Του Αναστασίου Τασινού

Το περιστατικό που θα σας αφηγηθώ έλαβε χώρα στο 64^ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών στο οποίο ήμουν διευθυντής την τριετία 1999-2002.

Ήταν Φθινόπωρο του 2001, όταν ήρθε στο γραφείο μου μια εγκύκλιος από τη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Πατρών, που μου γνωστοποιούσε την ημερομηνία κατά την οποία θα γινόταν ο εμβολιασμός των μαθητών της Α` τάξης στο σχολείο μου. Ειδοποίησα εγγράφως τους γονείς, ώστε την ημέρα αυτή οι μαθητές να έχουν μαζί τους το βιβλιάριο  υγείας.

Την ημέρα του εμβολιασμού ήρθαν στο σχολείο μου ένας γιατρός και μια νοσοκόμα. Αφού έκαναν τα εμβόλια ο γιατρός με ρώτησε αν ήταν όλοι οι μαθητές παρόντες. Του απάντησα ότι απουσιάζει μια τσιγγάνα μαθήτρια, η Αγάπη. Αμέσως, ζήτησε να μάθει αν γνωρίζω που μένει ή αν έχω κάποιο τηλέφωνο. Τον πληροφόρησα ότι μένει δίπλα στο κολυμβητήριο της Αγυιάς σε τσαντίρι και ότι έχω το κινητό τηλέφωνο της μητέρας. Ακούγοντας ότι μένει σε τσαντίρι μού ζήτησε, αν μπορώ, να τον πάω εκεί για να κάνει το εμβόλιο. Με εξέπληξε η ευαισθησία και η ευθύνη του! Χωρίς δεύτερη σκέψη τού είπα ότι θα τον πάω. Τηλεφώνησα στη μητέρα της Αγάπης και την πληροφόρησα ότι σε δέκα λεπτά θα είμαστε στο τσαντίρι με το γιατρό και τη νοσοκόμα για να κάνουμε το εμβόλιο της κόρης της.

Καθ` οδόν για το τσαντίρι ο γιατρός μου εξήγησε ότι η τσιγγάνα μαθήτρια είχε τη μεγαλύτερη ανάγκη – σχετικά με τα άλλα παιδιά – να κάνει αυτό το εμβόλιο, λόγω των δύσκολων συνθηκών διαβίωσης. Όσην ώρα οδηγούσα, ο θαυμασμός μου για το ανθρωπιστή γιατρό μεγάλωνε! Έβλεπε τη δουλειά του ως λειτούργημα!

Η μητέρα της Αγάπης μάς περίμενε στο δημόσιο δρόμο και μας κατηύθυνε στο χωράφι, όπου ήταν στημένο το τσαντίρι της. Ήταν μια μεγάλη ορθογώνια σκηνή, στρατιωτικού τύπου, χρώματος μπεζ. Περιφερειακά η σκηνή ήταν τεντωμένη με χοντρά σκοινιά, τα οποία ήταν δεμένα σε μεταλλικούς πασσάλους που ήταν μπηγμένοι στη γη. Μόλις η Αγάπη είδε το αυτοκίνητο, ήρθε χαρούμενη προς το μέρος μας. Στο σχολείο ήταν πάντα συνεσταλμένη και μελαγχολική. Παρουσίαζε παρατεταμένη δυσκολία προσαρμογής, έκλαιγε διαρκώς και έκανε πολλές απουσίες. Στο τσαντίρι, όμως, τη βρήκα ζωηρή και χαρούμενη. Με θάρρος πλησίασε το αυτοκίνητο να μας προϋπαντήσει. Όταν όμως με είδε, ξαφνιάστηκε. Φοβήθηκε ότι θα την έπαιρνα στο σχολείο κι άρχισε να τρέχει προς την άκρη του χωραφιού. Από πίσω κι ο πατέρας της να της φωνάζει να σταματήσει. Η Αγάπη, όμως, διαρκώς έτρεχε. Έφθασε μέχρι το δημόσιο δρόμο. Εκεί την έπιασε ο πατέρας της και της έριξε μερικά χαστούκια. Στη συνέχεια τραβώντας την από το χέρι την έφερε κλαμένη προς το μέρος μας. Η Αγάπη μόλις αντίκρισε τη σύριγγα άρχισε να κλαίει ακόμη πιο δυνατά. Ο γιατρός της έπιασε το χέρι και η νοσοκόμα της έκανε το εμβόλιο. Στη συνέχεια ο πατέρας της μας πρότεινε να περάσουμε στο τσαντίρι για καφέ. Δεχτήκαμε την πρότασή του.

Ήταν η πρώτη φορά που έμπαινα σε τσιγγάνικο τσαντίρι. Μπαίνοντας μέσα αντίκρισα έναν ενιαίο περιποιημένο χώρο. Η σκεπή στηριζόταν σε τρεις χοντρούς ορθοστάτες από κορμούς δέντρων, που ήταν τοποθετημένοι κατά μήκος του  χώρου. Το δάπεδο ήταν καλυμμένο με μια λεπτή στρώση τσιμέντου. Στην αριστερή γωνία υπήρχε μια γεννήτρια παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος που τροφοδοτούσε έναν κεντρικό λαμπτήρα. Στη δεξιά γωνία υπήρχε ένας νεροχύτης, ένα πετρογκάζ και ένα τραπέζι με καρέκλες. Στην αριστερή πλευρά υπήρχαν δύο μεταλλικά κρεβάτια στη σειρά και άλλα δύο απ` τη δεξιά πλευρά, με τον ίδιο τρόπο τοποθετημένα. Ανάμεσα  στα κρεβάτια ήταν στρωμένο ένα πολύχρωμο χαλί και στο βάθος υπήρχε ένας μεγάλος μπόγος με στοιβαγμένα χαλιά και κουβέρτες.

Καθίσαμε στο μέσον της σκηνής γύρω από ένα μεταλλικό  βαρέλι, που λειτουργούσε ως ξυλόσομπα. Η γιαγιά της Αγάπης μάς έψησε καφέ στα κάρβουνα. Τους άρεσε πολύ που ήμασταν καταδεκτικοί και φιλικοί μαζί τους.

Πίνοντας τον καφέ μού δόθηκε η ευκαιρία να αναφερθώ στη δυσκολία προσαρμογής της Αγάπης στο σχολείο. Το γεγονός ότι η Αγάπη δεν είχε φοιτήσει στο Νηπιαγωγείο, δυσκόλευε την προσαρμογή της στο Δημοτικό. Τους επισήμανα ότι για ένα καλό ξεκίνημα, θα πρέπει η Αγάπη να έρχεται καθημερινά στο σχολείο και οι ίδιοι να συνεργάζονται με τη δασκάλα της τάξης. Έδειχναν να συμφωνούν μαζί μου.

Φεύγοντας όλη η οικογένεια μάς ξεπροβόδισε μέχρι το αυτοκίνητο. Ακόμη και η Αγάπη! Όταν μας αποχαιρέτησαν είδα στα μάτια τους την ευγνωμοσύνη.

Την άλλη ημέρα επαίνεσα στους συναδέλφους μου τον ανθρωπιστή γιατρό, που στο τσαντίρι της Αγάπης τίμησε τον όρκο του Ιπποκράτη! Ακόμη, επαίνεσα τη νοσοκόμα που ακολούθησε το γιατρό στο τσαντίρι. Λυπάμαι πολύ, που δεν κατέγραψα τα ονόματά τους για να τα αναφέρω.

Η εμπειρία που είχα ως διευθυντής σχετικά με τη φοίτηση των τσιγγάνων μαθητών, μου αποκάλυψε ότι η ένταξή τους στη σχολική ζωή είναι πολύ δύσκολη υπόθεση. Την τριετία 1999-2002, ήταν εγγεγραμμένοι στο σχολείο μου πέντε τσιγγάνοι μαθητές, οι οποίοι βάσει της ηλικίας τους έπρεπε να φοιτούν σε μεγαλύτερες τάξεις. Ο ένας μαθητής εξ αυτών δεν εμφανίστηκε ποτέ στο σχολείο. Οι άλλοι δύο φοίτησαν μόνον τρεις μήνες, με πολλές όμως απουσίες ενδιάμεσα. Η Αγάπη, που πίστεψα ότι ως μαθήτρια της Α` τάξης θα ενταχθεί στη σχολική ζωή, με διέψευσε. Έκανε πολλές απουσίες και μετά τα Χριστούγεννα δεν ξαναήρθε στο σχολείο. Και η πιο τραγική περίπτωση αφορά τη μαθήτρια που ερχόταν καθημερινά  στο σχολείο. Της άρεσε να παρακολουθεί όλα τα μαθήματα και ιδιαίτερα τα Μαθηματικά. Ξαφνικά, σταμάτησε να έρχεται. Προσπάθησα μέσω της οικογένειας να την επαναφέρω στο σχολείο, αλλά δεν τα κατάφερα. Μετά τρεις μήνες τη συνάντησα τυχαία σε μια καφετέρια στην πλατεία Τριών Συμμάχων να ζητιανεύει. Μόλις με αντιλήφθηκε, απομακρύνθηκε με γοργά βήματα. Χωρίς αμφιβολία, η φτώχεια της οικογένειας την είχε ωθήσει στην επαιτεία. Το γεγονός αυτό με προσγείωσε ξανά στη σκληρή πραγματικότητα αυτών των παιδιών.

Στο σχολείο μου, παρόλο ότι δεν υπήρξε κανένα φαινόμενο ρατσισμού, δεν στέριωσε κανένας τσιγγάνος μαθητής. Όλες οι προσπάθειές μου να πείσω τους μαθητές και τους γονείς τους για τη χρησιμότητα του σχολείου, απέβησαν άκαρπες. Τελικά, η φτώχεια αυτών των ανθρώπων καθορίζει τις επιλογές τους.

Ερευνώντας τα επαγγέλματα των τσιγγάνων γονιών, διαπίστωσα ότι όλοι τους ήταν μικροπωλητές χαλιών και αγροτικών προϊόντων στις λαϊκές αγορές των Πατρών. Αρκετοί από αυτούς μάλιστα, δεν είχαν μόνιμη κατοικία. Μετακινιόταν  διαρκώς σε διάφορες πόλεις και έπαιρναν μαζί τους και τα παιδιά.

Η συνεχόμενη ανέχεια σε συνδυασμό με τον τσιγγάνικο τρόπο ζωής, έχει ως επακόλουθο να ανακυκλώνεται ο αναλφαβητισμός στους καταυλισμούς από γενιά σε γενιά. Όταν η ζωή είναι τόσο σκληρή, τα κηρύγματα περί χρησιμότητας του σχολείου δεν πιάνουν στους τσιγγάνους.

