ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ (1945 – 2000)

Η μεταπολεμική λογοτεχνία εμφανίζεται από τα πρώτα χρόνια της κατοχής και είναι έντονα επηρεασμένηπολιτικά και κοινωνικά γεγονότα της εποχής. Η γερμανική κατοχή, η αντίσταση στον κατακτητή, ο εμφύλιος που ακολούθησε, οι κοινωνικές και πολιτικές αντιθέσεις, τα σοβαρά οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα αφήνουν το στίγμα τους και στο χώρο των Γραμμάτων. Μεγάλο μέρος της μεταπολεμικής λογοτεχνίας είναι έντονα πολιτικοποιημένο και οι συγγραφείς είναι κυρίως αριστερής ιδεολογίας. Παράλληλα, εμφανίζονται άλλα ρεύματα, όπως το νεοϋπερρεαλιστικό και το υπαρξιακό, που εκφράζουν νέες τάσεις και ανάγκες της εποχής. από τα

Αν και τα χρονικά όρια είναι εντελώς εξωτερικά και η διαίρεση των λογοτεχνών σε κατηγορίες εξυπηρετεί περισσότερο μεθοδολογικούς σκοπούς, θα μπορούσαμε χονδρικά να κατατάξουμε τους μεταπολεμικούς ποιητές σε δύο γενιές. Στην πρώτη υπάγονται αυτοί που εξέδωσαν την πρώτη ποιητική συλλογή τους μετά το 1940 και στη δεύτερη όσοι εξέδωσαν στη δεκαετία 1955-1965. Στη σύγχρονη λογοτεχνία εντάσσονται ποιητές που γράφουν μετά το 1965.

Η μεταπολεμική ποίηση στο σύνολό της, παρ’ όλες τις επιμέρους διαφοροποιήσεις, παρουσιάζει κάποια κοινά χαρακτηριστικά. Κατ’ αρχάς ο όγκος της ποιητικής παραγωγής έχει αυξηθεί και δύσκολα μπορεί κάποιος να διακρίνει ηγετικές φυσιογνωμίες. Υπάρχει μια ενιαία ποιητική φωνή και ενότητα θεμάτων, λόγω κυρίως της έντονης πολιτικοποίησης των μεταπολεμικών ποιητών. Την χαρακτηρίζει επίσης μια τραγική σοβαρότητα και ένα κλίμα κατάθλιψης και απαισιοδοξίας, χωρίς να λείπει από ορισμένους ποιητές μια ρομαντική τρυφερότητα.

Στην ποίηση της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς μπορούμε σε γενικές γραμμές να ξεχωρίσουμε τις εξής τάσεις:

α) την αντιστασιακή ή κοινωνική, όπου κυριαρχεί το όραμα για έναν κόσμο πολιτικά και κοινωνικά δικαιότερο (βλ. Άρης Αλεξάνδρου, Μανόλης Αναγνωστάκης, Μιχάλης Κατσαρός, Τάκης Σινόπουλος, Θανάσης Κωσταβάρας, Τάσος Λειβαδίτης, Τίτος Πατρίκιος, κ.ά),

β) την νεοϋπερρεαλιστική, όπου οι ποιητές ανανεώνουν και προωθούν σημαντικά την υπερρεαλιστική ποίηση του μεσοπολέμου (Ελένη Βακαλό, Νάνος Βαλαωρίτης, Έκτωρ Κακναβάτος, Μίλτος Σαχτούρης κ.ά).

γ) την υπαρξιακή ή μεταφυσική, στην οποία οι ποιητές καταπιάνονται με υπαρξιακά ζητήματα και καταγράφουν την μεταφυσική αγωνία του ανθρώπου μπροστά στο θάνατο (βλ. Νίκος Καρούζος, Όλγα Βότση, Γιώργης Κότσιρας).

Οι ποιητές της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς παρουσιάζονται ψυχολογικά διαφοροποιημένοι από τους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου, αφού οι περισσότεροι είτε δεν έζησαν είτε δεν διαδραμάτισαν λόγω της ηλικίας τους κάποιο ρόλο στα γεγονότα της δεκαετίας του ’40. Εμφανίζονται σε μια περίοδο, κατά την οποία ο ψυχρός πόλεμος εξακολουθεί να απειλεί την ειρήνη.  Ζουν σε μια μεταβατική εποχή, όπου το ηρωικό κλίμα έχει καταπέσει και η πολιτικοκοινωνική ζωή της χώρας δεν έχει σταθεροποιηθεί. Αναγκάζονται να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες και να καταφύγουν στη διερεύνηση περισσότερο του εσωτερικού τους χώρου για να εκφράσουν τις τραυματικές τους εμπειρίες. Έχουν βαθιά την αίσθηση της διάψευσης των οραμάτων τους και αρνούνται να συμμετάσχουν στο πολιτικοκοινωνικό παιχνίδι. Τα κείμενά τους, που έχουν στις περισσότερες περιπτώσεις βιωματικό χαρακτήρα, επανέρχονται περισσότερο σε θέματα υπαρξιακά, όπως η μοναξιά, η περιθωριοποίηση και τα ψυχολογικά αδιέξοδα και λιγότερο πολιτικά. Επηρεασμένοι από την ποίηση κυρίως του Καρυωτάκη καλλιεργούν έναν αντιλυρικό λόγο, ενώ είναι έντονα κριτικοί και σκεπτικιστές. Αναφέρουμε ενδεικτικά τους Κατερίνα Αγγελάκη –Ρουκ, Ανδρέα Αγγελάκη, Νίκο Γρηγοριάδη, Κική Δημουλά, Μάνο Ελευθερίου, Βασίλη Καραβίτη, Κυριάκο Χαραλαμπίδη, Ντίνο Χριστιανόπουλο, Λουκά Κούσουλα.

Οι ποιητές της δεκαετίας του ’70 αλλά και οι μετά από αυτούς δεν επηρεάστηκαν από τους μεταπολεμικούς ποιητές, γι’ αυτό ακολουθούν μια δική τους ποιητική πορεία. Μεγαλώνουν κατά την ψυχροπολεμική κυρίως περίοδο και σε μια εποχή οικονομικής ανάπτυξης, όπου ο καταναλωτισμός αρχίζει ως φαινόμενο να κάνει την εμφάνισή του στην ελληνική κοινωνία. Επιπρόσθετα, η περίοδος της δικτατορίας (1967-1964), η τραγωδία της Κύπρουεπηρεάζουν την γραφή τους, η οποία διακρίνεται για την επαναστατικότητά της και την αντίθεσή της σε κάθε μορφής κατεστημένο. Η εριστικότητα του ύφους, που εκφράστηκε με τον σαρκασμό, την ειρωνεία και τη ρεαλιστική γλώσσα, είχε ως στόχο την αμφισβήτηση κάθε κατεστημένης αξίας, γι’ αυτό και οι ποιητές της περιόδου αυτής ονομάστηκαν και ποιητές της αμφισβήτησης. Αναφέρουμε ενδεικτικά τους ποιητές: Νάσο Βαγενά, Γιάννη Βαρβέρη, Μιχάλη Γκανά, Τζένη Μαστοράκη, Μαρία Λαϊνά, Αντώνη Φωστιέρη, Κώστα Παπαγεωργίου. (1974) με όλα τα αρνητικά συνεπακόλουθα

Στο χώρο της πεζογραφίας οι συγγραφείς που γεννήθηκαν στις δεκαετίες 1920 και 1930 – υπάρχουν και μερικοί παλαιότεροι  – και πρωτοεμφανίστηκαν στα Γράμματα μεταξύ 1945-1974 ονομάζονται μεταπολεμικοί πεζογράφοι. Βίωσαν όλοι τα γεγονότα της κρίσιμης δεκαετίας του ’40 και τα μεταπολεμικά χρόνια που σημάδεψαν τη ζωή τους. Όσοι όμως γεννήθηκαν μετά το τέλος του εμφυλίου (1949) και δεν έχουν βιώματα από τη δεκαετία του ’40 κατατάσσονται στη σύγχρονη πεζογραφία.

Οι μεταπολεμικοί πεζογράφοι παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές από τους ομοτέχνους τους της Γενιάς του ’30έντονη πολιτικοποίησή της. Αμέσως μετά την Κατοχή (1944-1947), πολλοί συγγραφείς θέλησαν να διηγηθούν τα ιστορικά περιστατικά, ιδιαίτερα της Κατοχής και της Αντίστασης. Ωστόσο, τα πρώτα έργα τους δεν ξεφεύγουν από τα όρια της απλής μαρτυρίας ή του χρονικού. αλλά και πολλά κοινά. Όπως και οι ποιητές της περιόδου αυτής είναι επηρεασμένοι από τα γεγονότα της κατοχής και του εμφυλίου, γι’ αυτό και η μεταπολεμική πεζογραφία διακρίνεται για την

Οι περισσότεροι μεταπολεμικοί πεζογράφοι συνεχίζοντας την παράδοση των προηγούμενων νατουραλιστών πεζογράφων απεικονίζουν την πραγματικότητα με διάθεση κριτική και επιμένουν στην απόδοση των πιο αποκρουστικών και ωμών πλευρών της. (βλ. Νίκος Κάσδαγλης, Κώστας Ταχτσής, Ανδρέας Φραγκιάς, Δημ. Χατζής κ.ά.). Χρησιμοποιούν με επιτυχία τις ρεαλιστικές αφηγηματικές συμβάσεις και την αυτοαναφορικότητα (την τάση δηλαδή να αφηγούνται σε πρώτο πρόσωπο) και το αυτοβιογραφικό στοιχείο (βλ. Γιώργος Ιωάννου, Χριστόφορος Μηλιώνης κ.ά.).

Κάποιοι επηρεάζονται από τις πολιτικές και κοινωνικές συγκρούσεις της εποχής και εκφράζουν κοινωνικές προβληματισμούς στα έργα τους (Δημ. Χατζής, Κώστας Κοτζιάς, Ανδρέας Φραγκιάς, Στρατής Τσίρκας, Σπύρος Πλασκοβίτης, κ.ά.), ενώ μερικοί άλλοι θα αποφύγουν τη ζοφερή πραγματικότητα αναζητώντας καταφύγιο στη λυρική πεζογραφία του κλειστού χώρου. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν κυρίως γυναίκες πεζογράφοι, όπως η Μαργαρίτα Λυμπεράκη, η Μιμίκα Κρανάκη, η Τατιάνα Γκρίτση – Μιλλιέξ κ.ά.

Η παράδοση του εσωτερικού μονολόγου, που δημιουργήθηκε στη Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο του μεσοπολέμου, συνεχίζεται και στη μεταπολεμική περίοδο με κυριότερο εκπρόσωπο τον Νίκο Μπακόλα. Την ίδια περίοδο μια αντίρροπη κίνηση εμφανίζεται μέσα από το περιοδικό Διαγώνιος (1958-1983) της Θεσσαλονίκης, με κύριους εκπροσώπους τον Γιώργο Ιωάννου, Νίκο Καχτίτση, Τόλη Καζαντζή κ.ά., η οποία συνδυάζει τα νεοτερικάστοιχεία με τα παραδοσιακά. Παράλληλα, μερικοί από τους μεταπολεμικούς πεζογράφους καταφεύγουν στη φαντασία για να απεικονίσουν εφιαλτικούς κόσμους, χρησιμοποιώντας τολμηρούς εκφραστικούς τρόπους (Τάκης Κουφόπουλος, Γιώργος Χειμωνάς κ.ά.).

Κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα εμφανίζονται νέες αναζητήσεις.  Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες είναι εκείνη, που τοποθετώντας την πλοκή σε περιοχές που άλλοτε υπήρξε έντονη ελληνική παρουσία (Μ. Ασία, Αίγυπτος κ.ά.), επιδιώκει να ορίσει το ελληνικό μέσα από την αλληλεπίδραση με το αλλοεθνές και αλλόθρησκο. Το αποτέλεσμα είναι ένα νέου τύπου μυθιστόρημα, με κύριους εκπροσώπους τους Νίκο Θέμελη, Ρέα Γαλανάκη, Μάρω Δούκα, Αλέξη Πανσέληνο κ.ά.

Στη μεταπολεμική δραματουργία κάνει την εμφάνισή του το «θέατρο του μικροαστισμού», στο οποίο κυριαρχεί ως αντιπροσωπευτικός ήρωας ο μικροαστός και η ιδεολογία της τάξης του και ως συμβολικός χώρος δράσης η αυλή. Κορυφαίος εκπρόσωπος της τάσης είναι ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, αλλά και ο Δημήτρης Κεχαΐδης, ο Παύλος Μάτεσις, ο Κώστας Μουρσελάς κ.ά.

Οι κοινωνικοπολιτικές όμως αλλαγές που συντελούνται με την επιβολή της δικτατορίας του 1967 επιφέρουν αλλαγές και στην θεατρική γραφή. Οι συγγραφείς λόγω της λογοκρισίας αναγκάζονται να στραφούν στο «θέατρο του παραλόγου», που ευδοκιμεί στην Ευρώπη και να υιοθετήσουν παρόμοια γραφή. Ο υπαρξιακός εγκλεισμός, το μεταφυσικό κενό, το κοινωνικό αδιέξοδο και οι λύσεις φυγής είναι τα θέματα που τους απασχολούν. Ο Βασίλης Ζιώγας, η Λούλα Αναγνωστάκη, ο Αντώνης Δωριάδης, ο Κώστας Μουρσελάς, ο Στρατής Καρράς είναι μερικοί από τους εκπροσώπους αυτού του είδους.

Από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 η δραματουργία διαφοροποιείται αισθητά, ακολουθώντας τους γενικότερους προσανατολισμούς του σύγχρονου θεάτρου. Οι συγγραφείς τώρα στρέφονται στον αρχαίο ελληνικό μύθο και στα κλασικά κείμενα και δημιουργούν συνθέσεις «διακειμενικού» χαρακτήρα, με τις οποίες συνενώνουν τις παραδοσιακές αξίες του θεατρικού μύθου με τις σύγχρονες απαιτήσεις του κοινού. Αυτές οι συνθέσεις αποτελούν τον «μεταμοντερνισμό» στην Ελλάδα και έχουν ως κύριους εκπροσώπους τους Ι. Καμπανέλλη, Α. Στάικο, Β. Ζιώγα κ.ά.

Πολλοί από τους ποιητές και τους πεζογράφους της μεταπολεμικής γενιάς ασχολήθηκαν με την κριτική ή με το δοκίμιο, χωρίς ωστόσο να καλλιεργήσει κανείς το είδος αποκλειστικά. Σημαντικός κριτικός υπήρξε ο Γεώργιος Θέμελης που με σειρά δοκιμίων ασχολήθηκε με παλαιότερους και νεότερους λογοτέχνες, ενώ ο Ζήσιμος Λορεντζάτος καλλιέργησε κυρίως το δοκίμιο, προβάλλοντας ιδέες αρκετά πρωτότυπες. Ξεχωριστή είναι η περίπτωση του παιδαγωγού και φιλοσόφου Ευάγγελου Παπανούτσου που ασχολήθηκε επισταμένως με το γλωσσικό και λογοτεχνικό δοκίμιο. Σημαντική επίσης υπήρξε η συνεισφορά στη λογοτεχνική κριτική των πανεπιστημιακών Γ. Π. Σαββίδη, Απόστολου Σαχίνη, Κώστα Στεριόπουλου, Δημήτρη Μαρωνίτη, Γιώργου Βελουδή, Μιχάλη Μερακλή, Παναγιώτη Μουλλά,  Αλέξανδρου Αργυρίου, Ερατοσθένη Καψωμένου κ.ά., των λογοτεχνών Μανώλη Αναγνωστάκη, Ντίνου Χριστιανόπουλου, Αλέξανδρου Κοτζιά,  Γιάννη Δάλλα κ.ά. Αξιοσημείωτη είναι και η προσφορά στη λογοτεχνική κριτική των περιοδικών της εποχής. Δίπλα στην παλαιότερη Νέα Εστία, βρίσκονται οι Εποχές, Επιθεώρηση Τέχνης, Διαγώνιος, Διαβάζω, Λέξη κ.ά. που μέσα από τις στήλες τους παρουσιάστηκαν και παρουσιάζονται αξιόλογες απόψεις και πρωτοποριακές ιδέες.

ΠΗΓΗ : http://www.potheg.gr/PeriodDetails.aspx?lan=1&id=22

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/573

ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ : Κρίσεις για την πρώτη, τη δεύτερη μεταπολεμική γενιά και τη Γενιά του ’70

Κρίσεις για την πρώτη μεταπολεμική γενιά

«…Αν οι νεωτερικοί ποιητές του μεσοπολέμου είχαν ως πρότυπά τους τους ξένους ποιητές που έγραφαν στις δικές τους γλώσσες, οι ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς είχαν ως πρότυπά τους το έργο των νεωτερικών ποιητών του μεσοπολέμου, που έδινε λύσεις στην ίδια τους τη γλώσσα […]. Κοιτάζοντας τα πρώιμα δείγματα γραφής των εκπροσώπων της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, που με την αμεσότητά τους μας δείχνουν πιο καθαρά τις βιωματικές καταβολές αυτής της γενιάς, διαπιστώνουμε πόσο έζησαν σε διαφορετικό κλίμα, μέσα στο οποίο είχαν πάψει να λειτουργούν κάποιες από τις κοινωνικές και ιδεολογικές σταθερές, που άγγιζαν ακόμα τη γενιά του μεσοπολέμου, έστω και αν επιδίωκε να τους δώσει καινούριο φωτισμό.
Η νέα τότε γενιά έβλεπε τα πράγματα με άλλη κλίμακα. Η Μικρασιατική Καταστροφή και ο Διχασμός υπήρξαν γι’ αυτή μακρινό παρελθόν. Οι άμεσες επιπτώσεις τους, περασμένες μέσα στους αλλοπρόσαλλους προσανατολισμούς της πολιτικής και ιδεολογικής εξουσίας, δημιουργούσαν τους όρους για μια αμφισβήτηση των κάθε λογής μορφωμάτων, που κρέμονταν από ένα διάτρητο ουρανό. Τα εφηβικά τους χρόνια, όσοι γεννήθηκαν ως το 1922, θα τα περάσουν μέσα στο ζόφο της δικτατορίας του 1936 […]. Η αντίδραση των νέων της εποχής εκείνης σε μια κατάσταση εξανδραποδισμού ήταν φυσιολογική και αυθόρμητη […].
Ας παρακολουθήσομε όμως πιο γενικά τη συνέχεια των γεγονότων που ζει η γενιά αυτή. Ο πόλεμος της Αλβανίας βρίσκεται έξω από τις άμεσες εμπειρίες της (τρεις εξαιρέσεις). Φυσικά, ζουν την ατμόσφαιρα των μετόπισθεν, όπου φτάνει και το αντιφασιστικό φρόνημα που θερμαίνει τους εφέδρους και τους οπλίτες του πολέμου […] Όταν αρχίζει η περίοδος της Κατοχής, το πνεύμα της αντίστασης που αναπτύσσεται δεν είναι οργανωτικά είναι όμως ψυχολογικά προετοιμασμένο […].
Αν ζητούσαμε να δούμε το έργο των πεζογράφων της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς και όχι το έργο των αντίστοιχων ποιητών, θα διαπιστώναμε πιο άμεσα σε τι μεγάλο ποσοστό όλα αυτά τα γεγονότα και η ατμόσφαιρα που εκπορευόταν από αυτά τους σταύρωσαν ανεξίτηλα, αποτέλεσαν το βιωματικό υλικό τους και διαμόρφωσαν τις συνειδήσεις τους. Με τους ποιητές το φαινόμενο αυτό γίνεται λιγότερο ευανάγνωστο […]. περνάει στην ποίηση ό,τι είναι ανταλλάξιμο ποιητικά. Όμως γενικά σε όλους τους ποιητές της γενιάς αυτής έχομε, τουλάχιστον κάποτε, εμφανείς της επιπτώσεις των εμπειριών της κατοχικής και της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου. Και δεν πρόκειται για μια εντύπωση που μπορεί να χρεωθεί ως υποκειμενική. Ακόμη και μερικοί από τους πιο ερμητικούς ποιητές, που ο προβληματισμός τους θεωρήθηκε ως αποκλειστικά υπαρξιακός, παρουσίασαν σε πολύ μεταγενέστερες εκδόσεις τους, κυρίως μετά την προσωρινή ‘άνοιξη’ του 1964-65, και πολύ περισσότερο μετά την έξοδο από τη δικτατορία του 1967, ποιήματά τους που δείχνουν την ψυχική τους συμμετοχή στο πνεύμα της κατοχικής αντίστασης».

(Α. Αργυρίου, Η Ελληνική Ποίηση, Ανθολογία-Γραμματολογία, Σοκόλης, Αθήνα, 1982, Εισαγωγή, σελ. 7-17)

