Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

Η νέα ταυτότητα μιας γηραιάς ηπείρου

Η Ευρώπη δεν είναι ένα πολιτικό ή οικονομικό μόρφωμα. Είναι μια τεράστια ιστορική οντότητα γι’ αυτό και η λεγόμενη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση προσδιορίζεται από τρεις περιόδους κατά τις οποίες η φυσιογνωμία της Γηραιάς Ηπείρου παρουσιαζόταν λίγο πολύ ενιαία: την ελληνορωμαϊκή, την περίοδο της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας του Γερμανικού Έθνους και την περίοδο του Διαφωτισμού. Σε αυτές τις περιόδους αναπτύχθηκαν οι κατά τόπους πολιτισμοί, οι επί μέρους πολιτικές ενώσεις και συμμαχίες και τέλος οι ποικίλες πολιτισμικές εκφάνσεις που συνθέτουν το ευρωπαϊκό μωσαϊκό. Το παρόν της ηπείρου μας επομένως, προσδιορίζεται από το ιστορικό της βάθος. […]

Το ευρωπαϊκό πείραμα έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον και είναι πολύ πιο σημαντικό από το αμερικανικό αντίστοιχο. Ας μην ξεχνάμε πως οι ΗΠΑ προέκυψαν ως προέκταση της Ευρώπης και πως για πολλά χρόνια στα μάτια των Δυτικών και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού φάνταζαν ως νεράιδα και κακό φάντασμά της. Η Ευρώπη σήμερα έχοντας αφήσει πίσω της την αποικιοκρατία και το αυτοκρατορικό παρελθόν της πρέπει να ανασυνθέσει τις ιστορικές και τις πολιτισμικές μνήμες της, να τις αναδείξει και έτσι να διαμορφώσει τη νέα της ταυτότητα. Η πρόκληση φυσικά δεν είναι να καταστεί πολυπολιτισμική,  αλλά πολυμορφική κοινωνία, όχι ένα παζλ, αλλά μια σύνθεση αποχρώσεων και παραδόσεων ικανών να διατηρηθούν και να αναπτυχθούν στο κοινό ιστορικό πλαίσιο της συνύπαρξης, των πολιτισμικών αλληλεπιδράσεων και των δημοκρατικών αξιών που συνιστούν τον ιδεολογικό της χάρτη στον οποίον σήμερα η Ευρωπαϊκή Ενωση προσπαθεί να προσδώσει καταστατικό χαρακτήρα.

Είναι εύκολο να ασκεί κανείς κριτική στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στη γραφειοκρατία των Βρυξελλών και στη διπλή γλώσσα που χρησιμοποιείται στα ευρωπαϊκά όργανα. Το πείραμα δεν παρουσιάζεται εύκολο – πρόκειται για μακρά επώαση, γιατί είναι μεγάλο το ιστορικό βάθος και πολυεπίπεδη η κοινωνική διαστρωμάτωση. Ωστόσο, τα ευρωπαϊκά αρχέτυπα παραμένουν αμετάβλητα: κράτος δικαίου, ανοιχτή κοινωνία, κοινωνία των πολιτών, κοινωνικό κράτος, αξιοποίηση και διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς στο σύνολό της, των μνημείων, των πόλεων, των γλωσσών και των παντός είδους μορφών έκφρασης που συνθέτουν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Χωρίς έστω και ένα από αυτά η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση είναι αδιανόητη. Ο μέσος πολίτης της Ευρώπης το θεωρεί σχεδόν αυτονόητο ότι το μέλλον θα κατακτηθεί μόνον όταν δεν θα χαθεί έστω και ένα ψήγμα από τις παραδόσεις του παρελθόντος. Οι όποιες διαφορές επομένως ,αναδεικνύουν τα στοιχεία συνάφειας των ευρωπαϊκών κοινωνιών: Στην αρχιτεκτονική, στις καλές τέχνες, στη λογοτεχνία, στη μουσική, στον χορό, στο θέατρο και στον κινηματογράφο.  […]

Η αλληλεπίδραση επιπλέον των ευρωπαϊκών κοινωνιών ενισχύει τις τοπικές κοινωνίες, και αυτό που συμβαίνει σε μια περιοχή της ηπείρου μας επιδρά ευθέως ή εμμέσως στο σύνολό της, γιατί η ευρωπαϊκή ταυτότητα είναι το αντίβαρο στην ισοπεδωτική παγκοσμιοποίηση, στην ομογενοποίηση και στη μαζοποίηση. Η Ευρώπη, όπως τόνισαν ο Αντόρνο, ο Χορκχάιμερ και ο Βάλτερ Μπένγιαμιν, είναι η κοιτίδα της λεγόμενης «υψηλής κουλτούρας»: των καθεδρικών ναών, των εμβληματικών κτισμάτων, της όπερας και της συμφωνικής μουσικής, των μνημειακών και σημειακών απεικονίσεων στη ζωγραφική και στη γλυπτική, των μεγάλων μύθων και αφηγήσεων στη λογοτεχνία, των αρχετύπων και των εμβληματικών ιδεών στη φιλοσοφία.

