Σεπ 04 2011

Το Σχέδιο και για το Νέο Λύκειο

ΜΕΤΑ ΤΑ ΑΕΙ

Ερχονται σημαντικές αλλαγές, που πρώτοι θα τις “γευθούν” οι μαθητές της Α’ Λυκείου, οι οποίοι όμως, λόγω ελλείψεων σε βιβλία, θα αναγκαστούν το πρώτο διάστημα να κατεβάζουν σημειώσεις από το Διαδίκτυο. Μεγάλη καινοτομία είναι η Ερευνητική Εργασία, που θα διδάσκεται και στις τρεις τάξεις

Το σχέδιο και για το νέο λύκειο

Ενώ το νέο σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ – ΤΕΙ βρίσκεται ακόμη στο στάδιο του διαλόγου, το καινούργιο λύκειο “ανοίγει πανιά” με την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Τα 15χρονα που πρώτα θα το δοκιμάσουν σε λίγες μέρες, θα είναι αυτά που θα μπουν το 2014 στα πανεπιστήμια, με όποια μορφή εξετάσεων αποφασιστεί τελικά.

Το άγχος τους για το τι θα συναντήσουν είναι μεγάλο, και θα γίνει ακόμη μεγαλύτερο όταν καθίσουν στα θρανία τους και διαπιστώσουν ότι δεν θα έχουν βιβλία…

Το πρώτο διάστημα της διδασκαλίας του νέου προγράμματος του “Λυκείου 2011” θα βγει με σημειώσεις μαθημάτων, που θα αναγκαστούν να κατεβάσουν οι μαθητές από το Διαδίκτυο, όπου είναι αναρτημένα τα βιβλία.

Ευτυχώς που η Α΄ Λυκείου είναι σύμφωνα με το “Νέο Λύκειο” μια τάξη προσανατολισμού και μόνο για τους μαθητές, οι οποίοι θα πρέπει να συνηθίσουν σε καινούργια διδασκαλία… με παλιά υλικά!

Οδηγίες
Το υπουργείο Παιδείας, πάντως, φρόντισε εγκαίρως να στείλει στα σχολεία τις πρώτες οδηγίες για το πώς θα διδάσκεται η Ερευνητική Εργασία (Project), που εισάγεται ως η μέγιστη καινοτομία στο “Νέο Λύκειο”.

Το σχέδιο και για το νέο λύκειο

Το Project θα είναι ενταγμένο στα προγράμματα σπουδών και των τριών τάξεων του λυκείου, και κατά την υλοποίησή του θα ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία, βασισμένη σε επιστημονικά δεδομένα. Αυτού του είδους η Εργασία (αντίστοιχη της πτυχιακής για την τριτοβάθμια εκπαίδευση) θα βαθμολογείται από ειδική επιτροπή και θα βαρύνει και στην εισαγωγή του υποψηφίου σε ΑΕΙ και ΤΕΙ.

Το σίγουρο είναι ότι το “νέο σχολείο”, όπως αναλυτικά το παρουσιάζει ανά τάξη το “Εθνος της Κυριακής”, θα καταλήγει σε μία ιδιαίτερα αναβαθμισμένη και ισχυρή Γ΄ Λυκείου με Κύκλους Μαθημάτων, από τους οποίους θα επιλέγουν οι μαθητές αυτόν που θα τους οδηγήσει στη σχολή της αρεσκείας τους.

Το σχέδιο και για το νέο λύκειο

Οι καινοτομίες
1 Εισάγεται η Ερευνητική Εργασία (συνθετική εργασία ή Project) ως διακριτή ενότητα του προγράμματος σπουδών. Είναι υποχρεωτική για όλους τους μαθητές. Αξιολογείται αυτόνομα και ο βαθμός της προσμετράται ισότιμα με τους βαθμούς των υπολοίπων μαθημάτων. Η αξιολόγηση συνεκτιμά τόσο τη διαδικασία όσο και το αποτέλεσμα της εργασίας των μαθητών. Επιχειρείται μια ουσιαστική μετακίνηση από τον έντονα ατομικιστικό και ανταγωνιστικό χαρακτήρα της εργασίας των μαθητών σε αυτόν της ομαδικής προσπάθειας και συνεργασίας. Οι μαθητές επιλέγουν το θέμα της ερευνητικής εργασίας με την οποία θέλουν να ασχοληθούν με βάση τις ιδιαίτερες προτιμήσεις και κλίσεις τους.

2 Στη Β΄ και Γ΄ Λυκείου παρέχεται στους μαθητές, εντός του κυρίως προγράμματος του σχολείου, η δυνατότητα παρακολούθησης επιπλέον διδακτικών ωρών σε επιλεγμένα μαθήματα (μαθήματα εμβάθυνσης) με βάση τις ανάγκες τους για την εισαγωγή σε ΑΕΙ και ΤΕΙ.

3 Δίδεται η ευχέρεια σε σημαντικό αριθμό μαθητών, είτε από την Α΄ είτε από τη Β΄ Κατεύθυνση, αν θέλουν, να επιλέξουν στη Γ΄ Λυκείου την ΑΒ Κατεύθυνση (για να ακολουθήσουν Οικονομικές, Κοινωνικές και Πολιτικές Επιστήμες).

4 Η θεματολογία των εξετάσεων θα προέρχεται από μία ευρεία ύλη, που θα υπερβαίνει την ύλη των μαθημάτων της Γ΄ Λυκείου σε μαθήματα όπως τα Μαθηματικά, η Φυσική, η Χημεία, η Βιολογία, η Ιστορία.

Το “προφίλ” της Α’ Λυκείου
10ωρο “πρόγραμμα-κορμός” και… Ερευνα ανά τετράμηνο

Η φετινή πρώτη τάξη του Λυκείου θα είναι αυτή που θα υποδεχθεί τόσο την καινούργια διδασκαλία των ενιαίων μαθημάτων όσο και την Ερευνητική Εργασία (Project). To 10ωρο “πρόγραμμα-κορμός” θα περιλαμβάνει:

α) Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία, β) Νέα Ελληνική Γλώσσα και γ) Νέα Ελληνική Λογοτεχνία.

Στο ίδιο μοτίβο, δηλαδή σε ένα ενιαίο μάθημα με τρεις κλάδους, θα βρίσκονται και τα μαθήματα: α) Φυσική,

β) Χημεία και γ) Βιολογία. Τα παιδιά θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν ανά 4μηνο το θέμα μίας Ερευνητικής Εργασίας μέσα από τους κύκλους: “Ανθρωπιστικές και Κοινωνικές Επιστήμες”, “Τέχνη και Πολιτισμός”, “Μαθηματικά, Φυσικές Επιστήμες και Τεχνολογία” και “Περιβάλλον – Αειφόρος Ανάπτυξη”. Επίσης θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν θέμα που να συνδυάζει κάποιους από τους προαναφερόμενους κύκλους. Μία εργασία θα μπορεί να είναι και στα Αγγλικά.

Ολες οι εργασίες θα περιλαμβάνουν χρήση της τεχνολογίας και του Διαδικτύου, στο οποίο και θα αναρτώνται με την ολοκλήρωσή τους. Στην καινούργια Α΄ λυκείου, αφαιρούνται τα υποχρεωτικά μαθήματα:

Αρχές Οικονομίας (2 ώρες), Τεχνολογία (2 ώρες), ΣΕΠ (1 ώρα) και όλα τα μαθήματα επιλογής.

Β’ και Γ’ Λυκείου
Οι βασικοί “πυλώνες”

Η Β΄ τάξη θεωρείται ως η πιο σημαντική για την πορεία του μαθητή, εντός του Νέου Λυκείου, καθώς έρχεται για πρώτη φορά αντιμέτωπος με το καινούργιο σύστημα. Η εκπαίδευσή του εξειδικεύεται και οι σπουδές του διακρίνονται σε δύο βασικές κατευθύνσεις, που αποτελούν και τους πυλώνες πάνω στους οποίους “χτίζεται” το οικοδόμημα του νεότευκτου λυκείου.

Οι Θετικές και Τεχνολογικές επιστήμες περιλαμβάνονται στην πρώτη κατεύθυνση (Α), ενώ όλες οι Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές επιστήμες θα υπάρχουν στη δεύτερη κατεύθυνση (Β).

Το πρόγραμμα γίνεται πολύ “σφιχτό”. Σ’ αυτή την τάξη ο μαθητής πρέπει να έχει αποσαφηνίσει ποια επιστήμη τον ενδιαφέρει και τι ακριβώς θέλει να σπουδάσει: α. Ανθρωπιστικές επιστήμες, β. Κοινωνικές επιστήμες, γ. Θετικές επιστήμες, δ. Επιστήμες Τεχνολογίας.

Η Ερευνητική Εργασία υπάρχει ως δίωρο υποχρεωτικό μάθημα και στις δύο κατευθύνσεις.

Α΄ Κατεύθυνση. Παρατηρούνται οι εξής αλλαγές: οι 2 ώρες Αλγεβρας Γενικής Παιδείας, οι 2 ώρες Γεωμετρίας και οι 3 κατεύθυνσης γίνονται 6 υποχρεωτικές και 2 επιλογής ως εμβάθυνση στα Μαθηματικά. Οι 4 ώρες Φυσικής (γενικής παιδείας – κατεύθυνσης) γίνονται 4 υποχρεωτικές και 2 επιλογής.

Η Βιολογία από 1 ώρα υποχρεωτική γίνεται 2 επιλεγόμενη, αφαιρείται η Τεχνολογία Επικοινωνιών και η Ξένη Γλώσσα γίνεται από υποχρεωτική και δίωρη επιλογής.

Β΄ Κατεύθυνση. Αφαιρούνται τα Λατινικά, και στη θέση τους εισάγεται το μάθημα Αρχές Φυσικών και Περιβαλλοντικών Επιστημών (2 ώρες). Τα Μαθηματικά γίνονται 3 ώρες από 4 που ήταν μαζί η Αλγεβρα και η Γεωμετρία, ενώ αφαιρείται και η Εισαγωγή στο Δίκαιο και στους Πολιτικούς Θεσμούς.

  • Μαθήματα Επιλογής (Α΄ Κατεύθυνσης): Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία, Βιολογία, Επιστήμη Υπολογιστών, Ξένη γλώσσα, Τέχνη και Πολιτισμός.
  • Μαθήματα Επιλογής (Β΄ Κατεύθυνσης): Αρχαία, Ιστορία, Νεότερη Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία, Λογική, Εφαρμογές Υπολογιστών, Ξένη γλώσσα, Τέχνη και Πολιτισμός.

Τι έρχεται στη Γ΄ Λυκείου
Στην τρίτη τάξη του λυκείου, οι Κατευθύνσεις εξειδικεύονται ακόμη περισσότερο και ενισχύονται με μία ακόμη που περιλαμβάνει τις Οικονομικές και Πολιτικές Επιστήμες. Στην ουσία αυτή θα είναι ένας συγκερασμός θετικών και θεωρητικών επιστημών. Η Ερευνητική Εργασία συνεχίζεται να διδάσκεται ως υποχρεωτικό δίωρο μάθημα.

Τα μαθήματα που θα οδηγήσουν στο πανεπιστήμιο
Τέσσερα θα είναι τα βασικά εξεταζόμενα μαθήματα σε κάθε κατεύθυνση για την εισαγωγή των υποψηφίων φοιτητών σε ΑΕΙ – ΤΕΙ:

Α’ Κατεύθυνση (Θετικές και Τεχνολογικές Επιστήμες)

  • Νεοελληνική Γλώσσα
  • Μαθηματικά
  • Φυσική
  • Χημεία ή Βιολογία ή Επιστήμη Υπολογιστών

Β’ Κατεύθυνση (Θεωρητικές Επιστήμες)

  • Νεοελληνική Γλώσσα
  • Αρχαία
  • Ιστορία
  • Λατινικά ή Φιλοσοφία ή Κοινωνιολογία ή Ιστορία Τέχνης ή Δίκαιο

ΑΒ’ Κατεύθυνση (Οικονομικές Επιστήμες)

  • Νεοελληνική Γλώσσα
  • Μαθηματικά και Στοιχεία Στατιστικής
  • Μικροοικονομική και Μακροοικονομική
  • Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων

ΑΒ’ Κατεύθυνση (Κοινωνικές Επιστήμες)

  • Νεοελληνική Γλώσσα
  • Ιστορία ?Κοινωνιολογία
  • Εισαγωγή στο Δίκαιο και στους Θεσμούς

ΒΙΒΙΑΝ ΜΠΕΝΕΚΟΥ
bibian@pegasus.gr

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/1474

Σεπ 04 2011

ΠΕΡΙΚΟΠΕΣ ΣΤΙΣ ΑΠΟΔΟΧΕΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

– Περικόπτεται το κίνητρο απόδοσης, κατά 50%.  Δηλαδή, από 100 € το μήνα, θα γίνει  50 €,  με εφαρμογή  από 01/07/2011.

Η κράτηση στη μισθοδοσία ξεκίνησε από 01/09/2011, με παράλληλη την  αναδρομική κράτηση για τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο. Άρα οι μήνες Σεπτέμβριος και Οκτώβριος θα έχουν μηδενικό κίνητρο απόδοσης. Από εκεί και πέρα η περικοπή  θα είναι 50 € το μήνα.

– Ορίζεται μηνιαία εισφορά 2%, υπέρ ανεργίας, επί των ακαθαρίστων και πάσης φύσεως αποδοχών, από 01/01/2011.

– Ορίζεται μηνιαία εισφορά 1%, υπέρ Ταμείου Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων (ΤΠΔΥ), επί των ακαθαρίστων και πάσης φύσεως, από 01/01/2011.

Η κράτηση στη μισθοδοσία, υπέρ ανεργίας και ΤΠΔΥ, θα ξεκινήσει με τη μισθοδοσία του Οκτωβρίου 2011, προσαυξημένη με τις αναδρομικές, ανά μήνα,  κρατήσεις. Δηλαδή, με την περικοπή του Οκτωβρίου θα περικοπεί αναδρομικά και ο Ιανουάριος 2011, με την περικοπή του Νοεμβρίου θα περικοπεί αναδρομικά και ο Φεβρουάριος 2011, κ.ο.κ.

Αναστολή χορήγησης Μ. Κ.

Από 01/07/2011 αναστέλλεται η χορήγηση Μ.Κ. έως την εφαρμογή του νέου μισθολογίου.

Μείωση αφορολόγητου

Μειώνεται το αφορολόγητο από τα 12.000 € που ήταν, στα  8.000€, από 01/01/2011, πράγμα που συνεπάγεται μεγαλύτερη παρακράτηση φόρου εισοδήματος.Τα ποσά εισοδήματος από τα 8.000€ έως  τα 12.000 €  θα φορολογούνται με συντελεστή 10% .

Το ποσό των 8.000€, που είναι το νέο αφορολόγητο, μεταβάλλεται προς τα πάνω ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση (αριθμό τέκνων) και σε τυχόν άλλες ειδικές περιπτώσεις, ως εξής:

•Κατά δύο χιλιάδες(2.000) €  εάν ο φορολογούμενος έχει ένα τέκνο που τον βαρύνει.

•Κατά τέσσερις χιλιάδες (4.000) €  εάν έχει δύο τέκνα που τον βαρύνουν.

•Κατά δώδεκα χιλιάδες πεντακόσια (12.500) €  εάν έχει τρία τέκνα που τον βαρύνουν.

Το ποσό των 12.500 ευρώ προσαυξάνεται κατά 2.500 € για κάθε τέκνο πέραν του τρίτου.

ΠΗΓΗ:ΠΕ ΧΑΝΙΩΝ

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/1467

Σεπ 03 2011

Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός μέσα από τον «Θησαυρό των Μασσαλιωτών»

Μεγάλη έκθεση στη Γαλλία αναδεικνύει τους δεσμούς μεταξύ Μασσαλίας – Δελφών – Ελλάδας

Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός μέσα από τον «Θησαυρό των Μασσαλιωτών»

Τα  γλυπτά του «Θησαυρού  των  Μασσαλιωτών», πολύτιμο  ανάθημα  στους  Δελφούς αυτής  της αρχαίας πόλης, που υπήρξε αποικία των Φωκαέων θα  έχει ως πυρήνα της η  μεγάλη  έκθεση, που  θα  γίνει τον Ιανουάριο  του 2013 στη Μασσαλία στο πλαίσιο  των εκδηλώσεων «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης». Και με το σκεπτικό,  ότι  η έκθεση  αυτή θα  συμβάλλει στην προβολή του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού στο  εξωτερικό επικυρώνοντας  ταυτόχρονα τους μακραίωνες δεσμούς  μεταξύ Μασσαλίας – Δελφών -Ελλάδας το  Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο  ενέκρινε χθες το βράδυ τον  δανεισμό 16    γλυπτών   και αρχιτεκτονικών  μελών   από τον  Θησαυρό προκειμένου  να  παρουσιασθούν στην  κάποτε  ελληνική πόλη. Μάλιστα τα  πέντε  από  αυτά τα  αρχαία  έργα περιλαμβάνονται στον κατάλογο των  αμετακίνητων αρχαιοτήτων του Μουσείου Δελφών  αλλά  η  σημασία της  έκθεσης  είναι  τέτοια, που  ούτε η  Ι΄ Εφορεία Αρχαιοτήτων  ούτε το  ΚΑΣ  αρνήθηκαν τον  δανεισμό  τους. Οι  γάλλοι διοργανωτές   άλλωστε,  που αρχικώς ζήτησαν 23 αρχαία από το γλυπτό διάκοσμο του Θησαυρού αποδίδουν ιδιαίτερη  βαρύτητα  στην  παρουσίασή  του στη  «μητέρα – πατρίδα».

Ο  «Θησαυρός των  Μασσαλιωτών»,   έργο  υψηλής γλυπτικής τέχνης ιδρύθηκε  στο ιερό της Αθηνάς Προναίας στους Δελφούς (μεταξύ της Θόλου και του δωρικού  θησαυρού)  και  είναι κατασκευασμένος από τοπικό ασβεστόλιθο  και παριανό  μάρμαρο. Αποτελείται  από  ένα  μικρό  οικοδόμημα  σε  μορφή  ναΐσκου (διαστάσεων  6,14Χ8,40  μέτρα)  με  δύο  κίονες  που  φέρουν  αιολικά κιονόκρανα,  εν  παραστάσει.  Στη ζωφόρο  του  υπήρχε ανάγλυφη  παράσταση  με σκηνές  από τη  Γιγαντομαχία  και από την Αμαζονομαχία  ενώ το  αέτωμα  ήταν  επίσης  διακοσμημένο  με  γλυπτά, τα  οποία  όμως έχουν διασωθεί  εντελώς  αποσπασματικά (ίσως  να  απεικόνιζαν  μάχη  ζώων). Τα  ακρωτήρια  πάντως  είχαν τη  μορφή  γυναικείων αγαλμάτων  και πιθανώς να  απεικόνιζαν  Νίκες.

Η  έκθεση  που διοργανώνεται με πρωτοβουλία του Αρχαιολογικού Μουσείου Μεσογείου από 15  Ιανουαρίου ως 15 Απριλίου 2013 θα παρουσιαστεί στο παρεκκλήσιο της «Βιέγι Σαριτέ»,  το οποίο χρησιμοποιείται ως  εκθεσιακός χώρος. Το παρεκκλήσιο βρίσκεται στο μέσον της  αυλής μεγάλου συγκροτήματος  πτωχοκομείου του 17ου αιώνα όπου  σήμερα  στεγάζεται,  μεταξύ  άλλων, το Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσογείου.

Η σπουδαία αυτή παρουσίαση διαρθρώνεται σε  τρεις  ενότητες,  με την πρώτη  να  αναφέρεται στους Δελφούς  και τη  σημασία  τους για  τον αρχαίο κόσμο. Εδώ  θα  γίνει  παρουσίαση των διαφόρων  Θησαυρών των  Δελφών –επρόκειτο για μεγάλα  αναθήματα, πόλεων συνήθως, στο  ιερό του Απόλλωνα που  ήταν και  το σημαντικότερο μαντείο της αρχαιότητας ενώ θα  παρουσιαστεί και το  χρονικό των  ανασκαφών στους Δελφούς.

Στη  δεύτερη  ενότητα εκτίθεται ο «Θησαυρός των Μασσαλιωτών» με τμήματα  από τη  ζωφόρο, τον κορμό ενός γυναικείου αγάλματος  που  ήταν  ακρωτήριο στο κτίσμα  καθώς  και το  αιολικό κιονόκρανο  από την πρόσοψή  του.  Μία μακέτα του μνημείου θα  συμπληρώνει τις πληροφορίες  ενώ  στο μέσον  του παρεκκλησίου  θα  παρουσιάζεται με τη  μορφή ολογράμματος  σε φυσικό μέγεθος, το κτίριο του Θησαυρού. Στην  τελευταία  ενότητα  εξάλλου,  θα  αναδειχθεί το  έργο της Γαλλικής Αρχαιολογικής  Αθηνών, η  οποία  εφέτος  γιορτάζει τα 160 χρόνια της στην Ελλάδα.

Θυμίζουμε  ότι  η  Μασσαλία  ιδρύθηκε  τον 7ο π.Χ. αιώνα  κατά τον πρώτο αποικισμό των  Φωκαέων  και  υπήρξε  μάλιστα  η σπουδαιότερη αποικία τους  καθώς  έγινε  αμέσως – και παραμένει –  ένα από τα  σημαντικότερα  λιμάνια στη Μεσόγειο.

http://www.tovima.gr

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/1466

Σεπ 03 2011

Ύλη Μαθημάτων Ημερήσιου και Εσπερινού Γυμνασίου 2011-2012.

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθημάτων των Α΄, Β΄ και Γ΄ τάξεων Ημερήσιου και Εσπερινού Γυμνασίου για το σχ. έτος 2011-2012.

Μετά από σχετική εισήγηση του Τμήματος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (πράξη 09/2011) σας αποστέλλουμε τις παρακάτω οδηγίες σχετικά με τη διδασκαλία των Μαθημάτων και των τριών τάξεων Ημερησίου και Εσπερινού Γυμνασίου. Συγκεκριμένα:

ΙΣΤΟΡΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές να κατανοήσουν τη σχέση που συνδέει μεταξύ τους τα ιστορικά γεγονότα ούτε το πλέγμα των συνθηκών υπό τις οποίες αυτά συντελέστηκαν. Για τον λόγο αυτό πρέπει να καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για ολοκλήρωση της ύλης μέσα στο διδακτικό έτος. Επειδή όμως σε πολλές περιπτώσεις η συστηματική διδασκαλία όλου του βιβλίου καθίσταται αδύνατη λόγω αντικειμενικών προβλημάτων προτείνεται ως απολύτως αναγκαία η διδασκαλία των κατωτέρω ενοτήτων.  Όσον αφορά τις ενότητες που δεν έχουν συμπεριληφθεί στη διδακτέα ύλη, θεωρείται αυτονόητο ότι ο/η εκπαιδευτικός θα μεριμνήσει ώστε, μέσα από μια ευσύνοπτη προσέγγιση των βασικών στοιχείων τους, να διασφαλισθεί η συνέχεια και η συνοχή της ιστορικής αφήγησης.

Επίσης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για όλες τις τάξεις ότι οι ιστορικές πηγές που περιέχονται στα σχολικά βιβλία ιστορίας δεν αποτελούν προέκταση της αφήγησης του βιβλίου και επομένως δεν πρέπει να διδάσκονται ως επιπλέον γνωστικά στοιχεία, των οποίων ζητείται κατά τις εξετάσεις η εκμάθηση, αλλά αποτελούν μεθοδολογικά εργαλεία για την άσκηση της κριτικής σκέψης των μαθητών.

ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ

Κεφάλαιο Β΄: Η Εποχή του Χαλκού (3000-1100 π.Χ.)

2. Ο Κυκλαδικός πολιτισμός (σελ.21-22)

3. Ο Μινωικός πολιτισμός  (σελ.23-25)

4. Η θρησκεία και η τέχνη των Μινωιτών (σελ.26-28)

5. Ο Μυκηναϊκός κόσμος (σελ.29-32)

6. Η Μυκηναϊκή θρησκεία και τέχνη (σελ.33-34)

ΙΙ. ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ

Κεφάλαιο Γ΄: Ο Ελληνικός κόσμος από το 1100 έως το 800 π.Χ., (σελ.37-41)

Κεφάλαιο Δ΄: Αρχαϊκή Εποχή (800-479 π.Χ.), (σελ.43-66)

Κεφάλαιο Ε΄: Η Ηγεμονία της Αθήνας (479-431π.Χ.), (σελ.69-80)

Κεφάλαιο ΣΤ΄: Ηγεμονικοί ανταγωνισμοί και κάμψη των ελληνικών πόλεων

(431-362 π.Χ.), (σελ.83-93)

Κεφάλαιο Ζ΄: Η ανάπτυξη της Μακεδονίας (σελ.96-105)

Κεφάλαιο Η΄:  Οι Τέχνες και τα Γράμματα την Κλασική Εποχή (σελ.107-116)

Κεφάλαιο Θ΄:  Ελληνιστικοί και Ρωμαϊκοί Χρόνοι

1. Tα ελληνιστικά βασίλεια  (σελ.118-120)

2. Η κατάσταση στον ελλαδικό χώρο (σελ. 121-122)

3. Το ρωμαϊκό κράτος αποκτά μεγάλη δύναμη (σελ. 123-124)

4. Η υποταγή του ελληνικού κόσμου (σελ. 125-126)

Κεφάλαιο Ι΄:  Από τη Ρώμη στο Βυζάντιο

  1. Η ρωμαϊκή ειρήνη (σελ. 138-139)
  2. 3ος αιώνας μ.Χ. Η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία σε κρίση (σελ. 144-145)
  3. Κωνσταντίνος: Η μεγάλη στροφή (σελ. 146-147)

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Κεφάλαιο Πρώτο: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου (330-717),

Ι. Η μετεξέλιξη του Ρωμαϊκού κράτους

1. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη (σελ. 7-9)

ΙΙ. Εξωτερικά προβλήματα και αναδιοργάνωση του κράτους (σελ. 16-21)

Κεφάλαιο Δεύτερο: Λαοί στον περίγυρο του βυζαντινού κράτους

Ι. Ο Βαλκανικός κόσμος κατά τον Μεσαίωνα

1. Οι Σλάβοι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο  (σελ.23)

2. Οι Βούλγαροι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο (σελ.24-25)

ΙΙ. Ο κόσμος του Ισλάμ κατά την περίοδο του Μεσαίωνα

2. Το εμπόριο και ο πολιτισμός του Ισλάμ (σελ.29-30)

Κεφάλαιο Τρίτο: Περίοδος της μεγάλης ακμής του Βυζαντίου (717-1025)

(σελ.32-51)

Ι. Παγίωση της Βυζαντινής κυριαρχίας στα Βαλκάνια και τη Μ. Ασία

ΙΙ. Κοινωνία και Οικονομία

Κεφάλαιο Τέταρτο: Περίοδος της κρίσης του Βυζαντίου (1025-1453) (σελ.53-68)

Ι. Η εξασθένηση του Βυζαντίου και το Σχίσμα με τη Δύση

ΙΙ. Οι Σταυροφορίες και οι συνέπειές τους για το Βυζάντιο

ΙΙΙ. Ανασύσταση του Βυζαντίου και υποταγή στους Οθωμανούς

Κεφάλαιο Πέμπτο: Ο πολιτισμός του Βυζαντίου (σελ.70-73 και 80-84)

1.Η καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο (σελ.70-73)

4. Εικαστικές Τέχνες και Μουσική (σελ.80-84)

Κεφάλαιο Έκτο: Η μεσαιωνική Ευρώπη (σελ.89-90)

Ι. Η εξέλιξη της Μεσαιωνικής Ευρώπης μετά τη μετανάστευση των λαών (5ος-10ος αι.)

2. Ο Καρλομάγνος και η εποχή του (σελ.89-90)

Κεφάλαιο Έβδομο: Η Ευρώπη στους νεότερους χρόνους (15ος-18ος αι.)

Ι. Οι ανακατατάξεις στη μεταμεσαιωνική ευρωπαϊκή κοινωνία

1. Οι ανακαλύψεις (σελ. 110-112)

2. Αναγέννηση και Ανθρωπισμός (σελ. 113-119)

3. Η θρησκευτική Μεταρρύθμιση (σελ. 120-123)

4. Πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις από το 15ο ως το 18ο αιώνα. (σελ. 124-128)

ΙΙ. Ο Ελληνισμός υπό βενετική και οθωμανική κυριαρχία (σελ. 133-138).

ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Κεφάλαιο πρώτο:  Οι   απαρχές διαμόρφωσης του Νεότερου κόσμου

  • Η εποχή του Διαφωτισμού (σελ.10-13)
  • Η αμερικανική επανάσταση (σελ.14-15)
    • Η έκρηξη και η εξέλιξη της γαλλικής επανάστασης (1789-1794),  (σελ.16-19)

Κεφάλαιο δεύτερο: Η ελληνική επανάσταση του 1821 στο πλαίσιο της ανάδυσης των εθνικών ιδεών και του φιλελευθερισμού στην Ευρώπη

  1. 5. Ο Ελληνισμός από τα μέσα του 18ου αι. έως τις αρχές του 19ου αι. (σελ.23-25)
  2. 6. Τα επαναστατικά κινήματα των ετών 1820-1821 στην Ευρώπη (σελ.26-27)
  3. 7. Η Φιλική Εταιρεία και η κήρυξη της ελληνικής επανάστασης στις παραδουνάβιες ηγεμονίες (σελ.28-29)
  4. 8. Η εξέλιξη της ελληνικής επανάστασης (1821-1827),  (σελ.30-32)
  5. 9. Πρώτες προσπάθειες των επαναστατημένων Ελλήνων για συγκρότηση κράτους (σελ.33-34)
  6. 10. Ελληνική επανάσταση και Ευρώπη (σελ.35-37)

Κεφάλαιο τρίτο: Οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη και στον κόσμο τον 19Ο αιώνα

12. Η ωρίμανση της βιομηχανικής επανάστασης (σελ.41-43)

13. Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της βιομηχανικής επανάστασης (σελ.44-45)

Κεφάλαιο τέταρτο: Το ελληνικό κράτος από την ίδρυσή του έως τις αρχές του 20ου αιώνα (σελ.55-71)

Κεφάλαιο έκτο: Η Ελλάδα από το κίνημα στο Γουδί (1909) έως το τέλος των Βαλκανικών    πολέμων (1913)   (σελ.82-88)

Κεφάλαιο έβδομο: Ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος και η ρωσική επανάσταση (1914 – 1918)  (σελ.89-99)

Κεφάλαιο όγδοο: Ο Μικρασιατικός πόλεμος  (1919-1922) (σελ. 100-110)

Κεφάλαιο ένατο: Η εποχή του Μεσοπολέμου (1919-1939)  (σελ. 111-122)

Κεφάλαιο δέκατο: Ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος και η Ελλάδα (σελ.123-136)

Κεφάλαιο ενδέκατο: Διεθνείς εξελίξεις από το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου έως τα τέλη του 20ου αιώνα

50. Η πολιτική διαίρεση της μεταπολεμικής Ευρώπης (σελ.138-140)

Κεφάλαιο δωδέκατο: Η Ελλάδα από το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου έως τα τέλη του 20ου αιώνα (σελ.150-165)

Κεφάλαιο δέκατο τρίτο: Οι προσπάθειες ενοποίησης της Ευρώπης και η Ελλάδα (σελ.166-170)

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜMΑΤΕΙΑ (ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ)

ΤΑΞΗ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών.

ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Η Ομήρου Οδύσσεια θα διδαχτεί δύο (2) ώρες την εβδομάδα (σε συνεχόμενο δίωρο, εφόσον ο διδάσκων το επιθυμεί) από τον Σεπτέμβριο μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου.

Ενότητες

Διδακτικές ώρες
Εισαγωγή (1,2,3,4,6,7,8)

Το περιεχόμενο των ενοτήτων 5, 9 και 10 ο διδάσκων μπορεί να το αξιοποιήσει κατά τη διδασκαλία του κειμένου όπως εκείνος κρίνει προσφορότερο.

