ΚΛΑΣΙΚΙΣΜΟΣ: Αναπτύχθηκε την περίοδο της Αναγέννησης και κράτησε πολύ, σχεδόν τέσσερις αιώνες. Ο κλασικισμός παραπέμπει στην ελληνική κλασσική αρχαιότητα και στη ρωμαϊκή περίοδο από όπου αντλεί τα θέματά του. Έχει ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα, πράγμα θετικό. Όμως ως ένα βαθμό εξιδανικεύει τον αρχαίο κόσμο, τον αρχαίο άνθρωπο, παραβλέποντας τις αδυναμίες και τα ελαττώματα της ανθρώπινης φύσης και προβάλλοντας κατά κύριο λόγο το υψηλό και το ευγενές.
Γλώσσα λιτή. Δεν προτιμώνται οι πεζές λέξεις της καθημερινής ζωής, με το σκεπτικό ότι δεν εκφράζουν αξιόλογες έννοιες.

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ: Ο ρομαντισμός αναπτύσσεται κατά το 18ο αιώνα ως αντίδραση στον ήδη παρηκμασμένο κλασικισμό και ορθολογισμό του Διαφωτισμού. Η θεματολογία του αναφέρεται στην εποχή του Μεσαίωνα. Η δράση και ο ηρωισμός των ιπποτών, οι μάχες των καταπιεσμένων, οι λαϊκές δοξασίες, η θρησκευτική ζωή αλλά και η ομορφιά της φύσης αποτελούν τα κύρια θέματά του. Το συναίσθημα εκφράζεται με υπερβολή, η άμετρη φαντασία και η αγάπη για την περιπετειώδη ζωή χαρακτηρίζουν το ρεύμα αυτό. Πληθωρικά εκφραστικά μέσα, τάσεις ρητορείας, απροσχεδίαστος λόγος.

ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ: Όταν λέμε ότι κάποιος είναι ρεαλιστής εννοούμε, με την κοινή σημασία που αποδίδουμε στην έννοια, ότι ο άνθρωπος αυτός είναι προσγειωμένος στην πραγματικότητα, ότι ξέρει τι θέλει και δεν κάνει όνειρα που δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν. Ο ρεαλισμός όμως είναι και όρος της φιλοσοφίας και της αισθητικής. Ως τάση της αισθητικής το ρεαλισμό τον συναντούμε στην παγκόσμια λογοτεχνία από την αρχαιότητα ακόμη. Χαρακτηριστικό τον γνώρισμα είναι, σύμφωνα με μια πολύ διαδεδομένη πίστη, ότι ο καλλιτέχνης στο έργο τον πρέπει να αποδώσει πιστά την πραγματικότητα. Πιο αναλυτικά, στη ρεαλιστική γραφή ο συγγραφέας τηρεί μια στάση αντικειμενική απέναντι στα γεγονότα που διηγείται. Πρόθεσή τον είναι να τα εκθέσει, να τα παρουσιάσει με πειστικότητα. Παράλληλα, στα κείμενα που συσχετίζονται με το ρεαλισμό συναντάται μια διαθεση κριτικής της πραγματικότητας. Ο ρεαλισμός όμως, ως συγκεκριμένη τεχνοτροπία στο μυθιστόρημα, ξεκινάει από τη Γαλλία το δεύτερο μισό τον 19ου αι. με το Φλωμπέρ και συνεχίζεται ως σήμερα. Περιλαμβάνει πολλές τάσεις. Συνήθως όταν μιλάμε για ρεαλιστικό μυθιστόρημα εννοούμε την τάση ορισμένων συγγραφέων να απεικονίσουν πιστά την πραγματικότητα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι ανάμεσα όμως στα πραγματικά γεγονότα και στο λογοτεχνικό έργο έχει παρεμβληθεί ένα άτομο, ο μυθιστοριογράφος.
Τα πραγματικά γεγονότα δεν μεταφέρονται αυτούσια, αλλά μετασχηματίζονται από το δημιουργό του λογοτεχνικού έργου. Επηρεάζονται συνεπώς από τους οραματισμούς τον συγγραφέα, τις επιθυμίες του, τις προκαταλήψεις και τις ιδέες του. Ο ρεαλιστής μυθιστοριογράφος δεν επιδιώκει να μας δώσει μια φωτογραφική αναπαράσταση της ζωής, αλλά κάποια άποψή της, με πληρότητα, ζωντάνια και πειστικότητα. Χαρακτηριστικό στοιχείο της ρεαλιστικής γραφής είναι επίσης η ακρίβεια και η λεπτομέρεια.

ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ: Η προσπάθεια για ολοένα και πιο πιστή αναπαράσταση της πραγματικότητας οδήγησε το ρεαλισμό στην πιο ακραία του μορφή: το νατουραλισμό. Οι νατουραλιστές αποδίδουν την πραγματικότητα, επικεντρώνουν μάλιστα το ενδιαφέρον τους στα προβλήματα της ζωής καταγράφοντας συχνά την άσχημη, την ωμή πλευρά της. Ο νατουραλισμός είναι εξέλιξη τον ρεαλισμού. Εισηγητής του ήταν ο Γάλλος μυθιστοριογράφος Αιμίλιος Ζολά. Τα δύο ρεύματα έχουν ορισμένες ομοιότητες μεταξύ τους, αλλά έχουν και βασικές διαφορές. Ο νατουραλιστής μυθιστοριογράφος, όπως και ο ρεαλιστής, τείνει σε μια μιμητική απεικόνιση της πραγματικότητας και επιλέγει κοινά θέματα από την καθημερινή ζωή. Ο νατουραλιστής ωστόσο μελετά την ηθική συμπεριφορά των προσώπων, για να δείξει ότι είναι δέσμιοι εξωτερικών δυνάμεων και εσωτερικών παρορμήσεων. Oι εξωτερικές δυνάμεις, φυσικές και κοινωνικές, περιορίζουν την ελευθερία τους. Οι εσωτερικές πάλι παρορμήσεις, όπως είναι το γενετήσιο ένστικτο, η πείνα, η σκληρότητα και η μοχθηρία, αφαιρούν από τον άνθρωπο την ιδιότητα του λογικού και ηθικού όντος. Παρουσιάζουν ακόμη οι νατουραλιστές προκλητικότερα θέματα και επιμένουν στην εξονυχιστική περιγραφή, στη φωτογραφική λεπτομέρεια.

ΠΑΡΝΑΣΣΙΣΜΟΣ: Ο παρνασσισμός αντιδρώντας στη θεματική του ξεπεσμένου ρομαντισμού αλλά και στο ατημέλητο ύφος και τους υπερβολικούς αισθηματισμούς του, αναζήτησε την έμπνευσή του στην κλασσική παράδοση, κυρίως στον αρχαίο ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό. Πρόβαλλε ως έμβλημά του την απάθεια και ως ιδανικό του την άψογη μορφική εμφάνιση των ποιημάτων. Οι Παρνασσιστές αγαπούν τον ηχηρό και ρωμαλέο στίχο, επιμένουν στην πλαστική του επεξεργασία και την πλούσια ομοιοκαταληξία και αποδίδουν μεγάλη σημασία στην ανεύρεση και τη χρήση της μοναδικής λέξης, αλλά και στις πολύ έντονες εκρηκτικές εικόνες και φράσεις, οργανωμένες όμως σε αυστηρή ισορροπία. Επιδιώκουν, επίσης, τον ηχητικό πλούτο και γενικότερα την εκμετάλλευση ως την ακρότητα των ρυθμικών και πλαστικών στοιχείων του στίχου. Η επίμονη όμως προσπάθεια για τη μορφική τελειότητα του στίχου οδήγησε τελικά σε επίδειξη ικανότητας στο χειρισμό των ποιητικών κανόνων και μόνο, με αποτέλεσμα να λείπει από τα ποιήματά τους η ζωή και η ανθρώπινη τρυφερότητα. Οι Έλληνες παρνασσιστές όσο κι αν ακολουθούσαν τους Γάλλους συναδέλφους τους, δεν έφτασαν ποτέ στην τέλεια απάθεια. Διατήρησαν την αρκετή αισθηματολογία, όχι τόσο με τη ρομαντική έννοια, όσο με την έννοια της κάποιας υποκειμενικής στάσης απέναντι στα θέματά τους. Κοντά στην επιμέλεια του στίχου εισάγουν στα ποιήματά τους την καθημερινότητα, την απλότητα στην έκφραση και τη θέρμη της κοινής ομιλίας.

ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ: Εμφανίζεται στα τέλη του 19ου αιώνα στη Γαλλία ως αντίδραση στη ρομαντική ποίηση και στη νατουραλιστική πεζογραφία. Το εννοιολογικό περιεχόμενο του ποιήματος πρέπει να περιοριστεί στο ελάχιστο. Βασικά στοιχεία του ποιήματος είναι η μουσικότητα και η υποβλητικότητα. Αυτό σημαίνει ότι ο ποιητής προσπαθεί να υποβάλει τις ψυχικές του διαθέσεις δίνοντας στο ποίημά του ένα τόνο μουσικό, που εξαρτάται από την ακουστική ποιότητα των λέξεων και την κατάλληλη τοποθέτησή τους. Υπάρχει συσχέτιση αντικειμένων και ψυχικών καταστάσεων. Τα αντικείμενα, δηλαδή, εκφράζουν τις ψυχικές καταστάσεις, γίνονται σύμβολά τους.
Ο συμβολισμός προσπάθησε και πέτυχε :α) να εκφράσει τις πιο μύχιες, ρευστές και ακαθόριστες ψυχικές καταστάσεις, β) να συσχετίσει αυτές τις καταστάσεις μτα αντικείμενα που τις εκφράζουν και γ) να πετύχει μια αρμονική ανταπόκριση ανάμεσα στο αντικείμενο (το σύμβολο στο
ποίημα είναι το τοπίο) και το συμβολιζόμενο (την ψυχική κατάσταση του ποιητή) με την όλη οργάνωση του ποιήματος, τη διάταξη δηλαδή των λέξεων, κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να εκφράζεται η εσωτερική διάθεση μουσικά.
Η ζωή όμως κάθε λογοτεχνικού κινήματος έχει πάντοτε τα όριά της, γιατί εκείνα τα στοιχεία που στην αρχή εμφανίζονται ως ανανεωτικά, με την κατάχρηση γίνονται παράγοντες ανασταλτικοί οποιασδήποτε εξέλιξης. Κυνηγώντας τις σπάνιες λέξεις οι συμβολιστές προσπάθησαν να δημιουργήσουν το μουσικό τόνο του ποιήματος, ταυτόχρονα όμως οδήγησαν την ποίηση στην αποτελμάτωση.

ΝΕΟΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ: Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της νεορομαντικής σχολής είναι:
• αίσθηση απαισιοδοξίας, αδιεξόδου, ανικανοποίητου
• επιθυμία μακρινού, ανέφικτου ονείρου
• παραίτηση από τα ιδανικά, την ελπίδα και την ζωή
• τάση φυγής από την ζοφερή πραγματικότητα
• στενή σχέση αλληλεπίδρασης, έως και ταύτισης, της ζωής του ποιητή και της τέχνης του
• σε επίπεδο μορφής, υπάρχει η διάθεση υπονόμευσης της παραδοσιακής στιχουργικής, αλλά οι εκπρόσωποι της σχολής αυτής δεν είναι έτοιμοι να συνθέσουν τα έργα τους σε ελεύθερο στίχο (ο οποίος απαντά στα ποιήματα των ποιητών της γενιάς του ’30).
Σημαντικές είναι επιρροές από προγενέστερες λογοτεχνικές τεχνοτροπίες:
• από τον ρομαντισμό της παλιάς Αθηναϊκής Σχολής (από τον οποίο υιοθετεί και το όνομά της η ποίησή αυτή) αντλεί την πένθιμη ατμόσφαιρα και τον μελοδραματικό τόνο.
• από τον συμβολισμό αντλεί την υποβολή μιας διάχυτης και απροσδιόριστης μελαγχολίας, την αναπόληση του παρελθόντος, τους χαμηλούς τόνους και την μουσικότητα του στίχου.

ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ: Ο υπερρεαλισμός υπήρξε φιλολογική ποιητική και καλλιτεχνική κίνηση που είχε ως σκοπό την υπέρβαση του πραγματικού κόσμου με την καταγραφή ή την παράσταση των υποσυνείδητων ενεργειών της ψυχής και των ονειρικών της εντυπώσεων χωρίς την επέμβαση της λογικής. Παράλληλα ο υπερρεαλισμός απέβλεπε και στην ανανέωση όλων των ηθικών αξιών, της φιλοσοφίας και της επιστήμης. Ιδρυτής του υπήρξε ο Ανδρέ Μπρετόν. Ο υπερρεαλισμός επηρέασε την ποίηση, τη ζωγραφική, τη γλυπτική, τον κινηματογράφο, τη διακόσμηση κ.ά.

Ο υπερρεαλισμός εισέρχεται στην Ελλάδα στα μεταπολεμικά χρόνια και ένας σημαντικός αριθμός λογοτεχνών είτε υιοθετεί στοιχεία είτε τον υπηρετεί πιστά.

Χαρακτηριστικά:
 Υπέρβαση των κανόνων της λογικής πραγματικότητας: ο υπερρεαλισμός θέλει να σπάσει τους κοινωνικούς και ηθικούς φραγμούς, ώστε να αναδυθεί ελεύθερα στην επιφάνεια το ένστικτο, το υποσυνείδητο και η πρωτογενής φαντασία, χωρίς καμία παρέμβαση της λογικής.
 τεχνικές που απελευθερώνουν από τους λογικούς κανόνες: αυτόματη γραφή, εξερεύνηση του κόσμου των ονείρων (ακόμα και των ψυχικών αντιδράσεων υπό την επήρεια του υπνωτισμού), συνειρμική σύνδεση των νοημάτων.
 Εικόνες που παραπέμπουν στον κόσμο των ονείρων, ανατρεπτικές, τολμηρές στη σύλληψή τους. Χαρακτηριστική είναι η συνδρομή των χρωμάτων.
 αισθησιοκρατία: αφηρημένες έννοιες και νοήματα αποδίδονται με εικόνες (οπτικές, ακουστικές, κινητικές, οσφρητικές) και μέσω αυτών προσεγγίζονται με τη συνδρομή των αισθήσεων.
 γλωσσική απελευθέρωση: η λογική, όπως καταδυναστεύει τη ζωή, με ανάλογο τρόπο θεωρήθηκε ότι καταδυναστεύει και τη γλώσσα. Το άτομο χρησιμοποιεί, δηλαδή, τις λέξεις μόνο με τη συμβατική, πρακτική σημασία τους για την καθημερινή επικοινωνία, χωρίς να τις προσέχει. Οι υπερρεαλιστές αναζητούν το γνήσιο περιεχόμενο των λέξεων μέσα από απροσδόκητες συνάψεις που δημιουργούν ποικίλους σημασιολογικούς συνδυασμούς και αποκαλύπτουν την πολυσημία της γλώσσας.
(Βέβαια, με το δεύτερο μανιφέστο για τον υπερρεαλισμό του Breton, το 1929, οι υπερρεαλιστές παραδέχονται ότι η επέμβαση της λογικής στη σκέψη και τη γλώσσα είναι αναπόφευκτη και αποδέχονται τις γλωσσικές και λογικές συμβάσεις ως αναγκαίες προϋποθέσεις για την επικοινωνία).
 καταστρατήγηση των κανόνων της παραδοσιακής στιχουργικής
 η προβολή του οράματος για ένα νέο κόσμο: οι υπερρεαλιστές ποιητές επιμένουν στο όραμα ενός νέου κόσμου, όχι πέρα από την πραγματικότητα, αλλά μέσα σε αυτήν, αφού η φαντασία θεωρείται μέρος της πραγματικότητας, συστατικό στοιχείο της, κρυμμένο πίσω από την επίφαση της λογικής.

Πηγή : “Έθνος” /Παιδεία

Αφήγηση

Η αφήγηση είναι αναπαράσταση πράξεων, συμβάντων. Το υποκείμενο ή ο φορέας της αφήγησης είναι ο αφηγητής,  μια έννοια που δεν πρέπει να συγχέεται με την έννοια του συγγραφέα. Ο  συγγραφέας είναι ένα πραγματικό πρόσωπο με αληθινή ζωή και υπάρχει έξω από το κείμενο. Απεναντίας, ο αφηγητής είναι ένα πρόσωπο του κειμένου, δεν υπάρχει παρά μέσα στα πλαίσια του πλασματικού λόγου, είναι ένα κατασκεύασμα από λέξεις. Ο (πραγματικός) συγγραφέας δημιουργεί τον (πλασματικό) αφηγητή, όπως ακριβώς και τους ήρωές του. Ο αφηγητής μπορεί να μιλά σε πρώτο, σε τρίτο, ακόμα και σε δεύτερο πρόσωπο. Δεν μπορεί να υπάρξει αφήγηση χωρίς αφηγητή. Είναι αυτός που αναλαμβάνει το λόγο, που αποκρύβει ή αποκαλύπτει τις σκέψεις των προσώπων, που επιλέγει ανάμεσα στον ευθύ και τον πλάγιο λόγο, ανάμεσα στη χρονολογική τάξη και τις ανατροπές του χρόνου.

Ένας αφηγητής οργανώνει το υλικό του, εκπληρώνει δηλαδή την αποστολή του, με τους εξής τρόπους:

1.    Κρατάει ο ίδιος το λόγο, έτσι που να αφηγείται ο ίδιος τα γεγονότα και μεταδίδει με πλάγιο ύφος τα λεγόμενα των ηρώων του (telling). Διήγηση

2.   Ένα πλαστό πρόσωπο αφηγείται, κατά κανόνα  σε πρώτο πρόσωπο, αλλά κάποιες φορές και σε τρίτο.  Μίμηση

3.    Μεικτός τρόπος: υπάρχει ένας αφηγητής, αλλά η αφήγησή του διακόπτεται  με την παρεμβολή άλλων προσώπων  που διαλέγονται σε ευθύ λόγο  Μίμηση

4.    Δίνει το λόγο στους ήρωές του, πριμοδοτεί δηλαδή το διάλογο και, κατά κάποιο τρόπο, όπως στο θέατρο, “δείχνει” τα γεγονότα, αντί να τα αφηγείται ο ίδιος (showing). Μίμηση

Αυτή η αντίθεση λέγω / δείχνω δεν είναι παρά η γνωστή από την αρχαιότητα και ρητά διατυπωμένη από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη αντίθεση των όρων διήγησις / μίμησις. Κατά τον Πλάτωνα, τα ποιητικά είδη χωρίζονται ανάλογα με το μιμητικό ή διηγηματικό τους χαρακτήρα: η δραματική ποίηση χαρακτηρίζεται από την εξαφάνιση του αφηγητή, η λυρική από την αποκλειστική παρουσία του, ενώ η επική αποτελεί  συνδυασμό “αμφοτέρων”, δηλαδή εναλλαγής διήγησης και μίμησης.