Στη διαδικασία για την επίτευξη της ευρωπαϊκής συνοχής οι τελικές αποφάσεις λαμβάνονται με κάποια καθυστέρηση, αφού στις ιστορικές κοινωνίες, όπως οι ευρωπαϊκές, τα πράγματα ωριμάζουν αργά και η πολιτική ώσμωση είναι και αυτή αργή όπως και η πολιτισμική αντίστοιχη. Η Ευρώπη δεν είναι η περιοχή των ρήξεων αλλά των αμοιβαίων υποχωρήσεων, που ορισμένοι τις θεωρούν συμβιβασμούς λησμονώντας ή αγνοώντας ότι οι «συμβιβασμοί» εκφράζουν τη συσσωρευμένη σοφία του παρελθόντος που λέει ότι η επιτάχυνση του ιστορικού χρόνου, όποτε συνέβη, οδήγησε μόνο σε πολέμους και καταστροφές. […]

Η Ευρώπη είναι σύνθεση κοινωνιών και λαών – όχι εθνών, όπως διατείνεται ο Τζορτζ Μπους, αφού όσο περνάει ο καιρός τόσο η ευρωπαϊκή συνείδηση τείνει να υπερισχύει της εθνικής ταυτότητας, χωρίς ωστόσο να την αναιρεί. Από το 1981 ως σήμερα στην ίδια μας τη χώρα διαπιστώνουμε καθημερινά την επίδραση της ευρωπαϊκής ταυτότητας στη συνείδηση των Ελλήνων αλλά και στον περίγυρό μας. Οι πόλεις μας έχουν μεταμορφωθεί προς το καλύτερο, τα ιστορικά μας μνημεία αναδεικνύονται, η διήκουσα ιστορική γραμμή που συνιστά την εθνική μας ταυτότητα τώρα έχει αρχίσει να αποκαθίσταται με βάση τα πραγματικά τεκμήρια: τα κείμενα και τα κτίσματα και όχι τα ιδεολογήματα. Όσοι αμφιβάλλουν, δεν έχουν παρά να σκεφτούν το απλούστερο: αν η Ελλάδα έμεινε έξω από τον τελευταίο πόλεμο στα Βαλκάνια και κυρίως αν δεν κατέρρευσε η οικονομία της και αν συγκρατήθηκαν κάποιοι θερμοκέφαλοι ώστε να αποφύγουμε την περιπέτεια, αυτό το οφείλουμε και στην Ευρώπη, ζωτικό τμήμα της οποίας αποτελούμε είτε το θέλουν είτε όχι κάποιοι λαϊκιστές. Και ίσως κάποια στιγμή να μπορέσουμε να συζητήσουμε όχι πλέον για το αν είμαστε συνεπείς ευρωπαίοι πολίτες, αλλά για το πώς ονειρευόμαστε εμείς την αυριανή Ευρώπη.

Α. ΒΙΣΤΩΝΙΤΗΣ , Εφημερίδα «Το ΒΗΜΑ», 31/12/2006

* Ώσμωση : αλληλεπίδραση / διήκουσα : που εκτείνεται από άκρο σε άκρο

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να συντάξετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.

(Μονάδες 25)

2. Τι εννοεί ο συντάκτης του κειμένου όταν υποστηρίζει : «Οι όποιες διαφορές […] αναδεικνύουν τα στοιχεία συνάφειας των ευρωπαϊκών κοινωνιών: Στην αρχιτεκτονική, στις καλές τέχνες, στη λογοτεχνία, στη μουσική, στον χορό, στο θέατρο και στον κινηματογράφο».  Να αναπτύξετε την άποψή σας σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων.

(Μονάδες 7)

4. Να αναγνωρίστε τη συλλογιστική πορεία της πρώτης (1^ης) παραγράφου (παραγωγική-επαγωγική-αναλογική) και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

(Μονάδες 5)

5. Να καταγράψετε τα βασικά χαρακτηριστικά του άρθρου που αναγνωρίζετε στο παραπάνω κείμενο.

(Μονάδες 5)

3. Με ποια μέθοδο (τρόπο) αναπτύσσεται –κυρίως- η δεύτερη (2^η) παράγραφος του κειμένου ; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

(Μονάδες 5)

6. Να γράψετε δυο (2) συνώνυμα για κάθε μια από τις παρακάτω λέξεις : ανασυνθέσει, αδιανόητη, αναδεικνύουν

(Μονάδες 3)

7. Σε μια εκδήλωση που διοργανώνει το σχολείο σας να αναπτύξετε  σε μια ομιλία σας (400-500 λέξεων περίπου)  τη γνώμη σας για το πώς οραματίζεστε την Ενωμένη Ευρώπη του μέλλοντος σε πολιτικό, κοινωνικό και πολιτισμικό επίπεδο. Είναι εφικτή η συνύπαρξη ετερόκλητων λαών και πολιτισμών χωρίς να αλλοιωθούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους ; Με ποιους τρόπους θα μπορούσε να γίνει κάτι τέτοιο ;

(Μονάδες 50)

ΚΑΛΗ  ΕΠΙΤΥΧΙΑ !

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

Ό χρόνος και το χάσμα των γενεών

[…] Ή διαφορά βέβαια αντιλήψεων και νοοτροπίας ανάμεσα στους νέους και τους ώριμους είναι ένα γεγονός πού παρατηρείται λίγο – πολύ σε κάθε εποχή. Εντούτοις στους καιρούς μας το συνηθι­σμένο αυτό γεγονός έχει πάρει διαστάσεις ασυνήθιστες. Γι’ αυτό και αξίζει να γίνει κάποιος ιδιαίτερος λόγος εδώ πάνω στο θέμα τούτο.

Είναι φυσικό οι νέοι να εμφανίζονται πιο ασυμβίβαστοι, πιο ορμη­τικοί, πιο προοδευτικοί. Όπως και οι μεγαλύτερης ηλικίας άνθρωποι να είναι πιο μετριοπαθείς, πιο συγκρατημένοι, πιο συντηρητικοί οι εξαι­ρέσεις είτε προς τη μια είτε προς την άλλη κατεύθυνση απλώς επιβε­βαιώνουν τον κανόνα. Εκείνο ωστόσο, πού δεν είναι φυσικό είναι ή οξύτητα πού υπάρχει σήμερα όχι μόνο στη διαφορά νοοτροπίας, αλλά ακόμη και στις σχέσεις μεταξύ των νέων και των μεγαλυτέρων.

