Δ. Να αναγνωρίσετε τα μέρη των υποθετικών λόγων και σε ποιο είδος ανήκει ο καθένας τους.

1. Εἴπερ οὕτω κακῶς βουλευόμεθα, πῶς σῳζόμεθα;

2. Εἰ γὰρ μετὰ τὴν μάχην ἐκεῖνοι ἡσυχίαν εἶχον, οὔτ’ ἄν οὗτος ἔσχε ποιήσασθαι τὴν ἐρώτησιν.

3. Ἐγὼ δ’ εἰ μὲν πρὸς ἄλλους τινάς ἐπεχείρουν οὕτω διεξιέναι περὶ τῶν πραγμάτων, εἰκότως ἄν εἶχον τὴν αἰτίαν ταύτην.

4. Δεῖ γὰρ ἡμᾶς, εἴπερ βουλόμεθα διαλύσασθαι τὰς διαβολάς, παύσασθαι τῶν πολέμων.

5. Ἐν τῇ δίκῃ ἐξῆν σοι φυγῆς τιμήσασθαι, εἰ ἐβούλου.

Γ. Να αναγνωρίσετε σε ποιο είδος ανήκει ο καθένας από τους παρακάτω υποθετικούς λόγους.

1. Ἐτίμα δ’ εἴ τι καλὸν πράττοιεν, παρίστατο δ’ εἴ τις συμφορὰ συμβαίνοι.

2. Εἴ σε ὑπολάβοιεν πρὸς τοὺς γονεῖς ἀχάριστον εἶναι, οὐδεὶς ἂν νομίσειεν εὖ σὲ ποιῆσας χάριν ἀπολήψεσθαι.

3. Εἰ τοῦτο λέγουσιν, ὁμολογοίην ἂν ἔγωγε οὐ κατὰ τούτους εἶναι ῥήτωρ.

4. Ἢν πολέμιοι ἐπίωσιν, ἀρήξουσιν (= θα βοηθήσουν) τῇ χώρᾳ.

5. Εἰ οὖν περιεμείνατε ὀλίγον χρόνον, ἀπὸ τοῦ αὐτομάτου (=μόνον του) ἂν ὑμῖν τοῦτο ἐγένετο.

6. Οὕτω δ΄ ἂν μάλιστα βουλεύεσθαι παροξυνθείης, εἰ τὰς συμφορὰς τὰς ἐκ τῆς ἀβουλίας ἐπιβλέψειας.

7. Σωκράτης οὐκ ἔπινεν, εἰ μὴ διψῴη οὔδ’ ἤσθιεν, εἰ μὴ πεινῴη.

8. Εἰ μὴ εἴχομεν φῶς, ὅμοιοι τοῖς τυφλοῖς ἂν ἦμεν.

9. Εἰ ἦσαν ἄνδρες ἀγαθοί, ἐξῆν αὐτοις τὴν ἀρετὴν δεικνύναι.

10. Εἰ δὲ φοβησόμεθα τοὺς κινδύνους, εἰς πολλὰς ταραχὰς καταστήσομεν ὑμᾶς.

11. Εἰ οὖν ἦσαν οἱ κίνδυνοί τε καὶ πόνοι φέροντες εἰς ὠφελείαν, εἶχεν ἄν τινα λόγον.

12. Εἰ μὲν ἐλπὶς ἐστιν σωθῆναι, μὴ παραδίδοτε τὰ ὅπλα.

13. Εἰ γὰρ οἵόν τ’ ἦν ἀθανάτους εἶναι, ἄξιον ἦν πενθεῖν τοὺς ἐν τῷ πολέμῳ πεσόντας.

14. Ἐάν τι κακὸν ἐπιτηδεύσωσιν, οὔθ’ οἱ δυνατοὶ οὔθ’ οἱ ἀσθενεῖς, ἐν ἀγαθῇ πολιτείᾳ ἀπολυθήσονται τῆς τιμωρίας.

15. Ἐὰν τὰ ἀδύνατα θηρεύῃς, δυστυχίαν τῷ σῷ βίῳ παρέχεις.

16. Εἰ δέοι πολεμεῖν, ἄμεινον ἂν πολεμοῖμεν ἔχοντες τὰ ὅπλα ἢ παραδόντες.

17. Εἴ τις καλῶς ὑπηρετήσειε Φιλίππῳ, οὐδενὶ ἂν εἴασε τὴν προθυμίαν ἀχάριστον.

18. Οἱ Ἕλληνες τὸ πάλαι, εἰ βούλοιντο εἰς λόγους ἐλθεῖν πρὸς ἀλλήλους, κήρυκας ἔπεμπον.

19. Ἥλιος εἰ μὴ ἦν, ἐν νυκτὶ ἂν διήγομεν.

20. Εἰ δέ τις ἄλλο ὁρᾷ βέλτιον, λεξάτω.