«…Προτείνω λοιπόν, για να προσδιορίσουμε τα χρονολογικά όρια της Πρώτης Μεταπολεμικής Γενιάς, να χρησιμοποιήσουμε δύο αντικειμενικά κριτήρια: α) χρονολογία γέννησης, και β) χρονολογία έκδοσης πρώτης συλλογής […]. Πιο συγκεκριμένα: προτείνω να συμπεριλάβουμε κατ’ αρχήν στη Γενιά μόνον όσους ενηλικιώθηκαν από το 1939 ως το 1949, δηλαδή τους γεννημένους από το 1918 ως το 1928 (όπως έχει ήδη προτείνει ο Αργυρίου), και με τον όρο ότι εξέδωσαν την πρώτη συλλογή τους μετά το 1940 […] Αν δεχτούμε προσώρας την ληξιαρχική οριοθέτηση αυτής της γενιάς ανάμεσα στα τέλη του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου και στις αρχές της θρυλικής πρωθυπουργίας του Βενιζέλου, και την ενηλικίωσή της ανάμεσα στις αρχές του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου και στα τέλη του Εμφυλίου, μπορούμε να επισημάνουμε με σχετική ακρίβεια ορισμένες κοινές ιστορικές εμπειρίες των ποιητών που μας απασχολούν εδώ:
α) Παιδική και εφηβική ηλικία σημαδεμένες από τον Διχασμό, την Μικρασιατική Καταστροφή και τη Δικτατορία της 4ης Αυγούστου, καθώς και από την Σοβιετική Επανάσταση, την διεθνή οικονομική κρίση, την αποτυχία της Κοινωνίας των Εθνών, την εξάπλωση του Φασισμού και την σκιά του επερχόμενου Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. β) Εφηβική και πρώτη ηλικία σημαδεμένες από τον Πόλεμο, την Κατοχή, τον Εμφύλιο και την πυρηνική ισορροπία του Τρόμου […]. γ) Πρώτη και μέση ώριμη ηλικία σημαδεμένες από την αμερικανική οικονομική και πολιτικοστρατιωτική διείσδυση, τις διασπάσεις του κομμουνιστι-κού κόσμου, το κακοφόρμισμα του Κυπριακού και τη Δικτατορίας της 21ης Απριλίου […].
Ας επιχειρήσουμε τώρα να συνοψίσουμε κάποιες πιο συγκεκριμένες κοινές πολιτισμικές εμπειρίες της Πρώτης Μεταπολεμικής Ποιητικής Γενιάς. α) Βασικά πολιτισμικά κέντρα των ποιητών μας είναι κατά πρώτο λόγο η ολοένα πιο κοσμοπολίτικη και μεσανατολίτικη Αθήνα, μα και σε σημαντικό βαθμό η εγκαρδιότερη και βαλκανικότερη Θεσσαλονίκη.
β) Αν οι περισσότεροι από τους ποιητές τούτης της γενιάς, έχουν κάνει πανεπιστημιακές σπουδές στην Αθήνα, ή στη Θεσσαλονίκη, ελάχιστοι προχώρησαν σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Παρενθετικά, υπενθυμίζω τον κοινό τόπο ότι η ποιητική αυτή γενιά εκκολάφθηκε κυρίως από τρία περιοδικά: Τα Νέα Γράμματα, τα Ελεύθερα Γράμματα και τον Κοχλία. Το σχήμα αυτό βολεύει για τη χοντρική υποδιαίρεση των ποιητών σε τρία ιδεολογικά ρεύματα (σουρρεαλισμός, μαρξισμός, υπαρξισμός)…
γ) Γλωσσικά, η Πρώτη Μεταπολεμική Γενιά γνωρίζει ακόμα καλά την καθαρεύουσα, κάμποσα αρχαία ελληνικά και λιγότερα λατινικά. Η δημοτική θεωρείται αυτονόητη για τη λογοτεχνία και σκόπιμη για την πολιτική…
δ) Οι πρωτοποριακές ποιητικές εμπειρίες της Μεταπολεμικής Γενιάς οφείλονται κατά κύριο λόγο στη βαρυίσκιωτη αειθαλή Γενιά του ’30: ο Σεφέρης, ο Εμπειρίκος, ο Εγγονόπουλος, ο Ρίτσος, ο Ελύτης αμεσότερα, πιο απόμακρα ο Παπατσώνης και πιο οικεία ο Βρεττάκος, ο Γκάτσος και ο κύκλος του Κοχλία […].
…Κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Πρώτης Μεταπολεμικής Ποιητικής Γενιάς συνωστίζονται ακόμα στη συνείδησή μου. Συμπαθάτε με λοιπόν αν τα απαριθμήσω με την μεγαλύτερη δυνατή συντομία:
α) Απουσία, ίσως εσκεμμένη ηγετικών φυσιογνωμιών […]
β) Μικροαστική και μεσοαστική προέλευση […]
γ) Ποιητική εργασία κατά κανόνα σε ελάσσονα κλίμακα, δηλ. συνήθως σύντομα, ολιγόλογα αν όχι πάντοτε πυκνά ποιήματα […]
δ) Τόνος βασικά ελεγειακός και σώστροφος, χωρίς ωραιοπάθεια, ενίοτε δηκτικός ή σαρκαστικός, σπανιότατα ειρωνικός ή σατιρικός, σχεδόν ποτέ υπεροπτικός, ευφρόσυνος ή παιχνιδιάρικος.
ε) Εκλεκτική αφομοίωση της νεοτερικής ερμητικής που είχε καθιερωθεί από την Γενιά του ’30. Μερική εμβάθυνση και εικονοπλαστική ανανέωσή της, χωρίς λεκτικούς ή μετρικούς ριζοσπαστισμούς αλλά κάποτε με νέα τόλμη στη σύνταξη και στην δομή […]».

(Γ.Π. Σαββίδης, “Το στίγμα της πρώτης μεταπολεμικής ποιητικής γενιάς”, Συμπόσιο Νεοελληνικής Ποίησης, Παν. Πατρών, Ιούλιος 1981)

«[…] Στην εξέλιξή της όμως μετά το 1950 η γενιά αυτή πιστοποιεί ότι δεν ακολουθεί δεσμευμένη ακόμα ούτε και τους νεωτερικούς ποιητές του μεσοπολέμου, στις καθαρές και πάγιες μορφές τους. Διαμορφώνεται από τους τελευταίους, δέχεται τις ριζοσπαστικές αντιλήψεις τους για την τέχνη, αλλά διαφέροντας μ’ αυτούς ως προς το γενικό ύφος ζωής πλάθει ανάλογα τα δικά της εκφραστικά μέσα για να μεταδώσει τα ιδιαίτερα μηνύματά της […]. Πιστεύω ότι η πρώτη μεταπολεμική γενιά πολύ περισσότερο από τους νεωτερικούς του μεσοπολέμου, συλλαμβάνει καίρια τη δυσαρμονία που υπάρχει ανάμεσα σ’ αυτό που πράττει και σ’ εκείνο που βλέπει γύρω της. Από δω αναβρύζει και η σύγχρονη αίσθηση του τραγικού, γιατί οι ποιητές αυτοί, νιώθουν ξένοι στον τόπο τους, μολονότι ζουν μέσα του […]. Η πολυσπερμία των ποιητικών φωνών και υφών δηλώνει κι αυτή σε τελευταία ανάλυση μια ηθική, πολιτική και καλλιτεχνική στάση: αντίκρυ στη συμβατική μορφή της ζωής μετά τις πολεμικές περιπέτειες όπου κυριαρχεί η σκοτεινότητα, οι μεταπολεμικοί ποιητές καταλαβαίνουν ή νιώθουν πως δεν μπορεί να υπάρξει, ότι δεν πρέπει τελικά να υπάρξει, ένα καθολικό ή κυρίαρχο ύφος […]».

(Α. Ζήρας, “Όρια και ορισμοί στην ποίηση της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς”, Συμπόσιο Νεοελληνικής Ποίησης, Παν. Πατρών, Ιούλιος 1981)

Κρίσεις για τη δεύτερη μεταπολεμική γενιά

«Οι ποιητές της Β΄ Μεταπολεμικής Γενιάς εμφανίζονται στα Γράμματα σιωπηλά, όταν η εκτυφλωτική φωταψία του οράματος μιας άλλης πραγματικότητας έχει εξαφανιστεί, αφήνοντας πίσω της την οδυνηρή αίσθηση της ματαίωσης. Εμφανίζονται, με άλλα λόγια, τη στιγμή που το αντιστασιακό, αγωνιστικό ρίγος των λίγο μεγαλύτερων ομοτέχνων τους έχει αρχίσει να μετατρέπεται σε αγωνία, ενίοτε υπαρξιακών διαστάσεων, για την αντιμετώπιση του παρόντος, παράλληλα με την παγίωση της διαβρωτικής συνείδησης ότι “ο θάνατος και η φθορά του ανθρώπου δεν αντισταθμίζεται με καμιά λυτρωτική μελλοντολογία”. Ότι “η πορεία της επανάστασης και η πορεία του ανθρώπου δεν ταυτίζονται” […].
Οι ποιητές της Β΄ Μεταπολεμικής γενιάς εμφανίζονται -κι αυτοί- ηττημένοι, χωρίς ωστόσο να έχουν δώσει καμιά ένοπλη ή -τουλάχιστον προς το παρόνιδεολογικής υφής μάχη […]. Κι όμως, οι συνέπειες της συντριβής αυτού του οράματος τους κατατρέχουν και τους ταλανίζουν, ως εάν ήταν κι αυτοί στον ίδιο βαθμό συνυπεύθυνοι […]. Η παθητική βίωση των γεγονότων και η, ως ένα σημείο συνακόλουθη, άμεση ή έμμεση αναγωγή τους στο επίπεδο του μύθου, σε συνδυασμό με την εγγενή ή επιγενόμενη εσώστροφη διάθεση των ποιητών της Β΄ Μεταπολεμικής γενιάς -διάθεση από την οποία εκπηγάζει η συχνά εκδηλωνόμενη ανάγκη για μοναχικές εξομολογήσεις, σχετικά με ό,τι αποτελεί τον πυρήνα της τραυματικής τους μνήμης-, φορτίζει τον ποιητικό τους λόγο συναισθηματικά και συγκινησιακά, τον καθιστά πραγματικό “συγκινησιακό ισοδύναμο της σκέψης” τους και συντελεί στη διαμόρφωση μιας γλώσσας αυτοβιογραφικής: στη συναισθηματική μετάδοση της εμπειρίας του ιστορικού γίγνεσθαι».

(Κ.Γ. Παπαγεωργίου, Η Ελληνική Ποίηση, Ανθολογία-Γραμματολογία, Σοκόλης, Αθήνα, 2002, Εισαγωγή, σελ. 11-104)

«1) Ιστορικές συνθήκες. Όσοι γεννήθηκαν στη δεκαετία του τριάντα άρχισαν να αποκτούν συνείδηση του κόσμου μέσα στον πόλεμο, στην Κατοχή και στην Αντίσταση. Μπήκαν στην εφηβεία τους στα χρόνια του Εμφύλιου και ανδρώθηκαν στη διάρκεια της μετεμφυλιακής ψυχροπολεμικής περιόδου. Γνώρισαν την αναλαμπή του 1-1-4 και αμέσως μετά έζησαν το κλίμα της εφτάχρονης δικτατορίας και της μεταπολίτευσης. Η μεταπολίτευση τους βρήκε να υποσκελίζουν το μεσοστράτι της ζωής τους. Για κάθε γενιά, φυσιολογικά, έρχεται κάποτε η ώρα να πάρει τη σκυτάλη από την προηγούμενη, να την προωθήσει στο μέτρο των δυνάμεων της και να την παραδώσει αργότερα στην επόμενη. Εννοώ τη σκυτάλη του ρόλου της μέσα στο ιστορικό γίγνεσθαι του τόπου της. Έρχεται δηλαδή η ώρα που παίρνει στα χέρια της την τύχη και την ευθύνη του εαυτού της και του τόπου της. Φυσιολογικά έτσι συμβαίνει. Η γενιά όμως για την οποία μιλώ, όπως θα φάνηκε από την παραπάνω απαρίθμηση των συνθηκών, έζησε μέσα σε καταστάσεις ανώμαλες. Καταστάσεις που, αν εξαιρέσουμε το πολύ σύντομο διάστημα του 1-1-4, της στέρησαν ουσιαστικά κάθε ενεργό ρόλο στο ιστορικό γίγνεσθαι της χώρας. Κι αυτό σημαίνει ότι ως γενιά δεν πήρε ποτέ θέση στο προσκήνιο της ιστορικής συνέχειας. Η ποιοτική πλευρά της πραγματικότητας αυτής, πέρα από τις εξωτερικές συνθήκες, είναι ότι οι όροι για μια οποιαδήποτε θετική δράση υπήρξαν, γενικά και ειδικά, αρνητικοί. Γιατί το ζήτημα δεν είναι ότι απλώς η δεύτερη μεταπολεμική γενιά δεν ανέβηκε στο προσκήνιο της ιστορίας. Είναι ότι έζησε σ’ ένα περιβάλλον που της στέρησε τη δυνατότητα να δραστηριοποιηθεί δημιουργικά. Πορεύτηκε λοιπόν σαν παρίας της ιστορίας. […]. Για τον παραμερισμό της από τα συντελούμενα στον καιρό της χαρακτηρίστηκε ‘χαμένη γενιά’, ενώ η κατάσταση μέσα στην οποία πορεύτηκε θεωρήθηκε παθολογική.