 2
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδίας α

Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας   α 1 -25

 1
Αναλυτική επεξεργασίας ραψωδίας α 26-108 1
-//-           -//            -//-          α 109-173 1
-//-           -//             -//-           α 174-360 2
-//-           -//             -//-           α 361-497 2
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών β, γ, δ, ε 2
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας   ε 50-164 2
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας   ε 165-251 2
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας ε 311-420 2
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδίας  ζ

Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας  ζ 139-259

 3
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών  η, θ, ι, 1
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας ι 240-630 4
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών    κ, λ, μ, ν, ξ ,ο, π 2
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας      π, 185-336 2
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών   ρ, σ, τ, υ, φ, χ 2
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας χ 350-446 2
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδίας ψ

Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας ψ 89-381

 3
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδίας ω

Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας ω 265-377

 2
Γενική θεώρηση της Οδύσσειας 2
Σύνολο προβλεπόμενων ωρών 40

Τα εισαγωγικά σημειώματα των ραψωδιών αποτελούν στοιχεία αναφοράς κατά την επεξεργασία δηλαδή αξιοποιούνται, αλλά δεν απομνημονεύονται και ούτε αποτελούν εξεταστέα ύλη.

Ο διδάσκων φροντίζει να εντάσσει τα επιλεγμένα προς αναλυτική επεξεργασία αποσπάσματα στο πλαίσιο της ραψωδίας στην οποία ανήκουν, αξιοποιώντας τις περιληπτικές αναδιηγήσεις του περιεχομένου των ραψωδιών και ενθαρρύνοντας, κατά την κρίση του και σύμφωνα με τον διαθέσιμο διδακτικό χρόνο, την ανάγνωση ανθολογημένων αποσπασμάτων του εγχειριδίου.

ΗΡΟΔΟΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι Ηροδότου Ιστορίες θα διδαχτούν κανονικά δύο (2) ώρες την εβδομάδα (σε συνεχόμενο δίωρο, εφόσον ο διδάσκων το επιθυμεί) από την 1η Μαρτίου μέχρι τον Μάιο σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών.

Ενότητες

Διδακτικές ώρες
Εισαγωγή, σ. 8-11 1

Βιβλίο πρώτο

Ενότητα 1η: Προοίμιο

Ενότητα 2η: Κροίσος και Σόλων

Η νουβέλα του Άδραστου (ανάγνωση)

Ενότητα 3η: Κροίσος και Κύρος

 5

Βιβλίο δεύτερο

Ενότητα 5η: «Θωμάσια» και «νόμοι» των Αιγυπτίων (ανάγνωση)

Ενότητα 6η:Μνημεία της Αιγύπτου

 2

Βιβλίο τρίτο

Ενότητα 7: Το δαχτυλίδι του Πολυκράτη (ανάγνωση)

Ενότητα 8η: Τα πολιτεύματα

 3

Βιβλίο έκτο

Ενότητα 11: Η μάχη του Μαραθώνα

 2

Βιβλίο έβδομο

Ενότητα 12: Διάλογος Ξέρξη-Δημάρατου

Ενότητα 13: Η μάχη των Θερμοπυλών

 3

Βιβλίο όγδοο

Ενότητα 15: Η ναυμαχία της Σαλαμίνας

 1
Συνολική θεώρηση

 1
Σύνολο προβλεπόμενων ωρών

18 ώρες

ΤΑΞΗ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Θα διδαχτούν κανονικά τα Ομηρικά Έπη: Ιλιάδα και το Ανθολόγιο Αρχαία Ελλάδα. Ο τόπος και οι άνθρωποι σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών.

ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ: ΙΛΙΑΔΑ

Το βιβλίο Ομηρικά Έπη: Ιλιάδα θα διδαχτεί δύο (2) ώρες την εβδομάδα (σε συνεχόμενο δίωρο, εφόσον ο διδάσκων το επιθυμεί) από τον Σεπτέμβριο έως το τέλος Φεβρουαρίου.

Ενότητες

Διδακτικές ώρες
Εισαγωγή 1
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδίας Α

Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας  Α 1-53

 2
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Α 54-306 4
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας  Α 350-431α 2
Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας  Α 494-612 3
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών Β, Γ

Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Γ 121-244

 3
Περιληπτική αναδιήγηση  ραψωδιών Δ, Ε, Ζ

Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Ζ 369-529

 4
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών  Η, Θ, Ι

Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας   Ι 225-431

 4
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών  Κ, Λ, Μ, Ν, Ξ, Ο 2
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδίας Π

Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας  Π 684-867

 3
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών   Ρ, Σ

Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Σ 478-616

 3
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών  Τ, Υ ,Φ, Χ

Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Χ 247-394

 3
Περιληπτική αναδιήγηση ραψωδιών  Ψ, Ω

Αναλυτική επεξεργασία ραψωδίας Ω 468-677

 4
Συνολική θεώρηση 2
Σύνολο προβλεπόμενων ωρών 40

Ο διδάσκων φροντίζει να εντάσσει τα επιλεγμένα προς αναλυτική επεξεργασία αποσπάσματα στο πλαίσιο της ραψωδίας στην οποία ανήκουν, αξιοποιώντας τις περιληπτικές αναδιηγήσεις του περιεχομένου των ραψωδιών και ενθαρρύνοντας, κατά την κρίση του και σύμφωνα με τον διαθέσιμο διδακτικό χρόνο, την ανάγνωση ανθολογημένων αποσπασμάτων του εγχειριδίου.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ. Ο ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

(ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ)

Το βιβλίο Αρχαία Ελλάδα. ο Τόπος και οι Άνθρωποι θα διδαχτεί δύο (2) ώρες την εβδομάδα (σε συνεχόμενο δίωρο, εφόσον ο διδάσκων το επιθυμεί) από τον Μάρτιο έως τον Μάιο.

Ενότητες

Διδακτικές ώρες
Η Αθήνα (επιλογή τουλάχιστον 2 κειμένων κατά την κρίση του καθηγητή) 4
Η Σπάρτη 2
Η Μακεδονία 2
Η Θήβα 2
Η Κόρινθος μετά την καταστροφή 2
Η Αλεξάνδρεια 2
Αθλητισμός και αθλήματα 4
Σύνολο προβλεπόμενων ωρών 18 ώρες

ΤΑΞΗ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

1) ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

Το αντικείμενο θα διδαχτεί δύο (2) ώρες την εβδομάδα (σε συνεχόμενο δίωρο, εφόσον ο διδάσκων επιθυμεί) από τον Σεπτέμβριο έως το τέλος Φεβρουαρίου. Ο διδάσκων επιλέγει ανάμεσα στα βιβλία Δραματική Ποίηση. Ευριπίδη Ελένη και Δραματική Ποίηση. Αριστοφάνη Όρνιθες, σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών.

Δραματική Ποίηση. Ευριπίδη Ελένη

Ως εισαγωγή, από το εγχειρίδιο Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας θα διδαχθούν οι σ. 63-74 και 88-96. Από τις σ. 88-96 θα δοθεί έμφαση στα χαρακτηριστικά του έργου του Ευριπίδη και οι μαθητές θα πρέπει να γνωρίζουν ονομαστικά τα έργα του. Στο περιεχόμενο των σ. 76-87 (Οι μεγάλοι Τραγικοί: Πρόδρομοι, Αισχύλος, Σοφοκλής) να γίνει απλή αναφορά.

Ενότητες

 Διδακτικές ώρες
Εισαγωγή 2
Αναλυτική επεξεργασία Προλόγου (1-191) 4
Αναλυτική επεξεργασία Παρόδου (192-288) 2
Συνοπτική θεώρηση Παρόδου (289-436) 1
Αναλυτική επεξεργασία Α΄ Επεισοδίου (437-575) 3
Αναλυτική επεξεργασία

Επιπαρόδου – Β΄ Επεισοδίου (576-658)

 2
Αναλυτική επεξεργασία Β΄ Επεισοδίου (659-840) 3
Αναλυτική επεξεργασία Β΄ Επεισοδίου (841-941) 2
Αναλυτική επεξεργασία Β΄ Επεισοδίου (942-1139) 3
Αναλυτική επεξεργασία Β΄ Επεισοδίου (1140-1219) 3
Αναλυτική επεξεργασία Α΄ Στασίμου (1220-1285) 1
Αναλυτική επεξεργασία Γ΄ Επεισοδίου (1286-1424) 4
Αναλυτική επεξεργασία Β΄ Στασίμου (1425-1499) 1
Αναλυτική επεξεργασία Δ΄ Επεισοδίου (1500-1592) 2
Συνοπτική θεώρηση Γ΄ Στασίμου (1593-1652) 1
Συνοπτική θεώρηση εξόδου (1653-1778)

Αναλυτική επεξεργασία Εξόδου (1779-1870)

 4
Γενική θεώρηση 2
Σύνολο προβλεπόμενων ωρών 40

Δραματική Ποίηση, Αριστοφάνη Όρνιθες

Από το εγχειρίδιο Δραματική Ποίηση. Αριστοφάνη Όρνιθες ως Εισαγωγή θα διδαχθούν οι σελίδες 10-18. Υποστηρικτικά ο διδάσκων μπορεί να αναφερθεί στα αντίστοιχα κεφάλαια από το εγχειρίδιο Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας.

Ενότητες

 Διδακτικές ώρες
Εισαγωγή 2
Αναλυτική επεξεργασία Προλόγου (1-231) 5
Αναλυτική επεξεργασία Παρόδου (232-487) 5
Αναλυτική επεξεργασία Επιρρηματικού Αγώνα (488-576) 2
Συνοπτική θεώρηση Επιρρηματικού Αγώνα (577-677) 1
Συνοπτική θεώρηση Μεταβατικής σκηνής (678-716) 1
Αναλυτική επεξεργασία Παράβασης (717-794) 2
Συνοπτική θεώρηση Παράβασης (795-842) 1
Αναλυτική επεξεργασία Ιαμβικών σκηνών Ι (843-1106) 4
Συνοπτική θεώρηση Δεύτερης Παράβασης (1107-1168) 1
Συνοπτική θεώρηση Ιαμβικών σκηνών ΙΙ (1169-1397) 1
Αναλυτική επεξεργασία Ιαμβικών σκηνών ΙΙ (1398-1539) 4
Συνοπτική θεώρηση Ιαμβικών σκηνών ΙΙ (1540-1638) 1
Αναλυτική επεξεργασία Ιαμβικών σκηνών ΙΙ (1639-1773) 4
Συνοπτική θεώρηση Ιαμβικών σκηνών ΙΙ (1774-1787) 1
Αναλυτική επεξεργασία Εξόδου (1788-1851) 3
Γενική θεώρηση 2
Σύνολο προβλεπόμενων ωρών 40

2) ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

Το αντικείμενο θα διδαχτεί δύο (2) ώρες την εβδομάδα (εφόσον ο διδάσκων επιθυμεί, σε συνεχόμενο δίωρο) από τον Μάρτιο και μετά (σύνολο 13 ώρες).

Ενότητες Διδακτικές ώρες
Εισαγωγή (1,2,3,4,5,6,8,9)

Η εισαγωγή να διδαχτεί στο πλαίσιο της παρουσίασης του αντικειμένου και του βιβλίου

 2
Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή (1-3), Ενότητα 3 2
Κεφάλαιο 2: Εισαγωγή (1-3), Ενότητα 2, 4 3
Κεφάλαιο 3: Εισαγωγή (1-6) 1
Κεφάλαιο 3: Ενότητες 4, 5 2
Κεφάλαιο 4: Εισαγωγή (2-3) 1
Κεφάλαιο 4: Ενότητες 2,3,5 3
Κεφάλαιο 5: Εισαγωγή (1-6) 1
Κεφάλαιο 5: Ενότητα 2 1
Κεφάλαιο 5: Ενότητα 4 1
Συνολική θεώρηση 1
Σύνολο προβλεπόμενων ωρών 18

Επισημαίνεται ότι οι εισαγωγές στα κεφάλαια θα διδαχθούν ως εισαγωγές στη θεματική των κειμένων και στο μέτρο που είναι χρήσιμες για την ερμηνεία τους. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να διδαχθούν ανεξάρτητα από τα κείμενα ως ιστορία της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. Προκειμένου να διευκρινιστούν συγκεκριμένα σημεία των εισαγωγών, ο διδάσκων, εφόσον το θεωρεί απαραίτητο, μπορεί να διαβάσει κείμενα από το εγχειρίδιο τα οποία δεν προβλέπονται στη διδακτέα ύλη.

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΤΑΞΕΙΣ Α΄ Β΄ Γ΄ Γυμνασίου

  • Τα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Γυμνάσιο διδάσκονται δύο (2) ώρες την εβδομάδα με ελεύθερη επιλογή από το διδάσκοντα. Το δίωρο αυτό, εφόσον το επιθυμεί ο διδάσκων, είναι συνεχόμενο.
  • Στην Α΄ και Β΄ τάξη μπορούν να διδαχτούν 20 περίπου λογοτεχνικά κείμενα (15 για τα εσπερινά) εκ των οποίων δύο ή τρία κείμενα από την ξένη λογοτεχνία.
  • Στην Γ΄ τάξη πρέπει να διδαχτούν κείμενα από όλες τις ιστορικές περιόδους. Όπου υπάρχουν κείμενα της ξένης λογοτεχνίας, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για συγκριτική ανάγνωση.
  • Στην Γ΄ τάξη καλό είναι να γίνει διδακτική αξιοποίηση των εισαγωγικών σημειωμάτων που αφορούν στην ιστορική εξέλιξη της λογοτεχνίας μας. Τα στοιχεία αυτά δεν διδάσκονται ούτε αξιολογούνται αυτόνομα, αλλά πάντοτε σε αναφορά με το διδασκόμενο κείμενο.
  • Σε όλες τις τάξεις οι μαθητές θα πρέπει να ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν τα βιβλία Ιστορία Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και Λεξικό Λογοτεχνικών Όρων. Διευκρινίζεται ότι τα βιβλία αυτά δεν προορίζονται για αυτόνομη διδασκαλία, αλλά έχουν στόχο να λειτουργήσουν συμβουλευτικά και συμπληρωματικά για το μάθημα της λογοτεχνίας στο Γυμνάσιο.
  • Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, εφόσον είναι εφικτό, οι μαθητές θα μπορούσαν να μελετήσουν (2) το πολύ λογοτεχνικά βιβλία, στο πλαίσιο καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας. Επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα αποτελεί μεν κριτήριο αξιολόγησης των μαθητών, ωστόσο τα λογοτεχνικά βιβλία δεν συμπεριλαμβάνονται στην ύλη των εξετάσεων της περιόδου Μαΐου-Ιουνίου.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ (ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ)

Α΄ Τάξη

  • Από τις Ενότητες 1-18 του διδακτικού βιβλίου «Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α΄ Γυμνασίου» των Ν. Μπεζαντάκου, Α. Παπαθωμά κ.ά., έκδ. ΟΕΔΒ, δεν θα διδαχθεί το Α΄ Μέρος (Κείμενο) των Ενοτήτων 5, 8, 9, 16, 17, 18, καθώς και τα αντίστοιχα παράλληλα Κείμενα του Επιμέτρου. Το Β΄ και Γ΄ Μέρος όλων των Ενοτήτων (1-18) θα διδαχθεί κανονικά.

Β΄ Τάξη

  • Από τις Ενότητες 1-18 του διδακτικού βιβλίου «Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου» των Α. Παπαθωμά, Μ. Γαλάνη κ.ά., έκδ. ΟΕΔΒ, δεν θα διδαχθούν τα εξής:   α) Ενότητα 4η, 6η, 8η, 10η, 18η: Α΄ Μέρος (Κείμενο και παράλληλα Κείμενα του Επιμέτρου). β) Ενότητα 14η: Β΄2 Μέρος (Ετυμολογικά).  γ) Ενότητα 16η: Α΄ Μέρος (Κείμενο και παράλληλο Κείμενο του Επιμέτρου) και Β΄1, 2 Μέρος (Λεξιλογικά και Ετυμολογικά).  δ) Ενότητα 17η: Β΄1, 2 Μέρος (Λεξιλογικά και Ετυμολογικά). Η υπόλοιπη ύλη του βιβλίου θα διδαχθεί κανονικά.

Γ΄ Τάξη

  • Από τις Ενότητες 1-12 του διδακτικού βιβλίου «Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου» των Ν. Μπεζαντάκου, Β. Χαραλαμπάκου κ.ά., έκδ. ΟΕΔΒ, δεν θα διδαχθεί το Α΄ Μέρος (Κείμενο και παράλληλα Κείμενα του Επιμέτρου) των Ενοτήτων 5, 7, 10, 12. Το Β΄ και Γ΄ Μέρος όλων των Ενοτήτων (1-12) θα διδαχθεί κανονικά.
  • Η διδακτέα ύλη από το βιβλίο «Αρριανού Αλεξάνδρου Ανάβαση» Γ΄ Γυμνασίου των Ν. Μπούρα, Κ. Ναστούλη, Α. Σακελλαρίου, έκδ. ΟΕΔΒ, (κατά το 3ο τρίμηνο: Μάρτιος-Μάιος) ορίζεται ως ακολούθως:

  1. i.    Εισαγωγή: Τα κεφάλαια Ι, ΙΙ, ΙΙΙ, V, VΙΙΙ θα διδαχθούν κανονικά. Τα κεφάλαια IV, VI, VII δεν θα διδαχθούν.
  2. ii.    Κείμενο: Από το Α΄ Βιβλίο θα διδαχθούν τα κεφάλαια: 13,3-7, 15, 3-8,  16, 4-7. Από το Β΄ Βιβλίο θα διδαχθεί το κεφάλαιο 4, 9-11. Από το Ε΄ Βιβλίο θα διδαχθεί το κεφάλαιο 19, 1-3. Από το Ζ΄ Βιβλίο τα κεφάλαια: 28-30. Τα υπόλοιπα κεφάλαια δεν θα διδαχθούν.

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Στη διδακτέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας περιλαμβάνονται τα εγχειρίδια Νεοελληνική Γλώσσα, Βιβλίο Μαθητή και Τετράδιο Εργασιών Α΄, Β΄ & Γ΄ τάξεων Γυμνασίου.

Για κάθε ενότητα των εγχειριδίων της Νεοελληνικής Γλώσσας, συμπληρωματικά προς το ΔΕΠΠΣ, το ΑΠΣ Νεοελληνικής Γλώσσας (ΦΕΚ/303, τ. β΄/13-03-2003, σελ. 3778-3794) και προς τις διδακτικές προτάσεις που περιλαμβάνονται στα Βιβλία Εκπαιδευτικού Α΄, Β΄ & Γ΄ τάξεων Γυμνασίου, προτείνονται τα εξής:

  • Ο ενδεικτικός χρόνος για τη χρονική κάλυψη της γλωσσικής διδασκαλίας, σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στο Ωρολόγιο Πρόγραμμα και το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Γυμνασίου.
  • Η συνοπτική διδασκαλία ορισμένων τμημάτων των εγχειριδίων, εφόσον υπάρχουν χρονικοί περιορισμοί, ή η παράλειψή τους, εφόσον ο διδακτικός χρόνος δεν επαρκεί.
  • Η διδασκαλία ορισμένων γραμματικών φαινομένων και των συναφών με αυτά δραστηριοτήτων, σύμφωνα με τη Γραμματική.
  • Σημεία που αφορούν την εξοικείωση των μαθητών με τα κειμενικά είδη και την ανάπτυξη δεξιοτήτων στο γραπτό και προφορικό λόγο.

Σημειώνεται ότι οι διδάσκοντες/διδάσκουσες, στο πλαίσιο της υλοποίησης των εκάστοτε διδακτικών στόχων και του διαθέσιμου διδακτικού χρόνου, μπορούν να χρησιμοποιούν κατά περίπτωση κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό (κείμενα, δραστηριότητες κ.ά.) και από άλλες πηγές, με σκοπό την εμπέδωση των γραμματικών φαινομένων, την περαιτέρω εξοικείωση των μαθητών/μαθητριών με ποικίλα κειμενικά είδη και την καλλιέργεια της ικανότητάς τους να κατανοούν και να παράγουν επιτυχώς προφορικό και γραπτό λόγο.

Α΄ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Σύνολο: 65 διδακτικές ώρες

1η ΕΝΟΤΗΤΑ

Οι πρώτες μέρες σε ένα νέο σχολείο
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
10-12 A. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται οι ερωτήσεις κατανόησης των κειμένων να αξιοποιηθούν κατ’ επιλογήν από το διδάσκοντα.

2. Σκόπιμο είναι να δοθούν ορισμένες προκαταρκτικές διευκρινίσεις για τον τρόπο με τον οποίο οι συνθήκες και ο κώδικας επικοινωνίας επηρεάζουν τη διαμόρφωση του μηνύματος.

3. Από τα κείμενα 6 και 7 (σ. 18-19) προτείνεται να διδαχτεί μόνο το ένα.

4. Προτείνεται να δοθούν απλές οδηγίες για τη σωστή χρήση των σημείων στίξης, ιδιαίτερα του κόμματος και της τελείας.

5. Κατά τη διδασκαλία των προτάσεων σκόπιμο κρίνεται να τονιστεί η διάκρισή τους σε απλές, ελλειπτικές και επαυξημένες [Γ1].
12 B. Επικοινωνία
12 -15 B1. Παράγοντες της επικοινωνίας
15-17 Β2. Κώδικες επικοινωνίας
17 Γ. Είδη προτάσεων
17-19 Γ1. Είδη προτάσεων ανάλογα με τα συστατικά τους
19-21 Γ2. Είδη προτάσεων, σημασίες τους και σημεία στίξης
22 Δ. Λεξιλόγιο ενότητας
23 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
24 Διαθεματική εργασία

2η ΕΝΟΤΗΤΑ

Επικοινωνία στο σχολείο
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 5 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
26-28 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να δοθεί έμφαση στη διάκριση προφορικού [Β1] και γραπτού λόγου [Β2].

2. Η άσκηση 1 της υποενότητας Β1, σ. 28, να μη διδαχτεί, αν δεν υπάρχει δυνατότητα μαγνητοφώνησης του γραπτού κειμένου 1, σ. 26.

3. Από τα κείμενα 14 και 15, σ. 34-35 [Γ], μπορεί να επιλεγεί μόνο το ένα.

4. Σκόπιμο είναι να τονιστεί η σχέση ανάμεσα στις ευρύτερες περιστάσεις επικοινωνίας και τα φαινόμενα γλωσσικής ποικιλίας.

5. Προτείνεται να δοθεί έμφαση στη διδασκαλία της παραγράφου [Γ] και ιδιαίτερα:

  • στον τρόπο ανάπτυξης της παραγράφου και την αναγνώριση των δομικών στοιχείων της
  • στην αξιοποίηση των γνώσεων για την παράγραφο κατά την σύνταξη διαφορετικών ειδών κειμένων και
  • στο ρόλο των συνδετικών λέξεων για τη συνοχή της παραγράφου.
28 Β. Είδη προφορικού και γραπτού λόγου
28 Β1. Προφορικός λόγος
29-31 Β2. Γραπτός λόγος
31-33 Β3. Γλωσσική ποικιλία – Mέσο και περίσταση επικοινωνίας
34-35 Γ. Η Παράγραφος
36 Δ. Λεξιλόγιο ενότητας
37 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
38 Διαθεματική εργασία

3η ΕΝΟΤΗΤΑ

Ταξίδι στον κόσμο της φύσης
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 8 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
40-42 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Τα κείμενα της ενότητας και οι ερωτήσεις κατανόησης των κειμένων μπορούν να αξιοποιηθούν κατ’ επιλογήν από το διδάσκοντα λόγω πληθώρας ύλης της ενότητας.

2. Προτείνεται στην ενότητα αυτή ο διδάσκων να παρουσιάσει με οικονομία χρόνου και περιληπτικά τα βασικότερα από τα χαρακτηριστικά των κειμενικών τύπων με αντιπροσωπευτικά κειμενικά παραδείγματα από το βιβλίο ή άλλες πηγές. Σημειώνεται ότι καθένας από τους κειμενικούς τύπους παρουσιάζεται εκτενώς και σε άλλες ενότητες των σχολικών εγχειριδίων.

3. Να δοθεί έμφαση στη διδασκαλία της περίληψης κειμένου, σ. 48 [Γ1].

4. Συνιστάται να προσεχτεί η διδασκαλία της έννοιας της πολυτροπικότητας [E], εφόσον οι μαθητές γενικότερα δεν είναι εξοικειωμένοι με αυτή.

5. Από τις δραστηριότητες του «Διαβάζω και γράφω» (σ. 55) προτείνεται να γίνει επιλογή μεταξύ των 1, 3 και 4 [Δ1].
43 Β. Περιγραφή
43 Β1. Στοιχεία περιγραφής
44-45 Β2. Είδη περιγραφής
46 Β3. Λεξιλόγιο περιγραφής
47 Γ. Αφήγηση
47-48 Γ1. Στοιχεία αφήγησης
48 Γ1. Περίληψη
49-50 Γ2. Είδη αφήγησης
50 Γ3. Λεξιλόγιο αφηγηματικών κειμένων
52 Δ. Επιχειρηματολογία
52-55 Δ1. Στοιχεία επιχειρήματος και μελέτη επιχειρημάτων
55 Δ2. Λεξιλόγιο επιχειρηματολογίας
56-57 Ε. Πολυτροπικότητα
58 Διαθεματική εργασία

4η ΕΝΟΤΗΤΑ

Φροντίζω για τη διατροφή και την υγεία μου
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 9 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
60-62 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Να γίνει επιλογή μεταξύ των κειμένων που θα διδαχθούν και των ερωτήσεων κατανόησης που θα αξιοποιηθούν, λόγω πληθώρας ύλης της ενότητας.

2. Εφόσον υπάρχει χρονικός περιορισμός, μία ή περισσότερες από τις υποενότητες Β1, Β2 Γ2 και Ε μπορούν να διδαχθούν με συντομία.

3. Στο παράδειγμα «Το 1 στα 10 Ελληνόπουλα είναι παχύσαρκο» της σ. 65 [Β2] να προστεθεί μετά το επίθετο παχύσαρκο η λέξη παιδί, ώστε να υπάρχει συμφωνία με τα αναφερόμενα στη σ. 63 για την ονοματική φράση [Β1].

4. Ως προς την κλίση ουσιαστικών και επιθέτων [Γ]:

  • Να αναφερθεί ότι σύμφωνα με τη Γραμματική τα ουσιαστικά διακρίνονται: α) σε αρσενικά, θηλυκά και ουδέτερα και β) σε ισοσύλλαβα και ανισοσύλλαβα.
  • Να διευκρινιστεί ότι η διάκριση σε δικατάληκτα και τρικατάληκτα είναι επίσης ένας τρόπος περιγραφής των ουσιαστικών που υιοθετούν ορισμένες γραμματικές.
  • Kατά τη διδασκαλία των κλιτικών πινάκων να αναφερθούν επιπρόσθετα και οι τύποι της κλητικής.
  • Για τα ουσιαστικά και τα επίθετα που εμφανίζουν ιδιαιτερότητες στην κλίση είναι δυνατό να αξιοποιηθούν οι αντίστοιχες ενότητες της Γραμματικής.

5. Ως προς την παραγωγή και τη σύνθεση [Δ]:

  • Να αναφερθεί ότι σύμφωνα με τη Γραμματική οι λέξεις που αρχίζουν με πρόθημα θεωρούνται σύνθετες και ότι παράγωγες θεωρούνται μόνο οι λέξεις που σχηματίζονται με παραγωγικές καταλήξεις (επιθήματα).
  • Να διευκρινιστεί στους μαθητές ότι ορισμένες γραμματικές κατατάσσουν στις παράγωγες λέξεις και εκείνες που αρχίζουν με πρόθημα.
  • Εφόσον υλοποιηθούν οι σχετικές δραστηριότητες στις σ. 74-75 και 80 του εγχειριδίου [Δ], καθώς και στις σ. 43-44, 48-49 και 55 του Τετραδίου Εργασιών της Α΄ Τάξης, να προσαρμοστούν σύμφωνα με τη Γραμματική.
  • Eφιστάται γενικότερα η προσοχή των διδασκόντων στην ανάγκη να προσαρμοστεί στο σύνολο του εγχειριδίου η διδασκαλία της παραγωγής και της σύνθεσης σύμφωνα με την ισχύουσα γραμματική.
63 Β. Ονοματική φράση – Eπιθετικός προσδιορισμός
63-64 Β1. Τι είναι ονοματική φράση και ποια η λειτουργία της στην πρόταση
65-68 Β2. Επιθετικός προσδιορισμός
68 Γ. Κλίση ουσιαστικών και επιθέτων
68-72 Γ1. Κλίση ουσιαστικών
72-74 Γ2. Κλίση επιθέτων
74-76 Δ. Παραγωγή και σύνθεση
77 Ε. Στοιχεία που συνοδεύουν τον προφορικό λόγο
78 ΣΤ. Λεξιλόγιο
78-79 Ζ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
79 Διαθεματική εργασία

5η ΕΝΟΤΗΤΑ

Γνωρίζω το μαγικό κόσμο του θεάτρου και του κινηματογράφου
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 9 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
82-84 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Τα κείμενα της ενότητας και οι ερωτήσεις κατανόησης των κειμένων προτείνεται να αξιοποιηθούν κατ’ οικονομία από το διδάσκοντα, π.χ. από τα τρία εισαγωγικά κείμενα μπορούν να επιλεγούν ένα ή δύο.

2. Κατά τη διδασκαλία του ρήματος να τονιστούν:

  • η διάκριση ανάμεσα στις φωνές (μορφολογία) και τις διαθέσεις (σημασιολογία) [Β2.2., Β2.3],
  • οι χρόνοι του ρήματος και το ποιον ενέργειας [Β2.4.]
  • να τονιστεί η σπουδαιότητα του ρήματος για τα αφηγηματικού τύπου κείμενα και να δοθούν παραδείγματα αξιοποίησης των ρηματικών χρόνων στα αφηγηματικά κειμενικά είδη (προφορικά/γραπτά, ιστορικές αφηγήσεις, αφηγήσεις συμβάντων κ.λ.π).

3. Να διευκρινιστεί στους μαθητές ότι ο παρακείμενος ανήκει στη χρονική βαθμίδα του παρόντος και να προσαρμοστεί ο σχετικός πίνακας της σ. 91 [Β2.4.], σύμφωνα και με τα διαλαμβανόμενα στη σ. 35 του εγχειριδίου της Β΄ τάξης.

4. H υποενότητα B3, «Παράγωγα ρήματα», να προσαρμοστεί και να διδαχτεί σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην προηγούμενη ενότητα για την παραγωγή και τη σύνθεση.

5. Εφόσον υπάρχει χρονικός περιορισμός, προτείνεται η υποενότητα Ε, «Το ρήμα στην αφήγηση», να διδαχτεί συνοπτικά.
84 Β. Το ρήμα
84-85 Β1. Ο ρόλος και η λειτουργία του
85 Β2. Οι μορφές του ρήματος.
85 Β2.1. Πρόσωπο και αριθμός
86-87 Β2.2. Συζυγίες και φωνές
87-88 Β2.3. Διαθέσεις του ρήματος
89-91 Β2.4. Χρόνοι του ρήματος και ποιον ενέργειας
91-92 Β3. Συνδετικά ρήματα
92-93 Γ. Παράγωγα ρήματα
93 Δ. Λεξιλόγιο
94-95 Ε. Το ρήμα στην αφήγηση
95-97 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
97 Διαθεματική εργασία

6η ΕΝΟΤΗΤΑ

Δημιουργικές δραστηριότητες στη ζωή μου
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
100-3 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να γίνει επιλογή μεταξύ των διδακτέων κειμένων, ιδιαίτερα των εισαγωγικών (1 έως 4).

2. Να δοθεί έμφαση κυρίως στη διδασκαλία της χρήσης των πτώσεων του ουσιαστικού και στον ετερόπτωτο προσδιορισμό σε γενική [Β1, Β2].