Αιτιολογικές – Τελικές – Αποτελεσματικές

Β. Να αναγνωρίσετε τις δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις, να δικαιολογήσετε την εκφορά τους και να προσδιορίσετε το συντακτικό τους ρόλο.

1. Χρὴ εἰς τοιοῦτον ἀγώνα μηδέποτε καταστῆναι, ὥστε πάντα λαβεῖν ἢ πάντα ἀποβαλεῖν.

2. Δια τοῡτο ἐπιτιμῶ, ὃτι πάλαι ἄν ἄπαντα ἀπωλέσατε.

3. Καὶ στρατηγοὺς αἱροῦνται τούτου ἕνεκα, ἵνα πρὸς τοῦτο αὐτοῖς ἡγεμόνες ὦσιν.

4. Κῦρος τῷ Κλεάρχῳ ἐβόα ἄγειν τὸ στράτευμα κατὰ μέσον τὸ τῶν πολεμίων, ὅτι ἐκεῖ βασιλεὺς εἴη.

5. Μένων δῆλος ἦν ἐπιθυμῶν ἄρχειν, ὅπως πλείω λαμβάνοι, ἐπιθυμῶν δὲ τιμᾶσθαι, ἵνα πλείω κερδαίνοι.

6. Τοὺς στρατηγοὺς ἐζημίωσαν, ὡς δώροις πεισθέντες ἀποχωρήσειαν.

7. Οὐ πολλοῦ δέω χάριν ἔχειν, ὦ βουλή, τῷ κατηγόρῳ ὅτι μοι παρεσκεύασε τὸν ἀγώνα τουτονί.

8. Ἐδόκει αὐτοῖς ἀπιέναι ἐπὶ τὸ στρατόπεδον, μὴ τις ἐπίθεσις γένηται.

9. Πείσομαι οὐ τοσοῦτον οὐδέν, ὥστε μὴ οὐ καλῶς θανεῖν.

10. Οἱ ἐν Ἰθώμῃ ξυνέβησαν πρὸς Λακεαιμονίους, ἔφ΄ ᾧτε ἐξίασιν ἐκ Πελοποννήσου.

11. Τιρίβαζος λάθρα ἔδωκε χρήματα Ἀνταλκίδα ὅπως ἂν οἵ τε Ἀθηναῖοι καὶ οἱ σύμμαχοι αὐτῶν μᾶλλον τῆς εἰρήνης προσδέοιντο.

Α. Να αναγνωριστούν οι δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις και να προσδιοριστεί ο συντακτικός τους ρόλος.

1. Ἀκούσας ὁ Ξενοφῶν ἔλεγεν ὅτι ὀρθῶς ᾐτιῶντο καὶ αὐτὸ τὸ ἔργον αὐτοῖς μαρτυροίη.

2. Ἀπεκρίνατο ὅτι οὔτ’ ἂν αὐτὸς Σερίφιος ὢν ὀνομαστὸς ἐγένετο οὔτ΄ ἐκεῖνος Ἀθηναῖος.

3. Δῆλόν ἐστιν ὅτι οὐκ ἂν προὔλεγεν, εἰ μὴ ἐπίστευεν ἀληθεύσειν.

4. Ζεὺς οὖν δείσας περὶ τῷ γένει ἡμῶν μὴ ἀπόλοιτο πᾶν Ἑρμῆν πέμπει ἄγοντα εἰς ἀνθρώπους αἰδῶ τε καὶ δίκην.

5. Φοβεῖσθε μὴ δυσκολώτερόν τι νῦν διάκειμαι ἢ ἐν τῷ πρόσθεν βίῳ.

6. Ἐφοβούμην μὴ αὐτὸν με λίθον τῇ ἀφωνίᾳ ποιήσειεν.

7. Ἔτι δὴ μοὶ καὶ τόδε σκέψαι, εἰ ἄρα ξυνομολογήσεις.

8. Τὸν στρατηγὸν ἐπιμελεῖσθαι δεῖ ὅπως σῶοὶ τε ἔσονται οἱ στρατιῶται καὶ τὰ ἐπιτήδεια ἕξουσιν.

9. Οὐκ οἶδα ὅ,τι δεῖ με λίαν ἀκριβῶς ἀπολογεῖσθαι.

10. Ὅθεν οὖν ἠνάγκασμαι κατηγορεῖν αὐτῶν, περὶ τούτων εἰπεῖν βούλομαι.

11. Ὁ οὖν Ζεὺς καὶ οἱ ἄλλοι θεοὶ ἐβουλεύοντο ὅ,τι χρὴ αὐτοὺς ποιῆσαι.

12. Θαυμάζω ἡ πόλις ὅπως ποτ’ ἐπὶ τὸ χεῖρον ἔκλινεν.

13. Ἴσως εἴποιεν ἂν πολλοὶ ὅτι οὐκ ἄν ποτε ὁ δίκαιος ἄδικος γένοιτο.

