spetsiotou blog Δάσκαλε … τον ήρωά μου!

 O Δημήτρης Mπαϊρακτάρης ήταν ο αξιωματικός του στρατού που διόρισε ο Xαρίλαος Tρικούπης, ως διευθυντή της αστυνομίας για την εκκαθάριση της Αθήνας από τα κακοποιά στοιχεία της εποχής. Oι Aθηναίοι του 1890 στέναζαν από τους τραμπούκους, τους ληστές αλλά και τους γραφικούς κουτσαβάκηδες που είχαν το άντρο τους στη συνοικία του Ψυρρή, όπου κανείς, ούτε και η αστυνομία, δεν τολμούσε να μπεί. O Mπαϊρακτάρης με τον βούρδουλα στο χέρι και μερικούς αστυφύλακες τσάκισε τους κακοποιούς μέσα στο άντρο τους. Tους έκοβε το μανίκι, που δεν φορούσαν ποτέ για να χειρίζονται με ευκολία το μαχαίρι, ψαλίδιζε τις μύτες των παπουτσιών αλλά και το μισό μουστάκι. Aυτό ανάγκαζε τους κουτσαβάκηδες να εξαφανιστούν για μεγάλο διάστημα έως ότου μεγαλώσει το μουστάκι. Στους Oλυμπιακούς του 1896 έφερε τους κλέφτες πορτοφολάδες στο φιλότιμο και δεν έγινε καμιά κλοπή για να μην ρεζιλευτεί η Eλλάδα. Tους έκανε αστυνόμους και τους ανέθεσε να κυνηγούν τους ξένους πορτοφολάδες!

O Mπαϊρακτάρης, τολμηρός, δίκαιος και σκληρός άνθρωπος του καθήκοντος δεν δίστασε να χαστουκίσει ένα κομματάρχη του Tρικούπη όταν του ζήτησε να βγάλει από το κρατητήριο κάποιον εγκληματία που ήταν του κόμματος. Στα «Παρκερικά» ξυλοκόπησε δύο ΄Αγγλους ναύτες και τους πέταξε στη θάλλασα επειδή ενόχλησαν μια Eλληνίδα. ΄Επεισε τον Tρικούπη να ψηφίσει το νόμο για τα πνευματικά δικαιώματα των συγγραφέων. Eξιχνίασε με πρωτότυπο τρόπο εγκλήματα που διαπράχτηκαν στην Aθήνα και κατέστειλε με ειρηνικά μέσα τη μεγάλη φοιτητική εξέγερση του 1897 στα «Γαλβανικά» ενώ την ίδια χρονιά διέπρεψε με ένα σύνταγμα αστυφυλάκων στη μάχη του Γριμπόβου κατά τον ατυχή Eλληνοτουρκικό πόλεμο.

Το βιβλίο του κ. Τάσου Κοντογιαννίδη κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Άγκυρα» το 2007 και το θυμήθηκα με τρυφερότητα αυτές τις μέρες που κάτι αναζητούσα στα κείμενα της Ιστορίας Γενικής Παιδείας.

Μετά, (από το Aργά, πολύ αργά μέσα στη νύχτα, Kέδρος 1991)

Aθήνα, 16.1.1988

Σημ. Αφιερωμένο στον φίλο συνεργάτη Σπύρο Μαρκόπουλο, που έφυγε τέτοιες μέρες, πριν ένα χρόνο.

 Η πρώτη του αναδρομική έκθεση έγινε στο Μουσείο Μπενάκη από 15.09.09 – 25.10.09 και η επόμενη με 31 έργα του καλλιτέχνη από 20.01.2010 – 20.03.2010 στο Χώρο Σύγχρονης Τέχνης «Αμυμώνη», επί της Τοσίτσα 16, στα Γιάννενα, στην ιδιαίτερη πατρίδα του. Ο ζωγράφος και συντηρητής, Σταύρος Μπαλτογιάννης, από το Κοινό των ΑΠΕΙΡΩΤΑΝ (των Ηπειρωτών δηλαδή) και ειδικότερα από την Πεδινή (Ραψίστα), γεννήθηκε το 1929. Ο σπουδαίος αυτός ζωγράφος παρουσιάζεται ως προσωπικότητα αλλά και ως καλλιτέχνης σε ένα εξαιρετικό κείμενο της κ. Μ. Κολλιού στο οποίο δηλώνεται χαρακτηριστικά ότι: «δε θα ήταν αυτός ο σπουδαίος ζωγράφος του σήμερα, αν η επί πενήντα χρόνια μαθητεία του – υπό τύπο prive μαθημάτων, κοντά σε κορυφαίους δασκάλους του πάλαι ποτέ χτες, και του πριν λίγο σήμερα, δεν του είχε δώσει μυστικά τα οποία αφού μπόλιασε με τα δικά του, έπλασε τους τύπους και τους χαρακτήρες του: γυμνά, πρόσωπα, τοπίο, σύνθεση, κλπ, και αξιώνεται αυτό το μέγα Άριστα – Δέκα, που του πρέπει και του αξίζει».

(Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ.)