Η συμπεριφορά των ποιητών. Φαίνεται πως η έλλειψη ιστορικής δράσης είχε εξαιρετικές παρενέργειες πάνω στους ανθρώπους του ηλικιακού φάσματος που ονομάζουμε δεύτερη μεταπολεμική γενιά. Έτσι τουλάχιστον μπορεί να σκεφτεί κανείς όταν αναλογίζεται την ιδιόρρυθμη συμπεριφορά των ποιητών που ανήκουν στο συγκεκριμένο ηλικιακό φάσμα. Κοιτάζοντας την πολιτεία αυτών των ποιητών στον τομέα της λογοτεχνικής κίνησης παρατηρούμε ότι παρουσιάζει δυο έκδηλα χαρακτηριστικά: έλλειψη ομαδικής δραστηριότητας και περιορισμένη διακίνηση του έργου τους. Είχα σημειώσει άλλοτε πως η δεύτερη μεταπολεμική γενιά καθώς βρέθηκε από νωρίς έξω από το ιστορικό παιχνίδι, δεν είχε καμιά δυνατότητα ομαδικής δράσης. Πράγμα που σημαίνει αναγκαστικά έλλειψη ομαδικής ζωής και μάλιστα σ’ όλα τα επίπεδα, όπως λ.χ. στο πνευματικό. Δεν είναι π.χ. τυχαίο ότι ποτέ δεν εκπροσωπήθηκε από ένα περιοδικό, μια κίνηση, μια δραστηριότητα με διάρκεια κτλ. Πράγματι, στον τομέα της λογοτεχνικής κίνησης δεν υπήρξαν αντιπροσωπευτικές εκδηλώσεις της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς».

(Γ. Αράγης, Προσεγγίσεις, Πατάκης, Αθήνα, 1996, Εισαγωγή, σελ. 9-54, ιδιαίτερα 11-13)

Κρίσεις για τη γενιά του ’70

«Συνοψίζοντας τα όσα ως τώρα επισημάνθηκαν, με την πρόθεση να εντοπισθούν οι παράγοντες και τα στοιχεία εκείνα πού, κατά κύριο λόγο, συνετέλεσαν στην δημιουργία και στην διάπλαση των χαρακτηριστικών του προσώπου της ποιητικής γενιάς του ’70, όπως αυτά εκδηλώνονται στα ποιητικά δείγματα κάποιων εκπροσώπων της, προχωρώ στην απαρίθμηση τους, ακολουθώντας χρονολογική και όχι αξιολογική σειρά: Οι παράγοντες και τα στοιχεία που, πρωτίστως, συνέβαλαν στην διαμόρφωση του χαρακτήρα και των χαρακτηριστικών του προσώπου της ποιητικής γενιάς του ’70 είναι:
α) Η τραυματική επίδραση που άσκησε το μετεμφυλιακό-ψυχροπολεμικό κλίμα της δεκαετίας του ’50 στον εύπλαστο-εύθραυστο ψυχισμό των ποιητών που βρίσκονται στην κρισιμότατη καμπή της παιδικής έως προεφηβικής περιόδου της ζωής τους.
β) Η έμμεση, διά μέσου του προφορικού-αφηγηματικού, κυρίως, λόγου, πληροφόρηση-γνώση συγκλονιστικών γεγονότων, με αποτέλεσμα την διαμόρφωση μιας μυθοποιημένης-μυθοποιητικής – ανεξαρτήτως ιδεολογικών, συναισθηματικών κ.λπ. αποκλίσεων – ιστορικής αντίληψης.
γ) Ο συγκεχυμένος, απροσδιόριστος φόβος – προϊόν του εντονότατου μετεμφυλιακού ψυχροπολεμικού κλίματος της εποχής – ο οποίος, ενίοτε, αγγίζει τα όρια του πανικού· μετατρέπεται σε ανεξήγητη αίσθηση πανικού ή επενεργεί ως υποφώσκον κακό.
δ) Η παθητικότητα μπροστά σ’ ένα πυρετωδώς “ανοικοδομούμενο” περιβάλλον και η συνακόλουθη αυτής της παθητικότητας – συνεπικουρούντων, βεβαίως, και άλλων τινών – διαδικασία ανάπτυξης ενός μηχανισμού απώθησης ορμών και τάσεων πρωτογενών και δευτερογενών – επιγενομένων.
ε) Ο κοινωνικός προβληματισμός αυτών των ποιητών, που αρχίζει να διαφαίνεται κατά τις αρχές της δεκαετίας του ’60, συχνά μάλιστα εκδηλωνόμενος και με την ένταξη αρκετών απ’ αυτούς σε προοδευτικές νεολαίες. Προβληματισμός που προκαλεί και τα πρώτα συνειδησιακά-υπαρξιακά ρήγματα στον ψυχισμό των νέων ποιητών και αλλοιώνει, καταργεί, μάλλον, την σχέση τους με την καλπαζόντως και πληθωριστικώς αναπτυσσόμενη νεοελληνική κοινωνία. Και
στ) Η οδυνηρή εμπειρία της δικτατορίας του ’67. Εμπειρία, η οποία έχει ως συνέπεια την εμφαντικώς διαδηλωνόμενη και συχνότατα επιδεικνυόμενη διαφοροποίηση από κάθε μορφή και έκφανση του κατεστημένου, καθώς και την σταδιακή αποφόρτιση-απογύμνωση της γενικώς αντιστασιακής στάσης και συμπεριφοράς των ενηλίκων, ήδη, ποιητών της γενιάς του ’70, από τα παντός είδους στεγανά των ιδεολογικών σχημάτων, προσχημάτων και των ιδεολογημάτων. Η δικτατορία, αυτή καθεαυτή, αντιπαρατίθεται, πλέον, ως αντίπαλον εχθρικόν δέος, ενώ η αρνητική στάση και συμπεριφορά απέναντί της τηρείται ή εκδηλώνεται εν ονόματι μιας διαρκώς διογκούμενης, πλην όμως αποχρωματισμένης, αντιεξουσιαστικής νοοτροπίας […].
Μερικά ανακεφαλαιωτικά των όσων ως τώρα σημειώθηκαν: Η επιβολή της δικτατορίας του ’67, η οποία συμβάλλει στην ταχύτερη αποκάλυψη του πραγματικού προσώπου της, επιφανειακώς, απαστράπτουσας “ανάπτυξης” και, εμφαντικώς, προβαλλόμενης καταναλωτικής “ευημερίας” της νεοελληνικής κοινωνίας. Όποτε και η αρνητική στάση και, ενγένει, συμπεριφορά των ποιητών της γενιάς του ’70 επικεντρώνεται στο τερατώδες σύμπλεγμα που συνθέτουν ο στρατός και ο, παντοιοτρόπως, κακοφορμισμένος καταναλωτισμός · τουτέστιν, η φανερή και η συγκαλυμένη βία —οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.
Και είναι σ’ αυτό ακριβώς το σημείο που προβάλλει επιτακτικά το σημαντικότατο και καίριο, κατά την γνώμη μου, ερώτημα: Τι ήταν αυτό που, πρωτίστως, εξέφραζε η γενιά του ’70 με την πρώιμη ποιητική παραγωγή της; Άρνηση ή αμφισβήτηση; Και, το επίσης σημαντικότατο, πώς εκδηλώνεται η μια· πώς η άλλη· ποιες είναι οι προϋποθέσεις για την διαμόρφωση της μιας και ποιες για τη διαμόρφωση της άλλης».

(Κ.Γ. Παπαγεωργίου, Η Γενιά του ’70, Κέδρος, Αθήνα, 1989, σελ. 22-24, 27-28)

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/572

Σολωμική ποίηση και δημοτικά τραγούδια

22-Ιουλ-2010

Ο «Υμνος εις την Ελευθερίαν», η «Αλωσις της Τριπολιτσάς» και η «Αιχμαλωσία του Κιαμίλ-μπεη»

Του Παντελη Μπουκαλα

«Το επόμενο έργο [”Ο Υμνος εις την Ελευθερίαν”] είναι ξένο προς τα δημοτικά τραγούδια της Ελλάδας. Το έγραψε τον περασμένο Μάιο ο κύριος Δ. Σoλωμός, νεότατος ποιητής, πολυμαθέστατος και προικισμένος με φαντασία ζωηρή. […] Το προσθέσαμε στο τέλος της συλλογής του [του Κλωντ Φωριέλ] για να προσφέρουμε στον αναγνώστη τη δυνατότητα να συγκρίνει αυτή τη λαϊκή ποίηση, την τόσο ενδιαφέρουσα για τη φυσική της χάρη και πρωτοτυπία της, με την ποίηση των Ελλήνων που διαμορφώθηκε στο σχολείο των μεγάλων προτύπων της αρχαιότητας. Τη μετάφραση οφείλουμε στον κ. Stanislas Julien, γνωστό από την καλαίσθητη μετάφραση στα γαλλικά του ελληνικού ποιήματος του Κολούθου «“Ελένης αρπαγή” και της “Ελληνικής Πατριωτικής Λύρας” του Ζακυνθίου Κάλβου».

Αυτά έγραφε το 1825 ο εκδότης Firmin Didot (τα αντλώ από το βιβλίο «Ο “Υμνος εις την Ελευθερίαν” του Διονύσιου Σολωμού και οι ξενόγλωσσες μεταφράσεις του», επιμ. Κατερίνα Τικτοπούλου, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 1998), αιτιολογώντας την απόφασή του να περιλάβει στον δεύτερο τόμο των «Ελληνικών Δημοτικών Τραγουδιών» του Φωριέλ το σολωμικό ποίημα, «το αισθητικό έργο που πρώτο μετουσίωσε καλλιτεχνικά το ιστορικό γεγονός σε πνευματική κατάθεση και λογοτεχνική μαρτυρία» όπως το χαρακτηρίζει ο Π.Δ. Μαστροδημήτρης στο κείμενό του «Η άλωση της Τριπολιτσάς στον “Υμνον εις την Ελευθερίαν” του Διονύσιου Σολωμού» (βλ. το βιβλίο του «Επτανησιακά – Μελετήματα για την επτανησιακή λογοτεχνία και κριτική (1960-2005)», εκδ. «Πορεία», 2005). «Ο “ύμνος στην Ελευθερία” του Σολωμού, του δημοτικού ποιητή της νέας Ελλάδας, μεταφρασμένος από τον κ. Στανισλάς Ζουλιέν και περασμένος στο τέλος του δεύτερου τόμου των “Δημοτικών Τραγουδιών της Νέας Ελλάδας” του Φωριέλ, είχε τότε γίνει δεκτός με μεγάλη ευμένεια από το κοινό», σημειώνει ο Γεώργιος Τερτσέτης στις 9 Μαρτίου 1857, σε σύντομη νεκρολογία του για τον ποιητή στο περιοδικό Le Moniteur Grec.

Εχουμε πολλούς λόγους να πιστεύουμε ότι η απόφαση του Φερμίνου Διδότου να ταιριάξει τη δημοτική ποίηση με τους στίχους του ανθρώπου που θα γινόταν ο γενάρχης της νεοελληνικής ποίησης θα κατασυγκινούσε τον Σολωμό, λάτρη των δημοτικών τραγουδιών. «Στη Ζάκυνθο», γράφει ο Μαρίνος Σιγούρος, «ο Σολωμός καταγίνεται μελετώντας τα δημοτικά τραγούδια, τον Ερωτόκριτο, τη Βοσκοπούλα κι άλλα, και τη νύχτα συχνάζει σε διάφορες διασκεδάσεις». Αριστος γνώστης ο Ιάκωβος Πολυλάς σημειώνει στα «Προλεγόμενά» του: «Με την αυτομόρφωτη αυτή γλώσσα εσυγγένευε ο ποιητικός νους του Σολωμού, και αυτός άρχισε να τη μελετήσει, άμα επέστρεψε εις την πατρίδα του, ώστε ες ολίγο διάστημα καιρού επήρε το πνεύμα της από το στόμα του λαού και από τα εθνικά τραγούδια, τα οποία ήδη εφρόντιζε να συνάξει από τα διάφορα μέρη της Ελλάδος. Ο ενθουσιασμένος εκείνος ερευνητής των ποιητικών αριστουργημάτων της αρχαιότητας και των νεότερων έκλινε πρόθυμα το αυτί εις τα αυτοσχεδιάσματα ενός τυφλού γέροντος, οπού εζούσε εις την Ζάκυνθο με το τραγούδι· εδυνάμωνε μες στην ψυχή του νέου ποιητή το θάρρος του εις το μέλλον του έθνους, όταν ετύχαινε ν’ ακούσει από το άτεχνο στόμα του φτωχού Νικολάου στίχους γενναίους καθώς είναι οι εξής, από μιαν περιγραφή πυρκαϊάς εις τα Ιεροσόλυμα: “Ο Αγιος Τάφος του Χριστού, εκείνος δεν εκάη· / εκεί που βγαίνει τ’ Αγιο Φως άλλη φωτιά δεν πάει”».

«Χαίρομαι να παίρνονται για ξεκίνημα τα δημοτικά τραγούδια», έγραφε προς τον Γεώργιο Τερτσέτη ο Σολωμός το 1833, «θα ’θελα, όμως, όποιος μεταχειρίζεται την κλέφτικη γλώσσα, να τη μεταχειρίζεται στην ουσία της και όχι στη μορφή της». Ο ίδιος «συνεκέντρωνε τραγούδια από διάφορα μέρη της Ελλάδος», γράφει ο Εμ. Κ. Χατζηγιακουμής στο έργο του «Νεοελληνικαί πηγαί του Σολωμού – Κρητική λογοτεχνία, δημώδη μεσαιωνικά κείμενα, δημοτική ποίησις» (Αθήνα, 1968), απόδειξη δε «αποτελεί τετράδιον πλήρες δημοτικών τραγουδιών της Κύπρου, το οποίον ευρέθη μεταξύ των χειρογράφων του ποιητού». Ο Χατζηγιακουμής μνημονεύει επίσης τη «μαρτυρία του Ιταλού ποιητή Regaldi, καθ’ ην ούτος, ταξιδεύων εις Ηπειρον, έχει ήδη εις χείρας του Μανούσου αντίτυπον της συλλογής του Fauriel πλήρες ιδιογράφων σημειώσεων του Σολωμού. Το αντίτυπον τούτο απωλέσθη και παρά τας έρευνας του καθηγητού Ν.Β. Τωμαδάκη, δεν ανευρέθη, ουδέ έχομεν περί τούτου ετέραν μαρτυρίαν. Ωστε, αν και υπό των περισσοτέρων μελετητών η πληροφορία του Regaldi γίνεται αποδεκτή, εν τούτοις επιβάλλεται κάποια επιφύλαξις».

Ισως -τίποτε δεν απαγορεύει εδώ την υπόθεση- κάποιες από τις «ιδιόγραφες σημειώσεις» του Σολωμού να βρίσκονταν πάνω στις σελίδες της συλλογής του Φωριέλ με τα δύο δημοτικά ποιήματα που αφορούν την άλωση της Τριπολιτσάς, και τα οποία δεν είναι απίθανο να τα είχε ακούσει ο Σολωμός πριν τα διαβάσει τυπωμένα. «Αυτά τα δυο τραγούδια αποτελούν στο μοναδικό αντίγραφο που ήρθε στα χέρια μου μιαν ενιαία σύνθεση», γράφει στο μικρό εισαγωγικό του ο Φωριέλ (βλ. την έκδοση του Πανεπιστημίου της Κρήτης, με επιμέλεια του Αλέξη Πολίτη): «Κρίνοντας από τη διάθεση του ποιητή, ο κύριος σκοπός της σύνθεσης είναι να θρηνήσει τη δυστυχία και την αιχμαλωσία του Κιαμίλ-μπεη, που τον συνέλαβαν στην Τριπολιτσά οι επαναστατημένοι Ελληνες του Μοριά, το 1821. […] Το πρώτο [τραγούδι] είναι μια αρκετά ζωηρή εικόνα των σπουδαιότερων περιστατικών της πολιορκίας της Τριπολιτσάς. […] Το άλλο κομμάτι μπορεί να θεωρηθεί σαν θρήνος ή ελεγεία για τις συμφορές των Τούρκων του Μοριά γενικώς, και του Κιαμίλ-μπεη ειδικά, κατά το πρώτο έτος της ελληνικής επανάστασης. Οι στίχοι έχουν χάρη, και το ύφος είναι πολύ παθητικό: ένας βουνίσιος Ελληνας δεν θα ήταν τόσο ευαίσθητος στις ατυχίες των δεσποτών του. Εκτός από αυτό όμως, τίποτε άλλο δεν εμποδίζει το τραγούδι να είναι λαϊκό: οι νικητές τραγουδούν ευχαρίστως τις δυστυχίες των νικημένων».

«Ηταν ημέρα βροχερή και νύχτα χιονισμένη / όταν για την Τριπολιτσάν κίνησεν ο Κιαμίλης» ακούμε στο πρώτο τραγούδι, την «Αλωση της Τριπολιτσάς». «Στον ερχομόν του κι οι Γραικοί επλάκωσαν το κάστρον· / τους Τούρκους έκλεισαν στενά, βαρεά τους πολεμούσαν. […] “Τώρα να ιδείτε”, φώναξε τότ’ ο Κολοκοτρώνης, / “να ιδείτε ελληνικά σπαθιά και κλέφτικα τουφέκια”, / πώς πολεμούν οι Ελληνες, πώς πελεκούν τους Τούρκους». Δεν είναι εδώ σαν ν’ ακούμε, μαζί με τον Σολωμό, «ξύλα και πελέκια»;

Και πάλι φώναξε ο Κολοκοτρώνης: «Μολάτε τα τουφέκια σας, και βγάλτε τα σπαθιά σας, / βάλετε την Τουρκιάν εμπρός, σαν πρόβατα στην μάνδραν». Δεν είναι εδώ σαν να βλέπουμε «χάμου [να] πέφτουνε κομμένα / χέρια, πόδια, κεφαλές, / και παλάσκες και σπαθία / με ολοσκόρπιστα μυαλά, / και με ολόσχιστα κρανία, / σωθικά λαχταριστά;»

«Τους πήγαν και τους έκλεισαν εις την μεγάλην τάμπιαν», συνεχίζει το δημοτικό· «απελογάτ’ ο Κεχαϊάς προς τον Κολοκοτρώνην· “Κάμε ισνάφι στην Τουρκιά, κόψε, πλην άφ’σε κιόλας». Πόσο μακριά βρισκόμαστε από το «Ω! φθάνει, / φθάνει· έως πότε οι σκοτωμοί»;

Ο Κολοκοτρώνης του δημοτικού, ο Κολοκοτρώνης των «Απομνημονευμάτων» και ο Σολωμός του «Υμνου» ερμηνεύουν με τον ίδιο τρόπο το «πελέκημα», τον «σκληρόψυχο τον τρόπο του πολέμου»: με τη μνήμη των νεκρών. Στα «Απομνημονεύματά» του ο Γέρος του Μοριά «επαρηγορήθηκε και διά τον σκοτωμόν των Τούρκων», ενθυμούμενος «πόσοι από το σόγι του και από το έθνος του εκρεμάσθησαν». Στο δημοτικό, ο αρχικαπετάνιος απαντά στον Κεχαγιά, υπαρχηγό του Χουρσίτ πασά που για να υποτάξει της επανάσταση είχε μακελέψει τη Βοστίτσα:  «Τι φλυαρείς παλαιό-Τουρκε, τι λες παλαιομουρτάτη; / Ισνάφι έκαμες εσύ εις την πικρήν Βοστίτσαν, / όπ’ έσφαξες τ’ αδέρφια μας και όλους τους δικούς μας;» Και στον «Υμνο», στις στροφές που όπως έχει υποδείξει ο Ν.Β. Τωμαδάκης συγγενεύουν με την ομηρική «Νέκυια», την εντολή της εκδίκησης και του θανάτου είναι σαν να τη δίνει η «εντάφια συντροφιά», «ίσκιοι / αναρίθμητοι γυμνοί, / κόρες, γέροντες, νεανίσκοι, / βρέφη ακόμη εις το βυζί», «όσοι είν’ άδικα σφαγμένοι / από τούρκικην οργή». Μ’ αυτά στο νου γράφει ο Σπυρίδων Τρικούπης: «Πόσον προσφυής είναι ο τρόπος, με τον οποίον ο ποιητής επιχειρίζεται να δικαιολογήση την τόσην σφαγήν εκείνης της τρομερής ημέρας! Υποθέτει ότι αναρίθμητοι ίσκιοι των αδικοφονευμένων Ελλήνων αναίβαιναν από τα σπλάγχνα εις το πρόσωπον της γης, οι οποίοι χορεύοντες μέσ’ τα πηκτά αίματα, βρυχίζοντες βραχνά, και μανίζοντες εις το πλάγι των Ελλήνων έγγιζαν τα στήθη των πολεμιστών· αυτό το έγγισμα έδιωχνεν από την ελληνικήν καρδίαν κάθε αίσθημα λύπης, και κατ’ αυτόν τον τρόπον “…αυξάνει του πολέμου / ο χορός τρομαχτικά”».

