Θεολογικές ανησυχίες για το μάθημα Ηθικής

του Ιωάννη Τάτση, Θεολόγου

To Τμήμα Θεολογίας του ΕΚΠΑ εξέδωσε Ψήφισμα για το μάθημα της Ηθικής(*), που θεσμοθέτησε το Υπουργείο Παιδείας για τους απαλλασσόμενους από το μάθημα των Θρησκευτικών, ετερόδοξους, αλλόθρησκους και άθεους μαθητές.

Το Ψήφισμα καταλήγει προτείνοντας στο Υπουργείο Παιδείας «τη διαμόρφωση ενός Προγράμματος Σπουδών που θα διασφαλίζει τον θρησκευτικό εγγραμματισμό για το σύνολο των μαθητών, με σεβασμό στην ελευθερία της συνείδησης, αλλά χωρίς να θυσιάζεται η επιστημονική πληρότητα και η κατανόηση της θρησκευτικής διάστασης του ανθρώπινου βίου, αποφεύγοντας την επιστημονική και παιδαγωγική σύγχυση που προκαλεί η συγκεκριμένη απόφαση».

Ούτε λίγο ούτε πολύ προτείνεται η καθιέρωση ενός θρησκευτικού μαθήματος, ίδιου με εκείνο που αμετάκλητα έχει καταδικαστεί με πολλές αποφάσεις του ΣτΕ.

Κι ενώ το Ψήφισμα επιδιώκει δήθεν να εκφράσει την αντίθεση του Τμήματος Θεολογίας προς το εναλλακτικό μάθημα Ηθικής, καταλήγει με πρόταση που αφορά συνολικά το μάθημα των Θρησκευτικών για όλους τους μαθητές των ελληνικών σχολείων.

Πρόκειται για μια προσπάθεια να έρθει πάλι στο προσκήνιο μια συζήτηση γύρω από το χαρακτήρα του θρησκευτικού μαθήματος, η οποία έχει οριστικά κλείσει με τις αποφάσεις του ΣτΕ.

Κι όμως κάποιοι δεν μπορούν ακόμη να δεχτούν την ακύρωση του έργου τους από το ΣτΕ και αναζητούν τρόπους επαναφοράς στα σχολεία των ακυρωμένων προγραμμάτων σπουδών τα οποία σχεδίασαν.

Καμία έκπληξη για όσους γνωρίζουν ότι οι τότε πρωτεργάτες της επιχείρησης μετάλλαξης του χριστιανικού μαθήματος σε «μάθημα για όλους», στην ουσία σε πολυθρησκευτικό μάθημα σύγχυσης, είναι σήμερα μέλη ΔΕΠ του Τμήματος Θεολογίας του ΕΚΠΑ.

Η ανησυχία λοιπόν για το μάθημα της Ηθικής είναι ψευδής. Ο στόχος είναι άλλος και δηλώνεται σαφώς στο τέλος του Ψηφίσματος.

Η διαμόρφωση άλλου Προγράμματος Σπουδών για το μάθημα των Θρησκευτικών για όλους τους μαθητές. Αδιόρθωτοι παρά τα «χαστούκια» του ΣτΕ και τη σαφή δέσμευση του Υπουργείου από τις αποφάσεις του ανώτατου δικαστηρίου για την παροχή ορθόδοξου χριστιανικού μαθήματος στους μαθητές των ελληνικών σχολείων.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το Ψήφισμα παραπέμπει σε αποφάσεις του ΣτΕ αλλά και την ευρωπαϊκή νομολογία και αποφαίνεται σχετικά με το αν το μάθημα Ηθικής είναι «συναφές» και «ισότιμο» με τα Θρησκευτικά.

Απορίας άξιον όμως γιατί το Τμήμα Θεολογίας δεν κατέθεσε σχετική αίτηση ακύρωσης των Υ.Α. με τα προγράμματα σπουδών Ηθικής, ώστε να παρουσιάσει τη νομική του επιχειρηματολογία ενώπιον του ανωτάτου δικαστηρίου αλλά άφησε να παρέλθει άπρακτη η προθεσμία υποβολής τέτοιας αίτησης.

Και να σκεφτεί κανείς ότι όσοι τώρα επιχειρούν ερμηνείες δικαστικών αποφάσεων είναι οι ίδιοι που σε κάθε ευκαιρία αποφαίνονται ότι κακώς έγιναν προσφυγές στο ΣτΕ για το μάθημα των Θρησκευτικών στο παρελθόν!

Επιπλέον, επειδή και άλλα κείμενα κληρικών εκφράζουν ανησυχία για το μάθημα Ηθικής,  είναι αναγκαίο να υπενθυμίσουμε ότι:

1) Το μάθημα Ηθικής αφορά μόνο στους απαλλασσόμενους μαθητές δηλαδή στους αλλόθρησκους, ετερόδοξους και άθεους και όχι σε όλους τους μαθητές. Οι απαλλαγές δίνονται μέσα από συγκεκριμένη διαδικασία και ο αριθμός τους είναι πολύ περιορισμένος.

2) Η ανάθεση της διδασκαλίας του μαθήματος της Ηθικής είναι ζήτημα που δεν έχει ακόμη ρυθμιστεί από το Υπουργείο Παιδείας. Όλοι συμφωνούν ότι θα πρέπει να ανατεθεί στους Θεολόγους. Ωστόσο είναι πολύ πιθανό να δοθεί ταυτόχρονα ως ανάθεση β΄ ή γ΄ και σε εκπαιδευτικούς άλλων κλάδων. Όσοι πάντως θεωρούν ως πρώτιστο το ζήτημα αυτό, ας ελέγξουν πρώτα σε πόσες περιπτώσεις ανατίθεται η διδασκαλία του μαθήματος των Θρησκευτικών σε φιλολόγους, ως μάθημα γ΄ ανάθεσης.

3) Το Υπουργείο δεν έχει επίσης προχωρήσει στον ορισμό του ελάχιστου αριθμού απαλλασσόμενων μαθητών ανά σχολείο και τάξη, που θα απαιτείται για την παροχή του μαθήματος της Ηθικής. Αν τελικά αποφασίσει τον αριθμό 10, όπως αναφέρουν δημοσιογραφικές πληροφορίες, τότε το μάθημα αυτό πρόκειται να διδαχθεί σε ελάχιστα τμήματα πολύ μικρού αριθμού σχολείων.

4) Η πρόσφατη καταδίκη από το ΣτΕ του Υπουργείου Παιδείας για τον λόγο της καθυστέρησης παροχής του εναλλακτικού μαθήματος σε απαλλασσόμενους από τα Θρησκευτικά μαθητές, έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από τον δικηγόρο των γονέων των μαθητών που είχαν κάνει τις σχετικές προσφυγές. Καλεί μάλιστα ο δικηγόρος τις οικογένειες να προχωρήσουν τώρα στις περαιτέρω ενέργειες ώστε να λάβουν χρηματική αποζημίωση από το Κράτος. Τελικά, η επιτυχία του δικηγόρου των αθέων θα ολοκληρωθεί με την πιθανή καταβολή κάποιων ευρώ σε ελάχιστες οικογένειες που εκπροσώπησε. Ωστόσο το Υπουργείο συνεχίζει να κινείται εξαιρετικά αργά στην οργάνωση του μαθήματος της Ηθικής και από όσα τουλάχιστον έχουν γίνει γνωστά, καμία διαδικασία συγγραφής σχολικών βιβλίων για το μάθημα αυτό δεν έχει ξεκινήσει. Έτσι και την επόμενη σχολική χρονιά είναι αμφίβολη η παροχή του μαθήματος αυτού. Εξάλλου καταδίκες με χρηματικές αποζημιώσεις το Υπουργείο αντιμετωπίζει και σε άλλους τομείς με πολύ μεγαλύτερα χρηματικά ποσά, όπως για παράδειγμα εξαιτίας της καθυστέρησης αναγνώρισης επαγγελματικών δικαιωμάτων αποφοίτων σχολών κ.α.

Στην παρούσα φάση το μεγαλύτερο πρόβλημα του κλάδου των Θεολόγων και του μαθήματος των Θρησκευτικών είναι οι ελλείψεις καθηγητών και τα πολλά κενά Θεολόγων στα σχολεία, που αφήνουν μεγάλο αριθμό μαθητών χωρίς θρησκευτικό μάθημα ή σε κάποιες περιπτώσεις με μάθημα Θρησκευτικών που διδάσκεται από Φιλολόγους.

