Μαρ 29 2011

ΤΡΟΠΟΙ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΝΟΗΜΑΤΩΝ

Α. Όταν μια ιδέα παρουσιάζει αντίθεση

Με τις εκφράσεις: αντίθετα, απεναντίας, αντίστροφα, αντί γι’ αυτό, δε συμβαίνει το ίδιο, οι απόψεις που διατυπώνονται είναι διαμετρικά αντίθετες, θα διατυπωθεί ίσως η αντίρρηση, υποστηρίζεται όμως από πολλούς ότι… κλπ.

[Οι παρακάτω εκφράσεις μπορεί να τεθούν μέσα σε μια παράγραφο, ανάλογα με τις ιδέες που θα διατυπώσουμε σε αυτήν, ή να αποτελούν μεταβατικό – συνδετικό κρίκο της μίας παραγράφου με την επόμενη].

Β. Όταν προσθέτουμε ιδέες που συγκλίνουν τις συνδέουμε με τις εκφράσεις:

Επίσης, εξάλλου, ακόμα, εκτός απ’ αυτό, το ίδιο συμβαίνει, ένα άλλο εξίσου (δυσάρεστο – ευχάριστο- θετικό – αρνητικό) επακόλουθο, αξίζει να προσθέσουμε ότι, δε φτάνει μόνο αυτό, χρειάζεται και… κατ’ επέκταση

Γ. Όταν δύο ιδέες αλληλοσυμπληρώνονται συνδέονται με:

Αφενός, – αφετέρου, πρώτα – έπειτα, κατά πρώτο – κατά δεύτερο λόγο, πρώτα-πρώτα … ύστερα, πρώτα, πρώτα – τέλος.

Δ. Όταν θέλουμε να τονίσουμε τη δεύτερη ιδέα περισσότερο από την πρώτη:

Όχι μόνο – αλλά ακόμη, όχι μόνο- αλλά επίσης, επιπλέον εκείνο που έχει ιδιαίτερη σημασία, το σημαντικότερο (ή χειρότερο) από όλα, αξίζει να σημειωθεί ιδιαίτερα ότι, ας σημειωθεί ότι

Ε. Όταν τρεις ιδέες συμπληρώνουν η μία την άλλη:

Αφενός – αφετέρου – τέλος, κατά πρώτο λόγο – κατά δεύτερο – κατά τρίτο

Στ. Όταν μία ιδέα περιορίζει μία προηγούμενη εκφράζοντας επιφύλαξη:

Αλλά, όμως, ωστόσο, κι όμως, άλλωστε, φυσικά, επίσης, βέβαια, εντούτοις

Ζ. Όταν θέλουμε να ανακεφαλαιώσουμε ή να διατυπώσουμε συμπεράσματα:

Επομένως, γι΄ αυτό, έτσι, λοιπόν

Η. Όταν συνδέουμε προτάσεις που δείχνουν χρόνο:

Έπειτα, εντωμεταξύ, αργότερα, τώρα, προηγουμένως, συγχρόνως, ταυτόχρονα, αμέσως

Θ. Όταν μια ιδέα αποτελεί αιτία ή αποτέλεσμα άλλης:

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα (συνέπεια), προϋπόθεση (συνέπεια) όλων αυτών είναι, αυτό δε θα γινόταν αν, τις αιτίες αυτού πρέπει να (ή θα) τις αναζητήσουμε σε, αυτό οφείλεται σε, από τα παραπάνω βγαίνει το συμπέρασμα ότι, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, είναι σαφές ότι, γι΄ αυτό το λόγο.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/945

Μαρ 29 2011

ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΙΞΗΣ

1. Τελεία (.)

Στο τέλος της πρότασης.

Σε συντομογραφίες.

Σε μεγάλους αριθμούς, στη δήλωση της ώρας.

Αποφεύγεται σε τίτλους, επικεφαλίδες, επιγραφές.

2. Άνω τελεία (·)

Χωρίζει ομάδες προτάσεων.

Πριν από πρόταση που επεξηγεί ή έρχεται σε αντίθεση με την προηγούμενή της.

Μετά την άνω τελεία αρχίζουμε με μικρό γράμμα.

3. Κόμμα (,)

το πιο συχνό και το πιο δύσκολο σημείο στίξης

Το κόμμα χρησιμεύει για να χωρίζονται:

Ι. Μέσα στην πρόταση:

α) Όμοιοι όροι, δηλαδή υποκείμενα, αντικείμενα, κατηγορούμενα, προσδιορισμοί κλπ.:

β) Οι μετοχικές προτάσεις, όταν είναι επεξηγήσεις ή όταν είναι πολύ μεγάλες.

γ) Τα ρήματα που έχουν το ίδιο υποκείμενο, όταν είναι ασύνδετα, χωρίζονται με κόμμα.

δ) Επίθετα που αναφέρονται στο ίδιο ουσιαστικό. Χωρίζεται με κόμματα η παράθεση και η επεξήγηση.

ε) Η κλητική προσφώνηση.

στ) Τα αρνητικά ή βεβαιωτικά μόρια και επιρρήματα στην αρχή της πρότασης.

ΙΙ. Μέσα στην περίοδο:

α) Χωρίζονται με κόμμα οι δευτερεύουσες  από τις κύριες προτάσεις, εκτός εάν αποτελούν αντικείμενο ή υποκείμενο ρήματος.

Συγκεκριμένα χωρίζονται:

οι αιτιολογικές

οι αποτελεσματικές, συμπερασματικές

οι υποθετικές

οι εναντιωματικές

οι χρονικές

οι τελικές (εκτός όταν εισάγονται με το να)

οι αναφορικές που δεν είναι απαραίτητο συμπλήρωμα της κύριας

Δε χωρίζονται

οι ειδικές (εκτός αν είναι επεξήγηση ή βρίσκεται πριν από την κύρια).

οι πλάγιες ερωτήσεις (εκτός αν βρίσκεται πριν από την κύρια).

οι διστακτικές/ ενδοιαστικές

οι αναφορικές που είναι απαραίτητο συμπλήρωμα της κύριας

β) Χωρίζονται με κόμμα οι κύριες αντιθετικές προτάσεις, όταν συνδέονται με αντιθετικούς συνδέσμους.

γ) Πριν από το και.

Όταν μεσολαβεί δευτερεύουσα πρόταση.

Όταν το και ενώνει όλα τα προηγούμενα με το παρακάτω ή ενώνει με διαφορετικό τρόπο.

Όταν ευκολύνεται το σωστό διάβασμα.

Οι κανόνες για το κόμμα, όπως και οι κανόνες για τη στίξη γενικά, δεν είναι απόλυτοι. Κάποτε παραλείπουμε ένα κόμμα που κανονικά θα έπρεπε να μπει, ή θέτομε ένα κόμμα εκεί που κανονικά θα παραλειπόταν, για να αποφύγουμε παρεξηγήσεις.

4. Ερωτηματικό (;)

Στο τέλος ερωτηματικής φράσης.

Δε σημειώνεται στην πλάγια ερώτηση.

Σε χωριστές ερωτήσεις, σημειώνεται ερωτηματικό στην καθεμιά.

Μέσα σε παρένθεση (;) δείχνει ειρωνία, αμφιβολία.

5. Θαυμαστικό (!)

Στο τέλος της πρότασης που εκφράζει θαυμασμό.

Μέσα στην πρόταση μετά από επιφωνηματική φράση.

Μέσα σε παρένθεση για να δείξει απορία.

Μέσα στα εισαγωγικά όταν ανήκει στα λόγια που περικλείονται.

Το ερωτηματικό και το θαυμαστικό έχουν λογική και συναισθηματική αξία. Μετά το ερωτηματικό ή το θαυμαστικό αρχίζουμε με κεφαλαίο, εκτός αν η συνέχεια συνδέεται άμεσα με τα προηγούμενα («Πού είσαι;» ρώτησε ξαφνικά).

6. Άνω και κάτω τελεία (:)

Χρησιμοποιείται για να εισάγει ευθύ λόγο ή κατάλογο πραγμάτων.

Έπειτα από πρόταση που αναφέρει γνωμικό ή παροιμία.

Η λέξη που ακολουθεί τη διπλή τελεία γράφεται με κεφαλαίο, όταν η διπλή τελεία έχει θέση τελείας, (με μικρό, όταν η φράση που περιέχεται σε εισαγωγικά αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της πρότασης).

7. Παρένθεση (())

Απομονώνει λέξη ή φράση που συμπληρώνει το νόημα, αλλά μπορεί και να παραληφθεί.

Αναφέρονται οι παραπομπές.

Αν το κείμενο μέσα στην παρένθεση αρχίζει με κεφαλαίο, η τελεία μπαίνει πριν κλείσει η παρένθεση.

8. Αγκύλες ([])

Χρησιμοποιούνται όταν θέλουμε να βάλουμε νέα παρένθεση μέσα σε παρένθεση.

9. Αποσιωπητικά (…)

Είναι πάντοτε τρεις (και όχι περισσότερες) τελείες.

Δηλώνουν ατελή πρόταση.

Χρησιμοποιούνται όταν αναμένεται να ξαφνιαστεί ο αναγνώστης.

10. Παύλα (―) μεγαλύτερη από το ενωτικό (-)

Εισάγει αλλαγή προσώπου σε διάλογο.

Δείχνει μεγαλύτερη αντίθεση προηγούμενων και επόμενων.

Δείχνει απότομη αλλαγή, ανακολουθία στη φράση.

Ύστερα από τελεία για μεγαλύτερο σταμάτημα.

Για να υποδηλωθεί ότι η φράση έμεινα ατέλειωτη, όπως με τα αποσιωπητικά.

11. Διπλή παύλα

Εξηγεί ή συμπληρώνει τα λεγόμενα, όταν θεωρείται τόσο σημαντική, ώστε να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί παρένθεση, ενώ το κλείσιμό της σε κόμματα θα δημιουργούσε ασάφεια.

Πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ παύλας και ενωτικού.

12. Εισαγωγικά («»)

Λόγοι τρίτων που αναφέρονται όπως ειπώθηκαν.

Ρητά, φράσεις, κ.λ.π. που δεν ανήκουν στη συνηθισμένη γλώσσα.

Τίτλοι βιβλίων, εφημερίδων, πλοίων, κ.λ.π.

Στην περίπτωση που χρειάζονται εισαγωγικά μέσα σε κείμενο που είναι σε εισαγωγικά, τότε χρησιμοποιούνται τα ‘‘διπλά κόμματα’’.

Τα εισαγωγικά δε χρειάζονται σε λέξεις που τυπώνονται με διαφορετικούς χαρακτήρες.

Η τελεία, η άνω τελεία αλλά και το κόμμα σημειώνονται έξω από τα εισαγωγικά, ενώ το ερωτηματικό και το θαυμαστικό μέσα σε αυτά, εκτός αν τα συγκεκριμένα σημεία στίξης δεν ανήκουν στο κείμενο που βρίσκεται μέσα στα εισαγωγικά, οπότε σημειώνονται έξω από αυτά.

Τριανταφυλλίδης, Μ., κ.ά., 1996. Νεοελληνική Γραμματική της δημοτικής, ανατύπωση της έκδοσης του ΟΕΣΒ (1941) με διορθώσεις. Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη]

Holton, D. Mackridge P. Φιλιππάκη-Warburton Ειρ. 1998. Γραμματική της ελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Πατάκης

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/944

Μαρ 29 2011

«Η γλώσσα, τα λάθη και τα πάθη»

1

Η αλόγιστη χρήση λόγιων λέξεων συχνά στις μέρες μας μαρτυρεί ουσιαστικά έλλειψη γλωσσικού αισθήματος.

Των ζώντων γλωσσών ή των ζωσών; μόνο «ζώσα» γλώσσα δεν είναι αυτό: των ζωσών γλωσσών!
Τα εξοφληθέντα δάνεια – των εξοφληθεισών επιταγών; οι απολυθέντες εργάτες (εννοείται και οι γυναίκες) – των απολυθεισών εργατριών; Ακούστε την Κυριακή στην εκκλησία: υπέρ πλεόντων, οδοιπορούντων, νοσούντων, καμνόντων, αιχμαλώτων, όπου επίσης, πάντοτε, εννοούνται άντρες και γυναίκες· ξεχωρίστε τώρα τις γυναίκες: υπέρ πλεουσών, οδοιπορουσών, νοσουσών, καμνουσών… Ή οι τεθνεώτες, των τεθνεώτων – των τεθνεωσών.

2

Λέξεις που έχουν μόνο ενικό, όπως η ειρήνη, το άσθμα, η πλάση, το χάος, το οξυγόνο, το κολύμπι, η κούραση, ή μόνο πληθυντικό, όπως τα εντόσθια, τα πυρά, τα ρέστα, τα πάνδεινα, τα αντίποινα, τα νιάτα, τα γερατειά, τα λεφτά.

«Τα ελληνικά ακροατήρια δεν είναι συνηθισμένα», «σαφή υπεροχή στα δυναμικά κοινά», «ασκήθηκαν ποινικές διώξεις», «οι εθνικότητες των τραυματισμένων», «παρατηρούν με βλέμματα νεκρών», «εμείς στην οικογένειά μας έχουμε καθαρά μέτωπα», «ο σκηνοθέτης χειρίζεται τις ατμόσφαιρες που απαιτούνται για ένα θρίλερ», «αντάλλαξαν χειραψίες», «οι μοίρες των ανθρώπων», «αίσθηση προκάλεσε η αποκάλυψη των θανάτων δύο Ρουμάνων»

Οι πολιτικές ή οι τακτικές, οι κυκλοφορίες των εφημερίδων και οι γοργοί ρυθμοί (ενώ είναι άλλο οι πολλοί ρυθμοί, π.χ. στην αρχιτεκτονική), όλα αναίτια και μεταφερμένα βασικά από τα αγγλικά. Ένα απλούστατο παράδειγμα: «Θα ζήσουμε μαζί for the rest of our lives» δηλαδή, σε κατά λέξη μετάφραση: «για το υπόλοιπο των ζωών μας», αυτό που λέμε εμείς στη γλώσσα μας: «όλη μας τη ζωή», «την υπόλοιπη ζωή μας» –γιατί στη γλώσσα μας «υπόλοιπες ζωές» έχουν μονάχα οι οπαδοί της μετενσάρκωσης.

Αντίστοιχα, άλλο είναι η ταυτότητα, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ενός ατόμου (όχι λοιπόν: «έχουν εξακριβωθεί οι ταυτότητες των θυμάτων»), και άλλο το δελτίο ταυτότητας, η αστυνομική ταυτότητά του, που αυτή βεβαίως έχει πληθυντικό. Αλλά, και πάλι, λέμε: «τη μέρα των εκλογών να μην ξεχάσετε την αστυνομική σας ταυτότητα ή το διαβατήριό σας» –γιατί πολλές ταυτότητες και πολλά διαβατήρια έχουν οι πλαστογράφοι ή οι κλέφτες.

Το πρόβλημα λοιπόν δεν δημιουργείται τόσο με τα ελλειπτικά ουσιαστικά όσο με αυτά που έχουν και ενικό και πληθυντικό, που είναι δηλαδή και ένα και πολλά. Λέμε συχνά πως «γύρισαν όλοι στα σπίτια τους», «έχασαν τις περιουσίες τους», «άνοιξαν τα στόματά τους», «πέταξαν στον αέρα τα καπέλα τους», γιατί, αν πούμε «το στόμα τους» ή «το καπέλο τους», θα νομιστεί τάχα πως είχαν όλοι μαζί ένα στόμα ή κοινό καπέλο! Αν το δεχτούμε αυτό το επιχείρημα, θα δεχτούμε και το ακριβώς αντίθετο: ότι η φράση «άνοιξαν τα στόματά τους» υποδηλώνει όντα πολυστόματα κι ότι αυτοί που πέταξαν στον αέρα τα καπέλα τους φορούσαν από δυο και τρία ο καθένας.

Θα επιμείνω πρώτα ότι τα άλογα που «γυρνάγανε όλα [!] τα κεφάλια τους» και τα βόδια που «κρατούσαν τις μούρες τους ακίνητες» (σε μετάφραση λογοτεχνικού έργου!) θα μοιάζουν πάντοτε προϊόντα τερατογένεσης. Και έπειτα, το σπουδαιότερο, ότι υπάρχουν περιπτώσεις όπου το ένα έχει σημασία και πρέπει να διακριθεί, άρα ο ενικός, που είναι δοκιμότερος, είναι και ασφαλέστερος: άλλο «σήκωσαν ψηλά τα χέρια τους», να παραδοθούν ή επειδή τους ληστεύουν, και άλλο «σήκωσαν ψηλά το χέρι τους», σε μια ψηφοφορία. Σκεφτείτε τη δασκάλα που θα ζητάει από τα παιδιά, όταν δεν ξέρουν κάτι, «να σηκώνουν τα χέρια τους»! Ή «να κάνουν τους σταυρούς τους με τα δεξιά τους χέρια»!

3

Ο καθένας μπορεί να επινοήσει μια λέξη, να πλάσει μια νέα λέξη, δεν επινοεί όμως κάποιο νέο συντακτικό σχήμα. Η δομή είναι δεδομένη.

«Ο αριθμός των επισκεπτών που έρχονται στα αρχαία με δικό τους μέσο είναι πολύ μεγαλύτερος από αυτόν εκείνων που φτάνουν με οργανωμένα τουρ»: για να μην ξαναπεί ο συντάκτης «από τον αριθμό των επισκεπτών», βάζει ένα αυτόν για τον «αριθμό» κι ένα εκείνων για τους «επισκέπτες», και γλίτωσε την επανάληψη· πάντως, και «ο αριθμός των επισκεπτών» θα μπορούσε να είναι απλώς «οι επισκέπτες»: οι επισκέπτες που έρχονται στα αρχαία… είναι πολύ περισσότεροι από τους επισκέπτες που φτάνουν [ή: από όσους φτάνουν] με οργανωμένα τουρ.

Διαβάζουμε: «από τις πολυάριθμες θέσεις που κατείχε, αυτή [1] που της άρεσε περισσότερο είναι πολύ πιθανόν ότι ήταν αυτή [2] της προέδρου του Κεντρικού Συμβουλίου…» Σ’ αυτή την περίπτωση, θα ενοχλούσε τάχα η επανάληψη της λέξης θέση, και δεν ενοχλεί η επανάληψη της λέξης αυτή; Εδώ όμως έχουμε και το άλλο ανυπόφορο αγγλογαλλικό: «είναι ότι ήταν…» Τελικά: από τις πολυάριθμες θέσεις που κατείχε είναι πολύ πιθανόν ότι της άρεσε περισσότερο η θέση της προέδρου…

Με την εξάπλωση των αγγλικών αρχίζει, όπως είναι φυσικό, η άμεση επίδραση και στο τυπικό της ελληνικής γλώσσας, ενώ παράλληλα ενισχύονται συντακτικοί τρόποι που τους είχαμε ήδη εισαγάγει από τα γαλλικά και τείνουν έτσι να παγιωθούν: αναφέρω ενδεικτικά το une série de…, που ήρθε να το ενισχύσει το a series of…

«Μια σειρά από νόμους…», «μια σειρά από έργα…», λέμε πολύ συχνά, μεταφράζοντας και το de, ή «σωστότερα», έστω, «μια σειρά νόμοι» και «μια σειρά έργα»· το ίδιο και «επισκέφθηκε μια σειρά (από) πόλεις», «είχε επαφές με μια σειρά (από) εκπροσώπους συνδικαλιστικών φορέων».
Ωστόσο, εννιά φορές στις δέκα, πρόκειται απλώς για ορισμένους… πολλούς… μερικούς… διάφορους κτλ. νόμους, φορείς, έργα, πόλεις..

