ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΘΕΜΑΤΑ

Α. ΓΝΩΣΤΟ

Κείμενο: “Πρωταγόρας”, Ενότητα 3η, (321Β6 – 322Α)

Ἅτε δὴ οὖν οὐ πάνυ τι σοφὸς ὢν ὁ Ἐπιμηθεὺς ἔλαθεν αὑτὸν καταναλώσας τάς δυνάμεις εἰς τὰ ἄλογα·  λοιπὸν δὴ ἀκόσμητον ἔτι αὐτῷ  ἦν τὸ ἀνθρώπων γένος,  καὶ ἠπόρει ὅ τι χρήσαιτο.  Ἀποροῦντι δὲ αὐτῷ ἔρχεται Προμηθεὺς ἐπισκεψόμενος τὴν νομήν, καὶ ὁρᾷ τὰ μὲν ἄλλα ζῷα ἐμμελῶς πάντων ἔχοντα, τὸν δὲ ἄνθρωπον γυμνόν τε καὶ ἀνυπόδητον καὶ ἄστρωτον καὶ ἄοπλον·  ἤδη δὲ καὶ ἡ εἱμαρμένη ἡμέρα παρῆν, ἐν ᾗ ἔδει καὶ ἄνθρωπον ἐξιέναι ἐκ γῆς εἰς φῶς. Ἀπορίᾳ οὖν σχόμενος ὁ Προμηθεὺς ἥντινα σωτηρίαν τῷ ἀνθρώπῳ εὕροι, κλέπτει Ἡφαίστου καὶ Ἀθηνᾶς τὴν ἔντεχνον σοφίαν σὺν πυρὶ – ἀμήχανον γὰρ ἦν ἄνευ πυρὸς αὐτὴν κτητὴν τῳ ἢ χρησίμην γενέσθαι – καὶ οὕτω δὴ δωρεῖται ἀνθρώπῳ. Τὴν μὲν οὖν περὶ τὸν βίον σοφίαν ἄνθρωπος ταύτῃ ἔσχεν, τὴν δὲ πολιτικὴν οὐκ εἶχεν·  ἦν γὰρ παρὰ τῷ Διί. Τῷ δὲ Προμηθεῖ εἰς μὲν τὴν ἀκρόπολιν τήν τοῡ Διὸς οἴκησιν οὐκέτι ἐνεχώρει εἰσελθεῖν – πρὸς δὲ καὶ αἱ Διὸς φυλακαὶ φοβεραὶ ἦσαν – εἰς δὲ τὸ τῆς Ἀθηνᾶς καὶ Ἡφαίστου οἴκημα τὸ κοινόν, ἐν ᾧ ἐφιλοτεχνείτην, λαθών εἰσέρχεται, καὶ κλέψας τήν τε ἔμπυρον τέχνην τήν τοῡ Ἡφαίστου καὶ τὴν ἄλλην τὴν τῆς Ἀθηνᾶς δίδωσιν ἀνθρώπῳ, καὶ ἐκ τούτου εὐπορία μὲν ἀνθρώπῳ τοῦ βίου γίγνεται, Προμηθέα δὲ δι᾽ Ἐπιμηθέα ὕστερον, ᾗπερ λέγεται, κλοπῆς δίκη μετῆλθεν.

1.Να μεταφραστεί το απόσπασμα: «Τὴν μὲν οὖν περὶ τὸν βίον … μετῆλθεν»

(Μονάδες 10)

2. Ποιο ήταν το λάθος του Επιμηθέα κατά την διανομή των δυνάμεων στα θνητά όντα και πώς έλυσε αυτό το πρόβλημα ο Προμηθέας;

(Μονάδες 15)

3. Οι τεχνικές γνώσεις εννοούνται εδώ χορηγημένες στον άνθρωπο ως ολοκληρωμένο σύνολο a priori (=εξ αρχής) και όχι ως θησαύρισμα σταδιακής πείρας μέσα στους αιώνες. Συμφωνείτε με την ανάγνωση αυτή του μύθου ή όχι και γιατί;

(Μονάδες 15)

4. Ποια είναι τα θέματα που συζητούν ο Πρωταγόρας και ο Σωκράτης στο διάλογο και ποια σχέση έχουν μεταξύ τους;

(Μονάδες 10)

5. Να εντοπίσετε στο κείμενο λέξεις ομόρριζες με τις ακόλουθες: καταναλωτισμός, μελωδικός, οδόστρωμα, εύχρηστος, επίφοβος, κοινόβιο, λαθρεπιβάτης, προμήθεια, κλεψύδρα, κόσμημα.

