π. Ἀντωνίου Ρωμαίου

Η παραβολή αὐτή εἶναι ἡ διατύπωση τῆς πιό μεγάλης καί τῆς πιό ὁλοκληρωμένης καμπύλης πού διαγράφει ἡ ἀνθρώπινη ἀσωτεία.

Μέσα σ’ αὐτήν τήν παραβολή ὁ Κύριος μᾶς δίνει νά κατανοήσουμε ὅλες τίς συντεταγμένες τῆς ἀνθρώπινης ἀσωτείας. Καί ὁ πρῶτος υἱός ὁ νεώτερος, θά μπορούσαμε νά ποῦμε ὅτι εἶναι τό σύμβολο τῆς ὁρατῆς, τῆς ἐμφανοῦς ἀσωτείας, ἐνῶ ὁ πρεσβύτερος υἱός εἶναι τό σύμβολο τῆς ἀφανοῦς ἀσωτείας.

Τό 15ον κεφάλαιον τοῦ κατά Λουκᾶν Εὐαγγελίου, περιλαμβάνει καί ἄλλες παρα βολές, ὅπως τοῦ «ἀπολωλότος προβάτου», «τῆς ἀπωλεσθείσης δραχμῆς», τήν ὁποία ἀκολουθεῖ αὐτή τοῦ ‘Ασώτου υἱοῦ. Μέ αὐτήν τήν παραβολή ὁ Κύριος ἀπαντοῦσε στούς ἐπικριτές Του, γιατί ἦταν «φίλος τελωνῶν καί ἁμαρτωλῶν».

Ἄς πάρουμε τά πράγματα μέ τή σειρά:

Ὁ Πατέρας ἔχει δυό παιδιά. Εἶναι χαρακτηριστικό σύμβολο ὅτι τή θέση τοῦ Πατέρα παίρνει ὁ Θεός. Τά δυό παιδιά εἶναι οἱ δύο βασικές κατηγορίες τῶν ἀνθρώπων: Αὐτοί πού θέλουν νά ζοῦν χωρίς τό Θεό καί αὐτοί πού θέλουν νά ζοῦν «ἐν Θεῷ». Στήν παραβολή βέβαια ἔχουμε τό προβάδισμα τοῦ νεώτερου Υἱοῦ, ὁ ὁποῖος ζητάει ἀπό τόν Πατέρα τήν περιουσίαν πού τοῦ ἀνήκει. Ὁ Κύριος λέει ὅτι ὁ Πατέρας «διεῖλεν αὐτοῖς τόν βίον». Δέν λέει ὅτι ἔδωσε στό μικρό Υἱό αὐτό πού τοῦ ἀνῆκε, ἀλλά λέει ὅτι ἔδωσε καί στά δυό παιδιά, αὐτό πού τούς ἀνῆκε.

Ἐδῶ ἀκριβῶς ἔχουμε τή θεολογική τοποθέτηση ὅτι, ὁ Πανάγαθος Πατέρας ὅλων τῶν ἀνθρώπων προικίζει μέ τά ἴδια προσόντα ὅλους τούς ἀνθρώπους. Δίνει σέ ὅλους τό αὐτεξούσιο, τήν ἐλευθερία, δίνει τά ψυχικά, τά σωματικά καί τά πνευματικά χαρίσματα, δίνει τίς δυνατότητες -πάντοτε μέσα σέ κάποιο περιβαλλοντικό πλαίσιο, σέ κάποια χωροχρο νική συντεταγμένη- δίνει τίς προϋποθέσεις στόν ἄνθρωπο νά ὑπάρξει καί νά λειτουρ γήσει τήν ὕπαρξή του, τήν προσωπικότητά του, μέ αὐτεξουσιότητα καί ἐλευθερία.

 Ὁ ἕνας λοιπόν Υἱός παίρνει τήν περιουσία του καί φεύγει μακριά καί ἐκεῖ τήν διασκορπίζει μέ ζωή ἄσωτη, σπάταλη, ἁμαρτωλή.

Δέν μᾶς λέει ἡ παραβολή τί ἔκανε ὁ Πρεσβύτερος, ἀλλά ἀπό τήν ἐξέληξι τῆς διη γήσεως εἶναι σαφές ὅτι, ἐφόσον τοῦ ἐδόθη ἡ περιουσία τήν πῆρε, ἀλλά δέν θέλησε νά ἀποχωριστεῖ ἀπό τόν Πατέρα. Κράτησε ὁ δεύ τερος Υἱός τήν θέση πού εἶχε στήν οἰκογένεια καί νομιμόφρων, ὑποτατεταγμέ νος, ἐργατι κός καί ἐπιμελής συνέχισε νά ζεῖ μέ τόν Πατέρα στό ἴδιο σπιτικό.

‘Ενῶ ὅμως φαίνεται ἀπό τήν παραβολή ὅτι ὁ νεώτερος Υἱός φεύγει καί χωρίζεται ἀπό τόν Πατέρα, ὁ Πρεσβύτερος Υἱός δημιουργεῖ ἕναν ἄλλο χωρισμό πού δέν φαίνεται.

Ὁ Πατέρας παράλληλα δείχνει πώς ζεῖ τόν πόνο τοῦ χωρισμοῦ τοῦ νεώτερου Υἱοῦ, πώς πονάει, ἐνδιαφέρεται καί προσδοκᾶ τήν ἐπιστροφή του.

Ὁ Πρεσβύτερος Υἱός, ὅπως διαφαίνεται στή συμπεριφορά του στό τέλος τῆς παρα βολῆς, ἀπορρίπτει τόν νεώτερο Υἱό. Ἀπορρί πτει τόν ἀδελφό του, τόν ξεχνάει. Ἀρχίζει νά διαφοροποιεῖ τήν συμπεριφορά του ἔναντι τοῦ ἀδελφοῦ του. Δέν συμβαδίζει μέ τόν Πατέρα στά αἰσθήματα, στό σεβασμό τῆς προσωπικό τητας, στήν ἀγάπη. Κι αὐτός ὁ χωρισμός δέν φαίνεται. Αὐτή εἶναι ἡ πρώτη μορφή τῆς κρυφῆς ἀσωτείας.

Εἶναι ἀσωτεία τό ὅτι ὁ πρεσβύτερος Υἱός δέν τρέφει τά αἰσθήματα, τή σκέψη, τά φρονήματα, τή λαχτάρα, τήν ἀγωνία, τήν ἀγάπη γιά τόν ἀδελφό του. Ὅλα αὐτά δηλαδή πού τρέφει ὁ Πατέρας γιά τό νεώτερο παιδί Του.

 Ὁ ἄνθρωπος χωρίς τό Θεό ἀρχίζει νά ζεῖ τή ζωή του, νά ὑπάρχει γιά τήν ἡδονή, νά τρυγᾶ τόν καρπό της μέχρι τό τέλος καί νά ἐξανντλεῖ τίς ψυχοσωματικές του δυνάμεις σ’ αὐτό τό κηνυγητό τῆς ἡδονῆς. ‘Εξαχρειώνεται καί βάζει τόν ἑαυτό του στήν κατάσταση τοῦ ὑποβαθμισμένου ὄντος, ἀκόμα πιό κάτω καί ἀπό τά ζῶα. Δέν ἔχει τή δυνατότητα νά φάει οὔτε τήν τροφή τῶν ζώων πού βόσκει.

Ὅλα αὐτά εἶναι συμβολικά καί φανερώνουν ἀκριβῶς ὅτι ὁ ἄνθρωπος πού κυνηγάει τήν ἡδονή εὐτελίζεται, μειώνεται διαρκῶς μέχρι πού ἄν δέν μετανοήσει καταστρέφεται.

«Δαπανήσαντος δέ αὐτοῦ τά πάντα… οὐδείς ἐδίδου αὐτῷ…». Μέχρι ἐδῶ διαγράφε ται σ’ αὐτούς τούς στίχους ὅλη ἡ ἐξαχρείωση τῆς ἀνθρώπινης προσωπικότητας, ἡ ὁποία θέλει νά ζήσει μακριά ἀπό τό Θεό, μέ τήν σπατάλη τῶν χαρισμάτων, σέ μιά «φιλία» μέ τούς ἀνθρώπους. Φιλία πού δέν εἶναι τίποτα ἄλλο παρά παράχρηση ἤ κατάκριση τοῦ ἑνός ἀπό τόν ἄλλο. Αὐτή ἡ φιλία δέν εἶναι βοηθητική, εὐφρόσυνη. Προκαλεῖ εὐχαρίστηση στά αἰσθητήρια, ἀλλά δέν εὐφραίνει πνευματικά, δέν παραμένει μετά ἀπό αὐτές τίς παραχρήσεις καί καταχρήσεις, δέν ἀφήνει τίποτα πού νά γεμίζει τόν ἄνθρωπο.

Ὁ Πρεσβύτερος Υἱός φαίνεται -ἀπό τήν εἰκόνα πού μᾶς δίδεται στό τέλος- ὅτι εἶναι ἄνθρωπος τοῦ μόχθου, τῆς νομιμότητας, τῆς ὑποταγῆς στό Θεό. Διατηρεῖ ἐπίσης μέσα του τήν ἐπιθυμία τῆς ἀπολαύσεως, τὴς εὐφροσύ νης, ἀλλά δέν τήν φανερώνει. Δέν τήν ἀνακοι νώνει. Δέν τήν διεκδικεῖ. Δέν ζητάει τίποτα ἀπό τόν Πατέρα. Τήν στερεῖτε φαινομενκά ἑκουσίως. ἀλλά μέσα του τήν κρατάει ὁλοζώ ντανη. Εἶναι κάτι πού τό ζῆ ἔξω ἀπό τή σχέση Του μέ τόν Πατέρα.’Εδῶ διαφαίνεται μιά ἄλ λη πλευρά τῆς ἀσωτείας.

Εναι «ἀσωτεία» τό νά κρατᾶμε ἐπιθυμίες, θελήματα, δικαιώματα, σκέψεις, πού δέν τολμᾶμε νά ἀνακοινώσουμε στό Θεό Πατέρα, πού δέν μποροῦμε νά τά κάνουμε προσευχή.

Κι αὐτή ἡ ἀσωτεία εἶναι πολύ βαθιά μέσα μας, πού μᾶς ἐξαχρειώνει χωρίς νά τό καταλαβαίνουμε. Ἐνῶ ἡ ἄλλη πλευρά τοῦ νεώτερου Θἱοῦ εἶναι τόσο φανερή καί κραυγαλέα.

Ὁ Πρεσβύτερος Υἱός ζῆ ἔντονα αὐτή τήν κατάσταση, «τοσαῦτα χρόνια δουλεύω σοι…» κι αὐτό φανερώνεται μέ τό λόγο του. Ὄχι μόνον λοιπόν ἔχει ζωντανή αὐτή τήν ἐπιθυμία, ἀλλά μέσα στήν ἀπομόνωσή του, μέσα στήν αὐτονόμησή του τήν κρυφή, κάνει αὐτή τήν ἐπιθυμία κριτήριο γιά νά ἀναπτύξει τήν ἐπιθετικότητα ἐναντίον τοῦ Θεοῦ Πατέρα, ὅταν ἀργότερα ‘Εκεῖνος θά δείξει τή στοργή Του στόν νεώτερο Ἄσωτο Υἱό πού ἐπιστρέφει.

http://www.imkby.gr/

 Οι τρεις ιεράρχες γεννήθηκαν, κατά τον πατρολόγο καθηγητή Παναγιώτη Χρήστου (εισαγωγή στη ζωή και δράση τους εις Ε.Π.Ε.), το 328 ο Γρηγόριος, το 330 ο Βασίλειος, και το 354 ο Χρυσόστομος. Κοιμηθήκαν δε το 391, το 378, και το 407 αντιστοίχως, κατά την ίδια σειρά. Συνεπώς πεθάνανε όλοι νέοι. Περίπου, 63 ετών ο Γρηγόριος, 49 ετών ο Βασίλειος, 54 ετών ο Χρυσόστομος. Και θα πρέπει να τονίσουμε σ’ αυτό το σημείο ότι ο παχουλός και γεμάτος χοληστερίνη γέροντας, που φορά κόκκινη γούνα, μεταφέρεται με έλκηθρο, και μας προσφέρει ή διαφημίζει διάφορα υλικά δώρα την περίοδο των Χριστουγέννων, δεν έχει καμμία σχέση με το δικό μας άγιο Βασίλειο. Αυτός είναι ο Santa Claus που έχει σχέση με τον άγιο Νικόλαο, αλλοιωμένος όμως κι αυτός με μύθους και θρύλους των λαών της βορείου Ευρώπης και φορτωμένος με πλείστα κιλά και λίπος για να είναι σύμφωνος με την αδηφαγία μας και τον καταναλωτισμό μας. Αυτός ο Santa Claus ταξίδευσε με τους μετανάστες στην Αμερική τον 17ο αιώνα και το 1930 η Coca Cola τον παρουσίασε με τη σημερινή του γνωστή μορφή και έτσι ολοκληρώθηκε η μετάλλαξη του σε ανατολή και δύση. Ο δικός μας άγιος Βασίλης -στην ορθόδοξη ελληνική παράδοση- είναι λεπτός, ασκητικός, φορά απλά ρούχα ασκητού, και μεταφέρει στο δισάκι του παπύρους και περγαμηνές, δηλαδή τα αγαθά της παιδείας. Όπως λένε τα κάλαντά μας «βαστάει πέννα και χαρτί, χαρτί και καλαμάρι», το καλαμάρι του πνεύματος που μ’ αυτό το χαρτί μιλoύσε.

Ο χρόνος που έδρασαν οι τρεις ιεράρχες ως επίσκοποι κι αυτός ελάχιστος. Δύο χρόνια ο Γρηγόριος ο θεολόγος ποίμανε την Κωνσταντινούπολη, έξι χρόνια και μερικούς μήνες ο ιερός Χρυσόστομος, εννέα χρόνια περίπου ο Μ. Βασίλειος την μητρόπολη Καισαρείας.

Κι όμως ενώ πεθάνανε νέοι, ενώ ο χρόνος δράσεως τους ήταν ελάχιστος, εν τούτοις το έργο τους υπήρξε τεράστιο. Εδώ πέρα έχει εφαρμογή αυτό που λέγει η αγία Γραφή, ότι 1000 χρόνια των ανθρώπων για τον Θεό είναι σαν μια μέρα αλλά και μια μέρα του Θεού είναι σαν 1000 χρόνια των ανθρώπων. Τουτέστιν εάν έχουμε μία μέρα του Θεού, δηλαδή μια μέρα ευλογημένη και χαριτωμένη απ’ Αυτόν στη ζωή μας, η καρποφορία της θα είναι αφάνταστη. Θα είναι σαν να ζήσαμε και να εργαστήκαμε 1000 χρόνια.

Ας μείνουμε για λίγο στον Γρηγόριο τον θεολόγο π.χ. για να αισθητοποιήσουμε τα όσα λέμε. Όταν πήγε στην Κων/πολη, οι αρειανοί είχαν επικρατήσει για 40 χρόνια. Οι ναοί είχαν καταληφθεί όλοι απ’ αυτούς. Ο αρχιεπίσκοπος Κων/πόλεως ήταν αρειανός. Η κοσμική διοίκηση, μέχρι που ήλθε ο Μέγας Θεοδόσιος ο Α΄, ήταν μ’ αυτούς. Το ορθόδοξο ποίμνιο μετά από όλη αυτή την μακρόχρονη περιπέτεια ελάχιστο και τρομοκρατημένο. Κι όμως ο Γρηγόριος κατόρθωσε μέσα σε δύο χρόνια να επικρατήσει ξανά η ορθοδοξία, να καταλάβουν οι ορθόδοξοι και πάλι τους ναούς, ακόμη και τον καθεδρικό, να φύγει ο αρειανός επίσκοπος και να καταλάβει τη θέση του ο Γρηγόριος. Τέτοια ήταν η αναζωογόνηση της Ορθοδοξίας, ώστε όχι μόνο να επικρατήσει, αλλά να διοργανωθεί και η σύγκληση της Β΄ Οικουμενικής Συνόδου το 381, η οποία θα ολοκληρώσει το Σύμβολο της Πίστεως, την καταπολέμηση των αιρετικών, και θ’ ανακηρύξει την αρχιεπισκοπή Κων/πόλεως σε Πατριαρχείο δεύτερο τη τάξει μετά το Πατριαρχείο της Ρώμης.

Τεράστια λοιπόν η δράση τους και αντιστρόφως ανάλογη του χρόνου που είχαν στη διάθεσή τους. Μπορούμε να πούμε, ότι στο σημείο αυτό οι τρεις ιεράρχες μιμήθηκαν τον Χριστό, ο οποίος ως άνθρωπος έζησε μόνο 33 χρόνια και εργάσθηκε μόνο για 3 χρόνια. Όμως η επίδρασή του υπήρξε αιώνια και αθάνατη. Το ίδιο συνέβη και στη περίπτωση των τριών ιεραρχών. Είναι καθημερινά παρόντες στη διδαχή, στην υμνολογία, στην ερμηνευτική, στη συστηματική θεολογία της Εκκλησίας μας. Δεινοί θεολόγοι, δεινοί ελληνιστές, δεινοί νομικοί. Ειδικά ο Μ. Βασίλειος με τους 92 κανόνες του που έλαβαν οικουμενικό κύρος από την πενθέκτη οικουμενική σύνοδο είναι πατέρας του κανονικού δικαίου της Εκκλησίας μας. Οι λύσεις που δίνει στους κανόνες του απηχούν σύγχρονο δίκαιο και μάλιστα τόσο ποινικό και αστικό όσο και γενικές αρχές αυτού.

Ήταν και οι τρεις ασθενικής κράσεως. Ο Βασίλειος και ο Γρηγόριος εκ φύσεως, ο ι. Χρυσόστομος κατόπιν σκληράς ασκήσεως εις σπήλαιον επί διετία. Στις επιστολές τους και στα αυτοβιογραφικά αποσπάσματα των κειμένων του Γρηγορίου φαίνεται συνεχώς και κατ’ επανάληψη το φαινόμενο αυτό της αδυναμίας. Λέγει χαρακτηριστικά ο Γρηγόριος ότι «μετείχε του βίου τόσο λίγο, ώστε απλώς και μόνο να αναπνέει» (επιστολή 241 προς Αβούργιον). Κι όμως αυτοί οι αδύναμοι, οι ασθενείς, οι καχεκτικοί άκουσαν τον Παύλο που λέγει «όταν γαρ ασθενώ, τότε δυνατός ειμί». Άκουσαν το «υμείς έστε το άλας της γης…υμείς έστε το φως του κόσμου» που είπε στους αδύνατους ο Χριστός· αυτός που ως άνθρωπος ήταν τόσο αδύνατος που δεν μπόρεσε να σηκώσει τον σταυρό του· που είπε «παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο»· που είπε «διψώ»· που μίλησε παραπονετικά και είπε «Θεέ μου Θεέ μου ινατί με εγκατέλειπες». Κι όμως αυτός ο αδύνατος είχε τη δύναμη να πει, γι’ αυτούς που τον σταυρώσανε, στο Θεό και πατέρα του· «πάτερ άφες αυτοίς· ου γαρ οίδασι τι ποιούσιν». Είχε τη δύναμη, τον καιρό που τον κορόιδευαν ότι άλλους έσωσε και δεν μπορεί να σώσει τον εαυτό του, να μη κάνει χρήση της θείας δυνάμεώς του, που φάνηκε καθαρά μετά το θάνατό του. Είχε τη δύναμη να επικρατήσει, ενώ οι εχθροί του ανθρωπίνως τον νίκησαν.

Και έτσι οι αδύνατοι που άκουσαν και ακολούθησαν τον αδύνατο Χριστό γίνανε δυνατοί. Οι αμνοί νίκησαν τους λύκους, οι φτωχοί τους πλουσίους, αυτοί που δεν είχαν προστάτες αυτούς που προστάτευε η τότε κοσμική και αιρετική εξουσία, οι άοπλοι τους οπλισμένους, οι άρρωστοι τους υγιείς. Και δεν υπερηφανεύτηκαν ούτε για τις γνώσεις που είχαν ούτε για τις αρετές ούτε για την αγιότητά τους ούτε για τα αξιώματα παρά μόνο για την ασθένεια τους, μιμούμενοι τον Παύλο που λέγει· «Ήδιστα ουν μάλλον καυχήσομαι εν ταις ασθενείαις μου, ίνα επισκηνώση επ’ εμέ η δύναμις του Χριστού». Έλεγε ο Γρηγόριος γεμάτος ενθουσιασμό και στεντορεία τη φωνή όταν αντιμετώπιζε τους αρειανούς στην Κων/πολη· «Έχουν εκείνοι τους οίκους, εμείς τον ένοικο. Αυτοί έχουν θράσος, εμείς την πίστη. Αυτοί έχουν χρυσό και άργυρο, εμείς λόγο κεκαθαρμένο».

Κατ’ αυτό τον τρόπο κινούμενοι και σκεπτόμενοι οι τρεις ιεράρχες, ενώ ήταν ασθενείς και αδύνατοι σωματικά, έγιναν ηθικά πανίσχυροι, ψυχικά παντοδύναμοι, ατρόμητοι και ανυποχώρητοι στις οποιεσδήποτε πιέσεις των εκάστοτε κρατούντων. Είναι γνωστό το επεισόδιο του Μ. Βασιλείου με τον αξιωματούχο του αυτοκράτορα Ουάλη, τον Μόδεστο, ο οποίος απείλησε με δήμευση, εξορία, βασανισμούς και θάνατο αν ο Βασίλειος δεν υπάκουε στον αρειανό αυτοκράτορα. Η απάντηση του Βασιλείου στις απειλές αυτές ήταν· «Δεν φοβάμαι την δήμευση, διότι μόνο ρούχα και βιβλία έχω· ούτε την εξορία, διότι ‘του Κυρίου η γη και το πλήρωμα αυτοίς’· οι βασανισμοί δεν με απασχολούν, διότι το ασθενικό σαρκίο μου δεν θα αντέξει και ο θάνατος που θα επέλθει θα με στείλει γρηγορότερα στον Κύριό μου». Ο Μόδεστος θαύμασε για την απάντηση και είπε γεμάτος απορία· «γιατί κανένας άλλος επίσκοπος δεν μου μίλησε έτσι»; «Γιατί δεν γνώρισες αληθινό επίσκοπο» του εξήγησε ο Μ. Βασίλειος.

 Εκτός της ασθενικής τους κράσεως και της φυσικής τους αδυναμίας οι τρεις ιεράρχες είχαν συνεχή συνοδό του βίου τους τον πόνο. Ο Χρυσόστομος έμεινε ορφανός λίγους μήνες μετά τη γέννηση του από πατέρα και ο Μ. Βασίλειος κι αυτός μένει ορφανός σε ηλικία 15 ετών από πατέρα. Ο ι. Χρυσόστομος, λόγω της παντελούς ελλείψεως του πατέρα του, ανέπτυξε ισχυρό ψυχικό σύνδεσμο με τη μητέρα του, μ’ αποτέλεσμα, όταν αποφάσισε να γίνει μοναχός και κείνη τον παρακάλεσε να μη τη κάνει δεύτερη φορά χήρα, εκείνος ανέβαλε την αφιέρωσή του. Εάν ο Θεός δεν έπαιρνε γρήγορα τη μητέρα του, πιθανόν να μη είχαμε σήμερα τον άγιο Χρυσόστομο. Είναι οι τρυφερές αδυναμίες μεγάλων ανδρών που μας θυμίζουν ότι δεν παύουν να είναι άνθρωποι, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Ο Γρηγόριος ο θεολόγος αν και δεν έχασε τους γονείς του, εν τούτοις αντιμετωπίζει κι αυτός την ορφάνια κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο. Φύση απαλή, συναισθηματική, στενά δεμένη με τους συγγενείς και τους φίλους, χάνει τον αδελφό του Καισάριο σε ηλικία 38 ετών το 368, και την αδελφή του Γοργονία σε ηλικία 42 ετών το 369, δηλαδή ένα χρόνο μετά το θάνατο του αδελφού του. Μετά πέντε χρόνια, το 374, χάνει τον πατέρα του 100 ετών και σε λίγους μήνες την μητέρα του που πλησίαζε κι αυτή τα 100. Και μετά τέσσερα χρόνια το 378 χάνει τον φίλο του τον μέγα Βασίλειο.