Πιστεύω ότι το κράτος καλώς έπραξε, που άρχισε να δίνει ένα οικονομικό επίδομα στους τσιγγάνους γονείς, που στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο. Το επίδομα αυτό όμως, θα πρέπει να δίνεται στο τέλος της σχολικής χρονιάς κι όχι στην αρχή. Οι υπηρεσίες που χορηγούν αυτά τα επιδόματα, θα πρέπει να ενημερώνονται από τους διευθυντές των σχολείων για τη διαρκή φοίτηση των τσιγγάνων μαθητών. Έτσι, θα υπάρχει ένα διαρκές οικονομικό κίνητρο, ώστε τα παιδιά των τσιγγάνων να ολοκληρώνουν τη φοίτησή τους στο Δημοτικό Σχολείο. Ακόμη, το κράτος πρέπει να φροντίσει, ώστε να υπάρχουν καλές συνθήκες υγιεινής στους τσιγγάνικους καταυλισμούς.

Με λίγα λόγια χρειάζονται χρήματα για την καταπολέμηση του τσιγγάνικου αναλφαβητισμού. Με τα κηρύγματα και τα ευχολόγια το πρόβλημα δεν λύνεται. Οι τσιγγάνοι είναι μια ιδιαίτερη και ευάλωτη μειονότητα, που έχει άμεση ανάγκη τη φροντίδα του κράτους. Ας μην ξεχνάμε ότι η ακραία φτώχεια σε συνδυασμό με τον αναλφαβητισμό, είναι αιτίες που γεννούν την παραβατικότητα. Καταπολεμώντας τις αιτίες αυτές, προλαμβάνεις και την παραβατικότητα. Πιστεύω ότι το κράτος μπορεί να μειώσει τον τσιγγάνικο αναλφαβητισμό, με την εφαρμογή ενός καλού σχεδίου εκπαίδευσης.

Σήμερα, οι περισσότεροι τσιγγάνοι μαθητές αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στο κανονικό πρόγραμμα μαθημάτων. Γι` αυτούς θα πρέπει να υπάρχει ένα παράλληλο πρόγραμμα στήριξης, το οποίο να παρακολουθούν καθημερινά, ώστε να μη βρίσκονται εκτός τόπου και χρόνου. Στο εν λόγω πρόγραμμα να διδάσκονται τα βασικά μαθήματα, προσαρμοσμένα όμως στις δυνατότητές τους. Τα υπόλοιπα μαθήματα να τα διδάσκονται κανονικά, όπως και οι άλλοι μαθητές. Έτσι, η εκπαίδευσή τους θα ξεκινάει από μια ρεαλιστική βάση και δεν θα απογοητεύονται.

Κλείνοντας θα ήθελα να αφιερώσω το παρόν άρθρο στο γιατρό και τη νοσοκόμα, για την εξαίρετη πράξη τους στο τσαντίρι της Αγάπης!

Ιωάννινα 24 Νοεμβρίου 2019

Του Αναστασίου Τασινού

Στα Ψηλά Αλώνια της Πάτρας, στις 23 Μαρτίου 2013, ώρα 9 το βράδυ, στο μπαρ BBKing, έστησα το «κόλπο grosso», μια ωραία πλάκα στους παλιούς μαθητές μου. Με είχαν δάσκαλο στην Δ`, Ε` και ΣΤ` τάξη από το 1994 έως το 1997, στο 47<sup>ο</sup> Δημοτικό Σχολείο Πατρών. Ήταν η μοναδική φορά, που  κατ` εξαίρεση δίδαξα στην ίδια τάξη για τρία συνεχόμενα χρόνια.

Η συνάντηση στο BBKing είχε κανονιστεί από τους μαθητές μου και δε θα μπορούσα ποτέ να αρνηθώ την τιμητική πρόσκλησή τους. Το αντάμωμα αυτό εκ των πραγμάτων αποκτούσε μια ιδιαίτερη σημασία, γιατί γινόταν μετά 16 χρόνια. Από τη στιγμή που ορίστηκε η ημερομηνία της συνάντησης διάφορες σκέψεις διαρκώς περνούσαν από το μυαλό μου:

Άραγε θα τους γνώριζα όλους τους μαθητές; Τους άφησα 12 χρονών παιδιά και σήμερα είναι 28.

Άραγε οι μαθητές μου θα με γνώριζαν, αν έκανα μια μικρή παραλλαγή στο παρουσιαστικό μου; Από αυτή την ιδέα γεννήθηκε και το «κόλπο grosso». Συγκεκριμένα, σκέφτηκα να εμφανιστώ στο BBKing με ένα αδιάφορο και εσωστρεφές ύφος, φορώντας καπέλο τζόκεϊ και γυαλιά, ένα στυλ που ήταν άγνωστο στους μαθητές μου. Αν σκηνοθετούσα καλά την είσοδό μου στο μαγαζί, ίσως και να περνούσα απαρατήρητος για ένα χρονικό διάστημα ανάμεσά τους. Αυτή η πλάκα με γοήτευε και θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον, αν την κατάφερνα.

Ξεκίνησα με το αυτοκίνητό μου από τα Γιάννενα για την Πάτρα στις 23 Μαρτίου 2013, ώρα 12 το μεσημέρι, με συντροφιά τις σκέψεις και τις αναμνήσεις διαρκώς να εναλλάσσονται στο μυαλό μου. Ο καιρός ήταν πολύ καλός και με τις ευχάριστες αναμνήσεις να συνοδεύουν το ταξίδι, έφθασα μετά τρεις ώρες στην Πάτρα. Άφησα τα πράγματα στο ξενοδοχείο Δελφίνι, πήρα το αυτοκίνητο και κατ` ευθείαν για το κέντρο της πόλης.

Έκανα μια βόλτα στην πλατεία Τριών Συμμάχων και στη συνέχεια κατευθύνθηκα στον Άγιο Ανδρέα, όπου άναψα ένα κεράκι. Άφησα το αυτοκίνητο στον περίβολο της εκκλησίας και με τα πόδια ανηφόρισα για τα Ψηλά Αλώνια. Ήθελα να δω το μαγαζί, όπου θα συναντούσα το βράδυ τους μαθητές μου.

Με τις πληροφορίες που είχα, εύκολα εντόπισα το BBKing, γωνιακό μαγαζί στο επάνω μέρος της πλατείας. Εκείνη την ώρα ήταν κλειστό και απ` έξω προσπάθησα να δω τη διαρρύθμιση του χώρου. Παρατήρησα ότι είχε μια κεντρική είσοδο από την πλατεία και μια παράπλευρη είσοδο από τον άλλο δρόμο. Στο ισόγειο του μαγαζιού υπήρχε ένα μεγάλο μπαρ, απέναντι ψηλά τραπέζια με σκαμπό, στο βάθος χαμηλά τραπέζια με καρέκλες και στη γωνία μια σκάλα που οδηγούσε στο πατάρι.

Κάθισα σε μια καφετέρια στην πλατεία, παρήγγειλα έναν εσπρέσο και σκηνοθέτησα την είσοδό μου στο μαγαζί, με τα δεδομένα που είχα μπροστά μου. Το σενάριο ήταν απλό: Να αποβιβαστώ από το ταξί στο κάτω μέρος της πλατείας, να φοράω γυαλιά και καπέλο, να μπω από την παράπλευρη είσοδο στο μαγαζί με το βλέμμα στραμμένο προς τα κάτω, να πάω κατ` ευθείαν στο μπαρ, να παραγγείλω μία μπύρα και προπαντός να μη δείχνω ότι κάποιον ψάχνω να βρω. Απέκλεισα την κεντρική είσοδο, γιατί από εκεί υπέθεσα ότι θα έμπαιναν οι μαθητές και ίσως κάποιος να με περίμενε στην πόρτα. Επέλεξα να καθίσω στο μπαρ, γιατί οι μαθητές με την είσοδό τους στο μαγαζί θα έβλεπαν την πλάτη μου, ενώ εγώ με κλεφτές ματιές δεξιά κι αριστερά θα μπορούσα να ελέγχω την κατάσταση. Στο μαγαζί έπρεπε να πάω τουλάχιστον 15 λεπτά πριν τις 9. Με λίγη τύχη σκεφτόμουν ότι θα τα κατάφερνα. Η πρώτη φάση του σχεδίου να καθίσω στο μπαρ και να ελέγχω τον ερχομό των μαθητών, μου φαινόταν εύκολη υπόθεση. Η δεύτερη όμως φάση να καθίσω σε ένα τραπέζι δίπλα τους και να το παίζω αδιάφορος, μου φαινόταν δύσκολη υπόθεση. Παρόλα αυτά αισθανόμουν αισιόδοξος.

Αφού κατέστρωσα και τις λεπτομέρειες του σχεδίου για το βράδυ, κατέβηκα τις σκάλες της πλατείας, πήρα την οδό Τριών Ναυάρχων και κατευθύνθηκα στον Άγιο Ανδρέα, όπου είχα παρκαρισμένο το αυτοκίνητο. Είχα μπροστά μου ακόμη τρεις ώρες. Πήρα τηλέφωνο έναν φίλο από τα παλιά,  τον Αντρέα, πρόεδρο τότε του συλλόγου γονέων και κηδεμόνων στο 64^ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών, στο οποίο ήμουν διευθυντής. Προς στιγμή σκέφτηκα να ζητήσω τη βοήθειά του και να πάμε μαζί στο BBKing, ώστε να διαφύγω εύκολα της προσοχής των μαθητών μου. Απέρριψα όμως αυτή την επιλογή, γιατί δεν ήθελα να καταχραστώ το χρόνο του, αλλά και γιατί διαισθανόμουν ότι οι μαθητές με ήθελαν μόνο σε αυτή τη συνάντηση. Με τον Αντρέα καθίσαμε σε μια καφετέρια στην περιοχή της Μαρίνας και θυμηθήκαμε την άριστη συνεργασία των τριών χρόνων που είχαμε. Μια συνεργασία που ευτύχησε να συμβάλει στην ανέγερση νέου διδακτηρίου για το 64^ο Δημοτικό Σχολείο. Ο χρόνος πέρασε ευχάριστα, κι όταν πλησίασε η ώρα να πάω στα Ψηλά Αλώνια, πήρα ένα ταξί, γιατί δεν ήθελα τη βραδιά αυτή να έχω την ευθύνη του αυτοκινήτου μου. Σταμάτησα το ταξί σε απόσταση ασφαλείας από το BBKing, φόρεσα τα γυαλιά και το καπέλο και κατευθύνθηκα προς την παράπλευρη είσοδο του μαγαζιού. Εκείνη την ώρα το μαγαζί ήταν γεμάτο κόσμο. Αλλιώς, όμως, σχεδιάζεις μερικά πράγματα κι αλλιώς σου βγαίνουν στην πράξη. Μπαίνοντας στο μαγαζί από την παράπλευρη είσοδο, διασταυρώθηκα στον κεντρικό διάδρομο με μια ομάδα τριών μαθητών μου. Τους αναγνώρισα αμέσως και τους τρεις. Ανησύχησα ότι το «κόλπο grosso» θα τιναχτεί στον αέρα. Πρώτη ήταν η Γεωργία Συμεωνίδη, ακολουθούσε ο Νίκος Μπινιέρης και τελευταίος ο Βασίλης Τσακουλογιαννόπουλος, ο επονομαζόμενος και «Βιλάρας» ή «Τσάκο».  Η Γεωργία και ο Νίκος με προσπέρασαν δίχως να με κοιτάξουν. Ο Τσάκο, όμως, με κοίταξε στα μάτια και νόμισα προς στιγμή ότι με τσάκωσε. Με προσπέρασε όμως και αυτός και όλοι μαζί κατευθύνθηκαν στο πατάρι. Ανακουφίστηκα. Το καπέλο και τα γυαλιά είχαν κάνει σπουδαία δουλειά. Κατευθύνθηκα προς το μπαρ με ανεβασμένη αυτοπεποίθηση, κάθισα σε ένα σκαμπό και παρήγγειλα ένα μικρό ποτήρι μπύρα για να συνέλθω από το βλέμμα του  Τσάκο.