Επομένως, ένα αφηγηματικό κείμενο συνιστά εναλλαγή αυτών των δυο τρόπων.  Μίμηση  χωρίς παρεμβολή   διήγησης υπάρχει μόνο στα θεατρικά έργα.

Ποιος μιλάει; -Οπτική γωνία αφήγησης

Στα αφηγηματικά κείμενα ο αφηγητής εμφανίζεται με διάφορες μορφές^. θα λέγαμε ότι μεταμορφώνεται:

1. Αφηγητής Θεός: τριτοπρόσωπη αφήγηση με μηδενική εστίαση. Η αφήγηση γίνεται από έναν παντογνώστη αφηγητή, ο οποίος έχει πανοραμική θέαση του μυθιστορηματικού σύμπαντος και γι’ αυτό είναι ταυτόχρονα παρών και απών από αυτό. Γνωρίζει τα πάντα για τους ήρωες του έργου του, ακόμη και τα συναισθήματα και τις μύχιες σκέψεις τους. Είναι ο ετεροδιηγητικός αφηγητής που δεν συμμετέχει σε ό,τι αφηγείται Είναι εύκολο να καταλάβουμε γιατί, στην περίπτωση αυτή, η απόλυτη γνώση ισοδυναμεί με  έλλειψη σκοπιάς: ο Θεός κοιτάζει τον κόσμο από παντού, όχι από ένα συγκεκριμένο σημείο, έτσι που η απόλυτη παρουσία του να αποτελεί ταυτόχρονα και απόλυτη απουσία. Είναι ο αφηγητής των μυθιστορημάτων του Μπαλζάκ και των ιστορικών μυθιστορημάτων. Αφηγητής > Πρόσωπα

2. Αφηγητής άνθρωπος: πρωτοπρόσωπη ή και τριτοπρόσωπη αφήγηση (πολύ σπάνια αφήγηση σε δεύτερο πρόσωπο) με εσωτερική εστίαση. Η αφήγηση γίνεται από την οπτική γωνία ενός προσώπου με γνώση περιορισμένη. Ο αφηγητής  είναι  τοποθετημένος στο αφηγηματικό σύμπαν είτε ως πρωταγωνιστής (αυτοδιηγητικός)  είτε ως δευτερεύον πρόσωπο είτε ως απλός   μάρτυρας-θεατής (ομοδιηγητικός)^. ο λόγος βγαίνει από ανθρώπινο στόμα, τα μάτια που βλέπουν είναι μάτια ανθρώπου, ένας ή περισσότεροι αφηγητές διατηρούν την ανθρώπινη ιδιότητά τους. Παράδειγμα τα διηγήματα του Βιζυηνού, αρκετά του Παπαδιαμάντη, του Καρκαβίτσα κ.ά. Αφηγητής = Πρόσωπα

3.    Αφηγητής κάμερα ή αφηγητής πράγμα: ο αφηγητής αποβάλλει τώρα την απόλυτη ή σχετική γνώση του, τον απόλυτο ή σχετικό έλεγχο του σύμπαντός του και βλέπει πια με  ένα απλό και ουδέτερο βλέμμα,  έχει εστίαση εξωτερική. Δε σχολιάζει και δεν κρίνει. Είναι ένας φακός που καταγράφει ουδέτερες εικόνες στο παρόν (κυριαρχεί ο ενεστώτας) χωρίς αναδρομές στο παρελθόν ή αναφορες στο μέλλον. Παράδειγμα τα αστυνομικά μυθιστορήματα. Αφηγητής < Πρόσωπα

Ανάλογα με το αφηγηματικό επίπεδο οι αφηγητές χωρίζονται σε εξωδιηγητικούς, όταν είναι εκτός της ιστορίας η οποία είναι αποτέλεσμα της αφηγηματικής τους πράξης και σε ενδοδιηγητικούς, όταν εμφανίζονται στην ιστορία ως αφηγητές και η ιστορία τους καταλήγει στο μεταδιηγητικό επίπεδο   (εγκιβωτισμός) (Π.χ. Ο Οδυσσέας στο νησί των Φαιάκων, η μητέρα στο διήγημα του Βιζυηνού «Το αμάρτημα της μητρός μου»)

Χρόνος

1.    Χρόνος πομπού-συγγραφέα: η εποχή που ζει ο συγγραφέας και κυρίως η χρονική στιγμή που γράφει το έργο του.

2.    Χρόνος γεγονότων-ιστορίας:  ο χρόνος μέσα στον οποίο      εκτυλίσσονται  τα γεγονότα της αφήγησης.

3.    Χρόνος δέκτη-αναγνώστη: η εποχή που ζει ο αναγνώστης και κυρίως η χρονική στιγμή που διαβάζει το έργο.

4.    Χρόνος της αφήγησης (αφηγηματικής πράξης): η σχέση ανάμεσα στο χρόνο του λόγου και στο χρόνο της μυθοπλασίας, ο ιδιαίτερος τρόπος που παρουσιάζονται τα γεγονότα, συνήθως με διαφορετική χρονική σειρά, διάρκεια και συχνότητα:

Α) Χρονική σειρά:   ο αφηγητής παραβιάζει τη χρονική σειρά και είτε αναφέρεται σε γεγονότα προγενέστερα από το  σημείο της ιστορίας στο οποίο βρίσκεται (αναδρομές-αναλήψεις/flash back) είτε αφηγείται εκ των προτέρων γεγονότα που θα διαδραματιστούν αργότερα (πρόδρομες αφηγήσεις-προλήψεις-πρoσημάνσεις-προαγγελίες/flash forward)

Β) Διάρκεια:

Κανένα τμήμα του χρόνου του λόγου δεν αντιστοιχεί στο χρόνο της μυθοπλασίας (παράλειψη μια ολόκληρης περιόδου/επιτάχυνση)

Ο χρόνος της αφήγησης έχει μικρότερη διάρκεια από το χρόνο της ιστορίας (συνοπτική αφήγηση – περίληψη/επιτάχυνση)

Ο χρόνος της αφήγησης έχει μεγαλύτερη διάρκεια από το χρόνο της ιστορίας (αναλυτική αφήγηση/επιβράδυνση)

Άρση του χρόνου, όπως συμβαίνει στην περιγραφή και στις γενικές σκέψεις (παύση/επιβράδυνση)

Ο χρόνος της αφήγησης έχει την ίδια διάρκεια με το χρόνο της ιστορίας (σκηνή, συνήθως διαλογική)

Γ) Συχνότητα: Η αναλογία ανάμεσα στο πόσες φορές ένα γεγονός συμβαίνει στην ιστορία και στο πόσες αναφέρεται στην αφήγηση. Μπορούμε να έχουμε επανάληψη κάποιου γεγονότος, όχι όμως πανομοιότυπη αλλά με διαφορετικό τρόπο.

Μουλλάς Παναγιώτης, Οι μεταμορφώσεις του αφηγητή, Τετράδια εργασίας 7 (Σεμιναριακά μαθήματα), Αθήνα 1984

Γ. Καλλίνης, Εγχειρίδιο αφηγηματολογίας, Εισαγωγή στην τεχνική της αφήγησης, Μεταίχμιο, Αθήνα 2005

Έκφραση –Έκθεση, τεύχος Α, Α’ Τάξη Ενιαίου Λυκείου, Ενότητα Αφήγηση, ΟΕΔΒ, ΑΘήνα

Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Β’ τεύχος, Β’ Τάξη  Ενιαίου Λυκείου, ΟΕΔΒ, Αθήνα, σελ. 11-14

Αφηγηματικές  τεχνικές

Οι λειτουργίες του αφηγητή

0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος στα γεγονότα. Αν συμμετέχει στην ιστορία (είτε ως βασικός ήρωας είτε ως απλός παρατηρητής ή αυτόπτης μάρτυρας), τον ονομάζουμε «ομοδιηγητικό αφηγητή». Σ’ αυτή την περίπτωση ο αφηγητής αφηγείται σε πρώτο ρηματικό πρόσωπο (πρωτοπρόσωπη αφήγηση).

Διακρίνονται δύο παραλλαγές του ομοδιηγητικού αφηγητή: ο αφηγητής-παρατηρητής/θεατής, δηλαδή ο αφηγητής που είναι παρατηρητής/μάρτυρας των συμβάντων της αφήγησης, και ο αφηγητής-πρωταγωνιστής, δηλαδή ο αφηγητής που συμμετέχει στην αφήγηση ως βασικός ήρωας. Όταν μάλιστα αφηγείται σε πρώτο ρηματικό την προσωπική του ιστορία, ονομάζεται ιδιαίτερα «αυτοδιηγητικός αφηγητής».

