Ν.Ε Γλώσσα Γυμνασίου :ΕΤΕΡΟΠΤΩΤΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ

1. Στο κείμενο που ακολουθεί να υπογραμμίσετε τις γενικές που έχουν θέση ετερόπτωτου προσδιορισμού και να βρείτε ποια λέξη προσδιορίζουν.

Ήταν ημέρα αργίας. Συντροφιά με τον παππού βγήκα για περίπατο στους δρόμους της πόλης. Δεν είχαμε κάποιο συγκεκριμένο σκοπό’ είχαμε βγει μόνο και μόνο για να δούμε λαό, όπως είχε πει ο παππούς. Μόλις βγήκαμε από το σπίτι, ρίξαμε μια ματιά στα σπίτια των γειτόνων άλλα απ’ αυτά είναι σπίτια επαγγελματιών, άλλα εργατών, άλλα υπαλλήλων. Λίγο πιο πέρα το μαγαζί του μανάβη και πολλοί αγοραστές τράβηξαν την προσοχή μας• στο μικρό εκείνο μαγαζί ήταν καλοτοποθετημένα πολλά προϊόντα των δουλευτών του κάμπου και κάθε νοικοκύρης έκαμνε τις προμήθειες του.

Του παππού μου του άρεζε πάντα ένας περίπατος προς τους ανθόκηπους, που είναι λίγο έξω από την πόλη. Όμως ούτε που πρότεινε κάτι τέτοιο’ ίσως τον κουράζει πια ο ανήφορος που οδηγεί προς τα εκεί, ίσως ο άνεμος, ένας αρκετά δυνατός βοριάς, τον αποθάρρυνε. Κι έτσι πήραμε το δρόμο για το κέντρο της πόλης.

2. Στα παρακάτω παραδείγματα να βρείτε ποια λέξη προσδιορίζουν οι γενικές .

1. Ένα απόγευμα είχαμε μαζευτεί μια παρέα αγόρια και κορίτσια στο σπίτι ενός συμμαθητή μας.
2. Στο σπίτι ήταν και ο αδελφός του παιδιού που γιόρταζε.
3. Δίνουν την εντύπωση ότι είναι μια οικογένεια νεόπλουτων.
4. Με ευγενικό τρόπο δικαιολόγησε τις ανησυχίες των συμμαθητών του.
5. Τα Χριστούγεννα η σκέψη όλων στρέφεται στην ταπεινή φάτνη της Βηθλεέμ.
6. Διάβασα την ανακοίνωση του υπουργείου.
7. Τα νερά της βροχής πλημμύρισαν τους δρόμους.
8. Το αφεντικό του Κώστα είναι άνθρωπος με κατανόηση.
9. Έχουν αναπαλαιωθεί όλα τα αρχοντικά της παλιάς παραλίας.
10. «Της νύχτας οι αρματωλοί και της αυγής οι κλέφτες…»
11. Είχε ψυχή μικρού παιδιού.
12. Τότε της έφερε να δει έξι ασημένια κουταλάκια του γλυκού, δώρο της μάνας του.

3. α παραδείγματα που σας δίνονται να μετατρέψετε το προσδιοριζόμενο ουσιαστικό σε ρήμα και τη γενική που το προσδιορίζει σε αντικείμενο ή υποκείμενο και ανάλογα να τη χαρακτηρίσετε ως γενική αντικειμενική ή υποκειμενική.
π.χ. Οι φρουροί της πατρίδας βρίσκονται στα σύνορα φρουρούν την πατρίδα γενική αντικειμενική

1. Η ξαφνική αλλαγή του καιρού μάς δημιούργησε προβλήματα.
2. Μου έδινε φτερά η ελπίδα της επιτυχίας.
3. Η γοητεία της τηλεόρασης είναι μεγάλη.
4. Πολλοί συνεργάζονται για τη διακίνηση μιας εφημερίδας.
5. Η κατάθεση του τελευταίου μάρτυρα οδήγησε στην απαλλαγή μου από κάθε κατηγορία.
6. Ζούσε με το φόβο του θανάτου.
7. Πολλές απαιτήσεις των παιδιών είναι αδικαιολόγητες.
8. Πολλοί παρακινούνται από την προσδοκία του κέρδους.
9. Δίκαια ονομάστηκε σωτήρας και λυτρωτής της χώρας.

4. Να αντικαταστήσετε με φράσεις τις γενικές που γράφονται με έντονα στοιχεία.

1. Διάβασα με μεγάλη προσοχή τα βιβλία του Πέτρου.
2. Η Οδύσσεια του Ομήρου εξακολουθεί να γοητεύει ακόμη και σήμερα.
3. Ένιωθες να ξεχύνεται παντού η μυρωδιά των λουλουδιών.
4. Όταν ήμουν μικρός, ανέβαινα συχνά στην εκκλησίτσα του βράχου.
5. Συνηθίζαμε να περπατάμε μέσα στα χωράφια και να κόβουμε λουλούδια του Μάη.
6. Όταν ήμουν στο χωριό, η γιαγιά μου μου έδινε κάθε πρωί αυγό ημέρας.
7. Ήταν μεγάλη η χαρά της νίκης.
8. Πήρε άδεια δύο μηνών.
9. Τα μάγουλα της είχαν χρώμα παπαρούνας. 10. Πήρε το γράμμα της Μαρίας και το φύλαξε.