Σε επιστολή του προς τον Ευδόξιο γράφει· «Με ρωτάς πως είναι η κατάστασή μου. Πολύ πικρή. Δεν έχω τον Βασίλειο, δεν έχω τον Καισάριο, τον πνευματικό αδελφό και τον σωματικό. Ο πατέρας μου και η μητέρα μου με εγκατέλειψαν… Το σώμα μου είναι άρρωστο, τα γηρατειά είναι στα πρόθυρα της ζωής μου. Στις οποιεσδήποτε ενέργειές μου παρουσιάζονται επιπλοκές και αντιδράσεις. Οι φίλοι μου με δείχνουν απιστία, η ζωή της Εκκλησίας παραμένει αποίμαντη. Ο πλους εν νυκτί, πυρσός ουδαμού, Χριστός καθεύδει…Μια λύση λυτρώσεως υπάρχει για μένα ο θάνατος (επιστολή 80).

 Στην ανωτέρω επιστολή μεταξύ των άλλων παρουσιάζει και την απιστία των φίλων. Ο Γρηγόριος ο οποίος ύμνησε την φιλία όσο λίγοι, ο Γρηγόριος που θυμάται την Αθήνα και την εγκωμιάζει, όχι τόσο για τα αγαθά της παιδείας που του προσέφερε, αλλά γιατί στην Αθήνα δημιούργησε την φιλία του με το Μ. Βασίλειο, αυτός μιλά με πόνο και για τους άπιστους φίλους. Λοιπόν οι αληθινοί φίλοι του έχουν πεθάνει και οι ζωντανοί δεν του είναι πιστοί. Είναι ένα είδος ορφάνιας κι αυτό. Είναι κάτι που αναστάτωσε κι αυτόν τον ψύχραιμο και φλεγματικό Μ. Βασίλειο, ο οποίος σε ανάλογη περίπτωση είπε· «κοντεύω να γίνω μισάνθρωπος».

Πράγματι, στην Κων/πολη αργότερα, ο Γρηγόριος ενώ δεν λύγισε από τον πόλεμο των αιρετικών εν τούτοις αναστατώθηκε από τον Μάξιμο τον κυνικό φιλόσοφο. Τον εκτίμησε διά την ασκητικότητά του και την ορθοδοξία του. Τον φιλοξένησε, τον βάπτισε, και τον χειροτόνησε πρεσβύτερο. Εκείνος όμως φιλοδόξησε να γίνει κρυφά αρχιεπίσκοπος Κων/πόλεως ανατρέποντας το έργο του ευεργέτου του. Το γεγονός αυτό έθλιψε βαθύτατα τον Γρηγόριο, όπως και το ότι στην προσπάθειά του ο Μάξιμος είχε βοηθό του τον αρχιεπίσκοπο Πέτρο Αλεξανδρείας! «Όμορφος κόσμος, ηθικός, αγγελικά πλασμένος», ο κόσμος της Εκκλησίας…

Μέσα στη ζωή των τριών ιεραρχών βλέπουμε επίσης ξεκάθαρα τη φανέρωση του μυστηρίου της θείας προνοίας. Ενώ ο Γρηγόριος έγραφε την επιστολή του προς τον Ευδόξιο και κατέληγε ότι το μόνο που περιμένει είναι ο θάνατος για να σβήσει την λύπη του για όσα προσωπικά και εκκλησιαστικά κακά έβλεπε, μετά από λίγους μήνες, σύνοδος της Αντιοχείας τον αποστέλλει στην Κων/πολη ν’ αναλάβει εν λευκώ την εκκλησιαστική διοίκηση. Να που ο πυρσός άναψε και ο Χριστός ξύπνησε και η Εκκλησία απόκτησε ποιμένα. Να που η θεία πρόνοια επεμβαίνει, όπου και όποτε αυτή κρίνει σωστό. Βέβαια ο Γρηγόριος έμεινε εκεί μόνο δύο χρόνια. Η αντίθεση της Ρώμης και της Αλεξάνδρειας με την Κων/πολη και ο φθόνος συνεπισκόπων του τον ανάγκασαν να φύγει. Πλην όμως ο Γρηγόριος εάν ζούσε και μόνο τα δύο χρόνια που αφιέρωσε στην Κων/πολη (379-381) θα ήταν ο ίδιος όπως τον γνωρίζουμε. Ο άρχοντας του άμβωνα, ο κήρυκας της θυσίας και της αγάπης, η κορυφή της θεολογίας, ο αγωνιστής της Ορθοδοξίας. Σήμερα διαβάζουμε στην εκκλησιαστική ιστορία για δεκάδες πατριάρχες που διακόνησαν το πατριαρχείο της Κων/πόλεως. Πολλούς απ’ αυτούς τους γνωρίζουμε μόνο στο όνομά τους ή γνωρίζουμε την καταστροφή που επέφεραν στην Ορθοδοξία και στο θεσμό του πατριαρχείου. Ενώ ο Γρηγόριος μένει συνεχώς στην ιστορία και μας διδάσκει και μας εμπνέει και μας στηρίζει και παντού μνημονεύεται και η μορφή του διατρέχει όλες τι εποχές και θα τις διατρέχει έως συντελείας αιώνος. Κανένα πρόβλημα που ο Θεός τον άφησε μόνο δύο χρόνια στην Κων/πολη.

Το μυστήριο της θείας προνοίας το βλέπουμε και στη ζωή του Μ. Βασιλείου. Αναφέραμε ήδη το γεγονός με τον Μόδεστο και τον αυτοκράτορα Ουάλη. Μετά το επεισόδιο αυτό ο Μόδεστος έγινε φίλος του, ο δε Ουάλης, ενώ είχε αποφασίσει να υπογράψει το διάταγμα εξορίας, είδε το χέρι του να τρέμει και να παραλύει. Έτσι σταμάτησε. Αργότερα, όταν επισκέφθηκε την Καισάρεια και είδε το Μ. Βασίλειο και το έργο του, τόσο εντυπωσιάσθηκε που αντί για εξορία του χορήγησε οικονομική ενίσχυση για τα ιδρύματά του.

 Και στη ζωή του ιερού Χρυσοστόμου βλέπουμε τη θεία πρόνοια να ενεργεί. Ενώ δρούσε ως κληρικός στην Αντιόχεια της Συρίας, μακριά από την Κων/πολη, χωρίς ιδιαίτερες διασυνδέσεις και γνωριμίες με υψηλά εκκλησιαστικά και πολιτικά πρόσωπα, τον απήγαγαν κυριολεκτικά για να τον κάνουν αρχιεπίσκοπο. Τι είχε συμβεί; Ο ευνούχος Ευτρόπιος, πρωθυπουργός στη Βυζάντιο, παντοδύναμος και επηρεάζων τον αυτοκράτορα Αρκάδιο στον οποίον είχε προξενέψει και την Ευδοξία ως σύζυγό του, είχε επισκεφθεί την Αντιόχεια και γνώρισε την προσωπικότητα και το έργο του Χρυσοστόμου. Έδωσε εντολή στον έπαρχο να πάρει τον Χρυσόστομο με άμαξα, δήθεν για να τον ξεναγήσει στους τάφους των μαρτύρων, και κείνος τον μετέφερε στην Κων/πολη.

 Αργότερα βέβαια, ο Χρυσόστομος ήλεγξε τον Ευτρόπιο για τη φιλαργυρία του, για την αγάπη του στα πολυδάπανα πανηγύρια και για την κατάργηση του ασύλου των ναών, με αποτέλεσμα να έρθει σε ρήξη μαζύ του και να παγώσει περισσότερο τις σχέσεις του με τα ανάκτορα.

Θαυμαστή θεολογική ανάπτυξη, του μυστηρίου της θείας προνοίας, έχουμε στη πραγματεία του ι. Χρυσοστόμου «τον εαυτόν μη αδικούντα ουδείς παραβλάψαι δύναται». Εκεί ο ιερός πατήρ αναπτύσσει και εξηγεί διά πολλών, ενώ βρίσκεται στην δεύτερη εξορία του, ότι «πολλοί οι αδικούντες, ουδείς ο αδικούμενος» λόγω της θείας προνοίας.

 Θα πει κάποιος· ωραία όλα αυτά, αλλά «τω καιρώ εκείνω». Σήμερα που ζούμε σε πολυπολιτισμικά, πολυεθνικά και πολυθρησκειακά περιβάλλοντα τι γίνεται; Έχουν θέση οι τρεις ιεράρχες στην παιδεία μας; Βεβαίως έχουν. Οι ίδιοι ζήσανε και εργάστηκαν σε παρόμοια περιβάλλοντα. Και διαλέχτηκαν με την εποχή τους, αντέκρουσαν εσφαλμένες θεωρίες, διόρθωσαν φιλοσοφικά ατοπήματα βάσει του ευαγγελίου. Βεβαίως τον χριστιανισμό ποτέ δεν μπορούμε να τον επιβάλλουμε διά της βίας. Όταν το κάνουμε αυτό τον καταργούμε. Αλλά με διάκριση, σύνεση, φωτισμό Θεού μπορούμε να τον παρουσιάζουμε. Μπορεί η επιστήμη να προόδευσε και να έχουν αλλάξει τα πάντα. Αλλά ο θάνατος και ο πόνος παραμένουν ακλόνητα και άπαρτα κάστρα και το μεταφυσικό κενό όσο αυξάνει η γνώση τόσο μεγεθύνεται. Η χριστιανική πίστη και η χριστιανική κοσμοθεωρία, σήμερα, είναι όσο ποτέ αναγκαία. Ας το προσέξουμε. 

ΜΕΛΕΤΙΟΣ ΑΠ. ΒΑΔΡΑΧΑΝΗΣ – ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ

http://www.pmeletios.com/ar_meletios/agioi/3_ierarxes.html

 Αγαπητά μου παιδιά,

«Μπαίνοντας ο εικοστός αιώνας στο τελευταίο του τέταρτο (…), αισθάνομαι άστεγος και περιττός. Όλα είναι κατειλημμένα ως και τ’ άστρα. Οι άνθρωποι έχουν απαλλαγεί από κάθε παιδεία, όπως στην εποχή του Τσέγκις Χαν, και δεν ερωτεύονται ούτε κατ’ ιδέαν. Πρωθυπουργοί συναλλάσσονται με προσωπιδοφόρους, ποικίλες ομάδες καταλαμβάνουν αεροπλάνα και συλλαμβάνουν ομήρους, ενώ οι κολεγιόπαιδες λύνουν εκπληκτικές εξισώσεις με μιαν ευκολία που είναι ν’ απορείς: συν, πλην, δια, επί –άρα.

 Το μυστικό στη ζωή αυτή, φαίνεται, δεν είναι αν είσαι δούλος η όχι∙ καθόλου. Είναι να οδηγείσαι με συνέπεια σε κάποιο «άρα» και νά’χεις έτοιμη την απάντηση.

Πολύ ωραία. Μπροστά όμως σε μια φράση ποιητική, για ποιό λόγο αυτό το «άρα» στομώνει;

Το μυαλό μας κάνει μαιάνδρους απίθανους προκειμένου στο μέλλον να σταδιοδρομήσει στα εργαστήρια, στους ηλεκτρονικούς εγκεφάλους, οπουδήποτε οσφραίνεται όφελος χειροπιαστό. Προκειμένου όμως να καταλήξει σε μια συνειδητοποίηση του είναι, παραμένει στην πρώτη του Δημοτικού. Γιατί;».

Αυτά έγραφε πριν τριάντα χρόνια ο βραβευμένος με Νόμπελ ποιητής μας, Οδυσσέας Ελύτης, ο οποίος μπορούσε από τότε να διακρίνει πως η παιδεία μας δοκιμάζεται από ένα μεγάλο πειρασμό. Τον πειρασμό, του χειροπιαστού οφέλους. Μαθαίνω γράμματα σημαίνει στην εποχή μας, εκείνη την επίπονη και επίμονη προσπάθεια που κάνω, για να αποκατασταθώ επαγγελματικά, για να βρω μία «καλή δουλειά» που θα μου αποδίδει «πολλά».

Μια τέτοια «τετράγωνη» λογική, είναι αλήθεια πως δεν είναι εύκολο να εδραιωθεί σε νέους ανθρώπους, γιατί εκείνοι με την φύση τους την νεανική, πιο ελεύθερα σκέφτονται και πιο δύσκολα συμβιβάζονται.

Όμως η εποχή μας έχει βρει τους τρόπους είτε να καταστέλει, είτε να απομονώνει τέτοιες νεανικές ανησυχίες.

Σ’ αυτή τη συγκυρία η εορτή των Αγίων Τριών Ιεραρχών, Βασιλείου του Μεγάλου, Γρηγορίου του Θεολόγου και Ιωάννου του Χρυσοστόμου, αποκτά μία ιδιαίτερη σημασία. Η Εκκλησία στα πρόσωπα των τριών αυτών αγίων Πατέρων της, έρχεται να κομίσει μία αληθινά άλλη πρόταση παιδείας, η οποία έχει σαν στόχο και σκοπό την συνειδητοποίηση του ανθρώπινου είναι.

Θα αναρωτηθούν ίσως κάποιοι από εσάς: Πως είναι σε θέση Τρεις Ιεράρχες που έζησαν αιώνες πριν, να μας μιλήσουν για το τι είναι ο άνθρωπος; Εκείνοι ως ιερείς τον Θεό ζητούσαν και με τη θεολογία σχετίζονταν. Τι ξέρουν αυτοί για τον άνθρωπο;

Ναι, τον Θεό αγαπούσαν και εκείνον αναζητούσαν. Μην ξεχνάτε όμως παιδιά μου, πως ο Θεός στον οποίο οι Άγιοί μας αφοσιώθηκαν δεν είναι έννοια αφηρημένη αλλά πρόσωπο αληθινό. Ο Θεός των Πατέρων μας είναι ο Ιησούς Χριστός, ο οποίος δεν είναι μόνο Θεός αληθινός, αλλά είναι συνάμα και άνθρωπος αληθινός. Αυτό το πρόσωπο ψηλάφισαν οι Τρεις Ιεράρχες και με την εργασία τους αυτή έφτασαν σε γνωριμία αληθινή με την φύση την ανθρώπινη.

Ακούστε τον Γρηγόριο τον Θεολόγο πως μελετά τα ανθρώπινα:

 «Αφήνω τα άλλα και βλέπω τον εαυτό μου και ολόκληρη την ανθρώπινη φύση και κατασκευή.

 Ποιά είναι τα συστατικά μας; Πως κινούμαστε; Πως το αθάνατο αναμίχθηκε με το θνητό, Πως ρέω προς τα κάτω και συγχρόνως φέρομαι προς τα επάνω;

Πως ο νους και περιορίζεται και συγχρόνως είναι απεριόριστος, μένει μέσα μας και συγχρόνως όλα τα παρακολουθεί με την γρήγορη κίνηση και ροή του; Πως χρησιμοποιεί τον λόγο και ανακοινώνεται και προχωρεί μέσω του αέρος και εισέρχεται μεταξύ των πραγμάτων; […]

Και ακόμη, πριν από αυτά, πως γίνεται στο εργαστήριο της φύσεως η αρχική σύλληψη και ο πρώτος σχηματισμός; Και πως γίνεται η τελευταία διαμόρφωση και ολοκλήρωσή μας; Πως επιθυμούμε την τροφή και πως τρεφόμαστε; Πως το σώμα τρέφεται με τροφές και η ψυχή με λόγο; Πως η ανθρώπινη φύση είναι η ίδια, αλλά συγχρόνως διαφέρουν όλοι οι άνθρωποι στους χαρακτήρες, που είναι πάρα πολλοί με αναρίθμητες ιδιότητες; […]

Πολλά ακόμη θα είχες να φιλοσοφήσεις για τα όργανα και τα μέλη του σώματος και την μεταξύ τους αρμονία…, πολλά για την μνήμη και την ανάμνηση, τον λογισμό και τον θυμό, για την επιθυμία και γενικά με αυτά τα οποία διοικείται ο άνθρωπος, ο μικρός αυτός κόσμος».

Με αυτά οι Άγιοι της Εκκλησίας μας καταπιάστηκαν στην ζωή τους και γι’ αυτό μπορούν μέχρι σήμερα να μας μιλούν για τον άνθρωπο, γι’ αυτό είναι σε θέση να ανανοηματοδοτήσουν την παιδεία μας και να την στρέψουν αληθινά προς το ανθρώπινο είναι, προς το βάθος της ανθρώπινης ύπαρξης, προς τον τόπο εκεί εντός μας, που φυλάσσουμε την εικόνα του Θεού.

Ευχόμαστε σε όλους οι Άγιοι Τρεις Ιεράρχες, σαν προστάτες και αρωγοί, να σας συνοδεύουν στον βηματισμό σας προς την γνώση, και να σας φωτίζουν ψιθυρίζοντας και αποκαλύπτοντάς σας τις απαντήσεις, στα αληθινά προβλήματα της ζωής.

 Αγαπητοί μου Εκπαιδευτικοί

Αγαπητά μου Παιδιά

Ζούμε μία εποχή που η εκπαίδευση έχει χάσει τον καλλιτεχνικό της ρόλο˙ να καλλιεργεί δηλαδή τις ψυχές των μαθητών και να αλλάζει τον κόσμο. Είναι περισσότερο γραφειοκρατική και μονοδιάστατη χάνοντας τον απελευθερωτικό της ρόλο1. Δεν είναι παράξενο επομένως που η εορτή των Τριών Ιεραρχών , ως εορτή της Παιδείας, αντιμετωπίζεται από μερικούς, με αδιαφορία. Μία αργία, που κομίζει μία ακατανόητη εορτή.

Είναι τόσο ακατανόητη, όσο ακατανόητη μοιάζει να είναι η σχέση της Παιδείας με την Κοινωνία. Δεν είναι καθόλου εύκολο να γίνει αντιληπτό, ιδιαίτερα σήμερα, ότι μία άδικη και απρόσωπη κοινωνία δεν μπορεί να έχει παιδεία, αλλά να γεννά ένα άδικο, απρόσωπο και πολλές φορές απάνθρωπο εκπαιδευτικό σύστημα.

Ο Μέγας Βασίλειος, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος και ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος στάθηκαν στον άνθρωπο και τα έργα του. Καταδίκασαν την ανισότητα και τη βιαιότητα της εξουσίας των ισχυρών για να δείξουν ότι μόνο ένας άνθρωπος που καλλιεργείται με αρετές και τα αγαθά του πολιτισμού μπορεί να αλλάξει την ασχήμια των κοινωνιών.

Για τους Τρεις Ιεράρχες ο νόμος τής αγάπης, τής ισότητας, της ελευθερίας και της ειρήνης δεν έχει τίποτε το κοινό με το νόμο των ισχυρών κάθε εποχής.

Η Παιδεία, σύμφωνα με τη διδασκαλία τους, αποτελεί δρόμο απελευθέρωσης προσωπικής και κοινωνικής και το εκπαιδευτικό σύστημα πρέπει να σέβεται την ιδιαιτερότητα του προσώπου του μαθητή, να βρίσκεται στην υπηρεσία του, να καλλιεργεί και να θεραπεύει τη δίψα του για μάθηση.

Ο στόχος πρέπει να είναι η κατά πρόσωπο καλλιέργεια και όχι το κατά κεφαλήν εισόδημα. Η αγάπη και όχι η αναγκαιότητα.

Όσο η Παιδεία θα ισοδυναμεί με εκπαιδευτικό σύστημα που θεωρείται επιτυχημένο μόνο ως προπαρασκευστικό στάδιο για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, τόσο περισσότερο θα αυξάνεται ο αριθμός των μαθητών που θα «χάνεται» και δεν θα ολοκληρώνει τη βασική εκπαίδευση, θα υποφέρει από κατάθλιψη και θα μισεί το σχολείο.

Οι Τρείς Άγιοι με το βίο τους και τη διδασκαλία τους μας καλούν σε μετάνοια, σε μία ουσιαστική στροφή που θα βοηθήσει να ανθίσουν οι ψυχές των παιδιών μας.

Θα τιμήσουμε ουσιαστικά τούς Τρεις Ιεράρχες μόνο όταν θα αποκτήσουμε Παιδεία και εκπαιδευτικό σύστημα που θα σέβεται το δάσκαλο και το μαθητή.

 Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος

Πηγή:http://aktines.blogspot.com/2010/01/blog-post_4711.html

 Λόγος προς καθαίρεσιν υπερηφανείας

«…Καθώς η αρχή και το τέλος των αγαθών είναι η ταπεινοφροσύνη, ούτως η αρχή και το τέλος των κακών είναι η υψηλοφροσύνη. Πανούργο δε και πολύμορφο είναι το ακάθαρτο αυτό πνεύμα της υπερηφάνειας· γι’ αυτό αγωνίζεται να υποδουλώσει τους πάντες και σε καθένα στήνει ιδιαίτερη παγίδα· το σοφό ζητεί να τον παγιδεύσει με τη σοφία· τον ισχυρό με την ισχύ· …τον όμορφο με την ομορφιά· τον εύγλωττο με την ευγλωττία, τον καλλίφωνο με την καλλιφωνία…

Ομοίως δεν σταματά από το να πειράζει και αυτούς που καταγίνονται με τα πνευματικά· αυτόν που αποτάσσεται τον κόσμο με την αποταγή· τον εγκρατή με την εγκράτεια, …τον ακτήμονα με την ακτημοσύνη· τον πολυμαθή με την πολυμάθεια· τον ευλαβή με την ευλάβεια…

Γι’ αυτό και ο Κύριος επειδή γνωρίζει το δεινό αυτό πάθος, …έδωσε σε μας την ταπεινοφροσύνη σαν τρόπαιο κατ’ αυτού, όταν είπε· «Όταν κάνετε όλα όσα έχουν διαταχθεί σε σας, να λέτε ότι είμαστε αχρείοι δούλοι»…».

Πηγή:xfd.gr

ΑΔΙΑΛΕΙΠΤΩΣ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣΘΕ-ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ-Ι.Μ. ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΟΥ

Τι είναι το Τριώδιο;

AgiaMarinaLerou

 Λόγος στους Τρεις Ιεράρχες

1. Η καθιέρωση του κοινού εορτασμού.

Η καθιέρωση του κοινού εορτασμού των Τριών Ιεραρχών, Βασιλείου του Μεγάλου, Γρηγορίου του Θεολόγου και Ιωάννου του Χρυσοστόμου, ως οικουμενικών διδασκάλων της Εκκλησίας ανάγεται στον ια΄ αιώνα, πιθανώς επί της Βασιλείας Αλεξίου του Κομνηνού. Για τον κοινό εορτασμό τους παρουσιάζονται στους Συναξαριστές δύο πιθανές εξηγήσεις.

Η πρώτη και πιο γνωστή εκδοχή είναι, ότι αποφασίστηκε ο συνεορτασμός τους από την Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως για να δοθεί τέλος σε μια φιλονικία που ξέσπασε ανάμεσα στους λογίους της εποχής σχετικά με το ποιος από τους τρεις Πατέρες είναι ο σημαντικότερος. Οι λόγιοι της εποχής είχαν χωριστεί σε τρεις παρατάξεις. Σύμφωνα με την παράδοση οι τρεις άγιοι παρουσιάστηκαν σε όραμα στον επίσκοπο Ευχαϊτών Ιωάννη Μαυρόποδα και τον πρόσταξαν να καθιερώσει την τέλεση της κοινής μνήμης τους, ώστε να πάψουν οι διαμάχες.