Ύστερα από λίγο εμφανίζεται η Μαριλία Κάνιστρα. Η φυσιογνωμία της ίδια ακριβώς, όπως ήταν και πριν από 16 χρόνια. Κοντοστάθηκε στον κεντρικό διάδρομο, μίλησε για λίγο στο κινητό της τηλέφωνο και κατευθύνθηκε προς το πατάρι.

Εν τω μεταξύ ο μπάρμαν, που πρώτη φορά με έβλεπε, με κοιτούσε με ένα ερευνητικό βλέμμα. Τον φώναξα προς το μέρος μου και του εξήγησα το λόγο για τον οποίο βρίσκομαι στο BBKing. Κέρδισα την εμπιστοσύνη του και μου έδωσε τις πληροφορίες που ήθελα. Συγκεκριμένα ότι η Γιώτα Παπασπηλίου έκλεισε τραπέζι για 10 άτομα και ότι αυτή τη στιγμή είναι όλοι στο πατάρι και με περιμένουν.

Από δω και πέρα αρχίζουν τα δύσκολα. Πώς να ξεφύγω από τόσα μάτια, που από το πρώτο βήμα στο πατάρι θα με περνούσαν ακτινογραφία;

Η συνταγή πάλι η ίδια. Το γείσο του καπέλου λίγο κατεβασμένο, γυαλιά στα μάτια και προπαντός περπάτημα αδιάφορο και βλέμμα στραμμένο στο πάτωμα. Τo περιφερειακό βλέμμα έπρεπε να το ξεχάσω. Λίγη τύχη χρειαζόμουν στα πρώτα βήματα στο πατάρι για να μη δεχθώ ομαδικά τα βλέμματά τους και λίγη τύχη στη συνέχεια, ώστε να  βρω ένα άδειο τραπέζι για να καθίσω. Πλήρωσα στον μπάρμαν την μπύρα, πήρα μια βαθιά ανάσα και «βουρ» για το πατάρι.

Από τη σκάλα και πριν ακόμη πατήσω το πόδι μου στο πατάρι, εντόπισα στη δεξιά μεριά τους μαθητές μου. Παραδόξως διέσχισα το μισό πατάρι και δεν αισθάνθηκα να γίνομαι στόχος. Στο μέσον του παταριού υπήρχε μια κολώνα και κοντοστάθηκα λίγο για να δω τι θα κάνω. Πήρα μια ανάσα και είδα μπροστά μου ότι είχα δύο επιλογές, όσα ήταν και τα άδεια τραπέζια εκείνη τη στιγμή στο πατάρι. Η πρώτη επιλογή ήταν να καθίσω στο τραπέζι πίσω από την κολώνα με πλάτη τους μαθητές, για να μην είμαι εκτεθειμένος. Η δεύτερη επιλογή ήταν να προσπεράσω την κολώνα και να καθίσω στο τραπέζι ακριβώς δίπλα τους με το προφίλ μου εκτεθειμένο σε όλους. Σε χρόνο μηδέν έπρεπε να αποφασίσω, για να μη γίνω ακίνητος στόχος. Η δεύτερη επιλογή – παρόλο ήταν η πιο δύσκολη –  με εξιτάριζε πιο πολύ, γιατί είχε περισσότερο σασπένς και αδρεναλίνη. Με δεδομένη την επιτυχία που είχα στο ισόγειο του μαγαζιού, αποφάσισα τη δεύτερη επιλογή. Κάθισα στο τραπέζι δίπλα τους προσπαθώντας να βγάλω προς τα έξω την εικόνα του μοναχικού πελάτη, που είναι κλεισμένος στον εαυτό του. Τα μάτια μου είχαν καρφωθεί στο τραπεζομάντηλο και δεν κουνιόταν ούτε δεξιά ούτε αριστερά. Δεν το πίστευα ότι είχα γίνει κυρίαρχος του παιχνιδιού!

Απολάμβανα το «κόλπο grosso» και προσπαθούσα να ακούσω τι λένε. Κάποια στιγμή αντιλαμβάνομαι μια ανησυχία και μια κινητικότητα ψιθύρων, ενώ άρχισαν να έρχονται και μερικά βλέμματα προς το μέρος μου. Εγώ εξακολουθούσα να κάνω τον αδιάφορο, δείχνοντας ότι δεν περιμένω κανέναν στο μαγαζί. Η ταχτική αυτή τους απέτρεπε να πάρουν πρωτοβουλία και να με πλησιάσουν. Ήταν τζέντλεμαν και δεν ήθελαν να γίνουν αδιάκριτοι και να ενοχλήσουν έναν σοβαρό-μοναχικό κύριο.  Παρόλα αυτά, αισθανόμουν την ατμόσφαιρα ηλεκτρισμένη. Κάποιος φαίνεται έσπερνε «κοινά δαιμόνια» ότι ο τύπος που κάθισε δίπλα τους, ίσως και να είναι ο δάσκαλος. Εκτίμησα ότι αυτή η χρονική στιγμή, ήταν η κατάλληλη για την αποκάλυψη. Με μια ξαφνική κίνηση σηκώθηκα όρθιος, έβγαλα με το αριστερό χέρι τα γυαλιά, με το δεξί χέρι πέταξα στον αέρα το καπέλο και αναφώνησα: «Ξεχάσατε το δάσκαλό σας!»  Έγινε, το έλα να δεις! Γέλια, χαρά, ενθουσιασμός, εναγκαλισμοί, συγκίνηση! Πολλά συναισθήματα ξεπήδησαν και πλημύρισαν το πατάρι! Τα διπλανά τραπέζια σάστισαν από τα ξεφωνητά και τα γέλια και προσπαθούσαν να καταλάβουν τι είχε συμβεί. Οι μαθητές δεν περίμεναν να εμφανιστώ  δίπλα τους με αυτόν τον τρόπο. Ίσως να περίμεναν  να δουν κανέναν παππού να κοιτάει ένα-ένα τα τραπέζια και να ρωτάει για να τους βρει.

Αναγνώρισα με ευκολία τον Κώστα Βλασσόπουλο. Τον Αλέκο Κάντζαρη εκεί που τον έψαχνα με τα μάτια και ετοιμαζόμουν να του πω ποιος είναι, βιάστηκε και μου αποκάλυψε το όνομά του. Είπα σε όλους εκείνη τη στιγμή να μην αποκαλύπτονται, αν εγώ δεν τους το ζητήσω. Η Βικτωρία Φλιάτουρα με δυσκόλεψε λίγο, γιατί στο Δημοτικό φορούσε γυαλιά. Η Γιώτα Παπασπηλίου προδόθηκε από το χαμόγελό της. Ανακοίνωσα και τα ονόματα των υπολοίπων μαθητών που είχα δει στο ισόγειο του μαγαζιού και κάθισα στο τραπέζι ευχαριστημένος ότι δε μου ξέφυγε κανένας. Κι εκεί που έδρεπα τις δάφνες της επιτυχίας μου, σκάει μύτη ένας τύπος με ξυρισμένο κεφάλι και μαύρη πυκνή γενειάδα. «Για να δούμε δάσκαλε, θα τον γνωρίσεις αυτόν;» μου λέει ο Βιλάρας. Πράγματι μου φαινόταν δύσκολη περίπτωση, γιατί το πρόσωπό του ήταν καλυμμένο. Προσπάθησε να με βοηθήσει ο Νίκος, αλλά με μπέρδεψε ακόμη περισσότερο, όταν μου είπε ότι το μικρό του όνομα είναι Γιώργος και στο Δημοτικό ήταν ο πιο ψηλός της τάξης. Ο Γιώργος Τσαγγαράς είπα κατ` ευθείαν, αυτός ήταν ο πιο ψηλός. Όχι μου λέει ο Νίκος, δεν είναι αυτός και αναγνώρισε ότι μου είχε δώσει  λάθος πληροφορία. Ανέφερα και το όνομα του Σπύρου, που κι αυτός ήταν από τους ψηλούς της τάξης, αλλά απέτυχα για δεύτερη φορά. Αγχώθηκα, γιατί προηγουμένως – χαριτολογώντας – είχα κάνει και βαρύγδουπη δήλωση ότι αν δεν αναγνώριζα κάποιον μαθητή,  θα έφευγα για τα Γιάννενα. Αρνήθηκα να μου δοθεί άλλη βοήθεια και στηρίχτηκα στο ένστικτο μου. Συζητούσα με το μαθητή, τον κοιτούσα στα μάτια και κατά διαστήματα του έλεγα να μου χαμογελάει. Στο τέταρτο χαμόγελο τον συνέλαβα. Ήταν ο Γιώργος Μιχαλιός. Η γενειάδα του τελικά δεν μπόρεσε να κρύψει το χαμόγελό του, που είχε αποτυπωθεί στο μυαλό μου. Ήταν ο μοναδικός μαθητής στην τάξη που όλοι τον φωνάζανε με το επίθετό του, γιατί έμοιαζε με μικρό όνομα. Για το λόγο αυτό και η αρχική βοήθεια ότι λέγεται Γιώργος, δε μου έλεγε τίποτε.