4

Η επιβίωση λέξεων από παλαιότερες μορφές της ελληνικής γλώσσας δεν πρέπει και να μας αφήνει να σουλατσάρουμε ανέμελα και να κορφολογούμε κατά την κρίση μας.

Θυμίζω την περιπέτεια του κρίματος=κρίση, τώρα όμως «αμαρτία»·

δύο άλλα παραδείγματα, περισσότερο χαρακτηριστικά για τη διαδρομή της γλώσσας:
(α) Το ένα, για όσους γράφουν με μελάνι, και εκτός από το μαύρο χρησιμοποιούν κι άλλα χρώματα: κόκκινο, γαλάζιο κτλ. Εδώ οι καθαρολόγοι μύστες της ενιαίας θα έπρεπε να ανατριχιάσουν: Πώς γίνεται κόκκινο μελάνι; Πώς γίνεται δηλαδή να είναι κόκκινο το μαύρο; Πού πήγε ο μέλας ζωμός, πού το ρήμα μελανιάζω, πού το μελανούρι; Πώς δεν αναγνωρίζουμε τη λέξη μέλας=μαύρος, μέσα στο μελάνι, και έτσι το εξ ορισμού μαύρο το κάνουμε και κόκκινο μαζί ή γαλάζιο;
(β) Το άλλο παράδειγμα, κλασικό στη γλωσσολογία, είναι η λέξη σπιτονοικοκύρης. Ρωτήστε πρώτα όλους αυτούς που σας ρωτούν αν «ομιλείτε ελληνικά», αν κανείς τους λέει αλλιώς αυτόν που μας νοικιάζει το σπίτι του: λέμε «έδωσα το νοίκι στον σπιτονοικοκύρη μου», «η σπιτονοικοκυρά μου στην Πάτμο» κτλ. Ή, σύμφωνα με τα κάλαντα: «ο νοικοκύρης του σπιτιού χίλια χρόνια να ζήσει». Όμως ο νοικοκύρης, σκέτα, είναι ο κύρης του οίκου, δηλαδή του σπιτιού. Μπα, ωραία συνέχεια της γλώσσας, να μην αναγνωρίζουμε, ολόκληρος λαός, την έννοια της λέξης οίκος!

5

Διάφορα

«Ο πατριάρχης Βαρθολομαίος επισκέφθηκε τους προέδρους της Δημοκρατίας και της Βουλής…», «ο νεαρός παίκτης του ΠΑΟ [Αντ. Φώτσης], συνοδευόμενος από τον πατέρα του Βαγγέλη», «άκουσα τον Μητσοτάκη να προαναγγέλλει την κάθοδο στην πολιτική του γιου του Κυριάκου».

«τους επέτρεψαν να συναντήσουν και να μιλήσουν με τους συντελεστές της σειράς…»: βεβαίως, συναντώ τους συντελεστές, αλλά μιλάω με τους συντελεστές, οπότε: τους επέτρεψαν να συναντήσουν τους συντελεστές της σειράς και να μιλήσουν μαζί τους·

«ήταν ο μόνος που έδωσε το χέρι του και φίλησε σταυρωτά τον Ιωαννίδη»: έδωσε το χέρι του στον Ιωαννίδη και τον φίλησε σταυρωτά.

«όσο η αφήγηση κρατούσε», «απ’ ό,τι η ματιά μου μπόρεσε να πιάσει», «θα δουν πώς ένα παιδί θα την κοίταζε», «προτού όμως ακόμη οι γυναίκες πάρουν την απόφασή τους», «δεν ήξερα ακόμη πόσο η γη μπορεί να είναι ευγενική».
Δείτε πόσο πιο φυσικά ηχούν στα… ελληνικά:

όσο κρατούσε η αφήγηση· απ’ ό,τι μπόρεσε να πιάσει η ματιά μου· θα δουν πώς θα την κοίταζε ένα παιδί· προτού όμως ακόμη πάρουν την απόφασή τους οι γυναίκες (ή προτού όμως ακόμη πάρουν οι γυναίκες την απόφασή τους)· δεν ήξερα ακόμη πόσο ευγενική μπορεί να είναι η γη.

6

Μετοχές

«Τρέχοντας σαν τρελός, ο οδηγός του κόκκινου Φίατ έπεσε πάνω στο δέντρο»: σωστά και πάλι, άλλος ένας τρόπος πλάι στα:
(α) Ο οδηγός του κόκκινου Φίατ έτρεχε σαν τρελός κι έπεσε πάνω σ’ ένα δέντρο· ή
(β) Ο οδηγός…, που έτρεχε σαν τρελός, έπεσε πάνω σ’ ένα δέντρο· ή
(γ) Ο οδηγός, έτσι όπως / καθώς / επειδή έτρεχε σαν τρελός, έπεσε πάνω σ’ ένα δέντρο κτλ.
Πάντως, στις περιπτώσεις α, β, γ αποφεύγουμε τη μετοχή, που χαρακτηρίζει περισσότερο τον γραπτό και σύνθετο λόγο, και γενικώς συμφραζόμενα περισσότερο σύνθετα από ό,τι στο παράδειγμά μας. Η άσκοπη χρήση της μετοχής είναι ίσως πιο χαρακτηριστική σ’ ένα εξίσου απλό παράδειγμα:

«Πατώντας την άκρη της μακριάς τουαλέτας της, η Νάνσυ ξαπλώθηκε φαρδιά πλατιά στο χαλί»: όμως η Νάνσυ δεν έπεσε καθώς πατούσε, την ώρα που πατούσε την άκρη της τουαλέτας της, αλλά επειδή πάτησε την άκρη της τουαλέτας της· η Νάνσυ πρώτα πάτησε κι έπειτα έπεσε: η Νάνσυ πάτησε την άκρη της τουαλέτας της και ξαπλώθηκε φαρδιά πλατιά στο χαλί.

7

«Η ζωή είναι πολύ σκληρή κι άδικη για ν’ αξίζει να τη ζήσει κανείς»: και δεν αξίζει να τη ζει κανείς· «το μονοπάτι ήταν πολύ στενό για να μπορούμε να πηγαίνουμε πλάι πλάι»: και δεν γινόταν / δεν μπορούσαμε… «εγώ έζησα πολύν καιρό στα δάση για να με φοβίζουν οι κουκουβάγιες»: και δεν με φοβίζουν οι κουκουβάγιες…

Τελικά, με το σχήμα αυτό επιδιώκουμε να εκφράσουμε με το ζόρι μια άρνηση, ένα δεν (δεν αξίζει…, δεν γινόταν…, δεν μπορούσαμε…), χρησιμοποιώντας απλώς το για να, που όμως δεν μαρτυρεί από μόνο του άρνηση: «διαβάζει πολύ, για να περάσει τη χρονιά του», αλλά «διαβάζει πολύ, για να μη χάσει τη χρονιά του». Κι επειδή είναι αυτονόητη αυτή η σύνταξη στα ελληνικά, τα αντανακλαστικά μας παραλύουν προς στιγμήν, μόλις βρεθούμε μπροστά στο «παράδοξο», στο σόλοικο εντέλει, να εκβιάζεται το ίδιο πάντοτε «για να», ώστε να εκφράσει ξαφνικά και το «για να μην»! Έρχεται από πάνω κι η γραμματική με το συντακτικό μας, που λένε ότι το «για να» ή το «ώστε να» εισάγει τελική πρόταση και χρειάζεται κόμμα πριν, και επιτείνουμε τη σύγχυση:

«ήταν πολύ σκοτεινά στην άμαξα, ώστε να διακρίνεις την έκφραση του προσώπου του»: και δεν διακρινόταν η έκφραση / δεν μπορούσες να διακρίνεις την έκφραση… Γιατί η αρχική πρόταση του παραδείγματός μας στέκει μόνο στην αντίθετη περίπτωση, αν λόγου χάρη το «σκοτεινά» ήταν «φωτεινά»: «ήταν πολύ φωτεινά στην άμαξα, ώστε να διακρίνεις την έκφραση του προσώπου του»!

8

Σταδιακή υποχώρηση και εξαφάνιση των συνθέτων με την πρόθεση εκ: ο εκδημοκρατισμός γίνεται «δημοκρατικοποίηση», ενώ εμφανίζεται και το (μεταβατικό;) «εκδημοκρατικοποίηση», η εκλαΐκευση «λαϊκοποίηση», ο εξελληνισμός «ελληνοποίηση», η εξατομίκευση «ατομικοποίηση», ο εξαμερικανισμός «αμερικανοποίηση», η εξομάλυνση «ομαλοποίηση».

«πρέπει να αποτραπεί η ερημοποίηση της υπαίθρου», δηλαδή η ερήμωση, απλώς·
«οι εισαγωγές απειλούν με διαλυτικοποίηση του κλάδου», έλεος, με διάλυση·
η «γενικοποίηση των απεργιακών κινητοποιήσεων», αμάν, η γενίκευση·
«με την περίφημη Συμφωνία των Βάσεων η θαλασσοποίηση ήταν πλήρης», άντε το θαλάσσωμα, εφόσον προκρίνεται αυτό έστω το ύφος και ο τρόπος σύνταξης·
«η γλώσσα παγιοποιείται» αντί παγιώνεται·
η «παγοποίηση των χρεών» αντί για το πάγωμα· και
«ομοιοποιήθηκαν τα πρόσωπα…», άραγε εξομοιώθηκαν;

Προς το παρόν συνυπάρχουν:
–απλούστευση και απλοποίηση, διαφορετικά λήμματα, δίνει το πιο καινούριο λεξικό, του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη (ΤΡ), το ίδιο και το λεξικό Κριαρά (ΚΡ), αλλά με περισσότερα στο λ. απλοποίηση· απλουστεύω και απλοποιώ το λεξικό Μπαμπινιώτη (ΜΠ)·
–εξαστισμός στον ΤΡ, με περισσότερα στην αστικοποίηση· ενώ ο ΜΠ από τον εξαστισμό παραπέμπει κατευθείαν στην αστικοποίηση και ο ΚΡ έχει μόνο αστικοποίηση·
–ωραιοποίηση και εξωραϊσμό δίνει ο ΤΡ· μόνο εξωραΐζω βρίσκουμε σε ΚΡ, ΜΠ, αλλά παντού γύρω μας ωραιοποιώ και ωραιοποίηση διαβάζουμε.

9

Σειρά των λέξεων, ασάφειες.

«Ένα δεκάχρονο παιδάκι μετέφερε το ασθενοφόρο»: φυσικά δεν πρόκειται για μικρούλη Μασίστα, που σήκωσε ασθενοφόρο στα χέρια· απλώς έμφαση: για να συγκινηθούμε, φαίνεται, που ήταν παιδάκι μικρό και όχι γέρος που τα ’φαγε τα ψωμιά του.

«Το άτομο που εμφανίζεται ως “μεσάζων” είχε κατονομάσει, σύμφωνα με πληροφορίες, στην κατάθεσή του και ο Αργύρης»: εδώ, καθώς μεσολαβεί και η παρενθετική πρόταση μέσα σε κόμματα, έχουμε μείνει για πολύ με την εντύπωση ότι το άτομο αυτό αποτελεί υποκείμενο στην πρόταση, και είχε κατονομάσει και κάποιον άλλο σαν συνεργό του· με το κλιτικό «το», δηλαδή: το είχε κατονομάσει, θα βαδίζαμε με απόλυτη ασφάλεια.

«Το βιβλίο συμπληρώνει ένα εκτενές κείμενο για τον Μ. Καραγάτση»: με αυτήν τη σύνταξη θα λέγαμε ότι το βιβλίο συμπληρώνει λ.χ. ένα σημαντικό κενό στη βιβλιογραφία, εδώ όμως το βιβλίο το συμπληρώνει ένα κείμενο… ή συμπληρώνεται από ένα κείμενο.

«Τα παρτέρια του προστάτευαν απ’ την παγωνιά ψάθες»: τα προστάτευαν.

«Το ιδιωτικό κύκλωμα τηλεόρασης είχε κατασκευάσει μια εταιρεία ηλεκτρονικών»!
«Το ψωμί συμβόλιζαν γλυκά, βαριά τσουρέκια […] και το αλάτι περιέβαλλε ατόφιο χρυσάφι»!

«Το νέφος προκάλεσε διαφυγή αερίου από γειτονικό εργοστάσιο»: το προκάλεσε, βεβαίως, ή προκλήθηκε, αφού το νέφος, σαν υποκείμενο πια, προκάλεσε, προξένησε κτλ. αναπνευστικά προβλήματα, δημιούργησε πονοκέφαλο στις αρμόδιες υπηρεσίες κ.ά.

«Τα επεισόδια, έλεγε η κυβερνητική ανακοίνωση, δημιουργούν ανεύθυνα στοιχεία», ενώ κανονικά τα επεισόδια δημιουργούν, λ.χ., προβλήματα στη συγκοινωνία ή στην ομαλή οικονομική ζωή του τόπου, όπως προετοιμαζόμαστε να διαβάσουμε.
Και «Γυναικόπαιδα χτύπησαν», μωρέ μπράβο τα γυναικόπαιδα, ποιους χτύπησαν; «τα ΜΑΤ»!

10

το αναφορικό «που»

«Ο Ξενάκης είναι από τις λίγες περιπτώσεις συνθέτη σύγχρονης μουσικής που προσέγγισε ένα ευρύτερο κοινό»: μοιάζει διαυγέστατη αυτή η περίοδος, και μας λέει, απλούστατα, πως ο Ξενάκης (υποκείμενο και στις δύο προτάσεις), μολονότι έγραφε σύγχρονη μουσική, κατόρθωσε να πλησιάσει ένα ευρύτερο κοινό… Κι όμως! Άλλο ήθελε να μας πει ο συντάκτης: πως το ευρύτερο κοινό (υποκείμενο) πλησίασε τον Ξενάκη (αντικείμενο). Απαιτείται δηλαδή από μία πρόταση να εκφράσει δύο διαφορετικά νοήματα, σχετικά με τον Ξενάκη
(α) «ο οποίος προσέγγισε ένα ευρύτερο κοινό» και
(β) «τον οποίο προσέγγισε ένα ευρύτερο κοινό»·
μ’ άλλα λόγια, ότι
(α) «ο Ξενάκης προσέγγισε το κοινό» και ότι
(β) «τον Ξενάκη τον προσέγγισε το κοινό».

«Τρεις ισλαμιστές συνέλαβαν πράκτορες των γαλλικών μυστικών υπηρεσιών»: απολύτως στρωτή πρόταση, διαυγέστατη, αλλά μόνο, αυστηρά και μόνο, αν κάτι τέτοιο είχε συμβεί λ.χ. στην Αλγερία· η αλήθεια είναι τελείως άλλη, το νόημα είναι ακριβώς το αντίστροφο, γιατί στη Γαλλία οι πράκτορες των γαλλικών μυστικών υπηρεσιών συνέλαβαν τρεις ισλαμιστές! Αν τώρα, κατά την επιχείρηση της σύλληψης, είχαμε ανταλλαγή πυροβολισμών, κανένας δεν θα καταλάβαινε ποτέ τι πραγματικά συνέβη, αφού με την παράλειψη των κλιτικών εμφανίζονται, όπως είδαμε, εναλλάξιμες οι διαμετρικά αντίθετες περιπτώσεις: «τρεις ισλαμιστές πυροβόλησαν πράκτορες των γαλλικών μυστικών υπηρεσιών» ή «πράκτορες των γαλλικών μυστικών υπηρεσιών πυροβόλησαν τρεις ισλαμιστές»!

11

Τελικά, φράσεις απλές, από συντακτική άποψη, καταντούν γνωσιολογικά προβλήματα του τύπου «η κότα έκανε το αβγό ή το αβγό την κότα;»:

«εξονυχιστικό έλεγχο στην νταλίκα που επιχείρησε να προσπεράσει το μοιραίο λεωφορείο»: και εδώ, μόνο η δική μας γνώση μάς προφυλάσσει από την πλήρη παρανόηση, γιατί η αλήθεια είναι –αντίθετα απ’ ό,τι μας λέει η πρόταση– πως το λεωφορείο προσπάθησε να προσπεράσει την νταλίκα, κι έτσι έγινε το κακό·

«ορεκτικότατος σολομός που τυλίγει λεμονάτη μους»: δεν τυλίγει ο σολομός τη μους, αλλά τυλίγεται από μους, παθητική σύνταξη δηλαδή, γιατί όχι.

«Πνίγηκε επιβάτης βάρκας που ανέτρεψε πλοίο»: κι εδώ Μασίστα έχουμε; ποιος τάχα αναποδογύρισε το πλοίο, ο επιβάτης βάρκας; ή μήπως η ίδια η βάρκα;

«Ψιθύρους που συλλαμβάνουν πάραυτα ευαίσθητα αφτιά “εκδοτών”»: που τους… ή τους οποίους συλλαμβάνουν.

«συνειδητοποίησε ότι ο άντρας που αγαπάει είναι τέρας»

ήξερε ότι ο άντρας που πίνει είναι ακατάλληλος οικογενειάρχης

Δεν μπορώ όμως, κλείνοντας το θέμα αυτό, να μη δηλώσω την αναγνωστική δυσφορία μου, με το εξής αναπάντητο αίνιγμα: «Η κοπέλα που μιλούσαμε προχτές» είναι άραγε
(α) η κοπέλα για την οποία μιλούσαμε προχτές;
(β) η κοπέλα με την οποία μιλούσαμε προχτές; ή
(γ) η κοπέλα στην οποία μιλούσαμε προχτές;

Οπότε ο αείμνηστος Έντι Ντάκγουερθ, συνεργάτης της ίδιας εφημερίδας, σκάρωσε στις 29.5.1983 μια ιστορία, όπου δεν χρησιμοποιούσε καμία ξενική λέξη, με τίτλο «Η χειρονομία της Πλαγγόνας»:
Μια μέρα που πήγαινα περίπατο με το αυτοκίνητό μου, άκουγα έναν αγώνα λακτοσφαίρας*** από το ραδιόφωνό του. Εκείνη τη στιγμή, ο τερματίας είχε σημειώσει το 1-0 με γωνιολάκτισμα και το πλήθος ωρύετο. Ξαφνικά, η βενζινοδόχος μου άδειασε, και αναγκάστηκα να σταματήσω. Ευτυχώς εκεί κοντά ήταν ένα ζαχαροπλαστείο όπου πήγα και κάθισα. Φώναξα τον τραπεζοκόμο και παρήγγειλα ένα ηδύποτο. Στο διπλανό τραπέζι καθόταν μια όμορφη κοπέλα η οποία όμως φαινόταν να έχει δυσκολίες με το κλείθρον της. «Καλύτερα με το κλείθρον της παρά με το στουποτήρι της» σκέφθηκα πονηρά. Εν τούτοις, την πλησίασα και, με την άδειά της, την βοήθησα να αποσυμπλέξει το ένοχο κλείθρον. Πιάσαμε κουβέντα.
«Από πού έρχεσθε;» την ρώτησα για να σπάσω τον πάγο.
«Από χειροκομία και ποδοκομία» μου απάντησε ετοιμόλογα. «Εσείς;»
«Εγώ μόλις επιστρέφω από μια μορφωταινία αθλητικού περιεχομένου» της αποκρίθηκα. «Πρώτα είδα πυγμαχία μέχρις ότου ο ένας απ’ τους αντιπάλους ευρέθη ύπτιος στο πυκτείο, και κατόπιν παρηκολούθησα έναν ωκυδρόμο που κέρδισε στα 100 μέτρα με μεγάλη ευκολία».
Η συζήτησις συνεχίστηκε ευχάριστα, στόμα με στόμα, μέχρι την στιγμή που τη ρώτησα τι δουλειά κάνει.
«Είμαι πλαγγόνα» μου είπε χαμηλώνοντας τα μάτια.
Κατάλαβα ότι είχε έρθει η γλυκόπικρη στιγμή του χωρισμού.