Η δεύτερη εκδοχή έχει ως εξής: η Εκκλησία των Ιεροσολύμων ήδη από πολύ νωρίς συνεόρταζε τη μνήμη των τριών Αγίων μαζί με άλλους Πατέρες της Εκκλησίας, το Μεγάλο Αθανάσιο και το Γρηγόριο Νύσσης. Πιθανολογείται, λοιπόν, ότι η Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως ακολούθησε την προαναφερόμενη ιεροσολυμητική διάταξη, προβάλλοντας την τριάδα των Αγίων εκείνων που το έργο τους υπήρξε το θεμέλιο της πνευματικής της ζωής. άλλωστε, το τυπικό και γενικότερα τα λειτουργικά έθιμα των Ιεροσολύμων, ασκούσαν πάντοτε επιρροή στην Εκκλησία της πρωτεύουσας.

Ως εορτή των ελληνικών γραμμάτων καθιερώθηκε επισήμως από τη Σύγκλητο του Πανεπιστημίου Αθηνών το ακαδημαϊκό έτος 1843‐4.

Η σχέση των τριών ανδρών με την πόλη των Αθηνών ήταν στενή, αφού σύμφωνα με τη συναξαριστική τους παράδοση υπήρξε σημαντικός σταθμός στη μόρφωσή τους.

2. Η εποχή μας.

Τη μνήμη τους εορτάζουμε και σήμερα διδάσκοντες και διδασκόμενοι της ελληνικής εκπαίδευσης. όμως, ποια είναι αλήθεια στην εποχή μας η σημασία της μνήμης των τριών Ιεραρχών;

Σήμερα ζούμε καθώς λέγεται σε μία εποχή παγκοσμιοποίησης, δηλαδή σε ένα κόσμο που οι οικονομικές και πολιτισμικές επαφές των λαών χάρη στην τεχνολογική ανάπτυξη έχουν συντελέσει στο να αισθάνονται οι άνθρωποι (κυρίως των ανεπτυγμένων χωρών) πολίτες του κόσμου. Η επιστήμη κατόρθωσε να αυξήσει σημαντικά το μέσο όρο και την ποιότητα ζωής. Πολλοί, όμως, μιλούν για κρίση ή και παντελή ακόμα έλλειψη αξιών.Τα υπαρξιακά και κοινωνικά ερωτήματα που αποτελούν διαχρονικά προβλήματα του ανθρώπου σήμερα εντείνονται.

Ο διαπρεπής κοινωνιολόγος Aντονι Γκίντενς στο βιβλίο του «Ο κόσμος των ραγδαίων αλλαγών» παρατηρεί: «Καθώς σε παγκόσμιο επίπεδο η επιρροή της παράδοσης και του εθίμου περιορίζεται… και η παράδοση εξασθενεί και κυριαρχεί η επιλογή του τρόπου ζωής, ο εαυτός δεν εξαιρείται. Η ταυτότητα του εαυτού πρέπει να δημιουργηθεί και να αναδημιουργηθεί πάνω σε μια πιο ενεργητική βάση απ’ ό,τι προηγουμένως». Στο πρόβλημα της αναζήτησης ταυτότητας και της αντιπαράθεσης ανάμεσα στην άκριτη αποδοχή του νέου και τη δογματική άρνηση αυτού καταλήγει ο συγγραφέας, ότι η ανοχή και ο διάλογος σε ένα κόσμο παγκοσμιοποίησης θα πρέπει να καθοδηγούνται από οικουμενικές αξίες. Οι ηθικές δεσμεύσεις είναι απαραίτητες. Αραγε, ποιο πρότυπο ανθρώπου προτείνει η παγκοσμιοποιημένη κοινωνία;

Για να δώσουμε μια απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα πρέπει να σκεφτούμε, τι προσδοκίες έχει η κοινωνία από τον άνθρωπο, τι είδους παιδεία του προσφέρει.

Η παιδεία με την ευρεία έννοια της ανατροφής, της αγωγής, η οποία σήμερα έχει ξεφύγει από την αποκλειστική επιρροή και τον έλεγχο των παραδοσιακών φορέων της, (της οικογένειας, του σχολείου και της Εκκλησίας ), καθώς και με τη στενή έννοια της εκπαίδευσης σχολικής – επαγγελματικής, στο μεγαλύτερό της φάσμα εκπαίδευση εξειδίκευσης, συχνά δε δίνει στον άνθρωπο τη δυνατότητα ψυχικής και πνευματικής καλλιέργειας. Δεν του παρέχει τα ερεθίσματα να γνωρίσει τον εαυτό του και τον κόσμο, αλλά καλλιεργεί μονομερώς κάποιες εκμεταλλεύσιμες δεξιότητές του.

Ο άνθρωπος γίνεται μία παραγωγική μονάδα στη διαδικασία εξυπηρέτησης υλικών συμφερόντων και αποτιμάται με το χρήμα και το κύρος που του προσφέρουν οι τίτλοι. Επίσης, αδυνατεί να διακρίνει τηνπραγματική αξία μέσα στο χάος των επιλογών, αφού στερείται προσανατολισμού και κριτηρίων. έτσι το όλον χάνεται για χάρη του μέρους και ο άνθρωπος ως φύση δεν κατορθώνει να γίνει πρόσωπο.

3. Η εποχή των τριών ιεραρχών.

Οι τρεις ιεράρχες έζησαν και έδρασαν στο β’ μισό του 4ου αιώνα, την εποχή της ύστερης αρχαιότητας. Η περίοδος αυτή παρουσιάζει πολλά κοινά με τη σημερινή εποχή.

Το μεγαλύτερο μέρος του τότε γνωστού κόσμου συγκροτούσε τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία, ένα ουσιαστικά πολυεθνικό και πολυπολιτισμικό κράτος που παραλληλίζεται με τον κόσμο της σημερινής εποχής και θεωρείται πρόδρομος αυτής. Οι ιστορικοί τονίζουν ιδιαίτερα το ρόλο του μεγάλου Αλεξάνδρου και των Διαδόχων του στην πολιτισμική ενοποίηση των γνωστών λαών της εποχής. Τότε όπως και σήμερα σημειώθηκε μια συνάντηση των πολιτισμών. Με κυρίαρχη την ελληνική γλώσσα πραγματοποιήθηκε μια ραγδαία πρόοδος στα γράμματα και τις επιστήμες και μια πολιτισμική ενοποίηση της Ανατολικής κυρίως Μεσογείου. Το μόρφωμα αυτό που καλείται ελληνιστικός πολιτισμός συνεχίστηκε και προωθήθηκε από τη ρωμαϊκή διοίκηση η οποία ουσιαστικά είχε εξελληνιστεί.

Η ανάπτυξη του εμπορίου, οι μετακινούμενες ομάδες, τα λιμάνια, τα εμπορικά κέντρα είχαν ήδη δημιουργήσει ένα κλίμα συνύπαρξης και ισότητας των λαών της αυτοκρατορίας.

Οι παραδοσιακές κοινωνικές ομάδες, όπως η οικογένεια και η φυλή διέρχονταν μεγάλη κρίση. Οι κοινωνικές αυτές αλλαγές, η πληθώρα των αντιλήψεων, η συνύπαρξη του παραδοσιακού με το καινούριο, η μοναξιά των μεγαλουπόλεων είχαν δημιουργήσει ένα κόσμο σύγχυσης. Οι πολίτες αγωνιούσαν μέσα από ένα κυκεώνα προβλημάτων να βρουν την ταυτότητα τους.

Οι άγιοι της Εκκλησίας ήρθαν αντιμέτωποι με τα κοινωνικά, ηθικά και πολιτιστικά διλλήματα και αδιέξοδα της εποχής τους. Κατόρθωσαν, όμως, εμφορούμενοι από τα χριστιανικά ιδανικά και μετέχοντας της ελληνικής παιδείας να ορθώσουν το ανάστημά τους απέναντι σε όλες τις προκλήσεις και αναδειχθούν νικητές.

4. Βιογραφικά στοιχεία.

Ο Μέγας Βασίλειος γεννήθηκε το 330 στη Νεοκαισάρεια του Πόντου, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, επίσης, γύρω στο 330 στην Αριανζό της Καππαδοκίας, ενώ ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος στα μέσα του αιώνα στην Αντιόχεια της Συρίας. Και οι τρεις κατάγονταν από επιφανείς οικογένειες. Ο Βασίλειος και ο Γρηγόριος ήταν γιοί επισκόπων (την εποχή εκείνη δεν είχε ακόμα καθιερωθεί η αγαμία των επισκόπων), ενώ ο Ιωάννης ήταν γιος στρατηγού που έφυγε από τη ζωή όταν ο Ιωάννης ήταν μικρός ακόμα σε ηλικία. Οι μητέρες τους διακρίνονταν για την ευσέβειά τους.

Οι ευκαιρίες και τα ερεθίσματα για μόρφωση στο πολυπολιτισμικό αυτό περιβάλλον ήταν ποικίλα. Μάλιστα, κατά τα μέσα του 4ου αιώνα, η Εκκλησία (ιεραρχία και ποίμνιο) αντιμετώπιζε με σκεπτικισμό τη δυνατότητα των νέων να λάβουν μία «θύραθεν» παιδεία. έτσι δύο τάσεις κυριαρχούσαν στην Εκκλησία, η περιφρόνηση της θύραθεν παιδείας που ήταν και η ισχυρότερη και η υπερτίμησή αυτής. Οι τρεις, όμως, άνδρες σπούδασαν χωρίς προκατάληψη ό,τι σημαντικότερο πρόσφερε η εποχή τους, σε επίπεδο «θύραθεν» και «χριστιανικών» σπουδών. Αναζήτησαν τη γνώση στα μεγάλα μορφωτικά κέντρα της εποχής, στην Καισαρεία, την Κωνσταντινούπολη, την Αλεξάνδρεια, την Αντιόχεια, την Αθήνα. Θαύμαζαν τους έλληνες που με την επιστήμη τους είχαν μελετήσει όλους τους τότε γνωστούς τομείς του επιστητού, γι’ αυτό και έκαναν τη γνώση των Ελλήνων κτήμα τους. Οι ιεράρχες οικειώθηκαν την ελληνική φιλοσοφία για να διατυπώσουν την πίστη της Εκκλησίας αποφεύγοντας τη λεπτομερή σκιαγράφηση του απολύτου όντος με κατηγορίες του κόσμου τούτου. Με τη χρήσης της απέφυγαν και πολέμησαν οποιαδήποτε μυθική κατανόηση της χριστιανικής πίστης που θα υποβίβαζε και θα περιόριζε την περί Θεού αντίληψη της Εκκλησίας σε ένα δημιούργημα της ανθρώπινης φαντασίας. Σε αυτό το σημείο αρκεί να αναφερθεί η ανεκτίμητη συμβολή τους στην αντιμετώπιση της τριαδολογικής – χριστολογικής αίρεσης του Αρειανισμού, μίας προσπάθειας να κατανοηθεί με ορθολογικό τρόπο η Ουσία του Θεού.

Αξιοσημείωτο παράδειγμα εφαρμογής της ελληνικής φιλοσοφίας στη θεολογία της Εκκλησίας είναι η Ευχή της Αναφοράς της Λειτουργίας του Ιωάννου του Χρυσοστόμου, όπου με αποφατισμό και με την Παρμενίδεια φιλοσοφία του όντος περιγράφεται ο Θεός ως το επέκεινα του κόσμου τούτου:«Συ γαρ ει Θεός ανέκφραστος, απερινόητος, αόρατος, ακατάληπτος, αεί ων, ωσαύτως ων».

Είναι εντυπωσιακό, ότι μετά τις σπουδές και την επάνοδο στην πατρίδα τους δεν αναζήτησαν τα υψηλά κοσμικά αξιώματα που τους εξασφάλιζε η μόρφωσή τους και η αναγνώριση από τους συνανθρώπους τους, αλλά και οι τρεις έφυγαν στην έρημο κι έπειτα έθεσαν τον εαυτό τους στην υπηρεσία της Εκκλησίας. Και οι τρεις χειροτονήθηκαν επίσκοποι, ο Βασίλειος Καισαρείας της Καππαδοκίας, ο Γρηγόριος και ο Ιωάννης Κωνσταντινουπόλεως. Ως συγγραφείς καλλιέργησαν τα σημαντικότερα είδη του γραπτού λόγου της εποχής τους στα πλαίσια του ποιμαντικού τους έργου.

Η προσφορά τους υπήρξε πολυδιάστατη και αξιόλογη για την εποχή που έζησαν, αλλά και παρακαταθήκη για τις επερχόμενες γενιές. Προσέφεραν και προσφέρουν στην ανθρωπότητα ως μεγάλοι παιδαγωγοί με το γραπτό έργο και το βίο τους, περιγράφοντας αλλά και ενσαρκώνοντας το πρότυπο του «χριστιανού» ανθρώπου.

5. Η αναφορά του ανθρώπου στο Θεό μέσα από τα έργα τους.

Η διδασκαλία τους και οι απόψεις τους πάνω σε θέματα της εποχής τους που απασχολούν και σήμερα την ανθρωπότητα έχουν για το σύγχρονο άνθρωπο μεγάλη παιδευτική αξία.

Το βασικό υπαρξιακό πρόβλημα, αυτό της ανθρώπινης ταυτότητας, δηλαδή της θέσης του ανθρώπου στον κόσμο και της σχέσης του με τον εαυτό του, και το συνάνθρωπο, συνδέεται κατά τους Πατέρες άμεσα με τη σχέση Θεού ‐ ανθρώπου. Η διδασκαλία τους πάνω στο συγκεκριμένο θέμα είναι καθόλα επίκαιρη, αφού αν κάτι απουσιάζει από τη ζωή του σημερινού ανθρώπου, αυτό είναι η ευχαριστιακή αναφορά της ύπαρξής του στο Θεό.

Ο άνθρωπος «ζώον εν εξ αμφοτέρων», μέτοχος «αοράτου τε…και ορατής φύσεως» κατά το Γρηγόριο το Θεολόγο, δημιουργήθηκε από το Λόγο του Θεού και τοποθετήθηκε στον κόσμο ως άλλος «άγγελος», ως «προσκυνητής μικτός». Σύμφωνα με τον ιερό Χρυσόστομο είναι ο σύνδεσμος του υλικού κόσμου με τον πνευματικό, αφού «διά μὲν γάρ της νοητης ούσίας κοινωνεί ταις άνω δυνάμεσι͵ διά δε της αἰσθητης τοις της γης συνήπται πράγμασι». Δημιουργημένος «κατ΄εικόνα» Θεού και «ομοίωσιν», αυτεξούσιος, έχοντας τη δυνατότητα επιλογής ανάμεσα στο καλό και την απουσία του, την αυθεντικότητα και την αμαρτία, τη ζωή και το θάνατο, τέθηκε ο άνθρωπος «επόπτης της ορατής κτίσεως» και «βασιλέας».

Η βασιλεία, η κυριότητα του ανθρώπου στη γη δεν είναι ανεξάρτητη, έχει την αναφορά της «άνωθεν». Η αξιολόγηση από τον άνθρωπο του εαυτού του ή της κτίσεως ως απόλυτης αξίας αποτελεί αμαρτία που φέρνει τον άνθρωπο, επαναλαμβάνοντας κάθε φορά το σφάλμα των προπατόρων, μακριά από την αλήθεια, μακριά από τη ζωή, αντιμέτωπο με το μηδέν.

Η σωστή τοποθέτηση του ανθρώπου απέναντι στη ζωή και τον κόσμο, προϋποθέτει την αναγνώριση του Θεού, του «ποιητή» και «παντοκράτορα» του κόσμου, δηλαδή του Απολύτου. Αυτό επιτυγχάνεται, κυρίως, με την επίγνωση της προσωρινότητας της ζωής. Η μετοχή του ανθρώπου στον υλικό κόσμο, στης «φύσεως τὸ εύτελές» τον διδάσκει τη σχετικότητα του και τον οδηγεί στην ταπείνωση, δηλαδή στη συνειδητοποίηση των ορίων του μέσα στον κόσμο. Γράφει ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος: «Γη και σποδὸς ει τέφρα καὶ κόνις͵ καπνός καὶ σκιά͵ χόρτος καὶ άνθος χόρτου. Τοιαύτη φύσει μεγαλοφρονεις͵ ειπέ μοι; Καὶ τί τούτου γένοιτ΄ αν καταγελαστότερον;».

Η σχετική ανθρώπινη ζωή νοηματοδοτείται μόνο κατά τη μετοχή της στην «πηγή της ζωής», το Θεό. Κατά το Μεγάλο Βασίλειο: «Ο δε Θεός͵ ο ποιήσας τον άνθρωπον͵ ή αληθινή εστι ζωή. Ο ουν απολέσας την προς τον Θεον ομοιότητα απώλεσε την προς την ζωην οικειότητα·». Αντιθέτως, «Ο… ομοιωθεὶς τω Θεώ…͵ και της θείας ζωής εκτήσατο πάντως την ομοιότητα͵ εἰς το διηνεκὲς παραμένων τη αϊδίω μακαριότητι». Με τη λύτρωση της ανθρωπότητας δια του Ιησού Χριστού αντικειμενικά προσφέρεται η ευκαιρία για την προσωπική οικείωση του Θεού.

Η δοξολογική σχέση του ανθρώπου με το Θεό χαρίζει στον άνθρωπο την αθανασία, χαρίζει τον Παράδεισο. «῏Ην ποτε ο Αδάμ άνω͵ ού τόπω͵ αλλά τη προαιρέσει», τονίζει ο Μέγας Βασίλειος, για να συνειδητοποιήσουμε, ότι ο παράδεισος ή η κόλαση, η ζωή ή ο θάνατος βρίσκονται σε κάθε αξιολογική μας κρίση.

Η επιλογή της ζωής προϋποθέτει την «εν Κυρίω παιδεία καὶ νουθεσία», που όπως γράφει ο ιερός Χρυσόστομος, αποτελεί «καλλίστη…επιμέλεια»͵ και «γνησία κηδεμονία» . όταν η παιδεία έχει ως σημείο αναφοράς το Θεό, δε δίνει περιθώρια αλαζονείας και αυτοθέωσης. Ο εαυτός, ο συνάνθρωπος, ο περιβάλλον κόσμος, όλα ανάγονται στο Δημιουργό. όταν «ή παιδεία μετάληψις αγιότητός εστι» επιτυγχάνεται η αυτοπραγμάτωση.

Η ανθρωπολογία των Πατέρων είναι δυναμική, ως πορεία από το κατ’ εικόνα στο καθ’ ομοίωση, κατευθυνόμενη στα έσχατα. Το παρόν νοηματοδοτείται από το μέλλον. Βλέπουν τον άνθρωπο ως «ζώον ενταύθα οἰκονομούμενον͵ και αλλαχοῦ μεθιστάμενον͵ καὶ πέρας του μυστηρίου τη προς Θεὸν νεύσει θεούμενον».

Με σκοπό, αυτή την αναφορική και εσχατολογική κατεύθυνση του ανθρώπου προς το Θεό και την ένωση μαζί Του, στα πλαίσια του λειτουργικού χωροχρόνου, συνέγραψαν οι άγιοι Βασίλειος και Ιωάννης, πιθανόν και ο Γρηγόριος, τις Ευχές των Λειτουργιών που τελούνται και σήμερα στην Εκκλησία.

6. Η αναφορά του ανθρώπου στο Θεό μέσα από τη ζωή τους.

Δεν είναι, όμως, μόνο το γραπτό έργο των Πατέρων που μας διδάσκει για τη θέση του ανθρώπου στον κόσμο και τη σχέση αυτού με το Θεό, αλλά και η ζωή τους. Στη ζωή τους έκαναν πράξη πιστά όσα διακύρρηξαν. Η αναφορά της ίδιας της ύπαρξής τους στο Θεό, εκφράστηκε μέσω της συνέπειας Λόγων και έργων. Ταύτισαν την Ορθοδοξία με την Ορθοπραξία.

Σημαντική υπήρξε η φιλανθρωπική τους δράση. Μάλιστα, ο Μέγας Βασίλειος οραματίστηκε και προσπάθησε να πραγματοποιήσει την οργάνωση της κοινωνίας των μοναχών, αλλά και των κοσμικών με πρότυπο την πολιτεία των Αγγέλων. έτσι, με σκοπό την αγαπητική συνύπαρξη των ανθρώπων, οργάνωσε την κοινοβιακή μοναστική ζωή και έκτισε τη «Βασιλειάδα», ένα συγκρότημα ευαγών ιδρυμάτων.

Χαρακτηριστική είναι η στάση των Ιεραρχών απέναντι στην κοσμική εξουσία που επεδίωκε να κατευθύνει την Εκκλησία προς όφελός της.Για τον αγώνα υπέρ της ορθής πίστης ο Μέγας Βασίλειος πολεμήθηκε σφοδρά από τον αρειανόφρονα αυτοκράτορα Ουάλη. Η απάντηση του Αγίου στις απειλές του απεσταλμένου του αυτοκράτορα, επάρχου Μοδέστου, καθιστά το Βασίλειο πρότυπο χριστιανού:

«Πύρ δε και ξίφος και θήρες και οι τας σάρκας τέμνοντες όνυχες͵ τρυφή μαλλον ήμίν είσιν η κατάπληξις».

«ου δε Θεός το κινδυνευόμενον και προκείμενον͵ ταλλα περιφρονούντες͵ προς αύτον μόνον βλέπομεν».

Καμία υποχώρηση ή παραχώρηση δε χωρά όταν το κριτήριο είναι η Αλήθεια.Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος αν και γεύτηκε πολλές απογοητεύσεις κάποτε και από φορείς της ίδιας της Εκκλησίας και οι αρειανόφρονες αποπειράθηκαν να τον δολοφονήσουν, δεν υποχώρησε και δε δίστασε μέχρι το τέλος της ζωή του να στηρίζει την Ορθοδοξία.

Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος αποτελεί ίσως την τραγικότερη μορφή όλων. Ασκώντας κριτική στα κακώς κείμενα της εποχή του ήρθε σε σύγκρουση με την αυτοκράτειρα Ευδοξία η οποία τον εδίωξε αδυσώπητα. Καθαιρέθηκε και μετά από πολλές ταλαιπωρίες πέθανε στην εξορία.

7. Επίλογος.

Οι Τρεις Ιεράρχες μέσα από τη ζωή και το έργο τους μας διδάσκουν και μας προσφέρουν το διαχρονικό πρότυπο ανθρώπου, εκείνο του Αγίου.Σημαντικό τους επίτευγμα ήταν ο εκλεκτικισμός τους, η χρήση της φιλοσοφίας και της γλώσσας της εποχής τους ως δομικού υλικού της αλήθειας της Εκκλησίας, ως μέσου παιδαγωγίας και προσέγγισης του ανθρώπου. Η γνώση για τους Πατέρες ήταν το μέσο για την αύξηση της εμπειρίας της αλήθειας με τη δύναμη του Αγιοπνευματικού φωτισμού και όχι ο σκοπός. Δεν προσκολληθήκαν στη γνώση αυτή καθαυτή, αλλά την είδαν χρηστικά για το καλό του ανθρώπου.

Ο σκοπός της παιδείας για τους Πατέρες δεν περιορίζεται στη γνώση και την εξειδίκευση, αλλά είναι η σωστική πορεία από το κατ’ εικόνα προς το καθ’ ομοίωση, προς την εκπλήρωση των δυνατοτήτων του ανθρώπου, των χαρισμάτων του! Η πορεία αυτή της αυτοπραγμάτωσης είναι δυναμικά ανοδική, μία πορεία προς την ομοίωση με το Θεό.