Ας προσπαθήσουμε να βρούμε τα αίτια. Είναι οχληρό (ενοχλητικό) για τον άν­θρωπο, και μάλιστα για τον νέο άνθρωπο, να σκέφτεται πώς ό,τι έχει ο ίδιος και ό,τι βλέπει γύρω του ανήκει στις προγενέστερες γενιές. Αι­σθάνεται την ανάγκη της ανεξαρτησίας από το παρελθόν και της ανα­νεώσεως, αν είναι δυνατό, των πάντων. Ή προσωπική συμβολή και δη­μιουργία παίζει για τον καθένα ένα ρόλο αυτοβεβαίωσης, έχει ένα χα­ρακτήρα υπαρξιακό. Κατά συνέπεια δεν μπορεί να είναι κανένας αρνητικός στην ψυχολογική αυτή στάση των νέων. […]

Αν λοιπόν σήμερα παρουσιάζει μεγάλη οξύτητα ή διάσταση ανάμεσα στους νέους και τους πρεσβυτέρους, τούτο οφείλεται στο ότι δε στάθηκε ακόμη δυνατή ή κατάσταση ενός διαλόγου της νέας γενιάς με τις πολιτιστικές αξίες του παρελθόντος. Ή τελευταία αυτή παρατήρηση μας οδηγεί στο δεύτερο αίτιο. Εί­ναι γνωστό ότι οι καιροί μας αποτελούν μιαν εποχή μεταβατική. Παλιές αξίες δοκιμασμένες μέσα στο διάβα των αιώνων φαίνονται να κλονί­ζονται. Ή αδυναμία φυσικά δε βρίσκεται στις αξίες καθ’ εαυτές, πού είναι ασάλευτες και διαχρονικές: βαραίνουν τους φορείς τους, συγ­κεκριμένα τους ανθρώπους της ώριμης ηλικίας, οι οποίοι δε στάθηκαν ικανοί για μια σωστή και τίμια εκπροσώπηση και βίωση τους. Γι’ αυτό, αν οι νέοι περιφρονούν στο σημείο τούτο τους ώριμους και τους θε­ωρούν υποκριτές και ανακόλουθους, δεν έχουν άδικο. Αυτή είναι ή ευθύνη της παλιάς γενιάς.

Για να λείψει κάθε παρερμηνεία, θα έπρεπε ίσως στο σημείο τούτο να προστεθούν και τα ακόλουθα: Οι αξίες διακρίνονται σε απόλυτες και σχετικές. Αυτό σημαίνει ότι όχι απλώς δεν αποκλείεται αλλά επι­βάλλεται μια αναθεώρηση ακόμη και στο χώρο αυτό. Ή δομή μιας πο­λιτείας π. χ., ή μορφή της οικονομίας κλπ. είναι αξίες σχετικές. Μπο­ρούν επομένως να ανανεώνονται. “Η δικαιοσύνη όμως, ή ελευθερία, ή αγάπη, ή αξιοπρέπεια κλπ. είναι αξίες απόλυτες […].

Βλέποντας λοιπόν κανένας τα πράγματα και από την άποψη αυτή, είναι υποχρεωμένος να δεχθεί κι ένα δεύτερο κύκλωμα ευθύνης της ώριμης γενιάς, πού πολλές φορές αρνείται απερίσκεπτα την ανα­νέωση ακόμη και σε χώρους με σχετική αξία.

Υπάρχει όμως και ή ευθύνη της νέας γενιάς. Καταρχήν δεν αρνεί­ται κανένας τις αρετές της και προπαντός τον ενθουσιασμό και την ειλικρίνεια της. Ας δούμε όμως από πιο κοντά τα πράγματα. Αμφισβη­τούν οι νέοι σήμερα τους θεσμούς, το κατεστημένο. Υπάρχει ωστόσο και ή ένσταση: Τι κάνουν οι ίδιοι για να αναπληρώσουν τις αδυναμίες του; Ενώ εκείνο πού πρωταρχικά χρειάζεται είναι να στρω­θούν στη μελέτη και να μορφωθούν σοβαρά και υπεύθυνα, για να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις της αλλαγής, τρέπονται σε μια εύκολη κριτική, επιδιώκουν την ευχάριστη και άνετη ζωή και αγωνίζονται για την μη εντατικοποίηση των σπουδών τους. Οι κοινωνίες εντούτοις αλλάζουν μόνο με σκληρή δουλειά και όχι με ανεδαφική άρνηση και «γλυκιά ζωή».

Ή επισήμανση των ευθυνών δεν αποτελεί αυτοσκοπό- αποβλέπει στη διάγνωση της ασθένειας, για να μπορέσει να ακολουθήσει ή θερα­πεία. Και η τελευταία αυτή θα επιτευχθεί όταν νέοι και ώριμοι ριχτούν σ’ έναν ειλικρινή αγώνα για πνευματική ανύψωση, για άνοδο της ποι­ότητας της ζωής σ’ όλους τους τομείς. Ό κοινός αγώνας θα φέρει στο τέλος το αμοιβαίο πλησίασμα των ηλικιών και έτσι θα μετριαστεί ή απόσταση – το χάσμα — πού υπάρχει σήμερα ανάμεσα τους. Ή ώρα αυτή, όταν έρθει, θα σημάνει την αρχή μιας νέας και ελπιδοφόρας δη­μιουργίας. Δεν θα αργήσει ο χρόνος να τη φέρει. Πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι για τον άνθρωπο.

Ι. Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να γραφεί η περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.

[Μ 25]

2. «οι νέοι περιφρονούν στο σημείο τούτο τους ώριμους και τους θεωρούν υποκριτές και ανακόλουθους, δεν έχουν άδικο» : να σχολιάσετε την άποψη αυτή με ανάπτυξη επιχειρημάτων σε μια παράγραφο 80 περίπου λέξεων.