Οι προσλήψεις αναπληρωτών Θεολόγων έχουν δραματικά μειωθεί και το Υπουργείο κωφεύει στις σχετικές διαμαρτυρίες της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων.

Αυτό είναι το μείζον πρόβλημα και για αυτό οι Θεολογικές Σχολές δεν πράττουν όσα θα ανέμενε κάποιος.

(*)https://www.theol.uoa.gr/anakoinoseis_kai_ekdiloseis/proboli_anakoinosis/resolution05022026

http://thriskeftika.blogspot.com/2026/02/blog-post_9.html

Η γενναία αντιμετώπιση των θλίψεων… (Μοναχός Μωυσής Αγιορείτης)

H Θλίψη

Επικρατεί μια συννεφιά στον τόπο μας.

Πρόσωπα σκυθρωπά, αγέλαστα, θλιμμένα.

Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην πέρασε θλίψη.

Διάφορες είναι οι πηγές της θλίψεως.

Κουράζουν το σώμα και την ψυχή.

Οι θλίψεις μπορούν να αρρωστήσουν τον άνθρωπο, αλλά μπορούν και να τον ωριμάσουν και να τον καλλιεργήσουν. Να τον κάνουν να δει τον συνάνθρωπό του με μεγαλύτερη επιείκεια, κατανόηση και συμπάθεια.

Η υπομονή και η ελπίδα στις θλίψεις ανακουφίζουν. Μπορεί οι θλίψεις να οδηγήσουν σε καλό, σε μετάνοια. Δεν είναι κανείς που να μην πέρασε θλίψεις, πόνους, πειρασμούς και δοκιμασίες.

Σαν σαράκι η θλίψη κατατρώει τον έσω άνθρωπο. Ο σκοπός των θλίψεων στη ζωή μας δεν είναι ότι ο Θεός αρέσκεται να τιμωρεί και να βασανίζει τους ανθρώπους σαν ένας σαδιστής πατέρας, αλλά η διόρθωσή μας, η βελτίωσή μας, η κατεύθυνσή μας στα άνω. Οι θλίψεις μπορούν να γίνουν ένας δρόμος προς συνάντησή μας με τον ζώντα Θεό.

Οι άνθρωποι αγάπησαν το σκοτάδι και όχι το φως, και γι’ αυτό θλίβονται. Μερικές φορές οι θλίψεις διώχνουν την οκνηρία, τη νωχέλεια και την αδιαφορία. Μπορούν να συγκεντρώσουν τον άνθρωπο στον εαυτό του, να γίνει αφορμή περισυλλογής, ενδοσκαφής, αυτοανάκρισης, αυτογνωσίας και αυτομεμψίας.

Οι πολλές και διάφορες ανέσεις μπορούν να κάνουν τον άνθρωπο πιο ράθυμο, χλιαρό και χαλαρό. Μπορεί να νομίζει ότι είναι ευτυχισμένος, μέσα του όμως να έχει μια ανεκπλήρωτη χαρά.

Η γενναία αντιμετώπιση των θλίψεων της ζωής θα δώσει τη νίκη της ανδρείας. Μπορεί οι θλίψεις να μας φέρουν πιο κοντά στο Θεό. Ο Θεός αγαπά να δοκιμάζει παιδαγωγικά για να βοηθήσει, να φωτίσει, να ανορθώσει. Οι θλιμμένοι μπορούν να γίνουν πιο συμπάσχοντες και φιλάδελφοι.

Μη στη στενοχώρια προσθέτουμε στενοχώρια και στη θλίψη άλλη θλίψη. Κατά τον Μέγα Βασίλειο κακό δεν είναι η ασθένεια, η απόρριψη, η οικονομική ζημιά, η φτώχεια και η στέρηση παρά μόνο η αμαρτία. Η σοφία του Θεού αφαιρεί τον πλούτο από αυτούς που τον μεταχειρίζονται λαθεμένα, εσφαλμένα, πλεονεκτικά και απάνθρωπα.

Επιτρέπει τις ασθένειες στο σώμα για να το ταπεινώσει, να δώσει υγεία στην ψυχή, να μην αφηνιάσει στην αμαρτία. Παίρνει, παρά τη θλίψη μας, εκείνους που κρίνει πως είναι η καλύτερή τους ώρα. Μην τα βάζουμε με τον Θεό. Ξέρει καλά τι κάνει. Δεν γνωρίζουμε το σωτήριο σχέδιο και τον λυτρωτικό Θεό. Αρκετές φορές το φάρμακο είναι πικρό, δεν θέλουμε να το πάρουμε, όμως δίνει θεραπεία.

Η αμαρτία είναι η κύρια και η μεγάλη πηγή των θλίψεων. Η αμαρτία τυραννά, παρασύρει, δεσμεύει, φυλακίζει, εξαθλιώνει.

Ο Θεός δεν θα κρίνει όσους αμάρτησαν, αλλά όσους δεν μετανόησαν. Η ταπεινοφροσύνη, η προσευχή, η υπομονή ελαφρύνει το βάρος των θλίψεων.

Μη λοιπόν αφήσουμε εξαιτίας μας να μεγαλώσουν οι θλίψεις. Μην επιτρέψουμε θλίψη επί των θλίψεων.

Ας τις δούμε και με αυτό το άλλο μάτι που αναφέρουμε.

Μην, παρακαλώ, οδηγηθεί ποτέ κανείς στην απελπισία.

Μετά τη συννεφιά συνήθως η λιακάδα είναι πιο γλυκιά.

Μοναχός Μωυσής Αγιορείτης

(πηγή: Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 3/2/2013)

Η νηστεία

Η νηστεία δεν είναι εφεύρημα της Εκκλησίας ή των Ιερέων, αλλά είναι ο Νόμος του Θεού, που έδωσε στον Πρωτόπλαστο και του είπε μην φας από αυτό το δέντρο.
Η εκκλησία μας όμως, έχει θεσπίσει, ορισμένες νηστείες, όπως είναι η Τετάρτη και η Παρασκευή, η νηστεία του Πάσχα, η νηστεία των Αποστόλων, η νηστεία του Δεκαπενταύγουστου και η νηστεία των Χριστουγέννων.
Αυτές τις νηστείες ο χριστιανός είναι υποχρεωμένος να τις τηρεί, εκτός αν υπάρχει θέμα υγείας και είναι στην ευχέρεια του Πνευματικού, να επιτρέψει να κάνει κατάλυση.
Η νηστεία είναι ένα μεγάλο φάρμακο για τον χριστιανό. Όταν λέμε ότι νηστεύουμε, θα πρέπει να έχουμε ετοιμάσει τον εαυτό μας πάρα πολύ με συχνή εξομολόγηση και εάν μπορούμε να νηστεύουμε χωρίς λογισμούς.
Η νηστεία πρέπει να γίνεται εν κρυπτώ. Να μην καταλαβαίνει ο άλλος ότι νηστεύεις προκειμένου να μην σκανδαλίζεις έναν αδερφό ο οποίος είτε είναι μακράν της Εκκλησίας, είτε δεν νηστεύει.
Η νηστεία λοιπόν, είναι ένα πολύ σπουδαίο πράγμα για τον χριστιανό και βέβαια οι μοναχοί συνήθως νηστεύουν σχεδόν όλο το χρόνο. Όταν νηστεύει κάποιος, τα φαγητά συνήθως που απαγορεύονται είναι το κρέας και γενικά τα γαλακτοκομικά. Ο νηστευτής έχει μια οικονομική ωφέλεια από αυτά. Στον κόσμο όμως, η νηστεία για να είναι ευάρεστη, θα πρέπει να συνοδεύεται από ελεημοσύνη. Αυτήν την οικονομική ωφέλεια, θα πρέπει να την αποδώσει σε έναν αδελφό ο οποίος έχει ανάγκη.
Η νηστεία, πρέπει να γίνεται με σύμφωνη γνώμη του Πνευματικού και θα πρέπει ο αδελφός να μην αφήνει τους λογισμούς να του χαλάσουν τη νηστεία.
Η νηστεία βέβαια, δεν είναι μόνο το φαγητό, αλλά είναι και οι πέντε αισθήσεις που πρέπει να νηστέψουν. Είτε από θεάματα, είτε από επαφές, είτε από γεύσεις και το σπουδαιότερο από όλα, το μάτι.
Η νηστεία, όταν είναι καθαρή βοηθάει αφάνταστα τον αδελφό, στην αδιάλειπτη προσευχή.
Καλόν είναι να μη λέμε ότι νηστεύομε το κρέας και τρώμε τη σάρκα του αδελφού μας.
Εδώ, θα πρέπει να κάνομε μια μεγάλη διευκρίνιση. Η νηστεία, δεν έχει καμία σχέση με τη Θεία Μετάληψη και την Κοινωνία του αδελφού.
Ο μοναχός οφείλει να τηρεί τις νηστείες, άρα λοιπόν είναι στην κρίση του Πνευματικού να του επιτρέπει να κοινωνεί σε καιρό βέβαια των διατεταγμένων νηστειών.
Όταν δεν υπάρχει νηστεία, γίνεται πάντα η συνεννόηση με τον Πνευματικό για τη συχνή Θεία Κοινωνία του αδελφού. Επειδή η Θεία Κοινωνία είναι ότι ανώτερο υπάρχει στον κόσμο, καθότι επιτρέπει ο Θεός να μεταλαμβάνομε το Σώμα και το Αίμα Του, τότε ο Πνευματικός συμβουλεύει τον αδελφό να κρατήσει αυτή τη νηστεία τη μικρή, από ευγνωμοσύνη προς το Χριστό μας. […]
Εκτός όμως, από τη νηστεία θα πρέπει να προετοιμαστεί ο αδελφός διαβάζοντας την Ακολουθία της Θείας Μεταλήψεως και να προσπαθήσει να ετοιμάσει τον εαυτό του για αυτή τη μεγάλη δωρεά, που θα του συμβεί. Όταν προσεγγίζει το Άγιο Δισκοπότηρο, θα πρέπει μέσα του να νιώθει άκρα ταπείνωση, την ταπείνωση του Τελώνου. Να προσεγγίζει με φόβο Θεού και τότε απολαμβάνει αυτή τη μεγάλη δωρεά.
Πολλοί αδελφοί έχουν τέτοια κατάνυξη, όταν προσεγγίζουν το Άγιο Δισκοπότηρο, ώστε τα μάτια τους τρέχουν καθαρτικά δάκρυα.
Αυτό είναι η Εκκλησία μας, αυτή είναι η πίστη μας και αυτά είναι που δίδαξε ο Χριστός μας πριν να μας αφήσει και ανέβει στον Ουρανό. Αντ’ Αυτού έστειλε το Πανάγιο Πνεύμα να μας φωτίζει.
Εύχομαι, ο Καλός Θεός να μας αξιώνει να μεταλαμβάνουμε όσο μπορούμε άξια και πάντοτε να θεωρούμε στον εαυτό μας, ότι κοινωνούμε χάριτι Θεού. Αμήν.