Και ανταπέδωσε ο Άγγελος Βλάχος, στις 7.6.1983, με τίτλο «Αγγλικό χιούμορ και Αττικό άλας»:
Α, Όχι! κ. Ντάκουορθ. Όχι του χωρισμού! Όταν μια κοπέλα σού λέει ότι είναι πλαγγόνα, και μάλιστα χαμηλώνοντας τα μάτια, δεν είναι η στιγμή του χωρισμού! Αντιθέτως. Βιάζεσαι να πληρώσεις την κονσομασιόν στο γκαρσόνι, δίνοντάς του καλό πουρμπουάρ, παίρνεις την πλαγγόνα αγκαζέ, την πηγαίνεις σ’ ένα μπαρ για σοφτ ντρινκς, αρχίζεις καυτό φλερτ, το συνεχίζεις σ’ ένα ρεστωράν με μενύ α λα καρτ εκλεκτό, κι ακολουθεί χορός σ’ ένα νάιτ κλαμπ, με φώτα ταμιζέ, τσικ-του-τσίκ (κανένα λικνιστικό μπλουζ) και γλυκόλογα ψιθυριστά, «σουίτυ, ντάρλιγκ, είσαι σαν σταρ…» κι όποιον πάρει ο χάρος. Γιατί σας τα γράφω όλ’ αυτά; Σας τα γράφω ώστε την προσεχή φορά που μια κοπέλα σάς πει πως είναι πλαγγόνα να το ξέρετε. Δεν είναι το τέλος. Είναι η αρχή… κ. Ντάκουορθ. Η αρχή.

από το βιβλίο του Γιάννη Χάρη, «Η γλώσσα, τα λάθη και τα πάθη», που συγκεντρώνει τις επιφυλλίδες των Νέων, 1999-2003 (κατηγορία “γλωσσικά Α”) http://yannisharis.blogspot.com/

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/943

Μαρ 28 2011

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ: Ωράριο 8-4 στο Γυμνάσιο και 8-3:30 στο Δημοτικό

ΡΕΠΟΡΤΑΖ:esos.gr

Την πρόταση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου για την Οργάνωση του Σχολικού Χρόνου (Σχολικό και Μαθητικό Ωράριο, Ωρολόγιο Πρόγραμμα, Μαθησιακός Χρόνος) θα παρουσιάσει την Τετάρτη στο Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας ο πρόεδρός του κ. Ναυρίδη.Ειδικότερα η πρόταση προβλέπει τα εξής:

1: Ολοήμερο ωράριο και πρόγραμμα

  • Προτείνεται για το Δημοτικό η σχολική μέρα να ξεκινά από τις 8:00 π.μ. και να λήγει στις 3:00 μ.μ. με περίπου μία ώρα για γεύμα και διάλειμμα και μικρότερα διαλείμματα ενδιάμεσα των μαθημάτων. Για τις Ε’ και Στ’ τάξεις προτείνεται να λήγει η σχολική μέρα στις 3:30.
  • Προτείνεται για το Γυμνάσιο η σχολική μέρα να ξεκινά από τις 8:00 π.μ. και να λήγει στις 4:00 μ.μ. με μισή ώρα για γεύμα, καθώς και διαλείμματα ενδιάμεσα των μαθημάτων.
  • Οι πρόσθετες διδακτικές ώρες θα περιλαμβάνουν τη ζώνη για ξένες γλώσσες (που βασίζεται σε επιλογές και επίπεδα), καθώς και τουλάχιστον 5 πρόσθετες ώρες τη βδομάδα που εντάσσονται στο πεδίο σχολική και κοινωνική ζωή (βλ. Πίνακα παρακάτω) και αφορούν προσωπική μελέτη και ενίσχυση, εργασίες/ projects που προτείνονται στο πλαίσιο των μαθησιακών-διδακτικών αντικειμένων και θέματα όπως το περιβάλλον, τον πολιτισμό και τις νέες τεχνολογίες, καθώς και ομίλους. Ειδικότερα περιλαμβάνει δίωρα ελεύθερης, συλλογικής, συνθετικής δραστηριότητας (ελεύθερο project) με πρωτεύοντα στόχο την ανάπτυξη δεξιοτήτων συνεργασίας, δημιουργικότητας και ανάληψης πρωτοβουλιών, έτσι ώστε το σχολείο να γίνει χώρος δημιουργικής μάθησης.
  • Με την ολοήμερη λειτουργία του σχολείου δίνεται η ευκαιρία να προγραμματιστεί χρόνος για τακτική συνεργασία των διδασκόντων, μια πρακτική απαραίτητη για τη μετάβαση στις νέες παιδαγωγικές μεθόδους. Ως παράδειγμα, στο πνεύμα του διαθεματικού και συνεκτικού προγράμματος σπουδών – όπως επίσης της τρίτης πρότασης για σύνδεση ομοειδών γνωστικών αντικειμένων – η διοργάνωση συνδιδασκαλιών γίνεται εφικτή μόνο εφόσον προβλέπεται χρόνος για τη συνεργασία των εμπλεκομένων εκπαιδευτικών.

2: Επιμήκυνση μαθησιακού χρόνου με ενοποίηση διδακτικών ωρών

  • Προτείνεται η ενοποίηση διδακτικών ωρών σε μακρύτερες διδακτικές περιόδους όπου αυτό ενδείκνυται παιδαγωγικά. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι όπου αυτό είναι εφικτό, δύναται να συνδυάζονται δύο διδακτικές ώρες σε ένα συνεχόμενο δίωρο. Αυτό ισχύει και για τις περιπτώσεις μονόωρων μαθημάτων που γίνονται δίωρα στο εξάμηνο.

Με τον τρόπο αυτό παρέχεται η δυνατότητα να γίνεται η εργασία του μαθητή μέσα στην τάξη και να υπάρχει ουσιαστική καθοδήγηση των μαθητών από τον εκπαιδευτικό όπου εντός σχολικού χρόνου ο διδάσκων μπορεί να παρακολουθεί και να υποστηρίζει τον κάθε μαθητή στον τρόπο εργασίας του. Έτσι ο ρόλος του διδάσκοντος μετατοπίζεται από την παροχή πληροφοριών στην υποστήριξη του μαθητή προκειμένου ο ίδιος να αξιολογήσει και να αξιοποιήσει την πληροφορία.

Παράλληλα, η μακρύτερη διδακτική περίοδος προσανατολίζει τον διδάσκοντα στην εφαρμογή μεγαλύτερης ποικιλίας διδακτικών μεθόδων και πρακτικών. Η προοπτική ενός συνεχούς ενενηντάλεπτου απομακρύνει από την επιλογή της μετωπικής διδασκαλίας ενώ προτρέπει στην εφαρμογή περισσότερο διερευνητικών πρακτικών και εργασιών. Σημειώνεται ότι στην προοπτική ενός συνεχόμενου δίωρου πρέπει να προβλέπεται χρόνος για κάποιο μικρό διάλειμμα ανάλογα με την ηλικία, ενώ ο συνολικός διαθέσιμος μαθησιακός χρόνος αυξάνεται με βάση τον χρόνο που κερδίζεται ανάλογα με την έναρξη και το πέρας κάθε μαθήματος.

3: Στο πλαίσιο του συνολικού διδακτικού χρόνου που κατανέμεται στα ευρύτερα μαθησιακά-διδακτικά πεδία:

  1. Γλώσσα
  2. Ξένες Γλώσσες
  3. Μαθηματικά
  4. Φυσικές Επιστήμες, Περιβάλλον και Τεχνολογία
  5. Σπουδές του Ανθρώπου και της Κοινωνίας
  6. Τέχνες
  7. Σχολική και Κοινωνική Ζωή
  8. Τεχνολογία Πληροφορίας και Επικοινωνιών

Θα διαμορφωθούν προτάσεις από τις αρμόδιες ομάδες εργασίας για την εσωτερική ανακατανομή και αναδιάρθρωση μαθημάτων με γνώμονα τη σύνδεση ομοειδών γνωστικών αντικειμένων (όπως για παράδειγμα περιβάλλον και γεωγραφία), καθώς και την ενσωμάτωση και ενίσχυση βασικών διεπιστημονικών θεμάτων.

Για να μειώσουμε τον βαθμό κατακερματισμού του σημερινού προγράμματος, προτείνεται μια χρονική αναδιάρθρωση μαθημάτων, ίδιου γνωστικού πεδίου με στόχο τη μείωση του αριθμού των αντικειμένων που διδάσκονται κάθε χρόνο. Για παράδειγμα, προτείνεται να δημιουργηθούν ζώνες μαθησιακών-διδακτικών αντικειμένων όπου αντί να απλώνεται ένα αντικείμενο σε όλα τα χρόνια του γυμνασίου, μπορεί να γίνει η διδασκαλία του σε μία χρονιά (ή δύο), όπου αυτό είναι αυτό παιδαγωγικά ενδεδειγμένο, σύμφωνα με την πρόταση της σχετικής ομάδας εργασίας εμπειρογνωμόνων των Προγραμμάτων Σπουδών. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται η κατανομή του διδακτικού χρόνου ενός αντικειμένου σε πολλά έτη, ή οποία ευνοεί τον τεμαχισμό της γνώσης σε μικρά ‘πακέτα’ προς αποστήθιση και επίσης, περιορίζεται η υπερφόρτωση του προγράμματος. Για παράδειγμα, το σημερινό πρόγραμμα του Γυμνασίου της Α’ Γυμνασίου καλύπτει μόνο(!) 17 διαφορετικά μαθήματα, ενώ της Β’ και Γ’ δεκαοκτώ (18), μια κατάσταση που κουράζει τους μαθητές και αποτρέπει την εμβάθυνση.

4.   Το Πρόγραμμα Σπουδών δίνοντας έμφαση στην διαμορφωτική αξιολόγηση καθιερώνει τη συμμετοχή των εκπαιδευτικών και των μαθητών στη γενικότερη αξιολογική διαδικασία. Στο πλαίσιο αυτό οι μαθητές μαθαίνουν να ολοκληρώνουν και να αξιολογούν κάθε έργο που παράγουν και οι εκπαιδευτικοί παρατηρούν συστηματικά και καταγράφουν τις κατακτήσεις των μαθητών τους.   Με τον τρόπο αυτό η αξιολόγηση εντάσσεται οργανικά στον καθημερινό μαθησιακό χρόνο και ως αποτέλεσμα μειώνεται ο χρόνος που χρειάζεται να αφιερωθεί στην τελική αξιολόγηση (με τη μορφή γραπτών ανακεφαλαιωτικών εξετάσεων) και αυξάνεται ο διαθέσιμος μαθησιακός χρόνος. Στο πλαίσιο αναμόρφωσης των προγραμμάτων σπουδών των διαφόρων μαθησιακών-διδακτικών αντικειμένων, προτείνεται να μελετηθεί το θέμα της τελικής αξιολόγησης σε σχέση με τον χρόνο που αφιερώνεται σε αυτήν και τη μορφή/μορφές που θα πάρει.

5.  Η ενίσχυση της αυτονομίας και ευελιξίας της σχολικής μονάδας στην κατανομή των διδακτικών περιόδων του ωρολογίου προγράμματος συνδυάζεται με την πρόταση 2, που αναπτύχθηκε παραπάνω, και αφορά κυρίως την μετατροπή ενός ετήσιου μονόωρου μαθήματος σε δίωρο μάθημα τετράμηνου (α’ τετράμηνο ή β’ τετράμηνο).

6. Για να κάνουμε πράξη το ανοικτό στην τοπική κοινωνία σχολείο προτείνουμε μετά τη λήξη της σχολικής μέρας το σχολείο να μην κλείνει, αλλά να μπορούν να υλοποιούνται από τους τοπικούς φορείς (δήμοι, κοινότητες) εξωσχολικές δραστηριότητες στις εγκαταστάσεις επιλεγμένων σχολείων της περιοχής που διαθέτουν τις κατάλληλες υποδομές. Έτσι το σχολείο γίνεται ζωντανό κύτταρο της τοπικής κοινωνίας. Επίσης κατά τη διάρκεια της σχολικής μέρας, η ενσωμάτωση χρόνου για εργασίες/projects, δραστηριότητες και ομίλους, δίνει τη δυνατότητα για ευκαιριακή πρόσκληση εξωτερικών επισκεπτών, ενισχύοντας έτσι τη δημιουργική σύνδεση σχολείου και κοινωνίας.

Οι παραπάνω προτάσεις αποσκοπούν σε ένα πιο αποτελεσματικό και πιο αποδοτικό εκπαιδευτικό σύστημα, ώστε να προσφέρει στους μαθητές καλύτερη ποιότητα μάθησης και μια καλύτερη σχολική εμπειρία. Είναι γεγονός όμως ότι οι προτάσεις αυτές σηματοδοτούν ρήξη με τις πρακτικές του παρελθόντος, καθώς και ότι θα πρέπει να επιλυθούν μια σειρά πρακτικών προβλημάτων σε σχέση με τα τωρινά δεδομένα του εκπαιδευτικού συστήματος, π.χ. όσον αφορά σχολεία που λειτουργούν πρωί-απόγευμα (αποτελούσαν το σχολικό έτος 2005-06 το 02,8% των γυμνασίων[1]), τα ολιγοθέσια δημοτικά σχολεία, την οργάνωση του γυμνασίου σε τρίμηνα, κ.ο.κ. Είναι επίσης προφανές ότι η επέκταση του ωραρίου σε ολοήμερο συνδέεται με πρόσθετο οικονομικό κόστος, ενώ άλλες προτάσεις που αφορούν την αναδιοργάνωση του χρόνου συνδέονται με μείωση του κόστους της εκπαίδευσης. Για τους λόγους αυτούς είναι απαραίτητο να γίνουν εξειδικευμένες μελέτες και αναλύσεις σε σχέση με τις παιδαγωγικές, διοικητικές και οικονομικές διαστάσεις της αποτελεσματικότητας της εφαρμογής των παραπάνω προτάσεων.

Προτάσεις Κατανομής Διδακτικών Ωρών

Συγκρίνοντας την ποσοστιαία κατανομή του διδακτικού χρόνου ανάμεσα στα διάφορα γνωστικά πεδία στην Ελλάδα με το μέσο όρο της ΕΕ (σχολικά έτη 7 έως 10),[2] οι μεγαλύτερες διαφορές που προκύπτουν εντοπίζονται στις εξής: λίγο λιγότερος χρόνος στα μαθηματικά (11% έναντι 13%), λιγότερος χρόνος στις τέχνες (6% έναντι 9%), περισσότερος χρόνος στα θρησκευτικά (6% έναντι 4%), καθώς και με αναγκαία διόρθωση των στοιχείων[3] λίγο περισσότερος χρόνος στις φυσικές επιστήμες (14% έναντι 12%) και πολύ περισσότερος χρόνος στα γλωσσικά μαθήματα συμπεριλαμβανομένων της λογοτεχνίας και αρχαίας ελληνικής γλώσσας (27% έναντι 16%).   Στα υπόλοιπα γνωστικά πεδία τα ποσοστά διαφοροποιούνται οριακά ή και καθόλου. Οι ίδιες περίπου διαφορές παρατηρούνται και σε σχέση με την κατανομή του ωρολογίου προγράμματος του δημοτικού, με εξαίρεση τη γλώσσα όπου σαφώς μειώνεται η θετική απόκλιση (28% έναντι 25%), καθώς και προστίθεται αρνητική απόκλιση για τη φυσική αγωγή στο δημοτικό (7% έναντι 9%).

Ο πίνακας στη συνέχεια παρουσιάζει τις τρέχουσες και προτεινόμενες κατανομές διδακτικού χρόνου κατά μαθησιακά-διδακτικά αντικείμενα. Οι ώρες αναφέρονται σε εβδομαδιαίες ώρες διδασκαλίας στο σύνολο του Δημοτικού ή του Γυμνασίου, π.χ. το μάθημα της γλώσσας διδάσκεται και στις έξι τάξεις του δημοτικού για συνολικά 48 διδακτικές ώρες. Σημειώνεται επίσης ότι οι ώρες αντιστοιχούν σε διδακτικές περιόδους των 45 περίπου λεπτών

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΩΡΩΝ (ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΔΩΝ) ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΚΑΤΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ-ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ

ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ – ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ Α΄/βάθμια Β΄/βάθμια Α΄/βάθμια Β΄/βάθμια
ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ / ΠΕΡΙΟΔΟΙ : ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ
1) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ & ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ 48 ώρες 28 ώρες 48 ώρες 28 ώρες
Γλώσσα

Αρχαία Γλώσσα-Γραμματεία

Νεοελληνική Γλώσσα- Γραμματεία

 48 ώρες

—

—

—

9 ώρες

6 ώρες

7 ώρες

6 ώρες
2) ΞΕΝΕΣ ΓΛΏΣΣΕΣ 16 ώρες 13 ώρες 24 ώρες 18 ώρες
Αγγλικά

2η ξένη γλώσσα

 12 ώρες

4 ώρες

 7 ώρες

6 ώρες
3) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 24 ώρες 12 ώρες 26 ώρες 13 ώρες
24 ώρες 12 ώρες
4) ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 17 ώρες 16 ώρες 18 ώρες 18 ώρες
Φυσικά

Γεωγραφία ( &Περιβάλλον)

Μελέτη Περιβάλλοντος(1/2)

Φυσική

Χημεία

Βιολογία

Τεχνολογία

 6 ώρες

4 ώρες

~7 ώρες (από 14)

—

—

—

—

—

 —

4 ώρες

—

4 ώρες

2 ώρες

4 ώρες

2 ώρες
5) ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 25 ώρες 15 ώρες 28 ώρες 18 ώρες
Ιστορία

Μελέτη Περιβάλλοντος (1/2)

Κοινωνική κ Πολιτική Αγωγή

Θρησκευτικά

Οικιακή Οικονομία

 8 ώρες

~7 ώρες (από 14)

2 ώρες

8 ώρες

—

 7 ώρες

—

2 ώρες

6 ώρες

3 ώρες
6) ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ 28 ώρες

 9 ώρες

 53 ώρες 30 ώρες
Φυσική Αγωγή

Σχολικός Επαγγελ/τικός Προσ/μός

Ευέλικτη Ζώνη

s Μαθητικές και Κοινωνικές Δραστηριότητες: Εργασίες/Projects, Όμιλοι, κ.α.