[Μ 10]

3. «Αμφισβη­τούν οι νέοι σήμερα τους θεσμούς, το κατεστημένο» : γιατί ο συντάκτης του κειμένου επιλέγει την ενεργητική φωνή ; Να μετατρέψετε την πρόταση σε παθητική φωνή.

[Μ 5]

4. Με το 2^ο συνθετικό των παρακάτω λέξεων να σχηματίσετε 2 (δυο) νέες σύνθετες λέξεις : διάλογος , εντατικοποίηση, ελπιδοφόρα, αποτελούν, διαστάσεις

[Μ 5]

5. Να γραφούν τα αντώνυμα των παρακάτω λέξεων του κειμένου : περιφρονούν, ανανέωση, σοβαρά, σκληρή, αισιόδοξοι

[Μ 5]

6. Σ’ ένα κείμενο 400-500 λέξεων να αναπτύξετε το παρακάτω θέμα : «Οι νέοι έρχονται αντιμέτωποι μ’ έναν κόσμο γεμάτο προβλήματα που κληρονομούν από τους μεγαλύτερους. Ποια είναι τα σημαντικότερα από αυτά τα προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν ; Πώς θα μπορούσαν να συμβάλουν ,ώστε ο κόσμος να γίνει καλύτερος ; Ποια εφόδια πρέπει να έχουν ,για να πετύχουν αυτόν το δύσκολο στόχο ;

[Μ 50]

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ !

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ  ΕΚΦΡΑΣΗ –ΕΚΘΕΣΗ

B’ ΛΥΚΕΙΟΥ

2^ο ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

Βίαια βιντεοπαιχνίδια:

Πώς επηρεάζουν τον εγκέφαλο και τη συμπεριφορά εφήβων;

Οι έφηβοι που παίζουν βίαια βιντεοπαιχνίδια, υφίστανται αλλαγές στον εγκέφαλο τους που πιθανόν να επηρεάζουν αρνητικά την προσωπικότητα και τη συμπεριφορά τους. Τα βιντεοπαιχνίδια, είναι σήμερα ένα σημαντικό μέρος της ψυχαγωγίας των παιδιών και εφήβων. Τα ηλεκτρονικά αυτά παιχνίδια, έχουν αναπτυχθεί σε πολύ ψηλό επίπεδο και είναι ιδιαίτερα ελκυστικά για τους νέους. Όμως, πολλά βιντεοπαιχνίδια, χαρακτηρίζονται από βιαιότητα μέχρι σημείου που συχνά να περιέχουν ιδιαίτερα επιθετικά και βάναυσα στοιχεία. Υπάρχουν φυσικά και σημαντικός αριθμός βιντεοπαιχνιδιών με τον ίδιο βαθμό ελκυστικότητας για τα παιδιά, τα οποία είναι ψυχαγωγικά χωρίς βία και που προσφέρουν πολλά για την εφευρετικότητα, δημιουργικότητα, διαπαιδαγώγηση και κοινωνικότητα των παιδιών και εφήβων.

Είναι σημαντικό να ανακαλυφθεί σε ποιo βαθμό, τα βίαια βιντεοπαιχνίδια και γενικά η βία στα μέσα, επηρεάζουν ή προάγουν την αρνητική και επιθετική κοινωνική συμπεριφορά. Οι γονείς πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στο τι αφήνουν να μπαίνει στο σπίτι για τα παιδιά τους όσον αφορά στα ηλεκτρονικά μέσα ψυχαγωγίας.

Τα παιδιά επηρεάζονται και μαθαίνουν από όλα τα μέσα ηλεκτρονικής ψυχαγωγίας και άλλα, τα οποία συναντούν στη ζωή τους. Η μεγάλη ανάπτυξη και διάδοση βιντεοπαιχνιδιών με βίαιο χαρακτήρα προκαλεί ανησυχίες για αρνητικές επιδράσεις και αύξηση της επιθετικότητας όχι μόνο στα παιδιά και στους έφηβους αλλά και στους ενήλικες. […]

Οι βραχυπρόθεσμες αυτές επιδράσεις στον εγκέφαλο των εφήβων δεν αποκλείεται να προκαλούν μόνιμες αλλαγές στο χαρακτήρα των παιδιών. Λαμβάνοντας υπόψη τη διαχρονική και επαναλαμβανόμενη συμμετοχή των παιδιών σε βίαια βιντεοπαιχνίδια, είναι λογικό να δημιουργούνται ανησυχίες ότι οι αλλαγές στη συμπεριφορά με περισσότερη επιθετικότητα, θυμό, αποδοχή της βίας, μείωση του αυτοελέγχου και της συγκέντρωσης, μπορεί να είναι μακροπρόθεσμες και ίσως μόνιμες.[…]

Επισημαίνεται ότι αναμένεται να αρχίσουν επιπρόσθετες έρευνες για απάντηση ακριβώς ερωτημάτων του τύπου : τι γίνεται μακροπρόθεσμα με τις εν λόγω αλλαγές που παρατηρήθηκαν βραχυπρόθεσμα και ποιες οι επιπτώσεις στη συμπεριφορά και κοινωνικότητα των εφήβων; Η βιομηχανία και οι επιχειρήσεις που σχετίζονται με τα βιντεοπαιχνίδια έχουν να δείξουν πωλήσεις των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για μεγάλη δραστηριότητα με τεράστια κεφάλαια. Όμως η άνθιση της εν λόγω βιομηχανίας, συνοδεύεται από σοβαρές ανησυχίες για τις αρνητικές επιδράσεις στο χαρακτήρα των νέων, μερικών από τα προϊόντα της, τα βίαια βιντεοπαιχνίδια.