14. Βασιλεὺς δ’ αὖ ἤκουσε Τισσαφέρνους ὅτι οἱ Ἕλληνες νικῷεν τὸ καθ’ αὑτοὺς καὶ εἰς τὸ πρόσθεν οἴχονται διώκοντες.

15. Οἱ δὲ ἀπήγγελλον ὅτι ὅλον οὕτως ἀναπαύοιτο τὸ στράτευμα.

16. Δεινὸν ἐφαίνετο εἶναι, μὴ τινα καὶ εἰς τοὺς ἄλλους Ἕλληνας διαβολὴν σχοῖεν καὶ οἱ στρατιῶται δῦσνοι πρὸς τὰ πράγματα ὦσιν.

17. Δέδοικα μὴ λόγοις τισὶ ψευδέσιν ἐντετυχήκαμεν.

18. Ἄξιον δ΄ ἐνθυμηθῆναι καὶ λογίσασθαι τὰ πράγματα ἐν ᾧ καθέστηκε νυνὶ τὰ Φιλίππου.

19. Νῦν αἵρεσίς ἐστιν ὑμῖν, πότερ’ ὑμᾶς ἐκεῖ χρὴ πολεμεῖν ἢ πάρ’ ἡμῖν ἐκεῖνον.

20. Ἡρακλῆς ἠπόρει ποτέραν τῶν ὁδῶν τράπηται.

21. Οὗτοι ἔλεγον ὅτι Κῦρος τέθνηκεν, Ἀριαῖος δὲ πεφευγὼς εἴη.

22. Λέγουσιν οἱ σοφισταὶ ὡς οὐδὲν δέονται χρημάτων.

23. Βούλομαί σε τοῦτο διδάσκειν, ὡς ἡμῖν οὐκ ὀρθῶς ἀπιστεῖς.

24. Δέδοικα μὴ ἡμᾶς ἐξαπατήσῃ.

25. Κίνδυνός ἐστι μὴ μεταβάλωνται διαθέσεις.

26. Ἐδεδοίκειν μὴ ἐν τῷ κρατῆρι φάρμακα μεμειγμένα εἴη.

27. Ἐβουλεύοντο πῶς ἄν τὴν μάχην συμφορώτατα ποιήσαιντο.

28. Ἠρώτων αὐτὸν εἰ ἀναπλεύσοιεν ἔχων ἀργύριον.

29. Οὐκ οἶδα ὅπως πράξω.

30. Λέγε οὖν εἰ χρὴ ἐμὲ ἀπελθεῖν ἤ μή.

31. Φίλιππός ἔστι ὅ,τι ἄν εἴποι τις.

32. Τούτων Διοκλῆς ἦρχεν, ὅς ἦν φυγὰς ἐξ Ἄνδρου.

33. Τὸν ἄνδρα τοῦτον, ὅν πάλαι ζητεῖς, οὗτός ἐστιν ἐνθάδε.

34. Ἐδέδισαν μὴ καταλυθείη ἄν ὁ δῆμος.

35. Δῆλόν ἐστιν ὅτι νῦν οὐ περὶ δόξης πολεμοῦσιν.

36. Τισσαφέρνης διαβάλλει τὸν Κῦρον πρὸς τὸν ἀδελφὸν ὡς ἐπιβουλεύει αὐτῷ.

37. Φοβοῦμαι μὴ οὐ δυνηθῶ διὰ τὴν ἀπαιρίαν δηλῶσαι.

38. Ἐβουλεύοντο οἱ Πλαταιεῖς εἴτε κατακαύσωσιν αὐτοὺς εἴτε τι ἄλλο χρήσωνται.

39. Οὐκ αἰσχύνεσθε τοὺς θεοὺς οἵτινες προὔδοτε ἡμᾶς.

40. Ἦν τις Φυλλίδας, ὅς ἐγραμμάτευε τοῖς πολεμάρχοις.

Να αναγνωριστεί το είδος των προτάσεων

1. Λέγεται κύκλῳ τόν τόπον ἐκεῖνον περιρρεῦσαι τό πύρ καί σωθῆναι τούτους ἀφ’ ὧν καί τό χωρίον ἒτι καί νῦν προσαγορεύεσθαι τῶν εὐσεβῶν χῶρον.

2. Ἀπομπέμπουσιν πρίν ἀκοῦσαι καί ἐκέλευον εἶναι ἐκτός ὃρων αὐθημερόν, τό τε λοιπόν ἀναχωρήσαντας, ἢν τί βούλωνται, πρεσβεύεσθαι

3. ΟΜελήσιππος εἶπε ὃτι ἣδε ἡ μέρα τοῖς Ἓλλησι μεγάλων κακῶν ἂρξει.

4. Οἱ στρατηγοί διηγοῦντο ὃτι αὐτοί ἐπί τούς πολεμίους πλέοιεν τήν δέ ἀναίρεσιν τῶν ναυαγῶν προστάξειαν τῷ Θηραμένει καί Θρασυβούλῳ.