3. Επίσης, να δοθεί έμφαση στην αναγνώριση των μερών της παραγράφου, με παραδείγματα από διαφορετικά κειμενικά είδη καθώς και στη σύνταξη πλαγιότιτλων [Δ].

4. Ως προς την παραγωγή ουσιαστικών [Γ]:

  • Η επισήμανση στο «Έμαθα ότι» (σ. 107) [Γ] «Νέα ουσιαστικά παράγονται και με τη χρήση προθημάτων…», προτείνεται να προσαρμοστεί και να διδαχτεί σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην 4η ενότητα πιο πάνω για την παραγωγή και τη σύνθεση.
  • Η άσκηση 2 στο «Ακούω και μιλώ» (σ. 106) [Γ] και η άσκηση 1 της σ. 108 [Ε] να προσαρμοστούν ώστε να περιλαμβάνουν μόνο λέξεις με παραγωγικές καταλήξεις.
103 Β. Λειτουργίες – Xρήσεις των πτώσεων του ουσιαστικού
103 Β1. Oι πτώσεις ως δείκτες για τη σχέση ουσιαστικού και ρήματος
104-6 Β2. Oι πτώσεις ως δείκτες για τη σχέση ουσιαστικού και ουσιαστικού
106-7 Γ. Παράγωγα ουσιαστικά
107-8 Δ. Παράγραφος – Πλαγιότιτλοι
108-9 Ε. Λεξιλόγιο
109-10 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
110 Διαθεματική εργασία

7η ΕΝΟΤΗΤΑ

Ο κόσμος μέσα από την οθόνη – εικόνα
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 4 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
112-115 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να διδαχτούν κατ’ επιλογήν ορισμένα μόνο από τα εισαγωγικά κείμενα (1-2 από τα 4) λόγω των χρονικών περιορισμών της ενότητας.

2. Σε ό,τι αφορά τα άρθρα [B], προτείνεται να δοθεί έμφαση στη σημασιακή διάκριση μεταξύ οριστικού και αόριστου άρθρου.

3. Eπίσης, συνιστάται να δοθεί έμφαση στη διδασκαλία της περιγραφής [Δ] με τη χρησιμοποίηση περιγραφικών κειμένων διαφορετικής προέλευσης και είδους και με έμφαση στις λεξικογραμματικές επιλογές (χρήση επιθέτων, ουσιαστικών, ρηματικών χρόνων κ.λπ).
115-117 Β. Οριστικό και αόριστο άρθρο – Άρθρο – Κλίση των άρθρων
117-118 Γ. Παράγωγα επίθετα
118-120 Δ. Περιγραφή
120 Ε. Λεξιλόγιο
121 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
122 Διαθεματική εργασία

8η ΕΝΟΤΗΤΑ

Αθλητισμός και Ολυμπιακοί Αγώνες. Παρακολουθώ και συμμετέχω
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 7 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
124-126 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να διδαχτούν ορισμένα μόνο από τα εισαγωγικά κείμενα (1-2 από τα 4).

2. Συνιστάται να τονιστεί στη διδασκαλία η διάκριση μεταξύ κύριων και δευτερευουσών προτάσεων και να δοθεί έμφαση στην παρατακτική σύνδεση προτάσεων – περιόδων και το ασύνδετο σχήμα [Β2, Β3].

3. Σκόπιμο είναι να επισημανθεί κατά τη διδασκαλία η στίξη (κόμματα) ή η απουσία της στις συναφείς συντάξεις.

4. Για την εμπέδωση της διδασκαλίας της υποενότητας Γ, «Aφήγηση», προτείνεται να χρησιμοποιηθούν παραδείγματα από διαφορετικά κειμενικά είδη του γραπτού λόγου (λογοτεχνικά κείμενα, κείμενα από τον τύπο και το διαδίκτυο κ.λπ) και να δοθεί έμφαση στα δομικά στοιχεία και τις λεξικογραμματικές επιλογές που διαφοροποιούν τα κειμενικά παραδείγματα.
127 Β. Παρατακτική σύνδεση – Ασύνδετο σχήμα
127 Β1. Περίοδοι λόγου – Kύριες και δευτερεύουσες προτάσεις
128-130 Β2. Παρατακτική σύνδεση προτάσεων – περιόδων
130-131 Β3. Ασύνδετο σχήμα
131-133 Γ. Αφήγηση
133-135 Δ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
136 Διαθεματική εργασία

9η ΕΝΟΤΗΤΑ

Ανακαλύπτω τη μαγεία της γνώσης
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 4 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
138-141 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Τα κείμενα της ενότητας αυτής και οι ερωτήσεις κατανόησης των κειμένων μπορούν να αξιοποιηθούν κατ’ επιλογήν από το διδάσκοντα.

2. Για τη διδασκαλία του συνταγματικού και του παραδειγματικού άξονα [Β, Γ] οι διδάσκοντες καλούνται να ανατρέξουν στο θεωρητικό και το διδακτικό μέρος του Βιβλίου Εκπαιδευτικού (σ. 103-108).

3. Οι διδάσκοντες να επιλέξουν από τις δραστηριότητες του εγχειριδίου και του Τετραδίου Εργασιών τις καταλληλότερες για το επίπεδο των μαθητών τους.
141-142 Β. Συνταγματικός άξονας
142-144 Γ. Παραδειγματικός άξονας
145-146 Δ. Λεξιλόγιο
146-148 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
148 Διαθεματική εργασία

10η ΕΝΟΤΗΤΑ

Γνωρίζω τον τόπο μου και τον πολιτισμό του
ΣΕΛ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 7 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
150-153 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Τα κείμενα της ενότητας μπορούν να αξιοποιηθούν κατ’ οικονομία από το διδάσκοντα.

2. Προτείνεται να δοθεί έμφαση στην υποτακτική σύνδεση των προτάσεων [Β2] και τον βαθμό αξιοποίησης της σε ποικίλα κειμενικά είδη (π.χ. προφορικές συζητήσεις έναντι επιστημονικών κειμένων), καθώς και στη χρήση των λεξικών [Δ].

3. Επίσης, να τονιστεί η χρήση ή η απουσία κόμματος στην υποτακτική σύνδεση (σ. 156).

4. Μαζί με τα σημεία στίξης που αναφέρονται στη σ. 158 να διδαχτεί και το Θαυμαστικό.

5. Σε ό,τι αφορά στη χρήση λεξικών [Δ], προτείνεται να αξιοποιηθεί κυρίως το Ερμηνευτικό λεξικό της Νέας Ελληνικής του Γυμνασίου.
153 Β .Υποτακτική σύνδεση των προτάσεων
153-154 Β1. Δευτερεύουσες προτάσεις
155 Β2. Υποτακτική σύνδεση προτάσεων
155-156 Β3. Η στίξη στην υποτακτική σύνδεση
156-158 Γ. Σημεία στίξης
159 Δ. Χρήση λεξικών
160 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
161 Διαθεματική εργασία

Β΄ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Σύνολο: 52 ώρες

1η ΕΝΟΤΗΤΑ

Από τον τόπο μου σ’ όλη την Ελλάδα
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 7 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
10-14 A. Εισαγωγικά κείμενα 1. Τα κείμενα της ενότητας μπορούν να αξιοποιηθούν κατ’ οικονομία από το διδάσκοντα.

2. Η παράλειψη του υποκειμένου [B1] και η συμφωνία υποκειμένου – ρήματος [Β2] μπορούν να διδαχτούν περιληπτικά, εφόσον υπάρχει χρονικός περιορισμός.

3. Ως προς τα αχώριστα μόρια [Γ]:

  • Να αναφερθεί ότι σύμφωνα με τη Γραμματική οι λέξεις που αρχίζουν με αχώριστα μόρια-προθήματα θεωρούνται σύνθετες και όχι παράγωγες και ότι στην περίπτωση αυτή το μόριο είναι το α΄ συνθετικό.
  • Πρέπει να διευκρινιστεί όμως στους μαθητές ότι σύμφωνα με ορισμένες γραμματικές οι λέξεις που αρχίζουν με αχώριστο μόριο κατατάσσονται στις παράγωγες λέξεις.
  • O πίνακας της σ. 18 να συμπληρωθεί με τα λόγια αχώριστα μόρια ανα-, απο-, κατα-, προσ-.
  • Εφόσον υλοποιηθούν η άσκηση 2 της σ. 24 [Ε] του εγχειριδίου και οι ασκήσεις 1, 1α της σ. 12 και 1γ των σ. 12-13 του Τετραδίου Εργασιών, να προσαρμοστεί η διατύπωσή τους σύμφωνα με την ισχύουσα Γραμματική.
  • Γενικότερα, συνιστάται να προσαρμοστεί στο σύνολο του εγχειριδίου και του συναφούς Τετραδίου Εργασιών η διδασκαλία των αχώριστων μορίων σύμφωνα με την ισχύουσα γραμματική.

4. Η διδασκαλία των τρόπων ανάπτυξης παραγράφου σκόπιμο είναι να συσχετιστεί με τη λειτουργία και την αξιοποίηση τους στο πλαίσιο διαφορετικών κειμενικών ειδών.

5. Η υποενότητα «Άλλοι τρόποι ανάπτυξης παραγράφου» [Δ2] μπορεί να διδαχτεί συνοπτικά, αν υπάρχει έλλειψη χρόνου.
15 B. Το υποκείμενο
15 -16 Β1. Οι μορφές του υποκειμένου
16-17 B2. Συμφωνία υποκειμένου – ρήματος
17-19 Γ. Παραγωγή με αχώριστα μόρια
17 Δ. Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου
19-20 Δ1. Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου
21-23 Δ2. Άλλοι τρόποι ανάπτυξης παραγράφου
24 Ε. Λεξιλόγιο ενότητας
25 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
25 Διαθεματική εργασία

2η ΕΝΟΤΗΤΑ

Ζούμε με την οικογένεια
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
28-31 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Από τα κείμενα 1 έως 4 μπορούν να επιλεγούν τα καταλληλότερα για τους σκοπούς της διδασκαλίας.

2. Κατά τη διδασκαλία της υποενότητας Β:

  • να τονιστούν οι βασικές σημασίες των εγκλίσεων (οριστική: δηλώνει το πραγματικό· υποτακτική: το ενδεχόμενο ή το επιθυμητό· προστακτική: την προσταγή, την προτροπή ή την απαγόρευση).
  • να γίνει αναφορά στους χρόνους στους οποίους εμφανίζεται κάθε έγκλιση,
  • να αναφερθεί στους μαθητές ότι το μη συνοπτικό ποιόν ενέργειας ονομάζεται και εξακολουθητικό και ότι το συνοπτικό ονομάζεται και στιγμιαίο.

3. H υποενότητα Γ2, «Η μορφή των συνθέτων: το συνδετικό φωνήεν», αν υπάρχει έλλειψη χρόνου, μπορεί να διδαχτεί περιληπτικά.

4. Να δοθεί έμφαση στη σύνταξη περίληψης από πλαγιότιτλους [Δ]. Σκόπιμο είναι να υπογραμμιστεί η χρησιμότητα της περίληψης σε διαφορετικά κειμενικά είδη στα οποία αυτή ενσωματώνεται (π.χ. σε αναδιηγήσεις συμβάντων γενικά, σε δημοσιογραφικά άρθρα κ.ά.)
32 Β. Εγκλίσεις – Χρόνοι
32-33 Β1. Εγκλίσεις στις ανεξάρτητες προτάσεις
33-36 Β2. Χρόνοι του ρήματος
37 Γ. Τα είδη των συνθέτων
37-38 Γ1. Τα είδη των συνθέτων
38 Γ2. Η μορφή των συνθέτων: το συνδετικό φωνήεν
39 Δ. Περίληψη κειμένου – Πλαγιότιτλοι
40 Ε. Λεξιλόγιο ενότητας
41 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
42 Διαθεματική εργασία

3η ΕΝΟΤΗΤΑ

Φίλοι για πάντα
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
44-47 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Από τα εισαγωγικά κείμενα 1 έως 4 προτείνεται να διδαχτούν κατ’ επιλογήν, εφόσον υπάρχει χρονικός περιορισμός, δύο έως τρία.

2. Να υπογραμμιστεί ότι οι φωνές δεν είναι φορείς σημασίας, σε αντίθεση με τις διαθέσεις (4η ενότητα).

3. Για να αποκτήσουν εποπτεία των ρηματικών κλίσεων, είναι σκόπιμο οι μαθητές να ανατρέξουν στη Γραμματική.

4. Προτείνεται να τονιστεί με τα κατάλληλα παραδείγματα ότι το α΄ συνθετικό των λέξεων μπορεί να ανήκει σχεδόν σε κάθε μέρος του λόγου.
48 Β. Ενεργητική και παθητική φωνή – Συζυγίες
48-49 Β1. Ενεργητική και παθητική φωνή
50-51 Β2. Συζυγίες
51-53 Γ. Το Α’ συνθετικό
54 Δ. Λεξιλόγιο
55 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
56 Διαθεματική εργασία

4η ΕΝΟΤΗΤΑ

Το σχολείο στο χρόνο
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
58-61 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Εφόσον υπάρχει χρονικός περιορισμός, προτείνεται να διδαχτούν κατ’ επιλογήν ορισμένα μόνο από τα εισαγωγικά κείμενα (1-4).

2. Στις διαθέσεις του ρήματος [Β1] να δοθούν μερικά παραδείγματα μετατροπής της ενεργητικής σύνταξης σε παθητική. Προτείνεται να χρησιμοποιηθεί για το σκοπό αυτό και η άσκηση 2, σ. 35, του Τετραδίου Εργασιών.

3. Ο πίνακας της σ. 63 για τις ρηματικές διαθέσεις μπορεί να μη διδαχτεί.

4. Προτείνεται να δοθεί έμφαση στις μορφές του αντικειμένου και τη διάκριση μεταξύ άμεσου και έμμεσου αντικειμένου [B3]. H διάκριση μονόπτωτα – δίπτωτα ρήματα μπορεί να διδαχτεί συνοπτικά.

5. Τα φαινόμενα κοινωνικής συνοχής προτείνεται να εξεταστούν και συγκριτικά σε παραδείγματα από διαφορετικά κειμενικά είδη.
62 Β. Διαθέσεις του ρήματος – Μεταβατικά και αμετάβατα ρήματα – Αντικείμενο
62-63 Β1. Διαθέσεις του ρήματος
64-65 Β2. Μεταβατικά και αμετάβατα ρήματα
65-68 Β3. Αντικείμενο – Mονόπτωτα και δίπτωτα ρήματα
69 Γ. Συνοχή ευρύτερου κειμένου
70 Δ. Λεξιλόγιο
71 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
72 Διαθεματική εργασία

5η ΕΝΟΤΗΤΑ

Συζητώντας για την εργασία και το επάγγελμα
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 5 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
74-77 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Να διδαχτούν κατ’ επιλογήν ορισμένα από τα κείμενα 1 έως 4 και 6 έως 8.

2. Προτείνεται να περιγραφεί ο σχηματισμός των παραθετικών των επιρρημάτων, συμπληρωματικά προς τα αναφερόμενα στην υποενότητα B1, με αξιοποίηση και του σχετικού υλικού από το εγχειρίδιο Γραμματικής.

3. Οι διάφοροι τρόποι εκφοράς του β΄ όρου σύγκρισης (σ. 80) μπορούν να αναφερθούν συνοπτικά αν υπάρχει έλλειψη χρόνου.

4. Η επισήμανση «Το αρχικό -ο γίνεται -ω όταν οι λέξεις γίνονται β΄ συνθετικά ή παράγουν λέξεις με αχώριστα μόρια», που περιλαμβάνεται στο «Μαθαίνω για το β΄ συνθετικό» (σ. 83), να προσαρμοστεί σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω (1η ενότητα) για τα αχώριστα μόρια.

5. Η διδασκαλία της περιγραφής και της αφήγησης σκόπιμο είναι να εστιασθεί στα στοιχεία δομής και τις διαφορές μεταξύ διαφορετικών κειμενικών ειδών που ανήκουν στον ένα ή στον άλλον από αυτούς τους δύο κειμενικούς τύπους.
77 Β. Οι βαθμοί των επιθέτων – H σύγκριση
77-80 Β1. Οι βαθμοί των επιθέτων και των επιρρημάτων
80-81 Β2. Η σύγκριση
81-83 Γ. Β’ συνθετικό
83-84 Δ. Οργάνωση και συνοχή της περιγραφής και της αφήγησης
85 Ε. Λεξιλόγιο
86 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
86 Διαθεματική εργασία

6η ΕΝΟΤΗΤΑ

Παρακολουθώ, ενημερώνομαι και ψυχαγωγούμαι από διάφορες πηγές
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 5 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
88-90 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να αξιοποιηθεί το βιβλίο της Γραμματικής για την κλίση των αντωνυμιών.

2. H διδακτική προτεραιότητα προτείνεται να δοθεί στους αδύνατους τύπους των προσωπικών αντωνυμιών και στον κειμενικό ρόλο των ισχυρών τύπων τους (έμφαση και αντιδιαστολή).

3. Σε ό,τι αφορά τα άλλα είδη αντωνυμιών η διδασκαλία μπορεί να επικεντρωθεί κυρίως στους συντακτικούς τους ρόλους.
90 Β. Οι αντωνυμίες
90-91 Β1. Οι αντωνυμίες
91-92 Β2. Οι προσωπικές αντωνυμίες
92-93 Β3. Οι άλλες αντωνυμίες
94-95 Γ. Ετυμολογικές οικογένειες λέξεων
95 Δ. Λεξιλόγιο
96-97 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
98 Διαθεματική εργασία

7η ΕΝΟΤΗΤΑ

Βιώνοντας προβλήματα της καθημερινής ζωής
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 5 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
100-104 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται, εφόσον υπάρχει χρονικός περιορισμός, από τα κείμενα της ενότητας να επιλεγούν τα καταλληλότερα για τους σκοπούς της διδασκαλίας.

2.Κατά τη διδασκαλία των επιρρηματικών προσδιορισμών προτείνεται να δοθεί η έμφαση στα κυριότερα από τα είδη τους και στις συχνότερες από τις σημασίες τους.

3. Για τη διδασκαλία συνδετικών λέξεων και φράσεων [Δ] και τις σχετικές δραστηριότητες, προτείνεται να καταρτιστούν και να χρησιμοποιηθούν κατάλογοι με ανάλογους όρους. Επίσης συνίσταται να χρησιμοποιηθούν παραδείγματα από ποικίλα κειμενικά είδη και οι μαθητές να αναγνωρίσουν σε αυτά τις διαφορετικές χρήσεις (ή την απουσία) των συνδετικών λέξεων.
104-106 Β. Τα είδη των επιρρηματικών προσδιορισμών
107-108 Γ. Παράγωγα επιρρήματα
109 Δ. Οι συνδετικές λέξεις και φράσεις
110-111 Ε. Λεξιλόγιο
112-113 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
113 Διαθεματική εργασία

8η ΕΝΟΤΗΤΑ

Συζητώντας για σύγχρονα κοινωνικά θέματα
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 7 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
116-119 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να γίνει επιλογή μεταξύ των διδακτέων κειμένων της ενότητας.

2. Στην υποενότητα Β1 να διευκρινιστούν οι διαφορετικές σημασίες της μετοχής παθητικού ενεστώτα και της μετοχής παθητικού παρακειμένου, π.χ. αναπτυσσόμενος – αναπτυγμένος.

3. H διδακτική έμφαση προτείνεται να δοθεί στους τύπους μετοχής ενεργητικού ενεστώτα σε -οντας/-ώντας και μεσοπαθητικού παρακειμένου σε -μένος.

4. Η διάκριση μεταξύ γνήσιας και καταχρηστικής σύνθεσης (σ. 125) μπορεί να διδαχτεί περιληπτικά, αν υπάρχει έλλειψη χρόνου.

5. Προτείνεται να αξιοποιηθούν επιχειρηματολογικά κείμενα από διάφορα κειμενικά είδη (επιστημονικά και δημοσιογραφικά κείμενα, τηλεοπτικές συζητήσεις κ.λπ) και οι μαθητές να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητα τους.
120 Β. Οι μετοχές
120-121 Β1. Οι μετοχές στην ενεργητική και παθητική φωνή
121-124 Β2. Επιθετική και επιρρηματική μετοχή
125 Γ. Παρασύνθετα και πολυλεκτικά σύνθετα
125-126 Γ1. Παρασύνθετα
126-128 Γ2. Πολυλεκτικά σύνθετα
129-131 Δ. Αξιολόγηση και διατύπωση επιχειρημάτων
131-133 Ε. Λεξιλόγιο
133 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
134 Διαθεματική εργασία

9η ΕΝΟΤΗΤΑ

Ταξίδι στο μαγικό κόσμο του διαστήματος
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 5 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
136-138 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Από τα κείμενα της ενότητας μπορούν να επιλεγούν τα καταλληλότερα για τους σκοπούς της διδασκαλίας.

2. Προτείνεται να δοθεί έμφαση στους τρόπους αξιοποίησης των διάφορων λεξικών [Δ], με χρήση τόσο του Ερμηνευτικού λεξικού της Νέας Ελληνικής του Γυμνασίου όσο και λεξικών άλλων ειδών.

3. Σκόπιμο είναι να δοθεί έμφαση στη διαφορετική οργάνωση και ενδεχομένως, στόχους (έκφραση) της επιχειρηματολογίας στα άλλα μαθήματα.
139-140 Β. Ορισμός
141-143 Γ. Η επιχειρηματολογία στα άλλα μαθήματα
143-146 Δ. Χρήση λεξικών
146 Ε. Λεξιλόγιο
147 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
147 Διαθεματική εργασία

Γ΄ ΤΑΞΗ

Σύνολο: 50 ώρες

1Η ΕΝΟΤΗΤΑ

Η Ελλάδα στον κόσμο
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
10-11 A. Εισαγωγικά κείμενα 1. Μπορούν να διδαχτούν κατ’ οικονομία ορισμένα μόνο από τα κείμενα της ενότητας.

2. Προτείνεται να δοθεί έμφαση στους τρόπους σύνδεσης των προτάσεων και ιδιαίτερα στη διάκριση μεταξύ παρατακτικής και υποτακτικής σύνδεσης (σ. 16-17) [B1].

3. Οι υποενότητες «Οι επιλογές στις συνδέσεις των προτάσεων και οι συνέπειές τους στο λόγο» [B2] και «Οι συνδέσεις των προτάσεων στον προφορικό λόγο» [B3] μπορούν να διδαχτούν συνοπτικά ή να παραλειφθούν ανάλογα με τις διδακτικές ανάγκες και τους χρονικούς περιορισμούς.

4. Μπορούν να ανατεθούν στους μαθητές μικρές ερευνητικές εργασίες, ατομικές ή σε ομάδες, ενδεχομένως με διαθεματικό περιεχόμενο, αφού ο διδάσκων διευκρινίσει το πλαίσιο παρουσίασης και τα κειμενικά είδη που αναμένεται να παραχθούν (προφορική συζήτηση, ομιλία, επιχειρηματολογικό κείμενο, κριτική αξιολόγηση πηγών κ.λπ) [Γ].
12 B. Παρατακτική και υποτακτική σύνδεση των προτάσεων
12 -17 B1. Οι διάφοροι τρόποι σύνδεσης των προτάσεων
17-19 B2. Οι επιλογές στις συνδέσεις των προτάσεων και οι συνέπειές τους στο λόγο
20 B3. Οι συνδέσεις των προτάσεων στον προφορικό λόγο
20-21 Γ. Σύνθεση ερευνητικών εργασιών
23-25 Δ. Λεξιλόγιο – H επιλογή της λέξης
25-27 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
27 Διαθεματική εργασία

2η ΕΝΟΤΗΤΑ

Γλώσσα – Γλώσσες και πολιτισμοί του κόσμου
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
30-32 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται, εφόσον υπάρχει χρονικός περιορισμός, να επιλεγούν δύο από τα τέσσερα εισαγωγικά κείμενα.

2. Να δοθεί έμφαση:

  • στη διάκριση μεταξύ ονοματικών και επιρρηματικών δευτερευουσών προτάσεων λόγω της σπουδαιότητάς της για τη σύνταξη και
  • στην αναγνώριση των συντακτικών ρόλων των ειδικών, των βουλητικών και των ενδοιαστικών προτάσεων.

3. Συνιστάται να διευκρινιστεί ότι οι διστακτικοί σύνδεσμοι ονομάζονται ενδοιαστικοί (σ. 37).

4. Τα φαινόμενα πολυσημίας προτείνεται να αναδειχτούν διαθεματικά μέσα από κειμενικά παραδείγματα διαφορετικής προέλευσης, προκειμένου οι μαθητές να αντιληφθούν ότι σχετίζονται με τα κειμενικά είδη και τις περιστάσεις επικοινωνίας.

5. Οι μαθητές προτείνεται να εξοικειωθούν με τη διατύπωση αιτιολογημένων κρίσεων μέσα από την επεξεργασία παραδειγμάτων από κατάλληλα κειμενικά είδη.
32 Β. Είδη δευτερευουσών προτάσεων
32-34 Β1. Ονοματικές και επιρρηματικές προτάσεις
34-35 Β2. Δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις: Ειδικές
35-36 Β3. Δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις: Βουλητικές
36-37 Β4. Δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις: Ενδοιαστικές
37-41 Γ. Λεξιλόγιο – Πολυσημία της λέξης
41-43 Δ. Διατύπωση αιτιολογημένων κρίσεων
43-44 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
44 Διαθεματική εργασία

3η ΕΝΟΤΗΤΑ

Είμαστε όλοι ίδιοι. Είμαστε όλοι διαφορετικοί
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
46-48 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Από τα κείμενα 1 έως 7 μπορούν να επιλεγούν για διδασκαλία τρία έως τέσσερα κείμενα λόγω πληθώρας ύλης της ενότητας.

2. Συνιστάται να δοθεί έμφαση στις διαφορές μεταξύ ευθειών και πλάγιων ερωτηματικών προτάσεων και σε εκείνες μεταξύ ευθέος και πλάγιου λόγου [B].

3. Σε ό,τι αφορά ειδικά στον πλάγιο λόγο προτείνεται:

  • να δοθεί έμφαση στη διδασκαλία των ρημάτων και εκφράσεων που χρησιμοποιούνται στον πλάγιο λόγο (βλ. σ. 52 και 56),
  • να τονιστούν οι αλλαγές στις προτάσεις του ευθέος λόγου, όταν αυτές μετατρέπονται σε πλάγιο λόγο (οι κύριες αποφαντικές σε δευτερεύουσες ειδικές, οι προστακτικές προτάσεις σε βουλητικές και οι ευθείες ερωτήσεις σε πλάγιες), και
  • να υποδειχτούν με παραδείγματα οι αλλαγές στα πρόσωπα του ρήματος, στις προσωπικές και κτητικές αντωνυμίες και στα τοπικά και χρονικά επιρρήματα.

4. Για τη διδασκαλία της διάκρισης μεταξύ κυριολεξίας και μεταφοράς, προτείνεται να αξιοποιηθούν παραδείγματα από κείμενα ποικίλων ειδών, μεταξύ άλλων από λογοτεχνικά κείμενα [Δ] και να τονιστεί ότι ο μεταφορικός λόγος εξαρτάται από το κειμενικό είδος και την πρόθεση του ομιλητή ή του συγγραφέα.
49 Β. Ερωτηματικές προτάσεις – Ευθύς και πλάγιος λόγος
49-50 Β1. Ερωτηματικές προτάσεις
51-52 Β2. Οι ερωτήσεις στον πλάγιο λόγο
52-56 Β3. Από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο και αντίστροφα
56 Γ1. Λεξιλόγιο. Ρήματα και εκφράσεις για τον πλάγιο λόγο.
56 Γ2. Λέξεις για την ισότητα και τη διαφορά
57-59 Δ. Σχήματα λόγου – Κυριολεξία και μεταφορά
60-61 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
61 Διαθεματική εργασία

4η ΕΝΟΤΗΤΑ

Ενωμένη Ευρώπη και Ευρωπαίοι πολίτες

ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 7 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
64-66 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται από τα δεκατρία κείμενα της ενότητας να επιλεγούν κατ’ οικονομία τα καταλληλότερα για τους σκοπούς της διδασκαλίας.

2. Σε ότι αφορά στις αναφορικές προτάσεις [B], να δοθεί έμφαση:

  • στη διάκριση μεταξύ επιθετικών και ελεύθερων αναφορικών προτάσεων και
  • στις χρήσεις της αντωνυμίας ο οποίος/η -α/το -ο, ανάλογα με το συντακτικό της ρόλο.

3. Τα περιεχόμενα της υποενότητας Γ, «Ελληνικά σε ξένες γλώσσες», μπορούν, εφόσον ο χρόνος δεν επαρκεί, να διδαχτούν με συντομία.

4. H διδασκαλία των φαινομένων συνωνυμίας και σημασιολογικής αντίθεσης συνιστάται να γίνει διαθεματικά με παραδείγματα από διαφόρων ειδών κείμενα [Δ].

5. Σε σχέση ειδικότερα με τις επιλογές ανάμεσα σε συνώνυμες λέξεις (π.χ. φτιάχνω/κατασκευάζω), προτείνεται να συσχετιστεί η λειτουργία τους με το ύφος, τον σκοπό και τις ευρύτερες περιστάσεις παραγωγής των κειμένων.
67 Β. Αναφορικές προτάσεις
67-68 Β1. Επιθετικές αναφορικές προτάσεις
69-71 Β2. Ελεύθερες αναφορικές προτάσεις
72-74 Β3. Γένος, αριθμός και πτώση της αναφορικής αντωνυμίας: ο οποίος
75-76 Β4. Το «που» και οι προθετικές φράσεις
77-80 Γ. Ελληνικά σε ξένες γλώσσες
81-83 Δ. Συνώνυμα – Aντίθετα
84-85 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
85 Διαθεματική εργασία

5η ΕΝΟΤΗΤΑ

Ειρήνη – πόλεμος
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
88-91 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να επιλεγούν για διδακτική αξιοποίηση ορισμένα μόνο από τα κείμενα της ενότητας, ιδίως από τα εισαγωγικά.

2. Συνιστάται να δοθεί έμφαση στη διδασκαλία των τελικών και αιτιολογικών συνδέσμων [B].

3. Η υποενότητα Γ, «Αναλύοντας το κείμενο στα συστατικά του», εφόσον υπάρχει χρονικός περιορισμός, μπορεί να διδαχτεί συνοπτικά.

4. Προτείνεται να τονιστεί η διάκριση μεταξύ ομόηχων και ομόγραφων λέξεων.
92 Β. Τελικές και αιτιολογικές προτάσεις
92-94 Β1. Τελικές προτάσεις
94-96 Β2. Αιτιολογικές προτάσεις
97-99 Γ. Αναλύοντας το κείμενο στα συστατικά του
100-101 Δ. Λεξιλόγιο – Ομόηχες και παρώνυμες λέξεις
102-103 Ε. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
103-104 Διαθεματική εργασία

6η ΕΝΟΤΗΤΑ

Ενεργοί πολίτες για την υπεράσπιση οικουμενικών αξιών
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
106-8 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να διδαχτούν κατ’ επιλογήν δύο από τα τέσσερα εισαγωγικά κείμενα.

2. Προτείνεται κατά τη διδασκαλία των χρονικών προτάσεων να δοθεί έμφαση στους κυριότερους χρονικούς συνδέσμους και τις σημασίες τους, καθώς και στο ρόλο τους στα αφηγηματικά κείμενα.

3. Aπό τα κείμενα της ενότητας για τους μη κυβερνητικούς οργανισμούς προτείνεται να επιλεχθεί το κείμενο 7 (σ. 113).

4. Συνιστάται η διδασκαλία των υπωνύμων και του ορισμού [Γ] να προσεγγιστεί διαθεματικά, με χρήση και κειμένων από άλλα σχολικά εγχειρίδια και από το σχολικό λεξικό.
109 Β. Χρονικές και υποθετικές προτάσεις
109-11 Β1 Χρονικές προτάσεις
112-14 Β2 Υποθετικές προτάσεις
115 Γ. Υπώνυμα – Ορισμός
115 Γ1. Υπώνυμα
115-18 Γ2. Ορισμός
118-20 Δ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
120 Διαθεματική εργασία
7η ΕΝΟΤΗΤΑ

Τέχνη: μια γλώσσα για όλους σε όλες τις εποχές
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 6 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
122-23 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Προτείνεται να διδαχτούν κατ’ επιλογήν δύο έως τρία από τα τέσσερα εισαγωγικά κείμενα.