(Μονάδες 10)

Β.ΑΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Ισοκράτους «Αρεοπαγιτικός», 14-15

ἔστι γὰρ ψυχὴ πόλεως οὐδὲν ἔτερον ἢ πολιτεία, τοσαύτην ἔχουσα δύναμιν ὅσην περ ἐν σώματι φρόνησις. αὕτη γάρ ἐστιν ἡ βουλευομένη περὶ ἁπάντων, καὶ τὰ μὲν ἀγαθὰ διαφυλάττουσα, τὰς δὲ συμφορὰς διαφεύγουσα. ταύτῃ καὶ τοὺς νόμους καὶ τοὺς ῥήτορας καὶ τοὺς ἰδιώτας ἀναγκαῖόν ἐστιν ὁμοιοῦσθαι, καὶ πράττειν οὕτως ἑκάστους οἵαν περ ἂν ταύτην ἔχωσιν. ἧς ἡμεῖς διεφθαρμένης οὐδὲν φροντίζομεν, οὐδὲ σκοποῦμεν ὅπως ἐπανορθώσομεν αὐτήν¨ ἀλλ᾽ ἐπὶ μὲν τῶν ἐργαστηρίων καθίζοντες κατηγοροῦμεν τῶν καθεστώτων, καὶ λέγομεν ὡς οὐδέποτ᾽ ἐν δημοκρατίᾳ κάκιον ἐπολιτεύθημεν, ἐν δὲ τοῖς πράγμασι καὶ ταῖς διανοίαις αἷς ἔχομεν μᾶλλον αὐτὴν ἀγαπῶμεν τῆς ὑπὸ τῶν προγόνων καταλειφθείσης. ὑπὲρ ἧς ἐγὼ καὶ τοὺς λόγους μέλλω ποιεῖσθαι καὶ τὴν πρόσοδον ἀπεγραψάμην.

1.Να μεταφραστεί το χωρίο : «ἔστι γὰρ ψυχὴ πόλεως οὐδὲν ἔτερον ἢ πολιτεία … οὐδὲ σκοποῦμεν ὅπως ἐπανορθώσομεν αὐτήν».

(Μονάδες 20)

2α.Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται

πολιτεία: γενική πληθυντικού

τοὺς ῥήτορας: δοτική πληθυντικού

κάκιον: ο αντίστοιχος τύπος στον υπερθετικό βαθμό

αἷς: γενική πληθυντικού στο ίδιο γένος

τὴν πρόσοδον: ονομαστική πληθυντικού

(Μονάδες 5)

2β.Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται:

ἔχουσα: ο ίδιος τύπος της μετοχής παρακειμένου

πράττειν: το απαρέμφατο του μέλλοντα

λέγομεν: β’ενικό πρόσωπο προστακτικής β’ αορίστου της ίδιας φωνής

ἐπολιτεύθημεν: υποτακτική αορίστου στο ίδιο πρόσωπο και στην ίδια φωνή

ποιεῖσθαι: γ΄πληθυντικό πρόσωπο οριστικής ενεστώτα στην ίδια φωνή.

(Μονάδες 5)

3α. ὅπως ἐπανορθώσομεν αὐτήν: να αναγνωρίσετε το είδος της πρότασης , τη συντακτική της θέση και να δικαιολογήσετε την έγκλιση εκφοράς της.

(Μονάδες 5)

3β.Να χαρακτηριστούν συντακτικά οι όροι του κειμένου : πολιτεία, περὶ ἁπάντων, τοὺς ἰδιώτας, οὕτως, ὑπὸ τῶν προγόνων.

(Μονάδες 5)

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ !

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α’ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ , Θουκυδίδη , Βιβλίο 1, Κεφάλαιο 28

[28] Ἐπειδὴ δὲ ἐπύθοντο οἱ Κερκυραῖοι τὴν παρασκευήν, ἐλθόντες ἐς Κόρινθον μετὰ Λακεδαιμονίων καὶ Σικυωνίων πρέσβεων, οὓς παρέλαβον, ἐκέλευον Κορινθίους τοὺς ἐν Ἐπιδάμνῳ φρουρούς τε καὶ οἰκήτορας ἀπάγειν, ὡς οὐ μετὸν αὐτοῖς Ἐπιδάμνου. εἰ δέ τι ἀντιποιοῦνται, δίκας ἤθελον δοῦναι ἐν Πελοποννήσῳ παρὰ πόλεσιν αἷς ἂν ἀμφότεροι ξυμβῶσιν· ὁποτέρων δ’ ἂν δικασθῇ εἶναι τὴν ἀποικίαν, τούτους κρατεῖν. ἤθελον δὲ καὶ τῷ ἐν Δελφοῖς μαντείῳ ἐπιτρέψαι. πόλεμον δὲ οὐκ εἴων ποιεῖν· εἰ δὲ μή, καὶ αὐτοὶ ἀναγκασθήσεσθαι ἔφασαν, ἐκείνων βιαζομένων, φίλους ποιεῖσθαι οὓς οὐ βούλονται ἑτέρους τῶν νῦν ὄντων μᾶλλον ὠφελίας ἕνεκα. οἱ δὲ Κορίνθιοι ἀπεκρίναντο αὐτοῖς, ἢν τάς τε ναῦς καὶ τοὺς βαρβάρους ἀπὸ Ἐπιδάμνου ἀπαγάγωσι, βουλεύσεσθαι· πρότερον δ’ οὐ καλῶς ἔχειν τοὺς μὲν πολιορκεῖσθαι, αὐτοὺς δὲ δικάζεσθαι. Κερκυραῖοι δὲ ἀντέλεγον, ἢν καὶ ἐκεῖνοι τοὺς ἐν Ἐπιδάμνῳ ἀπαγάγωσι, ποιήσειν ταῦτα· ἑτοῖμοι δὲ εἶναι καὶ ὥστε ἀμφοτέρους μένειν κατὰ χώραν, σπονδὰς δὲ ποιήσασθαι ἕως ἂν ἡ δίκη γένηται.