 «Καλώς ανταμωθήκαμε νεμείς οι ντερτιλήδες», με αυτόν το ωραίο στίχο από τη Δημοτική ποίηση, αρκετές φορές υψώσαμε και τσουγκρίσαμε τα ποτήρια μας. Ο καθένας έπινε το ποτό της αρεσκείας του, παίρνοντας μεζεδάκι από τις ποικιλίες, που είχαμε στο τραπέζι. Ακόμη  δεν ξεχάσαμε να ευχηθούμε και εις υγείαν των απόντων συμμαθητών. Εκείνο το βράδυ μίλησα στο κινητό τηλέφωνο και με δύο άλλους μαθητές μου, το Γιώργο Τσαγγαρά και το Νίκο Σκούρα, που βρισκόταν εκτός Πατρών.

Ήταν μια ξεχωριστή βραδιά. Οι μαθητές μού μίλησαν για τη ζωή τους αυτά τα 16 χρόνια κι εγώ για τη δική μου. Ανεπανάληπτες στιγμές, πολλές αναμνήσεις, ανείπωτες ομορφιές και δυνατές συγκινήσεις. Τα λόγια που σήμερα γράφω, είναι ανήμπορα να περιγράψουν τα συναισθήματα των στιγμών εκείνων! «Ωραία στιγμή στάσου!» η φράση αυτή  του Γκαίτε από το έργο του «Φάουστ», ήρθε στο μυαλό μου.

Αφού πέρασαν 4 περίπου ώρες, ο Νίκος έριξε την ιδέα να συνεχιστεί η βραδιά σε μπαρ με μουσική, στην πλατεία Γεωργίου. Υπήρχε μεγάλη διάθεση απ` όλους μας και η πρόταση έγινε αμέσως αποδεκτή , για το “plan B” της βραδιάς, όπως το ονομάσαμε.

Στις 01.30 ήμασταν στο νέο μπαρ, το οποίο  ήταν γεμάτο κόσμο. Οι νέοι όρθιοι με ένα ποτό στο χέρι, απολάμβαναν τη μουσική σε υψηλά ντεσιμπέλ. Ο Νίκος, όμως, με τις γνωριμίες που είχε, δεν μας άφησε όρθιους. Μας βρήκε μια ωραία γωνιά στο μαγαζί, που ήταν διαμορφωμένη σαν σαλόνι σπιτιού και βολευτήκαμε όλοι. Φρόντισε να μη μας λείψει τίποτε.

 Άφησα τους μαθητές να μου επιλέξουν μια μπύρα από αυτές που έλεγε η σερβιτόρα, γιατί όλες μου ήταν άγνωστες. Η επιλογή τους ήταν πολύ καλή.

Ακολούθησαν νέες συζητήσεις, νέες χαρές, νέες συγκινήσεις. Η ατμόσφαιρα ήταν τόσο ζεστή, που κανείς δεν ήθελε να αποχωριστεί τη συντροφιά. Με κρύα καρδιά σηκώθηκα για να φύγω, γιατί την άλλη μέρα είχα ταξίδι για τα Γιάννενα. Χαριτολογώντας είπα στη Παναγιώτα, αν μπορώ να εγκαταλείψω το “plan B”, γιατί η ώρα είχε πάει 02.30. Ενέκρινε την αποχώρηση χαμογελώντας, αφού πρώτα μου ανήγγειλε ότι αύριο υπάρχει και “plan C”, μεσημεριανός καφές στις 12, σε καφετέρια στην περιοχή της Μαρίνας. Δήλωσα συμμετοχή, τους καληνύχτισα και αναχώρησα για το ξενοδοχείο Δελφίνι. Ο Γιώργος επέμενε να με πάει με το αυτοκίνητό του. Εγώ, όμως,  επέμενα να πάρω ένα ταξί. Ανησυχούσα, μήπως είχε καταναλώσει αλκοόλ περισσότερο από το επιτρεπτό όριο, αλλά με διαβεβαίωσε ότι μόνον ένα ποτό είχε πιει σε διάστημα πέντε ωρών. Έτσι δέχτηκα την προσφορά του.

Το βράδυ δεν μπόρεσα να κλείσω μάτι. Οι συγκινήσεις ήταν πολύ δυνατές!

Την άλλη μέρα, στις 12 το μεσημέρι, ήμασταν όλοι μαζί στο Θεατράκι της Μαρίνας. Στην παρέα προστέθηκαν ο Νίκος Σκούρας, τον οποίο αναγνώρισα αμέσως και ο σύζυγος της Παναγιώτας. Καθίσαμε στον επάνω όροφο μιας διώροφης καφετέριας με φόντο τη θάλασσα. Παρόλο που η θέα ήταν πολύ ωραία, ήταν το τελευταίο που με ενδιέφερε εκείνη τη στιγμή και για αυτό έβαλα πλάτη τη θάλασσα. Ήμασταν όλοι ξενυχτισμένοι, αλλά ευτυχισμένοι. Επειδή δεν είμαι μαρτυριάρης, δε θα γράψω ποιοι τράβηξαν το “plan B” μέχρι πρωίας. Παρόλα αυτά, ήταν συνεπείς στο “plan C”. Υπήρχε μεγάλη διάθεση για συζήτηση και για πλάκα. «Δάσκαλε, θυμάσαι εκείνο; δάσκαλε, θυμάσαι το άλλο;» μου έλεγαν συνέχεια. Χωρίς να θέλω να ευλογήσω τα γένια μου – μάρτυρες οι μαθητές μου – τα θυμόμουν όλα και υπερθεμάτιζα στις αναμνήσεις. Μου άρεσε πολύ που με προσφωνούσαν “δάσκαλε” και όχι “κύριε”, όπως στο Δημοτικό. Χωρίς να το καταλάβουμε πέρασαν άλλες τρεις ώρες. Σε αυτή τη χαριτωμένη συντροφιά δεν υπήρχε τίποτε το “δήθεν”. Όλες οι στιγμές ήταν αυθεντικές και όμορφες! Απέναντί μου καθόταν ένα ζευγάρι με το μικρό αγοράκι τους και μας παρακολουθούσαν διαρκώς. Έδειχναν  πολύ εντυπωσιασμένοι από την ατμόσφαιρα που έβλεπαν μπροστά τους.

Μετά τα ανταμώματα έρχονται τα ξεχωρίσματα, είπα συγκινημένος στους μαθητές. Όλοι εξέφρασαν την επιθυμία να ξανανταμώσουμε – πρώτα υγεία να υπάρχει – στα Γιάννενα. Το αντάμωμα έχει πάρει ήδη τον κωδικό “plan D”. Τους χαιρέτησα έναν-έναν και μετά  όλους μαζί και  απομακρύνθηκα. Τη στιγμή εκείνη ήρθε στο νου μου το τραγούδι του Σαββόπουλου  «όταν τα γεφύρια πίσω μας θα κόβονται, εγώ θα είμαι εκεί να σας θυμίζω τις μέρες τις παλιές».

Συνειδητοποίησα ότι από το τις 9 το βράδυ που συνάντησα τους μαθητές μου, μέχρι τις 3 το μεσημέρι που τους αποχαιρέτησα, είχαν περάσει 18 ώρες, εκ των οποίων τις μισές ώρες ήμασταν μαζί. Αυτό τα λέει όλα για την ποιότητα των παιδαγωγικών σχέσεων, που έλαβαν χώρα πριν 16 χρόνια. Ο χρόνος δεν στάθηκε ικανός να τις οξειδώσει, γιατί ήταν σωστές και αληθινές.

Στο δρόμο της επιστροφής, παρόλο το ξενύχτι, ένιωθα ξεκούραστος. Διαρκώς σκεφτόμουν τις όμορφες στιγμές, που είχαν προηγηθεί!

Ήταν μια ωραία συνάντηση, που έγραψε τη δική της ιστορία!

Αγαπητοί μου μαθητές, «πάλε καλαίς αντάμωσαις, πάλε ν` ανταμωθούμε».

Ιωάννινα 16 Απριλίου 2013

Του Αναστασίου Τασινού

Στα σχολεία που εργάστηκα ως δάσκαλος και διευθυντής, πάντα είχα μια πολύ καλή επικοινωνία με τους γονείς, που αρκετές φορές ξέφευγε απ` τα στενά πλαίσια του σχολείου. Ήταν μια επικοινωνία ανιδιοτελής και καθαρή κι απ` τις δυο πλευρές, γι` αυτό και είχε τη δική της συμβολή στο εκπαιδευτικό μου έργο. Πολλές φορές βρέθηκα σε σπίτια μαθητών μου, σε γιορτές, γενέθλια και συμπόσια. Εκεί ένιωθα να συμμετέχω σ` ένα άλλο «μάθημα»!

Η ιστορία που θα σας αφηγηθώ, συνέβη στην Οβρυά Πατρών, στις 21 Μαΐου του 1993. Την ημέρα αυτή ήμουν καλεσμένος στη γιορτή του Κώστα, επονομαζόμενου και Αχαιού,  προέδρου  του συλλόγου γονέων και κηδεμόνων, του 2ου Δημοτικού Σχολείου Οβρυάς Πατρών. Στο εν λόγω σχολείο, ήμουν δάσκαλος τη διετία 1992-1994. Με τον Κώστα είχαμε μια πολύ καλή επικοινωνία σε θέματα του σχολείου, αλλά γίναμε και καλοί φίλοι. Τον έλεγα Αχαιό και με αποκαλούσε Δωριέα εξαιτίας της ηπειρώτικης καταγωγής μου. Του άρεσαν πολύ αυτές οι προσφωνήσεις, ίσως επειδή δούλευε στην αρχαιολογική υπηρεσία. Πολλές φορές τον πείραζα, αναφέροντας το ιστορικό γεγονός, της καθόδου των Δωριέων στην Πελοπόννησο και την υποταγή των Αχαιών. Άρα και συ του έλεγα, μπορεί να είσαι Δωριέας και να μην το ξέρεις. «Αδύνατον!» μου έλεγε χαριτολογώντας, «εγώ είμαι γνήσιος Αχαιός!»  Από την Οβρυά πήρα μετάθεση το Σεπτέμβριο του 1994 για την πόλη των Πατρών. Ο Αχαιός όμως, εξακολουθούσε να με καλεί κάθε χρόνο στη γιορτή του. Σημάδι ανιδιοτελούς φιλίας και εκτίμησης!

Επανέρχομαι ξανά, στην εν λόγω γιορτή του Αχαιού, που έγραψε τη δική της ιστορία! Όχι, γιατί οι άλλες γιορτές στο σπίτι του υστερούσαν σε κέφι και γλέντι. Αλλά η πρώτη φορά, σε ό,τι ωραίο βιώνουμε, αποτυπώνεται πιο έντονα στο νου και την καρδιά.

