Η αντιμετώπιση των ερωτήσεων της Δεύτερης ομάδας

Η δεύτερη ομάδα περιλαμβάνει δύο ερωτήσεις – από 25 μονάδες η καθεμία – που η απάντησή τους απαιτεί το συνδυασμό ιστορικών γνώσεων (κυρίως των πληροφοριών που παρέχει το διδακτικό εγχειρίδιο) και των στοιχείων που θα αντλήσει ο μαθητής από τα ιστορικά παραθέματα που δίδονται. Γι’ αυτό το λόγο παρατίθενται σε αποσπάσματα ή και ολόκληρα κείμενα, ιστορικά δοκίμια, άρθρα, ειδήσεις, γελοιογραφίες, γκραβούρες, γραφήματα κτλ, δηλαδή άμεσες ή έμμεσες πηγές ιστορικής πληροφόρησης από τις οποίες ο μαθητής πρέπει να αποσπάσει τις σχετικές πληροφορίες, να τις εντάξει χρονικά και να τις συνδέσει με την ιστορική αφήγηση.

Ακολουθούν μερικοί από τους τρόπους αντιμετώπισης αυτών των ερωτήσεων με την ελπίδα ότι μπορεί να ευκολύνουν το μαθητή σε αυτή την επίπονη εργασία:

ΠΡΩΤΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ

Δομή/διάγραμμα πρώτου τρόπου απάντησης:

1. Εισαγωγή :

Μπορεί να είναι σχετική με τη δομή της απάντησης, ή με την πολιτική, κοινωνική, οικονομική, χρονολογική, κτλ ένταξη του θέματος, ή να εμπεριέχει το θέμα και τη θέση του μαθητή για το ιστορικό συμβάν, ή να είναι μια άλλη ,σχετική με τα ιστορικά γεγονότα , παράγραφος από το ιστορικό εγχειρίδιο ή …

(Μπορεί και να μην υπάρχει εισαγωγή αλλά να ξεκινά ο μαθητής κατευθείαν την απάντησή του με την αναφορά του στις ιστορικές του γνώσεις ).

ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ

2. Ιστορικές γνώσεις :

Παράθεση των ιστορικών γνώσεων , όσο το δυνατόν πιο κοντά στις πληροφορίες που δίνει το σχολικό εγχειρίδιο.

Οι μαθητές συνηθίζουν να αρχίζουν αυτό το μέρος της απάντησης με τη φράση: « Όπως γνωρίζουμε από τις ιστορικές μας γνώσεις…» ή « Σύμφωνα με το σχολικό βιβλίο…»

3. Πληροφορίες από το ιστορικό παράθεμα :

Οργανωμένη καταγραφή των πληροφοριών που σταχυολόγησε ο μαθητής από το/τα ιστορικό παράθεμα/παραθέματα και σύνδεσή τους με τις ιστορικές γνώσεις που παρέθεσε στο προηγούμενο μέρος.

Συχνά οι μαθητές επιχειρούν την απλή αντιγραφή σχετικών (ή και άσχετων) τμημάτων του ιστορικού παραθέματος χωρίς να τονίζουν τα σημεία που ενδιαφέρουν. Έτσι δεν απαντούν ακριβώς στα ζητούμενα και … χάνουν πολύτιμους βαθμούς. Άλλες πάλι φορές αρκούνται σε μια γενικόλογη αναφορά στοιχείων του παραθέματος χωρίς συγκεκριμένες αναφορές, χωρίς να φαίνεται δηλαδή από ποιο σημείο του κειμένου αλίευσαν τις πληροφορίες. Είναι φανερό πως δεν αρκεί η αντιγραφή των στοιχείων που προσφέρει η πηγή, ούτε η αναφορά τους, έστω και με άλλη διατύπωση. Είναι απαραίτητο να επιλέγονται προσεκτικά οι χρήσιμες πληροφορίες, να ιεραρχούνται ή κατά περίπτωση να ομαδοποιούνται και , προπαντός, να συνδέονται με την ιστορική αφήγηση τα ζητούμενα του θέματος.

Για να είναι η απάντηση ολοκληρωμένη κατά τη σύνδεση των ιστορικών γνώσεων και των στοιχείων του παραθέματος καλό είναι να γίνονται συγκεκριμένες αναφορές.

Οι μαθητές συνηθίζουν να αρχίζουν αυτό το μέρος της απάντησης με τη φράση: « Όπως πληροφορούμαστε από το ιστορικό παράθεμα, το οποίο είναι απόσπασμα από το έργο του …. με τίτλο… εκδόσεις…» ή « Σύμφωνα με την ιστορική πηγή… του…»

4. Σύνθεση /Επίλογος :

Σ’ αυτό το μέρος ολοκληρώνεται η απάντηση γιατί επιχειρείται η οριστική αποτίμηση, η αξιολόγηση, η πύκνωση όσων προαναφέρθηκαν , ανάλογα με αυτά που ζητά η ερώτηση. Επισημαίνεται επίσης η συμφωνία ή η ασυμφωνία μεταξύ των ιστορικών γνώσεων και των πληροφοριών που αποκόμισε ο μαθητής από την ανάγνωση του ιστορικού παραθέματος

ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ

Ο δεύτερος τρόπος απάντησης είναι παραλλαγή του πρώτου , μια διαφοροποίηση δηλαδή στην οργάνωση της απάντησης. Συγκεκριμένα ο μαθητής μπορεί να αρχίσει το κύριο μέρος της ανάπτυξής του από τις πληροφορίες που παρέχει το ιστορικό παράθεμα και μετά να συνεχίσει με την παράθεση των ιστορικών γνώσεων. Αυτό σημαίνει βέβαια ότι πρέπει να γίνουν και μια σειρά από αλλαγές, οπότε το διάγραμμα της απάντησης θα είναι περίπου αυτό:

Δομή/διάγραμμα δεύτερου τρόπου απάντησης:

1. Εισαγωγή : (ακριβώς ίδια με τον πρώτο τρόπο)

Μπορεί να είναι σχετική με τη δομή της απάντησης, ή με την πολιτική, κοινωνική, οικονομική, χρονολογική, κτλ ένταξη του θέματος, ή να εμπεριέχει το θέμα και τη θέση του μαθητή για το ιστορικό συμβάν, ή να είναι μια άλλη ,σχετική με τα ιστορικά γεγονότα , παράγραφος από το ιστορικό εγχειρίδιο ή …

(Μπορεί και να μην υπάρχει εισαγωγή αλλά να ξεκινά ο μαθητής κατευθείαν την απάντησή του με την αναφορά του στις ιστορικές του γνώσεις ).

ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ

2. Πληροφορίες από το ιστορικό παράθεμα :

Οργανωμένη καταγραφή των πληροφοριών που σταχυολογεί ο μαθητής από το/τα ιστορικό παράθεμα/παραθέματα με γνώμονα τα ερωτήματα του θέματος.

Συχνά οι μαθητές επιχειρούν την απλή αντιγραφή σχετικών (ή και άσχετων) τμημάτων του ιστορικού παραθέματος χωρίς έμφαση στα σημεία που ενδιαφέρουν. Έτσι δεν απαντούν ακριβώς στα ζητούμενα και … χάνουν πολύτιμους βαθμούς. Άλλες πάλι φορές αρκούνται σε μια γενικόλογη αναφορά στοιχείων του παραθέματος χωρίς συγκεκριμένες αναφορές, χωρίς να φαίνεται δηλαδή από ποιο σημείο του κειμένου αλίευσαν τις πληροφορίες. Είναι φανερό πως δεν αρκεί η αντιγραφή των στοιχείων που προσφέρει η πηγή, ούτε η αναφορά τους, έστω και με άλλη διατύπωση. Είναι απαραίτητο να επιλέγονται προσεκτικά οι χρήσιμες πληροφορίες, να ιεραρχούνται ή κατά περίπτωση να ομαδοποιούνται και , προπαντός, να συνδέονται με τα ζητούμενα του θέματος.