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1.Να μεταφραστεί το χωρίο μέσα στο πλαίσιο.

[30 μονάδες]

2. Τί γνωρίζετε για την καταγωγή και τη μόρφωση του Θουκυδίδη ;

[10 μονάδες]

3. Τι πρότειναν οι Κερκυραίοι πρέσβεις στους Κορινθίους ,όταν πήγαν αυτοί στη Σπάρτη και τι αντιπρότειναν  οι Κορίνθιοι ;

[15 μονάδες]

4. Γιατί οι Κερκυραίοι πρότειναν να επικυρωθεί η συμφωνία από το Μαντείο των Δελφών ; Τι γνωρίζετε για το κύρος του Μαντείου στην αρχαιότητα ;

[15 μονάδες]

5. Να γράψετε δυο (2) παράγωγα της νέας ελληνικής από κάθε μια από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου : παρέλαβον, απάγειν, κρατειν, δικάζεσθαι, μένειν

[10 μονάδες]

6. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται :

την παρασκευήν : γενική ενικού

φρουρούς : ονομαστική πληθυντικού

πόλεσιν : γενική πληθυντικού

αποικίαν : γενική πληθυντικού

μαντείω : ονομαστική πληθυντικού

πόλεμον : κλητική ενικού

φίλους : δοτική πληθυντικού

βαρβάρους : αιτιατική ενικού

χώραν : γενική πληθυντικού

σπονδάς : ονομαστική πληθυντικού

[10 μονάδες ]

7. Να χαρακτηριστούν συντακτικά οι όροι :

οι Κερκυραίοι, τήν παρασκευήν, εν Πελοποννήσω, εν Δελφοις, οι Κορίνθιοι, από Επιδάμνου, τας ναυς, τους βαρβάρους, εκείνοι, ταυτα

[10 μονάδες]

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ !

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ B’ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΛΥΚΕΙΟ

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

Οι διαφορές ανάμεσα στους νέους και στους μεγαλύτερους

[…] Ή διαφορά βέβαια αντιλήψεων και νοοτροπίας ανάμεσα στους νέους και τους ώριμους είναι ένα γεγονός πού παρατηρείται λίγο – πολύ σε κάθε εποχή. Εντούτοις στους καιρούς μας το συνηθι­σμένο αυτό γεγονός έχει πάρει διαστάσεις ασυνήθιστες. Γι’ αυτό και αξίζει να γίνει κάποιος ιδιαίτερος λόγος εδώ πάνω στο θέμα τούτο.

Είναι φυσικό οι νέοι να εμφανίζονται πιο ασυμβίβαστοι, πιο ορμητικοί, πιο προοδευτικοί. Όπως και οι μεγαλύτερης ηλικίας άνθρωποι να είναι πιο μετριοπαθείς, πιο συγκρατημένοι, πιο συντηρητικοί. Εκείνο ωστόσο, πού δεν είναι φυσικό είναι ή ένταση που υπάρχει σήμερα όχι μόνο στη διαφορά νοοτροπίας, αλλά ακόμη και στις σχέσεις μεταξύ των νέων και των μεγαλυτέρων.

Ας προσπαθήσουμε να βρούμε τα αίτια. Είναι ενοχλητικό για τον άν­θρωπο, και μάλιστα για το νέο άνθρωπο, να σκέφτεται πώς ό,τι έχει ο ίδιος και ό,τι βλέπει γύρω του ανήκει στις προηγούμενες γενιές. Αισθάνεται την ανάγκη της ανεξαρτησίας από το παρελθόν και της ανανεώσεως, αν είναι δυνατό, των πάντων. Κατά συνέπεια δεν μπορεί να είναι κανένας αρνητικός στην ψυχολογική αυτή στάση των νέων. […]

Εί­ναι γνωστό ότι οι καιροί μας αποτελούν μιαν εποχή μεταβατική. Παλιές αξίες δοκιμασμένες μέσα στο διάβα των αιώνων φαίνονται να κλονί­ζονται. Ή αδυναμία φυσικά δε βρίσκεται στις αξίες καθ’ εαυτές, πού είναι ασάλευτες και διαχρονικές: βαραίνουν τους φορείς τους, συγ­κεκριμένα τους ανθρώπους της ώριμης ηλικίας, οι οποίοι δε στάθηκαν ικανοί να υποστηρίξουν τις αξίες αυτές και να τις βελτιώσουν. Γι’ αυτό, αν οι νέοι περιφρονούν στο σημείο τούτο τους ώριμους και τους θε­ωρούν υποκριτές και ανακόλουθους, δεν έχουν άδικο. Αυτή είναι ή ευθύνη της παλιάς γενιάς.