Δεν πρόκειται για κάτι θεωρητικό, αλλά για την ίδια τη ζωή. Η Ορθοδοξία δεν υφίσταται χωρίς την Ορθοπραξία, αφού η θεωρία δεν υφίσταται και είναι κενή αξίας δίχως την πράξη. Ο διαχωρισμός αυτός θεωρίας και πράξης δεν υπήρχε στη ζωή των τριών Πατέρων και γενικότερα στη ζωή των Αγίων της Εκκλησίας.

Ο Ιησούς Χριστός πρόσφερε την υψίστη παιδαγωγία όχι μόνο με το Λόγο Του, το διδακτικό Του έργο, αλλά κυρίως με τη ζωή και τη σταυρική Του Θυσία. Οι Απόστολοι, οι Μάρτυρες, οι Ομολογητές, ο χορός των Αγίων, οι Τρεις Ιεράρχες εντάχθηκαν στο Σώμα της Θριαμβεύουσας Εκκλησίας μιμούμενοι το Θεάνθρωπο, κατά το παύλειο παράγγελμα «μιμηταί μου γίνεσθε͵ καθὼς καγώ Χριστού» (Α΄Κορ. 11,1).

Η παιδεία αφορά την ουσία της ζωής, την καταξίωση του ανθρώπου ως ανθρώπου, την πορεία προς το Θεό, τη θέωση.

«H παιδεία μετάληψις αγιότητός εστι», αυτή είναι η πρόταση των Πατέρων στις προκλήσεις οποιασδήποτε παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας.

 1 Εκφωνήθηκε στις 27.01.08, στον ιερό ναό Αγίου Ανδρέα Düsseldorf.

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:α. ΠΗΓΕΣ:

1.Λειτουργικά Βιβλία:

Ευχολόγιον το Μέγα, Αθήνα 1992.

2.Πατερική Γραμματεία:

–Βασιλείου του Μεγάλου:

-Εις την Εξαήμερον Ομιλίαι Θ΄, MPG 29.

-Εις τους Ψαλμούς Ομιλίαι 15, MPG 29.

-Ηθικά, MPG 31.

-Ότι ουκ εστιν αίτιος των κακών ο Θεός,

 Ομιλία, MPG 31.

Γρηγορίου του Θεολόγου:

Εις τα Θεοφάνια, ητουν γενέθλια του Σωτήρος,

 MPG 36.Θεολογικός Α΄,

 Κατά Ευνομιανών, Λόγος,

 Die fünf theologischen Reden, Düsseldorf, 1963

Ιωάννου του Χρυσοστόμου

Εις Ασάφειαν, MPG 51.

Προς τους εγκαταλείψαντας την σύναξιν της Εκκλησίας,

 MPG 51.Εις Γένεσιν, Ομιλίαι, MPG 53.

Εις την Προς Ρωμαίους επιστολήν, MPG 60.

Εις την Προς Εβραίους επιστολήν, MPG 63

β. ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ:

Γκίντενς, Άντονι, Ο κόσμος των ραγδαίων αλλαγών, Πως επιδρά η παγκοσμιοποίηση στη ζωή μας, Αθήνα 2001, (μεταφραση Κωνσταντίνος Δ. Γεώρμας).

Δουκάκης Κ., Ο Μέγας Συναξαριστής, Μην Ιανουάριος, Αθήναι, 19562,τ. 5ος , σ.σ. 558‐563.

Ευστρατιάδης Σωφρονίος, μητρ. πρ. Λεοντοπόλεως, Αγιολόγιον της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Αθήνα, 1995 (ανατύπωση), λήμματα: «Βασίλειος ο Μέγας» (σελ. 73‐74), «Βασιλείου του Μεγάλου, Γρηγορίου του Θεολόγου και Ιωάννου του Χρυσοστόμου, των οικουμενικών διδασκάλων μνήμη» (σελ. 74‐75), «Γρηγόριος ο Θεολόγος» (σελ. 103), «Ιωάννης Α΄ ο Χρυσόστομος, πατριάρχης Κων/πόλεως», (σελ. 230).

Henry G. Liddell – Robert Scott, λήμμα: «παιδεία», εν Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης, Αθήνα, τ. 3ος, Λ‐Π, σελ. 404.

Martin, Luther, Οι θρησκείες της ελληνιστικής εποχής, μετάφραση Δημ. Ξυγαλατάς, Επίβλεψη‐Επιμέλεια‐Προλεγόμενα Παν. Παχής, Θεσσαλονίκη, 2004.

Μεταλληνός Γ., «Τρεις Ιεράρχαι», εν Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαιδεία, Αθήναι, 1967, τ. 11ος, στ. 841‐842.

Παπαδόπουλος Στ., Πατρολογία Β΄, Αθήνα, 19992,«Βασίλειος Καισαρείας», (σελ. 355‐407), «Γρηγόριος ο Θεολόγος»,(σελ. 495‐529).

Παπαπέτρου Κ., Η ουσία της θεολογίας, Αθήνα, (χωρίς χρονολογία έκδοσης).

Του ιδίου, λήμμα: «Το προπατορικόν αμάρτημα», εν Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαιδεία, Αθήνα 1966, τ. 10ος , σ.στ. 636‐640.

Παχής Παν., Ίσις Καρποτόκος, Προλεγόμενα στον συγκρητισμό των ελληνιστικών χρόνων, τόμος Ι, Θεσσαλονίκη, 2003.

Φειδάς Βλ., Εκκλησιαστική Ιστορία Α΄, Αθήνα 19973.

Χρήστου Παν. λήμμα: «Βασίλειος, Ο Μέγας. Οικουμενικός διδάσκαλος της Εκκλησίας», εν Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαιδεία, Αθήνα 1963, τ. 3ος , σ.στ. 682‐696.

Του ιδίου, λήμμα: «Γρηγόριος, Ο Θεολόγος. Οικουμενικός διδάσκαλος της Εκκλησίας», εν Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαιδεία, Αθήνα 1964, τ. 4ος , σ.στ. 708‐729.

Του ιδίου, λήμμα: «Ιωάννης, Ο Α΄, Ο Χρυσόστομος. Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως και οικουμενικός διδάσκαλος», εν Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαιδεία, Αθήνα 1965, τ. 6ος , σ.στ. 1170‐1192.»

«Παντερή Βικτωρία,θεολόγος Ελληνικού Λυκείου Düsseldorf.

www.agiosandreas

Γράφει η καθηγήτρια κα. Αλεξία Μυριούνη

Οι Τρεις φωστήρες της τρισηλίου Θεότητος

(Πανηγυρικός στην Εκκλησία του Ντύσσελντορφ, 29.01.06)

Σεβασμιώτατε,αδελφές και αδελφοί εν Χριστώ,

Αγαπητά μου παιδιά, γιορτάζουμε και τιμούμε σήμερα ως χριστιανοί και Έλληνες τρεις αθάνατες μορφές, τρία φωτεινά αστέρια που λάμπουν υπέρλαμπρα στο ορθόδοξο χριστιανικό στερέωμα και φωτίζουν εκθαμβωτικά το πάνθεο των ελληνικών και χριστιανικών γραμμάτων. Γιορτάζουμε τη μνήμη των τριών Ιεραρχών, του Μεγάλου Βασιλείου, του Γρηγορίου Ναζιανζηνού και του Ιωάννου Χρυσοστόμου.

Η ετήσια γιορτή τους, εκτός από το θρησκευτικό της χαρακτήρα είναι μαζί και παράλληλα γιορτή των ελληνικών γραμμάτων, της ορθόδοξης ελληνικής παιδείας. Γι’ αυτό όλη η σπουδάζουσα νεολαία της πατρίδας μας από τους μαθητές των Δημοτικών Σχολείων μέχρι τους φοιτητές των Πανεπιστημίων τιμά και γιορτάζει σήμερα τη μνήμη των τριών Ιεραρχών και οικουμενικών δασκάλων.

Παρόλο δε που ο καθένας τους έχει ιδιαίτερη γιορτή μέσα στο έτος, ο Βασίλειος την Πρωτοχρονιά, ο Γρηγόριος στις 25 και ο Χρυσόστομος στις 27 Γενάρη, εντούτοις από το 1100, επί αυτοκράτορα του Βυζαντίου Αλεξίου Κομνηνού, καθιερώθηκε να γιορτάζονται και οι τρεις μαζί, γιατί μαζί αγωνίστηκαν για τη διάδοση και διάσωση της χριστιανικής πίστης και την επικράτηση της ορθοδοξίας μακριά από τους κλυδωνισμούς των αιρέσεων. Φοίτησαν και οι τρεις σε μεγάλα πανεπιστήμια της εποχής τους. Ο Βασίλειος παρακολούθησε μαθήματα στην Καισάρεια, στην Κωνσταντινούπολη και στην Αθήνα. Ομοίως ο Γρηγόριος στην Καισάρεια, στην Αλεξάνδρεια και τέλος στην Αθήνα. Εδώ σπουδάζει με το Βασίλειο, με τον οποίο συνδέεται με τόσο στενό δεσμό φιλίας, ώστε να λέει ότι είχαν μια καρδιά σε δύο σώματα δοσμένη.

Ο Χρυσόστομος αν και ορφανός από πατέρα, σπούδασε στις σχολές της Αντιόχειας. Και οι τρεις τους ήταν πρώτοι σ΄όλες τις σχολές που φοίτησαν, ζηλευτοί απ’ όπου κι αν πέρασαν.

Έτσι, αν ο 5ος π.Χ. αιώνας θεωρείται ο χρυσός αιώνας του αρχαίου ελληνικού πνεύματος, ο 4ος μ.Χ. αιώνας, μέσα στον οποίο έζησαν οι τρεις Ιεράρχες, είναι ο χρυσός αιώνας των χριστιανικών γραμμάτων.

Ας αφιερώσουμε λίγο χρόνο λοιπόν να εξετάσουμε πιο συγκεκριμένα το έργο καθενός, ιδίως το πνευματικό.

Ο Μ. Βασίλειος γεννήθηκε το 329 στην Καισάρεια της Καππαδοκίας από ευσεβείς γονείς. Είχε άλλα πέντε αδέρφια από τα οποία τα τέσσερα αναδείχτηκαν άγιοι της Εκκλησίας μας (Μακρίνα, Ναυκράτιος, Γρηγόριος επίσκοπος Νύσσης και ο Πέτρος, επίσκοπος Σεβαστείας).

Πολυγραφότατος όπως ήταν, άφησε πίσω του ένα τεράστιο έργο που σήμερα έχει μεταφραστεί στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες και είναι περιζήτητο. Η άνεση που διακρίνει το Βασίλειο στο χειρισμό θεμάτων γύρω από την αρχαία σοφία και τη γλώσσα, του επιτρέπει να συγκρίνει αριστοτεχνικά τη φιλοσοφία, την τέχνη, τη φιλολογία με τις χριστιανικές αξίες. Με τρόπο διαλεκτικό ξεκαθαρίζει τα χρήσιμα και βιώσιμα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού, για να τα προσφέρει στον αναγεννημένο χριστιανό νέο. Έτσι ο Μ. Βασίλειος γίνεται ένας σεμνός και λαμπρός παιδαγωγός της νεότητας. Ακόμα, η περίφημη πτωχούπολή του, Η ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΑ, αποδεικνύει τον μέγα φιλάνθρωπο.

Εκεί έβρισκαν περίθαλψη και φαγητό οι κατατρεγμένοι της ζωής: οι φτωχοί, οι άρρωστοι, τα ορφανά και οι γέροι. Η συντήρηση της Βασιλειάδας γίνεται από τα έσοδα της επισκοπής, τις δωρεές και το μισθό του Βασιλείου, που αναγκάζεται πολλές φορές να τρώει ξερό ψωμί και χόρτα, για να του περισσεύουν χρήματα για τη Βασιλειάδα.

 «Πρέπει να ενδιαφερόμαστε περισσότερο για τις ανάγκες των συνανθρώπων μας παρά για τις δικές μας» έλεγε χαρακτηριστικά.Εκείνο που ενδιαφέρει περισσότερο είναι οι εύστοχες παιδαγωγικές αντιλήψεις, πολλές από τις οποίες ισχύουν και σήμερα. Έτσι σε κάποιο σημείο του έργου τονίζει, ότι το μάθημα που γίνεται βίαια δεν παραμένει στη ζωή του παιδιού σε αντίθεση μ’ αυτό που γίνεται με ευχάριστο τρόπο.

Ακόμα στη μόρφωση των ανθρώπων μεγάλη επίδραση ασκεί και το περιβάλλον, γι’ αυτό ακριβώς λέει ο Μ. Βασίλειος πρέπει να προσέχουμε τις συναναστροφές των παιδιών μας.

Τέλος αναδείχτηκε μέγας υπέρμαχος και κήρυκας της ορθοδοξίας. Υπενθυμίζω απλώς εδώ το περιστατικό με τον αξιωματούχο Μόδεστο, που έστειλε ο αυτοκράτορας Ουάλλης, για να τον πείσει να δεχτεί τον Αρειανισμό, χωρίς φυσικά να το κατορθώσει.

Ο Μ. Βασίλειος κοιμήθηκε την 1η Ιανουαρίου του 379 μ. Χ. Σε ηλικία 49 μόλις ετών.

Δίπλα στο Βασίλειο ανδρώθηκε και ο Γρηγόριος, ο οποίος υπήρξε μια περίβλεπτη φυσιογνωμία στην εκκλησιαστική ζωή της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και αναγνωρίστηκε ως μέγας ρήτορας και ως ο φιλολογικότερος και λογοτεχνικότερος από τους πατέρες της εκκλησίας μας.

Γεννήθηκε το 329 στην Αριανζό της Καππαδοκίας από ειδωλολάτρες γονείς. Εκείνο που ανεβάζει το Γρηγόριο στο βάθρο του δασκάλου είναι οι ιδέες του για την παιδεία, την οποία θεωρεί ως το πρώτο αγαθό του ανθρώπου και με σθένος επιτίθεται εναντίον των εχθρών της. Ζητά ο σκοπός του σχολείου να είναι η διάπλαση χριστιανικής προσωπικότητας στο παιδί. Πρώτος σκοπός πρέπει να είναι ο φόβος του Θεού. Ύστερα προστίθεται η αγάπη προς τον πλούτο των αρετών και όχι προς τον πλούτο των χρημάτων. Ακολουθεί η μόρφωση του παιδιού, η οποία πρέπει να γίνεται με την προσοχή που χαρακτηρίζει τη μέλισσα στην εργασία της.

Βλέπουμε έτσι πόσο σωστά τοποθετείται ο Γρηγόριος μπροστά στο πρόβλημα της αγωγής των παιδιών. Γι’ αυτό δίκαια του απονέμεται ο τίτλος του δασκάλου της χριστιανικής νεολαίας, Θεολόγος.

Φιλάσθενος από μικρός ο άγιος, αρρωσταίνει βαριά και στις 25 Ιανουαρίου του 390 μ.Χ. πεθαίνει.

 Τέλος ο Ιωάννης αναδείχτηκε ένας έξοχος ρήτορας και μαζί ο μεγαλύτερος εκκλησιαστικός συγγραφέας της Ορθοδοξίας. Είχε μια πρωτοφανή και υπέροχη ευγλωττία για την οποία πήρε τον τιμητικό τίτλο Χρυσόστομος. Όταν μιλούσε, συνάρπαζε και μάγευε τα πλήθη με το χείμαρρο των θείων λόγων του. Είχε πλούσια φιλανθρωπική δράση και αυστηρή προσήλωση στο δίκαιο και την αλήθεια. Τα συγγράμματά του, τα περισσότερα από τα οποία σώζονται, διακρίνονται για την εκλεκτή ποιότητα του περιεχομένου, τη γλαφυρότητα της γλώσσας, τη σαφήνεια, τη γλυκύτητα και τη θεία πνοή. Παιδαγωγικό έργο του είναι το «Περί κενοδοξίας και ανατροφής των παίδων», όπου διαβάζουμε μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα:

 «Χρειάζεται μεγάλη προσοχή, επιμονή και υπομονή στην αγωγή των παίδων. Όπως -λέει – οι ζωγράφοι περνούν καθημερινά μπροστά από τον πίνακά τους και τον επεξεργάζονται, για να γίνει η εικόνα όπως πρέπει, όπως οι γλύπτες κάνουν πάλι το ίδιο και αφαιρούν από το άγαλμα ό,τι είναι περιττό ή προσθέτουν ότι λείπει, ακριβώς το ίδιο πρέπει να κάνετε κι εσείς οι γονείς, σαν να είστε γλύπτες και κατασκευάζετε αγάλματα. Σ’ αυτό να έχετε το νου σας όταν φιλοτεχνείτε τα θαυμάσια αγάλματα του Θεού, τα παιδιά σας».

«Η αγωγή πρέπει να αρχίζει πολύ νωρίς. Αν, όταν η ψυχή είναι τρυφερή και απαλή, τυπωθούν πάνω της τα καλά διδάγματα, τότε κανείς πια δε θα μπορέσει να τα σβήσει, γιατί θα είναι σκληρά σαν σφραγίδα.»

Όταν έγινε Πατριάρχης, αγωνίστηκε με πάθος για την εξυγίανση των πραγμάτων της εκκλησίας και την ανάπτυξη της φιλανθρωπικής ιδέας. Η φιλαργυρία και η πλεονεξία είναι κατά το Χρυσόστομο φοβερές αμαρτίες που φθείρουν την ψυχή. Γι’ αυτό έλεγε συχνά: «Ουδείςφιλόχρυσος εγένετο φιλόχριστος». Στιγμάτισε ακόμη τους πλούσιους, διότι έκαναν κακή χρήση του πλούτου τους, ενώ το 80 % των κατοίκων της Αντιόχειας πεινούσε. Δεν μπορείς να ισχυρίζεσαι, έλεγε, ότι αγαπάς το Θεό, όταν αδιαφορείς για τον διπλανό σου. Απ’ όλα τα γνωρίσματα που χαρακτηρίζουν το χριστιανό, το σπουδαιότερο είναι η αγάπη και η αλληλοβοήθεια, τόνιζε.

Σκοπός της ζωής του ανθρώπου, σύμφωνα με τις απόψεις του Χρυσοστόμου, δεν είνει τα πλούτη και οι διασκεδάσεις, αλλά ο συνεχής αγώνας για την πνευματική άνοδό του και την ψυχική του τελείωση.Συνοψίζοντας την προσφορά των τριών Ιεραρχών στα ελληνικά γράμματα και στη χριστιανική θρησκεία διαπιστώνουμε ότι και οι τρεις τους υπήρξαν οι μεγάλοι πατέρες της εκκλησίας μας, που συνέδεσαν αρμονικά το χριστιανισμό με τον ελληνισμό, τη χριστιανική παιδεία με την ελληνική φιλοσοφία.

Αυτοί λοιπόν ήταν οι τρεις Ιεράρχες των οποίων τη μνήμη ευλαβικά γιορτάζουμε. Πιστεύω πως δίκαια τους ανήκει «το στεφάνι της δικαιοσύνης», γιατί φώτισαν, έλαμψαν, δίδαξαν, σμίλεψαν ψυχές, άνοιξαν νέους ορίζοντες, συμπαραστάθηκαν σε κάθε ευγενικό και ωραίο και πρόσφεραν τη ζωή τους θυσία στο βωμό των ελληνοχριστιανικών ιδανικών. Το πολυσήμαντο έργο τους θα μείνει μια ακριβή κληρονομιά στην αιωνιότητα.

 Ας τιμήσουμε λοιπόν την ιερή τους μνήμη και ταπεινά ας τους ανάψουμε το κερί της ευλάβειας και του θαυμασμού μας γι’ αυτά που μας έδωσαν, γι’ αυτά που μας δίνουν, γι’ αυτά που θα δίνουν.

Σας ευχαριστώ

/www.agiosandreas

«Εισί δε τρεις διαφοραί ψεύδους: έστιν ο ψευδόμενος κατά διάνοιαν και έστιν ο εν λόγω ψευδόμενος και έστιν ο εις αυτόν τον βίον αυτού ψευδόμενος» (αββά Δωροθέου, Περί Ψεύδους, ΕΠΕ «ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ», τ. 12, σ. 434). Υπάρχουν τρεις γενικοί τρόποι για να λέμε ψέματα και να είμαστε ψευδόμενοι, γράφει ο αββάς Δωρόθεος.

 α. Ο πρώτος τρόπος είναι να ψεύδεται κάποιος κατά διάνοια. Χαρακτηριστικό αυτής της καταστάσεως είναι η υπόνοια και η καχυποψία. Αυτός που έχει καχυποψίες, εάν δει κάποιον να ομιλεί με έναν άλλο, υποπτεύεται πως μιλούν γι’ αυτόν. Εάν διακόψουν την ομιλία, υποψιάζεται πως διέκοψαν γι’ αυτόν. Η καχυποψία, που είναι μια μορφή ψεύδους, τον κάνει να μη λέγει τίποτε το αληθινό, αλλά να κατασκευάζει όλο υποθέσεις. Τα αποτελέσματα της περιπτώσεως αυτής είναι περιέργειες, κρυφακούσματα, καταλαλιές, κατακρίσεις και μαλώματα.

 β. Ο δεύτερος τρόπος είναι να ψευδόμαστε με τον λόγο. Ένας που είναι ψεύτης στα λόγια, προσπαθεί να δικαιολογήσει τις αμαρτίες του, τα πάθη του ή προσπαθεί να επιτύχει του σκοπού του με ψέματα. Τροποποιεί τις κατηγορίες εις βάρος του με ψέματα. Λέγει ψέματα για να εκπληρωθούν οι επιθυμίες του. Ψεύδεται για να εντυπωσιάσει, να αποφύγει πολλές καταστάσεις ή για να κερδίσει χρήματα και αγαθά. Αυτός που λέγει ψέματα στα λόγια του, φτάνει στο σημείο να μην τον πιστεύουν οι άλλοι, έστω και αν λέγει αλήθεια.

 γ. Ο τρίτος τρόπος είναι όταν ψεύδεται κάποιος με τον βίο του. Άλλη είναι η πραγματική ζωή που κάνει και άλλη δείχνει να κάνει. Είναι άσωτος, αλλά εμφανίζεται εγκρατής. Είναι πλεονέκτης και εμφανίζεται ελεήμονας και μιλά με θέρμη για την ελεημοσύνη. Είναι υπερήφανος και θαυμάζει την ταπεινοφροσύνη. Προβάλλει την αρετή ή για να σκεπάσει τον εαυτό του ή για να τον θαυμάζουν οι άλλοι. «Ούτος ουκ έστιν απλούς άνθρωπος, αλλά διπλούς». Είναι διπλοπρόσωπος. Η κατάσταση της υποκρισίας συνδέεται στενά με το ψεύδος, και μάλιστα μερικές φορές η υποκρισία και το ψεύδος ταυτίζονται.

Το πάθος του ψεύδους όλους μας έχει ακουμπήσει. Άλλος ψεύδεται επειδή αποσκοπεί στο συμφέρον του, άλλος για την καλοπέρασή του, άλλος για την ικανοποίηση της φιληδονίας του, άλλος για να προξενήσει γέλιο και ευτραπελία, άλλος για να επιβουλευτεί τον αδελφό του και να τον κακοποιήσει• υπάρχουν πολλοί λόγοι για να πει κάποιος ψέματα.

 Το ψέμα όμως, όπως με ευκολία θριαμβεύει, έτσι και με ευκολία καταρρέει. Μπορεί κάποιος να λέγει ένα σωρό λόγια που μέσα σε αυτά κρύβεται με επιμέλεια το ψέμα, στο τέλος όμως δεν επιτυγχάνει τίποτε. Πολλές φορές λέμε ψέματα για να επικρατήσουμε, αλλά τελικά τα ίδια μας τα ψέματα μας εκθέτουν και μας ρεζιλεύουν.