 12 ώρες

—

16 ώρες

—

 8 ώρες

1 ώρα

—

—
7) ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ &

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΕΧΝΗΣ

 16 ώρες 6 ώρες 20 ώρες 8 ώρες
Αισθητική Αγωγή

Μουσική

Καλλιτεχνικά

 16 ώρες

—

—

 —

3 ώρες

3 ώρες
ΣΥΝΟΛΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΩΡΩΝ 174 105 214 135



Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας (ΚΕΕ). 2006, Πίνακας 4.1.5 στο Αποτύπωση του Εκπαιδευτικού Συστήματος σε Επίπεδο Σχολικής Μονάδας, (http://www.kee.gr/attachments/file/en4.pdf)

[2] Τα στοιχεία αφορούν την ποσοστιαία κατανομή των διδακτικών ωρών του υποχρεωτικού προγράμματος διδασκαλίας κατά γνωστικό πεδίο τ ο σημερινό πρόγραμμα και προτεινόμενη κατανομή» υπολογίστηκαν τα αντίστοιχα ποσοστά κατανομής του συνολικού προγράμματος και συγκρίθηκαν με το μέσο όρο της ΕΕ (των 19) σύμφωνα με τους πίνακες “Table D1.2a.: Instruction time per subject as a percentage of total compulsory instruction time for 9 to 11 year olds (2006)”, Σελίδα 421, και “Table D1.2b.: Instruction time per subject as a percentage of total compulsory instruction time for 12 to 14 year olds (2006)”, Σελίδα 422, στο OECD. 2008. Education at a Glance. Paris: OCED.

[3] Σύμφωνα με το Τεχνικό Παράρτημα (ό.π.), στους προαναφερόμενους πίνακες δεν ενσωματώνονται η αρχαία γλώσσα και λογοτεχνία στο πεδίο της Γλώσσας (ανήκει στα Άλλα) και η γεωγραφία στις φυσικές επιστήμες (ανήκει στις Κοινωνικές Σπουδές).

http://www.esos.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=12172:paidagogiko-institouto-orario-8-4-sto-gimnasio-kai-8-330-sto-dimotiko&Itemid=1796

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/942

Μαρ 28 2011

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1Να συμπληρώσετε τα κενά με το κατάλληλο ρήμα απο αυτά που βρίσκονται στο πλαίσιο.

  1. Συνηθίζει να………………………..άποψη, όταν κρίνει οτι η προηγούμενη δεν τον εξυπηρετεί.
  2. Η Κίρκη……………………………..τους συντρόφους του Οδυσσέα σε γουρόυνια
  3. Ο ληστής………………………, για να μην τον αναγνωρίσουν.
  4. ……………………………..το παλτό της, για να το φορέσει και η κόρη της.
  5. Η αληθινή τέχνη………………………την πραγματικότητα.
  6. Όλοι οι υπουργοί Παιδείας αναλαμβάνουν τα καθήκοντα τους με το όραμα να………………………..το εκπαιδευτικό σύστημα.
  7. Ο ρόλος του χριστιανισμού είναι να…………………………την καταναλωτική κοινωνία σε κοινωνία αγάπης.
  8. Με τα επιχειρήματα του κατάφερε την τελευτάια στιγμή να………………………………….την κοινή γνώμη και να κερδίσει τις εντυπώσεις.
  9. Ύστερα απο παρέμβαση της αντιπολίτευσης…………………………….μερικές διατάξεις του νομοσχεδίου για την υγεία.
  10. Εξαιτίας της αρρώστιας……………………………τα σχέδια του.
  11. Στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας ο άρτος και ο οίνος……………………………σε σώμα και αίμα Χριστού.
  12. Αποφάσισα να ………………………….. το κατάστημα του.

Μετασχηματίζω

Ανακαινίζω

Μεταρρυθμίζω

Μεταστρέφω

Μεταμφιέζω

Μεταποιώ

Μεταμορφώνω

Μεταπλάθω

Μετουσιώνω

Τροποποιώ

Μετατρέπω

Μεαβάλλω

  1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις προτάσεις που ακολουθούν με ένα απο τα συνώνυμα που βρίσκονται μέσα στο πλαίσιο
  1. Φοράει μπότες μέχρι το γόνατο και βραδινό κοστούμι τέτοιες…………………….είναι συνηθισμένες στους καλλιτέχνες, για να τραβούν την προσοχή
  1. Στις…………………………….του οφείλεται οτι ζεί απομονωμένος, χωρίς φίλους και παρέες
  2. Λόγω…………………………….δεν μπορεί να συνεργαστεί με τους άλλους
  3. Τις ……………………………..του χαρακτήρα της άλλοι τις ανέχονται και άλλοι όχι
  4. Είναι όλο ………………………………ούτε μια μέρα δεν μπορείς να ζήσεις μαζί του.
  5. Η…………………………….της ζωγραφικής του όχι μόνο δεν ενοχλεί , αλλά επαινείται από πολλούς, γιατί την θεωρούν στοιχείο προσωπικού ύφους.

Ιδιαιτερότητα

Ιδιορρυθμία

Ιδιοτροπία

Ιδιοσυγκρασία

Εκκεντρικότητα

Παραξενιά

  1. Το ρήμα παύω και τα συνώνυμα του σταματώ, διακόπτω έχουν γενικά τη σημασία «δεν συνεχίζω (να κάνω) κάτι»

Το ρήμα τελειώνω και τα συνώνυμα του τερματίζω, περατώνω, φέρω εις πέρας, αποτελειώνω, ολοκληρώνω, λήγω δηλώνουν ότι «δε συνεχίσεται να γίνεται κάτι» με την πρόσθετη πληροφορία ότι «έχει περατωθεί, έχει φτάσει στο τελικό του όριο». Απο τα δύο τελευταία το ολοκληρώνω σημαίνει «τελειώνω κάτι πλήρως ή με πληρότητα», το λήγω είναι αμετάβατο.

Συμπληρώστε τα κενά στις προτάσεις που ακολουθούν με ένα από τα παραπάνω ρήματα:

  1. ………………………………….. αύριο η προθεσμία υποβολής δηλώσεων στην Εφορία.
  2. ………………………………………… να ασχολούμαι μ΄αυτό το ζήτημα
  3. Είμαστε στη δυσάρεστη θέση να σας ανακοινώσουμε ότι ………………………….. τη συνεργασία μαζί σας.
  4. Η ανέγερση του ναού ……………………………. με τη συνδρομή των πιστών.
  5. Η επιτροπή ελπίζει ότι σύντομα ………………………………….. το έργο της.
  6. ……………………………………… το κάπνισμα ύστερα από την αρρώστια που τον βρήκε.
  7. ……………………………………. σε ένα χωριό, για να ξεκουραστούμε.
  1. Να αντικαταστήσετε με άλλες συνώνυμές τους τις υπογραμμισμένες λέξεις.
  1. Οι εχθροί της δημοκρατίας βυσσοδομούν αδιάκοπα.  …………………………….
  2. Χρησιμοποίησε αθέμιτα μέσα, για να αναρριχηθεί στην εξουσία. ……………………………………
  3. Περίμενε με αδημονία το τρένο. ……………………………
  4. Έδειξε πρωτοφανή αδράνεια την ώρα του ατυχήματος. ……………………….
  5. Καταδικάστηκε για ιδιοποίηση δημόσιου εγγράφου. ……………………………..
  6. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε θαρραλέα τις δυσμενείς συνθήκες. …………………………………..
  7. Με τις πράξεις σου αμαύρωσες το όνομά σου. ………………………………..
  8. Έχει την τάση να είναι δηκτικός στην κριτική του. ………………………….
  9. Είναι αδύνατο να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα με ενδοτικότητα ή αδιαφορία. ……………………………
  10. Πρέπει να περιμένουμε έντονες αντιδράσεις, επειδή διακυβεύονται μεγάλα συμφέροντα. ………………………….
  1. Να αντικαταστήσετε τις υπογραμμισμένες λέξεις με άλλες ισοδύναμες.
  1. Του καταλόγισαν παραλείψεις και λάθη, που οδήγησαν στη χρεοκοπία της επιχείρησης.
  2. Καταδικάστηκε για διασπορά ψευδών ειδήσεων.
  3. Έγιναν διεξοδικές συζητήσεις, πριν υπογράψουν οι δύο χώρες το σύμφωνο φιλίας.
  4. Η ζωή διέπεται από φυσικούς νόμους.
  5. Η γερμανική κυβέρνηση ζήτησε την έκδοση ενός ατόμου που θεωρείται υπεύθυνο για διάφορες τρομοκρατικές ενέργειες στη Γερμανία.
  6. Η σύλληψη ενός δραπέτη ήταν το έναυσμα, για να ξεσπάσουν ταραχές στις φυλακές υψίστης ασφαλείας.
  7. Πήρε όλα τα ενδεδειγμένα για την περίσταση μέτρα.
  8. Μετά τον πόλεμο καταστράφηκε παντελώς.
  9. Έχω την αίσθηση ότι μου λες ψέματα.
  10. Η κομπορρημοσύνη και η μεγαλομανία του είναι παροιμιώδεις.
  1. Να βρείτε τα συνώνυμα των παρακάτω επιρρημάτων:

αδιακρίτως –

αδιάκριτα –

άμεσα –

τέλεια –

τελείως –

έκτακτα –

ευχαρίστως –

συνοπτικά –

  1. Να αντικαταστήσετε τις υπογραμμισμένες εκφράσεις με άλλες ισοδύναμες.
  1. Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης εξαπέλυσε μύδρους κατά της κυβερνητικής πολιτικής στον τομέα της οικονομίας.

2.    Οι ανταγωνιστές του χάλκευσαν συκοφαντίες εναντίον του, προκειμένου να τον εμποδίσουν να αναλάβει τα ηνία της επιχείρησης.

  1. Η κατάργηση του σταυρού στα ψηφοδέλτια κόβει τον ομφάλιο λώρο που συνδέει το βουλευτή με τους ψηφοφόρους του.
  2. Παρά τα μεγάλα λόγια ότι θα αντιδράσει στις αποφάσεις τους, τελικά περιορίστηκε σε ρόλο κομπάρσου.
  3. Ο μικρότερος γιος πήρε τη μερίδα του λέοντος από την πατρική περιουσία.
  4. Αυτό το φόρεμα το έχω από καταβολής κόσμου.
  5. Εάν οι υπεύθυνοι παραπέμψουν το θέμα στις ελληνικές καλένδες, τότε τους αξίζει να τιμωρηθούν παραδειγματικά από τον ελληνικό λαό.

8. Να συνδυάσετε τις συνώνυμες λέξεις που σας δίνονται με μια κατάλληλη λέξη ή φράση. Στη συνέχεια να εντάξετε μερικά από τα λεκτικά σύνολα που δημιουργήσατε σε ένα ευρύτερο γλωσσικό πλαίσιο.

1.

π.χ. διαπράττω αδίκημα             Ο κατηγορούμενος διέπραξε το αδίκημα της

εσχάτης προδοσίας.

διεξάγω                 …………………………………………………………………………………………

δημιουργώ              …………………………………………………………………………………………

επιτελώ                 ………………………………………………………………………………………..

εκτελώ                  …………………………………………………………………………………………

διενεργώ                …………………………………………………………………………………………

προσφέρω              …………………………………………………………………………………………

παρέχω                  …………………………………………………………………………………………

χορηγώ                  …………………………………………………………………………………………

δωρίζω                  …………………………………………………………………………………………

δίνω                      ………………………………………………………………………………………..

χαρίζω                   …………………………………………………………………………………………

κερνώ                    …………………………………………………………………………………………

προμηθεύω             …………………………………………………………………………………………

αναγκαίος              …………………………………………………………………………………………

αναπόφευκτος        …………………………………………………………………………………………

υποχρεωτικός         …………………………………………………………………………………………

επιτακτικός           …………………………………………………………………………………………

αναπόδραστος         …………………………………………………………………………………………

αμετάβλητος           …………………………………………………………………………………………

αδιάσειστος            …………………………………………………………………………………………

ακλόνητος              …………………………………………………………………………………………

πάγιος                             …………………………………………………………………………………………

αναλλοίωτος           ………………………………………………………………………………………..

ανεπηρέαστος         …………………………………………………………………………………………

μόνιμος                  ………………………………………………………………………………………..

προφυλάσσω           …………………………………………………………………………………………

προστατεύω           …………………………………………………………………………………………

υπερασπίζω            …………………………………………………………………………………………

διασώζω                …………………………………………………………………………………………

φανερός                 …………………………………………………………………………………………

ευδιάκριτος            …………………………………………………………………………………………

εμφανής                 …………………………………………………………………………………………

πρόδηλος                …………………………………………………………………………………………

πασιφανής              ………………………………………………………………………………………..

εναργής                 ……………………………………………………………………………………….

ενισχύω                 …………………………………………………………………………………………

προασπίζω             …………………………………………………………………………………………

υπεραμύνομαι         …………………………………………………………………………………………

προστατεύω           …………………………………………………………………………………………

συνηγορώ               …………………………………………………………………………………………

ευνοώ                    …………………………………………………………………………………………

υπομένω                …………………………………………………………………………………………

υποφέρω                …………………………………………………………………………………………

ανέχομαι                …………………………………………………………………………………………

αντέχω                  ………………………………………………………………………………………..

συνεχής                 …………………………………………………………………………………………

αδιάκοπος              …………………………………………………………………………………………

ακατάπαυστος        ………………………………………………………………………………………..

συναπτός               …………………………………………………………………………………………

αέναος                   …………………………………………………………………………………………

ατέρμονας              …………………………………………………………………………………………

διαβαίνω                ………………………………………………………………………………………..

διέρχομαι               …………………………………………………………………………………………

μεταβαίνω              …………………………………………………………………………………………

μετακινούμαι          …………………………………………………………………………………………

μετατοπίζω            …………………………………………………………………………………………

διασχίζω                ………………………………………………………………………………………..

διαπλέω                 ………………………………………………………………………………………..

διανύω                   …………………………………………………………………………………………

9. Για κάθε λέξη που υπογραμμίζεται σας δίνονται τρεις, από τις οποίες μία είναι συνώνυμή της. Να βρείτε αυτές τις συνώνυμες λέξεις. Στη συνέχεια με τη βοήθεια αυτού του λεξιλογίου (υπογραμμισμένες λέξεις και συνώνυμές τους) να γράψετε ένα σύντομο κείμενο για την εξειδίκευσή στην εργασία.

1. προσοδοφόρος

2. ευδοκιμώ

3. επίμοχθος

4. επιλέγω

5. επίτευξη

6. αναπόφευκτος

7. καταμερισμός

8. μονομερής

9.    μονήρης

 α. προσεκτικός

α. καλλιεργώ

α. επίπονος

α. επικρίνω

α. επιτυχία

α. αναποτελεσμα-τικός

α. διαίρεση

α. μονόπλευρος

α. μοναδικός

 β. επικερδής

β. δείχνομαι ευνοϊκός

β. επίμονος

β. διακρίνω

β. εκτέλεση

β. αναπόδραστος

β. καταχώρηση

β. μονολιθικός

β. μοναχικός

 γ. προσοντούχος

γ. προκόβω

γ. ακούραστος

γ. διαλέγω

γ. πραγματοποίηση

γ. αναποφάσιστος

γ. κατακερματισμός

γ. μονοκόμματος

γ. μόνιμος

10. Υπάρχουν στη γλώσσα μας αρκετές συγγενικές λέξεις ή φράσεις που συγχέονται ως προς τη σημασία. Σας δίνονται σχολιασμένες μερικές από αυτές. Να εντάξετε την καθεμιά σε μία περίοδο λόγου.

1.    πλεονέκτημα: (για πράγματα)

προτέρημα: (για πρόσωπα)

2.    συμβαίνοντα: όσα γίνονται τυχαία

τεκταινόμενα: όσα γίνονται με μεθόδευση

3.       διαβόητος/περιβόητος: (μόνο για πρόσωπα) αυτός που έχει κακή

φήμη

διάσημος: (μόνο για πρόσωπα) αυτός που έχει καλή

φήμη

περίφημος: (για πρόσωπα και για πράγματα) όταν

χρησιμοποιείται για πρόσωπα μερικές φορές ειρωνική χροιά

4.    ευπαρουσιάστος: εμφανίσιμος

ευπρόσωπος: αξιοπρεπής, ευπρεπής, αυτός που κάνει

καλή εντύπωση

5.    αναγνωρίζω: (θετική σημασία)

καταλογίζω: (αρνητική σημασία)

6.    εξαιτίας: (αρνητική σημασία)

χάρη σε: (θετική σημασία)

7.    προξενώ: (αρνητική σημασία)

προκαλώ: (θετική ή αρνητική ή ουδέτερη σημασία) π.χ.

θαυμασμό, προβλήματα, οργή, αίσθηση, εντύπωση κτλ

8.    αιτιολογώ: τεκμηριώνων, εξηγώ

δικαιολογώ: δίνω δίκιο σε κάποιον

9.    επισύρω: (αρνητική σημασία)

προσελκύω: (θετική σημασία)

11. Να βρείτε τα αντώνυμα των παρακάτω επιρρημάτων:

Άμεσα          –

Αμέσως        –

Τελείως       –

Φέτος           –

Κοντά           –

Διακριτικά   –

Αδρομερώς   –

Ακροθιγώς   –

Ακριβώς       –

12. Για κάθε λέξη που υπογραμμίζεται σας δίνονται τρεις, απο τις οποίες μία είναι αντώνυμη της. Να βρείτε αυτά τα αντώνυμα. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια των αντωνύμων που βρήκατε, να γράψετε ένα σύντομο κείμενο που να αναφέρεται στις αρνητικές επιδράσεις της τηλεόρασης

1. χειραφέτηση α. χειραγώγηση       β. αναβάθμιση                  γ. υποβάθμιση

2. εμβρίθεια α. υπανάπτυξη        β. αναποτελεσματικότητα  γ. ρηχότητα

3. διαλέυκανση α. διάλυση              β. συσκότιση                     γ. διαπόμπευση

4. συγχρωτισμός α. κοινωνικότητα    β. συσκότιση                     γ. απομόνωση

5. φιλοπονία α. ατιμία                β. οκνηρία                        γ. αυταπάρνηση

6. ενεργητικότητα α. αλληλενέργεια     β. αστάθεια                      γ. παθητικότητα

7. τεκμηριωνένος α. αμφίβολος           β. αναπόδεικτος               γ. ανακριβής

8. εγρήγορση α. βραδύτητα          β. στασιμότητα                 γ. αποχάυνωση

9. διαφώτιση α. προσεταιρισμός   β. προπαγάνδα                 γ. ενημέρωση

10. ενημέρωση α. παραπλάνηση      β. προπαγάνδα                 γ. πληροφόρηση

13. Να σχηματίσεις πέντε φράσεις, η καθεμία απο τις οποίες να περιέχει ένα ζεύγος αντωνύμων, όπως είναι π.χ. η φράση:

Όποιος γυρεύει τα πολλά χάνει και τα λίγα

1_________________________________________________________________________________________________________________

2_________________________________________________________________________________________________________________

3_________________________________________________________________________________________________________________

4_________________________________________________________________________________________________________________

5_________________________________________________________________________________________________________________

14. Να αντικαταστήσετε με αντώνυμα τις υπογραμμισμένες λέξεις:

1. Όλοι οι άνθρωποι επιδοκιμάζουν τέτοιες πράξεις       _______________

2. Η μπάντα του στρατού παιάνιζε κατά την έπαρση

της σημαίας                                                                 _______________

3. είχε ενστερνιστεί τις επαναστατικές ιδέες της επο-

χής του.                                                                      _______________

4. Η στάση της ασυνομίας διευκόλυνε το έργο του           _______________

5. Αποδείχτηκε πως ήταν ευάλωτος σε πιέσεις              _______________

6.    Εξαιτίας τς κακοκαιρίας ενεργοποιήθηκε όλος ο

κρατικός μηχανισμός                                                    _______________

7.    Ύστερα απο αυτά τα γεγονότα υποβαθμίστηκε πάρα

πολύ ο ρόλος του στην κυβέρνηση                                  _______________

8. Τα σχέδια σου για το μέλλον είναι ουτοπικά               _______________

9. Ήταν σαφής η προσπάθεια του να εξομειώσει τους

έκτακτους με τους μόνιμους υπαλλήλους                        _______________

10. Τον τελευταίο καιρό έχουν βελτιωθεί αισθητά οι

σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες                                   _______________

15. Οι λέξεις που υπάρχουν μέσα στις παρενθέσεις συγχέονται συχνά ως προς τη σημασία τους. Να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη και να χρησιμοποιήσετε την άλλη σε μία φράση έτσι ώστε να διευκρινιστεί η σημασία της.

