ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΛΥΚΕΙΟΥ 2ο ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

Ό χρόνος και το χάσμα των γενεών

[…] Ή διαφορά βέβαια αντιλήψεων και νοοτροπίας ανάμεσα στους νέους και τους ώριμους είναι ένα γεγονός πού παρατηρείται λίγο – πολύ σε κάθε εποχή. Εντούτοις στους καιρούς μας το συνηθι­σμένο αυτό γεγονός έχει πάρει διαστάσεις ασυνήθιστες. Γι’ αυτό και αξίζει να γίνει κάποιος ιδιαίτερος λόγος εδώ πάνω στο θέμα τούτο.

Είναι φυσικό οι νέοι να εμφανίζονται πιο ασυμβίβαστοι, πιο ορμη­τικοί, πιο προοδευτικοί. Όπως και οι μεγαλύτερης ηλικίας άνθρωποι να είναι πιο μετριοπαθείς, πιο συγκρατημένοι, πιο συντηρητικοί οι εξαι­ρέσεις είτε προς τη μια είτε προς την άλλη κατεύθυνση απλώς επιβε­βαιώνουν τον κανόνα. Εκείνο ωστόσο, πού δεν είναι φυσικό είναι ή οξύτητα πού υπάρχει σήμερα όχι μόνο στη διαφορά νοοτροπίας, αλλά ακόμη και στις σχέσεις μεταξύ των νέων και των μεγαλυτέρων.

Ας προσπαθήσουμε να βρούμε τα αίτια. Είναι οχληρό (ενοχλητικό) για τον άν­θρωπο, και μάλιστα για τον νέο άνθρωπο, να σκέφτεται πώς ό,τι έχει ο ίδιος και ό,τι βλέπει γύρω του ανήκει στις προγενέστερες γενιές. Αι­σθάνεται την ανάγκη της ανεξαρτησίας από το παρελθόν και της ανα­νεώσεως, αν είναι δυνατό, των πάντων. Ή προσωπική συμβολή και δη­μιουργία παίζει για τον καθένα ένα ρόλο αυτοβεβαίωσης, έχει ένα χα­ρακτήρα υπαρξιακό. Κατά συνέπεια δεν μπορεί να είναι κανένας αρνητικός στην ψυχολογική αυτή στάση των νέων. […]

Αν λοιπόν σήμερα παρουσιάζει μεγάλη οξύτητα ή διάσταση ανάμεσα στους νέους και τους πρεσβυτέρους, τούτο οφείλεται στο ότι δε στάθηκε ακόμη δυνατή ή κατάσταση ενός διαλόγου της νέας γενιάς με τις πολιτιστικές αξίες του παρελθόντος. Ή τελευταία αυτή παρατήρηση μας οδηγεί στο δεύτερο αίτιο. Εί­ναι γνωστό ότι οι καιροί μας αποτελούν μιαν εποχή μεταβατική. Παλιές αξίες δοκιμασμένες μέσα στο διάβα των αιώνων φαίνονται να κλονί­ζονται. Ή αδυναμία φυσικά δε βρίσκεται στις αξίες καθ’ εαυτές, πού είναι ασάλευτες και διαχρονικές: βαραίνουν τους φορείς τους, συγ­κεκριμένα τους ανθρώπους της ώριμης ηλικίας, οι οποίοι δε στάθηκαν ικανοί για μια σωστή και τίμια εκπροσώπηση και βίωση τους. Γι’ αυτό, αν οι νέοι περιφρονούν στο σημείο τούτο τους ώριμους και τους θε­ωρούν υποκριτές και ανακόλουθους, δεν έχουν άδικο. Αυτή είναι ή ευθύνη της παλιάς γενιάς.

Για να λείψει κάθε παρερμηνεία, θα έπρεπε ίσως στο σημείο τούτο να προστεθούν και τα ακόλουθα: Οι αξίες διακρίνονται σε απόλυτες και σχετικές. Αυτό σημαίνει ότι όχι απλώς δεν αποκλείεται αλλά επι­βάλλεται μια αναθεώρηση ακόμη και στο χώρο αυτό. Ή δομή μιας πο­λιτείας π. χ., ή μορφή της οικονομίας κλπ. είναι αξίες σχετικές. Μπο­ρούν επομένως να ανανεώνονται. “Η δικαιοσύνη όμως, ή ελευθερία, ή αγάπη, ή αξιοπρέπεια κλπ. είναι αξίες απόλυτες […].