5. Καί ἒφασαν οὐχ ὃτι κατηγοροῦσιν ἡμῶν, ψευσόμεθα φάσκοντες αὐτούς αἰτίους εἶναι ἀλλά τό μέγεθος τοῦ χειμῶνος

6. Ἒδοξε τήν βουλήν εἰσενεγκεῖν ὃτῳ τρόπῳ οἱ ἂνδρες κρίνοιντο.

7. Τοῖς ἂλλοις οἷς ἒχομεν ἃπερ ἢδη πρότερον εἶπον οὐδέν τῶν ζώων διαφέρομεν.

8. Τό λέγειν ὡς δεῖ τοῦ φρονεῖν εὖ μέγιστον σημεῖον ποιούμεθα.

9. Ἐπεί Δᾶτις ὑπό Δαρείου πεμφθείς ἐπιθεῖναι δίκην Ἁθηναῖοις ὃτι Σάρδεις ἐνέπρησαν κάτεσχε τῷ στόλῳ εἰς Μαραθῶνα.

10. Ὣς περιῆλθεν εἰς αὐτόν ἡ ἀρχή παρέδωκε Μιλτιάδῃ διδάσκων ὃτι τό πείθεσθαι τοῖς εὖ φρονοῦσι ἐστί σωτήριον.

11. Τίμα τόν πατέρα σου καί τήν μητέρα σου ἳνα εὖ σοί γένηται.
ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ

1. Να βρεθεί ο συντακτικός ρόλος των απαρεμφάτων (έναρθρων ή άναρθρων).

• Ὁ χρόνος βραχύς ἐστι ἀξίως διηγήσασθαι.

• Ἐντεῡθεν ἐπειρῶντο εἰσβάλλειν εἰς την Κιλικίαν.

• Ἀρχίδαμος ἔμελλεν δῃῴσειν την γῆν.

• Οὐκ ἄν εἶχον μείζω τούτων παθεῑν.

• Οἱ στρατιῶται ἢρξαντο τοῡ λαμβανειν τα ἐπιτήδεια.

• Το σιγᾶν κρεῑττον ἐστι τοῡ λαλεῑν.

• Τοῡτ’ ἐστι το ζῆν, μη σεαυτῷ ζῆν μόνῳ.

• Προεῑπον αὐτοῑς μη ναυμαχεῑν Κορινθίοις.

• Βουλόμεθα τοῑς πατρίοις νόμοις χρῆσθαι.

• Βοιωτοί νῡν ἀπειλοῡσι ἐμβάλειν εἰς την Ἀττικήν.

ΑΠΡΟΣΩΠΕΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ

1. Να βρεθεί το υποκείμενο των απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων και η δοτική προσωπική (όπου υπάρχει).

• Χρη τους εὐγενεῑς γενναίως φέρειν.

• Πειθαρχεῑν δεῑ θεῷ μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις.

• Νομίζεται τοῡτον ἐκ θεῶν γεγονέναι.

• Ἒξεστιν υμῑν πιστά λαβεῑν.

• Ἒξεστι Κλαζομενίοις ασχημονεῑν.

• Δίκαιον ἐστιν τοῑς Ἒλλησιν μη δουλεύειν τοῑς βαρβάροις.

• Τοῑς νέοις ἀγαθόν ἐστίν το σιγᾶν.

ΟΝΟΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

1. Να αναγνωριστούν οι ονοματικές προτάσεις και να γραφεί η συντακτική τους θέση.

• Δῆλον ἦν ὅτι βασιλεύς ἐγγύς ἦν.

• Τοῡτο σκεψώμεθα εἰ ἀληθῆ λέγεις.

• Ἐφοβεῑτο μη τα ἔσχατα πάθῃ.

• Ὡς μεν ἀληθῆ λέγω μεμαρτύρηται.

• Ἀκούοντες ταῡτα οἱ Ἀθηναῑοι ἠπόρουν ὅ,τι χρη ποιεῑν.

• Οὐκ οἶδα ὅπως χρη ποιεῑν.

• Ἦκε τις ἀγγέλλων ὅτι Ἐλάτεια κατείληπται.

• Κίνδυνος ἐστι μη γένωνται μετά τῶν πολεμίων.

ΟΜΟΙΟΠΤΩΤΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ

1. Να βρεθούν οι ομοιόπτωτοι προσδιορισμοί.

• Ἐνταῡθα ἂριστοι πολῑται οἱκοῡσιν.

• Ὁ κοινός ἱατρός θεραπεύσει σε χρόνος.

• Ἀριστογείτων, ὁ ἐμός κατήγορος, πλεῑστα ἐψεύσατο.

• Ψυχῆς γαρ ἀμαθῆς πατρίς ὁ ξύμπας κόσμος.

• Ἡ πρᾶξις αὕτή ἐν ἀγορᾷ μέσῃ ἐγένετο.

• Περί χρημάτων ὁμιλεῑς, ἀβεβαίου πράγματος.

• Οὗτος ἐστι Πρωταγόρας ὁ σοφιστης.

• Ὁ βαθύς πλοῡτος ζηλωτός ἐστι.

2. Να διακρίνεις το κατηγορούμενο από τον κατηγορηματικό προσδιορισμό.

• Ἀγαμέμνων καλεῑται βασιλεῡς λαῶν.

• Την πόλιν κατέλιπον μεγίστην.

• Ἐπορεύοντο ταχεῑ τῷ βήματι.

• Ὁ ἐχθρός χαλεπῶς φίλος γίγνεται.

• Ξενοφῶν ᾑρέθη στρατηγός

Στα παρακάτω χωρία να βρεθεί το είδος των τεκμηρίων και να ξιολογηθεί η ορθότητά τους :

1) Ο αναλφαβητισμός αποτελεί ένα ακανθώδες πρόβλημα στη μειονότητα των αθίγγανων που διαβιούν στην πατρίδα μας. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα μαθητών της Γ’ τάξης του 24ου Λυκείου Αθηνών, σε αριθμό 58 αθίγγανων ηλικίας 16-21 ετών, μόλις το 11% γνώ­ριζε γραφή και ανάγνωση.

2) Γνωστή εταιρεία λιπαντικών δημοσίευσε το αποτέλεσμα μιας δεκαετούς έρευνας του εργαστηρίου περιβαλλοντολογικών εφαρμογών που διατηρεί, σύμφωνα με το οποίο η καύση των προϊόντων λίπανσης δεν προκαλεί τοξικά νέφη ούτε ρυπαίνει το φυσικό περι­βάλλον – τουλάχιστον σε απόσταση μεγαλύτερη των εκατό μέτρων.

3) Οι διωγμοί των χριστιανών από τους Ρωμαίους, οι ιεροί πόλεμοι των ισλαμιστών ενα­ντίον πολλών λαών, η απηνής καταδίωξη κάθε αιρετικής ή επιστημονικής φωνής κατά την περίοδο του Μεσαίωνα, οι ταξικές διακρίσεις ανάμεσα στους αριστοκράτες και στα λαϊκά στρώματα, που κατέληξαν στη Γαλλική και, αργότερα, στη Ρωσική Επανάσταση, το ιδεολογικοπολιτικό μίσος των ναζιστών εναντίον των Εβραίων στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα καταδεικνύουν το διαχρονικό και διακοινωνικό χαρακτήρα του φαινομένου του φα­νατισμού.

4) Όπως εξάλλου είπε και ένας μεγάλος ποιητής σχετικά με την αχαριστία «Δεν μπορείς να έχεις απαιτήσεις από έναν άνθρωπο, που δεν του έδωσες τίποτα».

5) Ο Δυτικός κόσμος έμεινε άναυδος, όταν το 1984 αντίκρισε για πρώτη φορά τα φωτο­γραφικά και τηλεοπτικά ντοκουμέντα, που έδειχναν τα μικρά παιδιά στην Αιθιοπία να λιμοκτονούν και τους γύπες να καραδοκούν πάνω από το κεφάλι τους να πεθάνουν και να τα φάνε.

6)  Τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν μεν κατοχυρωθεί νομικά, αλλά όλοι γνωρίζουμε ότι στην πράξη η προάσπιση τους παραμένει κενό γράμμα.

7) Φημολογείται ότι οι δύο χώρες έχουν έλθει σε μυστική συμφωνία για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις κινήσεις και τις ενέργειες ορισμένων ατόμων, που αντιτίθε­νται στο πολιτικό σύστημα τους.

8) Το τραγικό δυστύχημα στο ρωσικό πυρηνοκίνητο υποβρύχιο «Κουρσκ» αποδεικνύει πό­σο επικίνδυνες διαστάσεις έχουν προσλάβει οι στρατιωτικοί εξοπλισμοί σε ολόκληρο τον κόσμο.

ιγ) Οι τύραννοι, όπως ο Πολυκράτης στην αρχαία Σάμο, συνέβαλαν στο σχεδιασμό και την αποπεράτωση σημαντικών κοινωφελών έργων για την πόλη ή το κράτος τους.

9) Η κατανάλωση αλκοόλ, σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησαν σε συνεργασία 37 ιατρικά κέντρα στην Ευρώπη, την Αμερική, την Ασία και την Αφρική σε δείγμα 13.587 α­σθενών, προκαλεί σοβαρότατες παθήσεις στο ήπαρ, στους νεφρούς, στο πάγκρεας, στα επινεφρίδια, στο στομάχι και στους πνεύμονες του ανθρώπου.

10) Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Μοnde, το 43% των παιδιών του πλανήτη μας δια­βιούν κάτω από συνθήκες εξαθλίωσης, το 34% υποχρεώνονται να εργαστούν από την ηλι­κία των 5 ετών, το 38% δεν έχουν πάει ποτέ τους σχολείο, το 27% έχουν πέσει θύματα σω­ματικής κακοποίησης από τους γονείς τους και το 16% έχουν λάβει μέρος σε κάποια μορφή πολεμικής σύγκρουσης. Μήπως οι κυβερνήσεις του κόσμου θα έπρεπε να περιορίσουν τις θεωρητικές διακηρύξεις τους περί προστασίας των δικαιωμάτων του παιδιού και να σκύψουν πάνω από τα πραγματικά προβλήματα, που αφήνουν ανεξίτηλο το στίγμα τους στον ψυχισμό των παιδιών;

–Να βρεθούν τα δομικά μέρη και ο τρόπος (μέθοδος) ανάπτυξης των παρακάτω παραγράφων :

1. Είναι γνωστό ότι στη Γερμανία, ακόμα και σήμερα, το Ολοκαύτωμα παραμένει μάθημα το οποίο διδάσκεται υποχρεωτικά ως μεμονωμένο αντικείμενο. Ακόμη περισσότερο επικρατεί η άποψη ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία Γερμανοί εξακολουθούν να είναι όμηροι της ιστορικής τους ενοχής για τα εγκλήματα των ΝΑΖΙ. Αντίθετα με τις γενιές αυτές που βίωσαν τον πόλεμο, πολύ λίγα παιδιά σήμερα έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν εξηγήσεις από τους παππούδες, αν βέβαια αυτοί είναι ακόμα ζωντανοί, σε σχέση με τη δική τους στάση την περίοδο που ο Χίτλερ κυβερνούσε την Γερμανία. Παραδόξως, με την πάροδο του χρόνου, οι νέες γενιές των Γερμανών απελευθερώνονται σταδιακά από τα ενοχικά συμπλέγματα, με αποτέλεσμα να μπορούν να συζητούν πιο άνετα και από διάφορες πλευρές το ακανθώδες ως τώρα ζήτημα των ΝΑΖΙ και του Ολοκαυτώματος.
(απόσπασμα από εφημερίδα)

2. Πράγματι, η ιστορία του σχολείου είναι σε μεγάλο ποσοστό μυθολογία. Ο σημαντικότερος λόγος είναι ότι τα εγχειρίδια Ιστορίας αποσιωπούν τη σύγχρονη διάσταση της έννοιας έθνος και τη δημιουργία των εθνών, εμφανίζουν το ελληνικό έθνος σαν οντότητα περίπου αιώνια που την ενώνουν δεσμοί αίματος, σαν μια οικογένεια με απόλυτη ομοιογένεια, ανεπηρέαστη πολιτισμικά από τα κοινωνικά γενόμενα και την πορεία της ιστορίας στη μακριά διάρκεια. Η ιστορία του σχολείου χωρίζει τον κόσμο σε «εμάς» τους Έλληνες και τους «άλλους» λαούς. Αποδίδει σε «εμάς» τους Έλληνες μόνο δίκαια, ενώ στους «άλλους» αποδίδει άλλοτε άδικα και άλλοτε συμφέροντα, αποδίδει όλα τα επιτεύγματα και τις πολεμικές νίκες στα χαρίσματα και στον ηρωισμό των Ελλήνων, ενώ όλα τα λάθη και τις πολεμικές ήττες στην αγριότητα των εχθρών και την αδιαφορία των συμμάχων, εμφανίζοντας έτσι την εκάστοτε ηγεσία του ελληνικού κράτους απολύτως ανεύθυνη για τις ήττες και τις καταστροφές. Η ιστορία του σχολείου ονομάζει απελευθερωτικούς συλλήβδην όλους τους πολέμους του ελληνικού κράτους και άρα εμφανίζει σαν αμυντική την επεκτατική πολιτική άλλων εποχών. Με το διαχωρισμό των λαών σε «εμάς» και τους «άλλους» η ιστορία του σχολείου, κατασκευάζει έμμεσα μια εικόνα «κακών» και «καλών» λαών και αυτή η ρατσιστική γενίκευση εμποδίζει επιπλέον τη δυνατότητα να σκεφθούν οι μαθητές οποιαδήποτε πιθανή συμμαχία και σύναψη σχέσεων με τους «κακούς» λαούς.
(απόσπασμα από επιφυλλίδα της Άννας Φραγκουδάκη)