Αν ο αφηγητής δεν συμμετέχει καθόλου στην ιστορία που διηγείται ονομάζεται «ετεροδιηγητικός αφηγητής». Στην περίπτωση αυτή ο συγγραφέας αναθέτει την αφήγηση σε πρόσωπο ξένο προς την ιστορία, την οποία παρουσιάζει σε τρίτο πρόσωπο (τριτοπρόσωπη αφήγηση). Ονομάζεται, ιδιαίτερα, «παντογνώστης αφηγητής» (ή «αφηγητής-Θεός») αυτός που βρίσκεται παντού και πάντοτε και γνωρίζει τα πάντα, ακόμα και τις πιο απόκρυφες σκέψεις των προσώπων της αφήγησης.

Η εστίαση

Με τον όρο «εστίαση» αναφερόμαστε στην απόσταση που παίρνει ο αφηγητής από τα πρόσωπα της αφήγησης. Ο Ζενέτ προτείνει τους ακόλουθους τρεις τύπους εστίασης της τριτοπρόσωπης αφήγησης:

•   Αφήγηση χωρίς εστίαση (ή μηδενική εστίαση): ο αφηγητής γνωρίζει περισσότερα από τα πρόσωπα. Αντιστοιχεί στην αφήγηση με παντογνώστη αφηγητή.

•   Αφήγηση με εσωτερική εστίαση: η αφήγηση παρακολουθεί ένα από τα
πρόσωπα ή ο αφηγητής ξέρει τόσα, όσα και το πρόσωπο από τη σκοπιά του οποίου αφηγείται.

•   Αφήγηση με εξωτερική εστίαση: ο αφηγητής ξέρει λιγότερα από τα πρόσωπα. Στην περίπτωση αυτή ο ήρωας δρα, χωρίς ο αναγνώστης να μπορεί να μάθει τις σκέψεις του (π.χ. αστυνομικά μυθιστορήματα).

0 χρόνος της αφήγησης

Τρεις χρονικές τοποθετήσεις της αφήγησης χρονικά, σε σχέση με την ιστορία, είναι πιθανές: το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Με βάση αυτά τα χρονικά επίπεδα, η αφήγηση μπορεί να είναι τεσσάρων ειδών:

•   Η μεταγενέστερη αφήγηση. Είναι η πιο συχνή. Διηγούμαστε την ιστορία αφού έχει εξ ολοκλήρου συντελεστεί.

•   Η προγενέστερη αφήγηση, που προηγείται της έναρξης της ιστορίας.

•   Η ταυτόχρονη αφήγηση, της οποίας η εκφώνηση είναι σύγχρονη της ιστορίας.

•   Η παρέμβλητη  αφήγηση, όπου ο αφηγητής διηγείται μαζί με τα γεγονότα που συντελέστηκαν και τις σκέψεις που του έρχονται κατά τη στιγμή της γραφής.

H χρονική σειρά των γεγονότων

Συχνά ο αφηγητής παραβιάζει την ομαλή χρονική πορεία για να γυρίσει προσωρινά στο παρελθόν ή αφηγείται ένα γεγονός που πρόκειται να διαδραματιστεί αργότερα. Τις παραβιάσεις αυτές τις ονομάζουμε αναχρονίες και τις διακρίνουμε σε:

Αναδρομικές αφηγήσεις I αναδρομές ή αναλήψεις και Πρόδρομες αφηγήσεις ή προλήψεις.

Αναδρομή είναι η τεχνική κατά την οποία διακόπτεται η κανονική χρονική σειρά των συμβάντων για να εξιστορηθούν γεγονότα του παρελθόντος, ενώ στην πρόληψη ο αφηγητής κάνει λόγο εκ των προτέρων για γεγονότα που θα γίνουν αργότερα.

Άλλες τεχνικές με τις οποίες παραβιάζεται η ομαλή, φυσική χρονική σειρά:

•   In medias res: η λατινική αυτή φράση σημαίνει «στο μέσο των πραγμάτων», δηλαδή στη μέση της υπόθεσης, και αποτελεί μια τεχνική της αφήγησης σύμφωνα με την οποία το νήμα της ιστορίας δεν ξετυλίγεται από την αρχή, αλλά ο αφηγητής αρχίζει την ιστορία από το κρισιμότερο σημείο της πλοκής και, έπειτα, με αναδρομή στο παρελθόν, παρουσιάζονται όσα προηγούνται του σημείου αυτού. Με την τεχνική αυτή διεγείρεται το ενδιαφέρον του αναγνώστη και η αφήγηση δεν γίνεται κουραστική.

•   Εγκιβωτισμός: σε κάθε αφηγηματικό κείμενο υπάρχει μια κύρια αφήγηση που αποτελεί την αρχική ιστορία και υπάρχουν και μικρότερες, δευτερεύουσες αφηγήσεις μέσα στην κύρια αφήγηση που διακόπτουν  την ομαλή ροή του χρόνου. Αυτή η «αφήγηση μέσα στην  αφήγηση»
ονομάζεται εγκιβωτισμένη αφήγηση ή εγκιβωτισμός.

•   Παρέκβαση/παρέμβλητη (εμβόλιμη) αφήγηση: είναι η προσωρινή διακοπή της φυσικής ροής των γεγονότων και η αναφορά σε άλλο θέμα που δεν σχετίζεται άμεσα με την υπόθεση του έργου.

•   Προϊδεασμός/προσήμανση: είναι η ψυχολογική προετοιμασία του αναγνώστη από τον αφηγητή για το τι πρόκειται να ακολουθήσει.

•   Προοικονομία: είναι ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας διευθετεί τα γεγονότα και δημιουργεί τις κατάλληλες προϋποθέσεις, ώστε η εξέλιξη της πλοκής να είναι για τον αναγνώστη φυσική και λογική.

Η χρονική διάρκεια

0 χρόνος της αφήγησης έχει τις ακόλουθες σχέσεις με τον χρόνο της ιστορίας, με κριτήριο τη διάρκεια των γεγονότων:

O χρόνος της αφήγησης μπορεί να είναι μικρότερος από τον χρόνο της ιστορίας, όταν ο αφηγητής  συμπυκνώνει τον χρόνο (συστολή του χρόνου) και παρουσιάζει συνοπτικά (σε μερικές σειρές) γεγονότα που
έχουν μεγάλη διάρκεια. Με τον τρόπο αυτό, ο ρυθμός της αφήγησης  επιταχύνεται.

•   Ο χρόνος της αφήγησης μπορεί να είναι μεγαλύτερος από τον χρόνο  της ιστορίας, όταν ο αφηγητής επιμηκύνει τον χρόνο (διαστολή του  χρόνου) και παρουσιάζει αναλυτικά γεγονότα που διαρκούν ελάχιστα.
Με τον τρόπο αυτό επιβραδύνεται ο ρυθμός της αφήγησης.

•   Ο χρόνος της αφήγησης είναι ίσος με τον χρόνο της ιστορίας, συνήθως  σε διαλογικές σκηνές.

Για να συντομεύσει τον χρόνο της αφήγησης, ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τις ακόλουθες τεχνικές:

•   Επιτάχυνση: παρουσιάζει σύντομα γεγονότα που έχουν μεγάλη διάρκεια.

•   Παράλειψη: κάποια γεγονότα δεν τα αναφέρει καθόλου, επειδή δεν σχετίζονται με την ιστορία.

• Περίληψη: παρουσιάζει συνοπτικά τα ενδιάμεσα γεγονότα.
•Έλλειψη ή αφηγηματικό κενό: ο αφηγητής παραλείπει ένα τμήμα της  ιστορίας ή κάποια γεγονότα που εννοούνται εύκολα ή δεν συμβάλλουν ουσιαστικά στην πλοκή.

Η τεχνική με την οποία ο συγγραφέας διευρύνει τον χρόνο της αφήγησης είναι:

•Η επιβράδυνση: γεγονότα που έχουν μικρή διάρκεια στην πραγματικότητα παρουσιάζονται εκτεταμένα στην αφήγηση.

Η χρονική συχνότητα

Η αφηγηματική συχνότητα καθορίζεται από τη σχέση της εμφάνισης ενός γεγονότος στην ιστορία και της έκθεσής του μέσα στην αφήγηση. Έτσι, μοναδική αφήγηση είναι η αφήγηση αυτού που έγινε μία φορά, επαναληπτική είναι η επανάληψη X φορές αυτού που έγινε μια φορά, θαμιστική είναι αφήγηση μία φορά αυτού που έγινε X φορές και πολυμοναδική είναι η αφήγηση X φορές αυτού που έγινε X φορές.

Στοιχεία πλοκής –Δραματικά απρόοπτα

Κάποιο γεγονότα   συμβαίνουν ξαφνικά, χωρίς να το περιμένει ο θεατής και αλλάζουν την πορεία του μύθου.

Αφηγηματικοί τρόποι

Μέρος των αφηγηματικών τεχνικών ενός κειμένου είναι και οι αφηγηματικοί τρόποι που απαντούν στο ερώτημα «πώς αφηγείται» κάποιος. Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι ο όρος αφηγηματικές τεχνικές είναι ευρύτερος και σ’ αυτόν υπάγονται και οι τρόποι με τους οποίους αφηγείται κάποιος και οι οποίοι είναι οι εξής:

•Έκθεση ή αφήγηση: είναι η παρουσίαση γεγονότων και πράξεων, την οποία ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης διέκριναν σε «διήγηση» και «μίμηση». Στη διήγηση ο αφηγητής αφηγείται μια ιστορία με τη δική του φωνή, ενώ στη μίμηση δανείζεται τη φωνή άλλων προσώπων.