Πήγα στο σπίτι του Αχαιού, λίγο πριν τη δύση του ηλίου, απ` τους πρώτους καλεσμένους. Του ευχήθηκα χρόνια πολλά, προσφέροντας ένα μπουκάλι τσίπουρο, που συνοδευόταν με μια ευχητήρια κάρτα, που την υπέγραφα ως Δωριέας. Στη συνέχεια ο Αχαιός με οδήγησε στην κουζίνα, όπου γινόταν το ζέσταμα (τσίπουρο με κοκορέτσι) για το μεγάλο γλέντι. Το όλο σκηνικό, μου θύμισε έντονα τις γιορτές των  παιδικών μου χρόνων στα Δολιανά Ιωαννίνων.

Οι καλεσμένοι σιγά – σιγά πλήθαιναν. Μεταξύ των καλεσμένων και μερικοί μαθητές μου με τους γονείς τους. Η κουζίνα γέμισε ασφυκτικά, το ίδιο και το σαλόνι. Οι τελευταίοι καλεσμένοι βρέθηκαν όρθιοι στη βεράντα του σπιτιού. Όπως λέει ο λαός μας, «όλοι οι καλοί χωράνε». Η εξωστρέφεια της οικογένειας Αχαιού με εντυπωσίασε!

Η μάζωξη τόσων πολλών ανθρώπων, σε τόσο μικρούς χώρους, έφκιανε τη διάθεση όλων. Έφερνε μια ζεστασιά, ένα πραγματικό κέφι! Ο οίνος του Αχαιού ήταν εκλεκτός! Το ίδιο οι μεζέδες, οι σαλάτες, το ψητό, το βραστό, όλα πρώτης ποιότητας!  Χαρά στο κουράγιο της γυναίκας του, για όλη αυτή την ετοιμασία!

Η βραδιά φαινόταν να έχει «άγριες» διαθέσεις! Μύριζε μπαρούτι! Το αισθανόσουν γύρω σου! Μερικοί καλεσμένοι άρχισαν τις «κρασομαχίες»! Ανά δύο, κρατώντας  από ένα ποτήρι γεμάτο κρασί, σταύρωναν τα χέρια τους, έλεγαν «άσπρο πάτο» και το έπιναν με τη μία. Μετά ακολουθούσε το ηπειρώτικο τραγούδι, «κρασί εγώ σε πίνω για καλό και συ με πας στον τοίχο». Οι μερακλήδες πλέον δεν κρατιόταν! Ήθελαν να χορέψουν!  Το κέφι είχε ανάψει για τα καλά! Μία γωνία του σαλονιού έγινε πίστα! Οι καλεσμένοι στο σαλόνι, στην κουζίνα, στη βεράντα, απολάμβαναν μια υπέροχη βραδιά! Περασμένα μεσάνυχτα και δεν έλεγε κανείς να εγκαταλείψει το πεδίο  «μάχης» του Αχαιού! Το καραούλι καλά βαστούσε! Όλοι επικοινωνούσαν με όλους! Ο Αχαιός ήταν η ψυχή του γλεντιού! Πρώτος στα τραγούδια της τάβλας, πρώτος στα τραγούδια του χορού, πρώτος και στις «κρασομαχίες»!

Ξαφνικά, βλέπω τον Αχαιό με το δίκαννο στο χέρι, να βγαίνει στη βεράντα και να φωνάζει: «Για το δάσκαλο!» και να ρίχνει δύο ντουφεκιές στον αέρα! Ήμουν πρώτος στη λίστα των προσφωνήσεων, γιατί ήμουν ο καινούργιος καλεσμένος της παρέας. Ο Αχαιός δεν κρατιόταν με τίποτε! Σταμάτησε τις ντουφεκιές μόνον, όταν ολοκλήρωσε τη λίστα! Εκείνο το βράδυ περίμενα στο γλέντι και την αστυνομία. Δεν ήρθε όμως. Κανείς δεν διαμαρτυρήθηκε! Ο Αχαιός ήταν αγαπητός στη γειτονιά και απολάμβανε μιας προνομιακής ασυλίας. Μόνο ένα μικρό κουταβάκι διαμαρτυρήθηκε. Έσκουζε το καημένο απ` το φόβο του!

Κατά το ξημέρωμα άρχισαν να σερβίρονται σκέτοι καφέδες στους «κρασομάχους» για να συνέλθουν. Οι «κρασομαχίες» πάντα έχουν το τίμημα τους. Προσωπικά, κρατιόμουν πολύ καλά, γιατί αρνήθηκα να γίνω «κρασομάχος». Πάντα στα συμπόσια μου άρεσε να πίνω με μέτρο.

Η ανατολή του ηλίου, με βρήκε στο σπίτι του Αχαιού! Σημάδι ότι το μεγάλο γλέντι τελείωσε. Ήταν μια αξέχαστη βραδιά!

Κάθε χρόνο στη γιορτή του Αχαιού, ένιωθες την ίδια ζεστασιά, την ίδια διάθεση να το τραβήξεις μέχρι πρωίας! Θυμάμαι μια χρονιά, οι καλεσμένοι ήταν τόσοι πολλοί, που η γιορτή του Αχαιού  μεταφέρθηκε σε κέντρο διασκέδασης των Πατρών. Ο Αχαιός, όπως πάντα, διαρκώς ευδιάθετος επικοινωνούσε με όλους! Η ορχήστρα διαρκώς έπαιζε τραγούδια για όλα τα γούστα! Οι σερβιτόροι διαρκώς έτρεχαν να μας εξυπηρετήσουν! Διαρκώς όμως, έλειπε κάτι. Η ζεστασιά του σπιτιού, τα κοντινά βλέμματα των καλεσμένων, τα τραγούδια της τάβλας, τα τραγούδια του χορού, οι σπιτικοί μεζέδες, όλα αυτά τα απλά πράγματα, που κανένα κέντρο διασκέδασης δεν μπορεί να σου δώσει!

Κλείνοντας, θα ήθελα να πω, ότι τον Ιούνιο του 2016, με πήρε τηλέφωνο ο Αχαιός. Μου είπε ότι έχει κρατημένο ένα μπουκάλι τσίπουρο, απ` αυτά που του προσέφερα στη γιορτή του, για να το πιούμε όταν θα ανταμώσουμε. Κράτησε μάλιστα και την ευχητήρια κάρτα που υπέγραψα ως Δωριέας. Υγεία να έχουμε Αχαιέ και θα το πιούμε κι αυτό το ρημάδι! Αλλά με ρέγουλο ε! κι όχι με μπαταριές!

Σημείωση: Επισκέψεις στα σπίτια μαθητών μου και στο δικό μου, μπορείτε να δείτε στο κανάλι μου στο YouTube, σε τέσσερα βίντεο: 1) Ένα άλλο μάθημα 2) Φιλαράκια γεια σας 3) Ωραία στιγμή στάσου!, 4) Στο σπίτι του δασκάλου.

Ιωάννινα 2 Νοεμβρίου 2016

Του Αναστασίου Τασινού

Τα πρώτα 15 χρόνια που εργάστηκα ως δάσκαλος, δεν υπήρχε η ειδικότητα της Φυσικής Αγωγής στο Δημοτικό σχολείο. Οι δάσκαλοι τότε ήμασταν παντός καιρού και κάναμε όλα τα μαθήματα. Πολλές ωραίες στιγμές παρέμειναν στη μνήμη μου από τα χρόνια εκείνα! Η Γυμναστική ήταν ένα ευχάριστο μάθημα για όλους μας! Παίζαμε ποδόσφαιρο, μπάσκετ, βόλεϊ…. Έτσι καλυτέρευαν και οι παιδαγωγικές σχέσεις.

Ως δάσκαλος αρκετές φορές οργάνωνα αγώνες στίβου και ποδοσφαίρου. Αργότερα, ως διευθυντής ενθάρρυνα τους μαθητές να συμμετέχουν σε αγώνες ατομικών και ομαδικών αθλημάτων, που οργάνωνε το γραφείο Φυσικής Αγωγής. Και ως σχολικός σύμβουλος παρακολουθούσα τους αθλητικούς αγώνες των σχολείων της περιφέρειάς μου.

Στα δικά μου μαθητικά χρόνια, οι δάσκαλοι θεωρούσαν τη Γυμναστική παρακατιανό μάθημα. Μας έκλεβαν τις ώρες της Γυμναστικής και τις διέθεταν στα Μαθηματικά και τη Γλώσσα. Με την είσοδο του γυμναστή στο Δημοτικό σχολείο, η κλοπή αυτή σταμάτησε και ο σχολικός αθλητισμός αναβαθμίστηκε.

Το μάθημα της Γυμναστικής, καλό είναι να αποχτήσει μια πιο συγκεκριμένη διδακτέα ύλη, η εφαρμογή της οποίας να ελέγχεται από το σχολικό σύμβουλο Φυσικής Αγωγής. Οι μαθητές τελειώνοντας το Δημοτικό σχολείο, θα πρέπει να έχουν αγωνιστεί σε ατομικά και ομαδικά αθλήματα και να έχουν χορέψει παραδοσιακούς χορούς. Έτσι, από τη μικρή ηλικία θα αγαπήσουν τον αθλητισμό και τον παραδοσιακό χορό, αποκτώντας πολύτιμα εφόδια για όλη τη ζωή!

Ο αθλητισμός είναι μια βασική παράμετρος του εκπαιδευτικού έργου. Οι αρχαίοι Έλληνες με πέντε λέξεις, μας τα είπαν όλα! «Νους υγιής εν σώματι υγιεί». Και στη δημοτική γλώσσα, «γερό μυαλό σε γερό κορμί».

Θα ήθελα να αναφερθώ σε μια ιστορία, που έλαβε χώρα το σχολικό έτος 1992-1993, στο 2^ο  Δημοτικό Σχολείο Οβρυάς  Πατρών. Είχα πάει σε αυτό το σχολείο με μετάθεση από την Αθήνα, το Σεπτέμβριο του 1992.Τη χρονιά εκείνη κανείς δάσκαλος δεν ήθελε να διδάξει στην ΣΤ` τάξη, γιατί είχε τη φήμη των δύσκολων μαθητών. Η δυσανάλογη σύνθεση της τάξης – 22 αγόρια και 10 κορίτσια – ενίσχυε τη φήμη αυτή. Θυμάμαι έναν συνάδελφο να λέει: «Η ΣΤ` τάξη έχει αγρίμια, δεν έχει μαθητές. Μόνον το ποδόσφαιρο τους ενδιαφέρει». Τα λόγια του συναδέλφου καθόλου δε με ανησύχησαν. Με τους ζωηρούς μαθητές πάντα τα πήγαινα καλά, χωρίς να γίνομαι αυταρχικός. Ίσως, γιατί μου θύμιζαν τα δικά μου μαθητικά χρόνια. Γι` αυτό και ανέλαβα οικειοθελώς την ΣΤ` τάξη, διαισθανόμενος μια ενδιαφέρουσα σχολική χρονιά. Το εν λόγω σχολείο ήταν εξαθέσιο και συστεγαζόταν με το 1^ο  Δημοτικό Σχολείο Οβρυάς που ήταν δωδεκαθέσιο.