Υπάρχει όμως και ή ευθύνη της νέας γενιάς. Καταρχήν δεν αρνεί­ται κανένας τις αρετές της και προπαντός τον ενθουσιασμό και την ειλικρίνεια της. Ας δούμε όμως από πιο κοντά τα πράγματα. Αμφισβη­τούν οι νέοι σήμερα τους θεσμούς, το κατεστημένο. Υπάρχει ωστόσο και η ένσταση: Ενώ εκείνο πού πρωταρχικά χρειάζεται είναι να στρω­θούν στη μελέτη και να μορφωθούν σοβαρά και υπεύθυνα, για να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις της αλλαγής, οδηγούνται σε μια εύκολη κριτική, επιδιώκουν την ευχάριστη και άνετη ζωή και δεν κάνουν πιο εντατικές τις σπουδές τους.. Οι κοινωνίες εντούτοις αλλάζουν μόνο με σκληρή δουλειά και όχι με την εύκολη ζωή και την καλοπέραση.[…]

[Κείμενο ελαφρά διασκευασμένο]

Ι. Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να γραφεί η περίληψη του κειμένου σε 70-90 λέξεις περίπου.

[Μ 25]

2. «οι νέοι περιφρονούν στο σημείο τούτο τους ώριμους και τους θεωρούν υποκριτές και ανακόλουθους» : να σχολιάσετε την άποψη αυτή με ανάπτυξη επιχειρημάτων σε μια παράγραφο 60 περίπου λέξεων.

[Μ 10]

3.Να γράψετε τους πλαγιότιτλους της 2^ης και της 3^ης παραγράφου.

[Μ 10]

4. Με το 2^ο συνθετικό των παρακάτω λέξεων να σχηματίσετε 2 (δυο) νέες σύνθετες λέξεις : διάλογος , εντατικοποίηση, ελπιδοφόρα, αποτελούν, διαστάσεις

[Μ 10]

5. Να γραφεί από ένα συνώνυμο για κάθε μια από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου : εμφανίζονται, ενοχλητικό, αισθάνεται, περιφρονούν, σοβαρά

[Μ 5]

6. Οι νέοι έρχονται αντιμέτωποι μ’ έναν κόσμο γεμάτο προβλήματα που κληρονομούν από τους μεγαλύτερους. Ποια είναι τα σημαντικότερα από αυτά τα προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν ; Να τα περιγράψετε σ’ ένα άρθρο για τη σχολική εφημερίδα 400-500 λέξεων.

[Μ 40]

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ !

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ  ΓΛΩΣΣΑ Δ’ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ : ΑΝΘΡΩΠΟΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ

Χωρίς την ανάπτυξη του μυαλού ό άνθρωπος δε θα «έκανε» ούτε φυσικά θα «έγραφε» Ιστορία. Ή σκέψη είναι η κινητήρια δύναμη που μετέτρεψε τον πρωτόγονο σε πολιτισμένο άνθρωπο. Ή Ιστορία (ως επιστήμη) στην πραγματικό­τητα είναι ιστορία του πολιτισμένου άνθρωπου. Και αρχίζει από τη στι­γμή πού οι φυσικές συνθήκες ανάγκασαν τον άνθρωπο να μη στηρίζε­ται στο ένστικτο, αλλά στο μυαλό.

Έτσι, χάρη στη δύναμη του μυαλού, άρχισε να επεμβαίνει στο φυ­σικό του περιβάλλον, να επιδρά πάνω σ’ αυτό και συχνά να το μεταβάλει προς όφελος του. Όσο περισσότερο αναπτύσσεται, τόσο εντονότερη γίνεται ή επίδραση του πάνω στο περιβάλλον του, σε σημείο πια που να μη μιλάμε για φυσικό, αλλά για τεχνητό, ανθρωπογενές περιβάλλον.

Την επίδραση αυτή μπορούμε να τη δούμε φανερά σε διάφο­ρους τομείς της ζωής: με τα συστήματα άρδευσης και βαθιάς άρωσης (οργώματος), έρημοι κι άγονες περιοχές έγιναν εύφοροι αγροί. Ή πρόοδος της συγ­κοινωνίας εξασφάλισε άνετη επικοινωνία κι αυτή με τη σειρά της έγινε ό καλύτερος αγωγός για την γέννηση και κυκλοφορία ιδεών. Ή υπο­ταγή του νερού εξασφάλισε τεράστιες δυνατότητες- ύδρευσης, άρδευ­σης και παραγωγής φτηνού ενεργειακού δυναμικού, ενώ παράλληλα απελευθερώθηκαν και δόθηκαν στην καλλιέργεια τεράστιες εκτάσεις γης.

Άλλαξε η πανίδα* και η χλωρίδα* της γης. Εξαφανίστηκαν φυτά και ζώα επιβλαβή, εξημερώθηκαν τ’ άγρια και δημιουργήθηκαν με συνεχείς διασταυρώσεις νέες  ποικιλίες. Φυτά και ζώα από τις παλιές χώρες μεταφέρθηκαν στις νέες και το αντίστροφο. Αλλά σήμερα τον τόνο στη διαμόρφωση του περιβάλλοντος δίνει κατά κύριο λόγο ή βιομηχα­νική ανάπτυξη, πού κάνει σιγά – σιγά τη γη να μοιάζει μ’ ένα τεράστιο εργοστάσιο.