2. Σε ό,τι αφορά τις αποτελεσματικές και τις εναντιωματικές προτάσεις [B], η έμφαση να δοθεί στις χρήσεις και σημασίες των αντίστοιχων συνδέσμων.

3. Η θεωρία για τη μετωνυμία προτείνεται να δοθεί με τη χρήση χαρακτηριστικών παραδειγμάτων από διαφορετικά κειμενικά είδη, ώστε να αναδειχθούν οι επικοινωνιακοί και κειμενικοί παράγοντες που αιτιολογούν τη χρήση της [Γ].
124 Β. Αποτελεσματικές προτάσεις και εναντιωματικές προτάσεις
124-25 Β1. Αποτελεσματικές προτάσεις
125-27 Β2. Εναντιωματικές προτάσεις
127-28 Γ. Μετωνυμία
129-31 Δ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
131 Διαθεματική εργασία

8η ΕΝΟΤΗΤΑ

Μπροστά στο μέλλον
ΣΕΛ. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ 7 ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ
134-137 Α. Εισαγωγικά κείμενα 1. Εφόσον ο χρόνος δεν επαρκεί, προτείνεται να επιλεγούν δύο από τα τέσσερα εισαγωγικά κείμενα καθώς και τα κείμενα 6 έως 9 και 12.

2. Η διδασκαλία των μορίων [B] θα πρέπει να επικεντρωθεί στα συχνότερα από αυτά, (να, θα, ας, για). Oι διδάσκοντες καλό είναι να αποφεύγουν να χαρακτηρίζουν γενικά ως μόρια άκλιτες λέξεις που αναγνωρίζονται σε άλλα σημεία των εγχειριδίων ως επιρρήματα ή σύνδεσμοι.

3. Aπό τα σχήματα λόγου [Δ], προτείνεται η διδακτική έμφαση να δοθεί κυρίως στην παρομοίωση, την υπερβολή και το σχήμα λιτότητας, που συναντούν οι μαθητές και στα λογοτεχνικά κείμενα.

4. Να δοθεί έμφαση στη διδασκαλία της περίληψης [Ε]. Προτείνονται ενδεικτικά τα ακόλουθα στάδια στη σύνταξη περίληψης:

  • Kατανόηση του κειμένου και εντοπισμός του θεματικού του κέντρου.
  • Eπεξεργασία του κειμένου: υπογράμμιση των βασικών λέξεων κάθε παραγράφου, σύνταξη πλαγιοτίτλων για κάθε παράγραφο.
  • Συγγραφή της περίληψης: αναφορά του θεματικού κέντρου του κειμένου, αξιοποίηση των πλαγιοτίτλων, χρησιμοποίηση συνδετικών λέξεων και εκφράσεων, μετατροπή του ευθέος λόγου σε πλάγιο με χρήση κατάλληλων ρημάτων κ.ά.
  • Eπανέλεγχος της περίληψης: αριθμός λέξεων, αποφυγή υπερβολικής πύκνωσης αλλά και περιττών λεπτομερειών, σφάλματα νοηματικά, υφολογικά, εκφραστικά, ορθογραφικά, αντιστοιχία του παραχθέντος κειμένου με το ζητούμενο επικοινωνιακό πλαίσιο κ.ά.

5. Σχετικά με την περίληψη, επισημαίνεται ειδικότερα ότι δεν είναι μία δεξιότητα αποκομμένη από τις περιστάσεις της χρησιμοποίησης της (συντάκτης, αποδέκτης, σκοπός της συμπύκνωσης) και είναι σκόπιμο οι σχετικές δραστηριότητες να εντάσσονται σε ευρύτερο κειμενικό πλαίσιο (π.χ. δημοσιογραφικό άρθρο που συμπεριλαμβάνει την περίληψη της έκθεσης ενός διεθνούς οργανισμού για την κοινωνική κατάσταση στην Ελλάδα).
138-139 Β. Μόρια
140-142 Γ. Στίξη
142-144 Δ. Σχήματα λόγου
145-147 Ε. Περίληψη
148-149 ΣΤ. Δραστηριότητες παραγωγής λόγου
150 Διαθεματική εργασία

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

O διδάσκων σε συνεργασία με τον Σχολικό Σύμβουλο, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες του σχολείου και της συγκεκριμένης τάξης, μπορεί να προβαίνει σε ανάλογες διαφοροποιήσεις της διδασκόμενης ύλης και του αριθμού των ωρών σε ορισμένες από τις διδακτικές ενότητες.

ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ

ΑΓΓΛΙΚΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΚΑΙ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ

Για τα Αγγλικά:

Η διδασκαλία της Αγγλικής γλώσσας στηρίζεται στην κατάκτηση επιπέδων γλωσσομάθειας. Σύμφωνα με αυτό η διδακτέα ύλη δεν μπορεί να οριστεί με κεφάλαια βιβλίων αλλά με το τι οι μαθητές μπορούν να κάνουν με τη γλώσσα για την επίτευξη των επιπέδων γλωσσομάθειας.

Εκείνο που μπορεί να επισημανθεί είναι ότι οι καθηγητές έχουν την ευχέρεια να μην ολοκληρώσουν την ύλη ενός βιβλίου για τη συγκεκριμένη τάξη, να συνεχίσουν ένα βιβλίο το επόμενο σχολικό έτος ή να παραλείπουν έως και δύο ή τρία κεφάλαια, ανά τάξη, ανάλογα με τις ιδιαίτερες συνθήκες της τάξης τους.

Για τα Γαλλικά:

Α’ Γυμνασίου Μέχρι και την 3η Ενότητα (Unité 3) του διδακτικού πακέτου Action.fr–gr 1
Β’ Γυμνασίου Ολοκλήρωση του διδακτικού πακέτου Action.fr–gr 1
Γ’ Γυμνασίου Μέχρι και την 3η Ενότητα (Unité 3) του διδακτικού πακέτου Action.fr–gr 3

Για τα Γερμανικά:

Α’ Γυμνασίου Μέχρι το 5ο κεφάλαιο (Lektion 5) του διδακτικού πακέτου Deutsch – ein Hit! 1
Β’ Γυμνασίου Ολοκλήρωση του διδακτικού πακέτου Deutsch – ein Hit! 1
Γ’ Γυμνασίου Μέχρι το 4ο κεφάλαιο (Lektion 4) του διδακτικού πακέτου Deutsch – ein Hit! 2

Επισημαίνεται ωστόσο ότι θα πρέπει οι εκπαιδευτικοί να μεριμνούν, ώστε να γίνεται «αποτελεσματική» χρήση του διδακτικού χρόνου. Για την επίτευξη αυτού του στόχου οι εκπαιδευτικοί οφείλουν:

α) να αξιοποιούν στον μέγιστο βαθμό τις γνώσεις που απέκτησαν οι μαθητές στην προηγούμενη βαθμίδα ή τάξη,

β) να αποφεύγουν να χρονοτριβούν ασκόπως σε επιμέρους φαινόμενα, ασκήσεις κ.λπ., και ταυτόχρονα

γ) να αποφεύγουν να «βιάζονται» υπερβολικά, πράγμα που θα προκαλούσε κενά στην οικοδόμηση της γλωσσομάθειας.

Οι εκπαιδευτικοί οφείλουν πρωτίστως να λαμβάνουν υπόψη τους το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών και να δίνουν την απαιτούμενη προσοχή στον προγραμματισμό της διδασκαλίας εν γένει, αλλά και της κάθε διδακτικής ώρας χωριστά.

ΙΤΑΛΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΠΑΝΙΚΑ

Η διδασκαλία των Ιταλικών και των Ισπανικών στο Γυμνάσιο γίνεται με τα διδακτικά εγχειρίδια, τα οποία ο διδάσκων επιλέγει από τον Κατάλογο Εγκεκριμένων Βοηθημάτων του Υπουργείου Παιδείας δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων και προμηθεύονται από το ελεύθερο εμπόριο. Κάθε κατάλογος περιλαμβάνει διαφορετικές διδακτικές σειρές οι οποίες πρέπει να συνάδουν με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ) προκειμένου να εγκριθούν. Η κάθε μία από αυτές αποτελεί διαφορετική πρόταση υλοποίησης του ΑΠΣ, με διαφορετική δομή και δόμηση της ύλης, διαφορετική παρουσίαση των λεκτικών πράξεων, των μορφοσυντακτικών φαινομένων κ.λπ., και γι’ αυτό, κάθε τμήμα προχωράει μεν προς τον ίδιο στόχο, αλλά με διαφορετικό τρόπο.

Ωστόσο, οι διδάσκοντες θα πρέπει να λάβουν υπόψη:

α) ότι ιδιαίτερα κατά τα αρχικά στάδια εκμάθησης μιας ξένης γλώσσας, αυτό που προέχει είναι η οικοδόμηση ενός βασικού γνωστικού υπόβαθρου, προκειμένου να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη συνέχιση της κατάκτησης της γλώσσας,

β) ότι το εκάστοτε διδακτικό εγχειρίδιο είναι ένα «εργαλείο» υλοποίησης του Αναλυτικού Προγράμματος Σπουδών, το οποίο, στο σύνολό του, αλλά και ως προς τους επιμέρους διδακτικούς στόχους, αποτελεί τον βασικό οδηγό, βάσει του οποίου σχεδιάζεται και υλοποιείται το μάθημα.

Σε περίπτωση που παρά τις προσπάθειες αυτές η φετινή διδαχθείσα ύλη υπολείπεται εκείνης που έχει προγραμματίσει ο διδάσκων, η ολοκλήρωσή της μπορεί να επιτευχθεί στο επόμενο σχολικό έτος, αφού ενταχθεί στον προγραμματισμό της ύλης της επόμενης τάξης.

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

(Α΄- Β΄- Γ΄ Γυμνασίου)

Τα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών των Εικαστικών είναι «ανοικτού» τύπου. Δεν προσδιορίζουν εντελώς καθορισμένη διδακτέα ύλη, αλλά προτείνουν άξονες περιεχομένου. Ο εκπαιδευτικός κατά την κρίση του συνδυάζει αυτούς τους άξονες στην διδασκαλία του και δύναται να εμβαθύνει περισσότερο ή λιγότερο στην ύλη που έχει επιλέξει. Η έκταση της διδακτέας ύλης μπορεί να προγραμματιστεί κατά την κρίση του εκπαιδευτικού, σε σχέση με το επίπεδο των μαθητών του, αφιερώνοντας πιθανώς λιγότερο χρόνο σε ορισμένα κεφάλαια του βιβλίου του μαθητή.

ΜΟΥΣΙΚΗ

(Α΄- Β΄- Γ΄ Γυμνασίου)

Ο εκπαιδευτικός κατά την κρίση του είναι δυνατόν να συμπτύξει ορισμένες διδακτικές ενότητες, εστιάζοντας στους άξονες που προσδιορίζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών της Μουσικής, και ολοκληρώνοντας μόνον τις απαραίτητες και ουσιαστικότερες για αυτό μουσικές δραστηριότητες εκτέλεσης, δημιουργίας και ακρόασης σε σχέση με το επίπεδο των μαθητών του.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ (Γ΄ τάξη Γυμνασίου)

Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Η διδακτέα ύλη για το μάθημα «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της Γ΄ Γυμνασίου (βιβλίο ‘Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή’ των Στέλλα Σωτηρίου, Στέλλα Κορδονούρη και Αικατερίνη Ζαφρανίδου) καθορίζεται σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σπουδών.

Γ΄ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Η διδακτέα ύλη του μαθήματος από το βιβλίο ‘Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή’ των Στέλλα Σωτηρίου, Στέλλα Κορδονούρη και Αικατερίνη Ζαφρανίδου, ορίζεται η εξής:

Μέρος Α΄- Ενότητα Ι: Το άτομο και η κοινωνία

–                      Κεφάλαιο 1: Εισαγωγικές έννοιες, σελ. 11–13

–                      Κεφάλαιο 5: Κοινωνικοποίηση και κοινωνικός έλεγχος, σελ. 37-45

–                      Κεφάλαιο 6: Κοινωνικά προβλήματα, σελ. 46-56.

Μέρος Β΄ – Ενότητα ΙΙ: Το άτομο και η πολιτεία

–                      Κεφάλαιο 7: Το άτομο και η πολιτεία, σελ. 59-65

–                      Κεφάλαιο 8: Τα πολιτεύματα και το Σύνταγμα, σελ. 66-75

–                      Κεφάλαιο 10: Οι λειτουργίες του κράτους, σελ. 87-97

–                      Κεφάλαιο 12: Δικαιώματα και υποχρεώσεις του πολίτη, σελ. 104-119.

ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Για το Μάθημα της Οικιακής Οικονομίας, το οποίο διδάσκεται στο Γυμνάσιο: στην Α΄ τάξη (1 ώρα/εβδομάδα) και στη Β΄ τάξη (2 ώρες/εβδομάδα), προτείνεται η διδακτέα ύλη να διαμορφωθεί ως εξής:

Α) Στην Α΄ Γυμνασίου να διδαχθούν τα κεφάλαια: 1−5, από το διδασκόμενο βιβλίο και να μη διδαχθεί το έκτο, με τον τίτλο: “Κατοικία”.

Β) Στη Β΄ Γυμνασίου να διδαχθούν τα κεφάλαια: 1−6 και τα κεφάλαια: 8−10, από το διδασκόμενο βιβλίο, δηλαδή να εξαιρεθεί το κεφάλαιο 7, με τον τίτλο: “Σύγχρονη Οικιακή Τεχνολογία”.

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Η ύλη της Φυσικής Αγωγής για τις τρεις τάξεις του γυμνασίου, με βάση το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών αποτελείται από κοινές θεματικές ενότητες. Το γεγονός αυτό επιτρέπει τη διδασκαλία όσων είναι απαραίτητο να διδαχθούν, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Για το λόγο αυτό, ο εκπαιδευτικός μπορεί να προγραμματίσει τη διδασκαλία της ύλης, καθ΄ έτος, με βάση τις ιδιαίτερες συνθήκες της σχολικής μονάδας (υλικοτεχνική υποδομή, αύλειος χώρος, ανάγκες της τάξης κλπ). Στον προγραμματισμό του θα πρέπει να συμπεριλάβει θέματα απ’ όλες τις θεματικές ενότητες.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Α΄, Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Για τo μάθημα της Τεχνολογίας Α΄, Β΄ Γυμνασίου δεν διδάσκεται συγκεκριμένη ύλη, αφού η εκπαιδευτική διαδικασία προσαρμόζεται αυτόματα στα ενδιαφέροντα και τις ικανότητες του κάθε μαθητή σύμφωνα με το ιδιαίτερο δυναμικό του. Επιπλέον, η εκπαιδευτική διαδικασία προσαρμόζεται στα δεδομένα του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος, του οποίου προσπαθεί να αξιοποιήσει το μέγιστο των δυνατοτήτων προς όφελος των μαθητών.

Οι διδάσκοντες να ενημερωθούν ενυπόγραφα.

Η ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΠΟΥΛΟΥ


Εσωτ. Διανομή

  • Γραφείο Υφυπουργού
  • Γραφείο Γενικού Γραμματέα
  • Γραφείο Ειδικού Γραμματέα
  • Δ/νση Σπουδών Δ.Ε., Τμήμα Α΄
  • Δ/νση Εκκλησιαστικής Εκπ/σης
  • Δ/νση Ιδιωτικής Εκπ/σης
  • Δ/νση Π.Ο.Δ.Ε.
  • Δ/νση Ξένων και Μειονοτικών Σχολείων
  • Δ/νση Ειδικής Αγωγής
  • ΣΕΠΕΔ

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/1465

Σεπ 02 2011

Ύλη Μαθημάτων Γενικού Λυκείου 2011-2012

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθημάτων του Γενικού Λυκείου

Μετά από σχετική εισήγηση του Τμήματος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (πράξη 09/2011) σας αποστέλλουμε τις παρακάτω οδηγίες για τη διδακτέα ύλη των Μαθημάτων και των τριών τάξεων του Γενικού Λυκείου. Συγκεκριμένα:

ΙΣΤΟΡΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές να κατανοήσουν τη σχέση που συνδέει μεταξύ τους τα ιστορικά γεγονότα ούτε το πλέγμα των συνθηκών υπό τις οποίες αυτά συντελέστηκαν. Για τον λόγο αυτό πρέπει να καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για ολοκλήρωση της ύλης μέσα στο διδακτικό έτος. Επειδή όμως σε πολλές περιπτώσεις η συστηματική διδασκαλία όλου του βιβλίου καθίσταται αδύνατη λόγω αντικειμενικών προβλημάτων προτείνεται ως απολύτως αναγκαία η διδασκαλία των κατωτέρω ενοτήτων. Όσον αφορά τις ενότητες που δεν έχουν συμπεριληφθεί στη διδακτέα ύλη, θεωρείται αυτονόητο ότι ο/η εκπαιδευτικός θα μεριμνήσει ώστε, μέσα από μια ευσύνοπτη προσέγγιση των βασικών στοιχείων τους, να διασφαλισθεί η συνέχεια και η συνοχή της ιστορικής αφήγησης.

Επίσης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για όλες τις τάξεις ότι οι ιστορικές πηγές που περιέχονται στα σχολικά βιβλία ιστορίας δεν αποτελούν προέκταση της αφήγησης του βιβλίου και επομένως δεν πρέπει να διδάσκονται ως επιπλέον γνωστικά στοιχεία, των οποίων ζητείται κατά τις εξετάσεις η εκμάθηση, αλλά αποτελούν μεθοδολογικά εργαλεία για την άσκηση της κριτικής σκέψης των μαθητών.

Α΄ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ (Από τους προϊστορικούς πολιτισμούς της Ανατολής έως την εποχή του Ιουστινιανού)

Ι.  ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΕΓΓΥΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ

2. Η Αίγυπτος (σελ.20-30)

ΙΙ.  ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ

Από τους προϊστορικούς χρόνους έως και το Μ. Αλέξανδρο

1. Ελληνική προϊστορία

1.2. O Mυκηναϊκός πολιτισμός: (σελ. 65-75)

2. Η αρχαία Ελλάδα (από το 1100 ως το 323 π.Χ.)

2.1. Ομηρική εποχή (1100-750 π.Χ.), (σελ. 76 – αρχή 77), Ο πρώτος ελληνικός αποικισμός (σελ.78-80), Οικονομική, κοινωνική και πολιτική οργάνωση (σελ.80-82), Ο πολιτισμός (σελ.82-83)

2.2. Αρχαϊκή εποχή (750-480 π.Χ), (σελ.84-98)

2.3. Κλασική εποχή (480-323 π.Χ.), (σελ.98-107 και 109-114): το εισαγωγικό τμήμα και η υποενότητα: η συμμαχία της Δήλου- Αθηναϊκή ηγεμονία (σελ.98-100), Η εποχή του Περικλή (σελ.100-102), ο Πελοποννησιακός πόλεμος (431-404 π.Χ.) (σελ.102-103), Η κρίση της πόλης-κράτους (σελ.103-105), Η πανελλήνια ιδέα (σελ.105), Ο Φίλιππος Β΄ και η ένωση των Ελλήνων (σελ.105-107), Το έργο του Μ. Αλεξάνδρου (σελ. 109-111), Ο πολιτισμός (σελ. 111-114)

ΙΙΙ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ (σελ.124-151)

ΙV. Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

1. Ο Ελληνισμός της Δύσης

1.4. Ο πολιτισμός των Ελλήνων της Δύσης (σελ.161-164)

3. Οι λαοί της ιταλικής χερσονήσου και ο σχηματισμός του Ρωμαϊκού κράτους

(8ος – 3ος αι. π.Χ.)

3.1. Η χώρα (σελ.168-169)

3.3 Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της (σελ.170-172)

3.4. Η συγκρότηση της Ρωμαϊκής πολιτείας-Res publica (σελ. 172-ως αρχή 175)

V. OI MEΓΑΛΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ

  1. Η ολοκλήρωση της ρωμαϊκής επέκτασης ( 200-31 π.Χ.)

1.3. Η διοίκηση των κατακτημένων περιοχών (σελ.188-189)

  1. 2. Οι συνέπειες των κατακτήσεων

2.2  Οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες (σελ.194-196)

2.4  Οι εμφύλιοι πόλεμοι: το εισαγωγικό τμήμα (σελ.197-198), Πομπήιος και Καίσαρας (σελ. 199-201), Αντώνιος και Οκταβιανός (201-203)

VI. Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ (1ος αι. π.Χ. – 3ος αι. μ.Χ.)

Η περίοδος της ακμής (27 π.Χ. – 193 μ.Χ.)

1.1 Η εποχή του Αυγούστου (27 π.Χ.-14 μ.Χ.): Η ισχυροποίηση της κεντρικής εξουσίας (σελ.206-208), Το πολίτευμα και οι στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις (σελ. 208-209).

1.2 Οι διάδοχοι του Αυγούστου (14 – 193 μ.Χ.): το εισαγωγικό τμήμα (σελ.211-212), Η διοίκηση και το δίκαιο (σελ.212-214)

VII. H ΥΣΤΕΡΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ (4ος – 6ος αι. μ.Χ.)

  1. 1. Η μετεξέλιξη του Ρωμαϊκού κράτους (4ος -5ος αι. μ.Χ.)

1.1. Ο Διοκλητιανός και η αναδιοργάνωση της αυτοκρατορίας (σελ. 234-236)

1.2. Μ. Κωνσταντίνος: Εκχριστιανισμός και ισχυροποίηση της ρωμαϊκής Ανατολής (σελ.236-239)

1.4. Ο εξελληνισμός του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους (σελ.245-247)

1.5. Η μεγάλη μετανάστευση των λαών. Το τέλος του Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους: το εισαγωγικό τμήμα (σελ.247), Το τέλος του Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους (σελ.251)

2. Η εποχή του Ιουστινιανού (6ος αι. μ.Χ.)

2.2 Η ελληνοχριστιανική οικουμένη (σελ. 256-258).

3. Τα γράμματα και οι τέχνες

3.2. Η καλλιτεχνική ανάπτυξη: το εισαγωγικό τμήμα (σελ.261), Η παλαιοχριστιανική τέχνη (σελ. 262-267).

Β΄ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

(ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ)

ΚΑΙ Β΄ ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥ

ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΕΟΤΕΡΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

565 – 1815

Ι. Από το θάνατο του Ιουστινιανού ως την αποκατάσταση των εικόνων και τη συνθήκη του Βερντέν (565-843) (σελ.11-31)

ΙΙ. Η εποχή της ακμής: από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο εκκλησιών (843-1054)

1. Προοίμιο της ακμής του Βυζαντινού Κράτους (843-867), (σελ.34-35)

3. Κοινωνία (σελ.38-39)

5. Η διεθνής ακτινοβολία του Βυζαντίου (σελ.42-48)

7.Οικονομία και κοινωνία στη Δυτική Ευρώπη. Το σύστημα της Φεουδαρχίας (σελ.50-51).

ΙΙΙ. Από το Σχίσμα των δύο εκκλησιών ως την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1054-1204)

1. Εσωτερική κρίση και εξωτερικοί κίνδυνοι (1054-1081), (σελ.53-55)

2. Η εσωτερική πολιτική των Κομνηνών (1081-1185), (σελ.55-56)

5. Οικονομικές μεταβολές στη Δυτική Ευρώπη (σελ.61-63)

7. Οι Σταυροφορίες: α. Οι αιτίες (σελ.67-αρχή της 69), δ. Η Τέταρτη Σταυροφορία (σελ.69-70), ε. Η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (σελ.70-71).

IV. Η Λατινοκρατία και η Παλαιολόγεια εποχή (1204-1453). Ο Ύστερος Μεσαίωνας στη Δύση

1. Τα Λατινικά κράτη και η αντίσταση των Ελλήνων (σελ.73-75)

2. Τα Ελληνικά κράτη: Τραπεζούς, Ήπειρος, Νίκαια (σελ.76-77)

6. Οι Οθωμανοί και η ραγδαία προέλασή τους (σελ.85-87)

7. Η άλωση της Κωνσταντινούπολης (σελ. 87-89)

V. O Μεσαιωνικός πολιτισμός. Γράμματα, επιστήμες, τεχνολογία, τέχνη (σελ.93-113)

VI. Από την άλωση της Κωνσταντινούπολης και τις Ανακαλύψεις των Νέων Χωρών ως τη συνθήκη της Βεστφαλίας (1453-1648)

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός (σελ.117-121)

3. Ανακαλύψεις (σελ.122-129)

4. Θρησκευτική μεταρρύθμιση (1517-1555), (σελ.129-134)

7. Ο ανταγωνισμός των Ευρωπαϊκών δυνάμεων και ο Τριακονταετής Πόλεμος (1618-1648), (σελ.148-150)

8. Ο πολιτισμός της Αναγέννησης (σελ.151-159)

VII. Από τη συνθήκη της Βεστφαλίας (1648) έως το συνέδριο της Βιέννης (1815), (σελ.161-201)

Β΄ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

(ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ)

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Κεφάλαιο πρώτο:

Η κοινωνική οργάνωση στην αρχαία Ελλάδα

1. Η πορεία της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας (σελ. 7-9)

3. Η κοινωνία της πόλης-κράτους στην αρχαϊκή εποχή (σελ.18-27)

4. Η κοινωνία κατά την κλασική εποχή (σελ. 29-41)

6. Κοινωνικοί θεσμοί:

Ο θεσμός της οικογένειας και η θέση της γυναίκας (σελ.59-72)

Η εκπαίδευση (σελ.73-86)

Ο στρατός (σελ.87-98)

7.Η καθημερινή ζωή:

Εργασία και επαγγέλματα (σελ.119-126)

Ψυχαγωγία (σελ. 127-134)

Κεφάλαιο δεύτερο:

Η πολιτική οργάνωση στην αρχαία Ελλάδα

Η δημοκρατική πόλη (σελ. 162-176)

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Θα διδαχθεί το βιβλίο “Ιστορία των Κοινωνικών Επιστημών” των Μ. Γκίβαλου, Β. Γρηγοροπούλου,  Δ. Κοτρογιάννου Δ., Γ. Μανιάτη

Η διδακτέα ύλη του μαθήματος παραμένει ως έχει και για το σχολικό έτος 2011-2012:

Εισαγωγή

Κεφάλαιο 2. Δημιουργία και διαμόρφωση των Κοινωνικών Επιστημών

Κεφάλαιο 3. Θεμελιωτές των Κοινωνικών Επιστημών

Κεφάλαιο 5. Σύγχρονη κοινωνική οργάνωση και συμπεριφορές

ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Κεφάλαιο Ι. :

Μακεδονικό Ζήτημα:

Β. Το Μακεδονικό κατά τους δύο τελευταίους αιώνες (σελ. 41-67)

Κεφάλαιο ΙΙ. :

Βορειοηπειρωτικό και ελληνοαλβανικές σχέσεις (σελ.73-89)

Κεφάλαιο ΙΙΙ. :

Ελληνοτουρκικές σχέσεις (σελ.97-127)

Κεφάλαιο ΙV. :

Το Κυπριακό Ζήτημα:

2. Καταβολές του Κυπριακού Ζητήματος (σελ.137-141)

3. Το Κυπριακό διεθνές ζήτημα (σελ. 141-142)

4. Ο απελευθερωτικός αγώνας 1955-1959 (σελ.142-146)

5. Η Κυπριακή Δημοκρατία, 1960-1974 ( σελ. 147-151)

6. Η Κυπριακή Τραγωδία: 1974 (σελ. 152-156)

Κεφάλαιο V. :

Η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση: (σελ.159-172)

Κεφάλαιο VΙ. :

Η Νεοελληνική Διασπορά και ο Απόδημος Ελληνισμός

Σημασία της Νεοελληνικής Διασποράς (σελ. 173)

Γεωγραφικοί και ιστορικοί προσδιορισμοί (σελ. 173-175)

Αλύτρωτος και Απόδημος Ελληνισμός (σελ. 175-176)

Περίοδοι και τομές στην ιστορία της Νεοελληνικής Διασποράς (σελ. 176)

Νέες τάσεις στην ελληνική μετανάστευση (σελ. 200-202)

Η σύγχρονη παλιννόστηση (σελ. 203-204)

Προβλήματα παλιννόστησης και σύνδεσης Εθνικού Κέντρου και Αποδήμων

(σελ. 205-208)

Η δυναμικότητα των Αποδήμων (σελ. 208-210)

Η οργάνωση της Ομογένειας (σελ. 210-212)

Ο Απόδημος Ελληνισμός και τα Εθνικά Θέματα (σελ. 212-215)

.

ΤΑΞΕΙΣ  Β΄ και Γ΄ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

Τα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας ως μάθημα Γενικής Παιδείας στις τάξεις του Λυκείου διδάσκονται δύο (2) ώρες την εβδομάδα με ελεύθερη επιλογή από το διδάσκοντα. Το δίωρο αυτό, εφόσον το επιθυμεί ο διδάσκων, είναι συνεχόμενο.

Β΄ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

  • Η επιλογή της διδακτέας ύλης από τους διδάσκοντες πρέπει να είναι ίδια για όλα τα τμήματα της τάξης του ίδιου σχολείου προκειμένου να τηρηθεί η ενότητα της διδασκαλίας και της αξιολόγησης.
  • Θα πρέπει να διδαχθούν κείμενα από όλες τις περιόδους (περίπου 16 κείμενα ή περίπου 13 για τα εσπερινά).
  • Θα πρέπει να διδαχθεί τουλάχιστον ένα ή δύο κείμενα και από την ξένη λογοτεχνία ως αντιπροσωπευτικά των μεγάλων κλασικών έργων.
  • Στη Β΄ τάξη μπορεί να διδαχτεί τουλάχιστον ένα δοκίμιο, εάν επαρκεί ο χρόνος, ή να γίνει ανάγνωση κάποιων δοκιμίων κατά την κρίση του διδάσκοντος.
  • Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, εφόσον είναι εφικτό, οι μαθητές θα μπορούσαν να μελετήσουν (2) το πολύ λογοτεχνικά βιβλία, στο πλαίσιο καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας. Επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα αποτελεί μεν κριτήριο αξιολόγησης των μαθητών, ωστόσο τα λογοτεχνικά βιβλία δεν συμπεριλαμβάνονται στην ύλη των εξετάσεων της περιόδου Μαΐου-Ιουνίου.

Γ΄ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

  • Η επιλογή της διδακτέας ύλης από τους διδάσκοντες πρέπει να είναι ίδια για όλα τα τμήματα της τάξης του ίδιου σχολείου προκειμένου να τηρηθεί η ενότητα της διδασκαλίας και της αξιολόγησης.
  • Θα πρέπει να διδαχθούν εξίσου κείμενα από την Ποίηση και την Πεζογραφία (περίπου 16 κείμενα, ή 13 για τα εσπερινά).
  • Θα πρέπει να διδαχθεί τουλάχιστον ένα ή δύο κείμενα από τη ξένη λογοτεχνία ως αντιπροσωπευτικά της μοντέρνας ξένης λογοτεχνίας.

Β΄ ΤΑΞΗ, ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

Ο διδάσκων επιλέγει (από κοινού με τους μαθητές, εφόσον το επιθυμεί) και διδάσκει 5 τουλάχιστον από τα κεφάλαια του εγχειριδίου, φροντίζοντας να ενσωματώνει στην ύλη του ενότητες από άλλα κεφάλαια που τυχόν προϋποτίθενται για τη μελέτη των επιλεγμένων προς διδασκαλία κεφαλαίων.

Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ, ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

Ο διδάσκων οργανώνει (από κοινού με τους μαθητές) την ύλη που θα διδάξει. Η ύλη που θα επιλεγεί, όχι λιγότερη από 100 σελίδες, θα πρέπει να περιέχει θέματα και από τις 3 ενότητες του βιβλίου.

Β΄ ΤΑΞΗ

Α. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Ι. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

  • Στα Ημερήσια Λύκεια, στο μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας θα διδαχθούν από Σεπτέμβριο έως Μάιο επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα οι τραγωδίες του Σοφοκλή:

α. Αντιγόνη (σχολ. βιβλίο Σοφοκλέους Τραγωδία Αντιγόνη-Φιλοκτήτης): στ. 1-987 αναλυτικά (εκ των οποίων οι στίχοι 1-99, 280-331, 441-581, 635-780 θα διδαχθούν από το πρωτότυπο, ενώ οι υπόλοιποι από μετάφραση) και στ. 988-1353 περιληπτικά, με επισήμανση των βασικών σημείων.

Από την Εισαγωγή του σχολικού βιβλίου θα διδαχθούν οι σελίδες 9-23 και 26-31 (Σοφοκλής-Ο μύθος των Λαβδακιδών).

β. Αίας (σχολ. βιβλίο Οιδίπους τύραννος-Αίας): θα διατεθούν συνολικά 6 διδακτικές ώρες τον Μάιο (επισήμανση βασικών σημείων).

  • Στα Εσπερινά Λύκεια

α. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: Θα συνεχιστεί, επί μία (1) ώρα την εβδομάδα, από Σεπτέμβριο έως Μάιο, η διδασκαλία του Εγχειριδίου Γλωσσικής Διδασκαλίας της Α΄ Λυκείου.

β. Αρχαία Ελληνική Γραμματεία: Θα διδαχθεί από Σεπτέμβριο έως Μάιο, επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα, από το βιβλίο της Α΄ Λυκείου Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι ο Θουκυδίδης.

Στα Εσπερινά Λύκεια οι τραγωδίες του Σοφοκλέους Αντιγόνη και Αίας διδάσκονται στη Γ΄ Τάξη (Πρόγραμμα Γενικής Παιδείας) όπως προβλέπεται από την υπ΄ αριθ. Γ2/3912/18-10-2000 Υπουργική Απόφαση.

ΙΙ.  ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

  • Το πρόγραμμα της Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Β΄ τάξης των Ημερησίων Λυκείων εφαρμόζεται και στη Θεωρητική Κατεύθυνση της Γ΄ τάξης των Εσπερινών Λυκείων.

1. ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (Θεματογραφία)

Για τη διδασκαλία της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Θεματογραφία) οι διδάσκοντες επιλέγουν θέματα (αποσπάσματα αδίδακτου πεζού αττικού κειμένου) ανάλογα με το επίπεδο γλωσσικής κατάρτισης των μαθητών. Ως βιβλία αναφοράς για τη διδασκαλία της Θεματογραφίας χρησιμοποιούνται η Γραμματική και το Συντακτικό.

2. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

  • Στα Ημερήσια Λύκεια, στο μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας θα διδαχθούν:

α. Ρητορικά Κείμενα (από Σεπτέμβριο έως και Φεβρουάριο) επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα:

i. Από την Εισαγωγή του βιβλίου θα διδαχθούν αναλυτικά οι σελ. 9-13 και 15-20 (κεφ: Α΄, Β΄, Γ΄, Ε΄, ΣΤ΄). Από το κεφάλαιο Δ΄ θα διδαχθούν οι ρήτορες του κανόνος. Τα κεφάλαια Ζ΄, Η΄, Θ΄ θα διδαχθούν συνοπτικά.

ii. Λυσίας, Υπέρ Μαντιθέου: Εισαγωγή: σ. 79-80. Κείμενο: §§ 1-13, 18-21 (αναλυτικά) και §§ 14-17 (περιληπτικά).

iii. Δημοσθένης, Υπέρ της Ροδίων ελευθερίας: Εισαγωγή: σ. 123-126. Κείμενο: §§ 1-20 αναλυτικά (εκ των οποίων οι §§ 1-4, 17-20 από το πρωτότυπο, ενώ οι §§ 5-16 από μετάφραση) και  §§ 21-35 περιληπτικά.

iv. Ισοκράτης, Περί ειρήνης: Εισαγωγή: σ. 269-272. Κείμενο: §§ 1-2, 14-27 αναλυτικά (εκ των οποίων οι §§ 1-2, 14-16 από το πρωτότυπο και οι §§ 17-27 από μετάφραση) και §§ 63-145 περιληπτικά.

β. Αρχαϊκή Λυρική Ποίηση (από Μάρτιο έως και Μάιο) επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα:

i. Από την Εισαγωγή του βιβλίου θα διδαχθούν αναλυτικά: α) Βασικές έννοιες: Οι απαρχές και οι πηγές της Λυρικής Ποίησης, σελ. 9-13 (εκτός από την Ενότητα «Επική αφήγηση και λυρική περιγραφή», σελ. 9-11), β) Αρχαϊκή Λυρική Ποίηση. Το όνομα και το πράγμα, σελ.13-17 (εκτός από τη διαίρεση της λυρικής ποίησης κατά τα μέτρα σελ. 15), γ) Η Αρχαϊκή Λυρική Ποίηση, 650-450 π.Χ., σελ. 18-20 (μέχρι: «Η λυρική ποίηση μετά το τέλος της αρχαϊκής εποχής»).

ii. Κείμενα: Αρχίλοχος, (αποσπ. 3, 4, 6, 9), Μίμνερμος, (απόσπ. 11), Σαπφώ (αποσπ. 14, 17), Πίνδαρος, (Έβδομος Πυθιόνικος), Σιμωνίδης (απόσπ. 29).

Β. ΛΑΤΙΝΙΚΑ (Μάθημα Θεωρητικής Κατεύθυνσης)

Η διδασκαλία του μαθήματος γίνεται από το βιβλίο Λατινικά Β΄ Γενικού Λυκείου, Θεωρητικής Κατεύθυνσης, των Μ. Πασχάλη-Γ. Σαββαντίδη.

  1. Από την Εισαγωγή θα διδαχθούν αναλυτικά σε δύο (2) διδακτικές ώρες οι Ενότητες:

α) Λατινική Γλώσσα και Λογοτεχνία: Η λατινική γλώσσα, Η γένεση της ρωμαϊκής λογοτεχνίας, Εποχές της ρωμαϊκής λογοτεχνίας, Γενικά χαρακτηριστικά της ρωμαϊκής λογοτεχνίας (σελ. 9-12).

β) Η εξέλιξη της ρωμαϊκής λογοτεχνίας: Κλασική εποχή: α. Οι χρόνοι του Κικέρωνα, β. Αυγούστειοι χρόνοι (σ. 14-21).

  1. Κείμενα: Θα διδαχθούν όλα τα κείμενα (1 – 20) με τα γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα που περιέχουν. Κάθε ενότητα θα διδάσκεται σε 2 διδακτικές ώρες.

Σημείωση:

Το ίδιο πρόγραμμα εφαρμόζεται και στην Γ΄ τάξη των Εσπερινών Λυκείων.

Γ΄ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Ι. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

  • Στα Ημερήσια Λύκεια, στο μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας θα διδαχθεί από Σεπτέμβριο έως Μάιο επί μία (1) ώρα την εβδομάδα το βιβλίο του Η. Σπυρόπουλου Θουκυδίδη Περικλέους Επιτάφιος.

α. Από την Εισαγωγή τα κεφ. Α΄ (σελ. 5-8) και Δ΄ (σελ. 22-23) θα διδαχθούν συνοπτικά, ενώ τα κεφ. Β΄, Γ΄ (σελ. 8-21) θα διδαχθούν αναλυτικά.

β. Κείμενο:

Από το πρωτότυπο θα διδαχθούν τα κεφ.: 36, 37, 39, 40 και 41.

Από μετάφραση θα διδαχθούν τα κεφ.: 34, 35, 38, 42, 43, 44, 45, 46 και 47. Για τα κεφάλαια 34, 35, 43, 44, 45 και 46 θα χρησιμοποιηθεί η μετάφραση του Η. Σπυρόπουλου και βοηθητικά, κατά την κρίση του διδάσκοντος, η μετάφραση του Άγγελου Βλάχου, ενώ για τα κεφάλαια 38 και 42 θα χρησιμοποιηθεί η μετάφραση του Άγγελου Βλάχου.

  • Στα Εσπερινά Λύκεια, στη Γ΄ τάξη (Πρόγραμμα Γενικής Παιδείας), θα διδαχθούν από Σεπτέμβριο έως Μάιο επί δύο (2) ώρες την εβδομάδα, όπως ανωτέρω αναφέρεται, οι τραγωδίες του Σοφοκλή Αντιγόνη και Αίας (Γ2/3912/18-10-2000 Υ.Α.).
  • Το Πρόγραμμα Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Β΄ τάξης Ημερησίων Λυκείων εφαρμόζεται στη Γ΄ τάξη των Εσπερινών Λυκείων.
  • Το Πρόγραμμα της Γενικής Παιδείας της Γ΄ τάξης των Ημερησίων Λυκείων εφαρμόζεται και στη Δ΄ τάξη των Εσπερινών Λυκείων.

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

1. ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ

Η διδακτέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας των Α΄, Β΄, Γ΄ τάξεων Γενικού Ημερήσιου Λυκείου περιλαμβάνεται στα εγχειρίδια:

  • Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Α΄ της Α΄ τάξης Γενικού Λυκείου
  • Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Β΄ της Β΄ τάξης Γενικού Λυκείου
  • Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Γ΄ της Γ΄ τάξης Γενικού Λυκείου
  • Έκφραση-Έκθεση για το Γενικό Λύκειο-Θεματικοί Κύκλοι των Α΄, Β΄, Γ΄ τάξεων Γενικού Λυκείου
  • Γλωσσικές Ασκήσεις για το Γενικό Λύκειο

Για το σχολ. έτος 2011-2012 η διδακτέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας Ημερήσιου Γενικού Λυκείου ορίζεται για κάθε τάξη ως εξής:

1. Β΄ Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου

Από το βιβλίο Έκφραση –Έκθεση, Τεύχος Β΄ να διδαχτούν:

Η ΕΙΔΗΣΗ

Ι. Η ΕΙΔΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ

1.Το γεγονός και το σχόλιο στην είδηση (σ.σ. 14-17).

2.Προβολή και διαφοροποίηση της είδησης (σ.σ. 18-19)

3.Παρεμβολή ξένου σχολίου στην είδηση (σ. 20)

4. Διαπλοκή του γεγονότος με το σχόλιο στην είδηση (σ.σ. 21-22)

Λεξιλόγιο (σχετικό με το σχόλιο και την είδηση) (σ.σ. 23-25)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την πληροφόρηση, τη δημοσιογραφία, τον Τύπο) (σ.σ. 26-30)

ΙΙ. Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΗΣΗΣ

1.Η οργάνωση της είδησης (σ.σ. 32-35)

2.Η οπτική γωνία του δημοσιογράφου στην είδηση (σ.σ. 36-38)

3.Ο τίτλος της είδησης (σ.σ. 39-42)

4.Συντακτικά στοιχεία στην είδηση

α. Η σειρά των λεκτικών συνόλων στην είδηση (σ.σ. 43-44)

β. Ενεργητική και παθητική σύνταξη στην είδηση (σ. 45)

γ. Η χρήση των ονοματικών προσδιορισμών στην είδηση

Χρήση ονομάτων και επιθέτων (σ. 46)

δ. Ο προσδιορισμός του χρόνου στην είδηση (σ. 47)

5. Το σχόλιο πάνω σε μια είδηση (σ.σ. 48-53)

Λεξιλόγιο (σχετικό με το χρόνο) (σ.σ. 54-55)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με τα μέσα μαζικής επικοινωνίας) (σ.σ. 56-63)

Οργάνωση του λόγου. Η χρήση του παραδείγματος στην ανάπτυξη παραγράφου και ευρύτερου κειμένου (σ.σ. 63-68).

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΙΔΗ

Βιογραφικά είδη (σ.σ. 71-72)

1. Βιογραφία, μυθιστορηματική βιογραφία (σ.σ. 73-76)

2. Βιογραφικό σημείωμα

α. Τα γεγονότα και τα σχόλια σε ένα βιογραφικό σημείωμα (σ.σ. 77-78)

β. Η δομή και το περιεχόμενο ενός βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 78-79)

Λεξιλόγιο βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 82-84)

4. Αυτοβιογραφικό σημείωμα

α. Σύγκριση ενός αυτοβιογραφικού σημειώματος με ένα βιογραφικό σημείωμα (σ. 86)

β. Το έμμεσο σχόλιο στο αυτοβιογραφικό σημείωμα (σ.σ. 86-87)

δ. Ο πρακτικός σκοπός ενός (αυτο)βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 89-94)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την εργασία και την επιλογή επαγγέλματος) (σ.σ. 95-103)

6. Ημερολόγιο (σ.σ. 108-111)

7. Συστατική επιστολή (σ.σ. 112-118)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με το χαρακτηρισμό ατόμου, τις στερεότυπες αντιλήψεις, το φυλετικό και κοινωνικό ρατσισμό) (σ.σ. 119-126)

Οργάνωση του λόγου:

Ι. Παράγραφος. Ανάπτυξη με σύγκριση και αντίθεση (σ.σ. 127-131)

ΙΙ Ο ρόλος της αντίθεσης στη συνοχή του κειμένου.

α. Συνοχή προτάσεων και περιόδων (σ.σ. 132-133)

β. Συνοχή παραγράφων με αντιθετική σύνδεση

Ανάπτυξη δύο εννοιών σε ένα ευρύτερο κείμενο (σ.σ. 133-135)

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ – ΚΡΙΤΙΚΗ

Ι. Παρουσίαση και κριτική ενός βιβλίου

3. Βιβλιοκριτική

α. Λογοτεχνική κριτική (σ.σ.163-169)

β. Κριτική άλλων κειμένων (σ.170-171)

5. Απλή και διαδοχική υπόταξη (σ.175)

6. Οι αναφορικές προτάσεις (σ.σ.176-177)

Λεξιλόγιο (σχετικό με τα θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση που ακολουθούν) (σ. 178)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την τέχνη και την κριτική έργου τέχνης) (σ.σ. 179-189).

ΙΙ. Παρουσίαση και κριτική μιας θεατρικής παράστασης

Λεξιλόγιο (σχετικό με τη θεατρική κριτική) (σ.σ. 203-205)

ΙΙΙ Παρουσίαση και κριτική άλλων μορφών τέχνης

Λεξιλόγιο (σχετικό με την κριτική (σ.σ. 219-220)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την κριτική/αξιολόγηση του ατόμου και την αυτοκριτική) (σ.σ. 221-224)

ΙV. Οργάνωση του λόγου ορισμός και διαίρεση μιας έννοιας

1.Ορισμός (σ.σ. 226-230)

2.Διαίρεση (σ.σ. 231-236)

Σημειώσεις –Περίληψη

Ι. Σημειώσεις (σ. 240)

Α. Σημειώσεις από γραπτό λόγο (σ.σ. 241-242)

1.Κρατώ σημειώσεις κατά παράγραφο (σ.σ. 243-248).

2.Εργάζομαι σε ευρύτερες (από την παράγραφο) νοηματικές ενότητες και κρατώ σημειώσεις (σ.σ.249-252).

3.Από τις σημειώσεις προχωρώ στο διάγραμμα του κειμένου (σ.σ. 253-257).

Β. Σημειώσεις από προφορικό λόγο (σ.σ. 258-259)

ΙΙ. Περίληψη

Α. Περίληψη γραπτού λόγου

1.Πώς οδηγούμαι στην περίληψη (σ. 262)

2.Τι πρέπει να προσέχω σε μια περίληψη (σ. 263)

3.Συγκρίνω δύο περιλήψεις, μία εκτενή και μία συνοπτική του ίδιου κειμένου (σ.σ. 264-265)

4.Εξετάζω τη χρήση της ενεργητικής και της παθητικής σύνταξης σε μία περίληψη (σ.σ. 266-267)

5.Παρατηρώ περιλήψεις από ποικίλα κείμενα (σ.σ. 268-273)

Β. Περίληψη προφορικού λόγου

1.Διαβάζω τη δημοσιογραφική περίληψη μιας συζήτησης (σ.σ. 274-275)

2.Παρουσιάζω σε προφορικό και γραπτό λόγο περίληψη μιας συζήτησης (σ. 276)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με τη λακωνική έκφραση και την προσπάθεια για εξοικονόμηση χρόνου στη σύγχρονη καθημερινή ζωή) (σ.σ. 277-286)

ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ:

Για τον ορθό καταμερισμό και την αποδοτικότερη διδασκαλία της διδακτέας ύλης της Νεοελληνικής Γλώσσας του Ημερήσιου Γενικού Λυκείου είναι σκόπιμο να ληφθούν υπόψη:

1.Το Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλωσσική Διδασκαλία στο Λύκειο (σ.79-105) που περιλαμβάνεται στο Πρόγραμμα Σπουδών Α΄/θμιας και Β΄/θμιας Εκπ/σης. Θεωρητικές Επιστήμες (2000).

2.Οι «Οδηγίες για τη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων στο Γενικό Λύκειο» που περιλαμβάνουν προτάσεις για τη διδασκαλία των εγχειριδίων  Έκφραση-Έκθεση και την αξιοποίηση των βιβλίων Έκφραση-Έκθεση για το Γενικό Λύκειο-Θεματικοί Κύκλοι Γενικού Λυκείου και Γλωσσικές Ασκήσεις για το Γενικό Λύκειο.

Επίσης, οι διδάσκοντες/διδάσκουσες, στο πλαίσιο της υλοποίησης των εκάστοτε διδακτικών στόχων και του διαθέσιμου διδακτικού χρόνου, μπορούν να χρησιμοποιούν κατά περίπτωση κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό (κείμενα, δραστηριότητες κ.ά.) και από άλλες πηγές, με σκοπό την περαιτέρω εξοικείωση των μαθητών/μαθητριών με ποικίλα κειμενικά είδη και την καλλιέργεια της ικανότητάς τους να κατανοούν και να παράγουν επιτυχώς προφορικό και γραπτό λόγο.

1. ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ

Η διδακτέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας των Β΄ και Γ΄ τάξεων Εσπερινού Γενικού Λυκείου περιλαμβάνεται στα εγχειρίδια:

  • Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Α΄ της Α΄ τάξης Γενικού Λυκείου
  • Έκφραση-Έκθεση Τεύχος Β΄ της Β΄ τάξης Γενικού Λυκείου
  • Έκφραση-Έκθεση για το Γενικό Λύκειο-Θεματικοί Κύκλοι των Α΄, Β΄, Γ΄ τάξεων Γενικού Λυκείου
  • Γλωσσικές Ασκήσεις για το Γενικό Λύκειο

Για το σχολ. έτος 2011-2012 η διδακτέα ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας Εσπερινού Γενικού Λυκείου (βάσει της αντιστοιχίας τάξεων Γενικού Λυκείου με τα Εσπερινά Γενικά Λύκεια) ορίζεται για κάθε τάξη ως εξής:

1.  Β΄ Τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου

Από το βιβλίο Έκφραση –Έκθεση, Τεύχος Α΄ να διδαχτούν:

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Ι. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ (σ. 140)

1. Μεθόδευση της περιγραφής

α. Η επιλογή και η παράθεση/οργάνωση των λεπτομερειών (σ.σ. 142-147).

β. Η ακρίβεια και η σαφήνεια στην περιγραφή (σ.σ. 148-152).

2. Η γλώσσα της περιγραφής

α. Η επιλογή των κατάλληλων λέξεων/φράσεων (σ.σ. 152-153).

β. Κυριολεκτική (δηλωτική) και μεταφορική (συνυποδηλωτική) χρήση  της γλώσσας (σ. 153)

3. Το σχόλιο και η οπτική γωνία στην περιγραφή (σ.σ. 154-159).

ΙΙ. ΔΙΑΦΟΡΑ ΘΕΜΑΤΑ / ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ

1.Περιγραφή ενός χώρου / κτιρίου (σ.σ. 160-167)

2.Περιγραφή προσώπου/ατόμου

α. Τα τυπικά και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ενός προσώπου/ ατόμου (σ.σ. 168-170)

β. Το σχόλιο στην περιγραφή ενός ατόμου (σ.σ. 171-176)

3. Περιγραφή ζωγραφικού πίνακα ή άλλου έργου τέχνης (σ.σ. 176-178)

4. Ειδικά θέματα

β. Περιγραφή της διαδικασίας για την κατασκευή ή τη χρήση ενός αντικειμένου (σ.σ. 182-183)

ΙΙΙ. ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ: θέματα σχετικά με την ενδυμασία και τη μόδα (σ.σ. 184-199)

ΙV. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

Ανάπτυξη μιας παραγράφου με αναλογία (σ.σ. 200-205).

ΑΦΗΓΗΣΗ

Ι. ΑΦΗΓΗΣΗ

1.Ορισμός της αφήγησης (σ.σ. 210-211).

2.Αφηγηματικό περιεχόμενο και αφηγηματική πράξη (σ.σ. 212-214).

7.Αφηγηματικός χρόνος (σ.σ. 240-250)

Λεξιλόγιο σχετικό με τα θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση που ακολουθούν (σ.σ. 251-252).

Θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση (Γηρατειά και νεότητα. Χθες-Σήμερα-Αύριο. Αφηγήσεις για το παρελθόν και το μέλλον) (σ.σ. 252-258).

ΙΙ. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΣΗ

Λεξιλόγιο (σ.σ. 262-263)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση. Το κωμικό και η σημασία του γέλιου (σ.σ. 264-271).

ΙΙΙ. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ:

Συνοχή κειμένου (σ.σ. 272-274)

Συνοχή σε ένα αφηγηματικό κείμενο (σ.σ. 274-277)

ΤΟ ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ (σ.σ. 280-295)

2. Γ΄ Τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου

Από το βιβλίο Έκφραση –Έκθεση, Τεύχος Β΄ να διδαχτούν:

Η ΕΙΔΗΣΗ

Ι. Η ΕΙΔΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ

1. Το γεγονός και το σχόλιο στην είδηση (σ.σ. 14-17).

2. Προβολή και διαφοροποίηση της είδησης (σ.σ. 18-19)

3. Παρεμβολή ξένου σχολίου στην είδηση (σ. 20)

4. Διαπλοκή του γεγονότος με το σχόλιο στην είδηση (σ.σ. 21-22)

Λεξιλόγιο (σχετικό με το σχόλιο και την είδηση) (σ.σ. 23-25)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την πληροφόρηση, τη δημοσιογραφία, τον Τύπο) (σ.σ. 26-30)

ΙΙ. Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΗΣΗΣ

1. Η οργάνωση της είδησης (σ.σ. 32-35)

2. Η οπτική γωνία του δημοσιογράφου στην είδηση (σ.σ. 36-38)

3. Ο τίτλος της είδησης (σ.σ. 39-42)

4. Συντακτικά στοιχεία στην είδηση

α. Η σειρά των λεκτικών συνόλων στην είδηση (σ.σ. 43-44)

β. Ενεργητική και παθητική σύνταξη στην είδηση (σ. 45)

γ. Η χρήση των ονοματικών προσδιορισμών στην είδηση

Χρήση ονομάτων και επιθέτων (σ. 46)

δ. Ο προσδιορισμός του χρόνου στην είδηση (σ. 47)

5. Το σχόλιο πάνω σε μια είδηση (σ.σ. 48-53)

Λεξιλόγιο (σχετικό με το χρόνο) (σ.σ. 54-55)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με τα μέσα μαζικής επικοινωνίας) (σ.σ. 56-63)

Οργάνωση του λόγου. Η χρήση του παραδείγματος στην ανάπτυξη παραγράφου και ευρύτερου κειμένου (σ.σ. 63-68).

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΙΔΗ

Βιογραφικά είδη (σ.σ. 71-72)

1. Βιογραφία, μυθιστορηματική βιογραφία (σ.σ. 73-76)

2. Βιογραφικό σημείωμα

α. Τα γεγονότα και τα σχόλια σε ένα βιογραφικό σημείωμα (σ.σ. 77-78)

β. Η δομή και το περιεχόμενο ενός βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 78-79)

Λεξιλόγιο βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 82-84)

4. Αυτοβιογραφικό σημείωμα

α. Σύγκριση ενός αυτοβιογραφικού σημειώματος με ένα βιογραφικό σημείωμα (σ. 86)

β. Το έμμεσο σχόλιο στο αυτοβιογραφικό σημείωμα (σ.σ. 86-87)

δ. Ο πρακτικός σκοπός ενός (αυτο)βιογραφικού σημειώματος (σ.σ. 89-94)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την εργασία και την επιλογή επαγγέλματος) (σ.σ. 95-103)

6. Ημερολόγιο (σ.σ. 108-111)

7. Συστατική επιστολή (σ.σ. 112-118)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με το χαρακτηρισμό ατόμου, τις στερεότυπες αντιλήψεις, το φυλετικό και κοινωνικό ρατσισμό) (σ.σ. 119-126)

Οργάνωση του λόγου:

Ι. Παράγραφος. Ανάπτυξη με σύγκριση και αντίθεση (σ.σ. 127-131)

ΙΙ Ο ρόλος της αντίθεσης στη συνοχή του κειμένου.

α. Συνοχή προτάσεων και περιόδων (σ.σ. 132-133)

β. Συνοχή παραγράφων με αντιθετική σύνδεση

Ανάπτυξη δύο εννοιών σε ένα ευρύτερο κείμενο (σ.σ. 133-135)

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ – ΚΡΙΤΙΚΗ

Ι. Παρουσίαση και κριτική ενός βιβλίου

3. Βιβλιοκριτική

α. Λογοτεχνική κριτική (σ.σ. 163-169)

β. Κριτική άλλων κειμένων (σ.σ. 170-171)

5. Απλή και διαδοχική υπόταξη (σ.175)

6. Οι αναφορικές προτάσεις (σ.σ. 176-177)

Λεξιλόγιο (σχετικό με τα θέματα για συζήτηση και έκφραση/έκθεση που ακολουθούν) (σ. 178)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την τέχνη και την κριτική έργου τέχνης) (σ.σ. 179-189).

ΙΙ. Παρουσίαση και κριτική μιας θεατρικής παράστασης

Λεξιλόγιο (σχετικό με τη θεατρική κριτική) (σ.σ. 203-205)

ΙΙΙ Παρουσίαση και κριτική άλλων μορφών τέχνης

Λεξιλόγιο (σχετικό με την κριτική (σ.σ. 219-220)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με την κριτική/αξιολόγηση του ατόμου και την αυτοκριτική) (σ.σ. 221-224)

ΙV. Οργάνωση του λόγου · ορισμός και διαίρεση μιας έννοιας

1.Ορισμός (σ.σ. 226-230)

2.Διαίρεση (σ.σ. 231-236)

Σημειώσεις –Περίληψη

Ι. Σημειώσεις (σ. 240)

Α. Σημειώσεις από γραπτό λόγο (σ.σ. 241-242)

1.Κρατώ σημειώσεις κατά παράγραφο (σ.σ. 243-248).

2.Εργάζομαι σε ευρύτερες (από την παράγραφο) νοηματικές ενότητες και κρατώ σημειώσεις (σ.σ.249-252).

3. Από τις σημειώσεις προχωρώ στο διάγραμμα του κειμένου (σ.σ. 253-257).

Β. Σημειώσεις από προφορικό λόγο (σ.σ. 258-259)

ΙΙ. Περίληψη

Α. Περίληψη γραπτού λόγου

1.Πώς οδηγούμαι στην περίληψη (σ. 262)

2. Τι πρέπει να προσέχω σε μια περίληψη (σ. 263)

3. Συγκρίνω δύο περιλήψεις, μία εκτενή και μία συνοπτική του ίδιου κειμένου (σ.σ. 264-265)

4. Εξετάζω τη χρήση της ενεργητικής και της παθητικής σύνταξης σε μία περίληψη (σ.σ. 266-267)

5. Παρατηρώ περιλήψεις από ποικίλα κείμενα (σ.σ. 268-273)

Β. Περίληψη προφορικού λόγου

1. Διαβάζω τη δημοσιογραφική περίληψη μιας συζήτησης (σ.σ. 274-275)

2. Παρουσιάζω σε προφορικό και γραπτό λόγο περίληψη μιας συζήτησης (σ.σ. 276)

Θέματα για συζήτηση και έκφραση-έκθεση (σχετικά με τη λακωνική έκφραση και την προσπάθεια για εξοικονόμηση χρόνου στη σύγχρονη καθημερινή ζωή) (σ. 277-286)

ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ:

Για τον ορθό καταμερισμό και την αποδοτικότερη διδασκαλία της διδακτέας ύλης της Νεοελληνικής Γλώσσας του Εσπερινού Γενικού Λυκείου είναι σκόπιμο να ληφθούν υπόψη:

1.Το Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλωσσική Διδασκαλία στο Λύκειο (σ.79-105) που περιλαμβάνεται στο Πρόγραμμα Σπουδών Α΄/θμιας και Β΄/θμιας Εκπ/σης. Θεωρητικές Επιστήμες (2000).

2.Οι «Οδηγίες για τη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων στο Γενικό Λύκειο» που περιλαμβάνουν προτάσεις για τη διδασκαλία των εγχειριδίων Έκφραση-Έκθεση και την αξιοποίηση των βιβλίων Έκφραση-Έκθεση για το Γενικό Λύκειο-Θεματικοί Κύκλοι Γενικού Λυκείου και Γλωσσικές Ασκήσεις για το Γενικό Λύκειο (να αξιοποιηθούν σύμφωνα με την κατανομή της διδακτέας ύλης στο Εσπερινό Γενικό Λύκειο).

Επίσης, οι διδάσκοντες/διδάσκουσες, στο πλαίσιο της υλοποίησης των εκάστοτε διδακτικών στόχων και του διαθέσιμου διδακτικού χρόνου, μπορούν να χρησιμοποιούν κατά περίπτωση κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό (κείμενα, δραστηριότητες κ.ά.) και από άλλες πηγές, με σκοπό την περαιτέρω εξοικείωση των μαθητών/μαθητριών με ποικίλα κειμενικά είδη και την καλλιέργεια της ικανότητάς τους να κατανοούν και να παράγουν επιτυχώς προφορικό και γραπτό λόγο.

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

«Για την Α΄ και Β΄ τάξη του Λυκείου προτείνονται ενδεικτικά συγκεκριμένες περικοπές διδακτικών ενοτήτων. Τούτο μπορεί, κατά περίπτωση και ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες του σχολείου και της συγκεκριμένης τάξης, να συνοδεύεται από παράλληλη αύξηση των ωρών διδασκαλίας σε ορισμένες διδακτικές ενότητες, ώστε να επιτυγχάνεται μεγαλύτερη εμβάθυνση της ύλης, καθώς και η δυνατότητα πραγματοποίησης (ομαδοσυνεργατικά) συνθετικών εργασιών και σχεδίων εργασίας με τη μέθοδο project.»

ΥΛΗ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

2. Το νόημα και η εξέλιξη της χριστιανικής λατρείας

3. Ο Χριστός εγκαινιάζει την αληθινή λατρεία

6. «Ποιήσωμεν άνθρωπον…»

7. Η παρουσία του Θεού στην ανθρώπινη ιστορία

8. Χριστούγεννα: η γιορτή της ενανθρώπησης του Θεού

9. Το κήρυγμα και τα θαύματα του Χριστού μέσα από τη λατρεία

10. «Προσκυνούμεν σου τα Πάθη Χριστέ..»