Λόγια Καρδιάς Από του πόνου τη δοκιμασία, στης Πίστεως τη Λάμψη! Αρχιμ. Χρυσοστόμου Γέροντος και Πνευματικού Ιεράς Μονής Παναγίας Λαμπηδόνας Πηλίου, Έκδοση 2020, σελ. 62-64

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ

 Ένα νέο μάθημα εισάγεται στα σχολεία από τη νέα σχολική χρονιά. Σε εφαρμογή των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οποίες ορίζουν ότι για όσους μαθητές υφίσταται δικαίωμα απαλλαγής από το μάθημα των Θρησκευτικών, η ελληνική πολιτεία οφείλει να παρέχει ένα μάθημα Ηθικής, ετοιμάστηκε ένα πρόγραμμα σπουδών και το μάθημα πλέον θα διδάσκεται από την Τρίτη Δημοτικού έως και την Τρίτη Λυκείου.

                Φιλοδοξία του προγράμματος σπουδών είναι το μάθημα να ανταποκρίνεται στην πολυπολιτισμικότητα των καιρών, που απαιτεί σεβασμό και στις διαφορετικές θρησκευτικές πεποιθήσεις και στην αθεΐα, όπως επίσης και να μην μείνουν αναπάντητα, τουλάχιστον σε επίπεδο Ηθικής Φιλοσοφίας, ερωτήματα για τις σχέσεις πνεύματος και ύλης, ψυχής και σώματος, αλλά και για την ίδια τη φύση της ανθρώπινης σκέψης και πράξης. Παράλληλα, ο ρόλος και οι ποικίλες μορφές τέχνης, από τα παραδοσιακά θεμέλια της έννοιας του ωραίου, αλλά και την έκφραση του ιερού και της θρησκευτικής πίστης που λειτουργούν κανονιστικά, καθιστούν επιτακτική την ανάγκη ερμηνείας και επαναπροσδιορισμού τους στις σύγχρονες συνθήκες. Γι’ αυτό φιλοδοξία του νέου μαθήματος είναι να βοηθήσει όσους το παρακολουθήσουν, να μάθουν στο να χειρίζονται ηθικά διλήμματα και ηθικά προβλήματα που εμφανίζονται στον δημόσιο χώρο και στην προσωπική ζωή, κυρίως όμως να μάθουν να ακούνε την άλλη άποψη, χωρίς να ταυτίζουν την Ηθική με τον ηθικισμό. Έτσι, στο σχολείο θα επανέλθει, σε εκτεταμένη μορφή, το μάθημα της Φιλοσοφίας, που παλαιότερα διδασκόταν στην Τρίτη Λυκείου, ενώ σήμερα μόνο όσοι ακολουθούν τη Θεωρητική κατεύθυνση έρχονται, έστω και αποσπασματικά, σε σε επαφή με τον φιλοσοφικό λόγο των αρχαίων Ελλήνων.

                Καλοπροαίρετα ερωτήματα ανακύπτουν από τα παραπάνω: το πρώτο είναι ποιοι θα διδάξουν αυτό το μάθημα; Στην πραγματικότητα δύο είναι οι κατηγορίες των εκπαιδευτικών που έχουν γνώσεις τέτοιους είδους: οι θεολόγοι, οι οποίοι στο Πανεπιστήμιο, όσο κι αν φαίνεται παράξενο, καταρτίζονται υποχρεωτικά  στον διάλογο με τη Φιλοσοφία και τα ηθικά ρεύματα, ακριβώς λόγω της ηθικής διάστασης της χριστιανικής πίστης και παράδοσης, και οι απόφοιτοι του τμήματος Φιλοσοφίας των Φιλοσοφικών σχολών, οι οποίοι όμως διορίζονται ως φιλόλογοι γενικά, μαζί με τους πτυχιούχους των τμημάτων Φιλολογίας και Ιστορίας- Αρχαιολογίας, οι οποίοι έχουν τη Φιλοσοφία συνήθως ως επιλεγόμενο μάθημα ή διδάσκονται τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη κυρίως από φιλολογικής πλευράς.

Το ερώτημα γίνεται μάλλον αναπάντητο για το Δημοτικό Σχολείο, εκεί όπου οι περισσότεροι δάσκαλοι δεν έχουν κάνει καν Διδακτική των Θρησκευτικών στις Παιδαγωγικές Σχολές, και θα κληθούν τώρα να διδάξουν ένα μάθημα τελείως άγνωστο σ’ αυτούς. Είναι πιθανόν λοιπόν, όπως στα περισσότερα Δημοτικά δεν διδάσκεται στην πράξη το μάθημα των Θρησκευτικών, έτσι και το μάθημα της Ηθικής να παραμείνει μεταρρύθμιση στα χαρτιά.

Προκύπτει όμως και ένα ερώτημα από το περιεχόμενο του μαθήματος, στο οποίο, προς τιμήν της πολιτείας, περιλαμβάνονται ενότητες με θέμα «Ηθική και Θρησκείες», όπου εξετάζεται η συμβολή των θρησκειών στην ανάπτυξη ηθικού προβληματισμού και παρουσιάζονται βασικές αρχές τους. Εδώ, επιστημονικά μάλλον μόνο οι θεολόγοι θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στις ανάγκες του μαθήματος.

Θα ήταν σπουδαίο αν η πολιτεία έδινε τη δυνατότητα στους θεολόγους να μπορούν και στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση να βοηθήσουν τη νέα γενιά να αντιληφθεί ότι είναι άλλο οι προσωπικές πεποιθήσεις του καθενός και άλλο η ηθική ανάπτυξη της προσωπικότητας και οι ηθικές αρχές που οφείλουμε να έχουμε. Μόνο έτσι μπορούμε και να συνυπάρξουμε με όσους έχουν άλλη αντίληψη, αλλά και να είμαστε ενημερωμένοι υπεύθυνα και όχι επιφανειακά για το τι πρεσβεύουν οι θρησκείες, και ιδιαιτέρως η ορθόδοξη παράδοση, σε ζητήματα που η επιστημονική πρόοδος θέτει σε επίπεδο ιατρικό, κοινωνικό, οικογενειακό, κυριολεκτικώς ζωής και θανάτου, δηλαδή τα θέματα Βιοηθικής.