 Κατά κανόνα όσοι λέμε ψέματα αποδίδουμε στους άλλους τα ελαττώματα τα δικά μας, όπως ακριβώς κάνουν και οι ανήθικες γυναίκες, που κατηγορούν τις τίμιες από φόβο μην τυχόν μιλήσουν. Επίσης, γινόμαστε ιδιαίτερα φορτικοί στους άλλους ή ακόμη και βίαιοι. Αυτό φαίνεται καθαρά στην περίπτωση της καχυποψίας. Όποιος δηλαδή έχει υπόνοιες και καχυποψία, βασανίζει τους άλλους. Ένας σύζυγος που υποψιάζεται την σύντροφό του, την βασανίζει, την βρίζει, την εξουθενώνει και την κακοποιεί. Συμβαίνουν όλα αυτά, επειδή στο μυαλό του έχει πλάσει ψευδείς εικόνες ή έχει καταλήξει σε ψευδή συμπεράσματα.

 Ακόμη υπάρχει και ο μυθομανής. Λέγει ψέματα χωρίς να εξυπηρετούν σε τίποτε. Νομίζει ότι τον καταδιώκουν, προφυλλάσσεται από άλλους χωρίς λόγο κ.α. Ο μυθομανής μπορεί να προκαλέσει στους άλλους άσχημες καταστάσεις και ενδέχεται εξ αιτίας του, να αποδίδονται σε ανθρώπους αθώους κατηγορίες εντελώς ανυπόστατες και μη πραγματικές. Η μυθομανία είναι ένα είδος διαστροφής.

Αυτό το φοβερότατο πάθος, το οποίο δεν θεωρούμε σπουδαίο, αφού μάλιστα βρίσκουμε και δικαιολογίες πως τάχα λέμε ψέματα για καλό, για να προστατεύσουμε τους άλλους, για να σώσουμε μια οικογένεια, για να προλάβουμε τυχόν μεγαλύτερες καταστροφές, οφείλουμε να το πολεμήσουμε. Όσοι συνηθίσαμε να λέμε ψέματα, δεν σεβόμαστε ούτε τον εαυτό μας ούτε τους άλλους και πολλές φορές το πάθος αυτό μας εκθέτει στα μάτια των άλλων, αλλά προπαντός μας στερεί την ευλογία του Θεού.

 «ΠΕΙΡΑΪΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ» ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

* Τη διάσταση της ηθικής αγωγής για το μάθημα των Θρησκευτικών ανέδειξε μιλώντας στην Λάρισα, ο κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, καθηγητής κ. Ιωαν. Κογκούλης

* Πρότεινε να λάβει το θρησκευτικό μάθημα την ονομασία «Χριστιανική Παιδεία»

Την αναγκαιότητα της ηθικής διαπαιδαγώγησης των νέων στη βάση της ελληνορθόδοξης παράδοσης, υπογράμμισε ο καθηγητής Παιδαγωγικής και κοσμήτορας της θεολογικής σχολής του ΑΠΘ κ. Ιωαν. Κογκούλης, μιλώντας σε εκδήλωση που οργάνωσε το περασμένο Σάββατο (23/01/2010) το παράρτημα Λάρισας της Πανελλήνιας Ενωσης Θεολόγων (ΠΕΘ) στον ιερό ναό του Αγ. Αντωνίου της πόλης μας.

Ο γνωστός και καταξιωμένος καθηγητής Παιδαγωγικής επεσήμανε ευθύς εξ αρχής ότι η παιδεία, ως συστηματική παροχή γνώσεων που στοχεύουν στη πνευματική άνοδο του ανθρώπου και ως αποτέλεσμα της διαδικασίας μάθησης, δεν σχετίζεται μονομερώς με τη γνωσιολογική κατάρτιση, αλλά και με την εμπειρική διαδικασία, η οποία συνδέεται με τη πνευματική και ηθική καλλιέργεια του νέου ανθρώπου. Ο ομιλητής τόνισε με έμφαση ότι ο σκοπός της Παιδείας, όπως τον ορίζει το Σύνταγμα και όπως τον διδάσκει επί αιώνες η Εκκλησία, η Φιλοσοφία και η Παιδαγωγική, είναι να διαπλάθει ολοκληρωμένες προσωπικότητες, όχι μόνον δια των γνώσεων (τις οποίες σήμερα μπορεί να αποκτήσει ο οιοσδήποτε και μέσω του internet) αλλά κυρίως δια της διδασκαλίας της αρετής. Μας αξίζει, τόνισε, μια Παιδεία με την τρισυπόστατη διάστασή της ως εκπαίδευση, μόρφωση και ηθική καλλιέργεια.

Παρετήρησε, ωστόσο, ότι, δυστυχώς, το σημερινό εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι προσανατολισμένο στον επιστημονισμό, ως προέκταση του ορθολογισμού, με αποτέλεσμα την ασύμμετρη ανάπτυξη του μαθητή αφού το σύστημα περιορίζεται ως επί το πλείστον στην καλλιέργεια μόνο της λογικής του. Η μονομέρεια αυτή, είπε, συνδέεται και από την τάση καλλιέργειας στο μαθητή στάσεων και αξιών ξένων προς την δική μας περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Aναφερόμενος στο θρησκευτικό μάθημα ο κ. Κογκούλης τόνισε ότι η προσφορά του έγκειται όχι στη γνωσιολογική, αλλά στην παιδαγωγική διάσταση του περιεχομένου του, την οποία κομίζει ως ηθική αγωγή η ελληνορθόδοξη χριστιανική πίστη και παράδοση την οποία θα πρέπει να έχει ως βάση και επίκεντρο το μάθημα. Πρότεινε μάλιστα ο κ. Κογκούλης το μάθημα να μετονομασθεί και εφεξής, στα ωρολόγια προγράμματα των σχολείων Α/βθμιας και Β/θμιας εκπαίδευσης, να ονομάζεται «Χριστιανική Παιδεία».Κλείνοντας την ομιλία του ο πανεπιστημιακός καθηγητής κάλεσε τους θεολόγους καθηγητές να εντείνουν τις προσπάθειές τους έτσι ώστε μέσα από το μάθημα των Θρησκευτικών – και όχι μόνο – να θωρακίσουν ηθικά και πνευματικά τους μαθητές, προσφέροντάς τους τον πλούτο της ελληνορθόδοξης παράδοσής μας, απ΄ τον οποίο, οι μαθητές όλων των βαθμίδων, θα μπορέσουν να ομορφύνουν την ύπαρξή τους.

* Τον κ. Κογκούλη προλόγισε εκ μέρους της Διοικούσας Επιτροπής της τοπικής Ενωσης Θεολόγων ο πρόεδρος της Δ.Ε. κ. Βασίλειος Στεργιούλης. Της ομιλίας προηγήθηκαν η τέλεση εσπερινού μετ’ αρτοκλασίας και η κοπή της παραδοσιακής αγιοβασιλόπιτας (με τυχερή στο φλουρί την καθηγήτρια κ. Γεωργία Ντούρου), εκδηλώσεις τις οποίες τίμησαν με την παρουσία τους ο διευθυντής Β/βάθμιας εκπαίδευσης ν. Λάρισας (και αντιπρόεδρος της Ενωσης Θεολόγων) κ. Ιωαν. Καραμήτρος, ο προϊστάμενος του 1ου Γραφείου της Δ/νσης Β/βάθμιας κ. Αθαν. Μαργαριτόπουλος και δεκάδες θεολόγοι, καθηγητές και καθηγήτριες, σχολείων του νομού.

Τέλος, ανακοινώθηκε ότι κατά την Δ’ Κυριακή των Νηστειών (14 Μαρτίου), θα έλθει ως προσκεκλημένος της Ενωσης Θεολόγων και θα μιλήσει στην Λάρισα (στην αίθουσα της Χριστιανικής Εστίας) ο καθηγητής Δογματικής της Θεολογικής Σχολής κ. Δημ. Τσελεγγίδης.

ΧΑ.ΑΝ.

http://theologylar.blogspot.com/2010/01/blog-post_24.html

 Ὅλες οἱ συμφορές μᾶς ἔρχονται, γιατί δέν ρωτᾶμε τούς πνευματικούς πατέρες πού εἶναι ταγμένοι νά μᾶς καθοδηγοῦν, κι οἱ ἱεράρχες καί πνευματικοί δέν ρωτοῦν τόν Κύριο πώς πρέπει νά ἐνεργήσουν. Ἄν ὁ Ἀδάμ ρωτοῦσε τόν Κύριο, ὅταν ἡ Εὕα τοῦ ἔδωσε νά γευτεῖ τόν καρπό, τότε ὁ Κύριος θά τόν φώτιζε κι ὁ Ἀδάμ δέν θ’ ἁμάρτανε. Θά τό πῶ καί γιά τόν ἑαυτό μου: ὅλα τά ἁμαρτήματά μου καί τά λάθη μου ἔγιναν, γιατί τήν ὥρα τοῦ. πειρασμοῦ καί τῆς ἀνάγκης δέν ἐπικαλέστηκα τόν Κύριο. Τώρα ὅμως ἔμαθα νά ἱκετεύω τήν ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ, κι ὁ Κύριος μέ τίς εὐχές τοῦ πνευματικοῦ μέ φυλάγει.

Τό ἴδιο καί οἱ ἀρχιερεῖς, ἄν καί ἔχουν τό δῶρο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὅμως δέν ἐννοοῦν σωστά τά πάντα, καί γι’ αὐτό ὀφείλουν τήν ὥρα τῆς ἀνάγκης νά ζητοῦν φώτιση ἀπό τόν Θεό. Αὐτοί ὅμως ἀκολουθοῦν τήν δική τους γνώμη κι ἔτσι προσβάλλουν τήν εὐσπλαχνία τοῦ Θεοῦ καί σκορπίζουν σύγχυση. Ὁ ὅσιος Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ ἔλεγε πώς ὅταν ἔδινε συμβουλές κατά τή γνώμη του, γίνονταν λάθη. Ἔτσι ὅλοι μας πρέπει νά μάθουμε τό δρόμο πού ὁδηγεῖ στήν ἐπίγνωση τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ. Ἄν ὅμως δέν κοπιάσουμε γιά νά τό μάθουμε αὐτό, δέν θά γνωρίσουμε ποτέ αὐτό τόν δρόμο.

Πρέπει νά θυμόμαστε πάντοτε πώς ὁ πνευματικός τελεῖ τό λειτούργημά του μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα καί γι’ αὐτό ὀφείλουμε νά τόν σεβόμαστε. Πιστεύετε, ἀδελφοί, πώς ἄν τύχει καί πεθάνει κανείς ἐνώπιόν του πνευματικοῦ καί τοῦ πεῖ: «Ἅγιε πάτερ, εὐλόγησε μέ, νά δῶ τόν Κύριο στήν Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν», καί τοῦ ἀπαντήσει ὁ πνευματικός: «Πήγαινε, παιδί μου, καί δές τόν Κύριο», θά γίνει ὅ,τι τοῦ δώσει μέ τήν εὐλογία τοῦ ὁ πνευματικός, γιατί τό Ἅγιο Πνεῦμα εἶναι τό ἴδιο καί στόν οὐρανό καί στή γῆ.

Ἔχουν μεγάλη δύναμη οἱ προσευχές τοῦ πνευματικοῦ. Ἐξ αἰτίας τῆς ὑπερηφάνειάς μου ἔπαθα πολλά ἀπό τούς δαίμονες, ἀλλά ὁ Κύριος μέ ταπείνωσε καί μ’ ἐλέησε μέ τίς προσευχές τοῦ πνευματικοῦ, καί τώρα ὁ Κύριός μου φανέρωσε πώς σέ αὐτούς ἀναπαύεται τό Ἅγιο Πνεῦμα καί γι’ αὐτό τούς ἔχω βαθύ σεβασμό. Μέ τίς προσευχές τούς παίρνουμε τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί τήν ἀγαλλίαση γιά τόν Κύριο πού μᾶς ἀγαπᾶ καί μᾶς ἄνοιξε τό δρόμο πρός τή σωτηρία τῆς ψυχῆς.

Ἄν ὁ ἄνθρωπος δέν τά λέει ὅλα στόν πνευματικό, τότε εἶναι ὁ δρόμος τοῦ στραβός καί δέν ὁδηγεῖ στή σωτηρία. Ἄν ὅμως τοῦ λέει κανείς τά πάντα, αὐτός πορεύεται κατ’ εὐθείαν στή Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν. Ἕνας μοναχός μέ ρώτησε: «Πές μου, τί πρέπει νά κάνω γιά νά διορθώσω τή ζωή μου;» Τοῦ ἄρεσε νά τρώει πολύ καί ἀκαίρως.

Τοῦ εἶπα: «Γράφε κάθε μέρα πόσο ἔφαγες καί τί σκεφτόσουν, καί τό βράδυ διάβαζε τά στόν πνευματικό». Αὐτός ἀπάντησε: «Δέν μπορῶ νά τό κάμω αὐτό». Κι ἔτσι δέν μπόρεσε νά νικήσει τή μικρή ντροπή τῆς ἐξομολογήσεως τῶν ἀδυναμιῶν του κι ἔμεινε ἀδιόρθωτος, καί πέθανε ἀπό ἀποπληξία.

Ὅποιος θέλει νά προσεύχεται ἀδιάλειπτα, ὀφείλει νά εἶναι ἀνδρεῖος καί σοφός καί πρέπει νά ρωτᾶ τόν πνευματικό του γιά τό κάθε τί. Κι ἄν ὁ πνευματικός δέν ἔχει ὁ ἴδιος πείρα ἀπό τήν προσευχή, ὁπωσδήποτε ζήτησε τή συμβουλή καί τήν εὐχή του, καί ὁ Κύριος θά σ’ ἐλεήσει καί θά σέ φυλάξει ἀπό τήν ὁδό τῆς πλάνης γιά τήν ταπείνωσή σου. Ἄν πάλι σκεφτεῖς πώς ὁ πνευματικός εἶναι ἄπειρος στή νοερά προσευχή, πώς ἀπασχολεῖται μέ μάταια πράγματα καί πώς πρέπει νά βρῶ ἐγώ μόνος μου τό δρόμο μέ τή μελέτη τῶν βιβλίων, τότε βρίσκεσαι κιόλας σ’ ἐπικίνδυνο δρόμο καί κοντά στήν πλάνη. Ξέρω πολλούς πού τούς ἀπάτησαν μ’ αὐτό τόν τρόπο οἱ λογισμοί τους κι ἀπό τήν περιφρόνησή τους γιά τόν πνευματικό δέν μπόρεσαν νά προοδεύσουν. Τό Ἅγιο Πνεῦμα δίνει σοφία στήν ψυχή, ὅταν ὑπακοῦμε στίς συμβουλές τῶν ποιμένων μας.

(Ἄγ. Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης)

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΝΗ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ

 Ο Άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, θεωρείται ως «τῶν θεολόγων ὁ νοῦς ὁ ἀκρότατος». Είναι ο ένας από τους τρεις εκκλησιαστικούς άνδρες, που η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά με την προσωνυμία «Θεολόγος». Οι άλλοι δύο είναι ο Ευαγγελιστὴς Ιωάννης και ο όσιος Συμεὼν ο Νέος Θεολόγος.

Καταγόταν από από την Αριανζό, μία κοινότητα πλησίον της πόλης Ναζιανζού στην Μικρά Ασία. Γεννήθηκε μεταξύ των ετών 328-330 μ.Χ. Ήταν μέλος μίας αγίας οικογένειας∙ ο πατέρας του Γρηγόριος, Επίσκοπος Ναζιανζού, η μητέρα του Νόννα, η αδελφή του Γοργονία και ο αδελφός του Καισάριος ο ιατρός τιμώνται, επίσης, ως Άγιοι της Εκκλησίας μας.

Ο Γρηγόριος έμαθε τον Χριστιανισμό από τη μητέρα του Νόννα. Διδάχθηκε τα πρώτα γράμματα από τον εξάδελφο του Καρτέριο και το θείο του Αμφιλόχιο. Για την περαιτέρω μόρφωσή του φοίτησε στην Καισάρεια της Καππαδοκίας, στην Παλαιστίνη, στην Αλεξάνδρεια και στην Αθήνα, όπου παρέμεινε για αρκετά χρόνια.

Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά διάρκεια των σπουδών του γνώρισε μεγάλους εκκλησιαστικούς άνδρες• στην Καισάρεια τον Μέγα Βασίλειο, με τον οποίο, μετέπειτα, σύναψε σχέσεις ισχυρής και αρραγούς φιλίας, και στην Αλεξάνδρεια τον Μέγα Αθανάσιο και τον Μέγα Αντώνιο.

Μετά τις πολυετείς σπουδές του, το 359 επέστρεψε στη πατρίδα του, όπου εργάστηκε ως ρητοροδιδάσκαλος. Επειδή, όμως, είχε έφεση προς την ησυχία, σύντομα διαπίστωσε ότι η ζωή στον κόσμο δεν τον ικανοποιούσε, γι’ αυτό και πήρε την απόφαση να ασκητέψει στην έρημο. Μετέβη, λοιπόν, στον Πόντο, κοντά στον Ίρι ποταμό, στο κτήμα όπου ήδη ασκήτευε ο Βασίλειος.  Έτσι, μαζί, πλέον, οι δύο φίλοι επιδόθηκαν στην άσκηση για να ζήσουν, ό,τι η ψυχή τους ποθούσε περισσότερο. Ακόμη, παράλληλα με την άσκηση, μελέτησαν τα θεολογικά γράμματα, φιλοτέχνησαν τη Φιλοκαλία, αλλά και συνέταξαν διάφορους κανόνες που ρυθμίζουν τη μοναχική ζωή.

Λίγο αργότερα, μεταξύ των ετών 361-362, ο Γρηγόριος γύρισε στην πατρίδα του, λόγω της αδυναμίας του πατέρα του να αντιμετωπίσει την έξαρση των αιρέσεων, όπου και πείσθηκε να χειροτονηθεί ιερέας, ώστε να συμβάλει στο δύσκολο έργο, που είχε να φέρει εις πέρας ο γηραιός πατέρας του. Ωστόσο, λόγω των δυσχερειών, δεν παρέμεινε για αρκετό καιρό, καθώς τον επόμενο χρόνο αναχώρησε για το ασκητήριο του στον Πόντο, όπου βρισκόταν ο φίλος του Βασίλειος. Ο Βασίλειος, βλέποντας το Γρηγόριο να υποχωρεί, κάτω από το βάρος των νέων του καθηκόντων και του ανελέητου πολέμου των αιρετικών, φιλοξένησε το φίλο του, ωσότου μπορέσει ν’ ανακτήσει τις δυνάμεις, που θα του επέτρεπαν να συνεχίσει το έργο του. Πράγματι, όταν ο Γρηγόριος βρήκε το κουράγιο, επέστρεψε στην Ναζιανζό, όπου εργάστηκε με ζήλο και πολύ ενδιαφέρον για το ποίμνιό του, καταφέρνοντας, τελικά, να ελκύσει και πάλι στην Εκκλησία πιστούς, που πλανήθηκαν από την αίρεση του Αρείου.

Μάλιστα, όταν ο Βασίλειος αντιμετώπισε δυσκολίες, λόγω της κακής συμπεριφοράς του Ευσεβίου Καισαρείας, ο Γρηγόριος ανταπέδωσε τη συμπαράσταση, μένοντας με το φίλο του στο ησυχαστήριο του Πόντου, μέχρι που απέθανε ο Ευσέβιος. Τότε, ο Γρηγόριος έπεισε το φίλο του να επιστρέψει στην Καισάρεια ως υποψήφιος Επίσκοπος. Η παρουσία του στην πόλη, όμως, προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις, γι’ αυτό και ο Βασίλειος ειδοποίησε το Γρηγόριο να προστρέξει προς υποστήριξή του. Ο Γρηγόριος, παρόλο που στην αρχή προβληματιζόταν, πείσθηκε από τον πατέρα του να μεταβεί στην Καισάρεια, για να βοηθήσει το Βασίλειο.

Έτσι, μετά την άφιξή του στην πόλη, το 372, ο φίλος του Βασίλειος και ο πατέρας του,  τον χειροτόνησαν Επίσκοπο Σασίμων, παρά τη θέλησή του, προκειμένου ο Βασίλειος να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις ενέργειες του Αυτοκράτορα Ουάλεντου. Ωστόσο, λόγω της ιδιοσυγκρασίας του, ο Γρηγόριος δεν θέλησε να εμπλακεί στη διαμάχη του Βασιλείου με τον Ουάλεντο, γι’ αυτό και επέστρεψε στην πατρίδα του, όπου συνεργάστηκε με τον πατέρα του μέχρι το 374, χρονιά κατά την οποία κοιμήθηκε τόσο ο γηραιός πατέρας του Γρηγόριος, όσο και η μητέρα του Νόννα.

Τη Ναζιανζό υπηρέτησε, για λίγο ακόμη χρονικό διάστημα, μέχρι που αντιλήφθηκε ότι οι κάτοικοι της πόλης καθυστερούσαν την εκλογή νέου Επισκόπου, με σκοπό να τον αναδείξουν Επίσκοπο της πόλης.  Επειδή όμως δεν ήθελε να αναλάβει την έδρα, αποσύρθηκε στην Ιερά Μονή της Αγίας Θέκλας, στη Σελεύκεια, για να ησυχάσει. Ωστόσο την ησυχία του διατάραξε ο θάνατος του φίλου του Βασιλείου. Τόσο πολύ συγκλονίστηκε ο Γρηγόριος, ώστε έφθασε στο σημείο να λέγει πως «μία μοι των κακών λύσις, ο θάνατος».

Βέβαια, όταν η Σύνοδος, που έγινε στην Αντιόχεια το 379, αποφάσισε την αποστολή του στην Κωνσταντινούπολη ανταποκρίθηκε με θέρμη, διότι οι αιρετικοί έπνιγαν κάθε φωνή Ορθοδοξίας, τόσο στον εκκλησιαστικό, όσο και στον πολιτειακό χώρο της περιοχής. Ευτυχώς, στην αρχή δεν ελήφθη σοβαρά υπόψη η παρουσία του, γι’ αυτό και μπόρεσε να μετατρέψει ένα δωμάτιο σε εκκλησάκι, ώστε να λειτουργεί και να κηρύσσει. Με τη πάροδο του χρόνου οι πιστοί που συνέρρεαν για να λειτουργηθούν, αλλά και για να ακούσουν του λόγους του Γρηγορίου ολοένα και αυξάνονταν, ώστε να μην τους χωράει, πλέον, το μικρό εκείνο εκκλησάκι. Γι’ αυτό διεύρυναν το χώρο και του έδωσαν το όνομα Αγία Αναστασία (αφού εκεί αναστήθηκε ο ορθόδοξος λόγος). Σ’ αυτό, επίσης, το ναό εκφώνησε ο Γρηγόριος τους πέντε περίφημους και απαράμιλλους σε θεολογικό περιεχόμενο λόγους του.

Η ανάσταση της Ορθοδοξίας στην Κωνσταντινούπολη, όμως, δεν ενόχλησε μόνο τους αιρετικούς, αλλά έδωσε και την ευκαιρία σε ματαιόδοξους συνεργάτες του Γρηγορίου να κινηθούν προς κατάληψη του αρχιεπισκοπικού θρόνου της Πόλης, πριν ο λαός απαιτήσει την άνοδο του Γρηγορίου. Τα λυπηρά αυτά γεγονότα, όμως, πλήγωσαν ιδιαίτερα τον Άγιο Γρηγόριο, διότι σημειώθηκαν, όχι από αιρετικούς, αλλά από δικούς του ανθρώπους, γι’  αυτό, και πάλι, αναγκάστηκε να πάρει το δρόμο της φυγής. Ο λαός, όμως, επειδή τον αγαπούσε πολύ, τον παρακάλεσε με θέρμη να επιστρέψει. Τότε, ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος, εις ένδειξη εκτίμησης και από μέρους του, παρέδωσε τον Καθεδρικὸ Ναὸ στους Ορθοδόξους, ώστε να μπορεί να επιτελείται το εκκλησιαστικό έργο κατά τρόπο απρόσκοπτο και εποικοδομητικό προς δόξαν Χριστού.