Οι γονείς πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στο τι βιντεοπαιχνίδια χρησιμοποιούν τα παιδιά τους ,όπως επίσης και για τα άλλα μέσα ηλεκτρονικής επικοινωνίας ή ψυχαγωγίας με τα οποία έρχονται σε επαφή. Παράλληλα είναι εξαιρετικά σημαντικό να μελετηθούν διεξοδικά οι βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες αλλοιώσεις της λειτουργίας του εγκεφάλου που προκαλούνται από τα βίαια βιντεοπαιχνίδια στα παιδιά, στους έφηβους και στους ενήλικες που τα χρησιμοποιούν.

——————————–

* Βραχυπρόθεσμος : μικρής διάρκειας

Άρθρο από την Ηλεκτρονική ιατρική εφημερίδα «Medlook.gr” ,04-12-2006

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να συντάξετε την περίληψη του κειμένου σε 80-100 λέξεις περίπου.

(Μονάδες 25)

2.Να σχολιάσετε την παρακάτω άποψη σε μια σύντομη παράγραφο 80 περίπου λέξεων : «Οι γονείς πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στο τι βιντεοπαιχνίδια χρησιμοποιούν τα παιδιά τους ,όπως επίσης και για τα άλλα μέσα ηλεκτρονικής επικοινωνίας ή ψυχαγωγίας με τα οποία έρχονται σε επαφή».

(Μονάδες 10)

3. «Η βιομηχανία και οι επιχειρήσεις που σχετίζονται με τα βιντεοπαιχνίδια έχουν να δείξουν πωλήσεις των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για μεγάλη δραστηριότητα με τεράστια κεφάλαια. Όμως η άνθιση της εν λόγω βιομηχανίας, συνοδεύεται από σοβαρές ανησυχίες για τις αρνητικές επιδράσεις στο χαρακτήρα των νέων, μερικών από τα προϊόντα της, τα βίαια βιντεοπαιχνίδια» Ποια «αστέρια» της είδησης αναγνωρίζετε στο παραπάνω απόσπασμα ; Να σχολιάσετε σύντομα κάθε «αστέρι» που θα βρείτε.

(Μονάδες 10)

4. Να γραφεί ένα συνώνυμο για κάθε μια από τις παρακάτω λέξεις : ελκυστικά – ιδιαίτερα- βάναυσα- επιδράσεις- βραχυπρόθεσμες

(Μονάδες 5)

5. Σ’ ένα άρθρο (400-500 λέξεων ) για τη σχολική εφημερίδα να αναπτύξετε την απόψεις σας σχετικά με τα βιντεοπαιχνίδια και το ρόλο τους στην ψυχαγωγία των νέων. Για ποιους λόγους πιστεύετε είναι τόσο ελκυστικά σήμερα ; Ποιες είναι οι σοβαρότερες επιπτώσεις τους στην υγεία, στο χαρακτήρα και στην κοινωνικότητά τους ;

(Μονάδες 50)

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ !

Τα υπέρ και κατά της νομοθεσίας

Της Λινας Γιανναρου

Κάνετε την καθημερινή σας βόλτα στο facebook -ή στο twitter, δεν θα τα χαλάσουμε εκεί-, όταν δέχεστε ένα προσωπικού χαρακτήρα μήνυμα από κάποιον άγνωστο. Ανταποκρίνεστε ή προσπερνάτε ευγενικά, αφήνοντας ωστόσο ένα μικρό παράθυρο στο φλερτ, για να διαπιστώσετε αργότερα ότι ο άγνωστος ήταν στην πραγματικότητα ένας… δικηγόρος έτοιμος να κάνει τη ζωή σας κόλαση στο διαζύγιο που έχετε βάλει μπρος.

Δεν είναι σενάριο φαντασίας. Στις ΗΠΑ, πολλοί δικηγόροι έχουν ήδη μπει στον πειρασμό να προσποιηθούν τους ηλεκτρονικούς «φίλους» αντιδίκων προκειμένου να αντλήσουν στοιχεία για τις υποθέσεις τους. Με το θέμα, μάλιστα, ασχολήθηκε πρόσφατα η Επιτροπή Δεοντολογίας του Δικηγορικού Συλλόγου Νέας Υόρκης, η οποία απεφάνθη ότι ένας δικηγόρος δεν πρέπει να προσπαθήσει να αποκτήσει πρόσβαση σε διαδικτυακό τόπο κοινωνικής δικτύωσης με σκοπό άλλον από εκείνον της χρήσης του σύμφωνα με τον σκοπό του.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα, όπου το 63% των χρηστών του Ιντερνετ έχει προφίλ σε κάποιο social site – ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά στην Ε.Ε.; Οπως αναφέρει στην «Κ» ο νομικός κ. Βασίλης Σωτηρόπουλος, ο οποίος ασχολείται ιδιαίτερα με το δίκαιο της κοινωνίας της πληροφορίας και ειδικότερα με την προστασία προσωπικών δεδομένων, από τη μία πλευρά η άντληση στοιχείων με τέτοια μέσα απαγορεύεται από τον κώδικα δεοντολογίας των Ελλήνων δικηγόρων, από την άλλη όμως «ό,τι γράφεται στα κοινωνικά δίκτυα όπως το facebook ή το twitter, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αποδεικτικό υλικό στα δικαστήρια». Σύμφωνα με τον ίδιο, ήδη σε πολλές περιπτώσεις έχουν προσκομισθεί σε δίκες τυπωμένες σελίδες με σχόλια ή αναρτήσεις από το facebook ή άλλα social media, προκειμένου να ενισχυθεί η μία ή η άλλη πλευρά σε αντιδικίες. «Δεν είναι μόνο οι υποθέσεις διαζυγίων. Η εξύβριση μπορεί να στοιχειοθετηθεί από αναφορές στο wall, για παράδειγμα, και πολλά άλλα» τονίζει ο κ. Σωτηρόπουλος. Με λίγα λόγια, «ό,τι δηλώσεις είσαι» και στο Ιντερνετ.