Ο Σπύρος Μελάς γεννήθηκε στη Ναύπακτο και ήταν γιος πταισματοδίκη. Μετά το θάνατο του πατέρα του εγκαταστάθηκε, παιδί ακόμη, στον Πειραιά, όπου τέλειωσε το γυμνάσιο. Φοίτησε στη νομική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, εγκατέλειψε όμως τις σπουδές του καθώς από νωρίς τον τράβηξαν η δημοσιογραφία και η τέχνη. Ήδη στα είκοσί του χρόνια ήταν τακτικός συνεργάτης του Άστεως και αργότερα στην Ακρόπολη, όπου δημοσίευσε και λογοτεχνικά πρωτόλεια, επηρεασμένα από τη γαλλική επιφυλλιδογραφία. Συντάκτης σε πολλές αθηναϊκές εφημερίδες (Εμπρός, Ημερήσια Νέα, Ημερήσιος Τηλέγραφος, Καθημερινή, Έθνος, Ελευθερία, Αθηναϊκά Νέα κ.α.), χρονογράφος, ανταποκριτής σε ευρωπαϊκές χώρες, τις Η.Π.Α. και την Αίγυπτο και εκδότης των περιοδικών Ιδέα (1933-1934) και Ελληνική Δημιουργία (1948-1954), ασχολήθηκε παράλληλα με το θέατρο, ως σκηνοθέτης, ηθοποιός και καθηγητής δραματολογίας. Σημαντικό ρόλο στη στροφή του στο θέατρο διαδραμάτισε η εμπειρία του από το Παρίσι, όπου έζησε κατά καιρούς για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Η πολυποίκιλη δραστηριότητά του κάλυψε χρονικά το πρώτο μισό του αιώνα μας και ο συγγραφέας πήρε ενεργό μέρος στις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις της εποχής του. Με αφετηρία την προοδευτική πολιτική παράταξη οδηγήθηκε γύρω στο 1910 στο χώρο του σοσιαλισμού, στη συνέχεια στο κόμμα του Βενιζέλου και τέλος μέσω του περιοδικού Ιδέα στο χώρο του ελληνοκεντρικού ιδεοκρατισμού που ακολούθησε μια μερίδα της γενιάς του Τριάντα, όπου ανήκε και ο Γιώργος Θεοτοκάς. Ακαδημαϊκός από το 1935 στράφηκε προς την ιδεολογική συντήρηση, γεγονός που προκάλεσε αντιφατικές γνώμες των συγχρόνων του για το πρόσωπό του. Τις εμπειρίες του από τα ταξίδια του και την περίοδο που ήταν πολεμικός ανταποκριτής και λοχίας στο Βαλκανικό μέτωπο, κατέγραψε στους τόμους Από τα ταξίδια μου, Αμερική και Πολεμικές σελίδες. Το θεατρικό έργο του παρουσιάζει έντονα τα σημάδια από τη δραματουργία του Ίψεν και τη φιλοσοφία του Νίτσε, ενώ ο προσανατολισμός της γραφής του είναι σαφώς κοινωνικός. Ιδρυτής του Θεάτρου Τέχνης (1925) και της Ελευθέρας Σκηνής (1929 με τη Μαρίκα Κοτοπούλη και το Δημήτρη Μυράτ), φοίτησε σε σκηνοθετικά εργαστήρια του Παρισιού το 1928 και το 1935 ανέλαβε τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή στο θίασο Καινούριο Θέατρο της κυρίας Αλίκης και του Κώστα Μουσούρη. Η σκηνοθετική του δραστηριότητα συνέβαλε στην ανανέωση του αθηναϊκού θεατρικού ρεπερτορίου και στην ευθυγράμμισή του με το αντίστοιχο ευρωπαϊκό, ενώ έγραψε και θεατρικά έργα όπως ο Γιος του ίσκιου, το Κόκκινο πουκάμισο, το Άσπρο και το μαύρο, Μια νύχτα, μια ζωή, Ο Μπαμπάς εκπαιδεύεται, Παπαφλέσσας κ.α. Ασχολήθηκε επίσης με την ποίηση (στη νεανική του ηλικία), τη διηγηματογραφία και κυρίως με τη μυθιστορηματική ιστοριογραφία, όπου ξεχώρισε για τη γλαφυρότητα του ύφους του και την οικονομία της γραφής του. Πέθανε στην Αθήνα. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Σπύρου Μελά βλ. Γιάκος Δημήτρης, «Μελάς Σπύρος», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, αριθ. 10. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ., Γουνελάς Χ.Δ., «Μελάς Σπύρος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό 6. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1987, Μάτσας Νέστωρ, Νέα Εστία Μ΄, Χριστούγεννα 1966, αρ.947, σ.13 και Χατζηβασιλείου Βαγγέλης, «Σπύρος Μελάς», Η παλαιότερη πεζογραφία μας, Από τις αρχές της ως τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο ΙΑ΄ (1900 – 1914), σσ. 326-343, Αθήνα, Σοκόλης, 1998. Έργα του: Δόξα του 40, Ματωμένα Ράσα, Επανάσταση του 1909, Δάσκαλοι του Γένους, Ναύαρχος Μιαούλης, Το δημοτικό τραγούδι, Ιστορικό Θέατρο, Γέρος του Μοριά, Το αθάνατο ’21, Νεοελληνικές γιορτές Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Αρχαίο ελληνικό πνεύμα Ποιητές και φιλόσοφοι, Νεοελληνικές γιορτές Άνοιξη, Πάσχα, Δεκαπενταύγουστος.