Αυτή ή απελευθέρωση του άνθρωπου από τις εξωτερικές δυνάμεις της φύσης, που οφείλεται στην ανάπτυξη του μυαλού του, συνετέλεσε και συντελεί στην παραπέρα ενδυνάμωση της πνευματικής του δύναμης. Έτσι μπορούμε να πούμε ότι από τη στιγμή πού ένας λαός φτάνει σ’ ένα σημείο ανάπτυξης, η παραπέρα πρόοδός του καθορίζε­ται από τις γενικότερες πνευματικές επιδόσεις του. Ή διακίνηση των Ιδεών αρχίζει να γίνεται τροχός της Ιστορίας.

[* πανίδα = το σύνολο των ζωικού κόσμου της γης /  χλωρίδα= το σύνολο του φυτικού κόσμου της γης]

Σαράντος Ι. ΚΑΡΓΑΚΟΣ

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Σε ένα σύντομο κείμενο 70-90 λέξεων να δοθεί η περίληψη του κειμένου.

[25 μονάδες]

2. «Ή σκέψη είναι η κινητήρια δύναμη που μετέτρεψε τον πρωτόγονο σε πολιτισμένο άνθρωπο» : με θεματική περίοδο την παραπάνω άποψη να αναπτύξετε τη δική σας άποψη σε μια παράγραφο 60-80 λέξεων με τα κατάλληλα επιχειρήματα .

[10 μονάδες]

3. Να επιβεβαιώσετε ή να απορρίψετε τις παρακάτω προτάσεις που βασίζονται στο νόημα και στις ιδέες του κειμένου, με την ένδειξη «Σωστό» ή «Λάθος»

Α. Η “Ιστορία” είναι ιστορία του πρωτόγονου ανθρώπου.

Β. Ο άνθρωπος δεν κατάφερε να μεταβάλει το περιβάλλον προς όφελός του

Γ. Η υποταγή του νερού συνέβαλε στην καλλιέργεια κι εκμετάλλευση της γης

Δ. Η Βιομηχανική ανάπτυξη μετέτρεψε τη γη σ’ ένα απέραντο εργοτάξιο

Ε. Η απελευθέρωση του ανθρώπου από τις δυνάμεις τις φύσεις αποδυναμώνει τελικά την πνευματική του δύναμη.

[5 μονάδες]

4. Για κάθε μια από τις λέξεις που ακολουθούν να γράψετε μια συνώνυμη και στη συνέχεια με το συνώνυμο αυτό να σχηματίσετε λεκτικά σύνολα : επιδρά, μεταβάλλει, άνετη, ανάπτυξη, συντελεί

[10 μονάδες]

5. Να δώσετε από έναν πλαγιότιτλο στην Τρίτη (3^η) και στην Τετάρτη (4^η ) παράγραφο του κειμένου.

[10 μονάδες]

6. Παραγωγή λόγου : Σε ένα κείμενο 400-500 λέξεων για τη σχολική εφημερίδα , να αναφέρετε με ποιους κατά τη γνώμη σας τρόπους θα μπορούσε ο καθένας ατομικά να συμβάλει στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και να υποστηρίξετε με επιχειρήματα τους λόγους για τους οποίους είναι απαραίτητο αυτό.

[40 μονάδες]

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ !

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

Ξενοφώντα ,Απομνημονεύματα, Β,Ι, 23-24

[Ὁρῶ σέ,  ὦ Ἡράκλεις, ἀποροῦντα ποίαν ὁδὸν ἐπὶ τὸν βίον τράπῃ. Ἐὰν οὖν ἐμὲ φίλην ποιήσῃ, τὴν ἡδίστήν τε καὶ ῥάστην ὁδὸν ἄξω σέ, καὶ τῶν μὲν τερπνῶν οὐδενὸς ἂγευστος ἔσει, τῶν δὲ χαλεπῶν ἄπειρος διαβιώσει. Πρῶτον μὲν γὰρ οὐ πολέμων οὐδὲ πραγμάτων φροντιεῖς, ἀλλα σκοπούμενος διέση, τὶ ἂν κεχαρισμένον ἤ σιτίον ἤ ποτὸν εὕροις ἤ τί ἂν ἱδὼν ἡ ἀκούσας τερφθείης ἤ τίνων ἂν ὀσφραινόμενος ἤ ἁπτόμενος μάλιστ’ ἂν εὐφρανθείης, καί πῶς ἂν μαλακώτατα καθεύδοις καί πῶς ἂν ἀπονώτατα τούτων πάντων τυγχάνοις]. Ἐὰν δέ ποτέ γένηταί τις ὑποψία σπάνεως, ἀφ’ ὧν ἔσται ταῦτα, οὐ φόβος, μὴ σὲ ἀγάγω ἐπὶ τὸ πονοῦντα καὶ ταλαιπωροῦντα τῷ σώματι καὶ τῇ ψυχῇ ταῦτα πορίζεσθαι, ἀλλ’ οἷς ἂν οἱ ἄλλοι ἐργάζωνται, τούτοις σύ χρήσει οὐδενὸς ἀπεχόμενος, ὅθεν ἂν δυνατὸν ᾖ τι κερδᾶναι.