Κάθε χρόνο στο σχολικό συγκρότημα, γινόταν ποδοσφαιρικός αγώνας μεταξύ των δύο σχολείων. Την περσινή χρονιά το σχολείο μου είχε χάσει και φέτος οι μαθητές μου ήθελαν να πάρουν τη ρεβάνς. Ήταν δύσκολο όμως να νικήσουν, γιατί το άλλο σχολείο είχε διπλάσιους μαθητές και ως εκ τούτου είχε περισσότερες επιλογές ποδοσφαιριστών. Τότε, πέρασε από το μυαλό μου, να βάλω κι εγώ ένα χεράκι για να πάρουμε τη ρεβάνς. Στο πίσω μέρος του μυαλού μου ήταν η χρησιμοποίηση του ποδοσφαίρου για την καλύτερη λειτουργία της τάξης.

Οι μαθητές της Οβρυάς ήταν μεγαλωμένοι στις αλάνες. Διέφεραν από τους μαθητές των διαμερισμάτων, που είχα γνωρίσει στην Αθήνα. Ήταν πιο σκληραγωγημένοι. Στα πρόσωπά τους έβλεπα τη δική μου παιδική ηλικία.

Μια ημέρα μού ήρθε η ιδέα, να τους αφιερώσω το ριζίτικο τραγούδι, «Αγρίμια κι αγριμάκια μου». Έβαλα το τραγούδι στο μαγνητόφωνο και το τραγουδήσαμε όλοι μαζί. Έπεσε πολύ γέλιο στην τάξη! Το χιούμορ αρκετές φορές ομόρφυνε τις διδασκαλίες.

Ένα πρωινό μπήκα στην τάξη με έναν ασυνήθιστο τρόπο. Είπα καλημέρα, και για μερικά δευτερόλεπτα κοίταζα όλους τους μαθητές στα μάτια, δίχως όμως να μιλάω σε κανέναν. Όλοι κατάλαβαν ότι κάτι ήθελα να τους πω και χαμογελούσαν. Πήρα ένα σοβαρό ύφος και με αποφασιστικό τρόπο είπα: «Φέτος θα νικήσουμε  στο ποδόσφαιρο το 1^οΔημοτικό Σχολείο Οβρυάς, με το σύστημα [4-4-2], που θα σας διδάξω στις ώρες της Γυμναστικής.» Δεν πρόλαβα να τελειώσω τη φράση και τα αγόρια πετάχτηκαν στον αέρα! Δεν κρατιόταν με τίποτε! Όταν μάλιστα τους έδειξα το βιβλίο «Η τέχνη του ποδοσφαίρου», που θα χρησιμοποιούσα στις προπονήσεις, όρμησαν κατά πάνω μου, για να το δουν από κοντά! Έλαμπαν από χαρά! Ζήτησα συγγνώμη από τα κορίτσια, που για ένα χρονικό διάστημα θα ασχολούμουν μόνον με τα αγόρια στη Γυμναστική.

Διαισθανόμουν ότι το ποδόσφαιρο θα γινόταν το κλειδί αυτοπειθαρχίας των μαθητών και όχι μόνον! Από την πρώτη κιόλας προπόνηση, η ένταση προσοχής των αγοριών χτύπησε κόκκινο! Ό,τι τους έλεγα, το έπιαναν με την πρώτη! Την ώρα εκείνη, έριχνα εμβόλιμα και μερικά ερωτήματα: «Πώς είναι δυνατόν να κατανοείται τόσο εύκολα τη θεωρία του ποδοσφαίρου και να δυσκολεύστε στα Μαθηματικά, που είναι πολύ πιο εύκολα; Γιατί να μην συνεργάζεστε τόσο καλά και στα άλλα μαθήματα;»

Τα μαθήματα ποδοσφαίρου πήγαιναν πακέτο με τις υποχρεώσεις που είχαν ως μαθητές. Το «πάρε – δώσε» ήταν μέρος της συμφωνίας και το έλεγχα καθημερινά. Και κάτι άλλο, πολύ σημαντικό! Το ποδόσφαιρο συνέβαλε στην αυτοπειθαρχία και στη συνεργασία των μαθητών, που ήταν και το ζητούμενο. Τα «αγρίμια» της τάξης σιγά – σιγά ημέρεψαν. Κατάλαβαν, τι σημαίνει ένταση προσοχής και ενδιαφέρον για το μάθημα, και τι σημαίνει αδιαφορία και αφηρημάδα. Και για να μην πολυλογώ, υπήρξε βελτίωση των μαθητών σε όλα τα μαθήματα. Αυτό φαινόταν καθαρά, σε όλα τα τεστ που έβαζα.

Στις προπονήσεις όλοι οι μαθητές διεκδικούσαν μια θέση βασικού παίχτη στην ομάδα. Τα έδιναν όλα! Παρόλο όμως τον ανταγωνισμό, υπήρχε ένα πολύ καλό κλίμα στην ομάδα! Όλοι οι μαθητές συμφωνούσαν με τις επιλογές που έκανα κι αυτό με ευχαριστούσε ιδιαίτερα! Δεν ήθελα κανένας μαθητής να αισθάνεται αδικημένος. Όλα τα προβλήματα τα συζητούσαμε και τα λύναμε επί τόπου. Είχα μια πολύ καλή επικοινωνία με όλους τους μαθητές!

Την ημέρα του ποδοσφαιρικού αγώνα, είχαμε μια ενθουσιώδη εξέδρα υποστήριξης της ομάδας από όλους τους μαθητές του σχολείου. Το σύνθημα «2^οΟβρυάς, σημαίνει δύναμη», που ήταν γραμμένο σε ένα πανό, αντηχούσε στο γήπεδο! Ανάλογη εξέδρα είχε και το άλλο σχολείο. Ήθελαν, δεν ήθελαν, όλοι μπήκαν στο ρυθμό του αγώνα. Ακόμη και τα κορίτσια! Η παρουσία των δασκάλων στο γήπεδο, έδινε μια επισημότητα στον αγώνα. Ήμουν αισιόδοξος για τη νίκη. Το ίδιο και οι μαθητές. Η καλή προπόνηση έφερνε αυτή την αισιοδοξία!

Οι μαθητές μου έπαιξαν δυνατό και καθαρό ποδόσφαιρο. Συνεργάστηκαν πολύ καλά και η νίκη ήρθε άνετα, με σκορ 4-1. Το τέταρτο γκολ της ομάδας μου, έμελλε να μείνει στη μνήμη μου. Ήταν καρπός άριστης συνεργασίας. Η μπάλα ξεκίνησε από την άμυνά μας και με γρήγορες, συρτές πάσες έφθασε στην επίθεση, όπου ο Δημήτρης με δυνατό σουτ την έστειλε στα δίχτυα! Κατά τη διάρκεια της φάσης, οι αντίπαλοι δεν κατάφεραν ούτε να αγγίξουν τη μπάλα! Ήταν μια προσπάθεια, που απέσπασε το θαυμασμό των δασκάλων. Την άλλη ημέρα, στην κριτική του αγώνα που κάναμε στην τάξη, ο Δημήτρης αποτύπωσε την ομορφιά του τέταρτου γκολ με το δικό του τρόπο. Σήκωσε το χέρι του και είπε: «Κύριε, το τέταρτο γκολ ήταν ζωγραφιά!»

Πέντε χρόνια αργότερα, μια ομάδα μαθητών από αυτή την τάξη, με επισκέφτηκε στο  47^οΔημοτικό Σχολείο Πατρών, όπου δίδασκα την εποχή εκείνη. Ένιωσα ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση! Στα μάτια τους είδα την ίδια αγάπη, τον ίδιο σεβασμό, την ίδια ευγνωμοσύνη! Σαν να μην είχε περάσει ο χρόνος! Χαριτολογώντας ζήτησα τη βοήθειά τους, για τη δημιουργία ποδοσφαιρικής ομάδας στο 47^ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών. Χαμογέλασαν και ανταπέδωσαν το χιούμορ, με την υπόσχεση ότι θα με βοηθήσουν. Ίσως να μην είχε νόημα να γράψω αυτή την ιστορία, αν το ποδόσφαιρο δεν είχε συμβάλει στην πολύ καλή λειτουργία της ΣΤ` τάξης.

Κλείνοντας, θα ήθελα να επισημάνω, ότι οι σχολικές δραστηριότητες θα πρέπει να πηγάζουν, κυρίως, από τα ενδιαφέροντα των μαθητών. Ο δάσκαλος επιβάλλεται να ακούει τους μαθητές του, γιατί έτσι επιτυγχάνεται η δημοκρατική λειτουργία της τάξης και βελτιώνονται οι παιδαγωγικές σχέσεις.

Ιωάννινα 30 Απριλίου 2017

Του Αναστασίου Τασινού

Σήμερα, το 64^ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών στεγάζεται σε ένα πολύ όμορφο και σύγχρονο διδακτήριο. Τότε που ήμουν διευθυντής (1999-2002) ήμασταν στην κυριολεξία στους τρεις δρόμους! Ήμασταν γνωστοί στο Πανελλήνιο ως «το σχολείο του δρόμου»!

Θυμάμαι την πρώτη ημέρα που ανέλαβα υπηρεσία,  μάταια έψαχνα να βρω την αυλή του σχολείου, γιατί απλούστατα δεν υπήρχε! Πού να φανταστώ, ότι ο δρόμος που έβλεπα μπροστά μου, μεταμορφωνόταν κάθε πρωί σε αυλή σχολείου! Έπαθα σοκ απ` τις πρωτόγνωρες και σουρεαλιστικές εικόνες που αντίκρισα. Ένα τριάρι διαμέρισμα, δύο αποθήκες και ένα ισόγειο κατάστημα, που βρίσκονταν σε τρία διαφορετικά οικοδομικά τετράγωνα, συνέθεταν τις έξι αίθουσες διδασκαλίας, όπου στεγαζόταν 108 μαθητές. Όσο για αυλή χρησιμοποιούσαμε ένα κομμάτι της οδού Ορφανίδου, μήκους 40 μέτρων, το οποίο κλείναμε με σιδερένιες κινητές μπάρες κι απ` τις δυο πλευρές, για να μη διέρχονται αυτοκίνητα και μηχανάκια.

Το σκηνικό της αυλής του δρόμου συμπλήρωναν οι απλωμένες μπουγάδες στις βεράντες των διαμερισμάτων. Παντελόνια, φούστες, σεντόνια,….. ανέμιζαν περιπαιχτικά πάνω απ` τα κεφάλια μας και μερικές φορές χάιδευαν τον ιστό της σημαίας και την πινακίδα του σχολείου. Με τη λήξη των μαθημάτων ο δρόμος επανερχόταν στην κυκλοφορία και το σχολείο γινόταν αόρατο!

