ΑΡΧΑΙΩΝ ΓΝΩΜΕΣ

Από τη φύση του ο άνθρωπος θέλει να εξουσιάζει αυτόν που υποχωρεί, αλλά και να φυλάγεται απ’ αυτόν που έρχεται να του επιτεθεί.
πέφυκε γάρ τό ἀνθρώπειον διά παντός ἄρχειν μέν τοῦ εἴκοντος, φυλάσσεσθαι δέ τό ἐπιόν

Θεωρώ πως μια πόλη που δεν έχει συνηθίσει να μένει αδρανής πολύ γρήγορα θα καταστραφεί αν περιέλθει σε αδράνεια
παράπαν τε γιγνώσκω πόλιν μή ἀπράγμονα τάχιστ᾿ ἄν μοι δοκεῖν ἀπραγμοσύνης μεταβολῇ διαφθαρῆναι

Γιατί τον δυνατό όχι μόνο όταν επιτίθεται τον αντιμετωπίζει κανείς, αλλά και παίρνοντας τα μέτρα του από πριν, για να μη μπορεί να επιτεθεί.
τόν γάρ προύχοντα οὐ μόνον ἐπιόντα τίς ἀμύνεται, ἀλλά καί μή ὅπως ἐπεισι προκαταλαμβάνει

Οι περισσότεροι άνθρωποι ευκολότερα ανέχονται, αν είναι κακούργοι, ν’ αποκαλούνται πανούργοι παρά, αν είναι τίμιοι, να λέγονται αγαθοί, και για το ένα ντρέπονται, ενώ για το άλλο χαίρονται. Αιτία για όλα αυτά η φιλαρχία που προέρχεται από την πλεονεξία και τη φιλοδοξία.
ῥᾶον δ᾿ οἱ πολλοί κακοῦργοι ὄντες δεξιοί κέκληνται ἤ ἀμαθεῖς ἀγαθοί, καί τῷ μέν αἰσχύνονται, ἐπί δέ τῷ ἀγάλλονται. πάντων δ᾿ αὐτῶν αἴτιον ἀρχή ἡ διά πλεονεξίαν καί φιλοτιμίαν

Στους άμυαλους ανθρώπους, δίκαιος κατήγορός τους γίνεται η γλώσσα
τῶν τοι ματαίων ἀνδράσιν φρονημάτων ἡ γλῶσσ᾿ ἀληθής γίγνεται κατήγορος

Γιατί η πειθαρχία είναι μητέρα της ευτυχίας
πειθαρχία γάρ ἐστί τῆς εὐπραξίας μήτηρ

Επειδή οι άνθρωποι, εκείνο που επιθυμούν, συνηθίζουν να το εναποθέτουν στην απερίσκεπτη ελπίδα, ενώ εκείνο που δεν επιθυμούν, συνηθίζουν να το αποδιώχνουν υποβάλλοντάς το μάλιστα σε αυστηρή λογική κρίση.
εἰωθότες οἱ ἄνθρωποι οὗ μέν ἐπιθυμοῦσιν ἐλπίδι ἀπερισκέπτῳ διδόναι, ὅ δέ μή προσίενται λογισμῷ αὐτοκράτορι διωθεῖσθαι.

Επειδή δεν θεωρούμε πως τα λόγια βλάπτουν τα έργα, αλλά ότι πιο πολύ βλάπτει να μην έχουμε διδαχτεί από πριν με το λόγο γι’ αυτά που πρέπει να πράξουμε.
οὐ τούς λόγους τοῖς ἔργοις βλάβην ἡγούμενοι, ἀλλά μή προδιδαχθῆναι μᾶλλον λόγῳ πρότερον ἤ ἐπί ἅ δεῖ ἔργῳ ἐλθεῖν.

Με την επιθυμία μόνο ελάχιστα πράγματα πετυχαίνει κάποιος, με την προνοητικότητα όμως πάρα πολλά.
ἐπιθυμίᾳ μέν ἐλάχιστα κατορθοῦνται, προνοίᾳ δέ πλεῖστα.

Γιατί, αν έκανε ο καθένας από τη μεριά του ό,τι καλό μπορούσε και το πρόσφερε στην πατρίδα για να την ωφελήσει, θα υπέφεραν λιγότερο όλα τα κράτη και στο εξής θα ζούσαν περισσότερο ευτυχισμένα
εἰ γάρ λαβών ἕκαστος ὅ,τι δύναιτο, τις χρηστόν διέλθοι τοῦτο κἀς κοινόν φέροι πατρίδι, κακῶν ἄν αἱ πόλεις ἐλασσόνων πειρώμεναι τό λοιπόν εὐτυχοῖεν ἄν

Άνθρωποι, μάταια κάνετε τόσα λάθη, και από τη μια μεριά διδάσκετε χιλιάδες τέχνες και μηχανεύεστε και βρίσκετε τα πάντα, και από την άλλη, ένα μόνο πράγμα δε γνωρίζετε και δε ζητάτε ακόμη, να διδάσκετε δηλαδή τη φρόνηση σ’ αυτούς που δεν έχουν μυαλό;
ὦ πόλλ᾿ ἁμαρτάνοντες ἄνθρωποι μάτην, τί δή τέχνας μέν μυρίας διδάσκετε καί πάντα μηχανᾶσθε κἀξευρίσκετε, ἕν δ᾿ οὐκ ἐπίστασθ᾿ οὐδ᾿ ἐθηράσασθε πω, φρονεῖν διδάσκειν οἷσιν οὐκ ἔνεστι νοῦς;

Δεν είναι δυνατόν όσοι θέλουν να κυριαρχούν να μην απαλλάσσονται απ’ αυτούς που έχουν τη μεγαλύτερη ικανότητα να τους εμποδίσουν.
οὐκ ἐγχωροίη τοῖς πλεονεκτεῖν βουλομένοις μή οὐκ ἐκποδών ποιεῖσθαι τούς ἱκανωτάτους διακωλύειν.

Πολλές φορές χάθηκε ολόκληρη πόλη από κακό άνδρα που σφάλλει και μηχανεύεται άδικα έργα.
πολλάκις καί ξύμπασα πόλις κακοῦ ἀνδρός ἐπηῦρεν, ὅς τίς ἀλιτραίνῃ καί ἀτάσθαλα μηχανάαται