1.     Έχει πολύ ισχυρή……………………………….(βουλή, βούληση) και θα καταφέρει να νικήσει τον αντίπαλο του.

_________________________________________________________

2.    Κάθισε στο……………………………..(εδώλιο, ειδώλιο) του κατηγορουμένου συντετριμένος.

_________________________________________________________

3.    Η………………………………(έκκληση, έκλυση) ραδιενέργειας εξαιτίας του πυρηνικού ατυχήματος προκάλεσε μεγάλη οικολογική καταστροφή.

_________________________________________________________

4.    Ο υπουργός δεσμευτήκε ότι δεν θα υπάρξει……………………………(επιβολή, επιβουλή) νέων φόρων.

_________________________________________________________

5.    Τα κυβερνητικά μέρα αποβλέπουν στην πρόοδο και την…………………………..(ευμάρεια, ευημερία) του τόπου

_________________________________________________________

6.    Ο χώρος δεν προορίζεται για την…………………………………..(ρήξη, ρίψη) σκουπιδιών και μπαζών

_________________________________________________________

7.    Στην κουζίνα στοιβάζονταν………………………………..(σωρός, σορός) τα άπλυτα πιάτα.

_________________________________________________________

8.    Η συμμετοχή στο αντιπολεμικό συλλαλητήτριο υπήρξε…………………………….(παλαιική, παλλαϊκή)

_________________________________________________________

9.    Η οικονομική κρίση που……………………………..(υποφώσκω, υποβόσκω) στην παγκόσμια αγορά έκανε πολλούς επιχειρηματίες διστακτικούς στην επέκταση του κύκλου των εργασιών τους.

_________________________________________________________

10. Απο τις παλιές φωτογραφίες……………………………….(αναδίδομαι, αναδύομαι) το άρωμα μιας άλλης εποχής.

_________________________________________________________

11.  Ο Χ. απο τα νεανικά του χρόνια………………………………(ενσκήπτω, εγκύπτω) στη μελέτη των έργων του Πλάτωνα.

16. Να σχηματίσετε μικρές φράσεις με τα ακόλουθα παρώνυμα, έτσι ώστε να φανεί η διαφορετική σημασία κάθε λέξης:

1. αιρετός          –        αιρετικός__________________________________

2. αισθητικός     –        αισθαντικός________________________________

3. ανία              –        άνοια____________________________________

4. απορία          –        απόρροια__________________________________

5. τεχνητός       –        τεχνικός__________________________________

6. έκλειψη         –        έκθλιψη___________________________________

7. εξαιρώ          –        εξαίρω___________________________________

8. επήρεια         –        επιρροή___________________________________

9. λατόμος         –        υλοτόμος__________________________________

10. πρότυπο       –        πρωτότυπο________________________________

17. Να εντάξετε τα παρακάτω σημασιολογκά ζεύγη σε φράσεις, έτσι ώστε να φανεί η διαφορετική σημασία κάθε λέξης.

1. κόχη              –        κόγχη____________________________________

2. νύφη             –        νύμφη/ες__________________________________

3. πραμάτεια     –        πραγματεία________________________________

4. στοιχειό        –        στοιχείο__________________________________

5. αχνός            –        ατμός____________________________________

6. σώνω            –        σώζω____________________________________

7. αυθεντία       –        αφεντιά___________________________________

18. Να ετυμολογήσετε τις ομόηχες λέξεις που υπάρχουν στις παρακάτω φράσεις.

1.     Η εξάρτηση του ανθρώπου απο το περιβάλλον είναι άμεση και στενή.

2.    Οι στρατιώτες παρήλασαν με πλήρη πολεμική εξάρτυση.

3.    Ψάξε στο λεξικό να βρείς το λήμμα «έπαρση».

4.    Τα αστικά και βιομηχανικά λύματα αποτελούν τη βασική αιτία ρύπανσης του περιβάλλοντος.

5.    Θα κάνω ένα μικρό διάλειμμα στη δουλειά μου.

6.    Κατάπιε κατά λάθος ένα υγρό διάλυμα από διάφορες χημικές ουσίες.

7.    Ο πρωθυπουργός έκανε έκκληση στο λαό για ομοψυχία.

8.    Πολλοί υποστηρίζουν ότι είναι χαρακτηριστικό της εποχής μας η έκλυση των ηθών.

19. Να εντοπίσετε τη σημασιολογική διαφορά των λέξεων κάθε ζεύγους και να σχηματίσετε προτάσεις με μερικές απο αυτές.

1. κοινοτοπία – καινοτομία_________________________________________

___________________________________________________________

2. υπονοώ     – επινοώ­­­­­­­­­­­­­­­­­____________________________________________

___________________________________________________________

3. κύρωση     – κίρρωση___________________________________________

___________________________________________________________

4. απολογία  – απολογισμός________________________________________

___________________________________________________________

5. επενέργεια – παρένεργεια_______________________________________

___________________________________________________________

6. εξάρθρωση –  διάρθρωση________________________________________

___________________________________________________________

7. απερίσπαστος – απερίσκεπτος____________________________________

___________________________________________________________

8. ανταγωνισμός – συναγωνισμός____________________________________

___________________________________________________________

9. αντίθεση – αντίφαση____________________________________

___________________________________________________________

10. πληροφορία – πληροφορική____________________________________

___________________________________________________________

11. ιεραρχία – ιεράρχηση____________________________________

___________________________________________________________

12. κληροδοτώ – κληρονομώ____________________________________

___________________________________________________________

13. απόκλιση – επίκληση____________________________________

___________________________________________________________

14. επιτείνεται – παρατείνεται____________________________________

___________________________________________________________

15. ροπή – ριπή____________________________________

___________________________________________________________

  1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις προτάσεις που ακολουθούν με ένα από τα ομόρριζα που γράφονται με έντονα στοιχεία. Πρέπει να προσέξετε, γιατί οι λέξεις αυτές μοιάζουν στη μορφή, αλλά διαφέρουν ως προς τη σημασία.

  1. ανάγκη – αναγκαιότητα.

Ø  Η περιοριστική οικονομική πολιτική είναι μια ……………………………….. που προκύπτει από τις διεθνείς εξελίξεις.

Ø  Λόγω οικονομικών προβλημάτων προβάλλει η …………………………………….. να ληφθούν σοβαρά μέτρα.

Ø  Μετά τις κοινωνικές μεταβολές οι αντίστοιχες αλλαγές στο κοινωνικό σύστημα προκύπτουν ως φυσική ………………………………….

  1. επέμβαση – παρέμβαση – παρέκβαση

Ø  Οι συχνές …………………………………….. των γονέων προκαλούν μεγάλα προβλήματα στα νέα, κυρώς , ζευγάρια.

Ø  Η παρεξήγηση λύθηκε με την ………………………… των πιο ψύχραιμων της παρέας.

Ø  Με τις συνεχείς ……………………………… του ξεχάστηκε το κύριο θέμα της ομιλίας του.

Ø  Οι φιλολογικές ……………………………… στο κείμενο ήταν απαραίτητες

  1. διαλέγω – εκλέγω – επιλέγω

Ø  Τον ……………………………………….. να μας εκπροσωπήσει στο διεθνές συνέδριο.

Ø  Τον ………………………………. πρόεδρο της Ένωσης Φιλολόγων.

Ø  Η επιτροπή θα ………………………………….. τους πιο κατάλληλους γι΄αυτή τη θέση.

Ø  …………………………………………… ό,τι σ΄αρέσει και πάρ΄το.

  1. κληροδοτώ – κληρονομώ

Ø  Μαζί με τα ακίνητα ………………………………. και τη θέση του προέδρου της εταιρίας.

Ø  Ο Σολωμός ……………………………. το έργο του στις μελλοντικές γενιές.

Ø  Έχουμε ……………………………….. τον πολιτισμό των αρχαίων Ελλήνων.

  1. παρακινώ – υποκινώ

Ø  Όσο καιρό δούλευε στην εταιρεία ………………………………… τους συναδέλφους του σε απεργίες.

Ø  Οι φίλοι του τον ……………………………… να μάθει να οδηγεί.

Ø  Όσοι …………………………………… τις ταραχές θα συλληφθούν.

  1. κατ΄αρχάς – καταρχήν

Ø  ……………………………………. δέχομαι την πρόταση σου. Ελπίζω να συμφωνήσουμε και στις λεπτομέρειες.

Ø  Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε …………………………………. Μένει τώρα να ψηφιστεί  και κατ΄άρθρο.

Ø  ………………………………. πρέπει να σας συστηθώ.

  1. Σας δίνονται ζεύγη από ομόρριζα ονόματα με τη σημασία τους. Πολλοί τα χρησιμοποιούν αδιακρίτως, ενώ όπως θα δείτε, διαφέρουν ως προς τη σημασία. Να σχηματίσετε με το καθένα από αυτά μία περίοδο λόγου.

  1. αίσθημα: ό,τι αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις

συναίσθημα: ψυχική κατάσταση που προκαλείται από διάφορα γεγονότα ή σκέψεις.

…………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………

  1. γένεση: η δημιουργία, η αρχή, ο σχηματισμός

γέννηση: α. η πράξη και το αποτέλεσμα του γεννώ

β. η εμφάνιση ενός νέου πράγματος, μιας νέας τάσης.

…………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………

  1. εκμάθηση: η τέλεια μάθηση, η τέλεια γνώση

μάθηση: η απόκτηση γνώσεων

…………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………

  1. εξήγηση: ερμηνεία, ανάλυση

επεξήγηση: πρόσθετη εξήγηση, εξήγηση με περισσότερες λεπτομέρειες, διασαφήνιση.

…………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………

  1. εμπειρία: βίωμα

πείρα: συσσωρευμένες εμπειρίες

…………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………

  1. ευθύνη: η υποχρέωση κάποιου να δώσει λόγο για τις ενέργειες του ή να ανταποκριθεί σε ό,τι έχει αναλάβει.

υπευθυνότητα: η συναίσθηση της ευθύνης

…………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………

  1. μεταγραφή: (αθλητή / κειμένου / περιουσιακών στοιχείων)

μετεγγραφή: (μαθητή / σπουδαστή)

…………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………

  1. τεχνική: η αξιοποίηση και η εφαρμογή των επιστημονικών γνώσεων

τεχνολογία: η μελέτη των τεχνικών και επιστημονικών μεθόδων

…………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………

  1. ψυχικός: αναφέρεται στην ψυχή

φυχολογικός: αναφέρεται στην επιστήμη της ψυχολογίας

…………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………

  1. Συμπλήρωσε την έννοια που ορίζεται και το γένος της από τις λέξεις που σου δίνονται (περισσεύουν τρεις): ο προσεταιρισμός, προσήλωση, προσηλυτισμός, το σύστημα, εθνικισμός, η ιδεολογία, η πίστη, σοσιαλισμός, μεγαλοϊδεατισμός, κίνηση, καπιταλισμός, παγανισμός, δημοτικισμός.

Ø  ………………………………….. είναι …………………………….. κοινωνικής οργάνωσης, στο οποίο τα μέσα παραγωγής κατέχονται και ελέγχονται από κοινωνικές ομάδες ή από το κράτος και όχι από ιδιώτες.

Ø  ……………………. είναι ………………………… σε είδωλα και η λατρεία τους.

Ø  ……………………………… είναι η φανατική ……………………………. στα εθνικά ιδεώδη

Ø  …………………………… είναι η πνευματική …………………………….. για την καθέρωση της δημοτικής γλώσσας.

Ø  ……………………………. κάποιου ως ομοϊδεάτη ή οπαδού με προπαγανδιστικό

τρόπο ονομάζεται …………………………..

  1. Γράψε λόγιες λέξεις ταυτόσημες με τις παρακάτω λέξεις της δημοτικής:

– χάσιμο                      – ξεπουλώ

– αξιολύπητος              – αχόρταγος

– σπάσιμο                    – ερχομός

  1. Να επιλέξετε τις κατάλληλες λέξεις από το παρακάτω λεξιλόγιο και να συμπληρώσετε τα κενά:

Φραγμοί, σοβαρές κυρώσεις, κυκλοφορεί, κύριο άρθρο, τηλεοπτικά, επικαιρότητας, χρηματιστηρίου, καθεστώς, ελευθεροτυπίας, λογοκρισία, κυβερνητικές εντολές, σχόλια, ασφυκτικό κλοιό, εμπόλεμη κατάσταση, υπάγεται, ειδήσεις, επισκοπήσεις, έλεγχο, σχολιασμό, ειδικούς, καλλιτεχνική, κριτικής, ελεύθερης γνώμης, δικτατορικά, φρόνημα.

Ο Τύπος, δεν ………………………………… πάντοτε υπό ……………………….. ελευθερίας. Κατά καιρούς και κατά χώρες επιβάλλονται ………………………………. μεγαλύτεροι ή μικρότεροι ………………………. της …………………………….. και η ……………………….. είτε σε ειρήνη είτε σε πόλεμο δημιουργεί έναν ……………………   …………………………. στην έκφραση της ………………………   ………………………  .

Έτσι συχνά ο Τύπος, ιδίως στα ………………………. καθεστώτα, ούτε το ………………. του λαού εκφράζει ούτε όλες τις ειδήσεις παρουσιάζει ούτε τις εκθέτει, όπως πραγματικά έχουν. Και αν καμιά φορά ξεφύγει από τις ………………………………  ………………………………….., υποβάλλεται σε ……………..   ………………………… . Οταν μια χώρα βρίσκεται σε ……………………………………………… , ο Τύπος ……………….. σε κρατικό ………………………. όχι μόνο ως προς το ……………………………. των ειδήσεων, αλλά και στο τι θα αναγραφεί και πως θα παρουσιαστεί. Έτσι σήμερα οι εφημερίδες περιλαμβάνουν ……………………….. για την εσωτερική και εξωτερική πολιτική, ……………………….. πάνω στα γεγονότα της ……………………….., την κίνηση του ……………………………….. , οικονομικές σελίδες (στις σοβαρότερες εφημερίδες δημοσιεύονται ……………………………… για τα οικονομικά προβλήματα από ……………………….. επιστήμονες) και άλλες που αναφερονται στην ………………….. ζωή, τόσο με τη μορφή ειδήσεων, όσο και με την άσκηση …………………….. στα έργα που παίζονται στο θέατρο, στον κινηματογράφο και σε μικρότερη έκταση στα ……………………………………. προγράμματα.

  1. Συμπληρώσε το κατάλληλο ρήμα:

Ø  Μετά από μακρές διαπραγματεύσεις ………………………………….. συμφωνία. (συνήλθε, προσήλθε, επήλθε)

Ø  Δε θέλω να ……………………………………….. σε ένα ζήτημα αυστηρά προσωπικό. (προσέλθω, επέλθω, υπεισέλθω)

Ø  Τα τελευταία χρόνια η οικονομία …………………………………. κρίση. ( παρέρχεται, διέρχεται, υπεισέρχεται)

Ø  Μέχρι το Πάσχα θα έχουμε …………………………. όλη τη διδακτέα ύλη. (διέλθει, διεξέλθει, παρέλθει)

Ø  Οι εποχές έρχονται και ……………………………. . (προσέρχονται, διέρχονται, παρέρχονται)

Ø  Στην εξέταση …………………………. μόνο οι μισοί από τους υποψήφιους. (συνήλθαν, παρήλθαν, προσήλθαν)

  1. Να αντιστοιχίσετε τις δύο στήλες:

Α                                                       Β

Διασυρμός                                 πικρή ειρωνία

Λογοπαίγνιο                              επιδεικτικό, σαρκαστικό γέλιο

Χαριεντισμός                                       δημόσιος εμπαιγμός, δυσφήμηση

Δηκτικότητα                    χαριτωμένο πείραγμα, αστεϊσμός,

ευφυολογία, ευφυολόγημα

σκώμμα                                     απάτη, περιγέλασμα, χλεύη

καγχασμός                                 δηκτικό πείραγμα, κοροϊδία

εμπαιγμός                                  παιχνίδι με λέξεις που στηρίζεται

στην πολλαπλή σημασία της ίδιας

λέξης ή παιχνίδι με ομόηχες λέξεις

που έχουν διαφορετική σημασία,

κοινώς καλαμπούρι.

  1. Βάλε τα επίθετα στον κατάλληλο τύπο:

Ø  Το διαμέρισμά μας αερίζεται καλά, γιατί είναι ………………………… . (διαμπερής)

Ø  Οι χειροτέχνες μπορούν με ……………………….. υλικά να δημιουργούν αριστουργήματα. (ευτελής)

Ø  Αγόρασε και φόδρα, γιατί το ύφασμα είναι …………………….. . (διαφανής)

Ø  Διάβασα τα πορίσματα του …………………………….. συνεδρίου. (διεθνής)

Ø  Σου παραδίνω το γιο σου σώο και ………………………… . (αβλαβής)

Ø  Οι ………………………….. μαθητές γίνονται ………………………… . (αυθάδης, αντιπαθής)

Ø  Το εισόδημα του αρκούσε για την κάλυψη μόνο των ………………………….. αναγκών του. (στοιχειώδης)

Ø  Το πλήθος χειροκρότησε την ……………………………….. προσπάθεια. (επιτυχής)

Ø  Οι μαθητές συμπαθούν τους …………………. καθηγητές. (επιεικής)

  1. Γράψε το ουσιαστικό στην πτώση που επιβάλλει η συμφωνία του με το επίθετο. Να προσέξεις και τον τονισμό του.

στενού              (συγγενής)              …………………………………………………..