Στο δρόμο γινόταν η πρωινή προσευχή,  τα διαλείμματα, η γυμναστική, οι γιορτές και οι εκδηλώσεις! Οι γονείς έβλεπαν τα παιδιά τους στο δρόμο να παίζουν θέατρο, να απαγγέλουν ποιήματα, να τραγουδούν, να χορεύουν, να παίζουν αθλητικά παιχνίδια .…. Να γιατί είχαμε κερδίσει το σεβασμό και την εκτίμηση των γονιών.

Μια μέρα ήρθε στο γραφείο μου ένα έγγραφο, που μας πληροφορούσε ότι μπορούμε να προμηθευτούμε δωρεάν δεντράκια από το Δήμο Πατρέων, για να τα φυτέψουμε στην αυλή του σχολείου μας. Έπεσε πολύ γέλιο με τους συναδέλφους, σχολιάζοντας τη σουρεαλιστική εικόνα: «Δεντράκια στην άσφαλτο!»

Πέρα όμως απ` το αστείο της υπόθεσης, η καθημερινότητα του σχολείου είχε πολλούς κινδύνους! Κατά την ώρα των μαθημάτων, μερικά μηχανάκια παραβίαζαν τις μπάρες, διασχίζοντας με μεγάλη ταχύτητα την αυλή του δρόμου! Άλλες φορές πάλι, μερικοί οδηγοί άνοιγαν τις μπάρες για να περάσουν το αυτοκίνητό τους, χωρίς μετά να τις κλείνουν. Τότε η αυλή του δρόμου, εν ώρα μαθήματος, επανερχόταν στην κυκλοφορία κι αυτό ήταν πολύ επικίνδυνο, αν δεν το αντιλαμβανόμουν. Όταν η αυλή του δρόμου είχε παρκαρισμένα αυτοκίνητα, το παιχνίδι των μαθητών γινόταν πιο δύσκολο.

Μερικές φορές είχαμε τραυματισμούς στο διάδρομο του διαμερίσματος, ο οποίος εξυπηρετούσε τις τάξεις Α`, Β` και Γ! Ο συνωστισμός ήταν πολύ μεγάλος! Τραυματισμούς όμως είχαμε και στην αυλή του δρόμου.

Μια άλλη πρωτοτυπία ήταν το «κινητό κυλικείο»! Είχα κανονίσει με το φούρναρη της γειτονιάς και μας έφερνε με το αυτοκίνητό του, κάθε πρωί στο μεγάλο διάλειμμα, φρέσκες τυρόπιτες, κουλούρια, γάλατα και αναψυκτικά. Έτσι οι μαθητές προμηθευόταν κάθε ημέρα, το αναγκαίο κολατσιό τους στην αυλή του δρόμου!

Παρ` όλο τις δυσκολίες που καθημερινά αντιμετωπίζαμε, το 64^ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών, είχε τις καλύτερες ετήσιες εκθέσεις λειτουργίας, στην 5^η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Πατρών. Η άθλια κτιριακή υποδομή, ποτέ δεν έγινε άλλοθι για τους εκπαιδευτικούς, να μην πραγματοποιούν εκδηλώσεις στην αυλή του δρόμου. Εκδηλώσεις, που εκ των πραγμάτων έστελναν και ένα ηχηρό μήνυμα διαμαρτυρίας για την ανέγερση νέου διδακτηρίου.

Αντιμέτωπος με αυτή την κατάσταση, θεώρησα χρέος μου μαζί με τους γονείς να διεκδικήσουμε δυναμικά την ανέγερση νέου διδακτηρίου. Ενημερώσαμε αναλυτικά όλους τους αρμόδιους φορείς της πολιτείας. Η έκδοση του περιοδικού «Το σχολείο του δρόμου» από το σύλλογο γονέων και κηδεμόνων, είχε μεγάλη συμβολή στην ανάδειξη των προβλημάτων με εικόνες και σχόλια. Στο πλευρό μας από την πρώτη στιγμή στάθηκαν και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα οποία αξιοποιήσαμε με τον καλύτερο τρόπο! Ήταν ένας αγώνας για σεμινάριο!

Ποτέ ως διευθυντής δεν παρασύρθηκα από εξτρεμιστικές και ανεύθυνες φωνές, που ζητούσαν την κατάληψη του σχολείου και το κλείσιμο του παραλιακού δρόμου. Τέτοιες μορφές πάλης ήταν ξένες στο ήθος του αγώνα μας. Δεν έφταιγαν τίποτα τα παιδιά να χάνουν το μάθημα και οι πολίτες να ταλαιπωρούνται. Ο αγώνας μας είχε ποιότητα, ήρεμη δύναμη, σωστή τακτική, δίκιο, πολύ δίκιο, και προπαντός ακριβή στόχο! Γι` αυτό και δικαιώθηκε!

Έμεινε στη μνήμη μου, εκείνο το αυγουστιάτικο απόγευμα, του 2002. Ψιλόβρεχε, όταν μαζί με τον Ανδρέα Λοτσάρη,  φίλο και πρόεδρο του συλλόγου γονέων και κηδεμόνων, επισκεφτήκαμε το εργοτάξιο, όπου ριχνόταν τα θεμέλια του 64^ου Δημοτικού Σχολείου Πατρών. Η συγκίνηση ήταν μεγάλη, καθόσον με την ολοκλήρωση της τριετούς θητείας μου, ευτύχησα να δω «τις αμυγδαλιές ν` ανθίζουν»· τα θεμέλια του νέου διδακτηρίου να πέφτουν! Ήπιαμε και μια κρύα μπύρα επί τόπου, κάνοντας ευχές να στεριώσουν τα θεμέλια! Ξαφνικά, ένα ουράνιο τόξο εμφανίστηκε πάνω απ` το εργοτάξιο! Καλό σημάδι αυτό σχολιάσαμε με τον Ανδρέα και πήραμε το δρόμο για τη ταβέρνα του «Γενναίου», όπου γιορτάσαμε τη θεμελίωση του νέου διδακτηρίου! Ωραίες στιγμές, που ποτέ δεν μπορείς να ξεχάσεις!

Τιμής ένεκεν αυτού του συλλογικού αγώνα, έγραψα αυτές τις γραμμές, για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι, ότι η οδός Ορφανίδου έγραψε τη δική της ιστορία για 22 χρόνια!

Πέρασαν 14 χρόνια από τότε. Ποτέ δεν ξέχασα την ομορφιά του δίκαιου αγώνα μας! Μια ομορφιά, που πέρασε στη λησμονιά όλες τις δύσκολες στιγμές, που βίωσα στο 64^ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών!

Κλείνω με συγκίνηση αυτό το άρθρο, αναλογιζόμενος ότι κάποτε, στην όμορφη Πάτρα, στην οδό Ορφανίδου, αριθμός 22, ένωσα κι εγώ τη φωνή μου μαζί με τους γονείς, για την ανέγερση του  64^ου Δημοτικού Σχολείου Πατρών!

Ιωάννινα 30 Νοεμβρίου 2016

Του Αναστασίου Τασινού

Είχα τη συνήθεια στην εκπαιδευτική μου θητεία, όταν τέλειωνε το διδακτικό μου ωράριο να αφήνω την κούραση της ημέρας σε κάποια καφετέρια και μετά να πηγαίνω στο σπίτι. Στα Γιάννενα, όταν ήμουν διευθυντής στο 8^ο Δημοτικό, το στέκι μου ήταν η καφετέρια Cream, επί της οδού Δωδώνης, απέναντι από το σχολείο. Εκεί τα λέγαμε πολλές φορές με συναδέλφους και γονείς.

Ένα μεσημέρι μόλις είχα επιστρέψει από τα Γρεβενά, που υπηρετούσα σχολικός σύμβουλος, συνάντησα στην καφετέρια μια ομάδα δασκάλων, που την προηγούμενη χρονιά ήμασταν μαζί στο 8^ου Δημοτικό Σχολείο Ιωαννίνων. Με πληροφόρησαν ότι η ομάδα μπάσκετ του πρώην σχολείου μου, κατέκτησε την πρώτη θέση στους μαθητικούς αγώνες.

Ο Αλέξανδρος,  μαθητής της Ε` τάξης από τους πρωταγωνιστές της επιτυχίας, αιφνιδίασε τη δασκάλα του, όταν της είπε ότι «ο κύριος Τάσος άξιζε να σηκώσει αυτό το κύπελλο!». Μέσα στις χαρές και τα πανηγύρια ο Αλέξανδρος – με το δικό του τρόπο – αναγνώρισε τις προσπάθειες που είχα κάνει τότε ως διευθυντής για την ανάπτυξη των αθλητικών δραστηριοτήτων στο σχολείο. Ένιωσα μια ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση γι` αυτό!

Ο Αλέξανδρος με είχε διευθυντή στις τέσσερις πρώτες τάξεις του Δημοτικού. Άριστος στα μαθήματα, αγαπούσε πολύ τον αθλητισμό και συμμετείχε σε όλες τις αθλητικές ομάδες του σχολείου, παρόλο ότι ήταν μαθητής της Δ` Δημοτικού. Θα έλεγα, όμως, ότι ξεχώριζε στο ποδόσφαιρο. Ταλαντούχος επιτελικός και επιθετικός παίχτης, ήξερε να δημιουργεί και να τελειώνει τις φάσεις με το πολύ καλό αριστερό του πόδι. Έπαιζε ποδόσφαιρο με σκέψη και δύναμη, ασυνήθιστο φαινόμενο για τόσο μικρή ηλικία! Τον θυμάμαι να μπαίνει πολύ δυνατά στις φάσεις και να προκαλεί αναστάτωση  στην αντίπαλη εστία. Δεν ήταν τυχαίο ότι στους μαθητικούς αγώνες έβγαινε πρώτος σκόρερ της ομάδας, παρόλο που ήταν ο πιο μικρός απ` όλους.

Οι ομάδες ποδοσφαίρου και μπάσκετ του 8^ου Δημοτικού Σχολείου, όταν ήμουν διευθυντής, κατάφεραν και οι δύο να παίξουν στον τελικό στους μαθητικούς αγώνες του νομού Ιωαννίνων. Οι παίχτες συνεργαζόταν πολύ καλά μέσα στο γήπεδο και αποτελούσαν ένα δυνατό σύνολο. «Κούπα» όμως, δεν καταφέραμε να σηκώσουμε. Οι γυμναστές ακόμη και σήμερα μου θυμίζουν τη φράση που τους έλεγα τότε χαριτολογώντας, «φέρτε μου την κούπα!» και γελάνε.