11. Η Ανάσταση του Χριστού

12. «Θανάτου εορτάζομεν νέκρωσιν…»

13. Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό; Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης

14. Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος

15. Συναγμένοι στη Θεία Ευχαριστία: η ουσία της Εκκλησίας

16. Παναγία, η μητέρα του Χριστού

18. Οι άγιες εικόνες: έκφραση της πίστης

19. Η μνήμη των αγίων, αφορμές για ένα σύγχρονο ανθρωπολογικό προβληματισμό

21. Η είσοδος και ένταξη στη Εκκλησία: τα μυστήρια του Βαπτίσματος και του Χρίσματος

22. Ίδρυση και ιστορική εξέλιξη της Θείας Ευχαριστίας

23. Το βαθύτερο νόημα της Θείας Λειτουργίας

24. Το μυστήριο της Μετανοίας

25. Η ευλογία για μια ζωή συζυγίας: το βαθύτερο νόημα του μυστηρίου του Γάμου

26. Πνευματική διακονία: το μυστήριο της Ιεροσύνης

27. Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου

30. Ο πλούτος της εκκλησιαστικής ποίησης (Υμνογραφία)

31. Προβληματισμοί για τη λειτουργική γλώσσα και μουσική

32. Η θέση των λαϊκών στη σύγχρονη λατρεία, επισημάνσεις και προβληματισμοί

33. Η γυναίκα στη λατρεία

36. Σατανισμός

37. Πνευματισμός-εσωτερισμός-δεισιδαιμονία-Προλήψεις

38. Η Μασονία

40. Τέσσερα παραδείγματα-προκλήσεις

41. Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά

44. «Κύριε η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή…»

ΥΛΗ  Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

  1. Ερωτήματα σχετικά με τα μεγάλα ζητήματα της ζωής
  2. Το ζήτημα για το Θεό
  3. Θρησκεία: ένα πανανθρώπινο φαινόμενο
  4. Ποιος είναι ο Θεός κατά την πίστη του Χριστιανισμού
  5. Η Βασιλεία του Θεού: όραμα αλλιώτικης ζωής ή ουτοπία;
  6. Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον»;
  7. «Τίνα με λέγουσιν οι άνθρωποι είναι;»
  8. Τι είναι το Άγιο Πνεύμα;
  9. Αρχή και πορεία του κόσμου

10.  Ο άνθρωπος στο αρχικό του μεγαλείο

11.  Γιατί υπάρχει το κακό στον κόσμο;

12.  Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Ορθοδοξίας

14. Η ορθόδοξη άσκηση

15. Ο δυναμικός και απελευθερωτικός χαρακτήρας του Χριστιανισμού

17. Ο συνάνθρωπος ως αδελφός

18. Το χριστιανικό ήθος ως υπέρβαση των προκαταλήψεων του κόσμου-Σύγχρονες θεολογικές ζυμώσεις

20. Η χριστιανική θεώρηση του κράτους και της πολιτικής

21. Φανατισμός και ανεξιθρησκία

23.Το φαινόμενο της αθεΐας

24. Πίστη και Επιστήμη: αλληλοαποκλειόμενα ή αλληλοσυμπληρούμενα;

25. Ελληνισμός και Χριστιανισμός

28. Τα αφρικανικά θρησκεύματα

29. Ο Ιουδαϊσμός

30. Το Ισλάμ(Α΄)

31. Το Ισλάμ(Β΄)

32.Ο Ινδουισμός Α΄

33.Ο Ινδουισμός Β΄

34. Η Γιόγκα

35. Ο Βουδισμός

36. Η κινεζική θρησκεία

37. Η ιαπωνική θρησκεία

38. Η θρησκεία μπροστά στο πρόβλημα του θανάτου

Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

Για την ύλη της Γ΄ τάξης του Λυκείου, όπου το μάθημα διδάσκεται μία ώρα εβδομαδιαίως, ο διδάσκων μπορεί να επιλέγει τις διδακτικές ενότητες με βάση τις ιδιαιτερότητες της τάξης αλλά και τα ενδιαφέροντα των μαθητών του.

ΓΑΛΛΙΚΑ, ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ, ΙΤΑΛΙΚΑ, ΙΣΠΑΝΙΚΑ

Στο Γενικό Λύκειο τα Γαλλικά, τα Γερμανικά, τα Ιταλικά και τα Ισπανικά προσφέρονται είτε ως μάθημα Γενικής Παιδείας (1η Ξένη Γλώσσα) είτε ως μάθημα Επιλογής (2η Ξένη Γλώσσα).

Το μάθημα Γενικής Παιδείας προσφέρεται σε μαθητές που διδάχτηκαν την αντίστοιχη Ξένη Γλώσσα στο Γυμνάσιο. Το γεγονός ωστόσο ότι ο μαθητικός πληθυσμός των περισσοτέρων ΓΕΛ της χώρας απαρτίζεται από μαθητές προερχόμενους από διαφορετικά Γυμνάσια συνεπάγεται ότι τα τμήματα είναι αναγκαστικά ανομοιογενή.

Το μάθημα Επιλογής προσφέρεται σε μαθητές είτε αδίδακτους είτε προχωρημένους (που διδάχτηκαν δηλαδή την αντίστοιχη Ξένη Γλώσσα στο Γυμνάσιο), με αποτέλεσμα να μην μπορεί να εκτιμηθεί εκ των προτέρων η σύνθεση των τμημάτων.

Και στις δύο κατηγορίες μαθημάτων (Γενικής Παιδείας, Επιλογής) η επιλογή των διδακτικών βιβλίων γίνεται από τον  Εγκεκριμένο Κατάλογο Ελευθέρων Βοηθημάτων. Το καθένα από τα βιβλία αυτά συνάδει μεν με το Πρόγραμμα Σπουδών (ΠΣ), που είναι βασικός όρος για την έγκρισή τους, αλλά αποτελεί διαφορετική πρόταση υλοποίησης του ΠΣ, με διαφορετική δομή και δόμηση της ύλης, διαφορετική παρουσίαση των λεκτικών πράξεων, των μορφοσυντακτικών φαινομένων κ.λπ. και για το μάθημα Επιλογής, ανάλογα με τη σύνθεση του εκάστοτε τμήματος, εφαρμόζεται το ΠΣ του Λυκείου.

Εκ των παραπάνω προκύπτει ότι οι σημαντικές διαφορές οι οποίες, εκ των πραγμάτων, υφίστανται από τμήμα σε τμήμα, υποχρεώνουν τους εκπαιδευτικούς να προσαρμόζουν την ύλη και τη διδασκαλία τους στο επίπεδο γλωσσομάθειας των εκάστοτε μαθητών τους.

Οι εκπαιδευτικοί οφείλουν πρωτίστως να λαμβάνουν υπόψη τους το Πρόγραμμα Σπουδών και να δίνουν την απαιτούμενη προσοχή στον προγραμματισμό της διδασκαλίας εν γένει, αλλά και της κάθε διδακτικής ώρας χωριστά, ώστε να γίνεται «αποτελεσματική» χρήση του διδακτικού χρόνου. Για την επίτευξη αυτού του στόχου οι εκπαιδευτικοί οφείλουν:

α) να αξιοποιούν στον μέγιστο βαθμό τις γνώσεις που απέκτησαν οι μαθητές στην προηγούμενη βαθμίδα ή τάξη,

β) να αποφεύγουν να χρονοτριβούν ασκόπως σε επιμέρους φαινόμενα, ασκήσεις κ.λπ., και ταυτόχρονα

γ) να αποφεύγουν να «βιάζονται» υπερβολικά, πράγμα που θα προκαλούσε κενά στην οικοδόμηση της γλωσσομάθειας,

λαμβάνοντας υπόψη ότι το εκάστοτε διδακτικό εγχειρίδιο είναι ένα «εργαλείο» υλοποίησης του Προγράμματος Σπουδών, το οποίο, στο σύνολό του, αλλά και ως προς τους επιμέρους διδακτικούς στόχους, αποτελεί τον βασικό οδηγό, βάσει του οποίου σχεδιάζεται και υλοποιείται το μάθημα.

Σε περίπτωση που παρά τις προσπάθειες αυτές η φετινή διδαχθείσα ύλη υπολείπεται εκείνης που έχει προγραμματίσει ο διδάσκων, η ολοκλήρωσή της μπορεί να επιτευχθεί στο επόμενο σχολικό έτος, αφού ενταχθεί στον προγραμματισμό της ύλης της επόμενης τάξης.

ΑΓΓΛΙΚΑ

Η διδασκαλία της Αγγλικής γλώσσας στηρίζεται στην κατάκτηση επιπέδων γλωσσομάθειας. Σύμφωνα με αυτό η διδακτέα ύλη δεν μπορεί να οριστεί με κεφάλαια βιβλίων αλλά με το τι οι μαθητές μπορούν να κάνουν με τη γλώσσα για την επίτευξη των επιπέδων γλωσσομάθειας.

Εκείνο που μπορεί να επισημανθεί είναι ότι οι καθηγητές έχουν την ευχέρεια να μην ολοκληρώσουν την ύλη ενός βιβλίου για τη συγκεκριμένη τάξη, να συνεχίσουν ένα βιβλίο το επόμενο  σχολικό έτος ή να παραλείπουν έως και δύο ή τρία κεφάλαια, ανά τάξη, ανάλογα με τις ιδιαίτερες συνθήκες της τάξης τους.

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Β΄ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου

Βιβλίο: «Αρχές Οικονομίας» των Α. Δεδουσόπουλου, Π. Γιαλέρη, Ι. Σχιστού,        Π. Τέντε και Α. Χατζηανδρέου

Στη σύγχρονη πραγματικότητα τα οικονομούντα άτομα για να μπορέσουν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες πρέπει να είναι σε θέση να αντιλαμβάνονται, να εξηγούν και ν’ αναλύουν τα οικονομικά φαινόμενα. Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό να γνωρίσουν οι μαθητές τα μεγέθη που αφορούν το σύνολο μιας οικονομίας, να εξοικειωθούν δηλαδή με βασικά μακροοικονομικά μεγέθη όπως το τραπεζικό σύστημα, η διανομή του εισοδήματος, η φορολογία, η ανεργία, ο πληθωρισμός, τα δημόσια οικονομικά, η Ε.Ε. κτλ.

Η διδακτική εμπειρία αποδεικνύει ότι ο στόχος αυτός δεν είναι εφικτός ούτε στην Α΄ ούτε στην Γ΄ Λυκείου. Στην Α΄ Λυκείου ενώ το σύνολο του μαθητικού πληθυσμού παρακολουθεί το μάθημα Αρχές Οικονομίας, δεν είναι χρονικά εφικτή παρά μόνο η αναφορά των  θεμάτων  της Μακροοικονομίας δεδομένου ότι βρίσκονται στα τελευταία κεφάλαια του βιβλίου. Στην Γ΄ Λυκείου, το μάθημα Αρχές Οικονομικής Θεωρίας δεν διδάσκεται στο σύνολο του μαθητικού πληθυσμού και έχει ως  αντικείμενο την Μικροοικονομία. Επομένως στο πλαίσιο της επικαιροποίησης των γνώσεων, που το Λύκειο προσφέρει στα παιδιά, το ενδιαφέρον των μαθητών πρέπει να εστιαστεί στα ακόλουθα κεφάλαια:

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή

 σελ. 11-14

Κεφάλαιο 6: Το Χρήμα

6.1 Λειτουργίες του Χρήματος σελ. 80-81
6.2 Ιδιότητες του Χρήματος σελ. 81-82
6.3 Μορφές Χρήματος σελ. 82-84
6.4 Σύγχρονα Είδη Χρήματος σελ. 84-88
6.5 Ο Ρόλος του Τραπεζικού Συστήματος: Η Κεντρική Τράπεζα και οι εμπορικές σελ. 88-90
6.6 Είδη Καταθέσεων και Δανείων σελ. 91-93
6.7 Δανεισμός και Αποταμίευση: Επιτόκιο και Τόκος σελ. 93-95
6.8 Το Χρηματιστήριο σελ. 95-97
6.9 Το συνάλλαγμα και η Ισοτιμία των Νομισμάτων σελ. 97-98

Κεφάλαιο 7: Η Διανομή του Εισοδήματος

7.1 Η Έννοια του Εισοδήματος σελ. 102-103
7.2 Μορφές Εισοδήματος σελ. 103-105
7.3 Οι Μεταβιβαστικές Πληρωμές σελ. 105-106
7.4 Η Διανομή του Εισοδήματος και η Φτώχεια σελ. 106-107

Κεφάλαιο 8: Η Μισθωτή Εργασία

8.1 Μορφές Εργασίας σελ. 110-111
8.2 Εργοδότες και Μισθωτοί: Η Σύμβαση Εργασίας σελ. 111-112
8.3 Επαγγέλματα και εργασιακές Δεξιότητες σελ. 113-114
8.4 Η πρόσληψη των μισθωτών σελ. 114-116
8.5 Εργατικά Συνδικάτα και Ενώσεις Εργοδοτών σελ. 116-118
8.6 Συλλογικές Διαπραγματεύσεις σελ. 119-120

Κεφάλαιο 9: Οι Εθνικοί Λογαριασμοί

9.1 Ο ρόλος των Εθνικών Λογαριασμών σελ. 124
9.2 Τα μεγέθη των Εθνικών Λογαριασμών σελ. 125-128
9.4 Εθνικό Προϊόν και Οικονομική Ευημερία σελ. 130-131

Κεφάλαιο 10: Ο Οικονομικός Ρόλος του Κράτους

10.1 Το Κράτος και η Κρατική Παρέμβαση στην Οικονομική Ζωή σελ. 134
10.2 Οι Στόχοι της Κρατικής Παρέμβασης σελ. 134-139
10.3 Τα Μέσα Άσκησης Οικονομικής Πολιτικής
10.3.1 Ο Κρατικός Μηχανισμός σελ. 139-140
10.3.2 Τα Μέσα Παρέμβασης του Κράτους σελ. 140-142

Κεφάλαιο 11: Το Οικονομικό Σύστημα σε Μεγέθυνση

11.1 Η Οικονομική Ζωή Αλλάζει σελ. 156-158
11.2 Η Οικονομική Ανάπτυξη σελ. 158-160
11.3 Οι Αλλαγές στην Παραγωγική Ικανότητα σελ. 161-164
11.3.1 Το Εργατικό Δυναμικό και η Ανάπτυξη
11.3.2 Η Συσσώρευση του Κεφαλαίου
11.3.3 Η Τεχνολογία
11.4 Ανάπτυξη και Υπανάπτυξη Σελ. 164-165

Κεφάλαιο 12: Το Οικονομικό Σύστημα σε Κρίση

12.1 Το Οικονομικό Σύστημα σε Κρίση σελ. 170-171
12.2 Το Πρόβλημα της Ανεργίας
12.2.1 Η Έννοια του Εργατικού Δυναμικού και της Ανεργίας σελ. 171-172
12.2.2 Είδη Ανεργίας σελ. 172-174
12.2.3 Συνέπειες της Ανεργίας για το Κοινωνικό Σύνολο και το Άτομο σελ. 174-175
12.2.4 Πολιτικές για την Αντιμετώπιση της Ανεργίας σελ. 175-176
12.3 Ο Πληθωρισμός: Έννοια και Επιπτώσεις
12.3.1 Έννοια του Πληθωρισμού σελ. 176-177
12.3.2 Επιπτώσεις του Πληθωρισμού σελ. 177-178
12.4 Η Φτώχεια σελ. 178-180
12.5 Περιβάλλον και Φυσικοί Πόροι σελ. 181-181

Κεφάλαιο 13: Η Ευρωπαϊκή Ένωση

13.1 Σκοποί της Ένωσης – Ιστορικό – Μέλη σελ. 186-187
13.2 Η Οικονομική και Νομισματική Ένωση σελ. 187-189
13.3 Τα Όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης σελ. 189-192
13.4 Οι Οικονομικές Επιπτώσεις της Ένωσης
13.4.1 Η Ελευθερία Διακίνησης Εμπορευμάτων σελ. 192
13.4.2 Η Ελευθερία Διακίνησης Πολιτών σελ. 193
13.4.3 Η Νομισματική Ενοποίηση σελ. 193-194

ΑΡΧΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Γ΄ τάξης Ημερήσιου ΓΕΛ μάθημα επιλογής

Βιβλίο: «Αρχές Λογιστικής» των Α. Κοντάκου, Κ. Μαργαρώνη, Α. Ζαρίφη.


Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή – Βασικές έννοιες
1.1. Ανάγκες – Αγαθά. Οικονομικοί Οργανισμοί Σελ. 9-11
1.2. Οι επιχειρήσεις Σελ. 11-12
1.3. Η περιουσία της επιχείρησης – Διακρίσεις της περιουσίας – Εφαρμογή Σελ. 12-15
1.4. Διακρίσεις του Ενεργητικού και του Παθητικού Σελ. 15-17
1.5. Εφαρμογή Σελ. 17-18
1.6. Ερωτήσεις – Ασκήσεις Σελ. 19-21
1.7. Έννοια και σκοποί της Λογιστικής – Εξέλιξη της Λογιστικής – Διακρίσεις της Λογιστικής – Η Λογιστική και οι άλλες επιστήμες – Ο ρόλος του λογιστή Σελ. 22-24

Κεφάλαιο 2: Εμφάνιση της περιουσίας ή οικονομικής κατάστασης

της επιχείρησης
2.1. Γενικά Σελ. 25
2.2. Απογραφή – Είδη απογραφής – Διαχειριστική Χρήση – Υπόδειγμα απογραφής. Σελ. 25-31
2.3. Ισολογισμός – Υπόδειγμα ισολογισμού – Μορφές ισολογισμού Σελ. 31-34
2.4. Ερωτήσεις – Ασκήσεις Σελ. 34-36
Κεφάλαιο 3: Οι μεταβολές των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης και η

παρακολούθησή τους
3.1. Μεταβολές της περιουσίας – Διαδοχικοί ισολογισμοί – Ασκήσεις Σελ. 37-48
3.2. Οι λογαριασμοί Σελ. 49-55
3.3. Κανόνες λειτουργίας των λογαριασμών Σελ. 55-56
3.4. Ανάλυση λογιστικών γεγονότων Σελ. 56-57
3.5. Παράδειγμα τήρησης λογαριασμών Σελ. 57-59
3.6. Μεταφορά ενός λογαριασμού σε άλλον Σελ. 60-61
3.7. Ερωτήσεις – Ασκήσεις Σελ. 61-64

Κεφάλαιο 4: Διπλογραφική ή διγραφική μέθοδος εγγραφών
4.1. Οι βασικές αρχές της διπλογραφικής μεθόδου Σελ. 65-66
4.2. Ημερολόγιο Σελ. 66-73
4.3. Γενικό καθολικό Σελ. 73-80
4.4. Ισοζύγιο λογαριασμών Γενικού Καθολικού Σελ. 80-82
4.5. Ερωτήσεις – Ασκήσεις Σελ. 83
Κεφάλαιο 5: Κατάταξη λογαριασμών σε γενικές ομάδες – Μεγαλύτερη ανάλυση της καθαρής περιουσίας
5.1. Γενικά Σελ. 85
5.2. Λογαριασμοί Ενεργητικού Σελ. 86
5.3. Λογαριασμοί Πραγματικού Παθητικού Σελ. 86-87
5.4. Λογαριασμοί Καθαρής Περιουσίας Σελ. 87-95
5.5. Ερωτήσεις – Ασκήσεις Σελ. 96-100
Κεφάλαιο 6: Οι λογαριασμοί από οργανωτική άποψη και η διάκρισή τους κατά μέγεθος
6.1. Ανάγκη Διάκρισης Σελ. 101-102
6.2. Λογαριασμοί γενικοί ή περιληπτικοί, ειδικοί ή αναλυτικοί Σελ. 103
6.3. Πρωτοβάθμιοι, δευτεροβάθμιοι, τριτοβάθμιοι κτλ. Λογαριασμοί Σελ. 103-104
6.4. Ο λογιστικός χειρισμός των γενικών και των ειδικών λογαριασμών Σελ. 105-106
6.5. Καταστάσεις συμφωνίας ή ισοζύγια των αναλυτικών καθολικών Σελ. 106-107
6.6. Εφαρμογή Σελ. 107-115
6.7. Ερωτήσεις – Ασκήσεις Σελ. 115-117

ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ

Β΄ Λυκείου

Το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών για το μάθημα του Ελεύθερου Σχεδίου είναι «ανοικτού» τύπου. Αλλά και το Ελεύθερο Σχέδιο από τη φύση του αντικειμένου του, αφήνει στον διδάσκοντα περιθώρια να προσδιορίσει εκείνος την έκταση των απαιτήσεών του, σε σχέση με το επίπεδο των μαθητών του, με την προϋπόθεση ότι δε θα παραληφθεί καμιά από τις προσδοκώμενες σχεδιαστικές δεξιότητες που πρέπει να αποκτήσει ο μαθητής.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Γ΄ Λυκείου

Το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών της Ιστορίας της Τέχνης είναι ευθύγραμμο χρονολογικά, και η γνώση της επόμενης περιόδου βασίζεται στην κατανόηση της προηγούμενης. Μείωση της έκτασης της ύλης στο παρόν βιβλίο του μαθητή μπορεί να επιτευχθεί εμμέσως με τη μείωση των απαιτήσεων για δραστηριότητες από τον μαθητή, με την εμβάθυνση μόνο στα σημεία που θεωρεί σημαντικότερα σε σχέση με τους διδακτικούς στόχους, λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο των μαθητών.

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ (Β΄ τάξη Γενικού Λυκείου)

Όπως καθορίζεται από το Πρόγραμμα Σπουδών

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ (Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ)

Διδακτέα ύλη από το «Βιβλίο  Μαθητή» τα εξής κεφάλαια :

1. Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία.

2. Μορφές κοινωνικής οργάνωσης – Ελληνική κοινωνία.

3. Κοινωνικοποίηση και κοινωνικός έλεγχος.

4. Η σύγχρονη ελληνική οικογένεια: μορφές, προβλήματα και προοπτικές.

6. Εργασία, ανεργία και κοινωνικές ανισότητες.

9. Αποκλίνουσα συμπεριφορά: παραβατικότητα και εγκληματικότητα.

10. Ετερότητα, διαπολιτισμικές και διακοινωνιακές σχέσεις.

Γλωσσάριο

Βιβλιογραφία.

Από το «Τετράδιο Εργασίας και Έρευνας του Μαθητή» ορίζονται ως διδακτέα τα κεφάλαια  που αντιστοιχούν στην παραπάνω διδακτέα ύλη του «Βιβλίου Μαθητή».

ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

Β΄ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ, ΕΠΙΛΟΓΗΣ

Κεφάλαια:

  1. Εισαγωγή
  2. Υλικά, μέσα και όργανα σχεδίασης
  3. Οργάνωση – παρουσίαση πίνακα
  4. Γραμμές
  5. Γράμματα και αριθμοί
  6. Γεωμετρικές κατασκευές
  7. Κλίμακα σχεδίασης
  8. Διαστασιολόγηση
  9. Προβολές

Αφαιρείται το κεφάλαιο 10

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

Γ΄ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ, ΕΠΙΛΟΓΗΣ

Κεφάλαια:

Εισαγωγή

Α. Απεικονίσεις

Α.1 Γενικά

Α.2 Κάτοψη

Α.3 Τομή

Α.4 Όψη

Αφαιρούνται τα κεφάλαια Α.5 Αξονομετρικό  και Α.6 Προοπτικό

Β. Σύμβολα και άλλα σχεδιαστικά στοιχεία

Β.1 Επίπλωση-εξοπλισμός χώρων κατοικίας

Β.2 Συμβολισμοί υλικών

Β.3 Ενδείξεις

Β.4 Στοιχεία περιβάλλοντος

Β.5 Ασκήσεις

Αφαιρείται το κεφάλαιο Γ

Δ. Σχεδιαστικά θέματα

ΑΡΧΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

(Β΄ Τάξη Γενικού Λυκείου)

Το διδακτικό εγχειρίδιο του εν λόγω μαθήματος αποτελείται από ένα Προλογικό Σημείωμα, από ένα Εισαγωγικό Κεφάλαιο και από άλλα οκτώ (8) κεφάλαια και εκτείνεται σε 268 σελίδες Η διδασκαλία του εν λόγω μαθήματος εστιάζεται στη διεπιστημονική και διαθεματική προσέγγιση των περιβαλλοντικών ζητημάτων και προβλημάτων με σκοπό την καλλιέργεια της περιβαλλοντικής συνείδησης των μαθητών/τριών. Για το λόγο αυτό η διδασκαλία δεν θα πρέπει να είναι μετωπική αλλά να προωθεί ομαδοσυνεργατικές διαδικασίες διδασκαλίας και μάθησης και επιπλέον οι διδακτικές προσεγγίσεις να είναι βιωματικές. Για τους παραπάνω λόγους προτείνονται τα παρακάτω :

Α/α Κεφάλαιο Τίτλος Κεφαλαίου Ενδεικτικές προτάσεις
1. Πρώτο Κεφάλαιο Βασικές Έννοιες και Αρχές της Περιβαλλοντικής Επιστήμης Συνοπτικά

( 2 ώρες )
2. Δεύτερο Κεφάλαιο Δομή, Οργάνωση και Λειτουργία των Οικοσυστημάτων Συνοπτικά

( 2 ώρες )
3. Τρίτο Κεφάλαιο Άνθρωπος και Οικοσυστήματα Έμφαση στην ενότητα 3.2

(  4 ώρες )
4. Τέταρτο Κεφάλαιο Άνθρωπος και Δομημένο Περιβάλλον Έμφαση στις ενότητες 4.3, 4.4 και 4.6

( 4  ώρες )
5. Πέμπτο Κεφάλαιο Ανθρώπινες παρεμβάσεις στο Περιβάλλον Έμφαση στην ενότητα 5.4

( 8 ώρες )
6. Έκτο Κεφάλαιο Η οικολογική κρίση και τα μηνύματά της Έμφαση στην ενότητα 6.5

( 8 ώρες )
7. Έβδομο Κεφάλαιο Ήπιες μορφές ενέργειας Όλο

( 4 ώρες )
8. Όγδοο Κεφάλαιο Περιβάλλον, Ανάπτυξη και Ποιότητα Ζωής ΄Εμφαση στις ενότητες 8.2, 8.3

( 6 ώρες )

Σημείωση

Κρίνεται αναγκαίο να επισημανθεί ότι :

  • Τα μεταλλεία του Λαυρίου δεν λειτουργούν.
  • Οι υπηρεσίες του ΠΕΡΠΑ έχουν αντικατασταθεί από τις αντίστοιχες της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος του ΥΠΕΚΑ.
  • Οι συγκεντρώσεις των ατμοσφαιρικών ρύπων σε ορισμένες περιοχές αστικών κέντρων παρουσιάζουν μείωση λόγω των αυτοκινήτων νέας τεχνολογίας και της διάνοιξης νέων αυτοκινητοδρόμων.
  • Η διαχείριση των αποβλήτων παραμένει ως περιβαλλοντικό ζήτημα.

Οι διδάσκοντες να ενημερωθούν ενυπόγραφα.

Η ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΠΟΥΛΟΥ


Εσωτ. Διανομή

  • Γραφείο Υφυπουργού
  • Γραφείο Γενικού Γραμματέα
  • Γραφείο Ειδικού Γραμματέα
  • Δ/νση Σπουδών Δ.Ε., Τμήμα Α΄
  • Δ/νση Εκκλησιαστικής Εκπ/σης
  • Δ/νση Ιδιωτικής Εκπ/σης
  • Δ/νση Π.Ο.Δ.Ε.
  • Δ/νση Ξένων και Μειονοτικών Σχολείων
  • Δ/νση Ειδικής Αγωγής
  • ΣΕΠΕΔ

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/1464

Σεπ 02 2011

ΤΟ ΒΗΜΑ – Με DVD και φωτοτυπίες θα ξεκινήσει η σχολική χρονιά – κοινωνία

ΤΟ ΒΗΜΑ – Με DVD και φωτοτυπίες θα ξεκινήσει η σχολική χρονιά – κοινωνία.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/1462

Σεπ 01 2011

Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ

Το αποκορύφωμα της θεατρικής τέχνης

Σαράντου Καργάκου

Εκφράσεις δραματικής δημιουργίας σε πρωτεϊκή μορφή απαντούν σ’ όλους τους λαούς της γης, αλλά μόνο στην Ελλάδα για πρώτη φορά και θα λέγαμε προνο­μιακά το ποιητικό/μουσικό αυτό είδος μορφώθηκε σε έντεχνη ποιητική καλλι­τεχνική δημιουργία. Παρά την αφθονία των πληροφο­ριών, παρά την πολυσέβαστη μελέτη του Αριστοτέλη στην «Ποιητική» του, η μελέτη του δράματος είναι μια πολύ δύ­σκολη υπόθεση, διότι είναι αδύνατο ν’ αναπλάσουμε και πολύ περισσότερο να βιώσουμε τις συνθήκες μέσα στις οποίες γεννήθηκε ή από τις οποίες γεννήθηκε και μέσα στις οποίες αναπτύχθηκε το αρχαίο δράμα. Συνεπώς, όλες οι προσεγγίσεις έχουν έναν πιθανολογικό χαρα­κτήρα.

Είναι ανάγκη να τονισθεί ότι του δράματος προηγήθη­καν η επική και η λυρική ποίηση. Όμως το γενεσιουργικό «κύτταρο» του δράματος, ο τελετουργικός χορός, προ­ϋπήρχε των ποιητικών αυτών ειδών, τουλάχιστον στη μορφή που τη γνωρίζουμε. Οι τελετουργικοί χοροί εμ­φανίζονται σ’ όλους τους λαούς της γης σαν συνοδευτι­κά στοιχεία της εργασίας και της θρησκευτικής λατρεί­ας. Εμφανίζονται σαν αγροτικές τελετές, οι οποίες συν­δέονται με κάποιες θεϊκές μορφές, που τιμώνται σε κά­ποια χρονική στιγμή, ιδίως την άνοιξη, που συνδέεται με τη βλάστηση. Αγροτική «καταγωγή» έχουν οι τελετές του Όσιρη στην Αίγυπτο, του Ταμμούζ στη Βαβυλώνα, του Άττη στη Φρυγία, της Περσεφόνης, Υάκινθου, Άδωνη και Διονύσου στην Ελλάδα. Ενδεικτικά της αγροτικής κατα­γωγής του Διονύσου είναι τα επίθετα που τον συνοδεύ­ουν. Δενδρεύς, Ληναίος, Βάκχος. Η γένεση του δράματος, ανεξάρτητα από άλλες καταβο­λές ή συμβολές, συνδέεται με τη λατρεία του Διονύσου. Ο Διόνυσος ήταν θεός της αμπέλου και του οίνου, άρα και της μέθης. Στον Αθηναίο (II, 11) υπάρχει η «κατάθε­ση» του Σιμωνίδη, που λέει πως «από τη μέθη ξεπήδησε η κωμωδία και η τραγωδία στην Ικαρία». Ικαρία ήταν δή­μος της Αττικής στις πλαγιές της Πεντέλης και σήμερα ονομάζεται Διόνυσος. Τοτέμ, δηλαδή ιερό έμβλημα του Διονύσου ήταν ο τράγος και γι’ αυτό οι χορευτές κατά τις εορτές του θεού μεταμφιέζονταν σε τράγους, φορώντας τραγίσια δέρματα και τοποθετώντας στο κεφάλι τους κέ­ρατα. Έτσι ξέφευγαν από την ανθρώπινη κατάσταση και περνούσαν σε μια θεϊκή έκσταση, κάνοντας πράξεις μι­μητικές των αναπαραγωγικών κυρίως στοιχείων της ζωής.