Β.ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να μεταφραστεί στα νέα ελληνικά το χωρίο στην παρένθεση [Μ20]

2. Να γίνει χρονική αντικατάσταση των ρηματικών τύπων :  τυγχάνοις, εὕροις [Μ2]

3. Να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση των ρηματικών τύπων : τερφθείης, τυγχάνοις [Μ2]

4. Να κλιθούν στους δυο αριθμούς : ἐμὲ, τι, πάντων, τῇ ψυχῇ, οἷς [Μ5]

5. Να γραφούν τα παραθετικά : ἡδίστην , ἀπονώτατα [Μ1]

6. Να αναγνωριστεί το έιδος του υποθετικού λόγου και να μετατραπεί σε απλή σκέψη : «Ἐὰν οὖν ἐμὲ φίλην ποιήσῃ, τὴν ἡδίστήν τε καὶ ῥάστην ὁδὸν ἄξω σε» [Μ5]

7. Να χαρακτηριστούν συντακτικά οι όροι : φίλην, πραγμάτων, πως, πάντων, απορουντα [Μ5]

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ !

του Χρήστου Κάτσικα

20/11/2010 ,www.alfavita.gr

ΤΙ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ; ΟΤΙ ΟΙ ΛΥΚΟΙ ΘΑ ΜΑΣ ΤΑΪΣΟΥΝΕ ΑΝΤΙ ΝΑ ΜΑΣ ΚΑΤΑΒΡΟΧΘΙΣΟΥΝ;

Άνθρωποι που παίρνουν του κόσμου τα λεφτά μιλάνε, αποφασίζουν και διαμορφώνουν τους όρους όπως και τις συνθήκες  ζωής εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, αποφασίζουν τις τύχες μας, το αύριό μας, το πόσα θα πάρουν όλοι οι “από κάτω”. Τα κουστούμια, τα αρμάνι, τα κότερα, τα σαλέ, δίνουν οδηγίες για το ξεπέρασμα της κρίσης με τη συντριβή των αδυνάτων.

«Εύκολα μπορείς να φέρεις βόλτα έναν λαό. Φτάνει μονάχα να του πεις ότι κινδυνεύει η χώρα και να καταγγείλεις όποιον διαφωνεί πως δεν είναι πατριώτης και πως εκθέτει τη χώρα σε κίνδυνο». Αυτό το δόγμα εφαρμόζουν πιστά οι «ομιλούσες γραβάτες» οδηγώντας τις κοινωνίες και τους λαούς στην εξαθλίωση και στην αποκτήνωση. Ως πότε θα τους ακούμε; Ως πότε θα τους υποφέρουμε; Ως πότε θα τους ανεχόμαστε; ΩΣ ΠΟΤΕ;

Και εμείς;
Τι περιμένουμε;
Ότι οι κουφοί παραχωρήσεις θα μας κάνουν
κι οι αχόρταγοι
κάτι θε να μας δώσουν!
Οι λύκοι θα μας ταΐσουνε αντί να μας καταβροχθίσουν!
Από φιλία θα μας προσκαλέσει η τίγρη
να της βγάλουμε τα δόντια!
Τέτοια περιμένουμε;

(Μπ. Μπρέχτ)

Σ’ αυτήν την περίοδο, όπου η κρίση φτάνει με τη μορφή της κόλασης και άρχισε να ανάβει τις φωτιές των θυσιαστηρίων, για να κάψει δικαιώματα και κατακτήσεις, πρέπει να σκεφτούμε πολλαπλά και καίρια. Όταν το κυρίαρχο σύστημα ετοιμάζει για μας και τα παιδιά μας το κολαστήριο της  ανεργίας, των ιδιωτικοποιήσεων, των περικοπών μισθών και συντάξεων, τότε πρέπει ν’ αντιδράσουμε! Να σκεφτούμε πώς δε θα παραδώσουμε ένα κοινωνικό, εργασιακό και πολιτικό καθεστώς χειρότερο απ’ ότι παραλάβαμε. Να αναλύσουμε την κατάσταση με «νου παγερό» και «φλογερή καρδιά», με «μάτι φώσφορο» και «κουμάντο γερό», έτσι ώστε ο φόβος να μένει μονάχος του και κανείς να μην αισθάνεται μόνος.

Να το καταλάβουμε. Η μια πατρίδα μας ταξιδεύει στα ελβετικά σαλέ, παίρνει μίζες από τις Siemens,  αγοράζει κάμερες που φωτογραφίζουν το λαό, έχει εφεύρει δεκάδες τρόπους για να θωρακίζει το «είναι» και το «αντέχειν» της από τον εσωτερικό εχθρό της. Η άλλη πατρίδα τρέχει για το μεροκάματα, ζει με 500 ευρώ, πεθαίνει στην ανεργία και στην αλλότρια εργασία, ξεπέφτει στο περιθώριο καθημερινά. Η άλλη πατρίδα αναγκάζεται να πληρώνει τις θηλιές των τραπεζών που βλέπουν τα αμύθητα κέρδη τους να διπλασιάζονται.

Αυτές οι δύο πατρίδες συγκρούονται. Άτυπα και φανερά.. Υπόγεια και στους δρόμους. Άλλοτε δυνατά κι άλλοτε αδύναμα. Αλλά συγκρούονται. Ο ένας κόσμος δεν έχει, αγαπητέ αναγνώστη, τίποτε κοινό με τον άλλον. Στη Ρώμη, το χειρότερο μαρτύριο ήταν όταν έδεναν ένα υγιές κορμί με ένα σαπισμένο ώσπου να σαπίσει και αυτό. Κόψε τον ομφάλιο λώρο. Φτάσε τη σύγκρουση ως το τέλος. Αν συνηθίσεις το κακό, θα του μοιάσεις!