Στο δεύτερο δημοτικό, η άλωση έχει συντελεστεί («πήραν τα κάστρα, πήραν τα, πήραν και τα δερβένια») και ο ανώνυμος ποιητής, ο δήμος, δεξιώνεται και αναδεικνύει τον πόνο των εχθρών: «Κλαίουν στους δρόμους Τούρκισσες, πολλές εμιροπούλες […] Κλαίουν τ’ αχούρια γι’ άλογα και τα τζαμιά γι’ αγάδες, / κλαίει και η Κιαμίλαινα τον δόλιον της τον άντρα». Και μόνη αυτή η δεξίωση, που όσο ξέρω έχει επαναληφθεί σε κρητικό μοιρολόγι για Γερμανούς σκοτωμένους, αρκεί για να καταδείξει το ύψος της δημοτικής ποίησης, ύψος που ο Σολωμός το θεώρησε χωρίς να ζαλιστεί.

kathimerini.gr

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/571

«Παιδαγωγική Διαχείριση Παιδιών με Ειδικές Ανάγκες στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση»

Συνεργασία ειδικού – Γενικού παιδαγωγού

της Ειρήνη Διάδου, Παιδαγωγoύ Ειδικής Αγωγής του 13ου Δημ. Σχολ. Χαλανδρίου

Παρασκευή 3 Δεκεμβρίου 2010

Η εισήγησή μου αυτή παρουσιάστηκε στην ημερίδα με θέμα: «Παιδαγωγική διαχείριση παιδιών με Ειδικές Ανάγκες στην υποχρεωτική εκπαίδευση» που έγινε στη Λέρο την Τετάρτη 8 Σεπτεμβρίου 2010

Η έναρξη της σχολική χρονιάς και γενικότερα το σχολείο για τους περισσότερους γονείς και παιδιά συνοδεύεται από άγχος , αγωνία και πολλές φορές δυσφορία και αποστροφή.

Ο λόγος;

Οι γονείς αγωνιούν για το αν το δικό τους παιδί θα τα καταφέρει τόσο έξω από την τάξη, αν δηλαδή θα κοινωνικοποιηθεί και ενταχθεί στο γενικότερο περιβάλλον , όσο και μέσα στην τάξη, αν δηλαδή θα ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των μαθημάτων χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες.

Τι γίνεται όμως όταν ο δάσκαλος εντοπίζει ότι ο μαθητής δυσκολεύεται σε κάποιους μαθησιακούς τομείς;

Και ποιες είναι οι ενδείξεις που θα υποψιάσουν αφ’ ενός τους γονείς, αλλά κυρίως το δάσκαλο της τάξης;

ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΑΠΟ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟ

Γνωστικοί τομείς οι οποίοι μας δίνουν πληροφορίες και ενδείξεις για τη μαθησιακή δυσκολία του μαθητή:

Α. Γραφή

Ο τομέας της γραφής είναι ο τομέας από τον οποίο μπορούμε πιο εύκολα να εντοπίσουμε ενδείξεις για την ύπαρξη μαθησιακών δυσκολιών, καθώς μπορούμε ανατρέξουμε, να μελετήσουμε και να παρατηρήσουμε για αρκετή ώρα το γραπτό του μαθητή. Τα κυριότερα στοιχεία – ενδείξεις είναι τα παρακάτω:

  • Γράφει δυσανάγνωστα (άσχημα γράμματα)
  • Καθρεφτισμός (ε-3, αχ-χα)
  • Προσθέτει, παραλείπει ή αντικαθιστά γράμματα
  • Απουσία σημείων στίξης και τόνων
  • Αργοπορία στην αντιγραφή

Β. Ανάγνωση

Στον τομέα της ανάγνωσης πρέπει να εστιάσουμε όχι μόνο στο μηχανισμό της, στον τρόπο δηλαδή που ο μαθητής διαβάζει αλλά και στο εάν κατανοεί αυτό που διαβάζει και είναι σε θέση να ερμηνεύσει το κείμενο σωστά νοηματικά. Τα κυριότερα στοιχεία – ενδείξεις είναι τα παρακάτω:

  • Στάση χωρίς λόγο (χωρίς να υπάρχουν σημεία στίξης)
  • Δισταγμός πριν από λέξη ( χρειάζεται παραπάνω χρόνο από τον αναμενόμενο για να ξεκινήσει να διαβάσει)
  • Κόμπιασμα (μέσα στη λέξη, στάση για λίγη ώρα)
  • Επανάληψη (λέξης ή μέρος της, πχ. επανάληψη της πρώτης συλλαβής της λέξης: πε πε περίληψη)
  • Συλλαβισμός
  • Χάσιμο σειράς
  • Αγνόηση σημείων στίξης
  • Αντικατάσταση (β-φ, ρα-λα,)
  • Αντιμετάθεση (φέρνω-φρένο)
  • Παράλειψη (σκύλος-κύλος)
  • Πρόσθεση (κρύο-κρύβω)
  • Κατανόηση του κειμένου (να μπορεί να «πει» το νόημα του κειμένου και να απαντήσει σωστά σε νοηματικές ερωτήσεις)

Γ. Ορθογραφία

  • Ορθογραφικά λάθη (γένος , αριθμός πχ ο λαγός- οι λαγί , κατάληξη πχ. το κουτάλη,)
  • Καταληκτικό λάθος άκλιτων λέξεων, πχ. πίσο,
  • Θεματικό λάθος όλων των τύπων: είτε στο θέμα είτε στην κατάληξη είτε ενδιάμεσα της λέξης πχ. το τραπαίζι

Αφού διαπιστωθεί ένας σημαντικός αριθμός των προηγούμενων ενδείξεων στη μαθησιακή εικόνα του μαθητή τότε πραγματοποιείται: από κοινού ενημέρωση των γονέων

Ο δάσκαλος της τάξης και ο δάσκαλος του Τμήματος Ένταξης ενημερώνουν τους γονείς τόσο για τις ενδείξεις που έχουν όσο και για το τι θα πρέπει να κάνουν στη συνέχεια.

  • Αναφορά των δυσκολιών που αντιμετωπίζει ο μαθητής στην τάξη, από το Γενικό Παιδαγωγό
  • Ενημέρωση των γονέων από τον Ειδικό Παιδαγωγό και ερμηνεία των ενδείξεων
  • Μαθησιακή διερεύνηση των δυσκολιών του μαθητή από τον ειδικό παιδαγωγό, μετά και από τη σύμφωνη γνώμη των γονέων
  • Παραπομπή του μαθητή για διάγνωση από διεπιστημονική ομάδα στα ΚΕΔΔΥ, αν αυτό υποδεικνύεται από τη μαθησιακή διερεύνηση και με τη συγκατάθεση των γονέων
  • Σύνταξη περιγραφικής έκθεσης για τη μαθησιακή εικόνα του μαθητή από τον ειδικό (για τις ενδείξεις που εντόπισε κατά τη διερεύνηση) και το γενικό παιδαγωγό (για την εικόνα που έχει ο μαθητής μέσα στη γενική τάξη) στην οποία περιγράφονται ο μαθησιακός τομέας, ο κοινωνικός τομέας και τέλος ο ψυχοσυναισθηματικός. Αυτές οι εκθέσεις αποστέλλονται στο ΚΕΔΔΥ ή στο Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο.
  • Με βάση τη διάγνωση του ΚΕΔΔΥ ή του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου, αν ο μαθητής εντάσσεται στο αντίστοιχο εκπαιδευτικό πλαίσιο (Ειδικό Σχολείο, Τμήμα Ένταξης, Παράλληλη στήριξη), ο ειδικός παιδαγωγός δημιουργεί ένα προσωπικό φάκελο του μαθητή, τον οποίο ενημερώνει για τη μαθησιακή του πορεία σε συνεργασία με το γενικό παιδαγωγό.
  • Ο Ειδικός Παιδαγωγός δημιουργεί (με βάση κυρίως τη γνωμάτευση του ΚΕΔΔΥ και τις πληροφορίες που έχει από το γενικό παιδαγωγό) εξατομικευμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για το μαθητή σύμφωνα με τις ειδικές εκπαιδευτικές του ανάγκες.
  • Ο Ειδικός Παιδαγωγός ενημερώνει και προτείνει στο Γενικό εκπαιδευτικές πρακτικές για τον σωστότερο τρόπο της ολόπλευρης αντιμετώπισης του μαθητή.

Λόγω του ότι τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, ΔΕΠΠΥ και Αυτισμό χρειάζονται πολλή οργάνωση, θα πρέπει να υπάρχει και να ακολουθείται δομημένο πρόγραμμα στο σχολείο και στο σπίτι, ώστε να σημειωθεί πρόοδος τόσο στο γνωστικό αλλά και στον κοινωνικό και ψυχοσυναισθηματικό τομέα.

Προτάσεις..

1. Κατά τη διδασκαλία

  • Παροχή ή ζήτηση συγκεκριμένων πληροφοριών. Θα πρέπει να είμαστε σαφείς και σύντομοι τόσο στις πληροφορίες που παρέχουμε στο μαθητή όσο και στις ερωτήσεις που του υποβάλλουμε. Είναι πολύ σημαντικό ο μαθητής να αντιλαμβάνεται αμέσως τι ακριβώς του ζητάμε να μας πει, χωρίς να μπερδεύεται και να αναρωτιέται «τι πρέπει να απαντήσω; Ίσως..».
  • Χρήση διαφορετικών μαρκαδόρων ή κιμωλιών για ομαδοποίηση ή για διευκρίνιση πληροφοριών. Για παράδειγμα: κατά τη διδασκαλία των ουσιαστικών γράφουμε με μπλε μαρκαδόρο – κιμωλία τον ορισμό των αρσενικών, με κόκκινο των θηλυκών και με πράσινο των ουδέτερων. Ή όταν θέλουμε να επιστήσουμε την προσοχή σε μια έννοια, ορισμό ή πράξη υπογραμμίζουμε με κόκκινο. Είναι σημαντικό να διδάσκουμε έτσι ώστε η μαθησιακή διαδικασία να είναι αποτελεί «εύκολη υπόθεση» για τους μαθητές.
  • Παροχή πρακτικών βοηθημάτων στα Μαθηματικά. Πχ. «Όταν ακούς σε μια άσκηση τις λέξεις όλα, συνολικά, μαζί. κάνουμε πρόσθεση».
  • Παροχή στρατηγικών μάθησης. Χρησιμοποιούμε εναλλακτικούς τρόπους για τη διδασκαλία ενός γνωστικού αντικειμένου. Προτιμούμε την ομαδοσυνεργατική διδασκαλία και αποφεύγουμε τη δασκαλοκεντρική.
  • Παροχή στρατηγικών οργάνωσης. Βοηθάμε τους μαθητές κυρίως χρησιμοποιώντας χρώματα και σχήματα. Πχ. Με κόκκινο χρώμα κυκλώνονται οι ασκήσεις που πρέπει οπωσδήποτε να γίνουν και με μπλε οι προαιρετικές.
  • Χρήση εναλλακτικών οπτικοακουστικών μέσων για τη διδασκαλία. Η διδασκαλία ενός μαθήματος γίνεται πιο εύκολα και αβίαστα με την εναλλαγή οπτικοακουστικών μέσων καθώς προσελκύεται το ενδιαφέρον του μαθητή και η προσέγγιση του αντικειμένου είναι ολόπλευρη και πολυαισθητηριακή.
  • Ελαχιστοποίηση ασκήσεων στο σπίτι. Σημασία έχει η ποιότητα και όχι η ποσότητα. Στόχος θα πρέπει να είναι να κατανοήσει ο μαθητής αυτό που διδάσκουμε και να μπορεί να το εφαρμόσει ή να το γενικεύσει μέσα από τις ασκήσεις. Άρα αυτό που ζητάμε είναι να διαπιστώσουμε κατά πόσο γνωρίζει και όχι η ποσοτική παραγωγή ασκήσεων.