•   Διάλογος: είναι τα διαλογικά μέρη σε ευθύ λόγο και σε πρώτο πρόσωπο.

•   Περιγραφή: η αναπαράσταση προσώπων, τόπων, αντικειμένων, η αφήγηση καταστάσεων.

•   Σχόλιο: η παρεμβολή σχολίων, σκέψεων, γνωμών από τον αφηγητή, έξω από τη ροή της αφήγησης, που στοιχειοθετεί, όπως και η περιγραφή, μια επιβράδυνσή της.

•   Ελεύθερος πλάγιος λόγος: η πιστή απόδοση σκέψεων, διαθέσεων ή συναισθημάτων σε γ’ πρόσωπο και σε παρωχημένο χρόνο. To τμήμα αυτό φαίνεται να ανήκει στην καθαρή αφήγηση, στην ουσία όμως εύκολα μετατρέπεται σε ευθύ λόγο.

•   Εσωτερικός μονόλογος: η απόδοση των σκέψεων ή συναισθημάτων σε  α’ πρόσωπο και σε χρόνο ενεστώτα.

Κείμενα Νεοελληνική λογοεχνίας  Α΄λυκείου – βιβλίο  καθηγητή.

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

Η φιλόλογος κ. Χαρά Αγγελή επισημαίνει για την αυριανή εξέταση στη Λογοτεχνία

Η εξέταση στο μάθημα της Λογοτεχνίας αναφέρεται σε πεζό ή ποιητικό κείμενο. Στηριζόμενοι στα θέματα των Πανελληνίων εξετάσεων από το 2000 ως το 2010 μπορούμε να παρατηρήσουμε τα εξής:

Είναι αναγκαία η γνώση των χαρακτηριστικών στοιχείων της ποίησης ή της πεζογραφίας του κάθε λογοτέχνη. Διαβάζουμε, επίσης, το εισαγωγικό κείμενο για κάθε έργο και τα συνοδευτικά κείμενα που βρίσκονται σε Παράρτημα (Γ΄ μέρος).

Δίνουμε βαρύτητα στην κατανόηση των αφηγηματικών τεχνικών. Ενδεικτικά: ο τύπος του αφηγητή και ο ρόλος του, η εστίαση, η αφηγηματική οργάνωση του χρόνου, η λειτουργία των περιγραφών και των διαλόγων, τα δραματικά απρόοπτα, η τραγική ειρωνεία.

Εντοπίζουμε τα στοιχεία που σχετίζονται με τη γλώσσα, το ύφος, τα εκφραστικά μέσα.

Επικεντρωνόμαστε στα πρόσωπα, τους χαρακτήρες, τα συναισθήματα, τις συγκρούσεις που προωθούν τη δράση.

Μαθαίνουμε για το ιστορικό – κοινωνικό πλαίσιο και για τις ιδιαίτερες συνθήκες της ζωής του συγγραφέα, γιατί αυτές οι πληροφορίες μας διευκολύνουν στην ερμηνεία του κειμένου.

Ως προς το σχολιασμό παραγράφου συνδυάζουμε την ερμηνευτική ανάλυση με στοιχεία της τεχνικής.

Στην ερώτηση με το Παράλληλο Κείμενο:

α)Αν ζητούν σύγκριση των δύο κειμένων, γράφω ομοιότητες και διαφορές ως προς τη μορφή και το περιεχόμενο.

β)Αν εξειδικεύουν το ερώτημα, απαντώ μόνο στο συγκεκριμένο (π.χ. ομοιότητες: γράφω μόνο ομοιότητες ως προς τη μορφή και το περιεχόμενο / διαφορές στο περιεχόμενο: γράφω μόνο διαφορές ως προς το περιεχόμενο και όχι προς τη μορφή).

Επιλογικά: Η διεισδυτική ανάγνωση του κειμένου, η γνώση των στοιχείων που προαναφέρθηκαν, η ικανότητα να τα εντοπίζουμε στο κείμενο και η προσεγμένη χρήση του λόγου μπορούν να μας βοηθήσουν στην επιτυχία του στόχου μας, την οποία εύχομαι ολόψυχα.

Υποσημείωση: Όλα τα κείμενα, πεζά ή ποιητικά, πρέπει να αντιμετωπιστούν με την ίδια σοβαρότητα και να μην αποκλείσετε κάποιο απ’ αυτά από τη μελέτη σας. Σε περίπτωση που κάποιοι/ες από σας είναι ριψοκίνδυνοι/ες, θα πρέπει να είστε έτοιμοι/ες να υποστείτε και τις συνέπειες ενός επιλεκτικού διαβάσματος. […]

Καλή επιτυχία σε όλους !

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2011
ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ
ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ
ΘΕΜΑ Α1
Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων:
α. Εξαρχία
β. Σοβιέτ
γ. Δόγμα Τρούμαν
Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Α2
Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση:
α. Η Φιλική Εταιρεία ιδρύθηκε το 1814 από τους Εμμανουήλ Ξάνθο, Δημήτριο Υψηλάντη και Αθανάσιο Τσακάλωφ.
β. Στις αρχές του 1943, στο Στάλινγκραντ, η νίκη έστεψε τα σοβιετικά όπλα και η Βέρμαχτ γνώρισε την πρώτη οδυνηρή της ήττα.
γ. Με την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ (7 Δεκεμβρίου 1941) η Ιαπωνία μπήκε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
δ. Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου, το 1979, οδήγησε στην επανένωση της Γερμανίας.
ε. Η Συνθήκη των Παρισίων (10 Φεβρουαρίου 1947) προέβλεπε την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα.
Μονάδες 10

ΘΕΜΑ Β1
Η Συνθήκη Ειρήνης του Λονδίνου (17/30 Μαΐου 1913): όροι και παραλείψεις.
Μονάδες 10

ΘΕΜΑ Β2
Για ποιους λόγους η Γερμανία επιθυμούσε την αναθεώρηση της Συνθήκης των Βερσαλλιών (28 Ιουνίου 1919) και ποιες ήταν οι πολιτικές συνέπειες αυτής της επιθυμίας για τη χώρα;
Μονάδες 15

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ
ΘΕΜΑ Γ1
Αντλώντας στοιχεία από τα κείμενα που σας δίνονται και με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις, να προσδιορίσετε: α) πώς επέδρασε ο Κριμαϊκός Πόλεμος στο ελληνικό κράτος και στον Ελληνισμό (μονάδες 10) και β) ποιες επιπτώσεις είχε στις σχέσεις της Ελλάδας με τις τρεις Μεγάλες Δυνάμεις. (μονάδες15).
Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ Α΄
«Η επανάσταση του 1854 ξέσπασε με την ευκαιρία του Κριμαϊκού Πολέμου κατά τα μέσα Ιανουαρίου, πρώτα στην Ήπειρο (Ραδοβίζι), με αφορμή τη φορολογική καταπίεση, και σχεδόν ταυτόχρονα στη Θεσσαλία (Άγραφα) […] Παρά την εξάπλωση όμως της επαναστάσεως και τις πρώτες επιτυχίες της,
δεν έγινε δυνατόν να επιτευχθούν οι βασικοί στόχοι των επαναστατών, οι καταλήψεις δηλαδή των στρατιωτικών κέντρων του εχθρού. Και τούτο γιατί η Πύλη από τον Φεβρουάριο είχε αρχίσει να ενισχύει τα κέντρα αυτά με ισχυρές δυνάμεις […]. Αλλά αυτό που καθόρισε την τύχη της επαναστάσεως ήταν προπαντός η στάση της Αγγλίας και της Γαλλίας, που πήραν ανεπιφύλακτα το μέρος των Τούρκων, τους βοήθησαν πολλαπλά, ανέπτυξαν έντονη διπλωματική δράση για την καταστολή της και έφθασαν ως το ναυτικό αποκλεισμό και την κατοχή του Πειραιά. Έτσι αναγκάστηκε η ελληνική
κυβέρνηση να σταματήσει τη βοήθεια που χορηγούσε ανεπίσημα στους επαναστάτες και να διατάξει την αποχώρηση των Ελλήνων αξιωματικών».
Στέφανος Παπαδόπουλος, «Ο Κριμαϊκός πόλεμος και Ελληνισμός», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΓ΄, Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών, 1977, σ.163

ΚΕΙΜΕΝΟ Β”
« Ο Κριμαϊκός Πόλεμος ήταν η αποφασιστική καμπή για τη γνωριμία του ελληνικού έθνους με τα γειτονικά του, γιατί απέδειξε μ’ έναν τρόπο που δεν χωρούσε διάψευση ότι τα συμφέροντα των υποδούλων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν ήταν εκείνα που θεωρούσε δεδομένα η φιλοπόλεμη μερίδα στην Ελλάδα, αφού τίποτε το αντίστοιχο με την κινητοποίηση του Αγώνα δεν σημειώθηκε το 1854. Επιπλέον ο φιλορωσισμός δέχεται βαρύ πλήγμα. Στο εξής δεν παύει βέβαια να συνδέεται αόριστα με την προοπτική της γενικής απελευθέρωσης της Ανατολής, η ήδη υποτυπώδης όμως επιχειρηματολογία του στερείται οριστικά τη δυνατότητα εμπλουτισμού ή ανανέωσής της, και αυτό σε αντίθεση με τον αντιρωσισμό για τον οποίο αρχίζει περίοδος σταθερής ανόδου. Ο θρίαμβος της αγγλικής πολιτικής στην Ελλάδα αφήνει στον αντιρωσισμό ένα πεδίο τελείως ελεύθερο[…]».
Έλλη Σκοπετέα, Το «Πρότυπο Βασίλειο» και η Μεγάλη Ιδέα (18301880), Αθήνα: Πολύτυπο, 1988, σ. 331.