Να επιστρέψουμε στα σωματεία! Να επαναφέρουμε στο προσκήνιο την ζωντανή πολιτική και την αποτελεσματικότητα της, και  μαζί τον κόσμο των δραστήριων –δυσαρεστημένων, κάνοντας κομμάτια τα δεσμά των ψευδαισθήσεων και μαζί τους την ησυχία των δεσμοφυλάκων τους.  Να βγάλουμε στην ανεργία τους Παναγόπουλους πριν χτυπήσει και τη δική μας πόρτα η ανεργία. Να ενώσουμε τη θεωρία μας. Να ενώσουμε τη θέλησή μας. Να ενώσουμε τη δράση μας. Όχι χωριστά, ούτε υποταγμένα. Με το σύνθημα που ενώνει την τάξη: Ανατροπή αυτής της πολιτικής που στέλνει εμάς και τα παιδιά μας στην κόλαση. Να τολμήσουμε να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους: Κυβέρνηση (και ΝΔ και ΛΑΟΣ) – Ευρωπαϊκή Ένωση – ΔΝΤ φτιάχνουν φέρετρα για εμάς και ψυχιατρεία για τους γιους και τις κόρες μας.

Αψηφήστε τους! Ξελασπώστε το μέλλον!

Kάθε Mινώταυρος και κάθε Λαβύρινθος μπορεί να αντιμετωπιστεί!

Όταν γυρεύεις το θαύμα πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων, γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά, παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες των ανθρώπων.

1. Τοιαῦτα ποιοῦσι τοῖς τυράννοις οἱ ἀρχόμενοι καί ἄλλον ὅντινα ἄν ἀεί τιμῶντες τυγχάνωσιν.

2. Ἄρξομαι δ’ ἐντεῦθεν, ὅθεν καί ὑμεῖς ῥᾷστα ἄν μάθοιτε κἀγώ τάχιστ’ ἄν διδάξαιμι.

3. Νῦν δέ τοῦτο οὐκ ἐποίησεν,ὅς τόν δῆμον ἐτίμησεν ἄν.

4. Οὔκουν ἄξιον τοῖς τῶν κατηγόρων λόγοις πιστεῦσαι μᾶλλον ἤ τοῖς ἔργοις καί τῷ χρόνῳ, ὅν ὑμεῖς σαφέστατον ἔλεγχον τοῦ ἀληθοῦς νομίσατε.

5. Διά τό ἀναγκαῖον αὐτοῖς εἶναι διαλέγεσθαι παρ’ ὧν λάβοιεν τόν μισθόν.

6. Ἅ γάρ τις μή προσεδόκησεν, οὐδέ φυλάξασθαι ἐγχωρεῖ.

7. Ἀνθρώπους διέφθειρεν ἡ θάλασσα, ὅσοι μή ἐδύναντο φθῆναι πρός τά μετέωρα ἀναδράμοντες.

8. Θηβαῖοι, οἷς ηὐτυχήκεσαν ἐν Λεύκτροις, οὐ μετρίως ἐκέχρηντο.

9. Οὐκ ἄν μοι δοκῶ ὑπό γέ τούτων, ὧν σύ δεσποίνων καλεῖς, κωλύεσθαι.

10. Ἰδίαν ἕκαστος ἄν κατασκευήν κατασκευάζοιτο, ἥτις ἑκάστῳ ἀρέσκοι.

11. Ὁσῳ δέ πρεσβύτερος γίγνοιτο, μᾶλλον ἀεί ἀσπάζοιτο ἄν χρήματα.

12. Πορεύονται τέ γάρ αἱ ἀγέλαι, ἧ ἄν αὐτάς εὐθύνωσιν οἱ νομεῖς, νέμονται τέ χωρία, ἐφ’ ὁποῖα ἄν αὐτάς ἐπάγωσιν, ἀπέχονται τέ, ὧν ἄν αὐτάς ἀπείργωσι.

13. Ὅμως δέ πειράσομαι ὑμᾶς ἐξαρχῆς διδάξαι, ὡς ἄν δύνωμαι δι’ἐλάχιστων.

14. Εἶχον μαχαίριον, ᾧ ἔσφαττον ὧν κρατεῖν δύναιντο.

15. Τά ἐπιτήδεια οὐκ εἶχον ὁπόθεν λαμβάνοιεν.

16.Οἵτινες πρός τάς ξυμφοράς γνώμη μέν ἥκιστα λυποῦνται, ἔργῳ δέ μάλιστα ἀντέχουσιν, οὗτοι καί πόλεων καί ἰδιωτῶν κράτιστοι εἰσίν.

17. Παρ’ ἐμοί δέ οὐδείς μισθοφόρος ὅστις μή ἱκανός ἐστίν ἴσα πονεῖν ἐμοί.