Το μέγεθος της προσωπικότητας του Γρηγορίου και το σπουδαίο ποιμαντικό έργο, που επιτελούσε, ενέπνευσε το λαό να τον προωθήσει στον Αρχιεπισκοπικό θρόνο. Ο Γρηγόριος αρνήθηκε, βέβαια, λέγοντας ότι η Σύνοδος θα πρέπει ν’ αποφασίσει ποιός θα αναλάβει το θρόνο της Κωνσταντινούπολης. Έτσι, όταν το 381, ο Αυτοκράτορας Θεοδόσιος συνεκάλεσε στην Πόλη τη Β΄ Οικουμενική Σύνοδο, μεταξύ άλλων αποφάσεων, η Σύνοδος ανακήρυξε το Γρηγόριο Αρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως. Η απόφαση αυτή, όμως, πυροδότησε νέες αντιδράσεις απ’ όσους τον αντιπαθούσαν και απ’ οσους ορέγονταν την έδρα της Κωνσταντινούπολης. Γι’  αυτό έβρισκαν ή επινοούσαν διάφορες αφορμές, ώστε να εξαναγκάσουν το Γρηγόριο να παραιτηθεί• ελεγαν, για παράδειγμα, ότι η ανακήρυξη του ως Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως ήταν αντικανονική, επειδή διατελούσε, δήθεν, Επίσκοπος Σασίμων. Ασφαλώς, το επιχείρημά τους στερείτο σοβαρότητας, διότι ο Γρηγόριος ποτέ δεν λειτούργησε εκεί.

Τελικά, λόγω των σφοδρών αντιδράσεων, ο Γρηγόριος πήρε την απόφαση να αποχωρήσει από την Κωνσταντινούπολη, για να μην προκληθεί περαιτέρω ζημιά στην Εκκλησία. Έτσι, αφού είπε, ενώπιων της Συνόδου, πως αν πραγματικά είναι υπαίτιος των κακών, ας πάθει ό,τι και ο Προφήτης Ιωνάς, ανεχώρησε για την πατρίδα του.

Ασφαλώς, όταν έφθασε στη Ναζιανζό δεν παρέδωσε τα όπλα, αλλά πάλι ενδιαφέρθηκε με θέρμη για τους πιστούς της πατρίδας του. Αντιμετώπισε, λοιπόν, και εκδίωξε τους πάσης φύσεως αιρετικούς, υψώνοντας το ανάστημά του, ως κορυφαίος Θεολόγος και άριστος φιλόσοφος.

 Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος κοιμήθηκε στις 25 Ιανουαρίου του 390/391.

Η τίμια κάρα του φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, στο Άγιον Όρος.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 25 Ιανουαρίου, ημέρα της κοιμήσεώς του, ενώ στις 30 Ιανουαρίου συνεορτάζεται μαζί με το Μέγα Βασίλειο και τον Άγιο Ιωάννη το Χρυσόστομο.

Απολυτίκιο

«Ὁ ποιμενικός αὐλός τῆς θεολογίας σου, τάς τῶν ρητόρων ἐνίκησε σάλπιγγας• ὡς γάρ τά βάθη τοῦ Πνεύματος ἐκζητήσαντι, καί τά κάλλη τοῦ φθέγματος προσετέθη σοι. Ἀλλά πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, Πάτερ Γρηγόριε, σωθῆναι τάς ψυχάς ἡμῶν».

Παναγιώτης Θεοδώρου, Θεολόγος

Πηγή:http://www.churchofcyprus.org.cy/

 Η Εκκλησία, στοχεύοντας να προετοιμάσει τους πιστούς να βιώσουν χαρμόσυνα το υπέρλαμπρο και υπερκόσμιο φως της Αναστάσεως του Ιησού Χριστού, όρισε όπως κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής αναγινώσκονται ευαγγελικές περικοπές, το περιεχόμενο των οποίων καλλιεργεί τις αρετές, που χρειάζονται, ώστε να μπορεί ο χριστιανός να κοινωνεί της απερίγραπτης χαράς που χαρίζει η Ανάσταση.

Πρώτη, λοιπόν, ευαγγελική περικοπή της περιόδου, είναι η παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου. Ο Κύριος, διηγούμενος την παραβολή αυτή θέλει να υπογραμμίσει ότι η συναίσθηση του ποιοι πραγματικά είμαστε, ενώπιον του Θεού και των συνανθρώπων μας, αποτελεί τη βάση, επάνω στην οποία στηρίζεται και η προϋπόθεση να λειτουργεί ευεργετικά ο πνευματικός αγώνας που διεξάγουμε.

Στην παραβολή αυτή, που ο Κύριος διηγήθηκε και η Εκκλησία παραδίδει διαχρονικά, μεταξύ άλλων Πατέρων, αναφέρεται και ο άγιος Ανδρέας Κρήτης. Μπορείτε να διαβάσετε το λόγο του εδώ…

Παναγιώτης Θεοδώρου, Θεολόγος

Πηγή:http://www.churchofcyprus.org.cy/

oi treis ierarxes os fvteina oroshma tou pagkosmiou politismou

 του Ιωάννη Δήμου

Θεολόγου – Φιλολόγου

Ασφαλώς    όλοι   οι  άνθρωποι   του    Θεού  στην Παλαιά και Καινή  Διαθήκη  καθώς και οι  μετέπειτα άγιοι, ευαρέστησαν ενώπιον του Θεού για την καλή  τους διάθεση και προθυμία,  και είναι δικοί Του άνθρωποι. Όμως  υπάρχουν  πολλοί  για τους οποίους γίνεται ειδικός λόγος στην Αγία Γραφή, χωρίς βέβαια  αυτό  να σημαίνει  ότι έτσι   μειώνονται  οι  άλλοι  δίκαιοι. Χαρακτηριστικές είναι για  παράδειγμα οι  εξής περιπτώσεις:  Του  Νώε, του Αβραάμ, του Ισαάκ, του  Ιακώβ, του Μελχισεδέκ, του Ιωσήφ, του Μωϋσή, του Ααρών, του Σαμουήλ, του Δαυΐδ, του Ιώβ, του Τωβίτ, του Ηλία, της Θεοτόκου, του Προδρόμου,   του  Ιωσήφ, των Αποστόλων  και τέλος του ενός από τους δύο ληστές, για να μην επεκταθούμε περισσότερο.

Βεβαίως υπάρχουν για  τις  περιπτώσεις  αυτές   οι  αντίστοιχες περικοπές της Αγίας Γραφής, όμως  ας  θυμίσουμε  και  εδώ   κάτι  για  την  κάθε μία:  Ο  Νώε σώθηκε οικογενειακώς από τον κατακλυσμό. Ο Θεός μιλώντας   στο Μωϋσή  από τη φλεγόμενη βάτο για να τον στείλει στο Φαραώ, ονόμασε τον εαυτό Του Θεό του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ. Ο Μελχισεδέκ  αναδείχθηκε ιερέας του Θεού του Υψίστου και ευλόγησε τον Αβραάμ και έγινε τύπος του Χριστού. Ο Ιωσήφ αναδείχθηκε πραγματικός άνθρωπος του Θεού, ο  Μωϋσής  φίλος  του  Θεού  και  ο  Ααρών εκλεκτός αρχιερέας  του  Θεού.  Ο Σαμουήλ κλήθηκε από το Θεό από τα παιδικά του χρόνια και αναδείχθηκε κριτής. Ο Δαυΐδ αναδείχθηκε σπουδαίος βασιλιάς και προφήτης για τον οποίον είπε ο Θεός  «εύρον Δαυΐδ τον του Ιεσσαί, άνδρα κατά την καρδίαν μου, ος ποιήσει πάντα τα θελήματά  μου » (Πρ. ιγ’, 22). Ο  Ιώβ  χαρακτηρίζεται από  τον ‘Ιδιο το Θεό « άμεμπτος, αληθινός, θεοσεβής,  απεχόμενος  από παντός πονηρού πράγματος» (Ιώβ, α’, 8), ο δε Τωβίτ βοηθήθηκε από  το  Θεό   στη δυστυχία του  με  τον άγγελό Του  Ραφαήλ. Ο Ηλίας αναδείχθηκε μεγάλος προφήτης και  ανέβηκε  στον ουρανό,  ο δε Πρόδρομος προφητεύθηκε από την Παλαιά Διαθήκη και επαινέθηκε από τον ‘Ιδιο το Χριστό με τα λόγια, « αμήν λέγω υμίν, ουκ εγήγερται εν γεννητοίς γυναικών μείζων Ιωάννου του Βαπτιστού » ( Ματ. ια’, 11 ). Η Θεοτόκος, ο Ιωσήφ και οι Απόστολοι κλήθηκαν για να παίξουν το σημαντικό τους ρόλο στο λυτρωτικό έργου του Κυρίου. Τέλος δε ο ληστής έλαβε τη διαβεβαίωση του Κυρίου ότι θα είναι μαζί Του  στον παράδεισο, όταν άκουσε  τα υπέροχα εκείνα λόγια «αμήν  λέγω  σοι, σήμερον μετ’ εμού έση  εν  τω παραδείσω » (Λουκ. κγ’,43).

Τα  παραπάνω  αναφερθέντα  σε  καμία  περίπτωση  δεν  πρέπει  να  οδηγήσουν  στην  άποψη  ότι  υπάρχει  στο  Θεό  προσωποληψία, γιατί ο Θεός είναι τέλειος.  Η άποψη αυτή οφείλεται σε ανθρώπινη αδυναμία να συλλάβει τη σοφία του Θεού ή  και σε κακόβουλη υποβολή του πονηρού εναντίον του Θεού. Η προβολή εκ μέρους του Θεού ορισμένων ανθρώπων δεν αποβλέπει στη μείωση άλλων αλλά αντίθετα τους δίνει την ευκαιρία να παίξουν και εκείνοι κατά τον καλύτερο τρόπο το ρόλο  τους.  Ας  αναφέρουμε  όμως  και  μερικές  περιπτώσεις  ανθρώπων οι  οποίοι  ζήλεψαν  και  πειράχτηκαν από  την  εκ  μέρους  του  Θεού  ανάδειξη  άλλων:  

α) Ο  Κάιν που ζήλεψε τον αδελφό  του   ‘Αβελ.

   β)  ο γογγυσμός  των Ισραηλιτών εναντίον του Μωυσή  και του Ααρών που προκάλεσε την επέμβαση του Θεού με το θαύμα της βλάστησης της ράβδου του Ααρών ( Αρ. ιζ’, 8 ).

 γ) Η στάση του Σαούλ απέναντι στο Δαυΐδ. Αυτές οι αδυναμίες των  ανθρώπων   οφείλονται σε εγωισμό, σε άγνοια, σε έλλειψη αγωνιστικής διάθεσης, σε έλλειψη αγάπης, αλλά και σε υποβολές εκ μέρους του πονηρού. Πρόκειται δηλαδή για αδυναμίες που προέρχονται από τον λεγόμενο παλαιό άνθρωπο της αμαρτίας,   και  που  δεν έχουν θέση στη  νέα  ζωή που καλείται να ζήσει ο Χριστιανός, σύμφωνα με τα λόγια του Αποστόλου Παύλου « ει τις εν Χριστώ καινή κτίσις• τα αρχαία παρήλθεν, ιδού γέγονε  καινά τα πάντα» ( Β’Κορ. ε’,17).   Με  αφορμή  τα   παραπάνω  και  για  να  κλείσουμε  το  θέμα  ας  επισημάνουμε  το  εξής.

Είναι  ευτυχισμένος     ο  άνθρωπος  που  τα  έχει   καλά  με  το  Θεό  και  τον  αγαπάει  ο   Θεός,  όχι  μόνο   όπως  αγαπάει  όλους   τους  ανθρώπους λόγω  της  φιλανθρωπίας  Του,  αλλά  με  ιδιαίτερη  ευμένεια.  Ποιος  είναι  αυτός  ο  άνθρωπος; Την   απάντηση  τη  δίνει  ο  Ίδιος    ο  Κύριος   με  τα  λόγια  Του,         « εάν  τις  αγαπά  με, τον  λόγον  μου  τηρήσει, και  ο  πατήρ  μου  αγαπήσει  αυτόν, και  προς  αυτόν  ελευσόμεθα  και  μονήν  παρ’ αυτώ  ποιήσομεν. »( Ιω.ιδ’, 23 ). Άρα  δεν  αποκλείεται  κανένας, γιατί  « ουκ  έστι  προσωπολήπτης  ο  Θεός.» ( Πρ.ι’, 34 )

από www.sostikalogia.com http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=2749&Itemid=1

 Ὁ προτρεπτικὸς εἰς ὑπομονὴν ἢ πρὸς τοὺς νεωστὶ βεβαπτισμένους.

Τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ θεολόγου ἐκ τῶν ἐπῶν μετάφρασις παραγγελμάτων περὶ ἡσυχίας καὶ ἀρετῶν.

Ἡσυχίαν μὲν ἐν λόγοις ἐπιτήδευε, ἡσυχίαν δὲ ἐν ἔργοις, ὡσαύτως δὲ ἐν γέλωτι καὶ βαδίσματι· σφοδρότητα δὲ ἀπόφευγε προπετῆ οὕτω γὰρ ὁ νοῦς διαμενεῖ βέβαιος, καὶ οὐχ ὑπὸ τῆς σφοδρότητος ταραχώδης γινόμενος ἀσθηνὴς ἔσται καὶ βραχὺς περὶ φρόνησιν καὶ σκοτεινὸν ὁρῶν, οὐδὲ ἡττηθήσεται μὲν γαστριμαργίας, ἡττηθήσεται δὲ ἐπιζέοντος θυμοῦ, ἡττηθήσεται δὲ τῶν ἄλλων παθῶν, ἕτοιμον αὐτοῖς ἅρπαγμα προκείμενος· τὸν γὰρ δὴ νοῦν προσήκει τῶν παθῶν ἐπικρατεῖν ὑψηλὸν ἐφ᾿ ἡσύχου θρόνου καθήμενον ἀφορῶντα πρὸς θεόν. Μηδὲ μὴν νωχελίας ἀνάπλεως ἔσο περὶ ἔργα, μηδὲ νωθὴς ἐν λόγοις, μηδὲ ἐν βαδίσμασιν ὄκνου πεπληρωμένος, ἵνα σοι ῥυθμὸς ἀγαθὸς τὴν ἡσυχίαν κοσμοίη καὶ θεοειδές τι καὶ ἱερὸν τὸ σχῆμα φαίνηται.

Φυλάττου δὲ καὶ τῆς ὑπερηφανίας τὰ σύμβολα, σχῆμα ὑψαυχενοῦν καὶ κεφαλὴν ἐξηρμένην καὶ βῆμα ποδῶν ἁβρὸν καὶ μετέωρον. Ἤπιά σοι πρὸς τοὺς ἀπαντῶντας ἔστω τὰ ῥήματα καὶ προσηγορίαι γλυκεῖαι, αἰδὼς δὲ πρὸς γυναῖκας καὶ τὸ βλέμμα τετραμμένον εἰς γῆν. Λάλει δὲ περιεσκεμμένως ἅπαντα καὶ τῇ φωνῇ τὸ χρήσιμον ἀποδίδου, τῇ χρείᾳ τῶν ἀκουόντων τὸ φθέγμα μετρῶν, ἄχρι δὴ καὶ ἐξάκουστον εἴη καὶ μήτε διαφεύγοι τὴν ἀκοὴν τῶν παρόντων ὑπὸ σμικρότητος, μήτε ὑπερβάλλοι μείζονι τῇ κραυγῇ. Φυλάττου δὲ ὅπως μηδέν ποτε λαλήσῃς ὃ μὴ προεσκέψω καὶ προενόησας· μηδὲ προχείρως καὶ μεταξὺ τῶν τοῦ ἑτέρου λόγων ὑπόβαλλε τοὺς σαυτοῦ· δεῖ γὰρ ἀνὰ μέρος ἀκούειν τε καὶ διαλέγεσθαι χρόνῳ μερίζοντα λόγον καὶ σιωπήν· μάνθανε δὲ ἀσμένως καὶ ἀφθόνως δίδασκε, μηδὲ ὑπὸ φθόνου ποτὲ σοφίαν ἀποκρύπτου πρὸς τοὺς ἑτέρους, μηδὲ μαθήσεως ἀφίστασο δι᾿ αἰδῶ. Ὕπεικε πρεσβυτέροις ἴσα πατράσι, τίμα θεράποντας θεοῦ· τοῖς δὲ νεωτέροις σαυτοῦ κάταρχε σοφίας καὶ ἀρετῆς. Μηδὲ ἐριστικὸς ἔσο πρὸς τοὺς φίλους μηδὲ χλευαστὴς κατ᾿ αὐτῶν καὶ γελωτοποιός, ψεῦδός τε καὶ δόλον καὶ ὕβριν ἰσχυρῶς παραιτοῦ· σὺν εὐφημίᾳ δὲ φέρε καὶ τὸν ὑπερήφανον καὶ ὑβριστὴν πράως τε καὶ μεγαλοψύχως.

Ἀνηρτήσθω δέ σοι πάντα εἰς θεὸν καὶ ἔργα· καὶ λόγοι, καὶ πάντα ἀνάφερε Χριστῷ τὰ σαυτοῦ, καὶ πυκνῶς ἐπὶ θεὸν τρέπε τὴν ψυχήν, καὶ τὸ νόημα ἐπέρειδε τῇ Χριστοῦ δυνάμει, ὥσπερ ἐν λιμένι τινὶ τῷ θείῳ φωτὶ τοῦ σωτῆρος ἀναπαυόμενον ἀπὸ πάσης λαλιάς τε καὶ πράξεως. Καὶ μεθ᾿ ἡμέραν μὲν ἀνθρώποις κοινοῦ τὴν σεαυτοῦ φρόνησιν, θεῷ δὲ πολλάκις μὲν ἐν ἡμέρᾳ ἐπὶ πλεῖστον δὲ ἐν νυκτί, μήτε μὴν ὕπνος ἐπικρατείτω πολὺς τῶν πρὸς θεὸν εὐχῶν τε καὶ ὕμνων· θανάτῳ γὰρ ὁ μακρὸς ὕπνος ἐφάμιλλος. Πᾶσαν μὲν ἡμέραν ἀνθρώποις ἀγαθόν τι ποιῶν ἢ λέγων διατέλει· μέτοχος δὲ ἀεὶ Χριστοῦ καθίστασο τὴν θείαν αὐγὴν καταλάμποντος ἐξ οὐρανοῦ, εὐφροσύνη τέ σοι διηνεκὴς καὶ ἄπαυστος ἔστω Χριστός. Μηδὲ λῦε τὸν τῆς ψυχῆς τόνον ἐν εὐωχίᾳ καὶ πότων ἀνέσεσιν μεθιστὰς ἀπὸ τῶν οἰκείων τῇ διανοίᾳ τέρψεων ὧν οὐδεὶς κόρος· ἱκανὸν δὲ ἡγοῦ τῷ σώματι τὸ χρειῶδες καὶ μὴ πρόσθεν ἐπείγου πρὸς τροφὰς πρὶν ἢ καὶ δείπνου παρείη καιρός· ἄρτος δὲ ἔστω σοι τὸ δεῖπνον καὶ πόαι γῆς προσέστωσαν καὶ τὰ ἐκ δένδρων ὡραῖα· ἴθι δὲ ἐπὶ τὴν τροφὴν εὐσταθῶς καὶ μὴ λυσσώδη γαστριμαργίαν ἐμφαίνων· μηδὲ σαρκοβόρος μηδὲ φίλοινος ἔσο, ὁπότε μὴ νόσου τις ἴασις ἐπὶ ταῦτα ἄγοι.

Ἀλλὰ ἀντὶ τῶν ἐν τούτοις ἡδονῶν τὰς ἐν λόγοις θείοις καὶ ὕμνοις εὐφροσύνας αἱροῦ κἂν τῇ παρὰ Θεοῦ σοι χορηγουμένῃ σοφίᾳ, οὐράνιός τε ἀεί σε φροντὶς ἀναγέτω πρὸς οὐρανόν· καὶ τὰς πολλὰς περὶ σώματος ἀνίει μερίμνας τεθαρρηκὼς ἐλπίσι ταῖς πρὸς θεόν, ὅτι σοι τά γε ἀναγκαῖα παρέξει διαρκῆ, τροφήν τε τὴν εἰς ζωὴν καὶ κάλυμμα σώματος καὶ χειμερινοῦ ψύχους ἀλεξητήρια· τοῦ γὰρ δὴ σοῦ βασιλέως γῆ τε ἅπασα καὶ ὅσα ἐκφύεται γῆς· μέλει δὲ αὐτῷ τῶν αὑτοῦ θεραπόντων ὑπερβαλλόντως καὶ περιέπει καθάπερ ἱερὰ καὶ ναοὺς αὑτοῦ. Διὰ δὴ τοῦτο μηδὲ νόσους ὑπερβαλλόντως δέδιθι μηδὲ γήρως ἔφοδον χρόνῳ προσδοκωμένου· παύσεται γὰρ καὶ νόσος ὡς τῷ σῷ δοκεῖ βασιλεῖ καὶ ὅταν ᾖ σοι πρὸς τὴν ψυχὴν τοῦτο καλόν, τὸ δὲ σὸν γῆρας ὡσπερεὶ πτέρυξι τῇ θείᾳ σκεπάσει δυνάμει περιβαλών.

Ταῦτα εἰδὼς καὶ πρὸς νόσους ἰσχυρὰν κατασκεύαζε τὴν ψυχήν, εὐθαρσὴς ὢν ὥσπερ τις ἀνὴρ ἐν σταδίοις ἀγωνιστὴς ἄριστος ἀτρέπτῳ τῇ δυνάμει τοὺς πόνους ὑφίσταται. Μηδὲ ὑπὸ λύπης πάνυ πιέζου τὴν ψυχήν, εἴτε νόσος ἐπικειμένη βαρύνει εἴτε ἄλλο τι συμπίπτει δυσχερές, ἀλλὰ γενναῖον ἀνθίστη τοῖς πόνοις τὸ νόημα, χάριτας ἀνάγων θεῷ καὶ ἐν μέσοις τοῖς ἐπιπόνοις πράγμασιν ἅτε δὴ σοφώτερά τε ἀνθρώπων φρονοῦντι καὶ ἅπερ οὐ δυνατὸν οὐδὲ ῥάδιον ἀνθρώποις εὑρεῖν.

Ἐλέει δὲ κακουμένους καὶ τὴν παρὰ θεοῦ βοήθειαν ἐπ᾿ ἀνθρώποις αἰτοῦ· ἐπινεύσει γὰρ αἰτοῦντι τῷ φίλῳ τὴν χάριν καὶ τοῖς κακουμένοις ἐπικουρίαν παρέξει, τὴν αὑτοῦ δύναμιν γνώριμον ἀνθρώποις καθιστάναι βουλόμενος, ὡς ἂν εἰς ἐπίγνωσιν ἐλθόντες ἐπὶ θεὸν ἀνίωσι καὶ τῆς αἰωνίου μακαριότητος ἀπολαύσωσιν, ἐπειδὰν ὁ τοῦ θεοῦ υἱὸς παραγένηται τὰ ἀγαθὰ τοῖς ἰδίοις ἀποκαθιστῶν.