Οι μαθητές συνηθίζουν να αρχίζουν αυτό το μέρος της απάντησης με τη φράση: « Όπως πληροφορούμαστε από το ιστορικό παράθεμα, το οποίο είναι απόσπασμα από το έργο του …. με τίτλο… εκδόσεις…» ή « Σύμφωνα με την ιστορική πηγή… του…»

3. Ιστορικές γνώσεις :

Παράθεση των ιστορικών γνώσεων , όσο το δυνατόν πιο κοντά στις πληροφορίες που δίνει το σχολικό εγχειρίδιο. Κάθε φορά που παραθέτει ο μαθητής μια πληροφορία για την οποία έγινε ήδη λόγος στα σχετικά με το ιστορικό παράθεμα πρέπει να το επισημαίνει.

Οι μαθητές συνηθίζουν να αρχίζουν αυτό το μέρος της απάντησης με τη φράση: « Όπως γνωρίζουμε από τις ιστορικές μας γνώσεις…» ή « Σύμφωνα με το σχολικό βιβλίο…».

4. Σύνθεση /Επίλογος : (ακριβώς ίδιος με τον πρώτο τρόπο)

Σ’ αυτό το μέρος ολοκληρώνεται η απάντηση γιατί επιχειρείται η οριστική αποτίμηση, η αξιολόγηση, η πύκνωση όσων προαναφέρθηκαν , ανάλογα με αυτά που ζητά η ερώτηση. Επισημαίνεται επίσης η συμφωνία ή η ασυμφωνία μεταξύ των ιστορικών γνώσεων και των πληροφοριών που αποκόμισε ο μαθητής από την ανάγνωση του ιστορικού παραθέματος

ΤΡΙΤΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ

Ο τρίτοςτρόπος ανάπτυξης είναι συνδυασμός της ιστορικής αφήγησης και των πληροφοριών που παρέχει το ιστορικό παράθεμα.

Ο μαθητής μπορεί να χρησιμοποιήσει την ιστορική αφήγηση ως καμβά, τον οποίο θα εμπλουτίσειμε τις πληροφορίες που θα συλλέξει από την πηγή, παραθέτοντας και συγκεκριμένες αναφορές, ώστε να κατατοπίζει τον αναγνώστη για το ακριβές σημείο από το οποίο άντλησε την πληροφορία.

Μπορεί , επίσης, ως βάση να χρησιμοποιήσει το κείμενο του ιστορικού παραθέματος και από τις πληροφορίες που παραθέτει αυτό να αφορμάται και να ανακαλεί την ιστορική αφήγηση. Σ’ αυτή την περίπτωση πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός γιατί θα αντιμετωπίσει εντονότερα τον κίνδυνο να παραλείψει κάποια πληροφορία από το σχολικό του βιβλίο.

Είναι πάλι δυνατόν να συνδυάσει τις πληροφορίες ιστορικής αφήγησης και πηγών με διαφορετικούς τρόπους. Με χρονική ακολουθία, για παράδειγμα, αν είναι σε θέση να οργανώσει την ύλη με αυτή τη μέθοδο και παράλληλα να απαντήσει σωστά στην ερώτηση. Με τη διάκριση των γεγονότων σε πολιτικά, κοινωνικά, οικονομικά κτλ. επίσης αν το ερώτημα ζητάει κάτι τέτοιο κι αν ο ίδιος θεωρεί ότι μια απάντηση τέτοιου τύπου είναι εύστοχη.

Δομή/Διάγραμμα τρίτου τρόπου απάντησης

1. Εισαγωγή : (ακριβώς ίδια με τους άλλους τρόπους)

Μπορεί να είναι σχετική με τη δομή της απάντησης, ή με την πολιτική, κοινωνική, οικονομική, χρονολογική, κτλ ένταξη του θέματος, ή να εμπεριέχει το θέμα και τη θέση του μαθητή για το ιστορικό συμβάν, ή να είναι μια άλλη ,σχετική με τα ιστορικά γεγονότα , παράγραφος από το ιστορικό εγχειρίδιο ή …

(Μπορεί και να μην υπάρχει εισαγωγή αλλά να ξεκινά ο μαθητής κατευθείαν την απάντησή του με την αναφορά του στις ιστορικές του γνώσεις ).

2. ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ

Η σύνθεση των πληροφοριών από την ιστορική αφήγηση και τα παραθέματα

4. Σύνθεση /Επίλογος : (ακριβώς ίδιος με ττους άλλους τρόπους)

Σ’ αυτό το μέρος ολοκληρώνεται η απάντηση γιατί επιχειρείται η οριστική αποτίμηση, η αξιολόγηση, η πύκνωση όσων προαναφέρθηκαν , ανάλογα με αυτά που ζητά η ερώτηση. Επισημαίνεται επίσης η συμφωνία ή η ασυμφωνία μεταξύ των ιστορικών γνώσεων και των πληροφοριών που αποκόμισε ο μαθητής από την ανάγνωση του ιστορικού παραθέματος

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Πάντοτε ο μαθητής πρέπει να έχει ξεκάθαρο στο μυαλό του τί ακριβώς ζητάει η ερώτηση , να προσέχει ώστε να περιλαμβάνει στην απάντησή του όλες τις πληροφορίες από το σχολικό εγχειρίδιο και τις αντίστοιχες από τα παραθέματα και να συνδέει κατάλληλα τις πρώτες με τις δεύτερες. Καλό είναι επίσης να επισημαίνει , κατά περίπτωση, νέα ή διαφορετικά από την ιστορική αφήγηση στοιχεία και να κρίνει ή να αξιολογεί τις πληροφορίες των πηγών, όταν αυτό χρειάζεται.

Πηγή : http://oipepaideumenoi.blogspot.com/2011/03/blog-post_1429.html

Για εσάς που είσαστε στη Θεωρητική Κατεύθυνση και θα δώσετε Αρχαία στις Πανελλαδικές Εξετάσεις το in.gr σε συνεργασία με την Lexigram σας προσφέρει βοηθό στην τελική σας μελέτη το e-σπουδαστήριο ένα πολυεργαλείο προετοιμασίας και ασκήσεων

Επιλέξτε κάποιο κείμενο από τις ενότητες ή γράψτε κάτι δικό σας. Σαρώστε την λέξη που σας ενδιαφέρει και κάντε

• Ορθογραφία
• Γραμματική αναγνώριση
• Κλίση

και αφού μελετήσετε, ελέγξτε τις γνώσεις σας με πολλές ασκήσεις πατώντας την Τράπεζα ασκήσεων

Ενα μικρό νησί, όχι όπως λέει ο ποιητής «…όλο ελιές κι αμπέλια», αλλά με απόκρημνα βράχια, κρυστάλλινα νερά, παλιά αρχοντικά και μεγάλη ιστορία· η ανατολική «εσχατιά» της ελληνικής επικράτειας, 72 ν.μ. ανατολικά της Ρόδου και 328 ν.μ. από τον Πειραιά

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΝΤΙΝΟΣ ΚΙΟΥΣΗΣ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΤΣΑΜΕΤΑΚΗΣ, “Η Καθημερινή”

To Καστελλόριζο ήταν μέχρι τον περασμένο μήνα το μοναδικό μέρος της Ελλάδας που δεν είχα επισκεφτεί, κι αυτό όχι επειδή δεν ήθελα, αλλά επειδή η πρόσβαση ήταν δύσκολη. Είχα προσπαθήσει αρκετές φορές, αλλά πάντα κάτι τύχαινε. Συνηθέστατα, επειδή δεν είχα πολύ χρόνο· αυτό που τύχαινε ήταν το μικρό αεροπλάνο να μην έχει θέση και, όταν έφτανε στο Καστελλόριζο, οι μισές θέσεις ήταν άδειες. Αθάνατη Ολυμπιακή!

Με τούτα και μ’ εκείνα, φέτος που το καλό πλοίο Διαγόρας της Blue Star φεύγει κάθε Δευτέρα, απoφάσισα να πάω κι εγώ. Το ταξίδι διαρκεί 20 ώρες, αλλά με καλά βιβλία, laptop και ύπνο τη «βγάζεις καθαρή» και χωρίς καμπίνα. Εξαιρετικά και άνετα τα σαλόνια, καλό το φαγητό και τα σνακ, εξυπηρετικότατοι και οι άνθρωποι, γιατί πρέπει να αποδίδουμε «τα του Καίσαρος τω Καίσαρι».