2. Στην αξιολόγηση

  • Δίνουμε βάση στο περιεχόμενο ενός γραπτού και όχι στην εξωτερική εμφάνιση. Προσπαθούμε να μην επηρεαζόμαστε αρνητικά από τα δυσανάγνωστα γράμματα (άσχημα γράμματα), αλλά εξετάζουμε τι ουσιαστικά έχει γράψει ο μαθητής.
  • Δεν αποδίδουμε σε καμιά περίπτωση χαρακτηρισμούς. Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί να επαναλάβουμε αυτό που λέμε ή να εξηγήσουμε κάτι πάρα πολλές φορές και ο μαθητής να εξακολουθεί να δυσκολεύεται να το κατανοήσει. Όμως δε θα πρέπει να χαρακτηρίζουμε το μαθητή στιγματίζοντας τον και μειώνοντας την ήδη χαμηλή αυτοπεποίθηση του.
  • Ενθαρρύνουμε το μαθητή για να συνεχίσει την προσπάθεια. Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει η πιθανότητα τα αποτελέσματα της εκπαιδευτικής παρέμβασης να αργήσουν πολύ να φανούν και ο μαθητής να εμφανίζεται απογοητευμένος , σε αυτές πρέπει να υπάρχει συνεχής ενθάρρυνση και στήριξη του μαθητή, ώστε αυτός να μην παραιτηθεί από την προσπάθεια.
  • Ενισχύουμε την αυτοεκτίμηση και το αυτοσυναίσθημα του μαθητή, μέσα από την επιβράβευση κάθε προσπάθειας.
  • Έπαινος όχι μόνο στην επιτυχία. Ο έπαινος θα πρέπει να γίνεται και όταν βλέπουμε ότι ο μαθητής καταβάλει σημαντική προσπάθεια παρόλο που το αποτέλεσμα δεν είναι το επιθυμητό.
  • Τα ορθογραφικά λάθη θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και να διορθώνονται μόνο όταν εξετάζονται ορθογραφικά φαινόμενα και όχι σε μαθήματα όπως Ιστορία, Φυσική, Μαθηματικά, Γεωγραφία.
  • Δεν αρνούμαστε την προφορική εξέταση μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες σε περιπτώσεις όπου ο μαθητής έχει το ανάλογο πιστοποιητικό από το ΚΕΔΔΥ.
  • Προτιμούμε την περιγραφική αξιολόγηση των ασκήσεων ή των διαγωνισμάτων και όχι τη βαθμολογική.
  • Διορθώνουμε το γραπτό με το ίδιο χρώμα στυλό με του μαθητή προς αποφυγή δημιουργίας δυσάρεστων συναισθημάτων στο μαθητή.

Η συνεργασία Ειδικού και Γενικού Παιδαγωγού δε σταματάει ποτέ καθώς ο δεύτερος ενημερώνει για την πρόοδο του μαθητή τον πρώτο, ενώ ο πρώτος για την επίτευξη των στόχων που έχει θέσει και την αντίδραση του μαθητή στο Εξατομικευμένο Πρόγραμμα που έχει δημιουργήσει σύμφωνα με τις ανάγκες που έχει.

Τόσο η βελτίωση της μαθησιακής προόδου του μαθητή αλλά και η βελτίωση του ψυχοσυναισθηματικού του κόσμου εξαρτάται σε ένα σημαντικό βαθμό από την εύρυθμη συνεργασία του Γενικού και του Ειδικού Παιδαγωγού. Αυτό άλλωστε θα πρέπει να έχουμε όλοι ως στόχο υλοποιώντας το όχι εύκολο αλλά σημαντικό εκπαιδευτικό μας έργο.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/570

ΕΠΙΤΟΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ-Ι’ ΜΕΡΟΣ : Η Ελληνική Επανάσταση

1821 6 Ιανουαρίου: Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης από τα Επτάνησα αποβιβάζεται στην Καρδαμύλη της Μάνης.

Ιανουάριος: Στη διάσκεψη της Βοστίτσας (Αίγιο) οι πρόκριτοι της Πελοποννήσου διατυπώνουν κάποιες επιφυλάξεις σχετικά με την επιτυχία του επαναστατικού εγχειρήματος, τις βασικές αρχές του οποίου ανέπτυξε ο Παπαφλέσσας.

Αρχίζει στο Λάιμπαχ η ομώνυμη συνδιάσκεψη των αντιπροσώπων των μελών της Ιερής Συμμαχίας και του Ηνωμένου Βασιλείου.

22 Φεβρουαρίου: Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης διαβαίνει τον Προύθο, παραπόταμο του Δούναβη και φυσικό σύνορο ανάμεσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη Ρωσία, και φτάνει στο Ιάσιο της Μολδαβίας.

24 Φεβρουαρίου: Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης κυκλοφορεί την επαναστατική προκήρυξη «Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος», με την οποία ζητά από τους Έλληνες της Μολδαβίας και της Βλαχίας να επαναστατήσουν. Η ενέργειά του αυτή σηματοδοτεί και την επίσημη έναρξη της Επανάστασης στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες.

2 Μαρτίου: Ο Μορά Βαλεσί Χουρσίτ πασάς φτάνει στα Ιωάννινα για να αντιμετωπίσει τον Αλή πασά.

3 Μαρτίου: Ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γρηγόριος Ε΄ αφορίζει τον Αλέξανδρο Υψηλάντη και τον Μιχαήλ Σούτσο για την Επανάσταση στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες.

9 Μαρτίου: Ο πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ διατάσσεται από την Οθωμανική Αυτοκρατορία να στείλει στην Πύλη οκτώ αρχιερείς ως ομήρους.

10 Μαρτίου: Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης συγκροτεί στο Φώξανι τον Ιερό Λόχο, ο οποίος αποτελείται κυρίως από Έλληνες σπουδαστές ευρωπαϊκών πανεπιστημίων και μαθητές του Ελληνικού Σχολείου της Οδησσού.

17 Μαρτίου: Έλληνες αγωνιστές υπό τον Σωτήρη Χαραλάμπη και τους Πετμεζαίους πολιορκούν τους Πύργους των Καλαβρύτων, που παραδίδονται έπειτα από λίγες μέρες (21 Μαρτίου). Αυτή η ενέργεια αποτελεί την πρώτη επαναστατική πράξη στη νότια Ελλάδα.

21 Μαρτίου: Ενοπλοι Τούρκοι της περιοχής του Ρίου εισβάλλουν στην Πάτρα και καταστρέφουν καταστήματα στην ενορία της Αγίας Τριάδας.

22 Μαρτίου: Οι επαναστάτες μπαίνουν στην Πάτρα. Ο Ι. Παπαδιαμαντόπουλος και ο Ανδρέας Λόντος υψώνουν επαναστατική σημαία (κόκκινη με μαύρο σταυρό στη μέση). Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός κατασκευάζει ξύλινο σταυρό, τον οποίο τοποθετεί στην Πλατεία Αγίου Γεωργίου. Στο σταυρό αυτό ορκίζονται οι επαναστάτες.

23 Μαρτίου: Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Παπαφλέσσας και ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης απελευθερώνουν την Καλαμάτα από τους Οθωμανούς Τούρκους. Την ίδια μέρα ο Ανδρέας Λόντος κηρύσσει την Επανάσταση στη Βοστίτσα (Αίγιο), την οποία εγκατέλειψαν οι Τούρκοι κάτοικοί της.

25 Μαρτίου: Διεξάγεται κοντά στο χωριό Βουνάρια της Πυλίας μάχη ανάμεσα σε επαναστάτες και Οθωμανούς Τούρκους. Σε αυτή επικρατούν οι επαναστάτες.

26 Μαρτίου: Τούρκοι από πολλές περιοχές της Πελοποννήσου αναζητούν προστασία στην Τριπολιτσά.

26 Μαρτίου: Οι πρόκριτοι Γ. Πάνου και Π. Μπότασης κηρύσσουν την Επανάσταση στις Σπέτσες.

27 Μαρτίου: Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης απελευθερώνει το Βουκουρέστι. Την ίδια περίοδο ανακοινώνονται η αποκήρυξή του από τον τσάρο της Ρωσίας Αλέξανδρο Α΄ και η διαγραφή του από τους ρωσικούς στρατιωτικούς καταλόγους.

Με διαταγή της Πύλης αποκεφαλίζονται οι ομογενείς της Κωνσταντινούπολης Λεβίδης, Στεργιανάκης, Τουρπατσόγλου και αρκετοί άλλοι. Η ενέργεια αυτή αποτελεί τα πρώτα, μάλλον περιορισμένης έκτασης, αντίποινα των Τούρκων.

Ο Πανουργιάς Πανουργιάς υψώνει τη σημαία της Επανάστασης στα Σάλωνα (Άμφισσα).

Νίκη των Ελλήνων υπό τον Κολοκοτρώνη στην Καρύταινα της Γορτυνίας.

28 Μαρτίου: Επαναστατικός αναβρασμός στην Ύδρα.

Συνεδριάζει για πρώτη φορά υπό την προεδρεία του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη η Γερουσία στην Καλαμάτα.

Ο Δήμος Σκαλτσάς υψώνει τη σημαία της Επανάστασης στο Λιδορίκι.

Οπλαρχηγοί της Λακωνίας πολιορκούν το Κάστρο της Μονεμβασιάς.

29 Μαρτίου: Ο Αθανάσιος Διάκος υψώνει τη σημαία της Επανάστασης στη Λιβαδειά.

31 Μαρτίου: Σφαγές των χριστιανών στη Σμύρνη.

Ο Αντώνιος Κοντοσόπουλος υψώνει τη σημαία της Επανάστασης στην Αταλάντη της Λοκρίδας.

1 Απριλίου: Ο οπλαρχηγός Μπούσγος έπειτα από προτροπή του Αθανάσιου Διάκου απελευθερώνει τη Θήβα.

3 Απριλίου: Ο Γιουσούφ Σελίμ πασάς εκδιώκει τους επαναστάτες από την πόλη της Πάτρας.

4 Απριλίου: Αποκεφαλίζεται στην Κωνσταντινούπολη ο Κωνσταντίνος Μουρούζης, ενώ ο Δημήτριος Παπαρηγόπουλος και ο Αντώνιος Τσουράς απαγχονίζονται μπροστά στο σπίτι τους.

5 Απριλίου: Αποκεφαλίζονται στην Κωνσταντινούπολη οι Π. Τσιγκρής, Δ. Σκαναβής και Μ. Χοτζερής. Ο Γ. Μαυροκορδάτος απαγχονίζεται στο παράθυρο του σπιτιού του.

8 Απριλίου: Ο Ιωάννης Δυοβουνιώτης υψώνει τη σημαία της Επανάστασης στη Λαμία.

10 Απριλίου: Υψώνεται η σημαία της Επανάστασης στα Ψαρά.

Απαγχονισμός του πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ στην Κωνσταντινούπολη, του πρώην οικουμενικού πατριάρχη και πολλών προκρίτων στην Αδριανούπολη.

Οι επαναστάτες καταλαμβάνουν το φρούριο των Σαλώνων.

11 Απριλίου: Πρώτη ναυτική επιτυχία των Ελλήνων ανάμεσα στη Μήλο και την Κίμωλο – σπετσιώτικα πλοία αιχμαλωτίζουν δύο τουρκικά.