Είναι ήδη γνωστό ότι σε ποσοστό που αγγίζει το 70%, οι υπεύθυνοι τμημάτων human resources απορρίπτουν αιτήσεις υποψηφίων που μπορεί να πληρούσαν τις απαιτήσεις των θέσεων που είχαν προκηρύξει, όμως δεν είχαν την πρέπουσα ιντερνετική «ταυτότητα». Την ίδια ώρα, το 60% των χρηστών social networks δηλώνουν πως πράγματι ανησυχούν ότι η εικόνα που παρουσιάζουν σε αυτές τις ιστοσελίδες μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στην επαγγελματική τους ανέλιξη, ωστόσο ελάχιστοι (το 15% περίπου) παίρνουν τα απαραίτητα μέτρα, ελέγχοντας το περιεχόμενο που «ανεβάζουν».

Δεν είναι όμως μόνο οι εργοδότες που μπορεί να προσλάβουν ή όχι -ή ακόμα και να απολύσουν- κάποιον ελέγχοντας το ψηφιακό του προφίλ. Αυτά που γράφουμε ή «ποστάρουμε» στο Ιντερνετ μπορεί να είναι αυτά που θα μας καταδικάσουν σε πολύ πιο κρίσιμες στιγμές.

Πρόσφατα στις ΗΠΑ δικαστής καταδίκασε τον φοιτητή Τζόσουα Λίπτον σε δύο χρόνια φυλάκιση επειδή προσκομίστηκαν στο δικαστήριο φωτογραφίες τού Λίπτον που τον έδειχναν να διασκεδάζει προκλητικά μετά το τροχαίο ατύχημα που είχε προκαλέσει μεθυσμένος. Συγκεκριμένα, δύο εβδομάδες αφού τραυμάτισε σοβαρά μια γυναίκα οδηγώντας υπό την επήρεια αλκοόλ, ο φοιτητής πήγε σε πάρτι μασκέ ντυμένος τρόφιμος φυλακής. Οι φωτογραφίες είχαν «ανέβει» από φίλο του στο facebook. «Οι δικτυακοί τόποι κοινωνικής δικτύωσης είναι απλά ένα ακόμα μέσο στο οποίο οι άνθρωποι λένε ή κάνουν πράγματα που επιστρέφουν για να τους στοιχειώσουν» είχε σχολιάσει σχετικά ο Φιλ Μαλόουν, ο οποίος ειδικεύεται σε θέματα Διαδικτύου στη Νομική Σχολή του Χάρβαρντ.

Εφημερίδα “Η Καθημερινή”, 31/10/2010

Nα καταργηθούν τα αρχαία;

ΓΙΑΝΝΗΣ Η. ΧΑΡΗΣ

Οι περισσότερες κατηγορίες λαθών που εντοπίζονται στην τρέχουσα γλωσσική χρήση σχετίζονται με την ιδεολογικοποιημένη προσέγγιση των αρχαίων ελληνικών, και μόνο δευτερευόντως με την αμέθοδη διδασκαλία τους

Επαναλαμβάνοντας αυτή την παρατήρηση γύρω από την οποία οργάνωνα την προηγούμενη συνέχεια, κλείνω έναν κύκλο τεσσάρων επιφυλλίδων, όπου επιχείρησα καταρχάς να δείξω και με εμπειρικό τρόπο αυτά που μας διδάσκει και η ιστορία και η γλωσσολογία, αλλά και η εκπαιδευτική πρακτική. Συνοψίζω σήμερα:

* κάθε γλωσσικό σύστημα είναι αύταρκες και απολύτως σύστοιχο με τις ανάγκες της εποχής του, και εξ ορισμού δεν χρειάζεται υποστήριξη από άλλη, παλαιότερη γλωσσική μορφή, όπως δεν χρειάζονται οι λατινογενείς γλώσσες (ιταλικά, γαλλικά, ισπανικά κ.ά.) τα λατινικά, που φυσικά τα προϋποθέτουν, ή αλλιώς όπως δεν χρειάζεται καν τα γαλλικά του Ραμπελαί ο σύγχρονος Γάλλος και τα αγγλικά του Σαίξπηρ ο σύγχρονος Άγγλος για να μάθει τη γλώσσα του·

* ειδικότερα, για τα αρχαία που μας απασχολούν, αρχαία δεν μαθαίνονται γενικά στο σχολείο, δεν είναι δυνατόν να μαθευτούν στο σχολείο· ακόμα πιο ειδικά και πιο συγκεκριμένα, τα αρχαία –όπως και κάθε άλλη γλώσσα– δεν είναι απλώς λέξεις, άρα δεν μαθαίνονται μέσα από λέξεις και φρασούλες, ή έστω σπαράγματα κειμένων·

* και ειδικότατα και κυριότατα, τα αρχαία –πολύ περισσότερο από κάθε άλλη γλώσσα-, ακριβώς επειδή είναι συγγενή με τα νέα ελληνικά στο λεξιλόγιο, είναι όμως αρκετά έως πολύ ξένα στην όλη δομή, μάλλον σύγχυση δημιουργούν στον μαθητή, παρά προάγουν και στηρίζουν την εκμάθηση και την καλλιέργεια των νέων ελληνικών.