Θα ήταν σπουδαίο όμως εξίσου και οι θεολόγοι να συνειδητοποιήσουν ότι στην εποχή μας  η πίστη δεν θα κρατηθεί με νομικά επιχειρήματα, αλλά από καρδιές που αγαπούν, σέβονται, διαλέγονται και προτείνουν εν ελευθερία.

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» Στο φύλλο της Τετάρτης 4 Φεβρουαρίου 2026

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΘΕΟΛΟΓΩΝ

Διαδικτυακή Σύναξη «ΚΟΙΝΩΝΙΑ»

Θέμα:

O διάλογος της πίστεως με τη Φιλοσοφία, την Επιστήμη

και  την Τέχνη στο έργο του Μεγάλου Βασιλείου :

«Ομιλίαι εις την Εξαήμερον»

Ομιλήτρια:

Θέκλα Καβούνη,

Θεολόγος – Φιλόλογος, υποψ. Δρ. Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης

Σάββατο 31 Ιανουαρίου 2026

Ώρα 19:30

Ηλεκτρονικός σύνδεσμος συμμετοχής στην εκδήλωση :

synaksi.petheol.gr

ΤΟ ΜΟΛΥΒΙ ΚΑΙ Η ΓΟΜΑ

Ρώτησε το μολύβι η γόμα: -Πως είσαι φίλε μου;

Το μολύβι απάντησε  θυμωμένα – Δεν είμαι φίλος σου, σε μισώ.

            Η γόμα έκπληκτη και λυπημένη, απάντησε: Γιατί;

            Το μολύβι απάντησε: -Γιατί σβήνεις αυτό που γράφω.

            Και απάντησε: – Μόνο λάθη σβήνω.

            -Και γιατί το κάνεις; ρώτησε το μολύβι

            -Είμαι προφυλακτική και αυτή είναι η δουλειά  μου.

            Και απάντησε:- Η δουλειά μου είναι τόσο χρήσιμη όσο κι η δική σου.

            Το μολύβι, με σκληρό τόνο. Είπε: – Λάθος κάνεις και είσαι αλαζόνας γιατί αυτός που γράφει είναι καλύτερος από αυτόν που σβήνει.

            Η γόμα απάντησε: – Το να αφαιρείς το λάθος ισοδυναμεί με το να γράφεις το σωστό.

            Το μολύβι έμεινε για λίγο σιωπηλό, μετά, με πέπλο θλίψης, είπε:- Μα  σε βλέπω να μικραίνεις κάθε μέρα.

            Η γόμα απάντησε:- Γιατί θυσιάζω, λίγο από τον εαυτό μου κάθε φορά που σβήνω ένα λάθος.

            Το μολύβι, με φωνή λυπημένη  είπε: – Νιώθω πιο κοντός από πριν.

            Η γόμα τον παρηγορούσε  λέγοντας: -Δεν μπορούμε να κάνουμε καλό στους άλλους, αν δεν είμαστε έτοιμοι να θυσιάσουμε κάτι από τον εαυτό μας.

            Μετά κοίταξε το μολύβι με στοργή και είπε:-Με μισείς ακόμα; Το μολύβι  χαμογέλασε και απάντησε: -Πως να σε μισήσω, όταν θυσιάζεις τόσα πολλά;

            Κάθε μέρα  ξυπνάς, και έχεις μια μέρα λιγότερη.

            Αν δεν μπορείς να είσαι μολύβι για να γράφεις την ευτυχία των άλλων, γίνει καλή γόμα για να σβήνεις του πόνους  τους και να σπέρνεις ελπίδα και αισιοδοξία στην ψυχή τους ότι το μέλλον είναι πιο φωτεινό.

`           «ΟΝΗΣΙΜΟΣ», τ. 26

Η πίστη δεν ακυρώνει τον πόνο. Του αφαιρεί την απόλυτη εξουσία

Υπάρχουν στιγμές που ο άνθρωπος δεν αντέχει άλλο. Όχι επειδή είναι ανεπαρκής, αλλά επειδή είναι άνθρωπος. Κουράζεται, φοβάται, νιώθει τα όριά του να στενεύουν και ανησυχεί μήπως ραγίσει. Αυτή όμως η κατάσταση δεν είναι πτώση. Είναι αποκάλυψη. Μαρτυρεί ότι δεν είμαστε φτιαγμένοι για να σηκώνουμε βαριά φορτία μόνο με τη δική μας δύναμη.

Η ζωή συχνά πιέζει σκληρά. Κι όμως, δεν καταρρέουμε. Μπερδευόμαστε χωρίς να χανόμαστε. Πονάμε χωρίς να σβήνουμε. Αυτό δεν είναι κατόρθωμα. Είναι ένδειξη μιας μυστικής Παρουσίας που μας κρατά όρθιους όταν το κουράγιο μας εξαντλείται. Μιας Παρουσίας πάνσοφης και παντοδύναμης, που δεν εγκαταλείπει.

Ἁγία Γραφή τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας

agia-grafi.gr .

Καινή Διαθήκη της εκδόσεως Οικουμενικού Πατριαρχείου 1904,
και νεοελληνικές αποδόσεις των Σωτηρόπουλου, Τρεμπέλα και Κολιτσάρα.

Παλαιά Διαθήκη των Εβδομήκοντα (Ο’),
και νεοελληνικές αποδόσεις των Τρεμπέλα και Κολιτσάρα.

Το σύνολο των κειμένων έχει ελεγχθεί στίχο προς στίχο
συνεκτιμώντας επιπροσθέτως τις εξής εκδόσεις:
για την ΚΔ του Βούλγαρη και της Ελλ. Βιβλ. Εταιρ. και
για την ΠΔ του Γιαννακόπουλου, του αγ. Νικοδήμου Αγιορείτου κ.ά.,
ενώ όπου παρατηρούνται εκδοτικές διαφοροποιήσεις, αυτές επισημαίνονται με τεκμηριωμένο σχολιασμό  .

Παρέχεται η δυνατότητα αναζήτησης σε ολόκληρη την Αγία Γραφή  ,
τόσο στο αρχαίο κείμενο όσο και στις μεταφράσεις.

Αθήνα, 19 Ιουλίου 2025

Αρ. Πρωτ.: 74

ΠΡΟΣ Την Αξιότιμη Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κ. Σοφία Ζαχαράκη

Κοιν.: 1. Τον Αξιότιμο Υφυπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, κ. Κωνσταντίνο Βλάση

2. Αξιότιμον κ. Γενικό Γραμματέα Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Ειδικής Αγωγής του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, κ. Ιωάννη Παπαδομαρκάκη

3. Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο

4. Άπαντες τους Σεβ. Αρχιερείς της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος και της Κρήτης

ΘΕΜΑ: Το Μάθημα των Θρησκευτικών και ο χαρακτήρας του στο Πρόγραμμα Σπουδών για το Διεθνές Απολυτήριο

 Αξιότιμη κ. Υπουργέ,

   Θα θέλαμε να σας κάνουμε γνωστές τις αποφάσεις του ΔΣ της ΠΕΘ για το θέμα της απουσίας του Θεολογικού Μαθήματος των Θρησκευτικών από το Πρόγραμμα Σπουδών για το Διεθνές Απολυτήριο, καθώς, σύμφωνα με απόφασή σας για τη συμμετοχή κάποιων Σχολείων στο εν λόγω Πρόγραμμα και τις προθέσεις που εκφράσατε, προκειμένου να αυξηθεί, σταδιακά, ο αριθμός συμμετοχής των ελληνικών Σχολείων στο Πρόγραμμα αυτό δεν φαίνεται να υπάρχει σε αυτό το Μάθημα των Θρησκευτικών.

Εμείς, ως Θεολόγοι της Ορθόδοξης Παραδόσεως, διαφωνούμε, τόσο για την απουσία του Μαθήματος των Θρησκευτικών από το εν λόγω Πρόγραμμα, όσο και με τις αποφάσεις και τις προθέσεις της συγκεκριμένης αντίθετης ομάδας θεολόγων, που θέλουν να εισαχθεί ένα μάθημα αντίθετο προς τις πρόσφατες Αποφάσεις του ΣτΕ, που ορίζουν και τη σκοποθεσία και το περιεχόμενο και τον προσανατολισμό του Μαθήματος των Θρησκευτικών που είναι ανάγκη να διδάσκεται νόμιμα στην Ελλάδα από το 2018 και εφεξής.