18.Ἐλογιζόμην, εἰ ταῦτα προθύμως σοί συλλάβοιμι, ὡς ἐξέσοιτο μοι διαλέγεσθαι σοι ὁπόσον ἄν χρόνον βουλοίμην.

19.Οὐδείς οὕτως ἀνόητος ἐστίν, ὅστις πόλεμον πρό εἰρήνης αἱρεῖται.

20.Πᾶν ὅ,τι ἄν μέλλῃς ἐρεῖν πρότερον ἐπισκοπεῖ τῇ γνώμῃ.

Να συμπληρώσετε τα κενά με τον κατάλληλο τύπο των ρημάτων σε παρένθεση,ώστε να σχηματιστούν οι σωστοί υποθετικοί λόγοι:

1. Εἰ γὰ ἡμεῖς τοιαῦτ’ ἐξημαρτάνομεν, …………………. ἄν (γιγνώσκω) ὅσῳ κρεῖττον ἐστι τὸ σωφρονεῖν τοῦ πολυπραγμονεῖν.

2. Εἴπερ οὕτω κακῶς χρώμεθα τοῖς συμμάχοις, πῶς …………………….. (τυγχάνω) κεκτημένοι δύναμιν οὐδεμιᾶς πόλεως ἐλάττω;

3. Εἰ γὰρ Ὄλυνθον Φίλιππος καταστρέψεται ………………… τις ἐμοὶ (φράζω), τι το καλῦον αὐτὸν καὶ ἐπὶ τὴν Ἀττικὴν βαδίζειν;

4. Εἴ τις νῦν τὸν Φίλιππον ὁρῶν φοβερὸν προσπολεμῆσαι …………………….. (νομίζω), σώφρονι λογισμῷ χρῆται.

5. Καὶ εἴ τις ὑμῶν ταῦτα μὲν οὕτως ἔχειν ἡγεῖται οὐκ ὀρθῶς …………………… (γιγνώσκω).

6. Εἰ ἐθελήσουσιν ἅπαντες εἰρήνην ἄγειν, οὐ ………………………. (βοηθῶ) τοῖς Μεγαλοπολίταις.

7. Εἰ τουδὶ καταψηφιεῖσθε, ………………………….. (δοκῶ) ἡμαρτηκέναι.

8. Εἰ μὲν ἐλπὶς ἐστιν ὑμῖν σωθῆναι, ………………………. (συμβουλεύω) μὴ παραδιδόναι τὰ ὅπλα.

9. Εἰ δὴ ἔγωγε τῶν νέων τοὺς μὲν διαφθείρω, τοὺς δὲ διέφθαρκα, ……………………….. (χρὴ) δήπου νυνὶ αὐτοὺς ἐμοῦ κατηγορεῖν.

10. Εἰ μὲν ἐρᾷς χρημάτων, ἑτέρους συμβούλους σοι παρακλητέον ………………………….. (εἰμί).

11. Ταῦτα οἱ Πέρσαι οὐκ ………………………. (δύναμαι), εἰ μὴ καὶ διαίτῃ μετρίᾳ ἐχρῶντο.

12. Εἰ μὴ ὑμεῖς ἤλθετε, ……………………. (πορεύομαι ἐπὶ βασιλέα).

– Να προσδιορίσετε το είδος των παρακάτω υποθετικών λόγων.

1. Εἰ μὲν γὰρ ἄλλην τινά ἀπολογίαν ἐποιοῦντο, οὐδεὶς ἄν εἶχεν τοῖς ἀποψηφισαμένοις ἐπιτιμᾶν.

2. Ἐὰν κατὰ μέρος φυλάττωμεν, ἧττον ἄν δύναιντο ἡμᾶς θηρᾶν οἱ πολέμιοι.

3. Ἐγὼ δ’ εἰ μὲν πρὸς ἄλλους τινάς πρότερον ἐπεχείρουν διαλέγεσθαι περὶ τούτων ἢ πρὸς τὴν πατρίδα τὴν αὑτοῦ, ὡμολόγουν ἄν πλημμελεῖν.

4. Μετὰ δὲ ταῦτα Θηραμένης ἀναστὰς λέγει ὅτι, ἐὰν αὐτὸν ἕλησθε περὶ ταῆς εἰρήνης πρεσβευτὴν αὐτοκράτορα, ποιήσει ὥστε μήτε των τειχῶν διελεῖν μήτε ἄλλο τι ταὴν πόλιν ἐλαττῶσαι μηδέν.

5. Ἤν ἐθέλωμεν ἀποθνῄσκειν ὑπὲρ τῶν δικαίων , εὐδοκιμήσομεν, εἰ δὲ φοβησόμεθα τοὺς κινδύνους, εἰς ταραχὰς ἡμᾶς αὐτοὺς καταστήσομεν.

6. Ἐὰν μὴ τὸν πόνον φεύγει τις, πάντα ἐστίν ἐξευρεῖν.

– Να χαρακτηρίσετε τον παρακάτω υποθετικό λόγο και να τον τρέψετε σε όλα τα υπόλοιπα είδη.

Οὐ γὰρ ἄν ποθ’ οἱ λόγοι περὶ αυτῶν τοσοῦτον χρόνον διέμειναν, εἰ μὴ τὰ πραχθέντα πολὺ τῶν ἄλλων διήνεγκεν.