5. Στη θέση των λέξεων που γράφονται με έντονα στοιχεία να βάλετε αδύνατους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας.

1. Ρώτησα δυο ανθρώπους τι ώρα είναι.
2. Γράψε στο Γιάννη να έρθει στις διακοπές.
3. Δώσε στην Ελένη αυτό το βιβλίο.
4. Να πεις στις κόρες σου να μην πάρουν το ραδιόφωνο από σένα.
5. Έδωσες το λόγο σου στους συναδέλφους σου.
6. Κάλεσε τις φίλες σου στο σπίτι.
7. Αν συναντήσεις τις παλιές μας συμμαθήτριες, δώσε χαιρετίσματα εκ μέρους μου.

6. Στις παρακάτω φράσεις να αντικαταστήσετε τους αδύνατους τύπους των προσωπικών αντωνυμιών με δυνατούς ή με προθετικά σύνολα που περιέχουν δυνατούς τύπους.

1. Τους είπε να φύγουν.
2. Ανησυχώ μήπως μας παρουσιαστεί κάποιο εμπόδιο.
3. Ο αδελφός σας μας το είπε.
4. Μου ζητούν πολλά, αλλά δε θα πάρουν τίποτε.
5. Μου έκανε εντύπωση η αναξιοπρεπής στάση του.
6. Σας κρύβει πολλά στοιχεία για την υπόθεση σκόπιμα.
7. Μου άπλωσε το χέρι με εγκαρδιότητα.
8. Της φανέρωσε το μυστικό του.
9. Τους στερεί το ψωμί τους.

7. Συμπληρώστε τα κενά με που ή πού.

1. Τη νύχτα, όταν μαζευόμαστε από τις αγγαρείες, λέγαμε ο καθένας…………..πήγε και πώς τα πέρασε. Αυτοί…………..δούλευαν στα βαγόνια, στα σακιά, μούγκριζαν από τους πόνους.
2. Το φορτηγό έκανε τόση φασαρία…………..ήταν αδύνατο ν’ ακούσω.
3. Την ώρα ………….. έλεγε αυτά, είδα τον προϊστάμενο, ………….. καθόταν απέναντι, να χαμογελάει.
4. Εσύ ………….. έχεις να παίξεις τον πρώτο ρόλο, να κοιτάξεις ………….. υστερείς, για να μπορέσεις να βελτιωθείς.
5. Δε χρειάζεται να σου πω ………….. θα απευθυνθείς στην περίπτωση ………….. θα αντιμετωπίσεις δυσκολίες.
6……………να πάω; Δεν έχω κάτι συγκεκριμένο. Ως τη Δευτέρα,…………..λήγει η άδεια, είμαι ελεύθερος. Δεν ξέρω ακόμα…………..θα πάω. Το μόνο…………..ξέρω είναι πως έχω ανάγκη από λίγη ξεκούραση.

8. Βάλτε υποδιαστολή μόνο στην αναφορική αντωνυμία ό,τι.

1. Σου το ‘πα πολλές φορές ότι πρέπει να προσέχεις. Εσύ όμως κάνεις ότι σου καπνίσει.
2. Ότι και να κάνεις, όπου και να πας, ξέρω καλά ότι πάλι στο σπίτι σου θα γυρίσεις.
3. Πρόσφατα μας υποσχέθηκε ότι θα κάνει ότι του ζητήσουμε.
4. Ότι είχα και δεν είχα του τα έδωσα.
5. Έμαθα ότι πήρατε ότι βρήκατε μπροστά σας.
6. Εσύ θα πεις στο δικαστήριο ότι ξέρεις γύρω από το θέμα και σε διαβεβαιώνω ότι δεν έχεις να φοβηθείς τίποτε.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/872

Ν.Ε Γλώσσα Γυμνασίου :ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ

1. Να βρείτε τους επιθετικούς προσδιορισμούς που υπάρχουν στα παρακάτω ποιητικά αποσπάσματα:
α)Τρεις βράχοι λίγα καμένα πεύκα κι ένα ρημοκλήσι και πάρα πάνω το ίδιο τοπίο αντιγραμμένο ξαναρχίζει τρεις βράχοι σε σχήμα πύλης, σκουριασμένοι

λίγα καμένα πεύκα μαύρα και κίτρινα κι ένα τετράγωνο σπιτάκι θαμμένο στον ασβέστη
και πάρα πάνω ακόμη πολλές φορές το ίδιο τοπίο ξαναρχίζει κλιμακωτά
ως τον ορίζοντα ως τον ουρανό που βασιλεύει.
Γ. Σεφέρης «Μυθιστόρημα»
β) Έτσι στον κάτω κόσμο πλέρωνε τα κρίματά του ο Παμφύλιος Αρδιαίος ο πανάθλιος Τύραννος.
Γ. Σεφέρης «Επί ασπαλάθων»

2. Να υπογραμμίσετε τους επιθετικούς προσδιορισμούς και να βρείτε πώς εκφέρονται.
1. Ο Θερμαϊκός κόλπος έχει μολυνθεί.
2. Κοίταξε την απέναντι ακτή και αναστέναξε.
3. Ήταν άνθρωπος με μυαλό.
4. Γιατρός άνθρωπος και να μην έχει ψυχραιμία!
5. Ο ψεύτης και ο κλέφτης τον πρώτο χρόνο χαίρονται.
6. Τόσος κόπος και πήγε χαμένος!
7. Είναι παιδί χωρίς πείρα.
8. Καθόταν στον καναπέ σαν βρεγμένη γάτα.
9. Ούτε μια στιγμή δεν έπαψε να τον σκέφτεται.

3. Στο κείμενο που ακολουθεί να τοποθετήσετε στα κενά τον κατάλληλο επιθετικό προσδιορισμό χρησιμοποιώντας τα επίθετα που υπάρχουν στο πλαίσιο.

πρώτος, εξαίρετος, χοντρός, χνουδωτός, σπάνιος, μεγάλος, αγγελικός

Η κυρία Γκραντε ήταν γυναίκα αδύνατη, στεγνή, κίτρινη σαν κυδώνι, αργή κι αδέξια, μια από κείνες τις γυναίκες που μοιάζουν καμωμένες για να τυραννιούνται. Χοντροκόκαλη, με…..,…………………μύτη, μεγάλο μέτωπο,………………………μάτια, έδειχνε με την……………………… ματιά κάποιαν ομοιότητα με κάτι………………………φρούτα, που δεν έχουν πια ούτε γεύση ούτε ζουμί. Τα δόντια της αριά και μαύρα, το στόμα της σουφρωμένο και το πηγούνι της είχε το σχήμα γαλότσας. Ήταν ……………………… γυναίκα, αληθινή λα Μπερτελιέρ. Ο αβάς Κρουσό – ήξερε να βρίσκει ευκαιρίες να της λέει πως στα νιάτα της δεν ήταν πολύ άσχημη, κι εκείνη το επίστευε. Μια………………………γλυκύτητα, μια εγκαρτέρηση εντόμου τυραγνισμένου από τα παιδιά, ……………………… ευσέβεια, αδιατάραχη αγαθότητα ψυχής και καλοσύνη καρδιάς την έκαναν να τη λυπούνται όλοι και να τη σέβονται.
Ονορέ ντε Μπαλζάκ «Ευγενία Γκραντε»

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/871

Ν.Ε Γλώσσα Γυμνασίου :ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ – ΣΥΓΚΡΙΣΗ

1. Συμπλήρωσε τον πίνακα, όπου είναι δυνατόν, με το μονολεκτικό τύπο των επιθέτων.
θετικός                          συγκριτικός                 υπερθετικός
γλυκός
πολυτελής
απλός
μάλλινος
μεγαλύτερος
μικρότερος
προτιμότερος
άριστος
ανώτατος

2. Να υπογραμμίσετε τα επίθετα στις παρακάτω φράσεις και να γράψετε τους άλλους δύο βαθμούς στην ίδια πτώση, στον ίδιο αριθμό και στο ίδιο γένος.

1. Κάθε φιλία δεν είναι πάντα αληθινή και μόνιμη. Πολλοί συνδέονται με έναν άνθρωπο, επειδή τους είναι χρήσιμος. Άλλοι πάλι. επειδή τους είναι ευχάριστος.
2. Το καλύτερο απόκτημα απ’ όλα στη ζωή ενός ανθρώπου είναι ένας φίλος ειλικρινής. Όταν σε μια κρίσιμη καμπή του βίου επιχειρούμε κάτι πολύ σοβαρό, έχουμε ανάγκη από έναν καλόγνωμο σύμβουλο και αυστηρό κριτή.
3. Οι ειλικρινείς φίλοι δοκιμάζονται ιδιαίτερα στις δύσκολες ώρες.

3. Να αντικαταστήσετε τα μονολεκτικά παραθετικά με τον περιφραστικό τους τύπο και το αντίστροφο.

1. Το πιο απλό που μπορείς να κάνεις είναι να μη μιλάς,
2. Το πιο καλό διήγημα θα βραβευτεί.
3. Πολύ ωραία μάς τα είπες.
4. Πρέπει να είσαι πολύ καλός μαθητής, αν θέλεις να πάρεις την υποτροφία.
5. Ελάχιστοι τουρίστες επισκέφτηκαν φέτος το νησί μας.
6. Τον γνωρίζω πολύ λίγο και έτσι δεν μπορώ να ξέρω το χαρακτήρα του.
7. Πρέπει να είσαι πιο επιεικής, αν θέλεις να σε συμπαθούν τα παιδιά.
8. Θέλω να είσαι πάρα πολύ ειλικρινής απέναντι μου.
9. Το επιχείρημα σου είναι σαφέστατο.
10. Αυτό ήταν το πιο γλυκό κρασί απ’ όσα έχω δοκιμάσει.

4. Να συμπληρώσετε τα κενά με το αντώνυμο επίθετο ή επίρρημα στον ίδιο βαθμό.

1. Η αδελφή σου είναι μεγαλύτερη ή………………………….από σένα;
2. Ο προϊστάμενος σου στη νέα σου θέση είναι καλύτερος ή …………………………. από τον
προηγούμενο;
3. Οι νεότεροι πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους τη γνώμη των…………………………..
4. Μερικές φορές το πιο περίπλοκο πρόβλημα έχει την………………………….λύση.
5. Οι πινακίδες της Τροχαίας ορίζουν όχι μόνο το …………………………. επιτρεπόμενο όριο
ταχύτητας αλλά και το ελάχιστο.
6. Αν και δούλεψε πάρα πολύ, ανταμείφθηκε…………………………..

5. α) Να σχηματίσετε σύνθετα επίθετα ισοδύναμα με τον υπερθετικό βαθμό των επιθέτων της Β’ στήλης χρησιμοποιώντας ως πρώτο συνθετικό τις λέξεις της Α’ στήλης. β) Να χρησιμοποιήσετε μέσα σε φράσεις τις σύνθετες λέξεις που σχηματίσατε.

Α’
θεός, όλος, υπέρ, κατά, παν-, τρις, πέντε
Β’
καθαρός έτοιμος ορφανός τρελός βέβαιος γυμνός γαλανός ένδοξος

6. Να συμπληρώσετε τα κενά με το συγκριτικό ή τον υπερθετικό βαθμό των επιθέτων, επιρρημάτων και μετοχών που δίνονται σε παρένθεση.

1. Ο Κώστας είναι…………………………….(προκομμένος) από το Γιώργο.
2. Ο γάιδαρος είναι…………………………….(υπομονετικός) ζώο.
3. Το καλοκαίρι φέτος ήταν……………………………. (θερμός) των τελευταίων πενήντα χρόνων.
4. Ήπιαμε…………………………….(λίνο) και γι’ αυτό δε φοβόμαστε το αλκοτέστ.
5. Ο…………………………….(καλός) μαθητής της τάξης ήταν ο Δημήτρης.
6. Ήμουν…………………………….(ευτυχισμένος) άνθρωπος του κόσμου, όταν έμαθα πως πέρασα
στο Πανεπιστήμιο.
7. Σου υποσχέθηκα πως θα πάμε…………………………….(ύστερα).
8. Λυπούμαι…………………………….(βαθιά) για την απώλεια του πατέρα σας.
9. Η επίδοση του είναι…………………………….(κακός) της τάξης.
10. Πεινούσα…………………………….(πολύ) και γι’ αυτό δεν μπορούσα να κοιμηθώ.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/870

Ν.Ε Γλώσσα Γυμνασίου :Η ΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ

1. Στον πίνακα που ακολουθεί να συμπληρώσετε τα γένη που λείπουν.

αρσενικό                        θηλυκό                           ουδέτερο

ο λείος

ο αραιός
ο ζηλιάρης
ο σκούρος
ο πεισματάρης
ο χρυσαφής
ο ανοιχτομάτης
ο πολυλογάς
η βέβαιη
η γυναικεία
η πορτοκαλιά
η θαλασσιά
το γερό
το στερεό
το παμπάλαιο
το γνωστικό
το φαρδύ
η πλατιά

2. Το καθένα από τα επίθετα που βρίσκονται μέσα στην παρένθεση ταιριάζει σε τρία ουσιαστικά διαφορετικού γένους. Να συμπληρώσετε τα κενά.

(αρχαίος, γελοίος, γενναίος, βαθύς, πλατύς, θαλασσής, διεθνής)
…. οργανισμός ………………..χάντρα ……………….. αεροδρόμιο
…. ίσκιος ………………..κουβέρτα ……………….. ποτάμι
…. στρατιώτης ………………..χαράδρα ……………….. παιδί
…. πολιτισμός ………………..αμφίεση ……………….. υποκείμενο
…. άνθρωπος ………………..απόφαση ……………….. θέατρο
…. ορίζοντας ………………..θρησκεία ……………….. μέτωπο
…. ουρανός ………………..αναγνώριση ………………..πουκάμισο

3. Τονίστε τις λέξεις στις φράσεις που ακολουθούν.

1. σκέψεις επιτήδειων ανθρώπων
2. αποτελέσματα αδέξιων χειρισμών
3. επίδομα για τους άνεργους
4. κίνδυνος παγκοσμίου πολέμου
5. το δίκαιο του ισχυρότερου
6. η φροντίδα του άρρωστου παιδιού
7. η εξέταση του άρρωστου
8. επίδομα ανήλικων εργαζομένων
9. η εκμετάλλευση των ανήλικων
10. ο φόβος του άγνωστου
11. οι θέσεις των επίσημων προσώπων

4. Να συμπληρώσετε τα κενά με τον κατάλληλο τύπο των επιθέτων που δίνονται μέσα στο πλαίσιο.
συνεχής, πλατύς, πολύς, ιδεώδης, στοιχειώδης, διεθνής, ανεπιτυχής, δαιδαλώδης

1. Κατάφερε να τους συμφιλιώσει ύστερα από πολλές……………………..προσπάθειες.
2. Το άρθρο έχει σκοπό να σας ενημερώσει για τη λειτουργία της………………………. Νεανικής Βιβλιοθήκης του Μονάχου.
3. Ύστερα από……………………….σκέψη αποφάσισε να φύγει.
4. Η συνεννόηση ήταν αποτέλεσμα……………………..και αμοιβαίου ενδιαφέροντος.
5. Οι δρόμοι της πόλης μας είναι………………………….
6. Οι συνθήκες εργασίας σ’ αυτή την επιχείρηση είναι………………………..
7. Είναι καταπληκτική η εντύπωση που προκαλεί” αυτό το……………………….κτίριο.
8. Δεν έδειχνε απέναντι του ούτε το…………………………….σεβασμό.

5. Να συμπληρώσετε τις φράσεις με τους κατάλληλους τύπους των λέξεων που βρίσκονται στην παρένθεση.

Δεν αντέχω τη…………………………………………………….. (συνεχής πίεση).
Ορισμένα κράτη δε σέβονται τους…………………………………………..(διεθνής κανόνας) δικαίου.
Ορισμένες ομάδες είναι πολύ………………………………………………….(δημοφιλής).
Έκανε έκκληση για………………………………………………………(αρραγής ενότητα).
Παρακολούθησε τη διάλεξη του……………………………………………… (διαπρεπής αρχαιολόγος).
Δε γνωρίζω το……………………………………………………………..(ακριβής) έτος της γέννησης του.
Οι μαθητές επισκέφτηκαν διάφορα………………………………………………………..(ευαγές ίδρυμα).
Χαθήκαμε στους………………………………………………………….. (δαιδαλώδης δρόμος) της πόλης.
Ήμασταν μάρτυρες του πιο………………………………………….(ειδεχθές έγκλημα).
Το Υπουργείο Γεωργίας ανέθεσε στα δασαρχεία την εκμετάλλευση των …………………………………………..(δασώδης περιοχή).

6. Να γράψετε τα ονοματικά σύνολα στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού.

1. τον ευσεβή άνθρωπο ……………………………………………………………..
2. τους νομοταγείς πολίτες ……………………………………………………………..
3. των προσεχών εβδομάδων ……………………………………………………………..
4. των αναιδών ανθρώπων……………………………………………………………..
5. το αειθαλές δέντρο ……………………………………………………………..
6. των επικερδών επαγγελμάτων ……………………………………………
7. τη συνεχή φροντίδα ……………………………………………………………..
8. τα ακριβή στοιχεία……………………………………………………………..
9. του επιεικούς μέτρου ……………………………………………………………..
10. τη μεγαλοπρεπή είσοδο ……………………………………………………………..

7. Να συμπληρώσετε τις φράσεις με τους κατάλληλους τύπους του επιθέτου ο πολύς, η πολλή, το πολύ.

1. Καταβάλαμε…………………………προσπάθεια, για να επιτύχουμε.
2………………………….λόγος γίνεται τελευταία για την έξαρση της εγκληματικότητας.
3. Δε μου αρέσει ο…………………………θόρυβος και η…………………………φασαρία.
4. Υποδέχτηκαν την πρόταση μου με………………………… ενθουσιασμό.
5. Χρειάζεται…………………………προσοχή, όταν περνάμε το δρόμο.
6. Στην αφετηρία είχαν συγκεντρωθεί…………………………δρομείς.
7. Άλλα ζώα είναι συνηθισμένα στο…………………………κρύο και άλλα στην………………………… ζέστη.
8………………………….γυναίκες είναι πιο ευσυνείδητες στη δουλειά τους από…………………………άνδρες.
9. Η συμπεριφορά…………………………ανθρώπων είναι απαράδεκτη.
10. Κατάφερε να αναδειχτεί με…………………………μόχθο.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/869

Γιατί η βυζαντινή λογοτεχνία;

Ημερομηνία δημοσίευσης: 09/01/2011, “H Αυγή”

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΒΑΡΘΑΛΙΤΗ

Αν πάρουμε στην τύχη μια ιστορία της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, είτε από αυτές που γράφτηκαν παλιότερα από διαπρεπείς Ευρωπαίους λογίους, είτε από τις πιο πρόσφατες, που τις δημοσιεύουν ονομαστά πανεπιστημιακά ιδρύματα της Ευρώπης και της Αμερικής και τα επιμέρους τους κεφάλαια συντάσσουν ειδικοί για κάθε περίοδο επιστήμονες, μάταια θα αναζητήσουμε κάποιες σελίδες αφιερωμένες στη βυζαντινή λογοτεχνία. Νομίζω πως ο Harold Bloom, στον περιώνυμο κανόνα του της δυτικής λογοτεχνίας, δεν περιλαμβάνει κανένα έργο της βυζαντινής γραμματείας. Αυτή η παράλειψη ή αποσιώπηση, που δεν είναι εσκεμμένη, απηχεί μιαν αδιαμφισβήτητη αλήθεια: το Βυζάντιο δεν έχει θέση στη συνείδηση της ζωντανής λογοτεχνικής κληρονομιάς του δυτικού ανθρώπου. Το ενδιαφέρον του τελευταίου για αυτή τη γραμματεία, όταν υπάρχει, έχει χαρακτήρα εκκεντρικής απόκλισης.

Γιατί συμβαίνει ετούτο; Νομίζω πως οι βασικοί λόγοι είναι δύο. Ο πρώτος είναι πως το ενδιαφέρον του δυτικού ανθρώπου το μονοπωλεί η αρχαία γραμματεία, σε σύγκριση με την οποία η βυζαντινή εμφανίζεται κατώτερη. Έχουμε μια γραμματεία που είναι ιστορική συνέχεια της αρχαίας και είναι γραμμένη στην ίδια γλώσσα με εκείνης, αν και σε διαφορετική μορφή της. Η σύγκριση, λοιπόν, εδώ προσλαμβάνει τον χαρακτήρα σύγκρισης περιόδων μιας ενιαίας λογοτεχνικής παράδοσης και οδηγεί στην εφαρμογή του απλουστευτικού δυαρχικού σχήματος «ακμή -παρακμή».

Αλλά επιπλέον η δύναμη κι η εμβέλεια της βυζαντινής λογοτεχνίας είναι περιορισμένες, όχι μόνο σε σύγκριση με την αρχαία, αλλά και σε σύγκριση με τις άλλες μεσαιωνικές λογοτεχνίες, που άφησαν βαθύτερα ίχνη στην πνευματική διαδρομή του ανθρώπου.

Τι έχει να αντιτάξει το Βυζάντιο στις Χίλιες και μια Νύχτες, αυτό το αριστούργημα της μυθοπλαστικής φαντασίας, ή στα Ρουμπαγιάτ του Ομάρ Καγιάμ; Και την εποχή που Μανουήλ Φιλής συνέθετε «ιάμβους ορθοτάτους», ο Δάντης είχε αποπερατώσει τη Θεία Κωμωδία κι ο Βοκκάκιος ετοιμαζόταν να γράψει το Δεκαήμερο.

Ο δεύτερος λόγος αφορά στον ιδιότυπο χαρακτήρα της Βυζαντινής λογοτεχνίας, τον οποίο θα καταλάβουμε καλύτερα αν σταθούμε για λίγο στα βασικά έργα αναφοράς των Βυζαντινών. Ας εξηγηθούμε καλύτερα: κάθε λογοτεχνία έχει ορισμένα βασικά έργα αναφοράς, δηλαδή τα κλασικά της κείμενα και τους κλασικούς της συγγραφείς. Τέτοια έργα είναι για την ισπανική λογοτεχνία ο Δον Κιχώτης, για την αγγλοσαξονική τα δράματα του Σαίξπηρ, για την ρωσική το Πόλεμος και Ειρήνη, για τη γερμανική ο Φάουστ του Γκαίτε, για την αρχαιοελληνική ο Όμηρος, για τη λατινική ο Βιργίλιος. Ποιοι είναι, λοιπόν, οι κλασικοί συγγραφείς των βυζαντινών; Νομίζω πως, περισσότερο από κάθε άλλον συγγραφέα, αυτόν τον επίζηλο τίτλο θα μπορούσαν να τον διεκδικήσουν οι Τρεις Ιεράρχες. Ήδη η ιδιοτυπία της βυζαντινής γραμματείας έχει αρχίσει να υποφώσκει. Ενώ όλα τα κλασικά κείμενα των δυτικών λογοτεχνιών είναι έργα δημιουργικής φαντασίας (έμμετρο δράμα, έπος, μυθιστόρημα), το Βυζάντιο, και μόνον αυτό, θέτει ως ακρογωνιαίους λίθους της πνευματικής και λογοτεχνικής του αυτοσυνειδησίας κείμενα ερμηνευτικής ρητορικής.

Στη συνείδηση του σύγχρονου δυτικού ανθρώπου η μυθοπλαστική φαντασία είναι το βασικό στοιχείο της λογοτεχνίας και βαραίνει περισσότερο από το κριτήριο της μορφής. Μόνο στην ποίηση υπερισχύει το μορφικό κριτήριο. Για τον βυζαντινό όμως η λογοτεχνία ήταν πρωτίστως υπόθεση μορφής. Όχι η πλοκή αλλά το ρητορικό δούλεμα της φράσης δικαίωνε και προσέδιδε λογοτεχνικές αξιώσεις σ’ ένα κείμενο, είτε αυτό ήταν επιστολή είτε ιστοριογραφία είτε θεολογική πραγματεία. Όσο δυσκολεύεται ο σύγχρονος άνθρωπος να αναγνωρίσει λογοτεχνική αξία στα ιστοριογραφικά πονήματα των βυζαντινών, άλλο τόσο θα δυσκολευόταν ένας βυζαντινός να καταλάβει τη «λογοτεχνικότητα» ενός σύγχρονου μυθιστορήματος.