Βλέποντας λοιπόν κανένας τα πράγματα και από την άποψη αυτή, είναι υποχρεωμένος να δεχθεί κι ένα δεύτερο κύκλωμα ευθύνης της ώριμης γενιάς, πού πολλές φορές αρνείται απερίσκεπτα την ανα­νέωση ακόμη και σε χώρους με σχετική αξία.

Υπάρχει όμως και ή ευθύνη της νέας γενιάς. Καταρχήν δεν αρνεί­ται κανένας τις αρετές της και προπαντός τον ενθουσιασμό και την ειλικρίνεια της. Ας δούμε όμως από πιο κοντά τα πράγματα. Αμφισβη­τούν οι νέοι σήμερα τους θεσμούς, το κατεστημένο. Υπάρχει ωστόσο και ή ένσταση: Τι κάνουν οι ίδιοι για να αναπληρώσουν τις αδυναμίες του; Ενώ εκείνο πού πρωταρχικά χρειάζεται είναι να στρω­θούν στη μελέτη και να μορφωθούν σοβαρά και υπεύθυνα, για να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις της αλλαγής, τρέπονται σε μια εύκολη κριτική, επιδιώκουν την ευχάριστη και άνετη ζωή και αγωνίζονται για την μη εντατικοποίηση των σπουδών τους. Οι κοινωνίες εντούτοις αλλάζουν μόνο με σκληρή δουλειά και όχι με ανεδαφική άρνηση και «γλυκιά ζωή».

Ή επισήμανση των ευθυνών δεν αποτελεί αυτοσκοπό- αποβλέπει στη διάγνωση της ασθένειας, για να μπορέσει να ακολουθήσει ή θερα­πεία. Και η τελευταία αυτή θα επιτευχθεί όταν νέοι και ώριμοι ριχτούν σ’ έναν ειλικρινή αγώνα για πνευματική ανύψωση, για άνοδο της ποι­ότητας της ζωής σ’ όλους τους τομείς. Ό κοινός αγώνας θα φέρει στο τέλος το αμοιβαίο πλησίασμα των ηλικιών και έτσι θα μετριαστεί ή απόσταση – το χάσμα — πού υπάρχει σήμερα ανάμεσα τους. Ή ώρα αυτή, όταν έρθει, θα σημάνει την αρχή μιας νέας και ελπιδοφόρας δη­μιουργίας. Δεν θα αργήσει ο χρόνος να τη φέρει. Πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι για τον άνθρωπο.

Ι. Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να γραφεί η περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.

[Μ 25]

2. «οι νέοι περιφρονούν στο σημείο τούτο τους ώριμους και τους θεωρούν υποκριτές και ανακόλουθους, δεν έχουν άδικο» : να σχολιάσετε την άποψη αυτή με ανάπτυξη επιχειρημάτων σε μια παράγραφο 80 περίπου λέξεων.

[Μ 10]

3. «Αμφισβη­τούν οι νέοι σήμερα τους θεσμούς, το κατεστημένο» : γιατί ο συντάκτης του κειμένου επιλέγει την ενεργητική φωνή ; Να μετατρέψετε την πρόταση σε παθητική φωνή.

[Μ 5]

4. Με το 2^ο συνθετικό των παρακάτω λέξεων να σχηματίσετε 2 (δυο) νέες σύνθετες λέξεις : διάλογος , εντατικοποίηση, ελπιδοφόρα, αποτελούν, διαστάσεις

[Μ 5]

5. Να γραφούν τα αντώνυμα των παρακάτω λέξεων του κειμένου : περιφρονούν, ανανέωση, σοβαρά, σκληρή, αισιόδοξοι

[Μ 5]

6. Σ’ ένα κείμενο 400-500 λέξεων να αναπτύξετε το παρακάτω θέμα : «Οι νέοι έρχονται αντιμέτωποι μ’ έναν κόσμο γεμάτο προβλήματα που κληρονομούν από τους μεγαλύτερους. Ποια είναι τα σημαντικότερα από αυτά τα προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν ; Πώς θα μπορούσαν να συμβάλουν ,ώστε ο κόσμος να γίνει καλύτερος ; Ποια εφόδια πρέπει να έχουν ,για να πετύχουν αυτόν το δύσκολο στόχο ;

[Μ 50]

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ !