῖ τῶν νεῶν καταφυγήν ἠγγέλθη ἀθυμήσαντες, ὅτι πρῶτον ἁπτόμενοι τοῦ Ἰωνικοῦ πολέμου ἔπταισαν, τάς ναῦς τάς ἐκ τῆς ἑαυτῶν οὐκέτι διενοοῦντο πέμπειν, ἀλλά καί τινάς προανηγμένας μετακαλεῖν. Γνούς δέ ὁ Ἀλκιβιάδης πείθει αὖθις Ἔνδιον καί τούς ἄλλους ἐφόρους μή ἀποκνῆσαι τόν πλοῦν, λέγων ὅτι φθήσονται τε πλεύσαντες, πρίν τήν τῶν νεῶν ξυμφοράν Χίοις αἰσθέσθαι, καί αὐτός ὅτι, ἤν προσβάλῃ Ἰωνίᾳ, ῥαδίως πείσει τάς πόλεις ἀφίστασθαι, τήν τέ τῶν Ἀθη­ναίων ἀσθένειαν λέγων καί τήν τῶν Λακεδαιμονίων προθυμίαν. πιστότερος γάρ ἄλλων φανεῖσθαι. Ἐνδίῳ τέ αὐτῷ ἰδίᾳ ἔλεγεν καλόν εἶναι δι’ ἐκείνου ἀποστῆσαι τε Ἰωνίαν καί βασιλέα ξύμμαχον ποιῆσαι Λακεδαιμόνιοις, καί μή Ἄγιδος τό ἀγώνισμα τοῦτο γενέσθαι· ἐτύγχανε γάρ τῷ Ἄγιδι αὐτός διάφορος ὤν.

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

ἀνάγομαι = αποπλέω στο ανοικτό πέλαγος.- εἴρηται = έχει δοθεί διαταγή.- ὁρμῶμαι = εκκινώ, αναχωρώ.- ἀθυμῶ = στενοχωρούμαι.- πταίω = αποτυγχάνω, δοκιμάζω ατυχία.- ἅπτομαι = αρχίζω.- μετακαλῶ= ανακαλώ.- ἀποκνῶ τόν πλοῦν = από φόβο αναβάλλω την εκστρατεία.- ἀφίσταμαι = επαναστα­τώ.- ἀσθένεια = εξασθένηση.- ἀγώνισμα = ανδραγάθημα.- διάφορος = εχ­θρός.- προσβάλλω = πλησιάζω, προσεγγίζω.


Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/827

Φεβ 15 2011

Άγνωστο Κείμενο Αρχαίων :Λυσίας, Κατά Ἀλκιβιάδη 11-12

12. Λυσίας, Κατά Ἀλκιβιάδη 11-12

Ἐνθυμηθῆναι δέ χρή ὅτι, εἰ ἐξέσται ὅ,τι ἄν τις βούληται ποιεῖν, οὐδέν ὄφελος νόμους κεῖσθαι ἤ ὑμᾶς συλλέγεσθαι ἤ στρατηγούς αἱρεῖσθαι. Θαυμάζω δέ, ὦ Ἄνδρες δικασταί, εἰ τις ἀξιοῖ, ἐάν μέν τις προσιόντων τῶν πολεμίων τῆς πρώτης τάξεως τεταγμένος τῆς δευτέρας γένηται, τούτου μέν δειλίαν καταψηφίζεσθαι, ἐάν δέ τις ἐν τοῖς ὁπλίταις τεταγμέ­νος ἐν τοῖς ἱππεῦσιν ἀναφανῇ, τούτῳ συγγνώμην ἔχειν. καί μέν δή, ὦ ἄνδρες δικασταί, ἡγοῦμαι δικάζειν ὑμᾶς οὐ μόνον τῶν ἐξαμαρτανόντων ἕνεκα, ἀλλ’ ἵνα καί τούς ἄλλους τῶν ἀκοσμούντων σωφρονεστέρους ποιῆτε. ἐάν μέν τοίνυν τούς ἀγνῶτας κολάζητε, οὐδείς ἔσται τῶν ἄλλων βελτίων οὐδείς γάρ εἴσεται τά ὑφ’ ὑμῶν καταψηφισθέντα· ἐάν δέ τούς ἐπιφανέστατους τῶν ἐξαμαρτανόντων  τιμωρῆσθε, πάντες πεύσονται, ὥστε τούτω παραδείγματι χρώμενοι  βελτίους ἔσονται οἱ πολῖται.

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

ἐνθυμοῦμαι=σκέφτομαι // συλλέγομαι=συνεδριάζω // ἀκοσμῶ= παρανομώ // ἀγνώς, ῶτος= άγνωστος, ἄσημος· αμαθής.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ

1. Να γίνει χρονική αντικατάσταση των ρηματικών τύπων : συλλέγεσθαι, αἱρεῖσθαι, γένηται, τῶν ἐξαμαρτανόντων, πεύσονται

2. Να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση των ρηματικών τύπων : ἀναφανῇ, ποιῆτε, τιμωρῆσθε, γένηται, ἀξιοῖ

3. Να κλιθούν στους δυο αριθμούς : τις, ὦ Ἄνδρες δικασταί, τοῖς ἱππεῦσιν, οὐδείς, πάντες, βελτίους

4. Να γραφούν τα παραθετικά : σωφρονεστέρους, βελτίους, ἐπιφανέστατους

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/826

Όροι χρήσης blogs.sch.gr | Δήλωση προσβασιμότητας
Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
Αντίθεση
Accessibility by WAH