Υπάρχουν, εν τούτοις, πτυχές της βυζαντινής λογοτεχνίας που θα μας ενδιέφεραν σήμερα ή που δυνάμει έχουν σημασία για τη δυτική λογοτεχνία; Πιστεύω πως ναι, και θα αναφέρω τρεις.

Η πρώτη κι η πιο αυτονόητη είναι η βυζαντινή υμνογραφία- ένα μοναδικό επίτευγμα ρυθμοποιίας.

Η δεύτερη είναι ό, τι θα μπορούσε να ονομαστεί «μεταφυσική ποίηση» των βυζαντινών. Και επιλέγω αυτόν τον όρο, παρακινημένος από την αγγλική «μεταφυσική ποίηση» του δέκατου έβδομου αιώνος, που και αυτή, όπως και η βυζαντινή, είναι παρακλάδια της θεολογικής ρητορικής. Καλώς ανέσυραν ο Έλιοτ κι οι μοντερνιστές τον John Donne και τον επέβαλαν στη σύγχρονη λογοτεχνική συνείδηση έτσι ώστε όχι μόνο να τον γνωρίζουν οι αγγλόγλωσσοι λόγιοι αλλά να τον έχει ακούσει κι ο τελευταίος σπουδαστής της αγγλικής φιλολογίας ανά την υφήλιο. Δεν είναι ντροπή όμως να αγνοούν οι διάφοροι ανελλήνιστοι που καταδυναστεύουν τα γράμματά μας (ο νοών νοείτω) τον, σαφώς ανώτερο απ’ τον Donne, Συμεών τον Νέο Θεολόγο;

Η τρίτη, όχι τόσο γνωστή, είναι η ανθρωπιστική αναγέννηση που σημειώθηκε τον δωδέκατο αιώνα και αποτυπώθηκε σε μια σειρά είτε αρχαιόθεμων είτε έντονα επηρεασμένων από την αρχαιότητα κειμένων, όπως είναι το έμμετρο μυθιστόρημα κι οι σάτιρες του Θεόδωρου Προδρόμου ή ο Τιμαρίων. Πολύ πριν την ιταλική αναγέννηση, η αρχαιότητα επανακάμπτει στην Κωνσταντινούπολη των Κομνηνών. Μάλιστα, η έμμετρη μυθοπλασία του Προδρόμου δεν έχει να ζηλέψει τίποτε από πολλά αφηγηματικά ποιήματα που αγλαΐζουν την αγγλική λογοτεχνία.

Αλλά αν η γενική σημασία της βυζαντινής γραμματείας δεν είναι αμελητέα, η ειδική σημασία της (η σημασία της για εμάς τους Έλληνες δηλαδή) είναι ανυπολόγιστη και σίγουρα δεν περιορίζεται μόνο στις πτυχές που θίξαμε. Εδώ όμως ανοίγουμε ένα νέο μεγάλο κεφάλαιο. Προς το παρόν, ας περιοριστούμε στην ευρωπαϊκή ματιά.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/866

Προστατέψτε το δικό σας Facebook

Επτά απλοί κανόνες για να προστατέψετε το λογαριασμό σας κοινωνικής δικτύωσης
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: “ΤΟ ΒΗΜΑ”, 2/3/2011
Προστατέψτε το δικό σας Facebook

Αθήνα

1.
Ο κωδικός πρόσβασης (password) είναι ο αδύναμος κρίκος της ασφάλειας. Αν είναι μια εύκολη λέξη, μια επίθεση με «λεξικό» (όπου ο επιτιθέμενος δοκιμάζει εκατομμύρια λέξεις μέσα σε δευτερόλεπτα) έχει πολλές πιθανότητες να επιτύχει. Επιλέξτε έναν περίπλοκο συνδυασμό, για παράδειγμα τα αρχικά των λέξεων του τίτλου μιας ταινίας ή μιας παροιμίας μαζί με αριθμούς.

2.
Οι φίλοι των φίλων σας δεν είναι αναγκαστικά και δικοί σας φίλοι. Καλύτερα να γίνεστε «φίλοι» μόνο με ανθρώπους που γνωρίζετε. Να δυσπιστείτε προς τους άγνωστους / άγνωστες που σας βρίσκουν ξαφνικά καταπληκτικό και θέλουν οπωσδήποτε να σας γνωρίσουν, να κάνουν δουλειές μαζί σας κλπ.

3.
Ενας απλούστατος τρόπος για να δείτε αν κάποιος πειρατής μπήκε στη σελίδα σας στο Facebook είναι ο εξής: από την επιλογή «Account» πηγαίνετε στο «Account Settings» και από εκεί στο «Account Security» και τσεκάρετε την επιλογή να λαμβάνετε μέιλ κάθε φορά που κάποιος προσπαθεί να μπει στον λογαριασμό σας από υπολογιστή διαφορετικό από εκείνον που χρησιμοποιείτε συνήθως.

4.
Σημαντική ρύθμιση είναι να ορίσετε ποιος μπορεί να βλέπει τις πληροφορίες που σας αφορούν. Από το «Account» πηγαίνετε στο «Privacy Settings» και καθορίστε ποιος θα έχει πρόσβαση σε καθεμία από τις επιλογές. Προσοχή: η επιλογή «φίλοι φίλων» σημαίνει ότι άτομα που δεν γνωρίζετε θα μπορούν να δουν προσωπικές σας πληροφορίες. Επιλέξτε το «μόνο φίλοι» όπου είναι δυνατό.