ομηρικούς          (ήρωας)                 …………………………………………………..

ισχυρούς            (άνεμος) …………………………………………………..

μόνιμου             (κάτοικος) …………………………………………………..

σεβάσμιου          (καλόγερος) …………………………………………………..

απότομους         (ανήφορος) …………………………………………………..

ξένων               (γλώσσα) …………………………………………………..

ιλιγγιώδη           (ταχύτητα) …………………………………………………..

ορθών               (γνώμη) …………………………………………………..

δίκαιων             (κρίση) …………………………………………………..

εκτελεστικού     (όργανο) …………………………………………………..

ενεργά              (μέλος) …………………………………………………..

γρήγορα             (βήμα) …………………………………………………..

αμερόληπτους    (κριτής) …………………………………………………..

μυστικούς (σύμβουλος) …………………………………………………..

ανεξάρτητων     (εφημερίδα) …………………………………………………..

πυκνού              (δάσος) …………………………………………………..

αιώνιε               (αντίπαλος) …………………………………………………..

διεθνή               (γεγονός) …………………………………………………..

καυστικών         (σχόλιο) …………………………………………………..

  1. Αντιστοίχισε τα συνώνυμα:

Συντελώ                     πεθαίνω

Εκτελώ                       φτηναίνω

Αποτελώ                    ολοκληρώνω

Ευτελίζω                    συμβάλλω

Τελευτώ                     απαρτίζω

Τελειώνω                             πραγματοποιώ

  1. Αντιστοίχισε:

Αλαζόνας                             επόπτης

Απρόσμενος                          περίοπτος

Έξοχος                                υπερόπτης

Επιστάτης                            απρόοπτος

Άφαντος                               διορατικός

Οξυδερκής                            ενορατικός

Αδιάκριτος                           αόρατος

Διαισθητικός                        συνοπτικός

Συγκεφαλαιωτικός                αδιόρατος

  1. Σημειώστε τον τύπο που είναι γραμμένος ορθά:

Α. επηρεάζω

Β. επηρρεάζω

Γ. επιρεάζω

Α. προκατειλημένος

Β. προκατειλειμμένος

Γ. προκατειλημμένος

Α. απορίμματα

Β. απορρίματα

Γ. απορρίμματα

Α. ελλειπής

Β. ελιπής

Γ. ελλιπής

Α. κυρήσσω

Β. κηρύσσω

Γ. κηρύσω

Α. επικίνδυνος

Β. επυκίνδυνος

Γ. επικύνδινος

Α. έμμεσα

Β. έμεσσα

Γ. έμεσα

 Α. ανεξιθρησκία

Β. ανεξιθρησκεία

Γ. ανεξήθρησκεία

Α. συμπαιρένω

Β. συμπεραίνω

Γ. συμπερένω

Α. επιτυχημένος

Β. επιτυχυμένος

Γ. επιτηχυμένος

Α. εξεικοίωση

Β. εξοικίωση

Γ. εξοικείωση

Α. συνείδιση

Β. συνίδηση

Γ. συνείδηση

Α. εποικοδομητικός

Β. επικοδομητικός

Γ. εποικοδομιτικός

Α. υγιεινός

Β. υγειηνός

Γ. υγιηνός
  1. Σωστό ή λάθος;

Παιρνώ                      άμιλλα

Συνδιάζω                    έλλειμα

Αντεπεξέρχομαι          ένδοια

Φτώχεια                     αυτοπροσώπως

Μύνημα                       πλυθηντικός

Νοιώθω                      διαφήμιση

Συννενόηση                 δυσφήμηση

Σύγκλιση                    μεμψιμοιρώ

Σύγκληση                    σύγχιση

Τύρρανος                    αλλεπάλληλος

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/940

Μαρ 28 2011

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ-ΕΚΘΕΣΗΣ Γ’ ΛΥΚΕΙΟΥ

Α.Κείμενο

Η ΑΛΛΟΤΡΙΩΜΕΝΗ ΣΤΑΣΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ

Ο τρόπος της κατανάλωσής μας έχει υποχρεωτικά σαν αποτέλεσμα το γεγονός ότι ποτέ δεν είμαστε ικανοποιημένοι, αφού δεν είναι το δικό μας πραγματικό, συγκεκριμένο πρόσωπο που καταναλώνει ένα πραγματικό, συγκεκριμένο πράγμα. Έτσι αναπτύσσουμε μια ολοένα μεγαλύτερη ανάγκη για περισσότερα πράγματα, για περισσότερη κατανάλωση. Είναι αλήθεια ότι εφόσον το βιοτικό επίπεδο του πληθυσμού βρίσκεται κάτω από ένα ανεκτό επίπεδο συντήρησης, θα υπάρχει μια φυσική ανάγκη για περισσότερη κατανάλωση. Είναι επίσης αλήθεια ότι υπάρχει μια βάσιμη ανάγκη για περισσότερη κατανάλωση, όσο ο άνθρωπος αναπτύσσεται πολιτιστικά και έχει πιο εκλεπτυσμένες ανάγκες για καλύτερη τροφή, για αντικείμενα καλλιτεχνικής απόλαυσης, βιβλία κ.τ.λ. Η επιθυμία μας όμως για κατανάλωση έχει χάσει κάθε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες του ανθρώπου. Αρχικά η ιδέα της κατανάλωσης περισσότερων και καλύτερων πραγμάτων είχε τη σημασία πως ένας άνθρωπος θα περνούσε καλύτερη, πιο ικανοποιημένη ζωή. Η κατανάλωση ήταν μέσο για ένα σκοπό, το σκοπό της ευτυχίας. Τώρα έχει γίνει αυτοσκοπός. Η σταθερή αύξηση των αναγκών του μας ωθεί σε μια συνεχώς μεγαλύτερη προσπάθεια, μας κάνει να εξαρτιόμαστε από αυτές τις ανάγκες και από τους ανθρώπους και τα ιδρύματα με τη βοήθεια των οποίων τις ικανοποιούμε. «Κάθε πρόσωπο προσπαθεί να δημιουργήσει μια νέα ανάγκη στο άλλο πρόσωπο, για να το σπρώξει σε μια νέα εξάρτηση σε μια νέα μορφή απόλαυσης, και έτσι στην οικονομική του καταστροφή… Μ΄ένα πλήθος εμπορευμάτων δημιουργείται το βασίλειο των ξένων πραγμάτων που υποδουλώνουν τον άνθρωπο» (Κ. Μαρξ). [ … ]

Η αλλοτριωμένη στάση προς την κατανάλωση δεν υπάρχει μόνο στην απόκτηση και κατανάλωση από μέρους μας εμπορευμάτων, αλλά καθορίζει πολύ πέρα από αυτό την απασχόληση του χρόνου ανάπαυσής μας. Τι θα πρέπει να αναμένουμε; Αν ένας άνθρωπος εργάζεται χωρίς να σχετίζεται αληθινά με αυτό που κάνει, αν αγοράζει και καταναλώνει εμπορεύματα με αφηρημένο και αλλοτριωμένο τρόπο, πώς είναι δυνατό να χρησιμοποιήσει το χρόνο ανάπαυσής του κατά τρόπο ενεργητικό κα αξιόλογο; Εξακολουθεί να παραμένει πάντα ο παθητικός αλλοτριωμένος καταναλωτής. «Καταναλώνει» παιχνίδια, ταινίες κινηματογράφου, εφημερίδες και περιοδικά, βιβλία, διαλέξεις, φυσικές θέες, κοινωνικές συγκεντρώσεις, κατά τον ίδιο αλλοτριωμένο και αφηρημένο τρόπο που καταναλώνει τα εμπορεύματα που έχει αγοράσει. Δε συμμετέχει ενεργητικά και επιθυμεί να «προσλάβει» όλα όσα μπορεί να δεχτεί και να έχει όσο το δυνατό περισσότερη ευχαρίστηση, κουλτούρα κτλ. Στην πραγματικότητα, δεν είναι ελεύθερος να απολαύσει την ανάπαυση «του». Η κατανάλωση του χρόνου ανάπαυσής του καθορίζεται από τη βιομηχανία, όπως καθορίζονται και τα εμπορεύματα που αγοράζει. Το γούστο του είναι προκαθορισμένο, επιθυμεί να δει και να ακούσει αυτό που υποτίθεται πως πρέπει να δει και να ακούσει. Η ψυχαγωγία είναι μια βιομηχανία όπως και οι άλλες, ο καταναλωτής ωθείται στο να αγοράσει διασκέδαση, όπως ωθείται στο να αγοράσει ρούχα και παπούτσια. Η αξία της διασκέδασης καθορίζεται από την επιτυχία της στην αγορά, και όχι από κάτι που θα ήταν δυνατό να μετρηθεί με ανθρώπινους όρους.

Σε κάθε παραγωγική και αυθόρμητη δραστηριότητα συμβαίνει κάτι μέσα μου ενώ διαβάζω , απολαμβάνω την εξοχή, μιλώ σε φίλους κτλ. Μετά την εμπειρία, δεν είμαι όπως ήμουν πριν. Στην αλλοτριωμένη μορφή της ευχαρίστησης, τίποτα δε συμβαίνει μέσα μου. Έχω καταναλώσει τούτο ή εκείνο. Τίποτα δεν άλλαξε μέσα μου και το μόνο που έχει μείνει είναι η ανάμνηση αυτού που έκανα. Ένα από τα πιο εκπληκτικά παραδείγματα του είδους αυτού ευχαρίστησης κατανάλωσης είναι η λήψη φωτογραφιών, που έχει αναδειχτεί σε μια από τις πιο σημαντικές δραστηριότητες κατά την ανάπαυση. Το σύνθημα της Κόντακ «πιέστε το κουμπί, τα υπόλοιπα είναι δική μας δουλειά», που έχει συμβάλει τόσο πολύ από το 1889 στην εκλαΐκευση της φωτογραφίας σε όλον τον κόσμο, είναι συμβολικό. Είναι ένα από τα παλαιότερα προτρεπτικά στο αίσθημα παντοδυναμίας που αποκτάμε με το πάτημα των κουμπιών. Δεν κάνεις τίποτα, δε χρειάζεται να ξέρεις τίποτα, τα πάντα γίνονται μόνα τους. Το μόνο που έχει να κάνεις είναι να πατήσεις το κουμπί.

Εριχ Φρομ, Η Υγιής Κοινωνία, μτφρ. Δημ. Θεοδωρακάτου,

Εκδ. Μπουκουμάνη, Αθήνα 1973, σς. 171-173

Β. Παρατηρήσεις

Α. Να παρουσιάσετε το περιεχόμενο του αποσπάσματος με κείμενο 80-100 λέξεων

(25 μονάδες)

Β1. Ποια είναι η νοηματική σχέση που συνδέει τις περιόδους 1 και 2; Με ποια λέξη δηλώνεται;

  1. «Ο τρόπος της κατανάλωσής μας έχει υποχρεωτικά σαν αποτέλεσμα το γεγονός ότι ποτέ δεν είμαστε ικανοποιημένοι, αφού δεν είναι το δικό μας πραγματικό, συγκεκριμένο πρόσωπο που καταναλώνει ένα πραγματικό, συγκεκριμένο πράγμα»
  2. «Έτσι αναπτύσσουμε μια ολοένα μεγαλύτερη ανάγκη για περισσότερα πράγματα, για περισσότερη κατανάλωση»

(5 μονάδες)

Β2. Ποιους τρόπους πειθούς επικαλείται ο συγγραφέας; Αιτιολογήστε την απάντησή σας.

(5 μονάδες)

Β3. Σε ποια άλλη ανθρώπινη δραστηριότητα, πέρα από την αγορά προϊόντων, επιδρά, σύμφωνα με το συγγραφέα, η ιδεολογία του καταναλωτισμού και ποια αποτελέσματα έχει πάνω της;

(5 μονάδες)

Β4. Με βάση τα ερμηνεύματα να συμπληρώσετε τα κενά με τα κατάλληλα επίθετα-παράγωγα του έχω:

Α. αυτός που μπορεί να τον υποφέρει κανείς: _ _ _ _ _ _ _

Β. αυτός που συγκρατεί: _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Γ. πλούσιος σε περιεχόμενο: _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Δ. αυτός που η υγεία του βρίσκεται σε κακή κατάσταση, αδύναμος: _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Ε. αυτός που κρατάει μυστικά, που δεν αποκαλύπτει όσα του εμπιστεύτηκαν: _ _ _ _ _ _ _ _

(5 μονάδες)

Β5. Γράψτε τα συνώνυμα των παρακάτω λέξεων:

Ø  Υποχρεωτικά: ……………

Ø  Αφηρημένο: ………………….

Ø  Ενεργητικά: ………………….

Ø  Αυθόρμητα: …………….

Ø  Συμβάλει: ……………………

(5 μονάδες)

Γ. Ποια αποτελέσματα έχει στη ζωή του ανθρώπου ο καταναλωτισμός; Αναπτύξτε τις ιδέες σας σε κείμενο 500-550 λέξεων που συντάσσετε, για να το δημοσιεύσετε στην εφημερίδα του σχολείου σας.

(50 μονάδες)

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!!!!!!!!!!!

Μυλωνά Νατάσα

Παπαθεμελή Σάρρα

Παυλίδου Εφη

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/939

Μαρ 28 2011

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ – ΕΚΘΕΣΗΣ Β’ ΛΥΚΕΙΟΥ

Α. Κείμενο

Νέοι και ψυχαγωγία

Πάρα πολλοί νέοι αποφεύγουν τις εξωοικιακές μορφές ψυχαγωγίας, κλείνονται στο σπίτι τους και στον εαυτό τους και ζητούν την απόλαυση στην τηλεόραση και στο video και πρόσφατα στα ηλεκτρονικά παιχνίδια, που υποκαθιστούν την ανθρώπινη συντροφιά. Αυτό πέρ’ από το γεγονός ότι αποτελεί τη χειρότερη μορφή παθητικής ψυχαγωγίας, αποξενώνει το νέο από το ευρύτερο περιβάλλον του, τον κάνει κλειστό και εσωστρεφή τύπο, αδιάφορο για το όσα συμβαίνουν γύρω του. Αυτό συνεπιφέρει μια περαιτέρω καθίζηση και πνευματική αποδυνάμωση της νεολαίας που έχει σιγά – σιγά καταργήσει την αγορά του ποιοτικού εντύπου και περιορίζεται σε περιοδικά προβολής ειδώλων. Δεν είναι απορίας άξιο λοιπόν που το μεγαλύτερο μέρος των σημερινών παιδιών αγνοεί τον Χριστιανό Μπαχ αλλά ξέρει τα πάντα για τη Μαντόνα.

Με την προβολή ορισμένων τρόπων ψυχαγωγίας – ή μάλλον επιβολή – οι νέοι εθίζονται τελικά σ’ έναν τρόπο ζωής, σε μια μορφή ψυχαγωγίας, που δεν είναι σε θέση να εγκρίνουν ή όχι. Δέχονται αυτό που τους παρέχεται, χωρίς να αντιτάσσουν σ’ αυτό την επιλεκτική τους ικανότητα, που με τον καιρό εξατμίζεται. Συνηθίζουν στην πληθώρα των θεαμάτων ή ακουσμάτων κι όχι στην ποιότητα που προσφέρει η αισθητική απόλαυση. Όχι μονάχα χάνουν τη χαρά, που προσφέρει η δημιουργία προσωπικών έργων αλλά και την αισθητική συγκίνηση που προσφέρει η επαφή μ’ ένα έργο τέχνης. Δεν πρέπει ν’ αποδοθεί σε κάποια αόριστη συγκυρία το γεγονός ότι το αισθητικό κριτήριο των περισσότερων νέων έχει αλλοιωθεί κατά τρόπο φρικτό. Θεωρούν όμορφο αυτό που έχουν μάθει να βλέπουν και να ακούνε, δηλαδή το φτηνό, το χυδαία εμπορικό, το βάναυσα εντυπωσιακό, το αισθησιακά διεγερτικό. Η κακή ποιότητα των μέσων και τρόπων ψυχαγωγίας, που τους προσφέρεται οδηγεί τους νέους στη γενίκευση. Το ποιοτικά ανώτερο ή παραγκωνίζεται και τοποθετείται στο χώρο του δύσκολου, του ακατανόητου ή συγκρίνεται και ισοβαθμίζεται με το κατώτερο και απορρίπτεται.

Σήμερα, μέσα στο γενικότερο πλαίσιο μιας καταναλωτικής κοινωνίας ακόμη και η διασκέδαση έγινε καταναλωτικό προϊόν που αγοράζεται και πουλιέται. Η λεγόμενη «βιομηχανία του ελεύθερου χρόνου», χρησιμοποιώντας τις τεχνικές του Marketing, επιβάλλει στους νέους ορισμένα στερεότυπα συμπεριφορά, όσον αφορά τον τρόπο ψυχαγωγίας. Οι νέοι, για να μην απομονωθούν από τους συνομιλητές τους, αναγκάζονται να τα αποδεχτούν . δέχονται «να χάσουν το πρόσωπό τους για να μοιάσουν με τους άλλους». [….]

Κάτω από αυτές τις συνθήκες ο νέος συχνά κυριεύεται από μια παθητικότητα. Οι διάφορες μορφές ψυχαγωγίας, όπως ο χορός και το τραγούδι, δε λειτουργούν ως ερεθίσματα, που θα προτρέψουν να εκφραστεί μ’ ένα δικό του δυναμικό και δημιουργικό τρόπο ψυχαγωγίας. Αντίθετα, τον ωθούν σε μια παθητική στάση ζωής, σε πανομοιότυπες μορφές διασκέδασης που τον διδάσκουν απάθεια και αδιαφορία. Συχνά το τραγούδι γίνεται ένα άμεσος ή έμμεσος τρόπος προβολής των ναρκωτικών, κάποιων αντικοινωνικών συμπεριφορών και ψυχοφθόρων ιδεολογιών. Σήμερα το μοντέρνο τραγούδι διαμορφώνει όχι μόνο τη γλώσσα αλλά και τη σκέψη των νέων. Αυτό εξηγεί το γιατί το λεξιλόγιο της ελληνικής νεολαίας βρίθει από ξενικά στοιχεία ή από λέξεις δήθεν λαϊκές, που προωθούνται από κάποια τραγούδια μιας νέας αργκό, που εκφράζει τον πρόσφατο μουσικό μας λαϊκισμό, που δεν είναι τίποτε άλλο παρά εμβόλιο ανοησίας στη σκέψη και στη γλώσσα των νέων παιδιών.

Απ’ όλα αυτά διαπιστώνουμε ότι ο σύγχρονος τρόπος ψυχαγωγίας δεν εξαρτάται σε μεγάλο ποσοστό από τη θέληση των ίδιων των νέων. Απλά τους μεταβάλλει σε άκριτους δέκτες απολαύσεων. Μέσω της ελεγχόμενης ψυχαγωγίας περνούν και οι νέοι τρόποι εξάρτησης. Κι επειδή οι νέοι όλου του κόσμου αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα, ρέπουν προς έναν ενιαίο τρόπο διασκέδασης .Όμως από αυτό επωφελούνται οι πολυεθνικές δισκογραφικές εταιρείες, για να διαμορφώσουν ένα παγκόσμιο πρότυπο ψυχαγωγίας, σύμφωνα με τα δικά τους συμφέροντα. Σήμερα, το τραγούδι εκφράζει κατά κάποιον τρόπο την ιδεολογία των νέων. Μέσα από αυτή την «ιδεολογία» επιχειρείται η από-εθνικοποίηση των λαών και η αποκοπή της νεολαίας από την εθνική τους κουλτούρα. Δεν υποβοηθούνται σήμερα οι προσπάθειες, που θα έδιναν τις δυνατότητες στους νέους να βρουν τρόπους και μέσα ψυχαγωγίας στη δική τους κουλτούρα.