Πηγή:users.uoa.gr/~nektar

 Κωνσταντίνος Χολέβας

Πολιτικός Επιστήμων

Διάφορα παιγνίδια στο όνομα των μειονοτήτων παίζονται εις βάρος της χώρας μας. Προσφάτως είδαμε τον τουρκικό τύπο να ανακινεί θέμα καταπίεσης των Μουσουλμάνων που ζουν στην Κω. Προφανώς δεν τους αρκεί ο υπονομευτικός ρόλος του Προξενείου τους στη Θράκη, το οποίο θέλει να είναι κράτος εν κράτει, αλλά εγείρουν νέα ζητήματα για να στηρίξουν τις θεωρίες τους για γκρίζες ζώνες και για αποστρατιωτικοποίηση των Δωδεκανήσων.

Ταυτοχρόνως κάποιοι άλλοι ανακοινώνουν ότι θα ιδρύσουν στην Έδεσσα ίδρυμα μελετών αφιερωμένο στον Κίρστε Μισίρκοφ, τον οποίο θεωρούν ως πνευματικό πατέρα του τεχνητού «μακεδονικού έθνους». Σκεφθείτε αν ζητούσαμε εμείς την ίδρυση Ινστιτούτου στα Σκόπια ή στο Μοναστήρι με το όνομα του Ίωνος Δραγούμη ή του Παύλου Μελά, πώς θα αντιδρούσαν οι Σκοπιανοί! Εν πάση περιπτώσει η φαιδρή πλευρά της υποθέσεως είναι ότι ο Μισίρκοφ ήταν Βούλγαρος με δεδηλωμένη βουλγαρική εθνικιστική ιδεολογία , όπως εξηγεί με ντοκουμέντα ο Σπυρίδων Σφέτας στο συλλογικό έργο «Μακεδονικές ταυτότητες στο χρόνο (Εκδόσεις Πατάκη, 2008). Αλλά αυτό ορισμένοι το θεωρούν λεπτομέρεια. Το μόνο που τούς ενδιαφέρει είναι να διαφημίζουν την ανύπαρκτη μακεδονική μειονότητα..

Νομίζω ότι είναι καιρός να μιλήσει η διπλωματία μας με τεκμηριωμένο αλλά και έντονο τρόπο για τις υπαρκτές ελληνικές μειονότητες εκτός συνόρων. Προς την Τουρκία αξίζει να τεθεί το ερώτημα τί γίνεται με τον Ελληνισμό της Ίμβρου και Τενέδου. Κατά τη Συνθήκη της Λωζάννης θα έπρεπε η παιδεία και η αστυνομία να είναι στα χέρια των Ελλήνων κατοίκων, πρόβλεψη που έχει παραβιασθεί εδώ και δεκαετίες. Η Ίμβρος μετετράπη σε ανοικτή φυλακή με κρατουμένους που τρομοκρατούσαν τις λίγες εκατοντάδες ομογενών μας, ενώ στην Τένεδο έμειναν μερικές δεκάδες Ελλήνων.

Έναντι των Σκοπίων καλό είναι να θέσουμε επισήμως αίτημα για την αντικειμενική καταμέτρηση -με ευρωπαϊκές εγγυήσεις- των διαφόρων εθνικών ομάδων που αποτελούν το θνησιγενές αυτό κράτος. Να μάθουμε πόσοι αισθάνονται Έλληνες και καταπιέζονται. Να πλησιάσουμε τον ξεχασμένο Βλαχόφωνο Ελληνισμό της περιοχής. Να ρωτήσουμε γιατί καταστρέφονται ελληνικές επιγραφές στα κοιμητήρια και στους ναούς.

Έχουμε την Ιστορία και το Διεθνές Δίκαιο με το μέρος μας. Θάρρος χρειάζεται.

Πηγή:http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=2754&Itemid=1

 Απομαγνητοφωνημένα κηρύγματα του Πρωτοπρεσβυτέρου π. Στεφάνου Αναγνωστοπούλου

Τελώνου καί Φαρισαίου, 2006

Χριστιανοί μου, στο σημερινό Αποστολικό Ανάγνωσμα της Κυριακής Τελώνου και Φαρισαίου, όπου άρχεται ταυτόχρονα και το Τριώδιον, ο Απόστολος Παύλος απευθυνόμενος στον μαθητήν του Τιμόθεον, του λέγει τα εξής με απλά λόγια:Συ παιδί μου, έχεις παρακολουθήσει από πολύ κοντά την Ευαγγελική μου διδασκαλία, την συμπεριφορά, την αναστροφή, τις αγνές μου διαθέσεις, την φωτισμένη και ζωντανή πίστη μου, την μακροθυμία μου, την αγάπη και την υπομονή μου.

 Έχεις παρακολουθήσει και είδες από πολύ κοντά τους διωγμούς και τα παθήματα που μου έγιναν από τους εχθρούς της πίστεως στην Αντιόχεια, στο Ικόνιον, και στα Λύστρα, και πώς ο Κύριος με λύτρωσε από τους μεγάλους αυτούς πειρασμούς. Και μια είναι η αλήθεια. «Οι θέλοντες ευσεβώς ζείν εν Χριστώ Ιησού, διωχθήσονται». Που σημαίνει ότι όσοι χριστιανοί θέλουν να ζήσουν όπως διδάσκει το Ευαγγέλιον του Χριστού, θα υποστούν πολλούς πειρασμούς, ακόμα και διωγμούς και τραμπουκισμούς και ξυλοδαρμούς και θάνατο.

 Στη συνέχεια κάνει λόγο ο Παύλος για τους κακούς και πονηρούς ανθρώπους, τους μοχθηρούς και απατεώνες που ως συνήθως προκόβουν στα πλούτη, στη δύναμη και στην εξουσία, πλανώντες και πλανώμενοι. Αλλά συ Τιμόθεε, συνεχίζει ο Παύλος, θα στηρίζεσαι στο λόγο της Αγίας Γραφής, στην οποίαν εντρυφάς από παιδικής ηλικίας, διότι αυτή δια του Αγίου Πνεύματος θα σε καταστήσει σοφόν και συνετόν, αφού το περιεχόμενο περιέχει όλες τις αλήθειες της πίστεως, που οδηγούν τους πιστεύοντας εις σωτηρίαν, διότι «πάσα γραφή θεόπνευστος». Αφού έχει γραφεί δηλαδή με τον φωτισμόν και την έμπνευση του Αγίου Πνεύματος. Έτσι καθίσταται ωφέλιμη και σωστική για τον κάθε χριστιανό που την μελετά, αποκαλύπτει και διδάσκει την αλήθεια για τον Ένα Τριαδικό Θεό, ελέγχει την πλάνη, την κακία, την πονηριά και την αδικία, διορθώνει και ανορθώνει τους παρεκτρεπομένους, οδηγώντας αυτούς στην μετάνοια, και μεταμορφώνει θεοφιλώς όλους εκείνους που είναι καλοπροαίρετοι στην αρετή.

 Χριστιανοί μου, αυτά ήταν με απλά λόγια η διδασκαλία του Αποστολικού Αναγνώσματος που ακούσαμε σήμερα. Είναι αλήθεια ότι στο παρελθόν, στα εικοσιτέσσερα συνεχή χρόνια που βρίσκομαι σ’ αυτόν εδώ τον μικρό ναό της Αγίας Βαρβάρας, πολλές φορές ασχοληθήκαμε και με την παραβολήν του Τελώνου και Φαρισαίου, και με το Αποστολικό Ανάγνωσμα. Τονίσαμε ιδιαίτερα την αξία της αληθινής μετανοίας, και της συναίσθησης της αμαρτωλότητος, ενώ επανειλημμένες φορές καυτηριάζαμε την υπερηφάνεια, την ευσεβοφάνεια, την υποκρισία και την αυτοδικαίωση του Φαρισαίου. Και άλλες φορές πάλι ασχοληθήκαμε με άλλα θέματα από το Αποστολικόν Ανάγνωσμα.

Για να γίνει όμως κατανοητό το αγιασμένο παράδειγμα και η θεοσεβής διδασκαλία ενός γέροντος ή ενός πνευματικού ιερέως ή ενός ιεροκήρυκος, ή ενός επισκόπου της Ορθοδόξου ημών Εκκλησίας, και η σωστή από μας σωστική ανταπόκρισις, χρειάζεται και ο φωτισμός του Αγίου Πνεύματος. Χωρίς την προσωπική μας μεταμόρφωση και την χάρη της Πεντηκοστής, δηλαδή του Αγίου Πνεύματος, δεν θα μπορέσουμε ποτέ, να ανακαλύψουμε και να αξιοποιήσουμε για την ψυχική μας ωφέλεια, τον κεκρυμμένον θησαυρό που κρύβουν οι καρδιές ορισμένων αγιασμένων κληρικών και γεροντάδων, και πολύ περισσότερο τα πολύτιμα πνευματικά μαργαριτάρια που ενυπάρχουν στην Αγία Γραφή και δη στην Καινή Διαθήκη, στα Φιλοκαλικά κείμενα, στα συγγράματα των πατέρων, στα γεροντικά και στα συναξάρια των Αγίων και σε όλα τα πνευματικά βιβλία που τόσο ευρέως κυκλοφορούν σήμερα.

 Δυστυχώς οι περισσότεροι από τους Νεοέλληνες Ορθοδόξους Χριστιανούς δεν μελετάνε τα ιερά γράμματα της Ευαγγελικής διδασκαλίας του Σωτήρος Χριστού, δεν εκκλησιάζονται με συνέπεια, απέχουν και καταπολεμούν την Ιερά Εξομολόγηση, και αρνούνται να κοινωνήσουν των Αχράντων Μυστηρίων και πολλές φορές κοροϊδεύουν τα μυστήρια.

 Κι όταν ο Έλληνας χριστιανός, δεν θέλει να μάθει, δεν θέλει ν’ ακούσει, και δεν θέλει να διαβάσει το Ευαγγέλιο, πώς θα φωτιστεί και πώς θα οδηγηθεί στη σωτηρία; Όταν εμείς από μικρά παιδιά, ακούμε τους θεοσεβείς γονείς μας, τους παππούδες και γιαγιάδες μας, για τα απλά θέματα της πίστεως, και όταν βλέπουμε το αγιασμένο παράδειγμά τους στη νηστεία, στην προσευχή, στην εγκράτεια, στον εκκλησιασμό, στην Θεία Κοινωνία και στην Ιερά Εξομολόγηση, όταν τους βλέπουμε με πόσην ευλάβεια τηρούν τις εντολές του Ευαγγελίου, τη δυνατή τους πίστη στην πρόνοια του Αγίου Θεού, και την ευδόκιμη υπομονή τους στις μεταξύ τους σχέσεις και στους πειρασμούς της ζωής, όλα αυτά και άλλα πολλά, μαζί με την καλοσύνη τους, την ανοικτή τους την καρδιά και την κρυφή τους ελεημοσύνη, όλα αυτά φυτεύονται μέσα στις παιδικές ψυχούλες, βαθιές οι ρίζες της Ορθοδόξου πίστεως και μεγαλώνουμε μέσα στο φως του Αγίου Πνεύματος, όπως ακριβώς το περιγράφει ο Απόστολος Παύλος για την παιδική του μαθητού του Τιμοθέου.

Αντιθέτως η τραγική πραγματικότητα μας φανερώνει ότι στις περισσότερες Ελληνικές οικογένειες επικρατεί η ημιμάθεια αναμεμειγμένη με προλήψεις και δεισιδαιμονίες, η άγνοια, η αδιαφορία, ακόμα και η εχθρότητα για την πίστη μας και τους ιερείς μας και τέλος η θεομαχία. Και όλα αυτά καθημερινά πληθαίνουν όλο και περισσότερο από τον νέον τρόπο ζωής που μας επέβαλλε ο άθεος πολιτισμός της δύσεως, Ευρώπης και Αμερικής. Όταν καταφρονούμε τα Άγια Μυστήρια της Εκκλησίας μας, τη διδασκαλία του Ευαγγελίου, που ο Θεός την έγραψε με το αίμα Του πάνω στο Σταυρό, όταν αρνούμεθα την Ιερά Παράδοση της Ορθοδόξου πίστεως, τα ιερά και τα όσια της Ελληνικής μας φυλής, και το κυριότερο όταν αρνούμεθα και κοροϊδεύουμε το ιερότατο μυστήριο της οικογένειας, μητρότητος και συζυγίας, τότε ακολουθούν όσα είπαμε την περασμένη Κυριακή και της οποίας συνέπειες μου ζητήσατε αρκετοί από σας να τις επαναλάβω και σήμερα.

Και αυτές είναι: τα ναρκωτικά, τα ξενύχτια με όσα ξεδιάντροπα και αίσχη συμβαίνουν σ’ αυτά, το πιοτό και το μεθύσι, το τσιγάρο με το χασίσι, η διαβολική ροκ και μέταλ μουσική, οι ασύδοτες πανσεξουαλικές διασκεδάσεις, οι παράνομες προγαμιαίες σχέσεις και από την σχολική ακόμα ηλικία, οι τριακόσιες χιλιάδες εκτρώσεις το χρόνο, – από έγγαμες και άγαμες, – η έξαρσις της ομοφυλοφιλίας και των σοδομιτικών αμαρτημάτων, η έντονη βία στη σχέση μας και ιδίως μεταξύ των συζύγων, η ψυχρότητα και η αδιαφορία μεταξύ μας, η ασέβεια προς τους γονείς, το οδυνηρό και αφύσικο φαινόμενο των αγάμων μητέρων, ακόμα και με εξωσωματικές γονιμοποιήσεις με άγνωστα σπέρματα, τα αυξανόμενα διαζύγια, τα προβληματικά παιδιά των διαλελυμένων οικογενειών, η αποφυγή της τεκνογονίας, η ασυδοσία των εχόντων δύναμη πολιτική, δύναμη εξουσίας και δύναμη πλούτου και άλλα πολλά ακόμα.

 Και τώρα πληρώνουμε. Πληρώνουμε πρώτον την ασέβειά μας, δεύτερον την κακή μας παιδική ανατροφή και ιδίως όταν χωρίζουν οι γονείς, και τρίτον ότι αγκαλιάσαμε τον νέο υλιστικό άθεο τρόπο της δύσεως. Και τέταρτον το ότι αρνούμεθα να γνωρίσουμε βιωματικά την αλήθεια και το φως της Ορθοδόξου ημών πίστεως, με τα σωστικά μυστήρια της Εκκλησίας μας, με την μελέτη του Ευαγγελίου με βάση τους Αγίους Πατέρας και τους Αγίους της Εκκλησίας μας.

 Όλα αυτά μας θυμίζουν την βεβαίωση της Αγίας Γραφής που λέγει «χείμαρροι ανομίας εθάντησάν με», από την Β’ Βασιλειών. Κατακλυσμοί και χείμαρροι ανομίας κατέκλυσαν την πατρίδα μας, τις Ορθόδοξες οικογένειές μας, τα παιδιά και τα εγγόνια μας.

 Ως χείμαρρος ορμητικός ξεσηκώθηκαν όπως είδατε τώρα τελευταία, αυτές τις ημέρες οι μουσουλμάνοι, όταν οι Δανοί και οι Ευρωπαίοι γελοιογράφησαν τον Μωάμεθ. Και καλά έκαμαν και μπράβο τους. Βέβαια δεν εγκρίνουμε τη βία, αλλά μόνον την διαμαρτυρία. Όταν όμως καθημερινά ξεχύνεται ως χείμαρρος, ο οχετός των ύβρεων του ονόματος του Ιησού Χριστού, του Θεού μας, της Παναγίας και των Αγίων μας, μέσα στην ίδια την πατρίδα μας, την ορθόδοξη Ελλάδα μας, και βρίζουν άντρες και γυναίκες, νέοι μεγάλοι και μικροί, ακόμα και μικρά κοριτσάκια, κανένας μας δεν κοκκινίζει από ντροπή και κανένας χωροφύλακας και αστυνομικός και κανένας εισαγγελεύς δεν τολμά να πιάσει όλους αυτούς που βρίζουν τα θεία, απ’ τ’ αυτί και να τους βάλλει φυλακή. Ας είναι και πολιτικοί. Ας είναι και άρχοντες. Όποιοι και αν είναι αυτοί. Εφόσον βρίζουν τα θεία η θέσις τους είναι πίσω από τα σίδερα.

 Καθημερινά ακούμε όχι για πλημμύρες, πυρκαγιές και χιονοστιβάδες, αλλά για χειμάρρους ανομίας, ασυδοσίας, αχαριστίας, προδοσίας και αναρχίας. Χείμαρρος βρωμιάς από τις οθόνες των τηλεοράσεων και των ηλεκτρονικών υπολογιστών, χείμαρρος ανηθικότητος και παντός είδους αισχρότητος, από τα ροζ τηλέφωνα και από τα ροζ κινητά που έχουν ακόμα και μικρά παιδιά Δημοτικού σχολείου, από τις ροζ ταινίες, από τις ροζ ιστοσελίδες και από τα ροζ βρώμικα περιοδικά που τόσο ευρέως κυκλοφορούν.

Ποτέ άλλοτε ίσως χριστιανοί μου, στη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας, δεν υπήρξαν τόσο μεγάλοι οι χείμαρροι της ανομίας, της αδικίας, της πονηριάς, της κακίας και της ανηθικότητος. Πόσο καταστρεπτικοί είναι αυτοί οι χείμαρροι, δεν ξέρω αν υπήρξε άλλη εποχή. Και είμεθα ακόμα στην αρχή. Το τι μας περιμένει τα επόμενα χρόνια, φοβάμαι και να το προβλέψω και να το πω. Αλίμονον στις επόμενες γενιές, στα παιδιά και στα εγγόνια μας, αν δεν έχουν μέσα τους βαθιά ριζωμένη την πίστη του Χριστού την Αγία, στο Χριστό και στη διδασκαλία του.

 Και το μεγαλύτερο κακό στην εποχή μας είναι ότι νομιμοποιείται ο φόνος για τις εκτρώσεις, και το ψήφισαν οι τριακόσιοι στην Ελληνική Βουλή, οι τριακόσιοι βουλευτές, τους οποίους εμείς ψηφίσαμε, άρα έχουμε και μείς ευθύνη απέναντι στο Θεό, και όταν θα βρεθούμε στην Κρίση, μεθαύριο η Κυριακή των Απόκρεω, που θ’ αναφερθούμε σ’ αυτό το Ευαγγελικό απόσπασμα, να δούμε τι θα έχουμε να απολογηθούμε μπροστά στο δίκαιο Κριτή.

 Είναι κατόπιν και ο εξευτελισμός, της ανθρωπίνης προσωπικότητος, με την νομιμοποίηση των λεγομένων δήθεν γάμων των ομοφυλοφίλων. Έτσι το κακό οργιάζει, η αρετή εξευτελίζεται, καταπολεμείται, κατακοροϊδεύεται, γι’ αυτό και δεν θ’ αργήσει να πέσει ο πέλεκυς του Αγίου Θεού, η οργή του Θεού επί τους υιούς της απειθείας. Και ήδη έχει φανεί προειδοποιητικά αυτή η οργή με τις κάθε τόσο θεομηνίες, με τους μεγάλους σεισμούς, με τα τσουνάμια, με τις φοβερές μεταδοτικές ασθένειες, – δεν είναι αυτό που λέμε τίποτα μέσα απ’ τα πτηνά, τρώτε αυγά τώρα, τρώτε; τις τρελές αγελάδες και τους χιλιάδες τόνους από τα χαλασμένα τρόφιμα -… Έχουμε κατόπιν τις μεγάλες ξηρασίες, τις παρατεταμένες παγωνιές, την αλλαγή του κλίματος σ’ ολόκληρη τη γη και τόσα άλλα, μαζί με την πείνα, όπου δυο χιλιάδες παιδιά πεθαίνουν κάθε μέρα επειδή δεν έχουν ένα ποτήρι γάλα, τους πολέμους, τις ταραχές, τα πυρηνικά όπλα, τις επαναστάσεις, και τόσα άλλα, και τόσα άλλα που μας κρύβουν…

Και αλίμονό μας αν έχουμε μάτια και δεν βλέπουμε, αν έχουμε αυτιά και δεν ακούμε, και αν έχουμε μυαλό και είναι θολό και σκοτισμένο από την αμαρτία.

 Ένας μόνο δεν φοβάται, ένας.

Ένας μόνον δεν τρομάζει.

 Ένας μόνον δεν ολιγοψυχεί.

 Ένας μόνον δεν απελπίζεται.

 Ποιος είναι αυτός;

 Ο αληθινός ορθόδοξος χριστιανός!

 Είναι αυτός που τον διακρίνει η ευλαβής συνέπεια στα όσα λέγει ο λόγος του Θεού μέσα στο Ευαγγέλιο.

 Είναι αυτός που έχει πρώτα αληθινή μετάνοια, και ύστερα συμμετέχει μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης στα Πανάχραντα Μυστήρια.

 Είναι αυτός που καίγεται ολόκληρος από τη φωτιά της πίστεως και από την καύση της αγάπης μέχρι θυσίας, μαρτυρίου, βασάνων και θανάτου.

 Είναι ο ορθόδοξος χριστιανός που έχει ταπεινό το φρόνημα και συντετριμμένη την καρδιά με απόλυτη συναίσθηση ότι είναι αμαρτωλός.

 Είναι αυτός που ελπίζει στο έλεος του Θεού και δεν απελπίζεται.

 Είναι αυτός που αισιοδοξεί σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής του γιατί μετά φόβου και στο κατά δύναμιν, όσο δηλαδή μπορεί, τηρεί τις εντολές του Θεού και καλλιεργεί τις αρετές.

 Δεν είναι ο γκρινιάρης, ο μεμψίμοιρος, ο απαισιόδοξος, ο κατσούφης, ο βλοσυρός, – βλοσυρός σαν κι εμένα, – αλλά είναι ο χαρούμενος χριστιανός που βιώνει εν Χριστώ την χαρά του Παραδείσου, τη χαρά των αγγέλων και τη χαρά των αγίων.

 Δηλαδή μπορεί νάσαι και συ, μπορεί νάσαι και συ, και συ, και συ, και συ, και όλοι μας και γω μαζί σας, τελευταίος ο αμαρτωλός.

 Είμεθα, είθε να είμεθα εμείς όλοι.

Γι’ αυτό ας έχει δόξα τιμή και προσκύνησις ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιον Πνεύμα,τώρα και πάντοτε,και εις τους απεράντους αιώνας των αιώνων,Αμήν.

(Πατήστε «διαβάστε περισσότερα»  για να ακούσετε το κήρυγμα.)

Πηγή:agia–varvara.blogspot.com 

 Η ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΥΔΗ

Η ΒΙΑΙΗ ανθρώπινη συμπεριφορά συνδέεται με την κοινωνική δομή και την καθημερινή αλληλεπίδραση που (ανα)παράγει κώδικες αξιών και συμπεριφοράς. Η κοινωνική αποδιοργάνωση και η περιβαλλοντική υποβάθμιση, η ένταξη σε στενές ομάδες με αντικοινωνικό αξιακό προσανατολισμό, η υπεράσπιση της ανδρικής ταυτότητας στο δρόμο και η συμβολική «εδαφική κυριαρχία» (π.χ. συμμορίες εφήβων), η συμμετοχή σε ένα βίαιο υποπολιτισμικό κανονιστικό σύστημα (όπως π.χ. η βεντέτα) διαμορφώνουν το πλαίσιο για την έκλυση βίας από κάποια άτομα, υπό συγκεκριμένες συνθήκες και προϋποθέσεις.