ΘΕΜΑ Δ1
Αξιοποιώντας τα στοιχεία που περιέχονται στο παρακάτω κείμενο και τις ιστορικές σας γνώσεις, να
αναφερθείτε στους παράγοντες οι οποίοι έδωσαν ώθηση στη διαδικασία της αποαποικιοποίησης κατά τη διάρκεια του 20 αιώνα.
Μονάδες 25

ΚΕΙΜΕΝΟ
« […] Οι ιστορικοί καταγίνονται με τη διαλεύκανση των αιτίων της αποαποικιοποίησης, και ιδίως της ταχύτητας της. Αρκετά σημεία έχουν αποσαφηνιστεί. Πρώτον, οι αυτοκρατορίες δεν ήταν συνολικά επικερδείς· πιο συγκεκριμένα, ενώ απέφεραν κολοσσιαία κέρδη σε ορισμένα άτομα και εταιρείες,
αποτελούσαν βάρος για τον κρατικό κορβανά1 των περισσότερων αυτοκρατορικών δυνάμεων. Έτσι, η
εκμετάλλευση των λαών των αποικιών συμβάδιζε με καθαρές απώλειες για τους φορολογουμένους των
μητροπόλεων. Δεύτερον, οι αυτοκρατορικές δυνάμεις σπάνια αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν εξαιτίας μιας στρατιωτικής εξέγερσης – η Αλγερία ήταν η εξαίρεση και όχι ο κανόνας. Συνήθως οι ανταρσίες μπορούσαν να κατασταλούν· το πρόβλημα ήταν, με τι κόστος σε ζωές και σε χρήμα. [… ] Η απόφασή τους αποτελούσε συνισταμένη διαφόρων παραγόντων – οικονομικών, στρατιωτικών και πολιτικοιδεολογικων. Οι αυτοκρατορικές δυνάμεις μπορούσαν πάντα να επιλέξουν αν θα κατέφευγαν ή όχι στη βία για να διατηρήσουν την αρχή τους. Όταν κατέφευγαν σ’ αυτήν -όπως οι Γάλλοι στην Αλγερία και στο Βιετνάμ ή οι Πορτογάλοι στη νότια Αφρική-, κατέληγαν πολλές φορές να βάζουν σε κίνδυνο την πολιτική σταθερότητα στην ίδια τους τη χώρα. Στα μεταπολεμικά χρόνια αποφάσιζαν όλο και πιο συχνά να μην το κάνουν αυτό. Ένας από τους λόγους ήταν φυσικά ότι συνειδητοποίησαν κάποια στιγμή πως η στρατιωτική κυριαρχία ήταν ένας δαπανηρός και αδέξιος τρόπος να εξασφαλίσουν αυτό που ήθελαν. […] Τα μεγαλεία της αυτοκρατορίας φάνταζαν όλο και πιο κίβδηλα, ενώ η ηθικότητα και η ορθολογικότητά της αμφισβητούνταν, σε μια ήπειρο [ενν. την Ευρώπη] που
λειτουργούσε όχι με βάση τις παγκόσμιες αυτοκρατορικές αντιπαλότητες και την κατοχή εδαφών
αλλά μέσω υπερεθνικής οικονομικής συνεργασίας».
M. Mazower, Σκοτεινή Ήπειρος, Ο Ευρωπαϊκός Εικοστός Αιώνας, μετ. Κ. Κουρεμένος, 2η έκδοση, Αθήνα: Αλεξάνδρεια, χ. χ., σ. 359.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
ΘΕΜΑ Α1
α. σχολ. βιβλ. σελ. 63 Οι Βούλγαροι ανέπτυξαν…του Πατριαρχείου
β. σχολ. βιβλ. σελ 94 Είναι οι συνελεύσεις των εργατών…της κυβέρνησης
γ. σχολ. βιβλ. σελ. 143 Ο Αμερικανός πρόεδρος…της Ελλάδας από τις ΗΠΑ

ΘΕΜΑ Α2
α. Λάθος, β. Σωστό, γ. Λάθος , δ. Λάθος, ε. Σωστό

ΘΕΜΑ Β1
Σχολ. βιβλίο, σελ 68-69 Στις 17/30 Μαΐου 1913…κατείχαν προσωρινώς.

ΘΕΜΑ Β2
Σχολ. βιβλίο, σελ 86-87 Η Γερμανία ειδικά… έως Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

ΘΕΜΑ Γ1Κεφάλαιο «Ο Κριμαϊκός πόλεμος», σελ 39-40

Εκτός από τα στοιχεία για την απόδειξη ζητουμένου αναφέρονται ιστορικές γνώσεις για το χαρακτήρα, τα αίτια και την εκδήλωση του πολέμου που αξιοποιούνται προλογικά και επιλογικά. Ειδικότερα για την απόδειξη ζητουμένου:
α. Στην Ελλάδα υποκινήθηκαν εξεγέρσεις στη Χαλκιδική, στη Θεσσαλία και στην Ήπειρο με αφορμή την αύξηση της φορολογίας. Ωστόσο, δε στέφθηκαν με επιτυχία γιατί η Πύλη είχε ενισχύσει στρατιωτικά τα κέντρα αυτά. Άλλος ένας παράγοντας της στρατιωτικής αποτυχίας στάθηκε ο ναυτικός
αποκλεισμός και η κατοχή του Πειραιά από τους Αγγλο-Γάλλους που ανέστειλε τη βοήθεια προς τους Έλληνες επαναστάτες. Επιπλέον ο Κριμαϊκός Πόλεμος συνέβαλε στη γνωριμία του ελληνικού Έθνους με τα γειτονικά του βοηθώντας την απόκτηση αυτοσυνειδησίας σε σύγκριση με τα συμφέροντα
των Μεγάλων Δυνάμεων.
β. Στην Ελλάδα υπήρξε σαφής προσανατολισμός της κοινής γνώμης υπέρ της Ρωσίας, η οποία με την έναρξη του πολέμου εξώθησε τους ορθόδοξους λαούς να εκδιώξουν το οθωμανικό στοιχείο από την Ευρώπη. Στην εξέλιξη όμως του πολέμου οι προτάσεις της Ρωσίας για απελευθέρωση της Ανατολής ήταν αόριστες χωρίς δυνατότητα εμπλουτισμού ή ανανέωσης με αποτέλεσμα το βαρύ πλήγμα του φιλορωσισμού. Από την άλλη μεριά, η Βρετανία και η Γαλλία εξανάγκασαν τον Όθωνα να αποπέμψει τη φιλορωσική κυβέρνηση της Ελλάδας και να διορίσει φιλοδυτική κυβέρνηση. Πήραν το μέρος των Τούρκων ενισχύοντάς τους ποικιλοτρόπως και έφτασαν ως το ναυτικό αποκλεισμό και την κατοχή του Πειραιά.

ΘΕΜΑ Δ1
Σχολ. βιβλίο σελ. 151 Οι μεγάλες αποικιακές αυτοκρατορίες… από τις περιοχές που έλεγχαν.
Από το παράθεμα αξιοποιούνται τα εξής στοιχεία:
Παράγοντες που έδωσαν ώθηση στην αποαποικιοποίηση ήταν:
– Οι αυτοκρατορίες δεν ήταν συνολικά επικερδείς, αποτελούσαν βάρος για το κρατικό ταμείο αποφέροντας κέρδη σε ιδιώτες με αποτέλεσμα καθαρές απώλειες για τους φορολογουμένους των μητροπόλεων.
– Οι στρατιωτικές εξεγέρσεις καταστέλλονταν με κόστος σε ζωές και σε χρήμα.
– Η καταφυγή στη βία για την καταστολή κινημάτων διακινδύνευε την πολιτική σταθερότητα.
– Η συνειδητοποίηση ότι η στρατιωτική κυριαρχία ήταν δαπανηρή και αναποτελεσματική.
– Η μετατόπιση του ενδιαφέροντος σε μια υπερεθνική οικονομική συνεργασία πέρα από το «κίβδηλο» μεγαλείο μιας αυτοκρατορίας.

Επιμέλεια: Ευαγγέλου Μ. – Χανιώτη Ν. – Χονδρού Λ.