Στον  τελικό αγώνα ποδοσφαίρου θα αναφερθώ στη συνέχεια αναλυτικά, γιατί έμελλε – μαθητές, δάσκαλοι και γονείς- να βιώσουμε μια ολοφάνερη και προκλητική αδικία. Χαράχτηκε τόσο έντονα στη μνήμη μου, που σήμερα έξι χρόνια μετά, νιώθω την ανάγκη να γράψω δυο λόγια.

Προπονητής της ομάδας ήταν ο γυμναστής του σχολείου μας. Μου ζήτησε, όμως, να τον απαλλάξω από τα καθήκοντά του, γιατί όπως μου είπε στον προημιτελικό αγώνα τού είχαν μιλήσει άσχημα κάποιοι γονείς. Ικανοποίησα το αίτημά του, όταν διαπίστωσα ότι είχαν διαταραχθεί και οι παιδαγωγικές σχέσεις με τους μαθητές του. Μη έχοντας άλλη επιλογή, ανέλαβα εγώ τη θέση του. Διέθετα τη βασική γνώση για το  στήσιμο της ομάδας και την ταχτική που έπρεπε να ακολουθήσει στο γήπεδο. Εκτός αυτού γνώριζα τους μαθητές και ως ποδοσφαιριστές, γιατί τους είχα παρακολουθήσει στους προηγούμενους αγώνες.

Την ημέρα του τελικού οι μαθητές μου έπαιξαν δυνατό και καθαρό ποδόσφαιρο. Θυμάμαι το Γιάννη να είναι εγγύηση κάτω από τα δοκάρια. Το Λευτέρη με το πάθος του να εμψυχώνει την άμυνα. Τον αριστεροπόδαρο Γιώργο με τις γρήγορες επελάσεις από την αριστερή πτέρυγα, που ήταν και το δυνατό σημείο της ομάδας, να συνεργάζεται άψογα με τον Αλέξανδρο και να δημιουργούν πανικό στους σκληρούς αμυντικούς παίχτες της αντίπαλης ομάδας. Και για να μην αδικήσω κανέναν, τα εύσημα ανήκουν και στους 16 παίχτες! Όλοι τους ήταν υπέροχοι! Ιδιαίτερα με συγκίνησαν οι αναπληρωματικοί παίχτες, γιατί ουδέποτε διαμαρτυρήθηκαν για τις επιλογές που έκανα^. σημάδι του καλού κλίματος που υπήρχε στην ομάδα.

Αντιθέτως, στην αντίπαλη ομάδα διέκρινα έναν φανατισμό, που δυστυχώς τροφοδοτούσε η προπονήτριά τους. Μου έκανε πολύ άσχημη εντύπωση, όταν κατά τη διάρκεια του αγώνα παρότρυνε έναν παίχτη της, να σταματήσει την επέλαση του Γιώργου με τη φράση «άρπα τον». Λεξιλόγιο που παραπέμπει σε εκπαιδευτή σκύλων. Σε ένα τέτοιο «άρπαγμα» ο Γιώργος τραυματίστηκε. Ο γιατρός του αγώνα έτρεξε αμέσως στον αγωνιστικό χώρο για τις πρώτες βοήθειες. Η μητέρα του  Γιώργου ανήσυχη και εκνευρισμένη από το σκληρό φάουλ ακολούθησε το γιατρό. Το ίδιο κι εγώ. Ο αγώνας  διεκόπη για πέντε περίπου λεπτά. Ευτυχώς ο τραυματισμός του Γιώργου ήταν ελαφρύς και επανήλθε στο παιχνίδι.

Στους μαθητικούς αγώνες για να αποφεύγονται τα σκληρά μαρκαρίσματα υπήρχε ένας κανονισμός,  όπου σε κάθε τρίτο φάουλ που κέρδιζε μια ομάδα, η μπάλα στηνόταν στο σημείο του πέναλτι. Έτσι οι μαθητές ήταν πολύ προσεκτικοί, όταν μάρκαραν τους αντιπάλους. Τον κανονισμό αυτόν τον ανακοίνωνε ο διαιτητής πριν την έναρξη του αγώνα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η  ομάδα μου σε κανέναν αγώνα δεν τιμωρήθηκε με πέναλτι.

Τρία λεπτά πριν ολοκληρωθεί ο αγώνας,  ενώ χάναμε με 2-1,  κερδίσαμε τρίτο συνεχόμενο φάουλ, που σήμαινε ότι η μπάλα έπρεπε να στηθεί στο σημείο του πέναλτι. Προηγουμένως η ομάδα μου είχε σκοράρει πάλι με πέναλτι, κατόπιν άλλων τριών συνεχόμενων φάουλ που είχε κερδίσει. Παραδόξως ο διαιτητής, παρόλο ότι αναγνώρισε ότι για δεύτερη φορά η αντίπαλη ομάδα είχε συμπληρώσει τρία συνεχόμενα φάουλ, με το έτσι θέλω, έδωσε εντολή να εκτελεστεί φάουλ και όχι πέναλτι. Στέρησε έτσι από την ομάδα μου τη δυνατότητα να ισοφαρίσει και να πάει το παιχνίδι στην παράταση. Εκείνη την ημέρα, σαν να μην έφτανε η αστοχία της ομάδας, είχαμε και μια άδικη διαιτησία.

Οι μαθητές μου με τη λήξη του αγώνα ξέσπασαν σε κλάματα και μερικοί γονείς με απειλητικές διαθέσεις στράφηκαν κατά του διαιτητή. Τα πράγματα αγρίεψαν. Προσπάθησα να ηρεμήσω τα πνεύματα. Ένα αθλητικό πανηγύρι κινδύνευσε να τιναχτεί στον αέρα από έναν ανεκδιήγητο διαιτητή. Δεν φτάνει που επέτρεψε το σκληρό παιχνίδι, αγνόησε προκλητικά και τον κανονισμό, που ο ίδιος ανακοίνωσε στην αρχή του αγώνα.

Κατευθύνθηκα στον οργανωτή των αγώνων μαζί με τον πρόεδρο του Συλλόγου Γονέων και του αναφέραμε, κάτι που και ο ίδιος είχε διαπιστώσει, ότι έγινε αλλοίωση του αποτελέσματος εξαιτίας παράβασης του κανονισμού. Η απάντηση που πήραμε ήταν ότι «έχετε δίκιο, αλλά δεν μπορώ να επέμβω, γιατί ο διαιτητής είναι ο άρχοντας του αγώνα.» Μία μητέρα ακούγοντας την απάντηση σχολίασε εύστοχα: «Πάρ` τον στο γάμο σου, να σου πει και του χρόνου!»

Παρόλο την αδικία που υπέστην η ομάδα μου, έπεισα τους γονείς να μην αποχωρήσουν με τα παιδιά τους πριν την απονομή των μεταλλίων, όπως είχαν σκοπό μερικοί να κάνουν. Οι μαθητές μου με αξιοπρέπεια και με δάκρυα στα μάτια παρέμειναν στην απονομή και παρέλαβαν το μετάλλιο της δεύτερης θέσης. Στα μαθητικά μου χρόνια έπαιξα κι εγώ ποδόσφαιρο στις σχολικές ομάδες, γι` αυτό και ένιωσα πλήρως την ψυχολογία τους εκείνη τη στιγμή. Η φωτογραφία που ανάρτησα τα λέει όλα!

Την άλλη μέρα στην πρωινή προσευχή του σχολείου επαίνεσα τους μικρούς ποδοσφαιριστές, λέγοντας επί λέξει:  «Εσείς είστε οι νικητές, γιατί νικήσατε το θυμό που σας προκάλεσε η αδικία! Σας συγχαίρω για το αθλητικό σας ήθος! Τιμήσατε τους εαυτούς σας, τους γονείς σας και το σχολείο σας!». Τελειώνοντας αυτά τα λόγια όλο το σχολείο τους χειροκρότησε θερμά. Αμέσως μετά τους κάλεσα στο γραφείο μου και συζητήσαμε περισσότερες λεπτομέρειες γι` αυτόν τον επεισοδιακό αγώνα. Είχαμε την ανάγκη να μιλήσουμε για την αδικία.

Οι μαθητές μου ένιωσαν από πρώτο χέρι, τι σημαίνει να σε πνίγει το δίκιο και να μην το βρίσκεις! Κατάλαβαν ότι εν βρασμώ ψυχής, μπορεί να σου θολώσει το μυαλό και να κάνεις ενέργειες, που αργότερα θα αποβούν σε βάρος σου. Με την ευκαιρία αυτή τους ανέφερα και το αρχαίο ρητό: «Το νικάν εαυτόν πασών νικών πρώτη και αρίστη.»

Όσο για τα κίνητρα αυτής της μεροληπτικής απόφασης του διαιτητή και της ανεύθυνης απάντησης του οργανωτή των αγώνων, ουδέποτε ασχολήθηκα. Δεν άξιζε τον κόπο. Η συνειδητή παράβαση του κανονισμού έγινε αιτία οι μαθητές μου να διδαχθούν σπουδαία πράγματα για τη ζωή. Η άδικη ήττα, εκτός από τον πόνο που έφερε, είχε και τη θετική της διάσταση.

Την ημέρα εκείνη, όμως, πόνεσα κι εγώ. Αυτόν τον κοινό πόνο, πιστεύω ότι ο Αλέξανδρος δεν τον ξέχασε και θέλησε να τον εξορκίσει με τη φράση, «ο κύριος Τάσος άξιζε να σηκώσει αυτό το κύπελλο!»  Ήθελε τη στιγμή της απονομής να είμαι κι εγώ μαζί τους και να χαρώ αυτή την κούπα, που η αδικία μάς είχε στερήσει στο παρελθόν!

Αυτές οι ηθικές αμοιβές, που σε ανύποπτο χρόνο έρχονται στη ζωή μου από τους μαθητές, επιβεβαιώνουν τις πολύ καλές παιδαγωγικές σχέσεις που είχα μαζί τους.

Θα ήθελα ακόμη να επισημάνω ότι οι πολιτιστικές και αθλητικές εκδηλώσεις, οι γιορτές και οι διδακτικές επισκέψεις, ενώνουν το σχολείο με την κοινωνία, ανεβάζουν την ποιότητα του εκπαιδευτικού έργου και αποτυπώνουν όμορφα συναισθήματα στις παιδικές ψυχές.

Ο διευθυντής του σχολείου έχει την κύρια ευθύνη, ώστε οι σχολικές δραστηριότητες να προγραμματίζονται από το Σύλλογο Διδασκόντων στην αρχή του διδακτικού έτους και να μην αφήνονται στην τύχη ή στην καλή θέληση κάποιου εκπαιδευτικού.

Ιωάννινα 12 Οκτωβρίου 2013