Παραταύτα, μια τέτοια διαπίστωση, ή έστω υποκειμενική εκτίμηση, δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να ανατρέχει και να εγκύπτει κανείς στην παράδοσή του. Πρέπει λοιπόν να μελετούμε τον αρχαίο κόσμο, την αρχαία σκέψη; Οπωσδήποτε ναι. Και μοναδικός τρόπος γι’ αυτό είναι η αρχαία γλώσσα; Οπωσδήποτε όχι. Ευχής έργο, καλό, άριστο θα ήταν να μαθαίναμε όλοι αρχαία ελληνικά. Και δεν μπορούμε; Οπωσδήποτε ναι, αλλά οπωσδήποτε όχι στο σχολείο. Και ειδικά στο σχολείο, όχι μόνο δεν μπορούμε, αλλά, όπως φαίνεται, καν δεν πρέπει, στο πλαίσιο μάλιστα της υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Ευχής έργο θα ήταν να μπορούσαμε να μαθαίναμε όλοι αρχαία ελληνικά, για τον Όμηρο, όπως ευχής έργο θα ήταν να μαθαίναμε και ρωσικά, για τον Ντοστογέφσκι. Και μουσική, α! οπωσδήποτε ή προπάντων μουσική, για τον Μπαχ. Μόνο; Και για να ρίχνουμε τις συμμαθήτριες με την κιθάρα, νύχτα καλοκαιριού στην παραλία.

Σκόπιμα το προσγείωσα απότομα, αν και όχι ανώμαλα ελπίζω, για να δείξω την τεράστια γκάμα, από τις υψηλότερες σφαίρες ώς την πιο πρακτική, πεζή και χρησιμοθηρική πλευρά της κάθε γνώσης. Που όμως, μιλώντας τώρα για τη μουσική, δεν αρκεί ούτε καν αυτή η χρησιμοθηρική πλευρά, που τόσο ταιριάζει με τη χρησιμοθηρική εποχή μας, όπως παγίως θρηνολογούμε, δεν αρκεί, λέω, να μας στρώσει να μάθουμε όλοι κι από ‘να όργανο. Σκόπιμα λοιπόν έφτασα στη μουσική, την εντελέστερη γλώσσα, την κατεξοχήν παγκόσμια γλώσσα, που αγγίζει και δονεί τους πάντες, είτε Βοσκόπουλο ψηφίζουν είτε Μότσαρτ. Να βάζαμε λοιπόν τη μουσική, την αδιαμφισβήτητα δημοφιλέστατη αυτή γνώση, να τη βάζαμε υποχρεωτική στα σχολεία;

Αποφεύγω, για ευνόητους λόγους, τις ιδεολογικές κακοτοπιές, και μένω σε πιο ουδέτερο έδαφος. Και συνομολογώ πως κάθε, μα κάθε γνώση είναι ωφέλιμη, από τα μαθηματικά, κι ας τα μίσησα, ή που τα μίσησα μα τα βρήκα μπροστά μου, να μου γελούν χαιρέκακα, στη λίγη μουσική που βάλθηκα μετά να μάθω, από τη γυμναστική, που πάντοτε με χίλια δυο τεχνάσματα την απέφευγα και τώρα μου γελά χαιρέκακα ο καθρέφτης μου, ώς τη μουσική, ξανά, την εξαίσια μουσική, και -στο θέμα μας- τα αρχαία.

Να βάλω όμως για λίγο μέσα και την ιδεολογία; Αν λοιπόν δεχτούμε ότι τα αρχαία είναι ακόμα πιο πολύτιμη γνώση, ή η πιο πολύτιμη γνώση, ένας παραπάνω λόγος να τα αντιμετωπίσουμε σοβαρότερα, σοβαρότατα. Και σαν αυτό που είναι: μια απαιτητική γνώση, που δεν επιδέχεται αυτοσχεδιαστικά διδακτικά παιχνίδια, αλλά συστηματική και ειδική μελέτη, συστηματικές και ειδικές σπουδές. Κι όπως η μουσική στα -πολυτιμότατα και αποτελεσματικότατα- μουσικά σχολεία, έτσι και τα αρχαία σε ειδικά σχολεία, και μάλιστα από λύκειο και πάνω, για να μην πω αποκλειστικά ανώτερη και ανώτατη σχολή.

«Στο Γυμνάσιο» γράφει σε πρόσφατη επιφυλλίδα του ο Δ. N. Μαρωνίτης «δεν υπάρχει ούτε αποχρών λόγος ούτε διαθέσιμος χρόνος για να διδαχτεί συστηματικά η αρχαία ελληνική γλώσσα σε όλες τις μορφές και τις τροπές που γνώρισε, εωσότου συγχωνευτεί στην Κοινή. Αρκεί και αρμόζει μια καλογραμμένη (μπορεί να γίνει και συναρπαστική) συνοπτική Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας, ενταγμένη στο ευρύτερο ανθρωπογεωγραφικό της περιβάλλον, με συνημμένα κειμενικά παραδείγματα που να αντιστοιχούν στους βασικούς της σταθμούς και στις καθοριστικές εξελικτικές μεταλλαγές της» («Αρχαιοφιλίας το ανάγνωσμα», Βήμα 21/11).

Κάτι για τη δημοκρατία και τους πολλούς, που δεν θα ‘πρεπε να στερηθούν τη δυνατότητα να έρθουν σε επαφή με την αρχαία γλώσσα, ακούγεται συχνά εδώ. Για την ίδια ακριβώς δημοκρατία και για τους πολλούς θα αντιστρέψω το επιχείρημα αυτό και θα μιλήσω για τη δυνατότητα να καλλιεργήσουν τη γλώσσα τους χωρίς τη γλωσσικά παραμορφωτική παρεμβολή των αρχαίων, που σαν εξ αίματος συγγενής γλωσσική μορφή, επαναλαμβάνω, παράγει μάλλον γλωσσική σχιζοφρένεια, η οποία -μέσα πάντοτε και από τον άλλο παραμορφωτικό καθρέφτη, την ιδεολογία- τροφοδοτείται εφεξής και παγιώνεται από τη λειψή πλέον γνώση και της παλαιάς και της νεότερης γλωσσικής μορφής.