3. Οι διαμορφωθείσες νέες καταστάσεις οδηγούν την εκπαιδευτική πολιτική σε μια νέα πραγματικότητα, στην υιοθέτηση διαπολιτισμικής ή πολυπολιτισμικής πολιτικής. Η διαπολιτισμική εκπαίδευση αναφέρεται στην πραγματική αλληλεπίδραση μεταξύ μαθητών από διαφορετικές κουλτούρες, ενώ η πολυπολιτισμική εκπαίδευση αναφέρεται στην αντιπαράθεση των διαφορετικών ομάδων. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι δύο όροι έχουν ταυτόσημη σημασία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο όρος διαπολιτισμικός αναφέρεται στην επίδραση που έχει η μια κουλτούρα πάνω στην άλλη αλλά και στην ανακάλυψη στοιχείων που είναι μέρος της κουλτούρας του κάθε μαθητή σε μία προσπάθεια να ανακαλύψει ο καθένας τη δική του κουλτούρα σε μεγαλύτερο βάθος. Από την άλλη μεριά, ο όρος πολυπολιτισμικός είναι ένας όρος που απλώς περιγράφει μια συγκεκριμένη κατάσταση. Είναι δηλαδή στατικός όρος.
(«Εκπαίδευση για πολιτισμική διαφορετικότητα» Αρετή Μαρία Σούγαρη)

4. Η πολιτισμική και γλωσσική διαφορετικότητα μπορεί να προσεγγισθεί αποτελεσματικά μέσα από την αγγλική γλώσσα. Αυτό συμβαίνει κυρίως γιατί η γλώσσα-στόχος είναι το συνδετικό στοιχείο μέσα στην τάξη που αποτελεί τον κοινό στόχο από όλους τους μαθητές. Ο ρόλος του δασκάλου της Αγγλικής τόσο στην Πρωτοβάθμια όσο και στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση, δεν είναι μόνο ο παραδοσιακός αλλά και διαμεσολαβητικός, αφού καλείται να μεταδώσει όχι μόνο τη γνώση της γλώσσας αλλά και την κουλτούρα όσων την μιλούν. Η εκμάθηση της γλώσσας μπορεί να ωθήσει τους μαθητές να χρησιμοποιήσουν την ξένη γλώσσα ως μέσο επικοινωνίας που θα τους βοηθήσει να προσεγγίσουν τους συμμαθητές τους αλλά και τους συνανθρώπους τους ευρύτερα. Η ξένη γλώσσα είναι αντικείμενο μελέτης για όλες τις ομάδες των μαθητών. Η ελληνική γλώσσα για τους αλλόφωνους μαθητές είναι η δεύτερη γλώσσα ενώ τα αγγλικά διδάσκονται και μαθαίνονται ως επιπλέον γλώσσα.
(«Εκπαίδευση για πολιτισμική διαφορετικότητα» Αρετή Μαρία Σούγαρη)

5. Το Συμβούλιο της Ευρώπης αναγνώρισε στη συνθήκη-πλαίσιο του 2005 τη δυναμική της πολιτιστικής κληρονομιάς στην κοινωνική εξέλιξη. Η έννοια αυτή επιδέχεται τόσες ερμηνείες όσες και οι ανάγκες και οι ιδιαιτερότητες που έχει κάθε χώρα. Στην Ισπανία, η παρηκμασμένη πόλη του Μπιλμπάο ανέκαμψε οικονομικά και απέκτησε ξανά τη χαμένη συλλογική αυτοπεποίθηση χάρη στο λαμπερό μουσείο σύγχρονης τέχνης που σχεδίασε ο Φρανκ Γκέρι. Η Γερμανία χρησιμοποιεί τα μουσεία της ιστορίας και αυτά πους στήθηκαν σε πρώην στρατόπεδα συγκέντρωσης για να συμφιλιωθεί με το οδυνηρό παρελθόν της, υπό τύπον συλλογικής ψυχοθεραπείας. Η Βρετανία ζήτησε το 2000 από τα μουσεία της να γίνουν «κέντρα κοινωνικής αλλαγής», ώστε να συμβάλουν στη μείωση του κοινωνικού αποκλεισμού των ομάδων που βρίσκονται στο περιθώριο και να επιτύχουν τη συνοχή των διαφορετικών εθνοτήτων που αναζήτησαν σε αυτήν την τύχη τους. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι τα μουσεία μπορούν να ενταχθούν επιτυχώς σε μία στρατηγική ενίσχυσης της κοινωνίας των πολιτών, με στέρεο συνδετικό ιστό από ευρύτερα αποδεκτές αξίες.
( απόσπασμα από άρθρο της Ε. Φιλιπποπούλου στην Καθημερινή)

6. Tο ψηφιακό χάσμα
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης), ο όρος «ψηφιακό χάσμα» δημιουργήθηκε για να περιγράψει την απόκλιση που παρατηρείται μεταξύ διαφορετικών γεωγραφικών περιοχών ή κοινωνικών ομάδων, όσον αφορά τη δυνατότητα και τις ευκαιρίες πρόσβασης των ατόμων σε πληροφορίες και επικοινωνιακές τεχνολογίες. Το ψηφιακό χάσμα έχει πολλά αίτια: έλλειψη υποδομών ή πρόσβασης, απουσία κινήτρων χρήσης ΤΠΕ, περιορισμένη γνώση των σύγχρονων εργαλείων πληροφορικής, καθώς και έλλειψη δεξιοτήτων που απαιτεί η ενεργός συμμετοχή στην κοινωνία των πληροφοριών και της γνώσης.

7. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην εκπαίδευση. Οι νέες τεχνολογίες στην εκπαίδευση, πολυμέσα, σχεδιαστικά εργαλεία, δίκτυα πληροφοριών, μικρόκοσμοι και προσομοιώσεις, αποτελούν σήμερα αναμφισβήτητη πραγματικότητα, από την οποία απορρέει πλήθος καινοτομιών, αλλά και προβληματισμών σε σχέση με τη διαχείρισή τους. Οι ΤΠΕ (είτε ως συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο είτε ως γνωστικό εργαλείο) παρέχουν δυνατότητες ομαδικής συνεργασίας και δημιουργικής αλληλεπίδρασης. Το νέο εκπαιδευτικό περιβάλλον, πλούσιο σε ερεθίσματα, βοηθάει το μαθητή να αναπτύξει αυτενέργεια και «να μαθαίνει πώς να μαθαίνει». Από την άλλη μεριά, η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, σε πρώτο επίπεδο, αναδεικνύει και αναπαράγει την ανομοιογένεια των μαθητών ως προς το βαθμό εξοικείωσης τους με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Κατά συνέπεια στο σύγχρονο σχολείο αναζητούνται εναλλακτικοί τρόποι αντιμετώπισης του ψηφιακού χάσματος και κάθε είδους ανισότητας που προκύπτει από αυτό.

8. Τα βιβλία στο σπίτι μου προελαύνουν σιωπηλά, αθώα. Δε μπορώ να τα αναχαιτίσω. Στη ζωή μου έχω δει βιβλία προορισμένα να ισορροπούν το κοντό πόδι κάποιου τραπεζιού. Βιβλία στοιβαγμένα ώστε να σχηματίζουν πύργο και να γίνονται κομοδίνα με ένα πανί ριγμένο από πάνω. Πολλά λεξικά έχουν σιδερώσει και πατικώσει αντικείμενα περισσότερα κι από τις φορές που ανοίχτηκαν, ενώ ουκ ολίγα βιβλία κρυμμένα σε ράφια φυλάνε γράμματα, χρήματα και μυστικά. Και οι άνθρωποι όμως αλλάζουν το πεπρωμένο των βιβλίων. Τα βάζα σπάνε και οι καφετιέρες και οι τηλεοράσεις χαλάνε πιο γρήγορα από τα βιβλία. Τα βιβλία δεν καταστρέφονται παρά μόνο αν ο ιδιοκτήτης τους το θελήσει, αν σκίσει τις σελίδες, αν τους βάλει φωτιά. Στα χρόνια της τελευταίας αργεντίνικης δικτατορίας, πολύς κόσμος έκαψε τα βιβλία του σε τουαλέτες και μπανιέρες, έθαψε εκδοτικές σειρές στην πίσω αυλή του σπιτιού του. Είχαν γίνει ιδιαίτερα επικίνδυνα. Οι άνθρωποι έπρεπε να διαλέξουν ανάμεσα στην ίδια τους τη ζωή και στα βιβλία και γίνονταν οι δήμιοι τους.
Κάρλος Μαρία Ντομίνγκες, Το χάρτινο σπίτι

9. “Τέχνη ονομάζεται το σύνολο της ανθρώπινης δημιουργίας με βάση την πνευματική κατανόηση, επεξεργασία και ανάπλαση, κοινών εμπειριών της καθημερινής ζωής σε σχέση με το κοινωνικό, πολιτισμικό, ιστορικό και γεωγραφικό πλαίσιο στο οποίο διέπονται. Aποτελεί μια ευρύτερης ερμηνείας ονομασία που χρησιμοποιείται για να περιγράψουμε τη διαδικασία, της οποίας προιόν είναι κάτι το μή φυσικό, το οποίο ακολουθεί τους κανόνες του δημιουργού. Κατά συνέπεια όροι με κοινή ρίζα όπως τεχνικό, τεχνίτης, καλλιτέχνης αποδίδονται σε ανθρώπινες δημιουργίες και δραστηριότητες αυθαίρετες με τη ροπή του φυσικού κόσμου. Στον Δυτικό κόσμο η τέχνη περιγράφεται ως art, από το Λατινικό ars που εν μέρει σημαίνει διακανονίζω, διευθετώ. Η τέχνη, με την ευρύτερη έννοια, είναι η έκφραση της ανθρώπινης δημιουργικότητας και φαντασίας.”

Ο ΕΡΩΤΑΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ – ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ ΚΑΨΩΜΕΝΟΣ

arxaia

Kampanis Istoria Ths Neas Ellhnikhs Logotexnias 1933