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

Πηγή : “Το Βήμα”, 14/5/2011

Στη δίκη συμμετείχαν κορυφαίοι δικαστές και διαπρεπείς δικηγόροι

“ΤΑ ΝΕΑ”, 13/05/2011

Ομοσπονδιακό Δικαστήριο της Νέας Υόρκης αθώωσε τον Σωκράτη μετά από 2,410 χρόνια. Σε μια ιστορική δίκη, με αρχαιοελληνικά στοιχεία αλλά και σύγχρονες αντιλήψεις, δοσμένες με νομικές εκφάνσεις και χιούμορ, εκατοντάδες θεατές είχαν την ευκαιρία να βιώσουν μια εκπληκτική «παράσταση» της αλήθειας, του νόμου και της ελληνικής κληρονομιάς.

Τη μεταφορά της δίκης του Σωκράτη, σε μια από τις πιο αντιπροσωπευτικές δικαστικές αίθουσες της Αμερικανικής Δικαιοσύνης, ανέλαβε το Ίδρυμα Αλέξανδρος Ωνάσης, καταφέρνοντας να πετύχει τη συμμετοχή κορυφαίων δικαστών και διαπρεπών δικηγόρων της νεοϋορκέζικης νομικής ελίτ.

Το δικαστικό σώμα διχάστηκε μπροστά σε χείμαρρο επιχειρημάτων και ρητορικών λόγων από τις δυο πλευρές, αναδεικνύοντας παράλληλα το διαχρονικό σκεπτικισμό για την πολύκροτη δίκη του Σωκράτη.

Νέα εκδοχή

Στη δίκη του Μανχάταν, η οποία ουσιαστικά δεν αποτελούσε αναπαράσταση, αλλά μια νέα εκδοχή, εξετάστηκαν όλες οι κατηγορίες που βάρυναν το Σωκράτη το 399 π. χ., με σκοπό να αποφανθούν οι Αθηναίοι αν είναι «ένοχος» ή «αθώος», κατηγορούμενος για «ασέβεια προς τους Θεούς» και για «διαφθορά των νέων».

Κατά τη δίκη, ο Σωκράτης επέδειξε θάρρος, είχε χιούμορ και σε μερικές περιπτώσεις προκαλούσε το δικαστήριο. Η κατηγορούσα αρχή υποστήριξε ότι οι ιδέες του διαφθείρουν τους νέους και αποσταθεροποιούν τους θεσμούς της Πολιτείας, ενώ οι συνήγοροι υπεράσπισης στήριξαν τα επιχειρήματά τους σε κλασσικά ντοκουμέντα και με σύγχρονες διατυπώσεις.

Οι τρεις δικαστές ήταν ο Ντένις Τζέικομπς (πρόεδρος του δεύτερου ομοσπονδιακού εφετείου των ΗΠΑ), ο οποίος προήδρευσε, η Λορέτα Πρέσκα (πρόεδρος ομοσπονδιακού δικαστηρίου της νότιας περιφέρειας Νέας Υόρκης) και η Κάρολ Μπέγκλεϊ Έιμον (πρόεδρος ομοσπονδιακού δικαστηρίου της ανατολικής περιφέρειας Νέας Υόρκης).

Οι δυο πρώτοι ψήφισαν υπέρ της αθώωσης του Σωκράτη και η τρίτη τον καταδίκασε.

Οι συντελεστές

Δημόσιοι κατήγοροι, εκπροσωπώντας την Πόλη των Αθηνών, ήταν ο δικηγόρος, οικονομολόγος και πρόεδρος του Ιδρύματος Αλέξανδρος Ωνάση, Αντώνης Παπαδημητρίου και ο έφεδρος συνταγματάρχης και νυν αναπληρωτής εισαγγελέας στη Νέα Υόρκη, Μάθιου Μπογδάνος.

Συνήγορος υπεράσπισης ήταν ο Έντι Χέις και την Απολογία του Σωκράτη έκανε ο Μπενζαμίν Μπράφμαν. Και οι δυο είναι διακεκριμένοι ποινικολόγοι.

Πριν το άκουσμα της ετυμηγορίας του δικαστηρίου, ο γνωστός συγγραφέας και καθηγητής του πανεπιστημίου Πρίνστον Αλέξανδρος Νεχαμάς έδωσε μια εικόνα της ακαδημαϊκής πλευράς για τη δίκη του Σωκράτη.

Με την απόφαση του δικαστηρίου συμφώνησαν 185 θεατές-ένορκοι, διαφώνησαν 29 και πολλοί άλλοι δεν συμμετείχαν στην ψηφοφορία.

Η δίκη σε DVD

Ο πρόεδρος του Ιδρύματος Αλέξανδρος Ωνάσης, Αντώνης Παπαδημητρίου, ανέφερε ότι «δεν πρέπει να λησμονούμε ότι η δίκη του Σωκράτη ήταν απολύτως νόμιμη και ότι ο ίδιος ο Σωκράτης ήταν αυτός που προκάλεσε το θάνατό του. Όπως υποστήριξα στη δίκη, για λόγους δικανικούς, έπρεπε να καταδικαστεί. Αυτό όμως ήταν στην Αθήνα της εποχής εκείνης. Δηλαδή, πιστεύω ότι η Αθήνα έδωσε στο Σωκράτη μια δίκαιη δίκη και του επέτρεψε να αμυνθεί και να υπερασπιστεί τον εαυτό του».

Ο ακαδημαϊκός Αλέξανδρος Νεχαμάς δήλωσε ότι «Με τη μεγάλη συμμετοχή του κόσμου διαπιστώνουμε ότι η δίκη του Σωκράτη ενδιαφέρει πάντα το ευρύ κοινό, γιατί είναι πάντα επίκαιρη. Δεν ήταν αναπαράσταση. Ήταν μια πρόσθεση στον τεράστιο αριθμό απόψεων που έχουν ήδη εκφραστεί και αναμένεται να συνεχιστούν».

«Ανεπτύχθησαν σημαντικές απόψεις, με στοιχεία έξυπνου λόγου και έξυπνων αναφορών. Συμμετείχαν επιφανείς ποινικολόγοι και δικαστές, δίνοντας μια εικόνα πολύ ενδιαφέρουσα. Και είναι πολύ σημαντικό που το ίδρυμα Ωνάση θα κυκλοφορήσει σε DVD αυτή τη δίκη και θα τη δημοσιοποιήσει στο διαδίκτυο», τόνισε ο αρχιεπίσκοπος Αμερικής Δημήτριος.

Επίσης, ο εκτελεστικός διευθυντής του Ιδρύματος Αλέξανδρος Ωνάσης στη Νέα Υόρκη, πρέσβης Λουκάς Τσίλας, δήλωσε ευτυχής με το αποτέλεσμα και σημείωσε: «Αθώωση μεν, αλλά και μια μειοψηφία που υποστήριξε ότι υπήρχαν και λόγοι που η Αθήνα έκανε αυτό που έπρεπε να κάνει». Βεβαίως, γεννιούνται παγκόσμια και αιώνια ερωτήματα απ’ αυτή τη δίκη που θα συνεχίσουν να προβληματίζουν τον κόσμο».

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ, ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ

Νεοελληνική Λογοτεχνία

Κείμενο: Ποίημα του Κωνσταντίνου Καβάφη «Ιθάκη»

Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη.
να εύχεσαι να ‘ναι μακρύς ο δρόμος
γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι,
τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,
αν μεν’ η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή
συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,
αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,
αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.
Να εύχεσαι να ναι μακρύς ο δρόμος.
Πολλά τα καλοκαιρινά πρωιά να είναι
που με τι ευχαρίστηση, με τι χαρά
θα μπαίνεις σε λιμένας πρωτοϊδωμένους•
να σταματήσεις σ’ εμπορεία Φοινικικά,
και τες καλές πραγμάτειες ν’ αποκτήσεις,
σεντέφια και κοράλλια, κεχριμπάρια κι έβενους,
και ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής,
όσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά μυρωδικά•
σε πόλεις Αιγυπτιακές πολλές να πας,
να μάθεις και να μάθεις απ’ τους σπουδασμένους.
Πάντα στον νου σου να ‘χεις την Ιθάκη.
Το φθάσιμον εκεί ειν’ ο προορισμός σου.
Αλλά μη βιάζεις το ταξίδι διόλου.
Καλύτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει•
και γέρος πια ν’ αράξεις στο νησί,
πλούσιος με όσα κέρδισες στον δρόμο,
μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη.
Η Ιθάκη σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξίδι.
Χωρίς αυτήν δεν θα ‘βγαινες στον δρόμο.
Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.
Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες οι Ιθάκες τι σημαίνουν.

1. Να αναφέρετε με συντομία τις κατηγορίες στις οποίες χωρίζονται συνήθως τα ποιήματα του Καβάφη. Το ποίημα «Ιθάκη» σε ποια κατηγορία θα το εντάσσατε και γιατί ;

(15 μονάδες)

2. α) Να σχολιαστεί η χρήση από τον ποιητή του β’ ενικού προσώπου.

(20 μονάδες)

β) Κάποιοι στίχοι αποτελούν στίχους – κλειδιά που κρύβουν τα κύρια νοήματα του ποιήματος και γι’αυτό ο ποιητής τους αναδιπλώνει. Ποιοι είναι οι στίχοι αυτοί και που υπάρχει αναδίπλωση;

(20 μονάδες)

3. Να επισημανθούν τα μυθολογικά στοιχεία του ποιήματος και να αναλυθεί ο συμβολικός του ρόλος.