Ετσι λοιπόν, έπειτα από ένα μακρύ ταξίδι, έφτασα στο Καστελλόριζο, που πραγματικά κερδίζει και στις πρώτες εντυπώσεις. Καθώς πλησιάζει το καράβι τη δυτική πλευρά του νησιού, βλέπεις μόνο έναν απόκρημνο πέτρινο και αφιλόξενο όγκο. Με το που «καβατζάρει» όμως το βόρειο ακρωτήρι του νησιού, η όψη αλλάζει. Πολλές μικρές νησίδες, τοπίο πιο ομαλό και πράσινο κι ένα πολύχρωμο κουκλίστικο λιμάνι με ένα αναπαλαιωμένο τζαμί (που δεν λειτουργεί) να προϋπαντεί τον επισκέπτη στην είσοδό του. Λένε πως είναι το καλύτερο φυσικό λιμάνι στη Μεσόγειο, επειδή δεν το πιάνει κανένας καιρός.

Με το που κατέβηκα από το πλοίο, εναπόθεσα τα πράγματά μου σε μια συμπαθητική καφετέρια και πήγα να βρω κατάλυμα. Ανακάλυψα πως οι τιμές στα ξενοδοχεία ήταν αδικαιολόγητα ανεβασμένες. Αντίθετα, στα δωμάτια (studios τα περισσότερα) οι τιμές ήταν από συμπαθητικές έως πολύ καλές. Ετσι, αφού βρήκα ένα υπέροχο και τεράστιο δωμάτιο με όλα του τα «σεπρεπά», άρχισα τη γνωριμία μου με το νησί.

Το Καστελλόριζο ανήκει σε ένα σύμπλεγμα δεκατεσσάρων μικρών νησιών και βραχονησίδων, όπως ο Αγιος Γεώργιος, τα Αγριέλαια, το Μαύρο Ποινί, το Πολύφαδο, η Ρω, η Στρογγυλή, το Ψωμί και η Ψωραδιά. Επειδή είναι το μεγαλύτερο απ’ όλα, γι’ αυτό ονομάστηκε και Μεγίστη.

Η μικρή πόλη-λιμάνι (και τη λέω έτσι γιατί στις αρχές του 20ού αιώνα είχε 20.000 κατοίκους) έχει κτιστεί κάτω από μια ορθοπλαγιά του βουνού και είναι γραφικότατη, με τα παλαιά της σπίτια, και τα στενά δρομάκια. Σήμερα, ολόκληρο το νησί έχει περίπου 250 κατοίκους που ζουν από τον λίγο τουρισμό και τη σύνταξή τους. Ακριβώς απέναντι, μόλις στο 1,5 ν.μ., είναι οι τουρκικές ακτές και η πόλη Κας.

Το Καστελλόριζο έχει μεγάλη ναυτική παράδοση και τη ναυτική και εμπορική ανάπτυξη που κάποτε γνώρισε θα τη δείτε αποτυπωμένη στα διάφορα σπίτια και αρχοντικά. Ξεχωρίζουν οι παλιές φωτογραφίες με το λιμάνι γεμάτο ελλιμενισμένα ιστιοφόρα και υδροπλάνα της Air France, που συνέδεαν το νησί με την υπόλοιπη Ευρώπη. Κατά την απελευθέρωση, 1.400 αρχοντικά καταστράφηκαν. Ο αγγλικός στρατός, που αποτελούνταν κυρίως από αποικιακά στρατεύματα, λεηλάτησε την πόλη (οι κάτοικοι είχαν μεταφερθεί στη Μ. Ανατολή) και, προκειμένου να καλύψουν τις ευθύνες τους, έβαλαν φωτιά ισχυριζόμενοι πως εξερράγη η αποθήκη των καυσίμων.

Σήμερα θα έρθετε έως εδώ για να απολαύσετε την ηρεμία και το ελληνικό καλοκαίρι. Και αν έχετε φαντασία, μπορεί να γίνεται μέλος του «κάστινγκ» της ταινίας «Mediterraneo» που γυρίστηκε εκεί και βραβεύτηκε με Oscar.

ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΔΕΙΤΕ

Το Παλαιόκαστρο, που βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Καστελλόριζου. Είναι ένας αρχαίος οικισμός με κτίσματα και δεξαμενές και δωρική ακρόπολη του 3ου αιώνα π.Χ., όπου σώζεται μια επιγραφή με τον όρο «Μεγίστη».

Το κάστρο των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη, που κτίστηκε τον 14ο αιώνα στον κόκκινο βράχο πάνω από την πόλη. Σώζονται μόνο τα ερείπια του κτίσματος, αλλά από αυτό προέρχεται και η ονομασία του νησιού (Castello Rosso, δηλαδή… Καστελλόριζο).

Για τον Αγιο Γεώργιο του Βουνού θα πρέπει να ανεβείτε τα 401 σκαλιά. Το μοναστήρι περιστοιχίζεται από τεράστιες φυσικές πλάκες, ενώ μέσα υπάρχει μια κατακόμβη.

Η Γαλάζια Σπηλιά ή «Σπηλιά του Παραστά» ή «Φώκιαλη» -από τις φώκιες που κατοικούν μέσα- θεωρείται ένα από τα ομορφότερα μέρη της Μεσογείου. Βρίσκεται στα νότια του νησιού κι έχει μήκος 75 μ., πλάτος 40 μ. και ύψος 35 μ., αλλά η είσοδός του είναι στο ύψος μιας μικρής βάρκας. Γι’ αυτόν το λόγο είναι επισκέψιμο μόνο με μικρή βάρκα. Εχει εξαιρετικά πλούσιο σταλακτιτικό διάκοσμο που, όταν φωτίζεται από τις ανταύγειες των ακτίνων του ήλιου, παρουσιάζει ένα φαντασμαγορικό θέαμα.

Το νησάκι της Ρω βρίσκεται στα ΝΔ του Καστελλόριζου. Μπορείτε να το επισκεφτείτε με ναυλωμένο καΐκι. Εχει γίνει γνωστό από την Κυρά της Ρω, τη μοναδική κάτοικό του, που για δεκαετίες φύλαγε το νησί και κάθε πρωί ύψωνε την ελληνική σημαία.

ΠΩΣ ΠΑΜΕ

Είτε ακτοπλοϊκώς, είτε κάνοντας ένα συνδυασμό, π.χ. με αεροπλάνο ώς τη Ρόδο κι από εκεί με καράβι για Καστελλόριζο, είτε κατευθείαν αεροπορικώς. To Διαγόρας της Blue Star Ferries (Τ/210-89.19.800, www.bluestarferries.gr) φεύγει κάθε Δευτέρα στις 15:00 και το εισιτήριο κοστίζει από 19 ευρώ το άτομο η απλή μετάβαση στη σούπερ οικονομική (ανάλογα με τη διαθεσιμότητα), 53,50 ευρώ στην οικονομική, 70,50 ευρώ σε τετράκλινη εσωτερική καμπίνα, ενώ φτάνει έως και τα 176 ευρώ για μονόκλινη εξωτερική lux. Το αυτοκίνητο κοστίζει 106,50 ευρώ και η μηχανή 29 ευρώ. Ιδιες είναι οι τιμές και για τη Ρόδο. Διαφοροποιούνται μόνο στο αυτοκίνητο, που κοστίζει 85 ευρώ, και στη μηχανή (24 ευρώ). Για τη Ρόδο εκτελεί επίσης δρομολόγια η ΑΝΕΚ.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Κρυστάλλα
Τ/22460-49.363, 6978-815.071
Ενοικιαζόμενα δωμάτια και διαμερίσματα με όλα τα κομφόρ, σχεδόν επάνω στη θάλασσα. Το δίκλινο στην υψηλή σεζόν κοστίζει 60 ευρώ και το πρωινό το ετοιμάζετε εσείς.
Ποσειδών
Τ/22460-49.257, 6945-710.603, www.kastelorizo-poseidon.gr
Πανέμορφα και καλόγουστα ενοικιαζόμενα διαμερίσματα πλήρως εξοπλισμένα. Το δίκλινο την υψηλή σεζόν στα 80 ευρώ μετά πρωινού.

Για κρατήσεις που αφορούν τη διαμονή σας επισκεφθείτε τo:
www.booking.com

ΦΑΓΗΤΟ

• Κάτι… απ’ τα παλιά
Τ/22460-49.363
Πάνω στο λιμάνι, αλλά μακριά από το πλήθος, κάτω από μια καταπράσινη πέργκολα, θα φάτε εξαίσια μαγειρευτά.
• Παραγάδι
Τ/6946-178.018
Πάνω στο λιμάνι και στην εμπορική του πλευρά, να το επισκεφτείτε για φρέσκο ψάρι.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

Αγροτικό ιατρείο: 22460-49.267
Αστυνομικό Τμήμα: 22460-49.333
Λιμεναρχείο: 22460-49.270
Δήμος Μεγίστης: 22460-49.269

Με βαθύ θρησκευτικό συναίσθημα, οι άντρες και οι γυναίκες της Ολύμπου ακολουθούν μια αυθεντική τελετουργία πένθους και θρήνου στη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, αλλά και παραδοσιακού εορτασμού, που κορυφώνεται τη Λαμπρή Τρίτη ΚΕΙΜΕΝΟ: ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΣΣΑΛΟΥ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΕΦΗ ΠΑΡΟΥΤΣΑ, “H Καθημερινή”

Υπάρχουν μέρη σε όλη τη χώρα, ορεινά, δύσβατα και απομονωμένα, όπου οι παροχές των αστικών κέντρων, ο ηλεκτρισμός, το τηλέφωνο ή, ακόμη πιο απλά, ο… δρόμος, άργησαν να φτάσουν. Σε αυτά τα μέρη χρησιμοποιούσαν λάμπες πετρελαίου για φως, μέχρι τα τέλη του ’70 ή και αργότερα. Θυμάμαι πάντοτε μια ιστορία από ένα μικρό χωριό των Σφακίων στην Κρήτη όπου, όταν περί το 1985 ήρθε το ρεύμα, την ίδια κιόλας ημέρα πέταξαν από τον ενθουσιασμό τις λάμπες, χωρίς να υπολογίσουν ότι κάτι θα πήγαινε στραβά. Κι έτσι, όταν εκείνο το πρώτο βράδυ το ρεύμα έπεσε, έμειναν όλοι με τη χαρά της άφιξης του ηλεκτρισμού στο… σκοτάδι.

Και στην Ολυμπο της Καρπάθου, όμως, το ορεινό χωριό της μακρινής Δωδεκανήσου, ο ηλεκτρισμός ήρθε κάπου στη δεκαετία ’80. Ο δρόμος, πάλι, 25 – 30 χρόνια μετά, ακόμα να φτιαχτεί. Και κάπως έτσι η πρώτη εικόνα του ιδιαίτερου αυτού χωριού, που είναι χτισμένο στα 250 μ., κατά μήκος του αυχένα που συνδέει δύο κορυφές του βουνού Προφήτης Ηλίας (παλαιότερη ονομασία: Ολυμπος!) της βόρειας Καρπάθου, ξεπροβάλλει σαν γλυκιά επιβράβευση για τη δύσκολη διαδρομή που έχεις ακολουθήσει.

Η Ολυμπος, που χτίστηκε κατά τα πρότυπα της αρχιτεκτονικής των μεσαιωνικών νησιωτικών οικισμών, και κάπως έτσι διατηρείται μέχρι σήμερα, απλώνεται σε Ανατολή και Δύση. Στο ψηλότερο σημείο της δεσπόζουν οι χαρακτηριστικοί πεταλόσχημοι ανεμόμυλοι. Τα σπίτια της δυτικής πλευράς στέκονται πάνω από γκρεμό που καταλήγει στη θάλασσα, ενώ στην ανατολική απλώνονται προς μια καταπράσινη -τώρα την άνοιξη- κοιλάδα, που έχει πρόσβαση στο επίνειό της, το Διαφάνι.

Σε αυτό τον απομονωμένο γεωγραφικά τόπο, ζει και δημιουργεί η μικρή αυτάρκης κοινωνία της Ολύμπου. Μια κοινότητα ορεσίβιων… νησιωτών -κτηνοτρόφων, γεωργών, αλλά και οικοδόμων, ξυλουργών, υποδηματοποιών και πλέον εμπλεκομένων με τον τουρισμό- που, παρά την επαφή τους με τον νεοελληνικό πολιτισμό, έχουν κρατήσει ακόμα στοιχεία της δωρικής διαλέκτου στη γλώσσα τους, συνθέτουν και τραγουδούν μαντινάδες υπό τους ήχους της δωδεκανησιακής λύρας και υπακούν σε… απαράβατους μέχρι σήμερα κανόνες ηθικής, που αφορούν κυρίως τη θέση των δύο φύλων. Αυτή η προαιώνια μάχη που δίνεται απ’ άκρη σ’ άκρη σε ολόκληρο τον κόσμο και, βέβαια, και σ’ ετούτη την καλά κρυμμένη γωνιά των Δωδεκανήσων.

Και είναι παράξενο, αν σκεφτεί κανείς ότι και εδώ η γυναίκα αποτελούσε πάντοτε το στυλοβάτη κάθε οικογένειας. Οι άντρες, τα παλαιότερα χρόνια, αναζητούσαν δουλειά στην ξενιτιά και οι γυναίκες έμεναν πίσω, αναλαμβάνοντας όλα τα καθήκοντα: να καλλιεργούν τα χωράφια, να δουλεύουν στους μύλους, να υφαίνουν, να κρατούν το σπίτι και να μεγαλώνουν τα παιδιά. Γι’ αυτό και οι γυναίκες της Ολύμπου, με τις μεγαλύτερες σε ηλικία να φορούν καθημερινά την τοπική τους ενδυμασία, ξεχωρίζουν για τη λεβεντιά και την υπερηφάνειά τους, ενώ ο πρωταρχικός ρόλος που έπαιξαν στη μικρή αυτή κοινωνία συνέβαλε ιδιαίτερα στο να διασωθούν ώς τις μέρες μας τα ήθη και τα έθιμα του τόπου. Και μαζί με αυτά, ένα αυστηρό και εξαιρετικά ενδιαφέρον τελετουργικό που ακολουθείται απαρεγκλίτως μέσα στο πέρασμα των χρόνων τόσο τη Μεγάλη Εβδομάδα όσο και στη συνέχεια, κατά τον εορτασμό του χαρμόσυνου νέου της Ανάστασης και της Λαμπρής Τρίτης.

Τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας, οι γυναίκες βάφουν τα πασχαλινά αυγά και ανάβουν τους λιθόχτιστους φούρνους που βρίσκονται διάσπαρτοι στις γειτονιές του χωριού, για να ψήσουν σταυροκούλουρα και λαμπροκούλουρα, που προσφέρονται σε κάθε σπίτι από την Ανάσταση και για σαράντα μέρες μέχρι την Ανάληψη. Και κάθε βράδυ παρακολουθούν τον εσπερινό που πραγματοποιείται στην κεντρική εκκλησία του χωριού, την Κοίμηση της Θεοτόκου, με τις τοιχογραφίες από την εποχή της τουρκοκρατίας και το εξαιρετικό ξυλόγλυπτο τέμπλο. Στην εκκλησία, οι γυναίκες μπαίνουν από την πίσω πόρτα, την πόρτα του «γυναικίτη».

Τη Μεγάλη Παρασκευή, μαυροφορεμένες όλες τους, στολίζουν τον Επιτάφιο, για να ακολουθήσει έπειτα μία από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές που μπορεί να ζήσει κανείς την ημέρα του μεγάλου πένθους της Ορθοδοξίας. Οι γυναίκες τοποθετούν στο στολισμένο με όλα τα λουλούδια και τα χρώματα της άνοιξης ξύλινο κιβούρι τις φωτογραφίες των προσώπων που έφυγαν εκείνη τη χρονιά και καρφιτσώνουν μαζί τους μαντινάδες αφιερωμένες στη μνήμη τους. Ο Επιτάφιος μπαίνει στην εκκλησία κι εκείνες βγάζουν τις μαντίλες τους, λύνουν τα μαλλιά τους και θρηνούν για τον Χριστό και τους εκλιπόντες αγαπημένους τους. Τα μάτια όλων δακρύζουν. Ντόπιων και επισκεπτών. Ελλήνων και ξένων. Η υπόλοιπη ημέρα περνά βουβά, μέχρι να φτάσει το βράδυ. Η περιφορά του Επιταφίου γίνεται απ’ άκρη σ’ άκρη στο χωριό, ώς τις ψηλότερες γειτονιές του, με στάσεις -για να διαβαστούν ονόματα πεθαμένων- μπροστά από κάθε σπίτι που κατοικείται και είναι ανοιχτό.

Το Μεγάλο Σάββατο το κλίμα αλλάζει. Είναι η ημέρα που ετοιμάζεται το λαμπριάτικο οφτό. Το γεύμα δηλαδή της επομένης, που δεν είναι άλλο από κατσικάκι ή αρνί με γέμιση, που έχει σαν κύριο συστατικό της το ρύζι. Το οφτό θέλει ώρες πολλές για να γίνει, γι’ αυτό και σιγοψήνεται ήδη από το Σάββατο στους ξυλόφουρνους του χωριού. Το βράδυ, η Ανάσταση γιορτάζεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα και την Κυριακή του Πάσχα ολόκληρη η Ολυμπος πλημμυρίζει χαρά και δονείται από τις λύρες, τις τσαμπούνες και τα λαούτα, από τα τραγούδια και τους χορούς. Μετά τη δεύτερη Ανάσταση, πολλοί μαζεύονται στη μεγάλη πλατεία του χωριού, στις ταβέρνες και στα καφενεία, και αρχίζουν τα όργανα και οι μαντινάδες. Οι τελευταίες αναφέρονται αρχικά στην Ανάσταση, ενώ σιγά-σιγά αλλάζουν χαρακτήρα και το περιεχόμενό τους διαμορφώνεται από την καθημερινότητα και την επικαιρότητα. Σε αυτά τα γλέντια συμμετέχουν μόνο άντρες, ενώ οι γυναίκες του χωριού παρακολουθούν με προσοχή και… από απόσταση.

Η πιο σημαντική ημέρα για την Ολυμπο, όμως, δεν έχει φτάσει ακόμα. Τη Δευτέρα του Πάσχα (ή Λαμπρή Δευτέρα) οι γυναίκες τρέχουν για άλλη μία φορά στους συνοικιακούς φούρνους, για να φουρνίσουν τις τούρτες (πασχαλινές πίτες με μυζήθρα και μπαχαρικά), κι έπειτα πάνε στο νεκροταφείο για να ασπρίσουν και να στολίσουν με λουλούδια τους τάφους. Και τη Λαμπρή Τρίτη η καμπάνα σημαίνει στις 9 το πρωί. Οι Ολυμπίτες στολίζουν τις εικόνες της εκκλησίας με χρωματιστές μαντίλες και τις κουβαλάνε στα χέρια, οδεύοντας προς το νεκροταφείο. Είναι η ημέρα που αναγγέλλουν το νέο της Ανάστασης στους νεκρούς και σε όλους τους τάφους γίνεται τρισάγιο. Η περιφορά των εικόνων όμως περνάει και απ’ όλα τα ξωκλήσια του χωριού και τις βρύσες. Για την ορεινή Ολυμπο, το νερό έχει ιδιαίτερη αξία. Πραγματοποιείται άλλωστε και δέηση για… βροχή.

Μετά την περιφορά, η πομπή φτάνει στο Πλατύ, όπου γίνεται το «θρόνιασμα» των εικόνων, ένα έθιμο που περιλαμβάνει πλειστηριασμό για την οικονομική ενίσχυση της εκκλησίας. Μία από τις πλέον χαρακτηριστικές εικόνες, οι ανύπαντρες κοπέλες του χωριού, ντυμένες γιορτινά, να στέκονται αμφιθεατρικά στα σκαλιά της εκκλησίας. Οι «θρονιαστές» (οι ευεργέτες δηλαδή) απολαμβάνουν στη συνέχεια το γεύμα που τους παραθέτει η εκκλησιαστική επιτροπή, αλλά και οι υπόλοιποι δοκιμάζουν τα κεράσματα των χωριανών, για να κλείσει και αυτή η τόσο ξεχωριστή ημέρα με άλλο ένα γλέντι στην πλατεία. Με τις γυναίκες σε απόσταση, τους άντρες μαντιναδόρους σε οίστρο και τους φίλους και επισκέπτες σε ευθυμία, να επιδίδονται, εσκεμμένα και μη, σε μια δημιουργική αλληλεπίδραση όλων αυτών των διαφορετικών κόσμων, που μόνο καλό μπορεί να φέρει!

ΠΩΣ ΠΑΜΕ

Μέχρι τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές, τα δρομολόγια για Κάρπαθο εκτελούνταν με πλοίο της ΑΝΕΚ (Τ/210-41.97.400, 210-41.97.420, www.anek.gr) από το λιμάνι του Πειραιά, δύο φορές την εβδομάδα: κάθε Παρασκευή και Δευτέρα. Η διάρκεια της διαδρομής είναι 17 – 22 ώρες, ανάλογα με τους ενδιάμεσους σταθμούς, και το εισιτήριο κοστίζει 36 – 38 ευρώ το άτομο στην οικονομική θέση και 62 ευρώ το άτομο σε τετράκλινη εσωτερική καμπίνα. Σημειώστε ότι η εταιρεία παρέχει έκπτωση 20% στους ναύλους που εκδίδονται μετ’ επιστροφής. Η Κάρπαθος έχει δύο λιμάνια, την Κάρπαθο ή Πηγάδια και το Διαφάνι. Το λιμάνι που πρέπει να προσεγγίσουν οι επισκέπτες της Ολύμπου είναι το δεύτερο. Σε αυτό θα φτάσετε είτε κατευθείαν με το πλοίο, είτε (σε περίπτωση που δε περιλαμβάνεται στο δρομολόγιο) με τοπικό πλοιάριο είτε οδικώς από τα Πηγάδια.

Εναλλακτικά, στην Κάρπαθο θα φτάσετε αεροπορικώς με καθημερινή απευθείας πτήση της Olympic Air (Τ/801 801 0101, 210-35.50.500, www.olympicair.com). Η απόσταση από το αεροδρόμιο του νησιού ώς την Ολυμπο είναι περίπου μία ώρα.

Ο δε δρόμος που οδηγεί στο χωριό είναι βατός χωματόδρομος και αναμένεται ώς το καλοκαίρι (να και ένα νέο της τελευταίας στιγμής) να ολοκληρωθεί η ασφαλτόστρωσή του.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Αρχιπέλαγος (Ολυμπος, Τ/22450-51.091, www.archipelagoskarpathos.com). Υψηλού επιπέδου ανέσεις στο νεόκτιστο συγκρότημα που βρίσκεται στην πλαγιά κάτω από τη γραφική οροσειρά των ανεμόμυλων. Πρόκειται για επιπλωμένα και πλήρως εξοπλισμένα διαμερίσματα, που μπορούν να φιλοξενήσουν έως και 6 άτομα. Μεγάλο ατού τους η κεντρική θέρμανση και… η υπέροχη θέα στο Κρητικό Πέλαγος. Από 130 ευρώ το διαμέρισμα.
Ανεμος (Τ/22450-51.314, http://sites.google.com/site/escape2olympos/anemos-hotel/paradosiakos-xenonas-anemos). Πέντε δωμάτια χωρητικότητας έως και 4 ατόμων, ωραία διακοσμημένα, καθώς έχουν όλα τους «σουφά», το παραδοσιακό κρεβάτι της Ολύμπου, και με πλήρως εξοπλισμένο κουζινάκι. Μαγευτική θέα και… τιμές από 40 έως 60 ευρώ.
Αφροδίτη (Τ/22450-51.307). Τέσσερα ενοικιαζόμενα δωμάτια ακριβώς δίπλα στα προηγούμενα. Με την ίδια θέα και καλή περιποίηση.
Ιrenes House (Τ/6944-636.327, olymposkarpathos.wordpress.com). Παραδοσιακό διώροφο σπίτι στην καρδιά του χωριού. Τα δωμάτια έχουν «σουφά» και η κουζίνα είναι πλήρως εξοπλισμένη, ενώ υπάρχει δυνατότητα φιλοξενίας έως τριών ενήλικων ατόμων.
Μπαλάσκας (Διαφάνι, Τ/22450-51.320, 51.309, 210-40.06.204, www.balaskashotel.com). Περιποιημένα και άνετα δίκλινα, τρίκλινα δωμάτια και στούντιο με σύγχρονη διακόσμηση και επίπλωση.
Γλάρος (Διαφάνι, Τ/22450-51.501, www.hotel-glaros.gr) 20 ευρύχωρα δωμάτια, όλα με θέα στη θάλασσα και ορισμένα με παραδοσιακή διακόσμηση και κρεβάτια.