5.
Οι εφαρμογές και τα παιχνίδια στο Facebook είναι πολύ ενοχλητικά: αν κάποιοι από τους «φίλους» σας παίζουν μανιωδώς ένα παιχνίδι, κινδυνεύετε να βομβαρδιστείτε από σχετικά μηνύματα. Κάντε κλικ στο σταυρό που εμφανίζεται στα δεξιά των μηνυμάτων αυτών και από εκεί στην επιλογή που μπλοκάρει τα μηνύματα αυτά.

6.
Αν κάνετε κλικ στην επιλογή «Μ’ αρέσει» στη σελίδα ενός προϊόντος που κυκλοφορεί στο εμπόριο, κινδυνεύετε να δείτε το όνομά σας να εμφανίζεται στις διαφημίσεις του. Για να το αποφύγετε, κάνετε κλικ στο «Account Settings» και στη συνέχεια στο «Facebook Ads» και επιλέξετε «No One» και στις δυο περιπτώσεις που θα εμφανιστούν.

7.
Δεν είναι εύκολο να καταργήσετε τον λογαριασμό σας στο Facebook. Πρέπει από το «Account» να πάτε στο «Help Center» και από τις «Top Questions» να διαβάσετε τις οδηγίες για το πώς θα σβήσετε οριστικά τον λογαριασμό σας. έχουν γλιτώσει από τους πειρατές που εισέβαλαν στον λογαριασμό τους στην ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης. Ομως με λίγη κοινή λογική και ακολουθώντας τις παρακάτω οδηγίες οι χρήστες του Facebook μπορούν να αποφύγουν τους κινδύνους.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/863

Οψεις της βίας των γηπέδων – TO BHMA

Οψεις της βίας των γηπέδων – TO BHMA.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/860

Πίσω στην κουρελόμπαλα! – TO BHMA

Πίσω στην κουρελόμπαλα! – TO BHMA.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/859

Η μπάλα είναι καθρέφτης – TO BHMA

Η μπάλα είναι καθρέφτης – TO BHMA.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/857

Κριτήριο Αξιολόγησης : “Ηθικά Νικομάχεια”, Ενότητα 8η

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ : «ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ», ΕΝΟΤΗΤΑ 8η

[Εἰ δὴ πᾶσα ἐπιστήμη οὕτω τὸ ἔργον εὖ ἐπιτελεῖ, πρὸς τὸ μέσον βλέπουσα καὶ εἰς τοῦτο ἄγουσα τὰ ἔργα (ὅθεν εἰώθασιν  ἐπιλέγειν τοῖς εὖ ἔχουσιν ἔργοις ὅτι οὔτ᾽ ἀφελεῖν ἔστιν οὔτε προσθεῖναι, ὡς τῆς μὲν ὑπερβολῆς καὶ τῆς ἐλλείψεως φθειρούσης τὸ εὖ, τῆς δὲ μεσότητος σῳζούσης, οἱ δ᾽ ἀγαθοὶ τεχνῖται, ὡς λέγομεν, πρὸς τοῦτο βλέποντες ἐργάζονται)]· ἡ δ᾽ ἀρετὴ πάσης τέχνης ἀκριβεστέρα καὶ  ἀμείνων ἐστὶν ὥσπερ καὶ ἡ φύσις, τοῦ μέσου ἂν εἴη στοχαστική. λέγω δὲ τὴν ἠθικήν· αὕτη γάρ ἐστι περὶ πάθη καὶ πράξεις, ἐν δὲ τούτοις ἔστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις καὶ τὸ μέσον.

Β.ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να μεταφραστεί το χωρίο που βρίσκεται μέσα στις αγκύλες .

[Μονάδες 10]

2.Ο Αριστοτέλης υποστηρίζει ότι η ηθική αρετή υπερτερεί σε σύγκριση με την τέχνη και τη φύση. Να σχολιάσετε τη θέση του φιλοσόφου.

[Μονάδες 15]

3.Να σχολιάσετε τη χρήση των υποθετικών συλλογισμών του Αριστοτέλη. Πώς σχετίζεται με τη γενικότερη στάση του φιλοσόφου σε επιστημονικά θέματα ;

[Μονάδες 15]

4.Ποιο είναι το περιεχόμενο των όρων «ευβουλία», «ευτυχία» κι «ευδαιμονία» την περίοδο κατά την οποία διάφοροι στοχαστές στρέφονται στη μελέτη της ηθικής και της αγωγής ;

[Μονάδες 10]

5.Να γράψετε ένα παράγωγο της νέας ελληνικής για κάθε μια από τους παρακάτω όρους του κειμένου : ἐπιτελεῖ, βλέπουσα, ἐστὶν, ἀφελεῖν, προσθεῖναι

[Μονάδες 10]

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ !

[Το κριτήριο είναι προσαρμοσμένο για διάρκεια 45′]

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/856

Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
Αντίθεση