Αυτές οι διαδικασίες επηρεάζουν κυρίως τους νέους προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση. Διαμορφώνεται ένας μηχανισμός «ηθικής ουδετεροποίησης» που επιτρέπει στο δράστη να αγνοήσει την κοινωνική απαξία της συγκεκριμένης πράξης και να «δικαιολογήσει» στη συνείδησή του και το άμεσο περιβάλλον τη βίαιη ενέργεια, την οποία υπό άλλους όρους ο ίδιος θα αποδοκίμαζε. Ένα βίαιο συμβάν μπορεί – το ίδιο να είναι αποδεκτό ή μη αποδεκτό, νόμιμη ενέργεια ή παράνομη, ανάλογα με τον χαρακτηρισμό του από τους φορείς του επίσημου κοινωνικού ελέγχου, αλλά και τις αντιλήψεις και προσλήψεις των κοινωνικών υποκειμένων. Στην πρόσκτηση μιας «βίαιης ταυτότητας» επενεργούν αποφασιστικά οι κυρίαρχες πολιτισμικές αξίες.

Τη συντριπτική πλειοψηφία των εγκλημάτων βίας διαπράττουν άνδρες που ανήκουν στην ηλικιακή κατηγορία 20-45 ετών. Αυτό έχει σχέση με την ανδροκρατική κοινωνία και την επιβεβαίωση του αντίστοιχου ρόλου και της ανδρικής ταυτότητας. Η κοινωνική κατασκευή του ανδρισμού εμπεριέχει τη βία ως καταξίωση και ως έπαθλο. Είναι χαρακτηριστικό ότι η πάλη μεταξύ ανδρών είναι άθλημα στους Ολυμπιακούς Αγώνες, ενώ η πάλη γυναικών αποτελεί περίπου πορνοθέαμα. Σύμφωνα με τους επίσημους στατιστικούς δείκτες της τελευταίες δεκαπενταετίας για τα κακουργήματα της ανθρωποκτονίας με πρόθεση και του βιασμού, διαπιστώνεται μια αρκετά ομαλή καμπύλη αυξομείωσης.

Η συμμετοχή των ανηλίκων στη συνολική εγκληματικότητα κυμαίνεται σε ποσοστό 5-6%. Κυρίως όμως, πρόκειται για παραβιάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας που αποτελούν τη μεγάλη πλειοψηφία της παραβατικής συμπεριφοράς των ανηλίκων στη χώρα μας (Ελλάδα).

Τα σοβαρά εγκλήματα βίας, όπως η ανθρωποκτονία με πρόθεση, η σοβαρή σωματική βλάβη, ο βιασμός, με δράστες ανήλικους παραμένουν απόλυτα και συγκριτικά σε αρκετά χαμηλό επίπεδο. Παρά ταύτα, διαπιστώνεται κατά την τελευταία δεκαετία μια – έστω ήπια – αυξητική τάση, όπως παρατηρείται και μείωση του μέσου ηλικιακού δείκτη των ανήλικων παραβατών. Ο ρόλος των ΜΜΕ, ιδιαίτερα των τηλεοπτικών, σχετίζεται με το φαινόμενο.

Τα ερευνητικά ευρήματα καταλήγουν ότι η πολύωρη καθήλωση του δέκτη τηλεοπτικής εικόνας χαλαρώνει την ενεργό συνείδηση και διαμορφώνει έναν φανταστικό κόσμο που επιβάλλεται ως ρεαλιστικός στον τηλεθεατή. Επιπλέον, η έκθεση των παιδιών στη συνεχώς αυξανόμενη τηλεοπτική βία συνδέεται έμμεσα με την αύξηση της επιθετικότητας, καθώς το παιδί εξοικειώνεται με το φαινόμενο και εκλαμβάνει τη βία ως μέσον κοινωνικοποίησης. Το «αθέατο παγόβουνο» της ενδο-οικογενειακής βίας συντελεί στο φαινόμενο.

Ταυτόχρονα στη σημερινή κοινωνία της ύστερης νεωτερικότητας, παρατηρείται το οξύμωρο της διάχυσης βίας στην καθημερινότητα, παρά το γεγονός ότι εν γένει οι κοινωνικές ανοχές έναντι βίαιων προσβολών έχουν σημαντικά μειωθεί. Η γενίκευση της οικονομικής και κοινωνικής ανασφάλειας, μαζί με την κυριαρχία του καταναλωτισμού και του ατομικισμού, διαμορφώνουν μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα βίαιων αντιδράσεων σε πραγματικό και συμβολικό επίπεδο. Το αποτέλεσμα είναι η διάσπαση του κοινωνικού ιστού, όπως φαίνεται από τη συμπεριφορά των οδηγών στο δρόμο και τις σχέσεις των ενοίκων στις πολυκατοικίες, μέχρι τη διάθεση των πολιτών για αυτοδικία, που ορισμένες φορές λαμβάνει ακραίες μορφές. Οι έφηβοι προφανώς επηρεάζονται αποφασιστικά από τα πρότυπα που κυριαρχούν. Ταυτόχρονα, όμως, το διαχρονικά περιπετειώδες πνεύμα των νέων, η φυσική περιέργεια της ηλικίας, η τάση προς αναζήτηση συγκινήσεων και εμπειριών, οδηγεί στην παραβίαση των κανόνων, χωρίς όμως να υποδηλώνει τη συγκρότηση ενός αντικοινωνικού χαρακτήρα ή την προσχώρηση σε κώδικες αντικοινωνικών αξιών και συμπεριφοράς.

Υπάρχει ανάγκη για τη συγκρότηση δομών στην κατεύθυνση της προαγωγής της αλληλεγγύης (π.χ. αναζωογόνηση του δημόσιου χώρου και διεκδίκησή του από τους πολίτες, προληπτική αστυνόμευση στη γειτονιά, διαδικασίες διαιτητικού χαρακτήρα). Ένα σχέδιο πρωτοβουλιών που θα αναγνωρίζει και θα υλοποιεί την κοινωνική ευθύνη για το δυσλειτουργικό φαινόμενο της ενδοκοινοτικής βίας. Η καλλιέργεια της τόσο ελληνικής έννοιας του «φιλότιμου» είναι δυνατή και αφορά πρωτίστως την ομαλή κοινωνικοποίηση των εφήβων και των νέων.

*Ο Βασίλης Καρύδης είναι αναπληρωτής καθηγητής Εγκληματολογίας στο τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Τι λέει ο Αριστοτέλης στη «Ρητορική» του

Ο Αριστοτέλης στη «Ρητορική» του είχε επισημάνει ότι οι νέοι «έχουν ροπή προς την οργή, παραφέρονται εύκολα και ακολουθούν εκείνο που αποφάσισαν πάνω στο θυμό τους, χωρίς να μπορούν να συγκρατηθούν […] Αλήθεια, υπερβάλλουν σε όλα. Αγαπούν υπερβολικά, μισούν υπερβολικά και το ίδιο συμβαίνει και για όλες τις άλλες πράξεις τους […] Αν συμβεί να διαπράξουν κάποιο αδίκημα, αυτό οφείλεται στην αυθάδεια και όχι σε κακία». Η επιστημονική έρευνα έχει δείξει ότι για τη συντριπτική πλειοψηφία των παραβατικών εφήβων, αυτή η συμπεριφορά εγκαταλείπεται μετά την ενηλικίωση και την ένταξη στην παραγωγική διαδικασία και τη συμμετοχή στους κοινωνικούς θεσμούς. Αντίθετα, όσοι είχαν εμπλοκή με το σύστημα της ποινικής καταστολής, συχνά εσωτερικεύουν το στίγμα και υιοθετούν μια «εγκληματική καριέρα» ως στάση ζωής. Υπό την έννοια αυτή, η λεγόμενη «μεταχείριση» των παραβατικών ανηλίκων αποκτά κρίσιμη σημασία, καθώς η όποια δυσλειτουργία των προβλεπόμενων θεσμών συνεπάγεται σοβαρό κοινωνικό κόστος.

«ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ»- Κυριακή, 24 Ιανουαρίου 2010

Τελώνου και Φαρισαίου
Iδού   καιρός  ευπρόσδεκτος

του π. Γεωργίου Αλεντά

Αρχ. επιτρόπου Πολιχνίτου Λέσβου – Εκπαιδευτικού

Με τη σημερινή Κυριακή, την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου, αγαπητοί μου αδελφοί, δεν εγκαινιάζεται απλά η κατανυκτική περίοδος του Τριωδίου, ούτε και προβάλλονται παραβολικά δύο πρόσωπα της καθημερινότητας μας. Με τη σημερινή Κυριακή διευκρινίζονται και οριοθετούνται βασικά σημεία της ζωής. Είναι η πίστη, είναι η ευσέβεια, είναι η μετάνοια, είναι η ταπείνωση. Όλα αυτά διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο τόσο στην προσωπική μας σωτηρία, όσο και στη σωτηρία των άλλων.

Αδελφοί μου!

Και πάλι Τριώδιο! Και βέβαια αυτό δεν μας το θυμίζει αυτό μόνο η Εκκλησία μας, μα το τονίζουν καθημερινά τώρα και τόσοι άλλοι, κοσμικοί και μη. Εφημερίδες, τηλεόραση, περιοδικά, ραδιόφωνο, κέντρα διασκέδασης, σύλλογοι, και δημοτικές αρχές, όλοι μιλάνε για το τριώδιο. Τι γίνεται λοιπόν;

Για την Εκκλησία μας, «Τριώδιο», είναι το βιβλίο που περιέχει τις ακολουθίες από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου μέχρι και το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου. Πήρε την ονομασία του από τα «τριώδια», δηλαδή τους κανόνες που απαρτίζονται από τρεις ωδές, ενώ όλο τον άλλο χρόνο αποτελούνται από 9 και τα οποία αποτελούν τον κύριο κορμό του βιβλίου. Κατ’ επέκταση «Τριώδιο» ονομάζεται όλη αυτή η χρονική περίοδος κατά την οποία η Εκκλησία έχει σε χρήση το βιβλίο αυτό.

Εάν ανατρέξουμε στις σελίδες του βιβλίου αυτού θα διαπιστώσουμε , από τους ύμνους που αναγράφονται εκεί, ότι είναι μια περίοδος προσευχής και τελωνικού στεναγμού. Αναφέρεται στην μετάνοια, στην ηρωική δηλαδή απόφαση επιστροφής στην περιοχή της χάριτος, από την οποία αποσπάται ο πιστός, όταν ακολουθεί «το ίδιον θέλημα»·  μιλά για την ειλικρινή γνώση του εαυτού μας· παροτρύνει  για αλλαγή πορείας και επιστροφή στην «παραδείσια σχέση».

Για τον πολύ κόσμο, όμως, έχει φορτιστεί η περίοδος αυτή με άλλο περιεχόμενο. Υπάρχει δυστυχώς μεγάλη σύγχυση.

Είναι, πράγματι, περίεργο, αγαπητοί Χριστιανοί, πως αυτή την περίοδο, ενώ η Εκκλησία προσπαθεί να αφαιρέσει τις μάσκες του ψεύδους και της υποκρισίας από τη ζωή μας, ο κόσμος γλεντά, ασύστολα και ανερυθρίαστα, μασκοφορεμένος, κρυμμένος πίσω από προσωπεία, πολλά από τα οποία αποκαλύπτουν εσωτερικές παραμορφώσεις και εξευτελίζουν το ανθρώπινο πρόσωπο. Βρίσκει τρόπο να αποκαλύψει  εσωτερικά «ειδεχθή προσωπεία», χωρίς την τόλμη που απαιτεί ο πόνος της μετάνοιας. Όμως μόνο με τη μετάνοια, στην οποία μας καλεί η περίοδος του Τριωδίου, αποκαθίσταται η διακοπείσα σχέση μας με τον Θεό. Είναι η αντίστροφη, της φυγής και της αποστασίας, πορεία. Τότε κυριάρχησε η υπερηφάνεια, η αλαζονεία και ο εγωισμός. Τώρα η ταπείνωση, είναι ανάγκη να νεκρώσει τα αντίθεα πάθη και η υπακοή στο θέλημα του Θεού, να λευκάνει την ψυχή και να ετοιμάσει κατάλυμα, για να υποδεχθεί Εκείνον. Η μετάνοια είναι ο μονόδρομος, της ανασυνδέσεώς μας με τον Θεό και η απαρχή μιας νέας σχέσεως. Γίνεται λοιπόν φανερό ότι την περίοδο του Τριωδίου είναι έντονη η αντίθεση του «κοσμικού» πνεύματος με το πνεύμα της Εκκλησίας. Και είναι, πράγματι, θλιβερό το πώς η εξαθλίωση του ανθρώπου, η παραμόρφωσή του, θεωρείται παράδοση και πολιτισμός. Είναι κάτι που κρίνει –με δυσάρεστα αποτελέσματα- την ελληνορθόδοξη Ποιότητά μας!

Γύρω, λοιπόν, από την καθαρότητα της πίστης και την ειλικρίνεια στην καθημερινή ζωή θα περιστραφεί αυτός ο αγώνας. Ολέθρια πάθη που θα παραταχθούν μπροστά μας θα είναι παραδείγματα προς αποφυγήν, ενώ οι αρετές θα είναι αθλήματα για αγώνα και στόχοι για να επιτευχθούν. Αρετές όπως η προσευχή, η νηστεία, η ταπεινοφροσύνη και η μετάνοια θ’ ανοίξουν τον πνευματικό στίβο, προσκαλώντας μας για να τις κατακτήσουμε. Παράλληλα, πάθη όπως η υψηλοφροσύνη και η υποκρισία όχι μόνο θα υπογραμμίζονται για αποφυγή, αλλά και θα στιγματίζονται σαν ενέργειες αντιθρησκευτικές και αντικοινωνικές.

Με τη σημερινή, λοιπόν, παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου, αδελφοί μου, προβάλλουν κατά τρόπο παραστατικό οι σωστές αρετές και ξεσκεπάζονται τα πάθη. Μετάνοια και ταπεινοφροσύνη, υψηλοφροσύνη και υποκρισία αποκαλύπτονται σήμερα μπροστά μας. Πρωταγωνιστές δύο άνθρωποι της καθημερινής ζωής, που διαχρονικά είναι οι ίδιοι. Δυο άνθρωποι που στο πρόσωπο του καθενός μπορούμε να αναγνωρίσουμε τον ίδιο μας τον εαυτό. Φαρισαίος και Τελώνης. Ο πρώτος είναι η προσωποποίηση της υποκρισίας. Ο δεύτερος είναι η έκφραση της αδικίας και η ενσάρκωση της αμαρτωλότητας, αλλά συνάμα και της μετάνοιας και της δικαίωσης. Παρά την κραυγαλέα διαφορά τους, ως ένα σημείο έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό την αμαρτωλότητα, η οποία στην μεν περίπτωση του Τελώνη είναι οφθαλμοφανής, στη δε περίπτωση του Φαρισαίου καλύπτεται με επιμέλεια· σκεπάζεται με μάσκα. Για τούτο και είναι περισσότερο επικίνδυνη τόσο για τον ίδιο όσο και για τους άλλους, αφού μένει χωρίς τη δυνατότητα της αναγνώρισης και κατ’ επέκταση, χωρίς τη δυνατότητα της μετάνοιας και της σωτηρίας. Ο Φαρισαϊσμός έχει μια πολύ βασική μορφή. Αυτή τη μορφή την απέδωσε σήμερα ο Κύριος πολύ παραστατικά. Έχει την ψευδαίσθηση της τελειότητας από τη μια και από την άλλη περιφρονεί όλους τους άλλους. Είναι τόση η αίσθηση της τελειότητάς, που εκφράζεται μέσα από τις «αρετές» και τις πολλαπλές ατέλειες των άλλων. Είναι ενάρετος ο Φαρισαίος, προσεύχεται, νηστεύει και κάνει ελεημοσύνες. Προπαντός όμως δεν έχει τα ελαττώματα των άλλων και ιδιαίτερα του Τελώνη, που είναι άρπαγας, άδικος, μοιχός, ανήθικος.

Όμως, μέσα από τη σημερινή παραβολή ο Κύριος όχι μόνο καταδικάζει αυτή την υποκρισία, αλλά και την απορρίπτει. Την καταδικάζει γιατί δεν προσφέρει τη δυνατότητα στον άνθρωπο να αναγνωρίσει τις ατέλειες του, τον κρατά δέσμιο του εγωισμού του και τον αφήνει μακριά από τη σωτηρία. Η δικαίωση δεν μπορεί να είναι αυτοδικαίωση, μα προσφέρεται μόνο από το Θεό, όπως έγινε και με τον Τελώνη. Ο Τελώνης με την πραγματική του μετάνοια και ταπείνωση, την ειλικρινή αναγνώριση και συναίσθηση της αμαρτωλότητάς του, προσέλκυσε τη Χάρη του Θεού. Αντίθετα, ο φαινομενικά ευσεβής και ενάρετος Φαρισαίος απορρίφθηκε από το Θεό γιατί δεν συμβάδιζαν ειλικρίνεια πίστεως, προθέσεων και πράξεων.

Αδελφοί μου, συγκλονιστική η αφήγηση του σημερινού Ευαγγελίου. Συγκλονιστικότερο το αποτέλεσμα: «Κατέβη ούτος δεδικαιωμένος… ή γαρ εκείνος». Με τον τρόπο αυτό  επιβεβαιώθηκε ότι η «δικαίωση» δεν κερδίζεται με ψεύτικους τίτλους, αλλά ούτε και κατ’ επέκταση η σωτηρία με τίτλους φαρισαϊκούς. Η δικαίωση κερδίζεται μέσα από ειλικρίνεια προθέσεων και έργα πίστεως και αγάπης. Η δικαίωση προσφέρεται σαν δώρο από το Θεό στον άνθρωπο σαν έκφραση αποδοχής της ειλικρινούς του μετάνοιας και ταπεινοφροσύνης. Κατά συνέπεια ας επαναλάβουμε κι εμείς το του υμνωδού: «Φαρισαίου φύγωμεν υψηγορίαν και Τελώvου μάθωμεν το ταπεινόν εν στεναγμοίς προς τον Σωτήρα κράζοντες. Ίλαθι, μόνε ημίν ευδιάλακτε».

Αμήν.

Πηγή:http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=2745&Itemid=1

του Νικηφόρου Θεοτόκη

Απόσπασμα από ομιλία του.

«Άνθρωπε, τι σε φυσά και επαίρει (σε κάνει υπερήφανο); η ευφυΐα του νοός σου; το κάλλος του προσώπου σου; η ανδρεία του σώματός σου; Μη βλέπεις μόνον τα έξω, μη βλέπεις μόνη την επιφάνειά τούτων. Εάν αυτά μόνα βλέπεις, υπερηφανεύεσαι. Βλέπε τα έσω, προσήλωσε το νου σου στο βάθος και την εσωτερική κατάστασή τους. Τότε βλέπεις ότι αυτά είναι φύσει μεταβλητά από την μια ώρα στην άλλη. Τότε βλέπεις ότι αύριο τα εξαφανίζει αυτά ο θάνατος και τα μεταβάλλει σε σκωλήκων βρώμα και δυσωδία. Τότε, γνωρίζοντας το είναι σου και την ευτέλειά σου, καταπιέζεις τα φυσήματά σου για τα αγαθά της φύσεως, και ταπεινώνεις την καρδία σου. Τί σε φυσά; η σοφία σου και η επιστήμη σου; Μη βλέπεις τα έξω, αλλά συλλογίσου τα έσω, μήτε την επιφάνεια, αλλά το βάθος. Εάν στοχασθείς τα έσω και το βάθος, βλέπεις αμάθεια και ουχί σοφία, σκότος και ουχί επιστήμη. Άνθρωπε, γιατί σηκώνεις τα φρύδια και καυχάσαι ότι υπερέχεις από τους άλλους; για τα τυχερά; για τον πλούτο σου; για τα αξιώματά σου; για την προστασία των αρχόντων; Βλέπε βαθύτερα, αύριο στρέφει ο τροχός του κόσμου και τον πλούτο σου σκορπίζουν οι συμφορές, τα δε αξιώματά σου τα εξευτελίζει ο εξουσιαστής, οι δε προστάτες σου μεταβάλλουν γνώμη και τύχη. Αύριο τέλος πάντων έρχεται ο θάνατος, και άλλοι μεν παραλαμβάνουν τον πλούτο σου, ίσως εκείνοι, τους οποίους μισείς και αποστρέφεσαι, ως καπνός δε εξουθενώνονται τα αξιώματά σου, άπρακτοι δε διαμένουν όχι μόνο οι προστάτες και φίλοι, αλλά και αυτοί οι συγγενείς σου. Έρχεται ο θάνατος, και τότε, και αν έχεις του Κροίσου τα τάλαντα, και αν έχεις βασιλικά αξιώματα, και αν έχεις όλη την δόξα του κόσμου τούτου, ένα μόνο σάβανο σου μένει και τρεις πήχεις γης για τον τάφο σου, «διότι πάσα σαρξ ως χόρτος, και πάσα δόξα ανθρώπου ως άνθος χόρτου. Εξηράνθη ο χόρτος, και το άνθος αυτού εξέπεσε» (Α’ Πετρ. α’ 24), Εάν αυτά στοχάζεσαι, καταβιβάζεις τα όμματά σου κάτω στην γη και γεμίζεις το νου σου ταπεινοφροσύνη.

Άνθρωπε, γιατί υπερηφανεύεσαι και κατακρίνεις τους άλλους ως αμαρτωλούς και απηλπισμένους; Διότι απέχεις από τις κτηνώδεις και σαρκικές αμαρτίας; Διότι νηστεύεις και προσεύχεσαι και ελεείς τους πτωχούς; Αλλά στρέψε τα όμματά σου στον εσωτερικό άνθρωπο, όπου η αρετή θεμελιώνεται. Εάν εξετάσεις τα βάθη της συνειδήσεώς σου, τότε βλέπεις τις ακαθαρσίες του νοός σου, τον βόρβορο της καρδίας σου και τους μολυσμούς της ψυχής σου. Τότε βλέπεις πόσα λείπουν για την αναπλήρωση του χριστιανικού χρέους σου. Τότε βλέπεις ότι κάθε ώρα και κάθε στιγμή ανεβαίνει δια των θυρίδων σου (Ιερεμ. θ΄ 21), δηλ. των αισθήσεών σου, ο θάνατος στη ψυχή σου. Εάν ερευνήσεις ακριβώς τις προσβολές της αμαρτίας, τους συνδυασμούς, τα παλαιά, τις συγκαταθέσεις στην ανομία και στις ακάθαρτες επιθυμίες της καρδίας σου, τότε βλέπεις τον εαυτό σου βεβυθισμένο στο πλήθος των ανομιών σου. Γι’ αυτό αντί να μεγαλορρημονείς, ως ο Φαρισαίος, να τύπτεις το στήθος ως ο Τελώνης, και με ταπεινοφροσύνη και μετάνοια να κραυγάζεις: «ο Θεός ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ» (Λουκ. ιη’ 13). Τότε λοιπόν γινόμαστε ταπεινόφρονες, όταν στοχαζόμαστε τα πράγματα ως πρέπει, όταν συλλογιζόμαστε συχνώς την ώρα του θανάτου και σε τι καταντούμε μετά θάνατον, όταν διακρίνομε ότι ει τι και αν έχομε, δεν είναι δικά μας, αλλά του Θεού, όταν μνημονεύουμε ότι χωρίς της ταπεινοφροσύνης ουδείς δύναται να σωθεί, όταν τέλος πάντων έχομε έμπροσθεν μεν των οφθαλμών μας, του Τελώνου και του Φαρισαίου το παράδειγμα, μέσα μας δε στο κέντρο της καρδίας μας αυτά του Σωτήρος μας τα θεία λόγια: «πας ο υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται, ο δε ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται» (Αυτ. 14)

 πηγή: http://stratisandriotis.blogspot.com/  http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=2744&Itemid=1