Έτσι, να διδάσκονται τα αρχαία σαν ξένη γλώσσα έχει προτείνει λίγο πιο παλιά και ο καθηγητής γλωσσολογίας A.-Φ. Χριστίδης (Ελευθεροτυπία 3/12/96), και πρόσφατα εδώ ο σοφός δάσκαλος Εμμ. Κριαράς (Νέα 4/11)· ή να γίνουν μάθημα επιλογής, όπως προτείνει ο καθηγητής της κλασικής φιλολογίας Γ. Γιατρομανωλάκης (Βήμα 28/11).

Αλλά προπάντων, και αφού μας ενδιαφέρει ακριβώς η διδασκαλία της διαχρονίας της γλώσσας, θα έπρεπε να πηγαίνουμε στα αρχαία από τα νέα ελληνικά, και όχι αντίστροφα, για λόγους αν μη τι άλλο παιδαγωγικούς.

Ακόμα πιο ειδικά, θα έπρεπε να οδηγούμαστε στα αρχαία μέσα κυρίως από τις διαφορές τους με τα νέα, και όχι από τις υπαρκτές ή και πλασματικές ομοιότητές τους, αν ερμηνεύω σωστά τον λόγο του Δ. N. Μαρωνίτη, που καταλήγει, στην επιφυλλίδα που ανέφερα πιο πριν: «Σίγουρα δεν ωφέλησαν και δεν ωφελούν τα παρακλητικά προσκυνήματα της νεοελληνικής μπροστά στα εικονίσματα της αρχαιοελληνικής γλώσσας· μήτε οι ασφυκτικοί εναγκαλισμοί τους. Καλύτερα λοιπόν να αντικρίζονται, όταν και όπου χρειάζεται, από κάποιαν απόσταση, καθεμιά με το πραγματικό της πρόσωπο».

Σε πρακτικό τουλάχιστον επίπεδο, λέω εγώ, μια τέτοια προσέγγιση θα δείχνει ακριβώς στον μαθητή τις διαφορές, αντί να τον ξιπάζει, και θα του λέει ακριβώς να μη βάζει λοιπόν το χέρι στο σακούλι και τραβάει αδιακρίτως πώποτε, αρχολίπαρα και ισχνέγχυλα (κατά τα παραδείγματα της προηγούμενης επιφυλλίδας μου), θα του λέει ακριβώς ότι τα αρχαία είναι γνώση ολόκληρη και προπαντός σύστημα ολόκληρο κι όχι λιλιά για να κρεμάμε στο σαλόνι ή στην καθημερινή μας αμφίεση.

Κέρδη και ζημίες

Έφτασα ξανά, και έτσι κλείνω, στη ζημιά που μπορεί να κάνουν και όντως την κάνουν τα αρχαία, έτσι όπως τα προσεγγίζουμε, στα νέα. Γι’ αυτό, για λόγους ψυχοπαιδαγωγικούς και αυστηρότερα γλωσσικούς, πιστεύω ότι η υποχρεωτική διδασκαλία των αρχαίων, κατά τη φάση όπου διαμορφώνεται και καλλιεργείται το γλωσσικό όργανο, είναι εντέλει επιβλαβής. Γιατί αν λόγου χάρη τα μαθηματικά μπορεί απλώς να δημιουργούν αποστροφή και η καθ’ ημάς «ωδική», το πολύ πολύ, κάποιο ψυχολογικό τραύμα, αν δεν σε πάρει ο καθηγητής στη χορωδία, τα αρχαία στη φάση τη γυμνασιακή μπορεί να στρεβλώσουν διά παντός το γλωσσικό αισθητήριο του παιδιού. Δηλαδή, τον νου.
ΤΑ ΝΕΑ , 24/12/2004

ΣΧΟΛΙΚΗ ΓΙΟΡΤΗ – ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ.

Η συλλαβική αύξηση όταν είναι άτονη παραλείπεται:

π.χ. έπαιζα αλλά παίζαμε, έτρεχαν ή τρέχανε.

Πολλά λάθη γίνονται από το μπέρδεμα δημοτικής και καθαρεύουσας.

1.         στο νόημα, π.χ. «Οι Άραβες κατάλαβαν μεγάλο μέρος του εδάφους» (δηλαδή κυρίευσαν)

2.         στους μορφολογικούς τύπους

Είναι λάθος η χρήση της αύξησης στην προστακτική.

Η αύξηση μπαίνει και στην αρχαία και στη νέα ελληνική μόνο στην οριστική και μόνο στους παρελθοντικούς  χρόνους.

ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ

(που δείχνουν ότι οι γλωσσολόγοι έχουν δίκιο όταν απορρίπτουν τις ρυθμιστικές αντιλήψεις για το σωστό και το λάθος)

Η γλώσσα δεν κατασκευάζεται ούτε καθορίζεται πάντα από γραμματικούς κανόνες αλλά από το λαό που τη χρησιμοποιεί.

έτσι: ανεβαίνω, ανέβα, κατεβαίνω, κατέβα

σύμφωνα με τον κανόνα θά ‘πρεπε να λέμε: αναβαίνω, ανάβα, καταβαίνω, κατάβα, κάτι που ούτε ανεκτό γίνεται ούτε υπάρχει στη γλώσσα μας.

Πολλά  γλωσσικά  λάθη  έχουν  επικρατήσει  και  είναι  αποδεκτά.

σχηματική παρουσίαση των σελίδων 171- 175 από το βιβλίο του Α.Β. Μουμτζάκη, Η γλώσσα μας και τα προβλήματά της, Δράμα, Ηχώ της Δράμας

Εξώδικο προς την υπουργό παιδείας από το Συντονιστικό όργανο νεοδιόριστων εκπαιδευτικών ΠΕ και ΔΕ για την υποχρεωτική τριετία.