ΦΑΓΗΤΟ

Το Πάσχα, οπότε όλο το χωριό γιορτάζει, θα βρείτε ανοιχτές όλες τις ταβέρνες και τα καφενεία της Ολύμπου. Στο κέντρο του χωριού μπορείτε να καθίσετε στα παραδοσιακά καφενεία του Φιλιππίδη, του Ζωγραφίδη και του Φιλιππάκη, αλλά και να γευτείτε τοπική κουζίνα (ντόπιο κατσικάκι ή μακαρούνες), καθώς και ψητά της ώρας στις ταβέρνες Γεια μας, Ζέφυρος, Δροσιά και Μύλος.

Μετὰ δὲ τοῦτο, ἐπειδὴ ἐδόκει τῷ Νικίᾳ καὶ τῷ Δημοσθένει ἱκανῶς παρεσκευᾶσθαι, καὶ ἡ ἀνάστασις ἤδη τοῦ στρατεύματος τρίτῃ ήμέρᾳ ἀπὸ τῆς ναυμαχίας ἐγίγνετο. Δεινὸν οὖν μέν οὐ καθ’ ἕν μόνον τῶν πρα­γμάτων, ὅτι τάς τε ναῦς ἀπολωλεκότες πάσας ἀπεχώρουν καὶ ἀντὶ μεγά­λης ἐλπίδος καὶ αὐτοὶ καὶ ἡ πόλις κινδυνεύοντες, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἀπο­λείψει τοῦ στρατοπέδου ξυνέβαινε τότε ὄψει ἕκαστα ἀλγεινὰ καὶ τῇ γνώμῃ αἰσθέσθαι. Τῶν τε γὰρ νεκρῶν ἀτάφων ὄντων, ὁπότε τις ἴδοι τινὰ τῶν ἐπιτηδείων κείμενον, ἐς λύπην μετὰ φόβου καθίστατο, καὶ οἱ ζῶντες καταλειπόμενοι τραυματίαι τε καὶ ἀσθενεῖς πολὺ τῶν τεθνεώτων τοῖς ζῶσι λυπηρότεροι ἦσαν καὶ τῶν ἀπολωλότων ἀθλιώτεροι.

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

ἐπιτήδειος= φίλος· συγγενής.

————————————————————————————————

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ

1. Να γίνει χρονική αντικατάσταση των ρηματικών τύπων : ἐδόκει, παρεσκευᾶσθαι, ἀπολωλεκότες, ἀπο­λείψει, ἴδοι, καθίστατο, ἦσαν

2. Να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση των ρηματικών τύπων : ἴδοι

3. Να κλιθούν στους δυο αριθμούς : ἡ ἀνάστασις, τοῦτο, ἕν, ἐλπίδος, ἐλπίδος, ὄψει, τῇ γνώμῃ, οἱ ζῶντες, τῶν ἀπολωλότων, ἀσθενεῖς

Αριστοτέλη , Αθηναίων Πολιτεία 6,1-3

Κύριος δὲ γενόμενος τῶν πραγμάτων Σόλων τὸν τε δῆμον ἠλευθέρωσε καὶ ἐν τῷ παρόντι καὶ εἰς τὸ μέλλον, κωλύσας δανείζειν ἐπὶ τοῖς σώμασιν καὶ νόμους ἔθηκε καὶ χρεῶν ἀποκοπὰς ἐποίησε καὶ τῶν ἰδίων καὶ τῶν δημοσίων, ἅς σεισάχθειαν καλοῦσιν, ὡς ἀποσεισάμενοι τὸ βά­ρος. Ἐν οἷς πειρῶνται τινές διαβάλλειν αὐτὸν. Συνέβη γὰρ τῷ Σόλωνι μέλλοντι ποιεῖν τὴν σεισάχθειαν προειπεῖν τισὶ τῶν γνωρίμων, ἔπειθ’ ὡς μὲν οἱ δημοτικοὶ λέγουσι, παραστρατηγηθῆναι διὰ τῶν φίλων, ὡς δ’ οἱ βουλόμενοι βλασφημεῖν, καὶ αὐτὸν κοινωνεῖν. Δανεισάμενοι γὰρ οὗτοι συνεπρίαντο πολλὴν χώραν, καὶ μετ’ οὐ πολὺ τῆς τῶν χρεῶν ἀποκοπῆς γενομένης ἐπλούτουν ὅθεν φασί γενέσθαι τοὺς ὕστερον δοκοῦντας εἶναι παλαιοπλούτους. Οὐ   μὴν   ἀλλὰ   πιθανώτερος  ὁ τῶν   δημοτικῶν λόγος.

——————————————————————————————————-

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ

1. Να γίνει χρονική αντικατάσταση των ρηματικών τύπων : ἔθηκε, διαβάλλειν, Συνέβη, προειπεῖν, καλοῦσιν, λέγουσι, συνεπρίαντο

2. Να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση των ρηματικών τύπων : ἔθηκε, Συνέβη, καλοῦσιν, συνεπρίαντο, φασί

3. Να κλιθούν στους δυο αριθμούς : τὸν  δῆμον, ἅς, τισὶ, τὸ βά­ρος

σε όλα τα θέματα.Σε περίπτωση κατά την οποία ένα θέμα αναλύεται σε υποερωτήματα, η βαθμολογία που προβλέπεται για αυτό κατανέμεται ισότιμα στις επιμέρους ερωτήσεις, εκτόςαν κατά την ανακοίνωση των θεμάτων καθορίζεται διαφορετικός βαθμός για κάθε μια από αυτές.