Η δική μας πρόταση, μετά από διεξοδική έρευνα του θέματος είναι ότι είναι ανάγκη να συμπεριληφθεί στο Πρόγραμμα Σπουδών του Διεθνούς Απολυτηρίου, το ισχύον ανά τάξη ορθόδοξο Μάθημα του Γενικού Λυκείου. Υπόψη ότι, σύμφωνα με τις τελευταίες Αποφάσεις του ΣτΕ, η χώρα μας, δικαιούται στο Μάθημα των Θρησκευτικών να διατηρεί τη δική της διδασκαλία στα Θρησκευτικά, προσαρμοσμένη στον θρησκευτικό ή φιλοσοφικό προσανατολισμό που θέλουν να δίδουν οι γονείς στα παιδιά τους, που στη Χώρα μας, ως γνωστό, όπως διαπιστώνει και το ΣτΕ, η μεγάλη τους πλειοψηφία ακολουθούν την ορθόδοξη χριστιανική Εκκλησία. Η διδασκαλία του Μαθήματος αυτού, σύμφωνα με τις Αποφάσεις του ΣτΕ, είναι ανάγκη «να περιλαμβάνει, οπωσδήποτε, με σαφήνεια και πληρότητα, τα δόγματα, τις ηθικές αξίες και τις παραδόσεις της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας του Χριστού, χωρίς να προκαλεί σύγχυση με τη διδασκαλία άλλων δογμάτων και θρησκειών». Εξάλλου, σύμφωνα με άλλες αποφάσεις του ΣτΕ, είναι υποχρεωτική η παροχή ορθόδοξου χριστιανικού μαθήματος των Θρησκευτικών σε όλες τις τάξεις των ελληνικών σχολείων και τυχόν εξαίρεση από την παραπάνω υποχρέωση των σχολείων που θα παρέχουν Διεθνές Απολυτήριο, που αντίκειται στις συνταγματικές επιταγές και τη νομολογία του ΣτΕ. Ως γνωστόν μάθημα Θρησκευτικών ίδιο ως προς το περιεχόμενο με αυτό των σχολείων Γενικής Παιδείας διδάσκεται στα Πρότυπα, Πειραματικά, Ωνάσεια, Μουσικά, Καλλιτεχνικά και κάθε άλλου τύπου σχολεία που λειτουργούν στη χώρα.

Αξιότιμη κ. Υπουργέ,

 Για τους παραπάνω λόγους, ελπίζουμε ότι θα μελετήσετε το θέμα και θα εισάγετε το Μάθημα Θρησκευτικών στο Πρόγραμμα Σπουδών για το Διεθνές Απολυτήριο, το Μάθημα, όμως, που ορίζεται, ως εκείνο που διατηρεί την εμπέδωση και ενίσχυση της ορθόδοξης χριστιανικής συνειδήσεως των Ελλήνων μαθητών/τριών, που θα συμμετέχουν στο ως άνω Πρόγραμμα, διατηρώντας έτσι και την οικεία τους θρησκευτική ταυτότητα.

Αναμένοντας την αποδοχή και πραγμάτωση του αιτήματός μας για τη Συνάντησή μας, σας ευχόμαστε καλή επιτυχία στο επίπονο έργο σας.

Με εκτίμηση

Ο Πρόεδρος                                                         Ο Γεν. Γραμματέας

Ηρακλής Ρεράκης Καθηγητής ΑΠΘ                      Σταύρος Αβαγιάννης Δρ. Θεολογίας

Χωρίς το Θεό όλα είναι απελπισία… η ανθρωπότητα θα οδηγηθεί στον παραλογισμό. Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς

Σ’ έναν ατομιστή για τον «κίνδυνο» της ευτυχίας.
Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς

Βλέπεις τον εαυτό σου ευτυχισμένο και ακόμα βεβαιώνεις πως την ευτυχία σου την έφτιαξες μόνος σου, χωρίς τον Θεό και τους ανθρώπους. Γι’ αυτό απωθείς την άποψη που πρεσβεύουμε, ότι δηλαδή κάθε άνθρωπος χρωστά προσευχή στον Θεό και ελεημοσύνη στον πλησίον του. «Ούτε προσευχές στον Θεό ούτε ελεημοσύνη στον πλησίον», λες και μ’ αυτό τείνεις να θεωρείς τον εαυτό σου ευτυχισμένο.

Για μένα πράγματι είναι αδύνατον να σκεφθώ την ευτυχία έξω από τον Θεό και τους ανθρώπους. Νομίζω ότι ούτε καν άγγιξες την ευτυχία αλλά συγχέεις τα φαινόμενα και αποκαλείς ευτυχία την ανέμελη επιβίωση. Μάζεψες πολλά από εκείνα που μπορεί να δώσει η γη, χόρτασες και ήπιες και νομίζεις ότι δεν σου χρειάζεται κανείς από τον περίγυρο.

Γνώριζε όμως πάνω απ’ όλα, ότι η γη δεν δίνει τίποτα σε κανέναν χωρίς την εντολή του Θεού. Και όσα σου έδωσε στα έδωσε κατ’ εντολή του Θεού. Μια βαθύτερη αντίληψη μας διδάσκει ότι εμείς δεν έχουμε στην πραγματικότητα τίποτα δικό μας, που να διαρκεί σ’ αυτόν τον κόσμο. Όλα είναι έωλα και δανεισμένα- γρήγορα φεύγουν και έρχονται σαν στρόβιλος. Η υγεία, η δύναμη, η ομορφιά, η ιδιοκτησία, η τιμή, η εξουσία, η μεγάλη γνώση, το καλλιτεχνικό ταλέντο, όλα τα χαρίσματα είναι δώρα. Και η δοκιμασία με την οποία ο Δημιουργός εξετάζει τους ανθρώπους έχει σχέση με την πίστη, το έλεος, τον σεβασμό και κάθε καλό χαρακτηριστικό. Η δοκιμασία έγκειται στο να καταδείξει δύο πράγματα: Πρώτον, αν ο άνθρωπος γνωρίζει από πού του δόθηκε το όποιο χάρισμα, και δεύτερον, αν αποδίδει δόξα και ευχαριστία στον Δωροδότη του. Άκου αυτή τη φοβερή συμβουλή του μεγάλου προφήτη Ιερεμία που φωνάζει: «δότε τῷ Κυρίῳ Θεῷ ὑμῶν δόξαν πρὸ τοῦ συσκοτάσαι» (Ιερ. 13, 16). Άρχισε και συ γρήγορα να δοξάζεις τον Θεό και να Τον ευχαριστείς πριν πέσει το σκοτάδι στη ζωή σου. Γιατί όταν έρθει το σκοτάδι, τα βάσανα, η ταλαιπωρία και η αρρώστια, η πτώση και η τρέλα, τι θα κάνεις τότε; Ποιόν θα παρακαλέσεις; Και ποιος από τους ανθρώπους θα σε ελεήσει αφού εσύ ήσουν χωρίς ίχνος ελεημοσύνης;

Για να μην πέσει στη ζωή σου φοβερό και βαρύ σκοτάδι άκουσε και θυμήσου αυτές τις άγιες λέξεις της Βίβλου: «Οὐ λιμοκτονήσει Κύριος ψυχὴν δικαίαν, ζωὴν δὲ ἀσεβῶν ἀνατρέψει.» (Παρ. Σολ. 10, 3).
Πηγή: «Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς, Δεν Φτάνει μόνο η Πίστη… Ιεραποστολικές Επιστολές Β’», Εκδόσεις «εν πλώ»

***

Χωρίς το Θεό όλα είναι απελπισία…
Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς

Η αγάπη όλου του κόσμου δεν μπορεί να γεμίσει την καρδιά του ανθρώπου, επειδή η καρδιά νιώθει πως η κοσμική αγάπη αλλάζει και είναι σαν την παλίρροια και την άμπωτη της θάλασσας. Αδερφοί μου, και το μυαλό και η καρδιά μας ανήκουν στο Θεό και μόνο ο Θεός μπορεί να τα γεμίσει με τη δύναμή Του: Να το γεμίσει με τη δική Του χαρούμενη σοφία, με την πίστη και την αγάπη.

—Χωρίς το Θεό όλα είναι αμάθεια.
—Χωρίς το Θεό όλα είναι στεναχώρια.
—Χωρίς το Θεό όλα είναι απελπισία…

Χωρίς τον Θεό η ανθρωπότητα θα οδηγηθεί στον παραλογισμό
αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς

Αν οι Ευρωπαίοι πρώτα έψαχναν τον ουράνιο Πατέρα και αναζητούσαν πριν από όλα την Βασιλεία των ουρανών, όλα τα υπόλοιπα θα τους δίνονταν και τότε όλοι τους θα ήταν χαρούμενοι. Με τη χαρά τους θα φώτιζαν όλο τον μη χριστιανικό κόσμο, θα δόξαζαν το Θεό και λόγω αυτού όλοι οι λαοί στη γη θα αρνιόντουσαν τα είδωλα και θα έσπευδαν να βαπτιστούν, να γίνουν μέλη του θεϊκού ευρωπαϊκού χορού.