ΔΙΘΥΡΑΜΒΟΣ: Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΡΦΗ ΔΡΑΜΑΤΟΣ

Ο Πλάτων στους «Νόμους» (III, 15,790 b.) ονομάζει τον διθύραμβο άσμα που αναφέρεται στη γέννηση του Διο­νύσου. Ο Ευριπίδης στις «Βάκχες» ονομάζει διθύραμ­βο τον ίδιο τον Διόνυσο. Ο Ηρόδοτος (1, 23) θεωρεί ότι ευρετής του διθυράμβου είναι ο ποιητής Αρίων από τη Μήθυμνα της Λέσβου. Τον διθύραμβο παρουσίασε ο Αρίων στην Κόρινθο σαν μια σύνθεση λυρικών και δω­ρικών/χορικών στοιχείων. Η Κόρινθος είναι δωρική πο­λιτεία που γειτνιάζει με την Αρκαδία, πατρίδα των τρα­γόμορφων Σατύρων. Οι Δωριείς είχαν επίδοση στη χο­ρική ποίηση. Οι διθύραμβοι εκτελούνταν στις γιορτές του Διονύσου που λέγονταν «Διονύσια». Κατά τη μαρ­τυρία του Πλουτάρχου (Ηθικά, 257 c), η πρώτη παρά­σταση του διθυράμβου ήταν απλή: πρώτα έμπαινε ένας χορευτής που κρατούσε έναν αμφορέα με κρασί και μια κληματόβεργα. Μετά ακολουθούσε άλλος σέρνοντας τον τράγο, έπειτα άλλος κρατώντας ένα καλάθι σύκα και τελευταίος ο χορευτής που κρατούσε τον φαλλό, το σύμβολο της γονιμότητας. Άρα, η πρώτη μορφή διθυ­ράμβου είχε φαλλικό χαρακτήρα, ψάλλονταν δηλαδή και εκτελούνταν χορευτικά φαλλικά άσματα. Σε παραστάσεις αγγείων παρατηρούμε ότι συχνά ο Διό­νυσος μεταφέρεται από Σιληνούς πάνω σε άρμα. Η με­ταφορά του στην ορχήστρα, στον τόπο που γινόταν όρχηση (=χορός) και ο οποίος πρέπει να ήταν ένα αλώνι, αποτελεί το σπέρμα της τραγωδίας. Ο Ρωμαίος ποιητής Οράτιος μας πληροφορεί (Ars poetica, 276) πως οι πα­λαιότερες τραγωδίες «παίζονταν» πάνω σε άρματα. Φαί­νεται πως σε κάποια φάση «επαγελματοποιήθηκαν» οι χορευτές του διθυράμβου και μετακινούνταν από χωριό σε χωριό πάνω σε άρμα προφανώς τετράτροχο που έπαι­ζε ρόλο σκηνής και προσκηνίου.

Όμως για να γεννηθεί το δράμα σαν αυτόνομο καλλι­τεχνικό είδος, έπρεπε να αυτονομηθεί από την πρώ­τη σύσταση του, δηλαδή τη λατρεία. Η τέχνη γεννιέται μέσα στη θρησκεία αλλά αποκτά αισθητική αξία, όταν αποσυνδέεται από τη θρησκεία. Ό, τι είναι συστατικό λατρείας, παρά την οποιαδήποτε αισθητική αξία του, είναι συστατικό θρησκείας. Άρα, αφετηρία του ελλη­νικού δράματος είναι η αποσύνδεση αρχικά του διθυ­ράμβου από τη λατρεία. Οι θεοί για τους αρχαίους Έλληνες δεν ήταν κάτι απρόσιτο. Ήσαν προέκταση του εαυτού τους, ίσως σε πιο μεγεθυμένη διάσταση. Ζούσαν όπως οι άνθρωποι. Το ελληνικό ιερατείο δεν κρατούσε τους θεούς σε απρόσιτο σημείο. Δεν απα­γόρευε την απεικόνιση τους με μορφή ανθρώπων ή την ποιητική περιγραφή τους με πάθη ή αδυναμίες αν­θρώπων. Γι’ αυτό η μυθολογία των αρχαίων απέκτησε πλούτο και ποικιλία που δεν παρατηρείται σε κανέναν άλλο λαό. Έτσι διάφορες φάσεις της ζωής και της δράσης των θεών έπαιρναν χαρα­κτήρα εορταστικό με παράσταση της εορταζόμενης πράξης. Π.χ. στην Ελευσίνα εορταζόταν παραστατικά ο γάμος του Δία με τη Δήμητρα, η απαγωγή της Περσεφόνης από τον Πλούτωνα, η επιστροφή της Περσεφόνης, η συμφιλίωση της Δήμητρας με τους θεούς και η μύηση του Τριπτόλεμου (Βασιλιά της Ελευσίνας) στην τε­χνική της γεωργίας.

Η σφριγηλή αναπλαστική έμπνευση των Ελλήνων έδινε ποικιλία στο μύθο. Έτσι ο κεντρικός ήρωας του μύθου από πόλη σε πόλη έπαιρνε άλλη μορ­φή. Π.χ. στη Σικυώνα τη θέση του Διονύσου έπαιρ­νε ο Άδραστος. Αυτό σημαίνει ότι η αρχαία ελλη­νική θρησκεία δεν είχε κανένα καταναγκαστικό τυπικό. Επέτρεπε ελευθερία στην έμπνευση. Ήταν περισσότερο ποίηση και λιγότερο θρησκεία. Όμως στοιχείο ζωής δεν είναι μόνο η αναπαραγωγή αλ­λά και ο θάνατος. Οι αρχαίοι τιμούσαν το θάνατο με «θρήνους» που εξέλιξη τους είναι τα σημερινά μοιρολόγια. Ήδη στον Όμηρο έχουμε το ξακου­στό μοιρολόι της Ανδρομάχης και της Εκάβης αλ­λά και του Αχιλλέα πάνω στο νεκρό σώμα του Πατρόκλου. Αυτό γεννά την ακόλουθη σκέψη: το δράμα είναι μια σύν­θεση εύθυμων και σοβαρών στοιχείων. Ίσως, τουλάχι­στον κατά το σοβαρό μέρος του, το δράμα να γεννήθη­κε από τους θρήνους που συνόδευαν την παράσταση του θανάτου και της ταφής του Διονύσου.

Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΣΤΗΝ ΑΤΤΙΚΗ

Το δράμα γεννήθηκε και αναπτύχθηκε στην Αττική από τη λατρεία του Διονύσου και παραστάσεις γίνονταν μόνο κατά τις εορτές του Διονύσου που ήσαν τέσσερις: α) «Κατ’ αγρούς Διονύσια» κατά το μήνα Ποσειδεώνα (Δεκέμβριος – Ιανουά­ριος), Β) Τα «Λήναια» κατά το μήνα Γαμηλεώνα (Ιανουάριος – Φεβρουάριος), γ) Τα «Μικρά Διονύσια» κατά το μήνα Ανθεστηρίωνα (Φεβρουάριο – Μάρτιο) και δ) τα «Εν άστει» ή τα «Μεγάλα Διονύσια», κατά το μήνα Ελαφηβολιώνα (Μάρτιο -Απρίλιο). Στα «Μικρά Διονύσια» οι νεκρικές τελετές συνο­δεύονταν από το άνοιγμα των βαρελιών με το νέο κρασί. Επί­σης στόλιζαν τα σπίτια με τους πρώτους ανοιξιάτικους αν­θούς. Ανθοστόλιζαν και τα παιδιά και τους χάριζαν παιχνί­δια. Τη δεύτερη μέρα Σάτυροι, περιφερόμενοι στην πόλη, έκαναν συναγωνισμό σε οινοποσία. Οι νικητές έπαιρναν ένα στεφάνι από κισσό και ένα ασκί γεμάτο κρασί. Επίσης πάνω στο άρμα των «ανθεστηρίων», που είχε μορφή πλοίου καθό­ταν ο Διόνυσος. Πάνω στο άρμα του Διονύσου τοποθετού­σαν το σύμβολο του, το φαλλό. Εκείνοι που έπαιρναν μέρος στη φαλλική πομπή, οι λεγόμενοι «ιθύφαλλοι», τραγουδού­σαν ύμνους στο θεό. Κατά τα «Διονύσια» οι διάφορες κτή­σεις των Αθηναίων έστελναν στην πόλη «φαλλούς». Τα «Μεγάλα» ή «Εν Άστει Διονύσια» ήταν η λαμπρότερη εορ­τή των Αθηναίων μετά την εορτή των «Παναθηναίων». Την εποπτεία της εορτής είχε ο Επώνυμος Άρχων, βοηθούμε­νος από δέκα επιμελητές. Υπήρχε νόμος που καθόριζε τα της εορτής. Απόσπασμα του νόμου παραθέτει ο Δημο­σθένης (Κατά Μειδίου, § 10). Οι εορτές κρατούσαν 4 ημέ­ρες. Κατ’ αυτές δίνονταν και θεατρικές παραστάσεις. Όμως παράλληλα προς αυτές εκτελούνταν και διθύραμβοι.

Τη λατρεία του Διονύσου επέβαλε στην Αττική ο τύραννος Πεισίστρατος (561-527 π.Χ.), λαϊκός άρ­χοντας που στηριζόταν στο αγροτολαϊκό στοιχείο των Διακρίων, κατοίκων της ορεινής Αττικής. Ο Διόνυσος ήταν λαϊκός θεός και η εισαγωγή της λα­τρείας του σήμαινε νίκη των λαϊκών δυνάμεων επί της αριστοκρατίας.

ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ

Η αρχαία παράδοση θεωρεί ως ευρετή της τρα­γωδίας τον θέσπι από την Ικαρία της Αττικής. Ο Οράτιος λέγει πως η παράσταση γινόταν πάνω σε άρμα. Οι «υποκριτές» είχαν το πρόσωπο τους αλειμμένο με «τρυγία», (λάσπη του κρασιού). Υπάρ­χει ακόμη παράδοση πως οι κάτοικοι της Ικαρίας οργάνωσαν τους πρώτους χορούς τους γύρω από έναν τράγο. Η καινοτομία του Θέσπι συνίσταται στο ότι σε κάποια φάση του χορού ο κορυφαίος αποσπάται, τοποθετείται έναντι αυτού και αρχίζει να «υποκρίνεται» (αποκρίνεται), δηλαδή ν’ απα­ντά στο χορό. Έτσι μεταξύ του «υποκριτή» και του χορού αναπτύσσεται ο διάλογος, το κύριο συστατικό του θεατρικού λόγου. Η ονομασία «υποκριτής» έκτοτε έγινε δηλωτική των ηθοποιών. Ο όμιλος των χορευτών προς τιμή του Διονύσου λεγόταν «θίασος». Δεν έχει σωθεί τί­ποτα από τα έργα του Θέσπι, εκτός από τέσσερα ονό­ματα τραγωδιών. Από αυτές μόνο ο «Πενθεύς» ανήκει στο μυθολογικό κύκλο του Διονύσου. Μαθητής του Θέσπι θεωρείται ο Φρύνιχος που ανήκε στον πολιτικό κύκλο του Θεμιστοκλή. Το 494 π.Χ. ανέ­βασε την τραγωδία «Μιλήτου Άλωσις», που προκάλεσε τέτοιο συγκλονισμό στους Αθηναίους που του επέβαλαν πρόστιμο 1.000 δραχμών, διότι τους έκανε να κλάψουν, θυμίζοντας τους «οικήια κακά». (Οι λόγοι ήσαν πολιτι­κοί). Είναι η πρώτη τραγωδία που δεν έχει μυθολογι­κό/θρησκευτικό αλλά πολιτικό περιεχόμενο. Όμοια πο­λιτικό περιεχόμενο έχει και η άλλη τραγωδία του Φρυνί­χου, οι «Φοίνισσες» που μιμήθηκε και μάλιστα με ίδιο τίτ­λο ο Ευριπίδης. Όμως το ίδιο θέμα διαπραγματεύθηκε ο Αισχύλος στην τραγωδία του «Πέρσαι». Ο Χοιρίλος που η πρώτη εμφάνιση του τοποθετείται το 524-520 π.Χ., εμφανίζεται σαν ανταγωνιστής του Αισχύ­λου και του Σοφοκλή. Κατά μια υπερβολική εκδοχή έγρα­ψε 160 δράματα. Είναι γνωστό το όνομα μιας τραγωδίας του, «Αγαύη, που ενέπνευσε και τον Ευριπίδη. Ο Πρατίνος από τον Φλιούντα Αργολίδας λένε πως έφε­ρε από την πατρίδα του τους σατυρικούς χορούς και δια­μόρφωσε το σατυρικό δράμα. Αυτό συνόδευε ως τέταρ­το συμπληρωματικό μέρος τις τραγωδίες. Διότι οι Αθη­ναίοι έβλεπαν με δυσαρέσκεια ότι οι τραγικοί ποιητές απομακρύνονται από τη μυθολογία του τιμώμενου θεού κι έλεγαν για τα έργα τους: «Οὐδέν πρός Διόνυσον», ότι δεν έχουν καμμία σχέση με το Διόνυσο. (Από εδώ προ­έκυψε ο όρος «απροσδιόνυσος» με τη σημασία του αμύη­του, του άσχετου, του απαίδευτου).

ΠΩΣ ΦΘΑΣΑΜΕ ΣΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ

Ο μεγάλος φιλόλογος Βιλαμόβιτς – Μέλλεντορφ διατύ­πωσε την άποψη ότι ο διθύραμβος αρχικά ήταν άσμα του Σόλωνα προς τιμή του Διονύσου, που ο Αρίων στην Κό­ρινθο το μετέτρεψε σε χορικό άσμα. Ο Θέσπις ακολού­θως χρησιμοποίησε τον υποκριτή για να απαγγέλλει τους ιαμβικούς στίχους γραμμένους σε αττική γλώσσα, ενώ ο χορός κράτησε για λόγους παραδοσιακούς τη δωρική γλώσσα. ‘Ετσι εξηγείται το γιατί τα διαλογικά μέρη της τραγωδίας γράφονται στην αττική και τα χορικά στη δω­ρική διάλεκτο. Όμως η ουσία του δράματος δεν είναι ο διάλογος αλλ’ η «δράση», από το ρήμα δράω-ω που ση­μαίνει πράττω. Γι’ αυτό και ο Αριστοτέλης στον πολυ­θρύλητο ορισμό της τραγωδίας λέει: «Ἐστίν οὖν τραγωδία μίμησης πράξεως σπουδαίας καί τελεί­ας, μέγεθος ἐχούσης, ἡδυσμένῳ λόγῳ χωρίς ἑκάστῳ τῶν εἰδῶν ἐν τοῖς μορίοις, δρώντων καί οὐ δι’ ἀπαγγελίας, δι’ ἐλέου καί φ όβου περαίνουσα τήν τῶν τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν». [= Η τραγωδία είναι μιμητική πράξη με σοβαρό περιε­χόμενο και τέλεια, δηλαδή έχει αρχή, μέση, τέλος, έχει συγκεκριμένη έκταση, που κάθε μέρος της χωριστά έχει δική του καλλιτεχνική έκφραση [(«ἡδησμένος λόγος»), δηλαδή μέτρο τα διαλογικά, μελωδία τα χορικά], με πρό­σωπα που δρουν μπρος στα μάτια των θεατών και δεν απανγέλλουν απλώς αλλά με τη δράση γεννούν στην ψυ­χή των θεατών τη συγκίνηση και την αγωνία και έτσι επι­τυγχάνεται η κάθαρση της ψυχής από τέτοια παθήματα). Ο Αριστοτέλης υποστηρίζει πως η τραγωδία γεννήθηκε από το δράμα (δράση) των Σατύρων (σατυρικό δράμα) που στην αρχή είχε ευτράπελο χαρακτήρα. Σταδιακά αυ­τονομήθηκε και πήρε πιο σοβαρό χαρακτήρα. («Ἐκ μι­κρῶν μύθων καί λέξεων γελοίας διά τό ἐκ σατυρικοῦ μεταβαλεῖν,  ὀψέ ἀπεσεμνύθη»). Η τραγωδία, λέει ο Αριστοτέλης («Ποιητική», 1449 α) είχε αρχικά αυτοσχεδιαστικό χαρα­κτήρα και δημιουργοί της ήσαν οι κορυφαίοι του χορού («Ἀπό τῶν ἐξαρχόντων τόν διθύραμβον»). Μια μαρτυρία που διασώζει ο βυζαντινός Ιωάννης Διάκονος επιβεβαι­ώνει την άποψη του Αριστοτέλη. Η μαρτυρία αυτή λέει πως όταν οι άνθρωποι εγκατέλειψαν τον πρωτόγονο βίο κι ασχολήθηκαν με τη γεωργία έκαναν γιορτές για να προ­σφέρουν στους θεούς μέρος της συγκομιδής τους. Οι άρχοντες για να δώσουν αίγλη στη γιορτή καθιέρωσαν αρχικά την κωμωδία, που ευρετής της ήταν ο Σουσαρίων.

Επειδή όμως η κωμωδία πήρε πρόστυχο χαρακτήρα, δη­μιουργήθηκε σαν αντίβαρο η τραγωδία. Και τα δύο είδη, λέει ο Αριστοτέλης, δημιούργησαν οι Αθηναίοι. Το τρα­γικό δράμα επινόησε ο Αρίων, όπως λέει ο Σόλων, όμως ο Δράκων ο Λαμψακηνός υποστηρίζει πως η πρώτη δρα­ματική θεατρική παράσταση δόθηκε στην Αθήνα από το Θέσπι.

Άρα, ακόμη και στην αρχαιότητα υπήρχε διάσταση γνω­μών για τη γέννηση της τραγωδίας. Επίσης και το όνομα τραγωδία γεννά απορία. Άλλοι λένε πως το «τράγων ωδή» σημαίνει «ωδή» που άδετοι από χορό που τα μέλη του λέ­γονται «τράγοι», επειδή είναι ντυμένοι σαν τράγοι (πράγ­μα που επιβεβαιώνεται και από τις παραστάσεις αγγεί­ων) και άλλοι διότι η αμοιβή των χορευτών ήταν ένας τρά­γος. Δηλαδή «ωδή έναντι αμοιβής τράγου», άποψη πά­ντως εξεζητημένη. Ωστόσο, εδραία παραμένει η άποψη πως η τραγωδία προήλθε από τη διαπλοκή του χορού με τον κορυφαίο που ενσάρκωνε το θεό στις σχέσεις του με τους πιστούς. Οι σχέσεις εκφράζονται με τον όρο «πλοκή» που αποδίδει την ανέλιξη του μύθου.

ΟΙ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ

Ο «αγών» είναι η λέξη που εκφράζει περισσότερο το χα­ρακτήρα του Έλληνα, όπως η λέξη «πειθαρχία» (disciplina) εκφράζει το χαρακτήρα του Ρωμαίου. Ο Γερ­μανός διανοητής Ι. Μπούρκχαρντ ονόμασε τον Έλληνα «αγωνιζόμενο άνθρωπο» («Der agonale Mensch»). Όλα στη ζωή του Έλληνα ήταν αγώνας. Η πολεμική και η πο­λιτική αναμέτρηση ήταν άγων. Αγών και η αθλητική ανα­μέτρηση, άγων και η μουσική και ποιητική αναμέτρηση. Άρα και η παράσταση του δράματος ήταν άγων, δραμα­τικός αγών.

Τα έξοδα για τις θεατρικές παραστάσεις ανελάμβαναν οι χορηγοί. Η χορηγία ήταν μια από τις πιο τιμητικές «λει­τουργίες». Λειτουργίες (=έργα υπέρ του λαού) ήσαν δα­πάνες που ανελάμβαναν υποχρεωτικά κατ’ ανάθεση εύποροι Αθηναίοι. Η συγκεκριμένη λειτουργία ονομάστη­κε χορηγία, διότι τα περισσότερα έξοδα απαιτούσε ο χο­ρός. Ο «δραματικός άγων» ήταν ένας ανταγωνισμός ανά­μεσα στους τραγικούς ποιητές, που συνήθως ήσαν και σκηνοθέτες, και μουσικοί και πρωταγωνιστές. Την εποπτεία των αγώνων είχε ο αγωνοθέτης. Αυτός στις 8 Ελαφηβολιώνα (Μαρτίου) οργάνωνε τον λε­γόμενο «προάγωνα» που γινόταν στο ωδείο. Ήταν μια συνάντηση όλων αυτών που θα έπαιρναν μέ­ρος στις παραστάσεις: ποιητών, υποκριτών, χο­ρηγών, χορευτών. Ενώπιον του κοινού οι ποιητές εξηγούσαν στους θεατές την πλοκή των έργων τους.

Πριν από τους αγώνες με κλήρο έβγαιναν οι 10 κριτές, ένας από κάθε φυλή, που θα έκριναν την αξία των διαγωνιζομένων. Ο κλήρος εξασφάλιζε κάποιες εγγυήσεις αντικειμενικότητας και περιό­ριζε το ενδεχόμενο εξαγοράς. Δεν εξασφάλιζε όμως την ποιότητα. Γι’ αυτό συχνά οι κρίσεις τους ήσαν άδικες. Οι κριτές έγραφαν την προτίμηση τους σε μια πινακίδα. Προκειμένου να εκλεγεί ο πρώτος νικητής, έπρεπε η απόφαση να είναι ομόφωνη. Τα βραβεία ήταν τρία απλά στεφάνια από κισσό: ένα για τον ποιητή, ένα για το χορηγό κι ένα για τον πρωταγωνιστή. Ο χορηγός μπορούσε να στήσει, για να διαιωνίσει τ’ όνομα του, τρίποδα αναθηματικό. Σήμερα σώζεται η περίκομψη βάση του τρίποδα που είχε τοποθετήσει ο Λυσικράτης. (Μνημείο Λυσικράτους που ο λαός ονόμασε «Φα­νάρι του Διογένη»). Η πολιτεία σκάλιζε σε μαρμάρινη πλά­κα τα ονόματα των νικητών και τ’ όνομα του έργου. Η πλά­κα αυτή λεγόταν «διδασκαλία» και φυλασσόταν στα κρατικά αρχεία.

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

Το πρώτο θέατρο της Αθήνας, άρα και του κόσμου, φτιά­χτηκε στην Αγορά, κοντά στο ναό του Διονύσου. Ήταν ξύλινο. Το 490 π.Χ. λόγω συνωστισμού (συναγωνίζονταν Πρατίνος, Χοιρίλος, Αισχύλος) το θέατρο κατέρρευσε. Επιλέχτηκε τότε στερεότερο έδαφος, κάτω από την Ακρό­πολη κι εκεί ίδρυσαν το περίφημο Διονυσιακό θέατρο κοντά στο ναό του Διονύσου. Ήταν και αυτό ξύλινο, μέ­χρι που ο περίφημος ρήτορας Λυκούργος το έφτιαξε όλο από μάρμαρο, εκτός από τις τελευταίες θέσεις που σκα­λίστηκαν στο Βράχο. Στην Αθήνα υπήρχε και δεύτερο θέ­ατρο, ξύλινο, το λεγόμενο Ληναϊκό. Θέατρα υπήρχαν σε κάθε δήμο της Αττικής (π.χ. το σωζόμενο στον Θορικό παρά το Λαύριο) και δύο στον Πειραιά. Με την αρχιτεκτονική του αρχαίου θεάτρου έχει ασχο­ληθεί ο Ρωμαίος αρχιτέκτονας Βιτρούβιος που έχει γρά­ψει το έργο «Περί αρχιτεκτονικής». Ο Βιτρούβιος μας δί­νει τον ιδεότυπο του ελληνικού θεάτρου αλλά κανένα ελ­ληνικό θέατρο δεν είναι κτισμένο σύμφωνα με την περι­γραφή του. Σε γενικές γραμμές το αρχαίο θέατρο απο­τελείται από τα εξής μέρη:

α) Ορχήστρα: κυκλικός χώρος στον οποίο γύριζε ο χο­ρός. Στο κέντρο ήταν η θυμέλη, δηλαδή ο Βωμός του Διο­νύσου.

β) Κοίλον ή θέατρον: το μέρος που κάθονταν οι θεατές και «εθεώντο» (έβλεπαν). Το θέατρο έδωσε τ’ όνομα του σ’ όλο το κτίσμα. Ήταν ένα σύνολο από καθίσματα που σχημάτιζαν ημικύκλιο, χωρισμένο κάθετα από τις σκά­λες σε κερκίδες και οριζόντια σε δύο διαζώματα. Μετα­ξύ του άνω και κάτω διαζώματος υπήρχε διάδρομος για την ευχερή κίνηση των θεατών. Στην πρώτη σειρά ήταν οι προεδρικές θέσεις, με σκαλίσματα. Η πιο επίσημη ανή­κε στον ιερέα του Ελευθερέως Διονύσου.

γ) Σκηνή: Βρισκόταν απέναντι από το κοίλο. Η λέξη αρχικά ση­μαίνει παράπηγμα, καλύβα. Ήταν ο χώρος που οι υποκριτές άλλαζαν στολές. Αργότερα η σκηνή έγινε ένα επιβλητικό δί­πατο ή τρίπατο οικοδόμημα σκε­πασμένο, που στις δύο άκρες του υπήρχαν προεξέχοντα τα παρασκήνια (για τους ηθοποι­ούς, τις στολές και τα μηχανή­ματα). Μπροστά στη σκηνή, σε υψηλότερο επίπεδο από την ορ­χήστρα, ήταν το προσκήνιο ή λογείο, στο οποίο παράσταιναν οι υποκριτές.

δ) Πάροδοι: Είναι δύο ανοικτοί και ξέσκεποι δρόμοι, που χώρι­ζαν το θέατρο από τη σκηνή. Η ονομασία δεξιά πάροδος και αριστερά πάροδος ορίζεται σε σχέση πάντα προς τη σκηνή. Από τις παρόδους περνούσαν οι

θεατές για να μπούνε στο θέατρο και οι χορευτές για να μπουν στην ορχήστρα. Από αριστερά έμπαιναν οι υπο­κριτές που έρχονταν από τη θάλασσα και από δεξιά οι ερχόμενοι από τους αγρούς.

ε) Σκηνογραφία. Στην αρχή το σκηνικό ήταν απλό. Τη σκη­νογραφία επινόησε ο Σοφοκλής και τον μιμήθηκε ο Αι­σχύλος στην Ορέστεια. Κατά Βάση το σκηνικό εικονίζε το χώρο του δράματος: ναό, παλάτι, σκηνή αρχιστρατήγου, αγροτικό ή θαλάσσιο τοπίο. Υπήρχαν ακόμη περιστρεφό­μενοι πάσσαλοι («περίακτοι») πάνω στους οποίους υπήρ­χαν ζωγραφισμένοι πίνακες, για ν’ αλλάξει μορφή το σκη­νικό. Μπρος στη σκηνή υπήρχαν τρεις θύρες από τις οποί­ες έβγαιναν κι έμπαιναν οι υποκριτές, στ) Μηχανές: Κανονικά και οι «περίακτοι» ανήκουν στις μηχανές. Κλασικά όμως μηχανήματα είναι το «εκκύκλημα» που με τη στροφή του παρουσίαζε τα συμβαίνοντα μέσα στη σκηνή, η «μηχανή», είδος γερανού που ανέβα­ζε ή κατέβαζε τους θεούς («από μηχανής θεός»), το «θεολογείο» ένας εξώστης απ’ όπου μιλούσαν θεοί και ημί­θεοι, το «βροντείον» ή «κεραυνοσκοπείον», οι «χαρώνειες κλίμακες» και το «αναπίεσμα», δύο μηχανήματα, τα οποία ανέβαζαν τις ψυχές από τον Άδη. Από τις «χαρώνειες κλίμακες» ανέβαιναν στη σκηνή υποχθόνιες θεό­τητες, ερινύες, φαντάσματα κ.λπ. Στο θέατρο της Ερέ­τριας υπάρχει ένας υπόγειος διάδρομος που από το προ­σκήνιο φθάνει στο κέντρο της ορχήστρας. Κάτι ανάλο­γο υπάρχει και στο θέατρο των Φιλίππων.

ΟΙ ΥΠΟΚΡΙΤΕΣ (ΗΘΟΠΟΙΟΙ)

Στις πρώτες δραματικές παραστάσεις ο υποκριτής ήταν ένας, και τον υποδυόταν ο δραματουργός. Όταν ο Αισχύλος προσέθεσε και δεύτερο υποκριτή, τότε ο δρα­ματουργός αρχίζει ν’ αποσυνδέεται από την παράστα­ση. Ο Αριστοτέλης στην «Ποιητική» λέει ότι ο Αισχύλος προσέθεσε το δεύτερο υποκριτή και ο Σοφοκλής τον τρί­το. Την καινοτομία του Σοφοκλή υιοθέτησε και ο Αισχύ­λος. Στην «Ορέστεια» οι υποκρι­τές είναι τρεις. Οι δραματουργοί πρόσεχαν να μην εμφανίζονται ποτέ ταυτόχρονα πάνω από τρεις υποκριτές επί σκηνής, όμως στον «Οιδίποδα επί Κολωνώ» του Σοφοκλή, και σ’ άλλες τραγωδίες, φαίνεται ότι υπήρχαν τέσσερις. Λίγες είναι οι πληρο­φορίες των αρχαίων σχετικά με το παίξιμο των ηθοποιών. Πε­ρισσότερα μπορούμε να συμπε­ράνουμε από τις παραστάσεις αγγείων, κυρίως. Φαίνεται όμως ότι το παίξιμο δεν ήταν κάτι άπαξ διαμορφωμένο και κρυσταλλω­μένο σε μόνιμο σχήμα. Εικάζε­ται ότι περί τα μέσα του 5ου αι­ώνα πρέπει ν’ ακολουθούσε τον αυστηρό ρυθμό που κυριαρχού­σε και σ’ άλλες μορφές τέχνης. Από διάφορα στοιχεία μπορού­με να υποθέσουμε ότι οι υπο­κριτές πρέπει να είχαν αναπτύ­ξει πολύ την τέχνη της φωνής, διότι τους γυναικείους ρόλους υποδύονταν άνδρες, ενώ οι πιο επιβλητικές μορφές της τραγωδίας είναι γυναίκες (π.χ. Μήδεια, Αντιγόνη, Ηλέκτρα, Εκάβη). Επίσης πρέ­πει να είχαν αναπτύξει πολύ την υποκριτική τέχνη των χεριών και των κινήσεων του σώματος, μια και το πρό­σωπο, λόγω προσωπείου, δεν συμμετείχε στην υπόκρι­ση. Έπρεπε ακόμη να είναι καλλίφωνοι, διότι ορισμένα μέρη του δράματος απαγγέλλονταν τραγουδιστά. Ασφα­λώς το πρώτο προσόν των παλαιότερων (αλλά και νεώ­τερων) υποκριτών ήταν η όρχηση. Ας μη μας διαφεύγει ότι αφετηρία των παραστάσεων είναι η ορχήστρα, που σήμερα θα την λέγαμε «χορεύτρα» ή, κατά τον παλαιό λα­μπρό φιλόλογο Δημ. Σάρρο, «χοροστάσι». (Στη σύγχρο­νη «ελληνική» ονομάζεται «πίστα»!). Όσο κι αν οι κινήσεις στο αρχαίο δράμα υποκαθιστού­σαν ή συμπλήρωναν συχνά το λόγο, δεν έπαυε, ωστόσο, μια θεατρική παράσταση να είναι λόγος, όχι απλά ηδυ-σμένος, αλλά συχνά και δυνατός, διότι η φωνή έπρεπε να φθάνει και στις ψηλότερες θέσεις, και ν’ ακούγεται από ένα πλήθος που σταθερά ξεπερνούσε τους 10.000 ανθρώπους. Βέβαια τα αρχαία θέατρα, με πρώτο της Επι­δαύρου, είχαν θαυμάσια ακουστική. Αλλά για να γίνεται ακόμη πιο δυνατή η φωνή, χρησιμοποιούσαν αγγεία, που τα έλεγαν ηχεία, σε ειδικές εσοχές των τοίχων τοποθε­τημένα.