Α. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία.
Ι. Για την εξέταση της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στην Α΄ και Β΄ τάξη Ενιαίου Λυκείου ως μαθήματος Γενικής Παιδείας ισχύουν τα εξής:
Δίνεται στους μαθητές απόσπασμα διδαγμένου «κειμένου 12 – 20 στίχων» με νοηματική συνοχή και ζητείται:
α) να μεταφράσουν ένα τμήμα του 8-10 στίχων στη νέα ελληνική και
β) να απαντήσουν σε:
Δύο (2) ερωτήσεις ερμηνευτικές, που μπορεί να αναφέρονται σε ιδέες / αξίες / προβλήματα, στη στάση / ήθος / χαρακτήρα των προσώπων, στο ιστορικό / κοινωνικό / πολιτιστικό πλαίσιο της εποχής του έργου, στη δομή / σύνθεση του κειμένου, σε υφολογικά / αισθητικά θέματα, με βάση ολόκληρο το απόσπασμα.
Μία (1) ερώτηση ερμηνευτική που αναφέρεται σε τμήμα τού από μετάφραση διδασκόμενου κειμένου, σε συσχετισμό με το παραπάνω εξεταζόμενο πρωτότυπο απόσπασμα. Σ’ αυτή την περίπτωση δίνεται στους μαθητές σε φωτοτυπία το συγκεκριμένο μεταφρασμένο τμήμα.
Μία (1) ερώτηση που αναφέρεται στο γραμματειακό είδος, στο οποίο ανήκει το κείμενο, στο συγγραφέα ή το έργο του.
Μία (1) ερώτηση λεξιλογική -σημασιολογική (σύνδεση λέξεων αρχαίας και νέας, διατήρηση ή αλλαγή της σημασίας τους, οικογένειες ομόρριζων λέξεων, απλών ή σύνθετων, συνώνυμα, αντώνυμα).
Μία (1) ερώτηση γραμματικής και
Μία (1) ερώτηση συντακτικού.
Οι ερωτήσεις υπό στοιχεία iv, v, vi μπορεί να αναλύονται σε δύο υποερωτήματα, ανάλογα με το είδος των ερωτήσεων που χρησιμοποιούνται.
Η βαθμολογία κατανέμεται ως εξής:
α) Η μετάφραση του κειμένου βαθμολογείται με 30 μονάδες της εκατοντάβαθμης κλίμακας.
β) Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με 10 μονάδες της εκατοντάβαθμης κλίμακας.
γ) Στις περιπτώσεις κειμένων για τα οποία δεν προβλέπεται από το Πρόγραμμα Σπουδών διδασκαλία από μετάφραση, δε δίνεται στους μαθητές η υπό στοιχείο ii ερμηνευτική ερώτηση και τότε οι δύο πρώτες υπό στοιχείο i ερμηνευτικές ερωτήσεις βαθμολογούνται η καθεμία με δέκα πέντε (15) μονάδες της εκατοντάβαθμης κλίμακας.
ΙΙ. Για την εξέταση της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στη Γ’ τάξη Ενιαίου Λυκείου ως μαθήματος Γενικής Παιδείας ισχύουν τα εξής:
1. Δίνεται στους μαθητές απόσπασμα πρωτότυπου διδαγμένου κειμένου 15 – 20 στίχων με νοηματική συνοχή και απόσπασμα μεταφρασμένου κειμένου με νοηματική συνοχή έως και 15 στίχων και ζητείται:
α) να μεταφράσουν στη νεοελληνική γλώσσα ένα τμήμα 8-10 στίχων από το δοθέν πρωτότυπο κείμενο και
β) να απαντήσουν σε:
i. Τρεις (3) ερωτήσεις ερμηνευτικές, από τις οποίες οι δύο (2) αφορούν το πρωτότυπο κείμενο και η μία (1) το μεταφρασμένο κείμενο. Οι ερωτήσεις μπορεί να αναφέρονται σε ιδέες / αξίες / προβλήματα, στη στάση / ήθος / χαρακτήρα των προσώπων, στο ιστορικό / κοινωνικό / πολιτιστικό πλαίσιο της εποχής του έργου, στη δομή / σύνθεση του κειμένου, σε υφολογικά / αισθητικά θέματα, με βάση ολόκληρο το απόσπασμα.
ii) Μία (1) ερώτηση που αναφέρεται στο γραμματειακό είδος, στο οποίο ανήκει το κείμενο, στο συγγραφέα ή το έργο του.
iii) Δύο (2) ερωτήσεις λεξιλογικές- σημασιολογικές (σύνδεση λέξεων αρχαίας και νέας, διατήρηση ή αλλαγή της σημασίας τους, οικογένειες ομόρριζων λέξεων απλών ή σύνθετων, συνώνυμα, αντώνυμα).
2. Η βαθμολογία κατανέμεται ως εξής:
α) Η μετάφραση του κειμένου βαθμολογείται με 40 μονάδες της εκατοντάβαθμης κλίμακας.
β) Το σύνολο των ερωτήσεων βαθμολογείται με 60 μονάδες της εκατοντάβαθμης κλίμακας, ήτοι 10 μονάδες για καθεμία από τις έξι (6) ερωτήσεις.
ΙΙΙ. Για την εξέταση των Αρχαίων Ελληνικών Κειμένων στη Β΄ τάξη και Αρχαίων Ελληνικών στη Γ΄ τάξη ως μαθήματα Θεωρητικής Κατεύθυνσης, ισχύουν τα εξής:
Δίνεται στους μαθητές απόσπασμα διδαγμένου «κειμένου 12 – 20 στίχων» με νοηματική συνοχή και τους ζητείται:
α) να μεταφράσουν ένα τμήμα του 8-10 στίχων στη νέα ελληνική και
β) να απαντήσουν σε:
Δύο (2) ερωτήσεις ερμηνευτικές, που μπορεί να αναφέρονται σε ιδέες / αξίες / προβλήματα, στη στάση / ήθος / χαρακτήρα των προσώπων, στο ιστορικό / κοινωνικό / πολιτιστικό πλαίσιο της εποχής του έργου, στη δομή / σύνθεση του κειμένου, σε υφολογικά / αισθητικά θέματα, με βάση ολόκληρο το ανωτέρω απόσπασμα.
Μία (1) ερώτηση ερμηνευτική που αναφέρεται σε τμήματα του από μετάφραση διδασκόμενου κειμένου, σε συσχετισμό με το παραπάνω εξεταζόμενο πρωτότυπο απόσπασμα. Σ’ αυτή την περίπτωση δίνεται στους μαθητές σε φωτοτυπία το συγκεκριμένο μεταφρασμένο τμήμα.
Μία (1) ερώτηση που αναφέρεται στο γραμματειακό είδος, στο οποίο ανήκει το κείμενο, στο συγγραφέα ή το έργο του.
Μία (1) ερώτηση λεξιλογική – σημασιολογική (σύνδεση λέξεων αρχαίας και νέας, διατήρηση ή αλλαγή της σημασίας τους, οικογένειες ομόρριζων λέξεων, απλών ή σύνθετων, συνώνυμα, αντώνυμα).
Δίνεται επίσης αδίδακτο πεζό κείμενο αττικής διαλέκτου 10-12 στίχων και ζητείται:
α) να το μεταφράσουν στη νέα ελληνική και
β) να απαντήσουν σε:
Μία (1) ερώτηση γραμματικής και
Μία (1) ερώτηση συντακτικού.
Κάθε ερώτηση του αδίδακτου κειμένου μπορεί να αναλύεται σε δύο υποερωτήματα, ανάλογα με το είδος των ερωτήσεων που χρησιμοποιούνται.
Η βαθμολογία κατανέμεται ως εξής:
α) Η μετάφραση του διδαγμένου κειμένου βαθμολογείται με 10 μονάδες και του αδίδακτου με 20 μονάδες της εκατοντάβαθμης κλίμακας.
β) Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με 10 μονάδες της εκατοντάβαθμης κλίμακας.
γ) Στις περιπτώσεις των διδαγμένων κειμένων για τα οποία δεν προβλέπεται από το Πρόγραμμα Σπουδών διδασκαλία από μετάφραση, δεν δίνεται στους μαθητές η υπό στοιχείο 1.β.ii ερμηνευτική ερώτηση και τότε οι δύο πρώτες υπό στοιχείο 1.β.i ερμηνευτικές ερωτήσεις βαθμολογούνται η καθεμία με δέκα πέντε (15) μονάδες της εκατοντάβαθμης κλίμακας.
Για την εξέταση των παραπάνω θεμάτων τόσο στο διδαγμένο όσο και στο αδίδακτο κείμενο μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση και το είδος των διδακτικών στόχων που αξιολογούνται, να χρησιμοποιούνται διάφορα είδη ερωτήσεων.