Και όμως οι Ευρωπαίοι πήραν λανθασμένο δρόμο, μακριά από τον Χριστό. Σκοτώνονται, παλεύοντας για ψωμί και πάντα είναι πεινασμένοι. Παρανόησαν, αρπάζουν αυτό που δεν τους ανήκει και πάλι δεν τους είναι αρκετό.

Η Ευρώπη διαβάζοντας βιβλία για να αποκτήσει περισσότερες γνώσεις τυφλώθηκε, βάρυνε το νου της με το βάρος των γνώσεων και κατέληξε πιο ανόητη, πιο σκοτεινή, πιο φτωχή. Συνήθισε να ψάχνει το ψωμί, την ευτυχία, τη γνώση, μακριά από τον ουράνιο Πατέρα, μακριά από το δρόμο του Χριστού.

Από όλα αυτά, είναι φανερό πως οι πόλεμοι στην Ευρώπη προήλθαν από τον πόλεμο της Ευρώπης ενάντια στο Χριστό.

Όλη η δυστυχία και όλη η αδιαντροπιά της Ευρώπης προήλθε από την άρνηση του Χριστού.

Και αυτό δεν συνέβη πρόσφατα, αλλά από παλιά. Από τότε που ο πάπας έκανε τον Χριστό μισητό στους ανθρώπους και ο Λούθηρος ερμήνευσε λανθασμένα τη διδασκαλία του Χριστού.

Παρόλα αυτά εμείς δεν χαιρόμαστε με τη δυστυχία των άλλων. Ευχόμαστε στους Ευρωπαίους, με όλη την καρδιά μας να ξαναβρούν την αλήθεια και το σωστό δρόμο. Να επιστρέψουν στο Χριστό, όχι όμως στον Χριστό με τον παπισμό, ούτε στον Χριστό με το λουθηρανισμό. Να επιστρέψουν στον Χριστό των προπατόρων τους. Να επιστρέψουν στο Χριστό που σέβονταν οι προπάτορές τους για χίλια χρόνια μαζί με τους δικούς μας ορθόδοξους προγόνους.

Πώς μπορούμε να ανυψώσουμε τους ανθρώπους με λόγο στοργικό και ευχάριστο, Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς

Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς
Στον αντιγραφέα Νάρκισσο Π. για την επαναφορά των αμαρτωλών.

Γράφεις πως πάντοτε  έλεγες στον καθένα την αλήθεια κατάματα και πως γι’ αυτό είχες πολλές δύσκολες καταστάσεις στη ζωή σου. Αυτό δεν με παραξενεύει. Σπανίζει ένας ασθενής να αγαπά τον γιατρό που με ιδιαίτερο τόνο του ανακοινώνει ανίατη και θανατηφόρο νόσο. Η αγάπη απέναντι στους αδελφούς μας βρίσκεται όχι στο να τους επιπλήττουμε πάντοτε αυστηρά, αλλά να τους λέμε εκείνους τους λόγους που θα τους χρησιμεύουν υπηρετώντας τη σωτηρία τους. Θυμήσου πως ο σωτήρας μας δεν κατακεραύνωσε την αμαρτωλή γυναίκα που οι Φαρισαίοι οδήγησαν στον λιθοβολισμό, αλλά στοργικά της είπε: «Πήγαινε κόρη, και μην αμαρτάνεις άλλο». Όταν ο απόστολος Ανανίας συνάντησε τον τυφλωμένο Σαύλο δεν τον αντιμετώπισε με απαξίωση και επίπληξη επειδή δίωκε τους χριστιανούς , αλλά τον χαιρέτησε ευαγγελικά : «Σαούλ αδελφέ»! (Πράξ. 9,17 )  .

Λέγεται για κάποια μοναχή, ότι εξομολογήθηκε στον Άγιο Σεραφείμ του Σαρώφ  και του ομολόγησε ότι πάσχει από δυνατή οργή και νευρικό θυμό. Ανέμενε από τον άνθρωπο του Θεού μεγάλη επίπληξη και βαρύ κανόνα. Αλλά αντί επιπλήξεων και κανόνα τα αυτιά της χάιδεψαν οι παρακάτω στοργικές λέξεις του πνευματικού γέροντα: «Μα τί  λες αδελφή; Κοίταξε βαθιά μέσα σου, υπάρχει ένας υπέροχος ήσυχος χαρακτήρας , πραγματικά μαγευτικός, μετριόφρων και σεμνός!». Σαν απαλή βροχή που πέφτει στη διψασμένη γη, έπεσαν αυτές οι στοργικές λέξεις στην ψυχή της γυναίκας. Ντράπηκε πολύ για τον εαυτό της, αλλά ταυτόχρονα γέμισε αυτοπεποίθηση. Δηλαδή εδώ έχουμε τις δύο σημαντικότερες συνθήκες για την επαναφορά! Αυτό το παράδειγμα μας δείχνει πώς μπορούμε να πετύχουμε να ανυψώσουμε τους ανθρώπους με λόγο στοργικό και ευχάριστο, βοηθώντας τους παράλληλα να ανυψωθούν και ως προς τα έργα τους. Όταν μπορούμε να αφυπνίσουμε τον άνθρωπο που κοιμάται με χάδι, γιατί να τον χτυπήσουμε με μαστίγιο; Εσύ τώρα μπορείς να μου πεις: μα ο Άγιος Σεραφείμ, δεν είπε την αλήθεια σε εκείνη τη γυναίκα κατάματα, ενώ εγώ λέω στον καθένα την αλήθεια κατά πρόσωπο! Ο Άγιος Σεραφείμ είπε την αλήθεια, αλλά την αλήθεια εκείνη, που δεν έφερε τη γυναίκα στο σημείο να εκφραστεί με θυμό και οργή. Αφού η γυναίκα μερικές φορές παραδιδόταν στον θυμό, αλλά το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής της ήταν εντελώς ήσυχη και σεμνή. Και ο Άγιος Θεός ως άριστος παιδαγωγός  και γιατρός, ανύψωσε εκείνο που είναι καλό μέσα στην ψυχή της, αποσιωπώντας εκείνο που είναι κακό. Αφού τί νόημα θα είχε να μιλήσει περί του κακού για το οποίο ήδη η ίδια γυναίκα είχε μιλήσει; Εσύ όμως, έχεις εντελώς αντίθετη μέθοδο, εσύ λες κατά πρόσωπο ό,τι κακό έχει η ηθική αρρώστια κάποιου ανθρώπου! Και αυτό τονισμένο αυστηρά και κακοπροαίρετα. Παράλληλα, εκείνο που είναι καλό σε κάποιον αμαρτωλό το αποσιωπάς. Αυτή είναι η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα σ’ εσένα και σ’ εκείνον του οποίου το όνομα μπήκε στον Συναξαριστή.

Από τα ίδια χείλη μπορεί να βγει ψυχρός και θερμός αέρας. Ανάλογα των περιστάσεων τοποθετούμε τα χείλη ώστε ν’ αφήσουν κρύο ή ζεστό αέρα. Έτσι και στην πνευματική εργασία. Εκεί  όπου ο αμαρτωλός μπορεί να επανέλθει με τη ζεστασιά της αγάπης, εκεί δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε ψυχρή τιμωρία και κριτική. Μερικές σπάνιες φορές, είναι αναγκαίο να φωνάζεις όπως ο Χριστός στον Πέτρο: «Φύγε από εμένα!». Ή όπως ο Πέτρος στον Σίμωνα τον μάγο: «Το αργύριον σου συν σοι ειη εις απώλειαν» ( Πράξ. 8, 20 ) .  Όταν όμως υπάρχει αλοιφή για την πληγή, δεν κάνεις εγχείρηση.

(Από το βιβλίο: Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς, «Δεν φτάνει μόνον η πίστη…». Ιεραποστολικές επιστολές Β’, Εκδόσεις «Εν πλω»).

Αντιμετώπιση της δοκιμασίας

Η Εκκλησία επιθυμεί όλοι οι άνθρωποι να ζουν ειρηνικά, να είναι υγιείς και να μακροημερεύουν. 

