Τα τελευταία χρόνια έχουν δρομολογηθεί και βρίσκονται σε εξέλιξη σημαντικές αλλαγές στα Προγράμματα Σπουδών της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, οι οποίες θα επηρεάσουν άμεσα την ύλη αλλά και τον τρόπο διδασκαλίας των Μαθηματικών.
Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τα Μαθηματικά της Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης, που βρίσκεται ήδη σε φάση πιλοτικής εφαρμογής, στηρίζεται στην ενιαία κατανομή και διάταξη της διδακτέας ύλης από την Α΄ Δημοτικού μέχρι την Γ΄ Γυμνασίου σε τρεις βασικές θεματικές ενότητες, που φέρουν τους τίτλους:
Αριθμοί – Άλγεβρα,
Γεωμετρία – Μέτρηση και
Στοχαστικά Μαθηματικά (Στατιστική – Πιθανότητες).
Ο στόχος αυτής της επιλογής είναι να διαθέτει ο εκπαιδευτικός κάθε βαθμίδας ή τάξης έναν ευέλικτο τρόπο διάγνωσης και ελέγχου των προαπαιτούμενων μαθηματικών γνώσεων των μαθητών στη συγκεκριμένη βαθμίδα ή τάξη, αλλά και των απαιτήσεων της διδασκαλίας στις επόμενες. Κάθε μια από τις παραπάνω βασικές ενότητες της ύλης αναλύεται σε υποενότητες (μαθησιακές τροχιές και υποτροχιές), οι οποίες παρουσιάζονται στις 4 στήλες του Προγράμματος Σπουδών μαζί με τα αντίστοιχα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα (στόχους της διδασκαλίας), τις ενδεικτικές δραστηριότητες και το προτεινόμενο εκπαιδευτικό υλικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι το υλικό αυτό δεν περιορίζεται στα εν χρήσει διδακτικά βιβλία (τα οποία δεν πρόκειται να αλλάξουν) αλλά περιλαμβάνει, εκτός από τις δραστηριότητες και συνθετικές εργασίες που περιέχονται στο ίδιο το Πρόγραμμα Σπουδών ή τον Οδηγό του Εκπαιδευτικού, και πρόσθετο υλικό σε ψηφιακή μορφή που είναι προσβάσιμο μέσω του διαδικτύου.
Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών είναι ενταγμένο μέσα στη δομή του λεγόμενου “Νέου Σχολείου” η οποία προβλέπει μελλοντικά την επέκταση του ολοήμερου Δημοτικού στο Γυμνάσιο. Βασικές καινοτομίες που συνδέονται με τη διδασκαλία των Μαθηματικών είναι η πρόταση για αύξηση της εβδομαδιαίας διδασκαλίας του μαθήματος από 12 σε 13 ώρες καθώς και η ένταξη της λειτουργίας ομάδων ή λεσχών ειδικού ενδιαφέροντος μέσα στο διευρυμένο πρόγραμμα λειτουργίας του Γυμνασίου (στη λεγόμενη ζώνη της σχολικής και κοινωνικής ζωής).
Στο ζήτημα της διδακτέας ύλης των Μαθηματικών, το νέο Πρόγραμμα Σπουδών του Γυμνασίου εισάγει καινοτομίες οι οποίες επιχειρούν αφενός να διορθώσουν ορισμένες δυσλειτουργίες που είχαν παρατηρηθεί στο προηγούμενο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών, αλλά κυρίως να προωθήσουν τον εκσυγχρονισμό της ύλης (και μέσω αυτής, των μεθόδων διδασκαλίας) σύμφωνα με τις τάσεις που επικρατούν διεθνώς. Ορισμένα ενδεικτικά παραδείγματα είναι τα εξής:
Στην Α΄ Γυμνασίου εγκαταλείπεται η εκτεταμένη επανάληψη ύλης του Δημοτικού που κάλυπτε τα τρία πρώτα κεφάλαια του διδακτικού βιβλίου (Φυσικοί αριθμοί, Κλάσματα, Δεκαδικοί αριθμοί), διατηρούνται μόνο οι βασικές έννοιες της διαιρετότητας και της θεσιακής αρίθμησης και εισάγονται από νωρίς οι ακέραιοι και ρητοί αριθμοί για τη διδασκαλία των οποίων προτείνεται να διατεθούν 30 ώρες. Υπενθυμίζουμε ότι σύμφωνα με το προηγούμενο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών, η διδασκαλία των ακεραίων και των ρητών είχε συμπιεσθεί στο τελευταίο κεφάλαιο του διδακτικού βιβλίου (Θετικοί και Αρνητικοί αριθμοί), γεγονός που προκάλεσε σημαντικά μαθησιακά προβλήματα.
Κεντρική θέση στην τροχιά Αριθμοί – Άλγεβρα καταλαμβάνουν επίσης σε όλες τις τάξεις του Γυμνασίου οι έννοιες της συνάρτησης και της εξίσωσης, ενώ αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική καινοτομία η παρουσία της τροχιάς Στοχαστικά Μαθηματικά στο πρόγραμμα όλων των τάξεων.
Η διδασκαλία της συμμετρίας και της ομοιοθεσίας, που είχε ενταχθεί στη Γεωμετρία της Α΄ και Γ΄ Γυμνασίου για να υποστηριχθεί αντίστοιχα η μελέτη των ιδιοτήτων των σχημάτων και της ομοιότητας, διευρύνεται με το νέο Πρόγραμμα Σπουδών σε μια πιο συνεκτική διδασκαλία των γεωμετρικών μετασχηματισμών, η οποία αρχίζει στη Β΄ και ολοκληρώνεται στην Γ΄ Γυμνασίου. Με τους γεωμετρικούς μετασχηματισμούς συνδέεται επίσης η εισαγωγή της έννοιας του διανύσματος και η μελέτη της ισότητας και ομοιότητας των σχημάτων. Μια άλλη καινοτομία στην τροχιά Γεωμετρία – Μέτρηση είναι η μεταφορά της Στερεομετρίας στην Γ΄ Γυμνασίου με βασική επιδίωξη την ολοκλήρωση της διδασκαλίας της.
Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τα Μαθηματικά στο Λύκειο εφαρμόζεται σταδιακά, χωρίς να προηγηθεί πιλοτική φάση, και προβλέπεται ότι θα ολοκληρωθεί παράλληλα με την καθιέρωση της νέας δομής του Λυκείου. Η δομή αυτή διατηρεί την Α΄ Λυκείου ως τάξη Γενικής Παιδείας ενώ προβλέπει τη δημιουργία δύο κατευθύνσεων στην Β΄ τάξη και τριών κατευθύνσεων στην Γ΄ τάξη.
Του Γιάννη Θωμαΐδη, Σχ. Συμβ. Μαθηματικών