(25 μονάδες)

4. Να συγκρίνετε την «Ιθάκη» του Καβάφη με το απόσπασμα από το ποίημα του Άλφρεντ Τενισον «Οδυσσέας» και να εντοπίσετε τη βασική διαφορά που παρουσιάζεται ως προς το περιεχόμενό τους.

(20 μονάδες)

Τι αξίζει, αν στην ατάραχη γωνιά μου
σαν οκνός βασιλιάς στέκω στο πλάγι
γριάς συντρόφισσας και σωστά μοιράζω
το δίκιο στους ανίδεους ανθρώπους,
που τρώνε, θησαυρίζουν και κοιμούνται
και δε με νιώθουν! Δεν μπορώ να πάψω
να γυροφέρνω πάντα σε ταξίδια•
θέλω να πιω της ζωής τη στερνή στάλα.
Εχάρηκα πολλά, πολλά έχω πάθει
μονάχος μου ή με όσους μ’ αγαπούσαν
πότε σε ξένη γη, πότε σε μάκρη
σκοτεινού πολυκύμαντου πελάγου.
Τ’ όνομά μου εδιαλάλησεν η φήμη
κι η αχόρταγη καρδιά καινούριο πόθο
πάντα γρικάει κι ας έμαθα και ας είδα
σε άλλες χώρες πως ζουν, πως κυβερνάνε […]

Πηγή : http://physics.yooblog.gr

Καταναλωτές ειδήσεων…

Παρακολουθούμε πάντα, μέ­σα από τις τηλεοράσεις και λιγότερο από τον Τύπο, τις κυριότερες ειδήσεις που έρχονται α­πό όλο τον κόσμο και από τη χώρα μας, χωρίς να υποψιαζόμαστε πώς φτάνουν ως εμάς αυτές που διοχε­τεύουν τα μεγάλα πρακτορεία. Το αυτό συμβαίνει και με τις φωτογρα­φίες και τις τηλεοπτικές εικόνες.

Η συγκέντρωση των μέσων ενημέρωσης και ο έλεγχος τους γίνεται πολυεθνικός και διεθνιστικός. Συνεπώς, εν πολλοίς, θα πρέπει ο ε­παρκής αναγνώστης και θεατής να διαβάζει πίσω από τα γραφόμενα   τι κρύβεται   και   να βλέπει πέρα από τις εικόνες   που   του βομβαρδίζουν την όραση.

Δεν θα ασχοληθούμε με την αξιολό­γηση και τη σειρά επιλογής και παρουσίασης των γεγονότων και των ειδήσεων, αυτό έχει να κάνει με πολλούς παράγοντες: τι πουλάει, τι εντύπωση προκαλεί, πόσο σκανδα­λίζει, πόσες διαφημίσεις προσελκύ­ει και ποιες σκοπιμότητες εξυπηρε­τεί και πάντα εξαρτάται από την πολιτική θέση, ανοικτή ή κρυφή, που ισχύουν τα συγκροτήματα στον κόσμο με τις κυβερνήσεις ή με τα αντιπολιτευτικά κόμματα. Το πρόβλημα βρί­σκεται πλέον αλλού, υπάρχει έλ­λειμμα πίστης, δηλαδή η αξιοπιστία έχει κλονιστεί.

Οι ειδήσεις εκπίπτουν, κανείς δεν συνταράζεται και δεν αντιδρά, κι ό­λοι περιορίζονται στην κατανάλωση τους.

Η χρησιμοποίηση τους είναι φανε­ρό ότι γίνεται καταπώς βολεύει αυ­τούς που βρίσκονται στην εξουσία και γι’ αυτό πλασάρονται ή, αλλιώς, σερβίρονται κατά το δοκούν και αναλόγως, πάντοτε στο πλαίσιο της ενη­μέρωσης που αντέχει το σύστημα, με μια κάποια αναλογικότητα, προφα­νώς για να υπάρχει γενική ικανοποί­ηση…

Κάποια γκαρσόνια-δημοσιογράφοι αναλαμβάνουν τον ρόλο και βρί­σκουν τη μέθοδο, ελκυστικώ τω τρό­πω ή προκλητικώ, να διεκπεραιώ­σουν τη δουλειά επ’ ωφελεία όλων των παραγόντων που αποτελούν και συναρτούν τη βιομηχανία ενημέρω­σης.

Η χειραγώγηση και η ποδηγέ­τηση και ο έλεγχος ή ο καθο­ρισμός της λεγόμενης κοι­νής γνώμης συντελούνται με τέτοιον τρόπο που προπαντός οι τηλεθεατές – καταναλωτές – πελάτες νομί­ζουν ή νόμισαν πως άκουσαν ή πρό­λαβαν να δουν, συνηθισμένοι ή εθι­σμένοι να πληροφορούνται διαρκώς και να μένουν μονίμως απληροφό­ρητοι, μπουχτισμένοι και μπουκω­μένοι από ό,τι τους σερβίρεται και να μη χορταίνουν τη θεαματοποιημένη κοινωνία, όπου βρίσκουν την αντα­νάκλαση της ζωής τους στην οθόνη, διασκεδάζοντας με τα χάλια και την ηλιθιότητα της πολιτιστικής γκλαμουριάς που βασιλεύει.

Ακόμα και οι διαχειριστές – επαγ­γελματίες υπάλληλοι των μέσων βρίσκονται ζουρλαμένοι από την έ­νταση και σε πλήρη σύγχυση. Οι εκ­δοχές και οι πηγές είναι πολλές, αλ­λά η αλήθεια είναι μία, καθώς και η αδιάψευστη πραγματικότητα, που ευτυχώς τους πονάει…

Εν τω μεταξύ, τα πράγματα χει­ροτερεύουν και η κοινή γνώ­μη δέχεται τα τετελεσμένα του χρόνου και της ιστορίας, που ναι μεν γράφεται από τους ισχυρούς και τους νικητές, αλλά και από τους λα­ούς, που δεν έχουν πάθει αμνησία, ανουσία, ακρισία και πλήρη αναι­σθησία και εξακολουθούν να σκέ­πτονται και να αντιστέκονται.

Ήδη βρισκόμαστε σ’ αυτή την κα­μπή της ιστορίας και η αντιφατικό­τητα των μέσων ενημέρωσης αποκα­λύπτει το αδιέξοδο των κυρίαρχων και, προπαντός, των Αμερικανών, που αναγκάζουν τους στρατιώτες τους στο Ιράκ να στέλνουν επιστο­λές στις αμερικανικές εφημερίδες για να πουν πόσο καλά περνάνε ως απελευθερωτές στη Μεσοποταμία, ξεριζώνοντας τους πανάρχαιους φοίνικες για να εκδικηθούν τους Ιρακινούς γεωργούς, που υποτίθε­ται καλύπτουν τους τρομοκράτες, μιμούμενοι τους Ισραηλίτες, που δεν ξεριζώνουν μονάχα τα λιόδεντρα και τα αμπέλια της Παλαιστίνης, αλλά και με τα τανκς ισοπεδώ­νουν τα σπίτια των Παλαιστινίων.

Και είναι πολλά τα τρέχοντα – διατρέχοντα, και οι ειδήσεις – επαναλη­πτικές καραμπίνες πάντα την ίδια ώ­ρα σκάνε διαφορετικές και ίδιες από το ένα κανάλι στο άλλο, και η ζωή να γλιστράει, να απαξιώνεται, και στο μεταξύ ο πόλεμος πάσης φύσεως και μορφής να συνεχίζεται μέχρι να α­φυπνιστούμε και να απελευθερω­θούμε.

Δημήτρης Παπαχρήστου, Συγγραφέας , Εφημερίδα «Έθνος», 18-10-2003

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να γραφεί η περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις.

(Μονάδες 25)

2. Να βρείτε τεκμήρια , με τα οποία ο συγγραφέας υποστηρίζει τις θέσεις του.

(Μονάδες 10)

3. Ποια είναι η θέση / άποψη του συγγραφέα ; Να την εντοπίσετε και να τη σχολιάσετε σε μια παράγραφο , που θα αναπτύσσεται με τη μέθοδο της αιτιολόγησης ή τη μέθοδο του αιτίου/ αποτελέσματος.

(Μονάδες 10)

4. Με ποια συλλογιστική πορεία αναπτύσσεται το κείμενο ; Να αιτιολογήσετε την άποψή σας.

(Μονάδες 5)

5. Να βρείτε τις διαρθρωτικές λέξεις με τις οποίες συνδέει τις απόψεις/ ιδέες του ο συγγραφέας.

(Μονάδες 5)

6. χειραγώγηση , διαρκώς, αποκαλύπτει : να γραφεί από ένα συνώνυμο κι ένα αντώνυμο για κάθε μια από τις παραπάνω λέξεις και να γραφούν λεκτικά σύνολα σε συνδυασμό με αυτές.

(Μονάδες 5)

7. «Οι ειδήσεις εκπίπτουν, κανείς δεν συνταράζεται και δεν αντιδρά, κι ό­λοι περιορίζονται στην κατανάλωσή  τους. » : Να σχολιαστεί η άποψη αυτή και να συνδεθεί με τις μεθόδους προπαγάνδας που στην εποχή μας επιχειρείται μέσω των Μ.Μ.Ε. (σε 2 παραγράφους / 150-200 λέξεις)

(Μονάδες 40)