Αυτή δεν ενθαρρύνει τη δοκιμασία, αλλά μας διδάσκει να την υπομένουμε, να αποδεχόμαστε το δικό μας κομμάτι της δοκιμασίας και να το δεχόμαστε για το καλό μας. Να μην επιθυμούμε τη δοκιμασία, αλλά να την αποδεχόμαστε ,όταν έρχεται. Μερικοί απαλλάσσονται ,άλλοι μπορούν να την αποδεχτούν εύκολα, ενώ για άλλους είναι αληθινό βασανιστήριο.
Λέγοντας αυτά, αναλογιζόμαστε τη φυσική, εκ γενετής δοκιμασία. Γνωρίζω κάποια πρόσωπα που υπομένουν μία μεγάλη δοκιμασία , που δεν μπορούν μετακινηθούν από το κρεβάτι της αρρώστιας και τα οποία , παρά ταύτα, ακτινοβολούν από χαρά.
Μία χαρά την οποία οι άλλοι, παρότι υγιείς εκ φύσεως, δεν την έχουν . Μερικοί επαναστατούν μπροστά στην δοκιμασία, ενώ άλλοι την αγνοούν.
Σε καθεμία από αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν την ένταση της δοκιμασίας και τούτο, γιατί υπάρχουν δοκιμασίες που μπορούν ν’ αφανίσουν έναν άνθρωπο.
Υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουμε ότι υποφέρουν, αλλά αυτοί ξέρουν πώς ν’ αντιμετωπίζουν τη δοκιμασία μέχρι του σημείου να την εκμηδενίζουν.
Ένας Ρουμάνος γιατρός που πιστεύει στο Θεό έλεγε ότι υπάρχουν δύο πράγματα τα οποία δεν μπορεί να κάνει ο άνθρωπος χωρίς πίστη στον Θεό: ν’ αναθρέψει καλά παιδιά και να υπομείνει μία μεγάλη δοκιμασία.
Εγώ επίσης πιστεύω ότι αυτοί που καλούνται να σηκώσουν ένα βαρύ σταυρό έχουν και μία δύναμη να τον σηκώσουν με κάποια ευκολία , επειδή είναι πρόσωπα που πιστεύουν στο Θεό. Αυτοί δέχονται ότι ένα κομμάτι του σταυρού τους προέρχεται από το Θεό και ξέρουν ότι , αφού το επέτρεψε ο Θεός, δεν είναι κάτι ανώφελο.
Ο άγιος Μάρκος ο ασκητής έλεγε ότι δεν είναι σημαντικό να γνωρίζουμε από πού προέρχεται η δοκιμασία , αλλά να ξέρουμε πώς θα τη δεχτούμε χωρίς να επαναστατήσουμε. Ο π. Αρσένιος Μπόκα έλεγε: «Αν ωστόσο είναι απαραίτητο να υποφέρουμε, τουλάχιστο να μην υποφέρουμε μάταια».
Προκειμένου ο άνθρωπος να μπορέσει να θεωρήσει ότι η δοκιμασία είναι για το καλό του, πρέπει να πιστέψει ότι η δοκιμασία έχει ένα νόημα γι’ αυτόν, έστω και αν προς στιγμήν δεν το καταλαβαίνει. Πραγματικά, όποιος κατανοεί τη δοκιμασία και ξέρει πώς να την αντιμετωπίζει, τελικά δεν υποφέρει πλέον.

Πηγή: «Ο Γέροντας Θεόφιλος Παραϊάν Χωρίς φως, φωτισμένος»

Ἄνθρωπος ποὺ δὲν συμβουλεύεται ἄλλον

«Ἄνθρωπος ποὺ δὲν συμβουλεύεται ἄλλον, μοιάζει μὲ ἀκυβέρνητο πλοῖο, ποὺ ἔχει παραδοθεῖ στὴ δύναμη τῶν ἀνέμων».

Μέγας Βασίλειος

Πόσα στόματα μένουν σιωπηλά…

Πόσοι Xριστιανοί λένε ότι πιστεύουν στον Θεό χωρίς πραγματικά να πιστεύουν! 

Πόσα στόματα μένουν σιωπηλά, όταν είναι ανάγκη να υπερασπισθούν την δόξα του Θεού και των Αγίων Του ενώπιον ”τῶν υἱῶν τοῦ αἰῶνος τούτου” που την βλασφημούν!

Πολλοί λένε ότι πιστεύουν στον Θεό, αλλά όταν έρχεται ο πειρασμός, η πίστη τους εξανεμίζεται!Η πίστη αυτή λοιπόν ήταν μόνο λόγια. Η ώρα του πειρασμού είναι ακριβώς η ώρα να δείξει κανείς την υπακοή του στις βουλές του Κυρίου και να του πει “Γεννηθήτω τό Θέλημά Σου”. Ή να αναφωνήσει : ”εἴη τό ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον εἰς τούς αἰῶνας” (Ιώβ α’ 21).

Εάν δεν γίνεται έτσι τότε πρόκειται για πίστη που ανθεί στον καιρό των ανέσεων, αλλά απαρνείται τον Κύριο στον καιρό της δοκιμασίας.

Άγιος Ιωάννης της Κρονστάνδης, “Η εν Χριστώ ζωή μου”.

«Οι προσευχές αρχίζουν να απαντώνται όταν η φωνή που τις εκφέρει έχει χάσει τη δύναμη να πληγώνει…»

Συλλογή κειμένων π. Νικόλαος Πουλάδας. 

«Ερώτηση: Η θλίψη στους πολλούς δεν επιβάλλεται για χάρη δοκιμής;

ΜΑΞΙΜΟΣ: Η δοκιμασία των αγίων γίνεται για να φανερωθούν στη ζωή των ανθρώπων, μέσω της θλίψης, οι διαθέσεις τους ως προς το φύσει καλό, κάνοντας φανερές μαζί μ’ εκείνες και τις αρετές που αγνοούν όλοι, όπως στην περίπτωση του Ιώβ και του Ιωσήφ. Γιατί ο ένας δεχόταν τους πειρασμούς για νά φανερωθεί η κρυμμένη ανδρεία του, ενώ ο άλλος δοκιμαζόταν για να διαλαληθεί η σωφροσύνη που αγιάζει. Και ο καθένας από τους αγίους που δοκίμασε θλίψεις στη ζωή αυτή χωρίς να το θέλει, δοκίμασε τις θλίψεις για κάποια ανάλογη με αυτές οικονομία, ώστε με την ασθένεια που παραχωρούνταν να περάσουν, να καταπατήσουν τον υπερήφανο και αποστάτη δράκοντα, δηλαδή τον διάβολο. Γιατί η υπομονή είναι έργο δοκιμασίας για τον καθένα άγιο» (Φιλοκαλία εκδ. ΕΠΕ,τόμ.15Γ,σ.17)

«Κι αν ακόμα δοκιμάσει όλα μαζί τα οδυνηρά για το σώμα [ο πιστός], δεν αφήνει να χαραχθεί ίχνος λύπης στην ψυχή του, ώστε ν’ αλλάζει η χαρούμενη διάθεσή της. Γιατί δεν θεωρεί ότι είναι στέρηση ηδονής ο πόνος των αισθήσεων. Καθόσον μία ηδονή μόνο γνωρίζει, τη συμβίωση της ψυχής με το λόγο, η στέρηση της οποίας είναι ατέλειωτη τιμωρία, περικλείοντας όλους τους αιώνες. Και γι’ αυτό, αφήνοντας και το σώμα και όλα τα σωματικά, βαδίζει με όλες του τις δυνάμεις προς τη θεία συμβίωση, θεωρώντας μία ζημία, κι αν ακόμη είναι κύριος όλης της γης, το να αποτύχει στην κατά χάρη θέωση που προσδοκά» (15Γ,249)