Β. Νεοελληνική Γλώσσα

Για την εξέταση στη Νεοελληνική Γλώσσα δίνεται στους μαθητές σε φωτοαντίγραφο απόσπασμα κειμένου (δοκιμιακού, λογοτεχνικού, άρθρου κτλ.) μιας έως δύο σελίδων από βιβλίο, εφημερίδα ή περιοδικό (ή κατασκευασμένο για το σκοπό της αξιολόγησης) που αναφέρεται σε κοινωνικά, πολιτικά, πολιτιστικά, επιστημονικά ή άλλα θέματα της καθημερινής ζωής και έχει νοηματική πληρότητα. Tο κείμενο αυτό ανταποκρίνεται στην αντιληπτική ικανότητα των μαθητών και σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με θεματικούς κύκλους οικείους στους μαθητές από τη σχολική διδασκαλία. Οι μαθητές καλούνται:
α) Να δώσουν μια σύντομη περίληψη του κειμένου αυτού, της οποίας η έκταση καθορίζεται ανάλογα με την έκταση και το νόημα του κειμένου.
β) Να απαντήσουν σε ερωτήσεις, με τις οποίες ελέγχονται:
η κατανόηση του κειμένου (ιδεολογικά σημεία του κειμένου, επιχειρήματα συγγραφέα, προβλήματα που θέτει, κτλ.)
η οργάνωση του λόγου (διάρθρωση, δομή διαίρεση και τιτλοφόρηση ενοτήτων, συνοχή, ενότητα, συλλογιστική, κτλ.)
τα σημασιολογικά στοιχεία (σημασία λέξεων, συνώνυμα-αντώνυμα, κατασκευή φράσεων ή παραγράφων με ορισμένες λέξεις, αντικατάσταση λέξεων ή φράσεων κτλ.).
η ικανότητά τους να αναγνωρίζουν τη λειτουργία των μορφοσυντακτικών δομών, καθώς και να χειρίζονται αυτές τις δομές, ανάλογα με τους επικοινωνιακούς στόχους του κειμένου.
γ) Να συντάξουν ένα κείμενο, ενταγμένο σε επικοινωνιακό πλαίσιο, με το οποίο κρίνουν ή σχολιάζουν κάποια σημεία του κειμένου ή αναπτύσσουν προσωπικές απόψεις, παίρνοντας αφορμή από το κείμενο. Η έκταση της ανάπτυξης αυτής καθορίζεται κατά προσέγγιση, χωρίς να υπερβαίνει τις 600 λέξεις.
Το πρώτο και δεύτερο θέμα βαθμολογούνται με 25 μονάδες, οι οποίες κατανέμονται αντίστοιχα στις επιμέρους ερωτήσεις, ενώ η τρίτη άσκηση βαθμολογείται με 50 μονάδες. Κατά τη βαθμολόγηση όλων των θεμάτων λαμβάνεται υπόψη η ορθογραφία, η δομή του κειμένου, ο λεξιλογικός πλούτος, η ακρίβεια και η ορθότητα της διατύπωσης καθώς και το περιεχόμενο.

Γ. Νεοελληνική Λογοτεχνία

Η εξέταση στη Νεοελληνική Λογοτεχνία αναφέρεται σε πεζό ή ποιητικό κείμενο που περιέχεται στη διδαχθείσα ύλη της αντίστοιχης τάξης, το οποίο δίνεται στους μαθητές σε φωτοτυπία, μαζί με τις αναγκαίες σημασιολογικές ή άλλες διευκρινίσεις. Το κείμενο συνοδεύεται από πέντε ερωτήσεις που αναφέρονται:
α) στον συγγραφέα του έργου και σε γραμματολογικά στοιχεία που προκύπτουν άμεσα ή έμμεσα από το κείμενο (1 ερώτηση),
β) στη δομή του κειμένου, στην επαλήθευση ή διάψευση μιας κρίσης με βάση το κείμενο, σε παρατηρήσεις επί των εκφραστικών μέσων και τρόπων του κειμένου (υφολογική διερεύνηση, αφηγηματικές λειτουργίες, επιλογές του δημιουργού σε διάφορα επίπεδα γλωσσικής ανάλυσης) (2 ερωτήσεις),
γ) σε σχολιασμό ή στη σύντομη ανάπτυξη, σε 1-2 παραγράφους, ορισμένων χωρίων του κειμένου (1 ερώτηση),
δ) σε σχολιασμό αδίδακτου λογοτεχνικού κειμένου το οποίο δίνεται στους μαθητές επίσης σε φωτοτυπία και είναι ίσης, κατά προσέγγιση, δυσκολίας με το διδαγμένο (1 ερώτηση).
Η ερώτηση α βαθμολογείται με δεκαπέντε (15) μονάδες, οι δύο ερωτήσεις της β περίπτωσης με είκοσι (20) μονάδες η καθεμία, η ερώτηση γ με εικοσιπέντε (25) μονάδες και η ερώτηση δ με είκοσι (20) μονάδες.
Σε περίπτωση κατά την οποία μία (1) ερώτηση αναλύεται σε υποερωτήματα, η βαθμολογία που προβλέπεται γι’ αυτήν κατανέμεται ισότιμα στα υποερωτήματα, εκτός αν κατά την ανακοίνωση των θεμάτων καθορίζεται διαφορετικός συντελεστής βαρύτητας γι’ αυτά.

Δ. Λατινικά

Στους μαθητές της Β΄ τάξης δίνεται διδαγμένο κείμενο 10-15 στίχων και ζητείται από αυτούς:
α) να το μεταφράσουν στη νέα ελληνική γλώσσα.
β) να απαντήσουν σε πέντε παρατηρήσεις: δύο (2) γραμματικές, δύο (2) συντακτικές και μία (1) γραμματολογική, οι οποίες μπορεί να αναλύονται σε υποερωτήματα, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου.
Η βαθμολογία κατανέμεται ως εξής:
Μετάφραση κειμένου 40 μονάδες.
Γραμματικές ασκήσεις 12,5 μονάδες καθεμία.
Συντακτικές ασκήσεις 12,5 μονάδες καθεμία.
Γραμματολογική άσκηση 10 μονάδες.
2. Στους μαθητές της Γ’ τάξης δίνεται διδαγμένο κείμενο 10-15 στίχων και ζητείται από αυτούς:
α) να το μεταφράσουν στη νέα ελληνική γλώσσα.
β) να απαντήσουν σε τέσσερις παρατηρήσεις: δύο (2) γραμματικές και δύο (2) συντακτικές, οι οποίες μπορεί να αναλύονται σε υποερωτήματα, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου.
Η βαθμολογία στη Γ’ τάξη κατανέμεται ως εξής:
Μετάφραση κειμένου 40 μονάδες.
Κάθε γραμματική ή συντακτική παρατήρηση 15 μονάδες.

Ε. Ιστορία
Η Ιστορία ως μάθημα Γενικής Παιδείας, Κατεύθυνσης και Επιλογής, καθώς και όλα τα ιστορικής φύσεως μαθήματα, που περιλαμβάνονται στα μαθήματα Κατευθύνσεων και στα μαθήματα Επιλογής: Κοινωνική και Πολιτική Οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα, Ιστορία Κοινωνικών Επιστημών, Ιστορία Επιστημών και Tεχνολογίας, Ιστορία της Tέχνης και Θέματα Ιστορίας εξετάζονται με συνδυασμό ερωτήσεων, οι οποίες ταξινομούνται σε δύο ομάδες.
α) Στην πρώτη ομάδα περιλαμβάνονται δύο θέματα που μπορούν να αναλύονται σε ερωτήσεις με τις οποίες ελέγχονται οι ιστορικές γνώσεις των μαθητών (ιστορικές έννοιες, ιστορικά γεγονότα, χρονολογίες, δράση ιστορικών προσώπων, κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά και πολιτιστικά φαινόμενα, κτλ) και η κατανόησή τους.
β) Στη δεύτερη ομάδα περιλαμβάνονται δύο (2) τουλάχιστον θέματα που απαιτούν σύνθεση ιστορικών γνώσεων και κριτική ικανότητα (αξιολογήσεις ιστορικών γεγονότων ή ιστορικών προσώπων, ανάλυση αιτιών ή συνθηκών που συντέλεσαν στη διαμόρφωση και εξέλιξη σημαντικών ιστορικών φαινομένων κτλ). Στην περίπτωση αυτή μπορούν να χρησιμοποιούνται και ερωτήσεις επεξεργασίας ιστορικού υλικού, το οποίο δίνεται στους μαθητές σε φωτοτυπία. Tο υλικό αυτό αφορά γραπτές ιστορικές πηγές, εικαστικά έργα, χάρτες, διαγράμματα κτλ. που χρησιμοποιούνται ως αποδεικτικά στοιχεία ή ως μέσα άντλησης στοιχείων για την εξαγωγή ιστορικών συμπερασμάτων.
Η βαθμολογία κατανέμεται κατά 50% σε καθεμία από τις ομάδες αυτές. Η κατανομή της βαθμολογίας στις ερωτήσεις κάθε ομάδας, μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με το βαθμό δυσκολίας σε καθεμία από αυτές, η οποία καθορίζεται κατά τη διατύπωση των θεμάτων και ανακοινώνεται στους μαθητές γραπτώς.