Σαράντος Ι. Καργάκος, Προβληματισμοί, Ένας διάλογος με τους νέους,

Εκδ. Gutemberg.

Β.Παρατηρήσεις

1. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου (περίπου 120-140 λέξεις).

[ μονάδες 25]

2. Να γράψετε τους πλαγιότιτλους των παραγράφων του κειμένου.

[μονάδες 10]

3. Να βρείτε πέντε διαρθρωτικές λέξεις του κειμένου και να προσδιορίσετε τη σημασία τους.

[μονάδες 5]

4. « Με την προβολή ορισμένων τρόπων …κατώτερο και απορρίπτεται»: Να βρείτε τη δομή της παραγράφου.

[μονάδες 5]

5. Να βρείτε τα συνώνυμα των παρακάτω λέξεων:

εθίζονται, πληθώρα, παραγκωνίζεται, ρέπουν, αποκοπή.

[μονάδες 5]

6. Στο κείμενο διατυπώνονται πολλοί από τους λόγους και τα αποτελέσματα της λεγόμενης νόθης ψυχαγωγίας. Ποιες πιστεύετε ότι μπορεί να είναι οι μορφές μιας ορθής αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου από τους νέους; Να αναφέρεται τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της ψυχαγωγίας των σύγχρονων νέων. (500 λέξεις)

[μονάδες 50]

Επιμέλεια: Νατάσα Μυλωνά

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/938

Μαρ 27 2011

Ν.Ε ΓΛΩΣΣΑ Γ’ ΛΥΚΕΙΟΥ : ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΩΝ

Αξιολόγηση Παραγωγικών Συλλογισμών

Ένας παραγωγικός συλλογισμός είναι Λογικά Ορθός ,όταν είναι Έγκυρος ,δηλαδή οι προκείμενές του οδηγούν με λογική αναγκαιότητα στο συμπέρασμα και Αληθής ταυτόχρονα ,όταν δηλαδή οι προκείμενές του και το συμπέρασμα ανταποκρίνονται στην αντικειμενική πραγματικότητα.

ΕΓΚΥΡΟΣ ΑΛΗΘΗΣ ΛΟΓΙΚΑ ΟΡΘΟΣ
Όλοι οι πλανήτες φωτίζονται από τον Ήλιο Η Γη φωτίζεται από τον Ήλιο Άρα, η Γη είναι πλανήτης
ΜΗ ΕΓΚΥΡΟΣ ΑΛΗΘΗΣ ΜΗ ΛΟΓΙΚΑ ΟΡΘΟΣ
Χθες το πρωί είχε ηλιοφάνεια Χθες το πρωί πήγαμε εκδρομή Άρα, σήμερα θα πάμε για ψώνια
ΕΓΚΥΡΟΣ ΜΗ ΑΛΗΘΗΣ ΜΗ ΛΟΓΙΚΑ ΟΡΘΟΣ
Ο Γιάννης είναι ψηλός Το βουνό είναι ψηλό Άρα, ο Γιάννης είναι βουνό
ΜΗ ΕΓΚΥΡΟΣ ΜΗ ΑΛΗΘΗΣ ΜΗ ΛΟΓΙΚΑ ΟΡΘΟΣ
Ο φίλος μου ,ο Πέτρος ,αξίζει το σεβασμό μου, Παρόλο που με συκοφάντησε Γιατί αγαπάει την αλήθεια και είναι ειλικρινής.

Αξιολόγηση Επαγωγικών Συλλογισμών

Ένας Επαγωγικός Συλλογισμός είναι Τέλειος ή Τέλεια Επαγωγή ,δηλαδή λογικά ορθός, όταν οι προκείμενές του οδηγούν σε ένα βέβαιο συμπέρασμα που έχει μια καθολική ισχύ. Σε κάθε άλλη περίπτωση, χαρακτηρίζεται Ατελής Επαγωγικός (μη λογικά ορθός) ή Ατελής Επαγωγή.

Πορεία Αξιολόγησης Επαγωγικού Συλλογισμού :

1.Ελέγχουμε τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσεται (Γενίκευση, Αίτιο-Αποτέλεσμα, Αναλογία)

2. Ελέγχουμε κατόπιν τις προκείμενες και το συμπέρασμά του

Ανάπτυξη με Γενίκευση

Τέλεια Επαγωγή (στηρίζεται σε Επαρκή Στοιχεία) Ατελής Επαγωγή (στηρίζεται σε μη επαρκή στοιχεία)
Οι συμμαθητές μου στην τάξη έχουν γενικό βαθμό 20 στα φιλολογικά μαθήματα. Άρα , οι συμμαθητές μου είναι αριστούχοι στα φιλολογικά μαθήματα. Σήμερα το πρωί ένας ταξιτζής μου έκλεψε το πορτοφόλι μου. Συμπεραίνω λοιπόν, ότι όλοι οι ταξιτζήδες είναι κλέφτες

Ανάπτυξη με Αίτιο –Αποτέλεσμα

Τέλεια Επαγωγή (το αίτιο είναι «ισχυρό» για να προκαλέσει το αποτέλεσμα)

Η πολυκατοικία κατέρρευσε ,έπειτα από το σεισμό των 9 βαθμών της κλίμακας ρίχτερ που προηγήθηκε.

 Ατελής Επαγωγή (το αίτιο είναι υπεραπλουστευμένο)

Σκοτώθηκε σε αυτοκινητικό δυστύχημα ,γιατί έτρεχε με την ταχύτητα των 10 χλμ/ώρα.
Τέλεια Επαγωγή (Η αιτιώδης σχέση είναι λογική)

Ο Παύλος έχει έφεση στα μαθηματικά. Επομένως , θα ακολουθήσει μάλλον τη Θετική Κατεύθυνση.

 Ατελής Επαγωγή (Η αιτιώδης σχέση είναι απλά χρονολογική, δηλαδή το αίτιο προηγείται του αποτελέσματος χρονικά ,χωρίς ουσιαστικά να το επηρεάζει)

Είναι Τρίτη και 13. Άρα , κάτι κακό θα μου συμβεί.
Τέλεια Επαγωγή (Το Αίτιο είναι Αναγκαίο και Επαρκές ταυτόχρονα)

Οι συνθήκες της ατμοσφαιρικής πίεσης είναι κανονικές και η θερμοκρασία του νερού έχει ξεπεράσει τους 100 βαθμούς. Επομένως, το νερό βράζει.

 Ατελής Επαγωγή (Το Αίτιο είναι αναγκαίο ,αλλά δεν είναι επαρκές)

Κάνει κρύο. Επομένως ,θα χιονίσει.

(το Αίτιο είναι επαρκές ,αλλά δεν είναι αναγκαίο)

Έχει έντονο άγχος. Επομένως ,θα πάθει έμφραγμα.

Ανάπτυξη με Αναλογία

Κυριολεκτική Αναλογία (συγκρίνονται δυο όμοια ή παρόμοια «αντικείμενα») Μεταφορική Αναλογία (συγκρίνονται δύο ανόμοια «αντικείμενα»)
Τέλεια Επαγωγή (οι ομοιότητες είναι επαρκείς σε αριθμό και σχετικές με το θέμα)

Όπως στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι, έτσι και στην περίπτωση άλλης στρατιωτικής χρήσης πυρηνικών όπλων τα αποτελέσματα θα είναι ολέθρια.

 Τέλεια Επαγωγή (Η αναλογία έχει την αξία ενός λογικού επιχειρήματος)

Τα παιδιά είναι σαν τα λουλούδια. Χρειάζονται και τα δυο φροντίδα και περιποίηση ,για να αναπτυχθούν.
Ατελής Επαγωγή (οι ομοιότητες δεν είναι επαρκείς ή εξωθούνται πέρα από το επιτρεπόμενο-λογικό όριο)

Ο μαθηματικός μου, όπως και ο φυσικός μου, δεν είναι καλοί καθηγητές ,γιατί καπνίζουν.

 Ατελής Επαγωγή (η αναλογία δεν έχει την αξία ενός λογικού επιχειρήματος)

Όπως στα χαρτιά χρειάζεται κανείς τύχη ,για να κερδίσει, έτσι και στη ζωή τον πρώτο λόγο για την επιτυχία τον έχει πάντα η τύχη.

Παραλογικοί Συλλογισμοί

Παραλογισμοί (πρόκειται για παραλογικούς  συλλογισμούς που προκύπτουν από άγνοια ή από ένα λογικό σφάλμα) Σοφίσματα (πρόκειται για εσκεμμένη προσπάθεια του πομπού να εξαπατήσει ή να παραπλανήσει το δέκτη)
Ο αστυνομικός είναι όργανο.

Το μπουζούκι είναι όργανο.

Άρα , ο αστυνομικός είναι μπουζούκι.

 Όποιος υπάρχει, σκέφτεται.

Εσύ δε σκέφτεσαι.

Άρα, εσύ δεν υπάρχεις.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/937

Μαρ 26 2011

Θουκυδίδης : Ἡ Παθολογία τοῦ Πολέμου (ΘΟΥΚ 3.82.1–3.83.4)


(Λαμβάνοντας ἀφορμὴ ἀπὸ τὰ γεγονότα τῆς Κέρκυρας καὶ τὶς ἐκεῖ βαρβαρότητες (βλ. ΘΟΥΚ 3.69.1–3.81.5), ὁ Θουκυδίδης ἀνατέμνει στὸ σημεῖο αὐτὸ τὴν ἀνθρώπινη ψυχὴ καὶ ἀναπτύσσει τὴν παθολογία τοῦ ἐμφυλίου πολέμου.)

Σ’ αὐτὲς τὶς ἀκρότητες ἔφτασε ὁ ἐμφύλιος πόλεμος καὶ προκάλεσε μεγάλη ἐντύπωση, γιατί ἦταν ὁ πρῶτος ποὺ ἔγινε. Ἀργότερα μπορεῖ κανεὶς νὰ πῆ ὅτι ὁλόκληρος ὁ ἑλληνισμὸς συνταράχτηκε, γιατί παντοῦ σημειώθηκαν ἐμφύλιοι σπαραγμοί.

Οἱ δημοκρατικοὶ καλοῦσαν τοὺς Ἀθηναίους νὰ τοὺς βοηθήσουν καὶ οἱ ὀλιγαρχικοί τοὺς Λακεδαιμονίους. Ὅσο διαρκοῦσε ἡ εἰρήνη δὲν εἶχαν οὔτε πρόφαση, ἀλλά οὔτε τὴν διάθεση νὰ τοὺς καλέσουν γιὰ βοήθεια. Μὲ τὸν πόλεμο, ὅμως, καθεμιὰ ἀπὸ τὶς ἀντίπαλες πολιτικὲς παρατάξεις μποροῦσε εὔκολα νὰ βρῆ εὐκαιρία, νὰ προκαλέση ἐξωτερικὴ ἐπέμβαση γιὰ νὰ καταστρέψη τοὺς ἀντιπάλους της καὶ νὰ ἐνισχυθῆ ἡ ἴδια γιὰ ν’ ἀνατρέψη τὸ πολίτευμα.

Οἱ ἐμφύλιες συγκρούσεις ἔφεραν μεγάλες κι ἀμέτρητες συμφορὲς στὶς πολιτεῖες, συμφορὲς ποὺ γίνονται καὶ θὰ γίνωνται πάντα ὅσο δὲν ἀλλάζει ἡ φύση τοῦ ἀνθρώπου, συμφορὲς ποὺ μπορεῖ νὰ εἶναι βαρύτερες ἤ ἐλαφρότερες κ’ ἔχουν διαφορετικὴ μορφὴ ἀνάλογα μὲ τὶς περιστάσεις. Σὲ καιρὸ εἰρήνης καὶ ὅταν εὐημερῆ ὁ κόσμος καὶ οἱ πολιτεῖες, οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἤρεμοι γιατί δὲν τοὺς πιέζουν ἀνάγκες φοβερές. Ἀλλ’ ὅταν ἔρθη ὁ πόλεμος ποὺ φέρνει στοὺς ἀνθρώπους τὴν καθημερινὴ στέρηση, γίνεται δάσκαλος τῆς βίας κ’ ἐρεθίζει τὰ πνεύματα τοῦ πλήθους σύμφωνα μὲ τὶς καταστάσεις ποὺ δημιουργεῖ.

Ὁ ἐμφύλιος πόλεμος, λοιπόν, μεταδόθηκε ἀπὸ πολιτεία σὲ πολιτεία. Κι ὅσες πολιτεῖες ἔμειναν τελευταῖες, ἔχοντας μάθει τί εἶχε γίνει ἄλλου, προσπαθοῦσαν νὰ ὑπερβάλουν σ’ ἐπινοητικότητα, σὲ ὕπουλα μέσα καὶ σὲ ἀνήκουστες ἐκδικήσεις. Γιὰ νὰ δικαιολογοῦν τὶς πράξεις τους ἄλλαζαν ἀκόμα καὶ τὴν σημασία τῶν λέξεων. Ἡ παράλογη τόλμη θεωρήθηκε ἀνδρεία καὶ ἀφοσίωση στὸ κόμμα, ἡ προσωπικὴ διστακτικότητα θεωρήθηκε δειλία ποὺ κρύβεται πίσω ἀπὸ εὔλογες προφάσεις καὶ ἡ σωφροσύνη προσωπίδα τῆς ἀνανδρείας. Ἡ παραφορά θεωρήθηκε ἀνδρικὴ ἀρετή, ἐνῶ ἡ τάση νὰ ἐξετάζωνται προσεκτικά ὅλες οἱ ὄψεις ἑνὸς ζητήματος θεωρήθηκε πρόφαση γιὰ ὑπεκφυγή. Ὅποιος ἦταν ἔξαλλος γινόταν ἀκουστός, ἐνῶ ὅποιος ἔφερνε ἀντιρρήσεις γινόταν ὕποπτος.

Ὅποιον ἐπινοοῦσε κανένα τέχνασμα καὶ πετύχαινε, τὸν θεωροῦσαν σπουδαῖο, κι ὅποιον ὑποψιαζόταν σύγκαιρα καὶ φανέρωνε τὰ σχέδια τοῦ ἀντιπάλου, τὸν θεωροῦσαν ἀκόμα πιὸ σπουδαῖο. Ἐνῶ ὅποιος ἦταν ἀρκετὰ προνοητικός, ὥστε νὰ μὴν χρειαστοῦν τέτοια μέσα, θεωροῦσαν ὅτι διαλύει τὸ κόμμα καὶ ὅτι εἶναι τρομοκρατημένος ἀπὸ τὴν ἀντίπαλη παράταξη. Μὲ μιὰ λέξη, ὅποιος πρόφταινε νὰ κάνη κακὸ πρὶν ἀπὸ ἄλλον, ἦταν ἄξιος ἐπαίνου, καθὼς κ’ ἐκεῖνος ποὺ παρακινοῦσε στὸ κακὸ ὅποιον δὲν εἶχε σκεφτῆ νὰ τὸ κάνη.

Ἀλλά καὶ ἡ συγγένεια θεωρήθηκε χαλαρότερος δεσμὸς ἀπὸ τὴν κομματικὴ ἀλληλεγγύη, γιατί οἱ ὁμοϊδεάτες ἦσαν ἕτοιμοι νὰ ἐπιχειρήσουν ὅ,τιδήποτε, χωρὶς δισταγμό, καὶ τοῦτο ἐπειδὴ τὰ κόμματα δὲν σχηματίστηκαν γιὰ νὰ ἐπιδιώξουν κοινὴ ὠφέλεια μὲ νόμιμα μέσα, ἀλλά, ἀντίθετα, γιὰ νὰ ἱκανοποιήσουν τὴν πλεονεξία τους παρανομώντας. Καὶ ἡ μεταξὺ τους ἀλληλεγγύη βασιζόταν περισσότερο στὴν συνενοχὴ τους παρὰ στοὺς ὅρκους τους στοὺς θεούς.

Τὶς εὔλογες προτάσεις τῶν ἀντιπάλων τὶς δέχονταν μὲ ὑστεροβουλία καὶ ὄχι μὲ εἰλικρίνεια γιὰ νὰ φυλαχτοῦν ἀπὸ ἕνα κακὸ ἂν οἱ ἄλλοι ἦσαν πιὸ δυνατοί. Καὶ προτιμοῦσαν νὰ ἐκδικηθοῦν γιὰ κάποιο κακὸ ἀντὶ νὰ προσπαθήσουν νὰ μὴν τὸ πάθουν. Ὅταν ἔκαναν ὅρκους γιὰ κάποια συμφιλίωση, τοὺς κρατοῦσαν τόσο μόνο ὅσο δὲν εἶχαν τὴν δύναμη νὰ τοὺς καταπατήσουν, μὴ ἔχοντας νὰ περιμένουν βοήθεια ἀπὸ ἀλλοῦ. Ἀλλά μόλις παρουσιαζόταν εὐκαιρία, ἐκεῖνοι ποὺ πρῶτοι εἶχαν ξαναβρεῖ τὸ θάρρος τους, ἂν ἔβλεπαν ὅτι οἱ ἀντίπαλοί τοὺς ἦσαν ἀφύλαχτοι, τοὺς χτυποῦσαν κ’ ἔνοιωθαν μεγαλύτερη χαρὰ νὰ τοὺς βλάψουν ἐξαπατώντας τους, παρὰ χτυπώντας τους ἀνοιχτά. Θεωροῦσαν ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς ὄχι μόνο εἶναι, πιὸ ἀσφαλὴς ἄλλα καὶ βραβεῖο σὲ ἀγώνα δόλου.

Γενικὰ εἶναι εὐκολώτερο νὰ φαίνωνται ἐπιδέξιοι οἱ κακοῦργοι, παρὰ νὰ θεωρούνται τίμιοι ὅσοι δὲν εἶναι δόλιοι. Οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι προτιμοῦν νὰ κάνουν τὸ κακὸ καὶ νὰ θεωροῦνται ἔξυπνοι, παρὰ νὰ εἶναι καλοὶ καὶ νὰ τοὺς λένε κουτούς. Αἰτία ὅλων αὐτῶν ἦταν ἡ φιλαρχία ποὺ ἔχει ρίζα τὴν πλεονεξία καὶ τὴν φιλοδοξία ποὺ ἔσπρωχναν τὶς φατρίες ν’ ἀγωνίζωνται μὲ λύσσα.

Οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, στὶς διάφορες πολιτεῖες, πρόβαλλαν ὡραῖα συνθήματα. Ἰσότητα τῶν πολιτῶν ἀπὸ τὴν μιὰ μεριά, σωφροσύνη τῆς ἀριστοκρατικῆς διοίκησης ἀπὸ τὴν ἄλλη. Προσποιοῦνταν ἔτσι ὅτι ὑπηρετοῦν τὴν πολιτεία, ἐνῶ πραγματικὰ ἤθελαν νὰ ἱκανοποιήσουν προσωπικὰ συμφέροντα καὶ ἀγωνίζονταν μὲ κάθε τρόπο νὰ νικήσουν τοὺς ἀντιπάλους τους. Τοῦτο τοὺς ὁδηγοῦσε νὰ κάνουν τὰ φοβερώτερα πράματα ἐπιδιώκοντας νὰ ἐκδικηθοῦν τοὺς ἀντιπάλους τους, ὄχι ὡς τὸ σημεῖο ποὺ ἐπιτρέπει ἡ δικαιοσύνη ἤ τὸ συμφέρον τῆς πολιτείας, ἀλλά κάνοντας τὶς ἀγριότερες πράξεις, μὲ μοναδικὸ κριτήριο τὴν ἱκανοποίηση τοῦ κόμματός τους. Καταδίκαζαν ἄνομα τοὺς ἀντιπάλους τους ἡ ἅρπαζαν βίαια τὴν ἐξουσία, ἕτοιμοι νὰ κορέσουν τὸ μίσος τους.

Καμιὰ ἀπὸ τὶς δυὸ παρατάξεις δὲν εἶχε κανέναν ἠθικὸ φραγμὸ κ’ ἐκτιμοῦσε περισσότερο ὅσους κατόρθωναν νὰ κρύβουν κάτω ἀπὸ ὡραῖα λόγια φοβερὲς πράξεις. Ὅσοι πολίτες ἦσαν μετριοπαθεῖς θανατώνονταν ἀπὸ τὴν μία ἤ τὴν ἄλλη παράταξη, εἴτε ἐπειδὴ εἶχαν ἀρνηθῆ νὰ πάρουν μέρος στὸν ἀγώνα εἴτε ἐπειδὴ ἡ ἰδέα καὶ μόνο ὅτι θὰ μποροῦσαν νὰ ἐπιζήσουν προκαλοῦσε ἐναντίον τους τὸν φθόνο.

Ἔτσι οἱ ἐμφύλιοι σπαραγμοὶ ἔγιναν αἰτία ν’ ἁπλωθῆ σ’ ὅλο τὸν ἑλληνικὸ κόσμο κάθε μορφὴ κακίας καὶ τὸ ἦθος, ποὺ εἶναι τὸ κύριο γνώρισμα τῆς εὐγενικῆς ψυχῆς, κατάντησε νὰ εἶναι καταγέλαστο κ’ ἐξαφανίστηκε. Ὁ ἀνταγωνισμὸς δημιούργησε ἀπόλυτη δυσπιστία καὶ δὲν ὑπῆρχε τρόπος ποὺ νὰ μπορῆ νὰ τὴν διάλυση, οὔτε ἐγγυήσεις οὔτε ὅρκοι φοβεροί. Ὅλοι, ὅταν ἐπικρατοῦσαν, ξέροντας ὅτι δὲν ὑπῆρχε ἐλπίδα νὰ κρατηθοῦν μόνιμα στὴν ἐξουσία, προτιμοῦσαν, ἀντὶ νὰ δώσουν πίστη στοὺς ἀντιπάλους τους, νὰ πάρουν τὰ μέτρα τους γιὰ νὰ μὴν πάθουν οἱ ἴδιοι.

Τὶς περισσότερες φορὲς ἐπικρατοῦσαν οἱ διανοητικὰ κατώτεροι. Φοβόνταν τὴν δική τους ἀνεπάρκεια καὶ τὴν ἱκανότητα τῶν ἀντιπάλων τους κ’ ἔτσι, γιὰ νὰ μὴν νικηθοῦν στὴν συζήτηση καὶ γιὰ νὰ μὴν πέσουν θύματα τῶν ὅσων οἱ ἄλλοι θὰ ἐπινοοῦσαν, δὲν εἶχαν κανένα δισταγμὸ νὰ προχωρήσουν σὲ βίαιες πράξεις.

Ὅσοι, πάλι, περιφρονοῦσαν τοὺς ἀντιπάλους τους, νόμιζαν ὅτι μποροῦσαν σύγκαιρα νὰ καταλάβουν τὰ σχέδια τους. Θεωροῦσαν ὅτι δὲν ἦταν ἀνάγκη νὰ μεταχειριστουν βία γιὰ τὰ ὅσα μποροῦσαν, καθὼς νόμιζαν, νὰ πετύχουν μὲ τὶς ραδιουργίες τους. Ἔτσι, τὶς περισσότερες φορές, δὲν φυλάγονταν καὶ οἱ ἀντίπαλοί τους τούς ἀφάνιζαν.

Πρωτότυπο Κείμενο

[3.82.1] Οὕτως ὠμὴ <ἡ> στάσις προὐχώρησε, καὶ ἔδοξε μᾶλλον, διότι ἐν τοῖς πρώτη ἐγένετο, ἐπεὶ ὕστερόν γε καὶ πᾶν ὡς εἰπεῖν τὸ Ἑλληνικὸν ἐκινήθη, διαφορῶν οὐσῶν ἑκασταχοῦ τοῖς τε τῶν δήμων προστάταις τοὺς Ἀθηναίους ἐπάγεσθαι καὶ τοῖς ὀλίγοις τοὺς Λακεδαιμονίους. καὶ ἐν μὲν εἰρήνῃ οὐκ ἂν ἐχόντων πρόφασιν οὐδ’ ἑτοίμων παρακαλεῖν αὐτούς, πολεμουμένων δὲ καὶ ξυμμαχίας ἅμα ἑκατέροις τῇ τῶν ἐναντίων κακώσει καὶ σφίσιν αὐτοῖς ἐκ τοῦ αὐτοῦ προσποιήσει ῥᾳδίως αἱ ἐπαγωγαὶ τοῖς νεωτερίζειν τι βουλομένοις ἐπορίζοντο.

[3.82.2] καὶ ἐπέπεσε πολλὰ καὶ χαλεπὰ κατὰ στάσιν ταῖς πόλεσι, γιγνόμενα μὲν καὶ αἰεὶ ἐσόμενα, ἕως ἂν ἡ αὐτὴφύσις ἀνθρώπων ᾖ, μᾶλλον δὲ καὶ ἡσυχαίτερα καὶ τοῖς εἴδεσι διηλλαγμένα, ὡς ἂν ἕκασται αἱ μεταβολαὶ τῶν ξυντυχιῶν ἐφιστῶνται. ἐν μὲν γὰρ εἰρήνῃ καὶ ἀγαθοῖς πράγμασιν αἵτε πόλεις καὶ οἱ ἰδιῶται ἀμείνους τὰς γνώμας ἔχουσι διὰ τὸ μὴ ἐς ἀκουσίους ἀνάγκας πίπτειν• ὁ δὲ πόλεμος ὑφελὼν τὴν εὐπορίαν τοῦ καθ’ ἡμέραν βίαιος διδάσκαλος καὶ πρὸς τὰ παρόντα τὰς ὀργὰς τῶν πολλῶν ὁμοιοῖ.

[3.82.3] ἐστασίαζέ τε οὖν τὰ τῶν πόλεων, καὶ τὰ ἐφυστερίζοντά που πύστει τῶν προγενομένων πολὺ ἐπέφερε τὴν ὑπερβολὴν τοῦ καινοῦσθαι τὰς διανοίας τῶν τ’ ἐπιχειρήσεων περιτεχνήσει καὶ τῶν τιμωριῶνἀτοπίᾳ.

[3.82.4] καὶ τὴν εἰωθυῖαν ἀξίωσιν τῶν ὀνομάτων ἐς τὰ ἔργα ἀντήλλαξαν τῇ δικαιώσει. τόλμα μὲν γὰρ ἀλόγιστος ἀνδρεία φιλέταιρος ἐνομίσθη, μέλλησις δὲ προμηθὴς δειλία εὐπρεπής, τὸ δὲ σῶφρον τοῦ ἀνάνδρου πρόσχημα, καὶ τὸ πρὸς ἅπαν ξυνετὸν ἐπὶ πᾶν ἀργόν• τὸ δ’ ἐμπλήκτως ὀξὺ ἀνδρὸς μοίρᾳ προσετέθη, ἀσφαλείᾳ δὲ τὸ ἐπιβουλεύσασθαι ἀποτροπῆς πρόφασις εὔλογος.

[3.82.5] καὶ ὁ μὲν χαλεπαίνων πιστὸς αἰεί, ὁ δ’ ἀντιλέγων αὐτῷ ὕποπτος. ἐπιβουλεύσας δέ τις τυχὼν ξυνετὸς καὶ ὑπονοήσας ἔτι δεινότερος• προβουλεύσας δὲ ὅπως μηδὲν αὐτῶν δεήσει, τῆς τε ἑταιρίας διαλυτὴς καὶ τοὺς ἐναντίους ἐκπεπληγμένος. ἁπλῶς δὲ ὁ φθάσας τὸν μέλλοντα κακόν τι δρᾶν ἐπῃνεῖτο, καὶ ὁ ἐπικελεύσας τὸν μὴ διανοούμενον.

[3.82.6] καὶ μὴν καὶ τὸ ξυγγενὲς τοῦ ἑταιρικοῦ ἀλλοτριώτερον ἐγένετο διὰ τὸ ἑτοιμότερον εἶναι ἀπροφασίστως τολμᾶν• οὐ γὰρ μετὰ τῶν κειμένων νόμων ὠφελίας αἱ τοιαῦται ξύνοδοι, ἀλλὰ παρὰ τοὺς καθεστῶτας πλεονεξίᾳ. καὶ τὰς ἐς σφᾶς αὐτοὺς πίστεις οὐ τῷ θείῳ νόμῳ μᾶλλον ἐκρατύνοντο ἢ τῷ κοινῇ τι παρανομῆσαι.

[3.82.7] τά τε ἀπὸ τῶν ἐναντίων καλῶς λεγόμενα ἐνεδέχοντο ἔργων φυλακῇ, εἰ προὔχοιεν, καὶ οὐ γενναιότητι. ἀντιτιμωρήσασθαί τέ τινα περὶ πλείονος ἦν ἢ αὐτὸν μὴ προπαθεῖν. καὶ ὅρκοι εἴ που ἄρα γένοιντο ξυναλλαγῆς, ἐν τῷ αὐτίκα πρὸς τὸ ἄπορον ἑκατέρῳ διδόμενοι ἴσχυον οὐκ ἐχόντων ἄλλοθεν δύναμιν• ἐν δὲ τῷ παρατυχόντι ὁ φθάσας θαρσῆσαι, εἰ ἴδοι ἄφαρκτον, ἥδιον διὰ τὴν πίστιν ἐτιμωρεῖτο ἢ ἀπὸ τοῦ προφανοῦς, καὶ τό τε ἀσφαλὲς ἐλογίζετο καὶ ὅτι ἀπάτῃ περιγενόμενος ξυνέσεως ἀγώνισμα προσελάμβανεν. ῥᾷον δ’ οἱ πολλοὶ κακοῦργοι ὄντες δεξιοὶ κέκληνται ἢ ἀμαθεῖς ἀγαθοί, καὶ τῷ μὲν αἰσχύνονται, ἐπὶ δὲ τῷ ἀγάλλονται.

[3.82.8] πάντων δ’ αὐτῶν αἴτιον ἀρχὴ ἡ διὰ πλεονεξίαν καὶ φιλοτιμίαν• ἐκ δ’ αὐτῶν καὶ ἐς τὸ φιλονικεῖν καθισταμένων τὸ πρόθυμον. οἱ γὰρ ἐν ταῖς πόλεσι προστάντες μετὰ ὀνόματος ἑκάτεροι εὐπρεποῦς, πλήθους τε ἰσονομίας πολιτικῆς καὶ ἀριστοκρατίας σώφρονος προτιμήσει, τὰ μὲν κοινὰ λόγῳ θεραπεύοντες ἆθλα ἐποιοῦντο, παντὶ δὲ τρόπῳ ἀγωνιζόμενοι ἀλλήλων περιγίγνεσθαι ἐτόλμησάν τε τὰ δεινότατα ἐπεξῇσάν τε τὰς τιμωρίας ἔτι μείζους, οὐ μέχρι τοῦ δικαίου καὶ τῇ πόλει ξυμφόρου προτιθέντες, ἐς δὲ τὸ ἑκατέροις που αἰεὶ ἡδονὴν ἔχον ὁρίζοντες, καὶ ἢ μετὰ ψήφου ἀδίκου καταγνώσεως ἢ χειρὶ κτώμενοι τὸ κρατεῖν ἑτοῖμοι ἦσαν τὴν αὐτίκα φιλονικίαν ἐκπιμπλάναι. ὥστε εὐσεβείᾳ μὲν οὐδέτεροι ἐνόμιζον, εὐπρεπείᾳ δὲ λόγου οἷς ξυμβαίη ἐπιφθόνως τι διαπράξασθαι, ἄμεινον ἤκουον. τὰ δὲ μέσα τῶν πολιτῶν ὑπ’ ἀμφοτέρων ἢ ὅτι οὐ ξυνηγωνίζοντο
ἢ φθόνῳ τοῦ περιεῖναι διεφθείροντο.

[3.83.1] Οὕτω πᾶσα ἰδέα κατέστη κακοτροπίας διὰ τὰς στάσεις τῷ Ἑλληνικῷ, καὶ τὸ εὔηθες, οὗ τὸ γενναῖον πλεῖστον μετέχει, καταγελασθὲν ἠφανίσθη, τὸ δὲ ἀντιτετάχθαι ἀλλήλοις τῇ γνώμῃ ἀπίστως ἐπὶ πολὺ διήνεγκεν•

[3.83.2] οὐ γὰρ ἦν ὁ διαλύσων οὔτε λόγος ἐχυρὸς οὔτε ὅρκος φοβερός, κρείσσους δὲ ὄντες ἅπαντες λογισμῷ ἐς τὸ ἀνέλπιστον τοῦ βεβαίου μὴ παθεῖν μᾶλλον προὐσκόπουν ἢ πιστεῦσαι ἐδύναντο.

[3.83.3] καὶ οἱ φαυλότεροι γνώμην ὡς τὰ πλείω περιεγίγνοντο• τῷ γὰρ δεδιέναι τό τε αὑτῶν ἐνδεὲς καὶ τὸ τῶν ἐναντίων ξυνετόν, μὴ λόγοις τε ἥσσους ὦσι καὶ ἐκ τοῦ πολυτρόπου αὐτῶν τῆς γνώμης φθάσωσι προεπιβουλευόμενοι, τολμηρῶς πρὸς τὰ ἔργα ἐχώρουν.

[3.83.4] οἱ δὲ καταφρονοῦντες κἂν προαισθέσθαι καὶ ἔργῳ οὐδὲν σφᾶς δεῖν λαμβάνειν ἃ γνώμῃ ἔξεστιν, ἄφαρκτοι μᾶλλον διεφθείροντο.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/935

Μαρ 26 2011

Σαρωτικές αλλαγές στο Λύκειο

Να αλλάξει εντελώς ριζικά την εκπαιδευτική φιλοσοφία του λυκείου φιλοδοξεί το υπουργείο Παιδείας. Δείτε τι προβλέπει το σχέδιο για τις τρεις τάξεις. Ο τρόπος βαθμολόγησης, οι κατευθύνσεις και τα μαθήματα επιλογής

Στέλιος Μπαμιατζής Δημοσιεύτηκε: Μάρτιος 25 2011 17:36 Ενημερώθηκε: Μάρτιος 25 2011 17:56

Υπομονή μερικές ημέρες θα κάνουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι, για να δούνε τις αλλαγές στο λύκειο, από την επόμενη σχολική χρονιά.

Το τελικό σχέδιο θα παρουσιαστεί από το υπουργείο Παιδείας και θα αλλάξει ριζικά την εκπαιδευτική φιλοσοφία της βαθμίδας του λυκείου.

Σύμφωνα με το “Βήμα”, η νέα φιλοσοφία για το λύκειο βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πολιτική των ερευνητικών σχεδίων, δηλαδή κάτι σαν μικρές “πτυχιακές” εργασίες τις οποίες θα εκπονούν και θα παραδίδουν οι μαθητές κάθε τετράμηνο.

Οι εργασίες αυτές θα βαθμολογούνται και ο βαθμός τους θα συνυπολογίζεται για την εισαγωγή στα πανεπιστήμια και στα ΤΕΙ.

Επίσης, καταργούνται όλα τα επιστημονικά πεδία και αντικαθίστανται από δύο κατευθύνσεις:

Τη θετική και τη θεωρητική στη Β’ Λυκείου και τρεις κατευθύνσεις στην Γ’ Λυκείου.

Πιο απλά, οι μαθητές θα αντιμετωπίζουν πλέον τρεις βαθμούς εξειδίκευσης.

– Στην Α’ Λυκείου καταργούνται τόσο τα επιστημονικά πεδία όσο και οι κατευθύνσεις. Όλοι οι μαθητές θα παρακολουθούν μαθήματα γενικής παιδείας.

– Στη Β’ Λυκείου, το σκηνικό αλλάζει και θα υπάρχουν κατευθύνσεις, με δύο βασικές κατευθύνσεις σπουδών, τη θετική, δηλαδή Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία κ.λπ., και τη θεωρητική, Γλώσσα, Φιλολογία, Ιστορία, κ.λπ.

Η Β’ Λυκείου είναι μία άκρως σημαντική τάξη, καθώς σε αυτήν ξεκινά η φιλοσοφία της “εμβάθυνσης”, με τους μαθητές να έχουν πέντε βασικά μαθήματα κοινά και στις δύο κατευθύνσεις.

Ανάλογα όμως με τα ενδιαφέροντά του, όμως, θα μπορεί να παίρνει, για παράδειγμα, περισσότερες ώρες την εβδομάδα στα Μαθηματικά ή περισσότερες ώρες Αρχαία Ελληνικά, ενώ παράλληλα θα υπάρχουν τα μαθήματα επιλογής, τα οποία θα κατευθύνονται επίσης με βάση το ενδιαφέρον του μαθητή.

– Στη Γ’ Λυκείου το τοπίο αλλάζει ξανά, με την εισαγωγή μιας τρίτης επιστημονικής κατεύθυνσης.

Αν και παραμένουν οι δύο κατευθύνσεις, θεωρητική και θετική, διαχωρίζονται όμως οι ανθρωπιστικές επιστήμες και εισάγεται νέα κατεύθυνση, η οποία θα απευθύνεται στους υποψηφίους για Νομικές Σχολές, Κοινωνιολογίες, Κοινωνικές Επιστήμες, Παιδαγωγικές Σχολές.

Και εδώ βέβαια θα υπάρχουν μαθήματα επιλογής.

Πρέπει πάντως να σημειωθεί πως σε όλες τις κατευθύνσεις θα υπάρχουν μαθήματα επιλογής, τα οποία θα έχουν σχέση με τις τέχνες και τον πολιτισμό, καθώς και πρόσθετες διδακτικές ώρες για ξένες γλώσσες.

Πηγή : news247.gr

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/933

Όροι χρήσης blogs.sch.gr | Δήλωση προσβασιμότητας
Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
Αντίθεση
Accessibility by WAH