Όπως και σήμερα, υπήρχε μια διάκριση ανάμεσα στους τραγικούς και στους κωμικούς υποκριτές. Υπήρχαν εξαι­ρετικά ταλέντα, όπως φυσικά γίνεται και σήμερα, που μπορούσαν να παίξουν με την ίδια επιτυχία τραγικούς και κωμικούς ρόλους. Φαίνεται πάντως πως οι αρχαίοι εκτι­μούσαν ιδιαίτερα τους υποκριτές που μπορούσαν να παί­ζουν ανόμοιους ρόλους, π.χ. του θερσίτη και του Αγαμέμνονα. Κυρίως όμως να ταυτισθούν προς την κοινωνι­κή θέση του υποδυόμενου προσώπου Σημαντικό ρόλο για την επιτυχία ενός υποκριτή έπαιζε η σωματική εμφά­νιση και φυσικά η σωματική διάπλαση. Ο υποκριτής που θα έπαιζε τον Ηρακλή ή τον Αίαντα πρέπει να ήταν μεγαλόσωμος, αν όμως έπαιζε την Ισμήνη μικρόσωμος. Κά­ποιος Απολλογένης από την Τεγέα, που έπαιζε τους ρό­λους του Ηρακλή και του Αχιλλέα, ήταν πρώην πυγμάχος. Οι αρχαίοι είχαν φθάσει στο μεγάλο πρόβλημα που θίγει ο Ντιντερό στο βιβλίο του «Το παράδοξο με τον ηθοποιό». Το πρόβλημα παραμένει και σήμερα «κομβικό» σημείο της ηθο­ποιίας: ο υποκριτής πρέπει να ταυτίζεται ψυχικά με το πρό­σωπο που υποδύεται; Η απάντηση των περισσοτέρων αρ­χαίων είναι καταφατική. Αναφέρεται ότι ο ηθοποιός Καλλιπίδης, προκαλούσε δάκρυα στους θεατές με το συναρπα­στικό παίξιμο του. Για τον ηθοποιό Θεόδωρο λέγεται πως όταν κάποτε έπαιζε το ρόλο της Μερόπης ανάγκασε τον τύ­ραννο των Φερών Αλέξανδρο να εγκαταλείψει το θέατρο κλαί­γοντας. Όπως κάνουν και σήμερα πολλοί σκηνοθέτες και θε­ατρικοί συγγραφείς, όμοια και οι αρχαίοι δραματουργοί χρησιμο­ποιούσαν συχνά μόνιμους ηθο­ποιούς. Π.χ. ο Αριστοφάνης χρη­σιμοποιούσε σταθερά τους Φιλωνίδη και Καλλίστρατο. Μεγάλους ηθοποιούς δεν ανέ­δειξε μόνο η Αθήνα αλλ’ όλες οι ελληνικές περιοχές. Ονο­μαστοί ήσαν ο Πώλος από την Αίγινα, ο Απολλογένης από την Αρκαδία, ο Ευδαίμων από τη Θήβα, ο Νεοπτόλεμος από τη Σκύρο, ο Σάτυρος από την Όλυνθο κ.ά. Το επάγγελμα του ηθοποιού δεν ήταν υποτιμη­μένο κοινωνικά, όπως συνέ­βαινε σε νεώτερες εποχές, απεναντίας οι υποκριτές έπαι­ζαν σημαντικό ρόλο στην πο­λιτική ή κάποιοι σημαντικοί πο­λιτικοί, όπως ο Αισχίνης, ήσαν και καλοί υποκριτές. Από το Δημοσθένη μαθαίνουμε ότι οι υποκριτές Αριστόδημος, Νεοπτόλεμος και Κτησιφών υποστήριζα ν τη ν πολιτική του Φιλίππου. Πάγια άλλωστε πολιτική του Φιλίππου ήταν να προσεταιρίζεται τους ηθο­ποιούς, επειδή ασκούσαν επιρροή στο λαό. Την τακτική του πατέρα ακολούθησε και ο γιος. Στο γάμο του στα Σούσα είχε καλέσει τους τραγικούς ηθοποιούς Θεσσαλό Αθηνόδωρο, Αριστοκράτη και τους κωμικούς Λύκωνα Φορμίωνα, Αρίστωνα. Τον Θεσσαλό χρησιμοποίησε κα για διπλωματικές αποστολές.

Μερικοί βγάζουν το συμπέρασμα πως οι Σπαρτιάτες δεν εκτιμούσαν τους ηθοποιούς, επειδή ο βασιλιάς Αγησίλαος ένιωθε περιφρόνηση γι’ αυτούς Οι σύγχρονοί του όμως αποδίδουν αυτή τη συμπεριφορά στην κακή ανατροφή του Αγησιλάου. Γένι κά οι αρχαίοι τιμούσαν πολύ τους ηθοποιούς κα τους έδιναν ειδικά προνόμια, όπως π.χ. απαλλαγή από τους φόρους. Οι Ρωμαίοι, όταν κατέλαβαν τη\ Ελλάδα διέλυσαν όλες τις ενώσεις και μόνο για τις «εταιρείες» των ηθοποιών έκαναν εξαίρεση. Η συντεχνιακή οργάνωση δεν ήταν άγνωστη στην αρχαία Ελλάδα. Ένα από τα ισχυρότερα σωματείο ήταν η «Σύνοδος των περί Διόνυσον τεχνιτών» (=ηθοποιών). Τα σωματεία πρόσεχαν πολύ τη\ επαγγελματική κατάρτιση των υποκριτών. Υπήρχαν ακόμη και σωματεία «κορδακιστών», όπως φαίνεται από μια επιγραφή της Αμοργού. Ο «κόρδαξ» ήταν οργιαστικός χορός. Στα ύστερα χρόνια σε παραστάσεις μετείχαν και γυναίκες, και ακόμη μερικοί ηθοποιοί έπαιζαν χωρίς προ­σωπείο.

Το προσωπείο πάντως ήταν βασικό συστατικό του αρχαί­ου θεάτρου. Υποδήλωνε το δεσμό με αρχέγονες τελετές, όπως η μάσκα του μάγου σε πολλούς πρωτόγονους λαούς Όταν εξελίχθηκε σε αυτόνομο είδος η τραγωδία, εμπόδι­ζε οπωσδήποτε τον ηθοποιό, αν λάβουμε μάλιστα υπόψη τη διάρκεια των παραστάσεων (τρεις τραγωδίες και ένα σατυρικό δράμα σε μια μέρα) και φυσικά αλλαγή προσω­πείου κατά την εναλλαγή των ρόλων. Απαρίθμηση των προ­σωπείων έχει κάνει ο Πολυδεύ­κης στο «Ονομαστικόν» του, αλ­λά τα προσωπεία μας είναι πε­ρισσότερο γνωστά από τις πα­ραστάσεις και από τα πήλινα προσωπεία που έχουν σωθεί Το προσωπείο απέδιδε κάπως το­νισμένα, χάρη στο ειδικό «μα­κιγιάζ» τις ιδιότητες του ήρωα που υποδυόταν ένας ηθοποι­ός. Έτσι το τραγικό προσωπείο έχει έντονα τραγικά χαρακτη­ριστικά (έκφραση άλγους, με­γαλοπρέπειας κ.λπ.), ενώ τα κω­μικά έχουν πιο έντονο το κωμι­κό, δηλαδή το «γελαστικό» στοι­χείο.

Ιδιαίτερη σημασία στις παρα­στάσεις έπαιζε η ενδυμασία. Στην αρχή οι υποκριτές φο­ρούσαν θεσσαλικές φορεσιές. Ο Αισχύλος έντυσε τους υπο­κριτές του με πολυτελή και με­γαλοπρεπή ενδύματα. Έτσι σιγά-σιγά καθιερώθηκε ένας τύπος ενδυμασίας που θύμιζε ιερατική αμφίεση. Αυτό θύμιζε και τις θρησκευτικές κατα­βολές του δράματος. Ο Πολυδεύκης δίνει επαρκή περι­γραφή των ενδυμασιών. Πλούσιες και μεγαλοπρεπείς των επιφανών, ευτελείς οι ενδυμασίες των «παρακατιανών». Οι βοσκοί π.χ. φορούσαν κατσικίσια δέρματα, οι παράσι­τοι φορούσαν μαύρα ρούχα και οι μάντεις ειδική στολή. Οι κωμικοί, για να δημιουργούν μεγαλύτερη ιλαρότητα «φού­σκωναν» την κοιλιά τους με παραγεμίσματα. Ο Πολυδεύ­κης γράφει πως υπήρχε διαφορά στα υποδήματα των τρα­γικών και κωμικών ηθοποιών. Οι τραγικοί φορούσαν κοθόρνους, υποδήματα με χοντρά καττύματα (πέλματα) για να φαίνονται ψηλότεροι. Οι κωμικοί φορούσαν εμβάδες (κετσεδενία υποδήματα). Ωστόσο στην ακμή της τραγω­δίας δεν φαίνεται να γινόταν χρήση κοθόρνων, τουλάχι­στον τέτοιας κατασκευής. Εκφράζεται η άποψη πως οι κόθορνοι εμφανίζονται κατά τον 2ο π.Χ. αιώνα. Ωστόσο η λέ­ξη κόθορνος πάντοτε υπήρχε προς υποδήλωση υποδή­ματος στο οποίο μπορούσε να χωρέσει και το δεξί και τ’ αριστερό ποδάρι. Έτσι μεταφορικά «κόθορνος» ονομαζό­ταν ο ασταθής, ο ευμετάβολος άνθρωπος. Κόθορνος ονο­μαζόταν ο πολιτικός Θηραμένης, ένας από του Τριάκοντα Τυράννους, επειδή «χώραγε» σ’ όλες τις καταστάσεις.

Ο ΧΟΡΟΣ

Αν σήμερα δεν μπορούμε να Βιώσουμε το αρχαίο δράμα, δεν είναι γιατί ζούμε έξω από τις συνθήκες των αρχαίων, είναι ακόμη και κάτι πολύ σημαντικό: δεν έχει δοθεί λύση στο πρό­βλημα του χορού. Ξέρουμε πολλά για το σχηματισμό του (κυκλικός στο διθύραμβο, τετράγωνος στο δρά­μα), για τη διαίρεση του σε ημιχόρια, για τη στροφή που έκανε το ένα και την αντιστροφή το άλλο και την τελική συνένωση τους για ν’ απαγγείλουν μαζί την επωδό κ.λπ.

Ωστόσο μας διαφεύγει η ουσία της θεατρικής του παρουσίας. Ίσως περισσότερο από τις φιλολογι­κές και αρχαιολογικές μαρτυρίες στην ουσία του χορού μας μπάζουν κάποιες θρησκευτικές τελε­τουργίες ή εορταστικές τελετές (όπως π.χ. τ’ Ανα­στενάρια, η γιορτή των Καλόγερων και της Μπά­μπως που παρασταινόταν τη Δευτέρα της Τυρινής στη Βιζύη της Αν. Θράκης, το πανηγύρι του «Aη Συμιού» στο Μεσολόγγι κ.λπ.). Ωστόσο, την καλύτε­ρη μαρτυρία προσφέρει ο νεοελληνικός χορός, με την έννοια της όρχησης, κυρίως ο «συρτός». Άλλω­στε για ποιο λόγο στα νεοελληνικά η όρχηση ονο­μάσθηκε χορός και το άσμα τραγούδι; Το τραγού­δι είναι παράγωγο της τραγωδίας. Όσο για τα θρηνητικά μέρη υπάρχει και σήμερα το μανιάτικο μοι­ρολόι που οι γυναίκες χωρίζονται σε δύο ημιχόρια, βάζοντας στη μέση το νεκρό, υπάρχει και η κορυ­φαία (πρωτομοιρολογίστρα) που συντονίζει τον κομμό και με την έννοια του θρήνου και με την έν­νοια του χτυπήματος του στήθους. Όμως, πρέπει να πούμε λίγα λόγια για το κοινό. Τις παραστάσεις παρακολουθούσαν άνδρες και γυναί­κες. Υπήρξε πρόταση να κάθονται χωριστά, αλλ’ αυτό σημαίνει ότι κάθονταν άνδρες και γυναίκες μαζί, κατά οι­κογενειακά ζεύγη. Οι θεατές φορούσαν στεφάνια και στα πέτρινα εδώλια τοποθετούσαν μαξιλάρια. Δεν υπήρχαν ερεισίνωτα (στηρίγματα για την πλάτη), εκτός από τα πρώτα προεδρικά καθίσματα. Οι θέσεις ορίζονταν με κο­κάλινα κέρματα. Στην αρχή οι θεατές πλήρωναν εισιτή­ριο στον «θεατρώνη». Ο Περικλής, θεωρώντας το θέα­τρο σχολείο του λαού, καθιέρωσε τα λεγόμενα «θεωρικά». Η πολιτεία δηλαδή πλήρωνε για τους άπορους πο­λίτες το αντίτιμο του εισιτηρίου. Το θέατρο υπήρξε γέν­νημα της δημοκρατίας και ήκμασε όσο ήκμασε η δημο­κρατία. Την τάξη εντός του θεάτρου τηρούσαν οι «ρα­βδούχοι» (αστυνομικοί υπάλληλοι). Λόγω της μεγάλης διάρκειας των παραστάσεων (από την ανατολή ως τη δύ­ση του ηλίου) οι θεατές έπαιρναν μαζί τους φαγητά, γλυ­κίσματα, νερό κ.λπ. Δεν ήταν σπάνιες οι αποδοκιμασίες εις βάρος των ηθοποιών που δεν έπαιζαν καλά. Είπαμε πιο πάνω ότι η τραγωδία είναι γέννημα της δη­μοκρατίας. Το ότι έχει λαϊκές καταβολές φαίνεται από το ξεκίνημα της που είναι η λατρεία του Διονύσου. Ο Διό­νυσος όμως ως λαϊκός θεός λατρευόταν παντού αλλά μό­νο στην Αθήνα διαμορφώθηκε το δράμα, που η εξέλιξη του συμπορεύεται με την εξέλιξη της δημοκρατίας. Διό­τι η θεατρική παράσταση, είτε τραγωδία είτε κωμωδία, απηχεί ένα συγκεκριμένο πολιτικό κλίμα. Αυτό φαίνεται άμεσα στις «Φοίνισσες» του Φρυνίχου, στους «Πέρσες» του Αισχύλου, που δείχνει πως η τρα­γωδία έχει την κορυφαία στιγμή της κατά τη μεγάλη πε­ρίοδο του αγώνα εναντίον των Περσών. Βγαίνει δηλαδή μέσα από μια ατμόσφαιρα ηρωικού πατριωτισμού και πυ­ρετώδους δημιουργίας. Και αν ακόμη δεν είναι εμφανής η πολιτική επίδραση, αυτή ωστόσο υπάρχει. Οιδίπους Τύραννος είναι η Αθήνα στα χρόνια της μεγάλης δυνά­μεως της, η οποία την οδηγεί στην «ύβριν», δηλαδή στην αλαζονεία της δυνάμεως που φέρνει την καταστροφή. Με την τραγωδία αυτή, πολλά χρόνια πριν, ο Σοφοκλής δεν ήθελε απλώς να συγκινήσει, ήθελε και να προειδο­ποιήσει για την επερχόμενη καταστροφή, διότι έβλεπε, όπως ο τυφλός Τειρεσίας, πως ο πολιτικός ηγετικός πυ­ρήνας των Αθηνών ήταν «τυφλός τα τε όμματα, τα τε ώτα και νουν». Γι’ αυτό πάντα η τραγωδία θα είναι επίκαιρη. Μας λέει τη μοίρα μας. Γι’ αυτό και τον κομμό στα νεο­ελληνικά τον λέμε μοιρολόι.

«ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ», πρωτοχρονιάτικο τεύχος 1996

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/1460

Αυγ 31 2011

Στην εντέλεια…τα πάντα όλα

Του Χρήστου Επαμ. Κυργιάκη

Εντάξει. Τώρα μπορούμε να είμαστε όλοι σίγουροι, ότι τίποτα δεν θα πάει στραβά με το άνοιγμα των σχολείων.
Οι διορισμοί ολοκληρώθηκαν και ήταν χιλιάδες… αυτοί που δεν έγιναν.

Οι συνταξιοδοτήσεις συνεχίζονται, επίσης κατά χιλιάδες.

Τα βιβλία – εντάξει, αν όχι όλα, τουλάχιστον τα βασικά- θα είναι στη θέση τους. Μόνο που η θέση αυτή βρίσκεται εκτός των σχολείων.

Οι καθηγητές, και αυτοί στη θέση τους, οι περισσότεροι… αδιόριστοι.

Οι νεοδιόριστοι θα περιμένουν να τοποθετηθούν προσωρινά, αφού πρώτα τοποθετηθούν οι «αδιάθετοι» στα ΠΥΣΔΕ, οι περσινοί νεοδιόριστοι και οι αποσπασμένοι, που περιμένουν και αυτοί με τη σειρά τους να συνεδριάσουν τα υπηρεσιακά συμβούλια για να δουν αν πήραν ή όχι την απόσπαση.

Έτσι, παρατηρείται το φαινόμενο, εκπαιδευτικοί να πρέπει να παρουσιαστούν την 1η Σεπτέμβρη στο σχολείο που υπηρετούσαν πέρυσι προσωρινά, και να παραμείνουν εκεί μέχρι να ολοκληρωθεί η τοποθέτησή τους ή η απόσπασή τους. Δηλαδή, να πληρώνουν ξενοδοχεία, αφού δεν μπορούν να προχωρήσουν στην ενοικίαση σπιτιού για όλη τη χρονιά, τα οποία μπορεί να είναι και δύο αν πρόκειται για ζευγάρια εκπαιδευτικών. Αν προσθέσουμε στα παραπάνω έξοδα, και αυτά των μετακινήσεων και της διατροφής, τότε το κουτσουρεμένο δεκαπενθήμερο δυστυχώς δεν φτάνει. Γι’ αυτό θα φροντίσουν να το …μειώσουν κι άλλο με τις έκτακτες (όντως έκτακτες, τι να σου πω) εισφορές.

Οι νεοδιόριστοι επίσης εμπλουτίζουν τις απορίες τους και ταυτόχρονα τις γνώσεις τους σχετικά με τα όσα συμβαίνουν στο χώρο της εκπαίδευσης.

Απορούν, γιατί τα πιστοποιητικά από τις υγειονομικές επιτροπές έχουν τριετή ισχύ, αν πρόκειται για πρόσληψη αναπληρωτών, και εξάμηνη, αν πρόκειται για πρόσληψη μόνιμων;

Απορούν, επίσης, γιατί την πρώτη φάση της εισαγωγικής επιμόρφωσης που έκαναν ως αναπληρωτές, θα πρέπει να την επαναλάβουν, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, και κατά την πρόσληψή τους ως μόνιμοι;

Μαθαίνουν πως η περιοχή στην οποία διορίστηκαν, με βάση τα κενά που τους έδωσε το υπουργείο και την αίτηση διορισμού που κατέθεσαν, ενδέχεται να είναι και διαφορετική, αφού υπάρχει περίπτωση στην περιοχή διορισμού τους, τελικά να υπάρχουν όχι κενά αλλά… γεμάτα.

Πληροφορούνται επίσης πως κανείς δεν μπορεί να τους πει με βεβαιότητα πόσος θα είναι ο πρώτος τους μισθός, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να κάνουν τις σωστές και γρήγορες επενδυτικές κινήσεις που απαιτούνται τώρα που συγχωνεύονται οι τράπεζες και τα οικονομικά τους (των τραπεζιτών), παίρνουν τα πάνω τους.

Μαθαίνουν, από παλιότερους συναδέλφους, πως η μετάθεση κοντά στον τόπο κατοικίας τους, απομακρύνεται όλο και περισσότερο. Λογικό. Είναι πολύ πιο εύκολο και κοστίζει πολύ λιγότερο, να κρατάνε τους μόνιμους (νεοδιόριστους ή μη) στη «δύσκολη» παραμεθόριο και νησιωτική χώρα και να καλύπτουν τα κενά των μεγάλων αστικών κέντρων με αναπληρωτές, ωρομίσθιους και άλλους τέτοιους «ελαστικού τύπου» εργαζόμενους (τώρα το «εργαζόμενους», τρόπος του λέγειν). Τώρα που η προϋπηρεσία απαξιώθηκε, που θα βρουν κορόιδα να τρέχουν στην άλλη άκρη της χώρας για να καλύπτουν κενά;

Από την πρώτη επαφή με τους συνδικαλιστές των κατά τόπους ΕΛΜΕ, διαπιστώνουν, κάτι που είναι σχετικά εύκολο, ποιοι  είναι αυτοί που όντως έχουν πρόθεση να διεκδικήσουν και να ενημερώσουν και ποιοι έχουν πρόθεση να «διευκολύνουν» και να «ψαρέψουν» πελατεία.

Φυσικά δεν θα πρέπει ούτε ένας νεοδιόριστος, να ξεχάσει ποτέ πως πριν από λίγες μέρες ήταν αδιόριστος και πως οι περισσότεροι συνάδελφοί μας, δεν πέρασαν, και ίσως να αργήσουν να περάσουν την πύλη του μόνιμου διορισμού. Η αλληλεγγύη και η κοινή πορεία με όλους όσους βράζαμε τόσα χρόνια στο ίδιο καζάνι, θεωρείται όχι απλώς επιβεβλημένη αλλά κάτι σαν «χρέος τιμής». Ότι καλό ή κακό γίνεται στο χώρο της εκπαίδευσης μας αφορά όλους.

Όλα βρίσκονται μπροστά μας. Οι προκλήσεις, τα «πρέπει», τα ψέματα, τα λόγια τα παχιά, οι αντιπολιτευτικές κορώνες και κυρίως οι συναινετικοί σχεδιασμοί.

Οι παλιότεροι έλεγαν : απ’ όσα βλέπεις να πιστεύεις τα μισά και απ’ όσα ακούς να μην πιστεύεις τίποτα. Κάποιοι μυριστήκαν βουλευτικές εκλογές και τρέχουν όλοι να δηλώσουν, στα λόγια, αντικυβερνητικοί, ενώ στην πράξη αποδεικνύονται «κυβερνητικότεροι» ακόμη και από αυτόν τον ίδιο το … Μόσιαλο.

Χρήστος Επαμ. Κυργιάκης
xrkyrgiakis@yahoo.gr

http://www.alfavita.gr/artrog.php?id=43616

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/1456

Αυγ 30 2011

Ο «κώδικας Ντα Βίντσι» της Κνωσού

ΚΡΥΜΜΕΝΑ ΑΡΧΑΙΑ ΜΥΣΤΙΚΑ

Της Μαίρης Αδαμοπούλου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τρίτη 30 Αυγούστου 2011

Είναι διάσημη όσο σχεδόν και τα έργα του Λεονάρντο ντα Βίντσι. Πολυφωτογραφημένη, πολυσυζητημένη και ευανάγνωστη. Κάποτε κοσμούσε την αυλή του Λίθινου Στομίου στο παλάτι της Κνωσού. Σήμερα εκτίθεται προστατευμένη στην Αρχαιολογική Συλλογή Ηρακλείου, η οποία υποκαθιστά το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης, το οποίο παραμένει κλειστό εδώ και πέντε χρόνια λόγω ανακαίνισης. Μόνο που η μινωική τοιχογραφία που μας απασχολεί δεν φιλοτεχνήθηκε το 1500 μ.Χ. – την εποχή που έζησε ο αναγεννησιακός καλλιτέχνης – αλλά το 1450 π.Χ. Και ο δημιουργός της παραμένει ταλαντούχος μεν, ανώνυμος δε.

Με την πρώτη ματιά λοιπόν ο προϊστορικός καλλιτέχνης φαίνεται να αποτύπωσε ένα εντυπωσιακό ακροβατικό. Μια νεαρή γυναίκα έχει πιάσει έναν ταύρο που τρέχει από τα κέρατα. Ενας έφηβος κάνει σχεδόν κατακόρυφο στην πλάτη του ζώου. Και μια δεύτερη κοπέλα στέκει πίσω από τη σκηνή με τα χέρια ψηλά. Το θέμα του; Ενα αγαπημένο παιχνίδι για δυνατούς και ευλύγιστους παίκτες, τα ταυροκαθάψια.

Τι μυστικό μπορεί να κρύβει τούτη η σαφέστατη σκηνή με φόντο τον βαθυγάλαζο ουρανό; Οι κανόνες είναι σαφείς. Οι αθλητές – ονομάζονται ταυροκαθάπτες – πιάνουν τον ταύρο που τρέχει από το κέρατα. Πηδούν πάνω στη ράχη του ανάποδα και στέκονται κατακόρυφα (κυβίστημα) – ίσως και με διπλό άλμα – και προσγειώνονται πιθανόν στην αγκαλιά του συναγωνιστή τους που περιμένει πίσω. Ενα άθλημα (εκτιμάται πως είχε τρεις παραλλαγές) που απευθυνόταν σε καλά γυμνασμένους νέους που προσέφεραν εντυπωσιακό θέαμα μέσα από τις παράτολμες φιγούρες τους στο πλαίσιο πιθανόν κάποιας θρησκευτικής τελετής που δεν αποκλείεται να συνδεόταν με την Πότνια Θηρών – τη Μητέρα Γη.

Αυτή είναι η εικόνα που διαβάζουν οι περισσότεροι με την πρώτη ματιά και είναι ευρέως αποδεκτή. Ομως μια πιο προσεκτική ματιά θέτει διλήμματα. Είναι δυνατόν μια κοπέλα να πιάσει τον άνδρα, ο οποίος μάλιστα έχει πάρει και φόρα για να πέσει στη γη μετά το εντυπωσιακό του άλμα;

Τώρα θα αναρωτηθείτε πώς ξέρουμε ότι τα δύο ακριανά πρόσωπα είναι γένους θηλυκού, καθώς όλοι φαίνεται πως φορούν τα ίδια ρούχα. Πέρα από κάποιες ανατομικές διαφορές, βασικός κανόνας στη μινωική τέχνη είναι οι γυναίκες να απεικονίζονται με λευκό χρώμα, ανάλογο της επιδερμίδας τους επειδή έμεναν στο σπίτι, ενώ οι άνδρες με κοκκινωπό, επειδή «μαύριζαν» από τον ήλιο.

Εδώ κρύβεται το μυστικό κι όλα δείχνουν πως δεν πρόκειται για ένα απλό στιγμιότυπο, αλλά για μια εικόνα με διαφορετικές ερμηνείες. Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν πως πρόκειται για μια σκηνή κινουμένων σχεδίων. Μέσα σε μια τοιχογραφία παρουσιάζεται καρέ καρέ το άλμα σε τρεις φάσεις και ο καλλιτέχνης χρησιμοποίησε ως μοντέλα και αγόρια και κορίτσια για να δείξει πως στο άθλημα συμμετείχαν και τα δύο φύλα.

Αλλοι, πάλι, πιστεύουν όμως πως δεν είναι δυνατόν να αδράξει κάποιος έναν ταύρο που τρέχει από τα κέρατα και εν συνεχεία να σταθεί κατακόρυφα στη ράχη του, οπότε θεωρούν πως πρώτα πηδούσαν πάνω στο ζώο οι αθλητές, αφού αυτό κουραζόταν το έπιαναν από τα κέρατα και ύστερα σε όρθια στάση με τα χέρια ψηλά – όπως η τελευταία κοπέλα – ευχαριστούσαν τους θεούς.

Οποια κι αν είναι η αλήθεια, η μινωική τοιχογραφία εξακολουθεί τόσους αιώνες μετά να γοητεύει ακόμη και τους πιο απαιτητικούς θεατές με τη ζωντάνια και την ένταση των χρωμάτων της. Κι αν ακόμη δεν θελήσετε να λύσετε το μυστικό των ταυροκαθαψίων – τα οποία πιστεύεται πως προέρχονται από ακροβατικά που είχαν καθιερωθεί στην αρχαία Αίγυπτο -, μπορείτε να θαυμάσετε το χέρι του καλλιτέχνη και να προσέξετε τις καλλιτεχνικές λεπτομέρειες: ο ζωγράφος για να δείξει πως ο ταύρος τρέχει τον αποτυπώνει να αιωρείται. Ο τρόπος των ζωγράφων για να αποδώσουν ζώα σε ορμητικές στάσεις δεν άλλαξε ώς και τον 19ο αιώνα! Επίσης ο ταύρος βρίσκεται σε στύση, ενώ μοιάζει πιο μεγάλος από το συνηθισμένο, αλλά οι ειδικοί εκτιμούν πως ζούσε ένα είδος υπερμεγέθους ζώου στη μινωική Κρήτη.

http://www.tanea.gr/politismos/

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/1453

Αυγ 29 2011

Όλοι οι πίνακες με τις Βάσεις του 2011

Πτώση με πάταγο στη συντριπτική πλειονότητα των σχολών

Ανάλυση του Χρήστου Κάτσικα

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Δευτέρα 29 Αυγούστου 2011

Οι χειρότερες επιδόσεις των φετινών υποψηφίων και η συντριπτική μείωση των αριστούχων οδήγησε σε μια άνευ προηγουμένου πτώση, μια πτώση με πάταγο, που είναι από τις μεγαλύτερες της τελευταίας πενταετίας. Υψηλόβαθμες και περιζήτητες σχολές έχουν πτώση που ξεκινάει από τα 150 μόρια και φτάνει μέχρι και τα 700, ενώ η πλειονότητα των σχολών έχει πτώση που ξεκινάει από τα 150 μόρια και φτάνει μέχρι τα 1.300.  <br><b>Διαβάστε την ανάλυση του Χρήστου Κάτσικα</b>

Ειδικότερα, μόνο η Ιατρική Αθήνας –με 19.153 μόρια- και πτώση 300 μόρια διασώζεται πάνω από τα 19.000 μόρια, ενώ η τελευταία Ιατρική, της Θράκης χάνει 642 μόρια, φτάνοντας τα 18.369. Ιδιαίτερη πτώση έχουν και τα Πολυτεχνικά τμήματα, με το τμήμα Μηχανολόγων-Μηχανικών του ΕΜΠ να χάνει 413 μόρια, το Πολιτικών Μηχανικών του ΕΜΠ να χάνει 758 μόρια.

Συντριπτική είναι και η πτώση και στα Παιδαγωγικά Τμήματα δασκάλων, με το Παιδαγωγικό Αθήνας να παρουσιάζει πτώση 744 μόρια και το Παιδαγωγικό Θεσσαλίας να παρουσιάζει πτώση 1.257 μόρια.

Άνοδο παρουσιάζουν μόνο ορισμένα τμήματα με ειδικό μάθημα και ορισμένα χαμηλόβαθμα ΤΕΙ.

Είναι χαρακτηριστικό ότι περίπου 100 τμήματα ΑΕΙ και ΤΕΙ έχουν βάση κάτω από 10.000 μόρια, στα οποία θα εισαχθούν πάνω από 8.000 υποψήφιοι με μόρια που αρχίζουν από 3.000 περίπου και φτάνουν τα 9.900.

Μέσα στη θύελλα της πτώσης, μόλις διακρίνεται η άνοδος των βάσεων περίπου 25 τμημάτων, κυρίως χαμηλόβαθμων ΤΕΙ.

ΑΕΙ από ημερήσια Γενικά Λύκεια, ημερήσια ΕΠΑΛ του 90% (βαθμολογία πρώτου και τελευταίου)
ΑΕΙ από ημερήσια Γενικά Λύκεια του 10% (βαθμολογία πρώτου και τελευταίου)

TΕI από ημερήσια Γενικά Λύκεια, ημερήσια ΕΠΑΛ του 90%(βαθμολογία πρώτου και τελευταίου)
TΕI από ημερήσια Γενικά Λύκεια, ημερήσια ΕΠΑΛ του 10% (βαθμολογία πρώτου και τελευταίου)

ΑΕΙ από ημερήσια Γενικά Λύκεια, ημερήσια ΕΠΑΛ του  90% – Συγκριτικοί πίνακες

ΑΕΙ από ημερήσια Γενικά Λύκεια, ημερήσια ΕΠΑΛ του  10% – Συγκριτικοί πίνακες

ΤΕΙ από Ημερήσια ΕΠΑΛ – Συγκριτικοί πίνακες

Οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν  να πληροφορούνται τα αποτελέσματα μέσω της ιστοσελίδας του Υπουργείου http://results.minedu.gov.gr/ πληκτρολογώντας τον οκταψήφιο κωδικό αριθμό τους και τα τέσσερα αρχικά γράμματα των προσωπικών τους στοιχείων (Επώνυμο – Όνομα –Πατρώνυμο – Μητρώνυμο).

Ταυτόχρονα τα αποτελέσματα θα αποσταλούν ηλεκτρονικά και στις Διευθύνσεις και τα Γραφεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης προκειμένου να εκτυπωθούν ονομαστικές καταστάσεις των επιτυχόντων και να προωθηθούν στα σχολεία ευθύνης τους για ενημέρωση των ενδιαφερομένων.

http://www.tanea.gr/

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/1450

Όροι χρήσης blogs.sch.gr | Δήλωση προσβασιμότητας
Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
Αντίθεση
Accessibility by WAH