«Ο τρόπος των πειρασμών σύμφωνα με τη Γραφή είναι διπλός· ηδονικός ο ένας, οδυνηρός ο άλλος· και ο ένας προαιρετικός, ενώ ο άλλος απροαίρετος. Και ο ένας είναι αυτός που γεννά την αμαρτία και σε αυτόν σύμφωνα με τη διδασκαλία του Κυρίου έχουμε λάβει εντολή να απευχόμαστε να εισέλθουμε… Ο άλλος είναι τιμωρός της αμαρτίας που κολάζει τη φιλαμαρτήμονα διάθεση, με τις επιθέσεις ακούσιων πόνων… Και τους δύο πειρασμούς, και τον εκούσιο και τον ακούσιο, τους φροντίζει ύπουλα ο πονηρός· τον ένα σπέρνοντας στην ψυχή κι ερεθίζοντάς τον με σωματικές ηδονές, μηχανευόμενος τρόπους να την απομακρύνει από την επιθυμία της θείας αγάπης· από τον άλλο ζητεί με επιμονή σοφιστική, θέλοντας να φθείρει τη φύση με την οδύνη, για να υποχρεώσει την ψυχή με τη βία, έχοντας καταβληθεί από τους πόνους από την έλλειψη δύναμης, να στρέψει τους λογισμούς προς την κατηγορία του δημιουργού. Εμείς όμως έχοντας επίγνωση των σκοπών του πονηρού, ας ευχηθούμε ν’ αποφύγουμε τον εκούσιο πειρασμό, για να μην απομακρυνθεί ο πόθος μας από τη θεία αγάπη. Τον ακούσιο όμως πειρασμό που έρχεται με παραχώρηση του Θεού ας τον υποφέρομε με γενναιότητα, για να αποδειχθούμε ότι προτιμούμε από τη φύση τον δημιουργό της φύσης» (15Γ,267-9)

«Γι’ αυτά [τις κατηγορίες εναντίον του] στενάζοντας [ο Μάξιμος κατά την δίκη του] εντονότερα ο άγιος είπε: Ευχαριστώ το Θεό μου που έχω παραδοθεί στα χέρια σας και με κατηγορείτε με τέτοιες κατηγορίες, ώστε μ’ αυτά τα ακούσια ν’ απαληφθούν όσα εκούσια έχω διαπράξει και να καθαρθώ από τις κηλίδες της ζωής» (15Γ,307)

«Αυτήν [την κατά Θεόν λύπη, της μετάνοιας] την δημιουργεί το άγιο Πνεύμα, επιφοιτώντας στις καρδιές των άξιων. Αυτή γνωρίζω εγώ πώς είναι η μόνη που γεννά τη χαρά της βασιλείας των ουρανών. Γιατί είναι σαφώς θείο σπέρμα η κατά Θεόν λύπη, που δίνει ώριμο καρπό την ευφροσύνη των αιώνιων αγαθών» (15Β,85)

«Βαδίζοντας ο Κύριος προς το πάθος, μάς άφησε ειρήνη, και πάλι, όταν αναστήθηκε από τους νεκρούς, μας έδωσε ειρήνη. Τι υπαινίσσεται μ’ αυτά; Ότι πρέπει ν’ αντιμετωπίζουμε με απάθεια τις αντιξοότητες των καιρών, και ούτε όταν πέφτομε σε περιστάσεις λυπηρές να είμαστε χωρίς ελπίδα για το καλύτερο, ούτε όταν μας τυχαίνουν περιπτώσεις χαράς ν’ αποδιώκουμε τον λογισμό που παιδαγωγεί, αλλά να είμαστε πάντοτε οι ίδιοι και στα δυσάρεστα και στα ευχάριστα» (15Β,415)

«Όταν σου έρθει πειρασμός απροσδόκητος, μην κατηγορείς εκείνον από τον οποίο προήλθε, αλλά προσπάθησε να μάθεις το λόγο για τον οποίο ήρθε, και τότε θα επιτύχεις τη διόρθωσή του. Διότι, είτε με εκείνον, είτε με άλλον θα έπινες οπωσδήποτε το πικρό ποτήρι της αποφάσεως του Θεού…. Όταν είσαι κακότροπος, μην αρνείσαι τα κακοπαθήματα, ώστε, αφού με τον τρόπο αυτό ταπεινωθείς, ν’ αποβάλεις την υπερηφάνειά σου» (14,233)

«Οι πειρασμοί στέλνονται από το Θεό με σκοπό, σ’ άλλους να εξαλείψουν τα αμαρτήματα που ήδη έχουν διαπράξει, σ’ άλλους να εμποδίσουν εκείνα που διαπράττονται τώρα, και σ’ άλλους να προλάβουν τη μελλοντική διάπραξη αυτών. Κοντά σ’ αυτούς υπάρχουν και οι πειρασμοί εκείνοι που στέλνονται για δοκιμή, όπως στην περίπτωση του Ιώβ…. Ο σώφρονας άνθρωπος, σκεπτόμενος τη θεραπευτική δύναμη των θείων τιμωριών, υπομένει με ευχαρίστηση τις συμφορές που συμβαίνουν σ’ αυτόν, και δεν θεωρεί κανένα άλλο αίτιο γι’ αυτές παρά μόνο τις αμαρτίες του. Αντίθετα ο άφρονας, αγνοώντας τη σοφότατη πρόνοια του Θεού, όταν αμαρτάνει και τιμωρείται, θεωρεί αίτιους των κακών που του συμβαίνουν ή το Θεό, ή τους ανθρώπους» (14,235)

«Των πραγμάτων που βρίσκονται έξω από το σώμα, [μερικά] είναι η απόκτηση καλών και πολλών τέκνων και η ατεκνία, ο πλούτος και η φτώχεια, η δόξα και η ατιμία και τα εξής. Από αυτά άλλα θεωρούνται καλά από τους ανθρώπους, και άλλα κακά, κανένα όμως απ’ αυτά δεν είναι από τη φύση του κακό, αλλ’ ανάλογα με τη χρήση τους καθίστανται γενικά είτε κακά, είτε καλά. Η γνώση είναι καλή από τη φύση της, όπως επίσης και η υγεία, αλλ’ όμως τους πολλούς τα αντίθετα απ’ αυτά τους ωφελούν. Διότι στους κακούς η γνώση, αν και είναι, όπως έχει λεχθεί, καλή από τη φύση της, καταντά βλαβερή, όπως επίσης και η υγεία, και ο πλούτος και η χαρά. Διότι δεν τα χρησιμοποιούν αυτά προς το συμφέρον τους. Άρα λοιπόν σ’ αυτούς συμφέρουν τα αντίθετα. Βέβαια ούτε εκείνα σύμφωνα με την ίδια λογική είναι κακά, αν και θεωρούνται ότι είναι κακά» (14,249)

«Τα κατορθώματα των κοσμικών είναι αιτίες πτώσεως των μοναχών, ενώ τα κατορθώματα μοναχών είναι αιτίες πτώσεως των κοσμικών. Για παράδειγμα, τα κατορθώματα των κοσμικών είναι ο πλούτος, η δόξα, η εξουσία, η υλική απόλαυση, η ευσαρκία, η απόκτηση πολλών και καλών τέκνων, και τα σχετικά μ’ αυτά, στα οποία εάν φθάσει ο μοναχός καταστρέφεται. Τα κατορθώματα πάλι του μοναχού είναι η ακτημοσύνη, η περιφρόνηση της δόξας, η αποφυγή της κοσμικής δύναμης, η εγκράτεια, η κακοπάθεια, και τα σχετικά μ’ αυτά, στα οποία αν φθάσει ο φιλόκοσμος χωρίς τη θέλησή του, τα θεωρεί μεγάλη δυστυχία του, και κινδυνεύει πολλές φορές να κάνει χρήση και της αγχόνης, μερικοί μάλιστα και χρησιμοποίησαν αυτήν» (14,303)

«Αυτός ακριβώς είναι εκείνος που θέλει να σωθεί, αυτός που δεν προβάλλει άρνηση στα ιατρικά φάρμακα. Τα φάρμακα αυτά είναι οι μεγάλες θλίψεις και λύπες που παραχωρούνται με τις διάφορες δοκιμασίες. Εκείνος που αρνείται αυτά δεν γνωρίζει τι κερδίζει απ’ αυτά, ούτε ποια ωφέλεια θ’ αποκτήσει απ’ αυτά όταν φύγει για την άλλη ζωή» (14,301)

«Εκείνος, που κατά τον καιρό της δοκιμασίας δεν δείχνει μακροθυμία για τα λυπηρά που του συμβαίνουν, δεν έχει ακόμη τέλεια αγάπη, ούτε γνώρισε κατά βάθος την πρόνοια του Θεού, με αποτέλεσμα να αποκόπτει τον εαυτό του από την αγάπη των πνευματικών αδελφών» (14,317)

«Όποιος ξέρει πώς μπορούν και οι σάρκες του φιδιού με τέχνη να θεραπεύουν τους αρρώστους, θα δεχθεί με πίστη και τη μέθοδο της θείας πρόνοιας» (15Β,395)

https://www.sostis.gr/blog/item/5377-thlipseis-maksimos

Ἅγιος Ἰωάννης Χρυσόστομος

Χριστιανοί ἤ ἀχρίστιανοι;