14 Απριλίου: Μάχη ανάμεσα στους Έλληνες και τους Τούρκους στο Λεβίδι της Μαντινείας. Η ηρωική αντίσταση του Αναγνώστη Στριφτόμπολα και των παλικαριών του, οι οποίοι ήταν οχυρωμένοι μέσα στα σπίτια, έδωσε το χρόνο να φτάσουν ενισχύσεις υπό τους Δ. Πλαπούτα και Σταύρο Δημητρακόπουλο ώστε να λυθεί η πολιορκία.

15 Απριλίου: Ο Μουσταφάμπεης ανακαταλαμβάνει τη Βοστίτσα (Αίγιο).

16 Απριλίου: Ο πλοίαρχος Νικόλαος Παπαδόπουλος Σκλάβος από την Κεφαλλονιά περισυλλέγει στη θαλάσσια περιοχή της Κωνσταντινούπολης το σώμα του οικουμενικού πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ που τον είχαν απαγχονίσει και στη συνέχεια το μεταφέρει στην Οδησσό.

17 Απριλίου: Επαναστατικές κινήσεις στη Σάμο υπό την καθοδήγηση του Κ. Λαχανά.

Πολλοί πρόκριτοι και αρχιερείς της Πελοποννήσου κλείνονται στις φυλακές της Τριπολιτσάς ως όμηροι των Τούρκων.

18 Απριλίου: Σημαντικές επιτυχίες των Ελλήνων στο Πατρατσάκι της Φθιώτιδας (οπλαρχηγοί:

Ρούκης, Κοντογιάννης και Τράκας), στους Μύλους της Μαντινείας (οπλαρχηγός: Αντώνιος Κολοκοτρώνης), στη Σελίμνα της Μαντινείας (οπλαρχηγοί: Θ. Κολοκοτρώνης, Κ.

Δηληγιάννης κ.ά.) και στη Μενδενίτσα της Λοκρίδας (οπλαρχηγός: Ιωάννης Δυοβουνιώτης).

23-24 Απριλίου: Ο Αθανάσιος Διάκος ηττάται από υπέρτερες τουρκικές δυνάμεις υπό τον Κιοσέ Μεχμέτ και τον Ομέρ Βρυώνη στη γέφυρα της Αλαμάνας. Ακολουθεί ο μαρτυρικός θάνατός του.

25 Απριλίου: Ήττα των Ελλήνων (οπλαρχηγοί: Α. Κρέστας, Δ. Τσόκρης, Γ. Μπότασης, Ν.

Λάμπρου, Α. Αναστασόπουλος, Α. Ζέρβας κ.ά.) έξω από το Άργος.

Σε αυτή τη μάχη σκοτώνεται ο γιος της Μπουμπουλίνας Ιωάννης Γιάννουζας.

26 Απριλίου: Σημαντική επιτυχία Ψαριανών και Υδραίων καπεταναίων (Ι. Τομπάζης, Ν.

Αποστόλης, Γ. Σαχτούρης, Α. Τσαμαδός κ.ά.) στα ανοιχτά της Χίου – βυθίζουν τουρκικό πλοίο και αιχμαλωτίζουν ένα άλλο.

30 Απριλίου: Με την άδεια του τσάρου σουλτανικά στρατεύματα εισέρχονται στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες για να καταστείλουν την Επανάσταση. Ήττα των Ελλήνων υπό τον Αθανάσιο Καρπενησιώτη στο Γαλάτσι της Μολδοβλαχίας από υπέρτερες υπό τον Περκόφτσαλη τουρκικές δυνάμεις. Ύστερα από δύο μέρες η πόλη του Γαλατσίου καταλαμβάνεται από τις τουρκικές δυνάμεις.

1 Μαΐου: Ο Ιάκωβος Τομπάζης κατακαίει τουρκική γολέτα κοντά στη Χίο.

3 Μαΐου: Οι Τούρκοι αποστέλλουν στην Κύπρο ισχυρά στρατεύματα για να εμποδίσουν την εξέγερση.

4 Μαΐου: Αποκεφαλίζονται στην Κωνσταντινούπολη οι αρχιερείς Δέρκων Γρηγόριος, Αδριανουπόλεως Δωρόθεος, Τυρνάβου Ιωαννίκιος και Θεσσαλονίκης Ιωσήφ, ο πρώην μέγας διερμηνέας της Πύλης Γεώργιος Καλλιμάχης και δύο μέρες αργότερα ο Νικόλαος Μουρούζης.

7 Μαΐου: Ο Άνθιμος Γαζής και ο αρματολός Κυριάκος Μπασδέκης κηρύσσουν την Επανάσταση στην περιοχή του Πηλίου. Λίγες μέρες αργότερα αποτυγχάνουν να καταλάβουν το Βόλο.

8 Μαΐου: Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος αντιμετωπίζει με απόλυτη επιτυχία στο Χάνι της Γραβιάς ισχυρές τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις υπό τον Κιοσέ Μεχμέτ και τον Ομέρ Βρυώνη.

Ο Λυκούργος Λογοθέτης κηρύσσει την Επανάσταση στη Σάμο.

12-13 Μαΐου: Η νίκη των επαναστατικών δυνάμεων στο Βαλτέτσι ανοίγει το δρόμο για την κατάληψη της Τριπολιτσάς, στρατιωτικού και πολιτικού κέντρου της Πελοποννήσου (οπλαρχηγοί: Θ. Κολοκοτρώνης, Κυριακούλης Μαυρομιχάλης, Ηλίας Μαυρομιχάλης, Ιωάννης Μαυρομιχάλης, Δ. Πλαπούτας κ.ά.).

15 Μαΐου: Τουρκικός στρατός καταλαμβάνει το Βουκουρέστι.

18 Μαΐου: Ο Εμμανουήλ Παππάς κηρύσσει την Επανάσταση στις Καρυές του Αγίου Όρους και στον Πολύγυρο της Χαλκιδικής.

Σημαντικές νίκες των Ελλήνων στα Δολιανά της Κυνουρίας (οπλαρχηγός: Νικήτας Σταματελόπουλος) και στα Βέρβαινα της Κυνουρίας (οπλαρχηγοί: Θ. Κολοκοτρώνης και επίσκοπος Βρεσθένης Θεοδώρητος).

20 Μαΐου: Επαναστατικός αναβρασμός στο Μεσολόγγι και το Αιτωλικό.

24 Μαΐου: Νίκη των Ελλήνων στον Άγιο Βλάσιο της Τριπολιτσάς (οπλαρχηγοί: Θ.

Κολοκοτρώνης, αδελφοί Πλαπούτα).

26 Μαΐου: «Πράξη των Καλτετζών». Ιδρύεται η Πελοποννησιακή Γερουσία με πρόεδρο τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.

Αμφιλεγόμενη εκτέλεση του Θεόδωρου Βλαδιμηρέσκου έπειτα από διαταγή του Αλέξανδρου Υψηλάντη (Τυργοβίτσι Μολδαβίας).

27 Μαΐου: Ο Δημήτριος Παπανικολής πυρπολεί τουρκικό δίκροτο στην Ερεσό της Λέσβου.

28 Μαΐου: Νίκη των Ελλήνων κοντά στο Αγρίνιο (οπλαρχηγοί: Α. Βλαχόπουλος, Δ. Μακρής, Θ. Γρίβας και Κ. Σαδήμας).

30 Μαΐου: Η Πελοποννησιακή Γερουσία ιδρύει τοπικές «Γενικές Εφορείες».

Ιούνιος: Ο Δ. Υψηλάντης φτάνει στην Πελοπόννησο.

1 Ιουνίου: Οι Έλληνες καταλαμβάνουν την Ιερισσό και απελευθερώνουν τα Μαντεμοχώρια και άλλες περιοχές της Χαλκιδικής.

Μοίρα του ελληνικού στόλου υπό τον Ψαριανό Ν. Αποστόλη φτάνει στα Μοσχονήσια. Οι Τούρκοι αντιδρούν τις επόμενες μέρες με βιαιοπραγίες κατά του χριστιανικού στοιχείου των Μοσχονησίων, των Κυδωνιών και της Σμύρνης.

7 Ιουνίου: Ήττα του Ιερού Λόχου υπό τον Αλέξανδρο Υψηλάντη στο Δραγατσάνι από υπέρτερες τουρκικές δυνάμεις. Έπειτα από λίγες μέρες ο Υψηλάντης περνά τα αυστριακά σύνορα, συλλαμβάνεται από τους Αυστριακούς και φυλακίζεται.

9 Ιουνίου: Οι Τούρκοι του Αγρινίου παραδίδονται στον Γ. Βαρνακιώτη.

14 Ιουνίου: Επανάσταση στην Κρήτη και νίκη των Ελλήνων σε μάχη κοντά στο Λούλο των Χανίων (οπλαρχηγοί: Γ. Δασκαλάκης, Ι. Χάλης, Σήφακας, Παπαπανδρέου, Α. Φασούλης και Μουστουγιαννάκης).

Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης παραδίνεται στις αυστριακές Αρχές.

Μέσα Ιουνίου 1821: Ήττα των Ελλήνων στη Γαλατίστα, κοντά στα Βασιλικά της Θεσσαλονίκης. Πεθαίνει ο οπλαρχηγός Χάμψας.

17 Ιουνίου: Σημαντικές επιτυχίες των επαναστατών στην Κρήτη (Καλύβες Αποκορώνου,

Ρούστικα Ρεθύμνου και στον Άγιο Ιωάννη Λάμπης). Διεξάγεται μάχη κοντά στον ποταμό Σίζα της Μολδαβίας, ηττώνται οι επαναστάτες και σκοτώνεται ο Αθανάσιος Καρπενησιώτης.

Νίκη των Ελλήνων στη θέση Παληοκούλια Ιωαννίνων (οπλαρχηγοί: Α. Ίσκιος, Γ. Μπακόλας).

23 Ιουνίου: Οι Τούρκοι εκτελούν στο Μεγάλο Κάστρο της Κρήτης τον αρχιεπίσκοπο Γεράσιμο και πολλούς αρχιερείς του νησιού.

Νίκη των επαναστατών σε μάχη κοντά στο φρούριο Μαλάξα της Κρήτης (οπλαρχηγοί: Γ.

Δασκαλάκης, Α. Φασούλης, Β. Χάλης, Α. Παναγιώτου).

25 Ιουνίου: Ο Ιωάννης Κωλέττης κηρύσσει την Επανάσταση στο Συράκο και τους Καλλαρύτες της Ηπείρου.

28 Ιουνίου: Ο Ηλίας Μαυρομιχάλης παραδίδει έπειτα από συμφωνία το φρούριο της Λιβαδειάς στον Ομέρ Βρυώνη και τον Κιοσέ Μεχμέτ.

3 Ιουλίου: Σημαντική νίκη του Μάρκου Μπότσαρη και των παλικαριών του στο Κομπότι της Άρτας.

6 Ιουλίου: Ο Ρώσος πρεσβευτής στην Κωνσταντινούπολη Στρόγκανοφ, έπειτα από εντολή του υπουργού των Εξωτερικών της Ρωσίας Καποδίστρια, επιδίδει στην Πύλη τελεσίγραφο με το οποίο απαιτεί σεβασμό των δικαιωμάτων των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Παρά την απόρριψη του τελεσιγράφου από τους Τούρκους, αποφεύγεται η ρήξη ύστερα από παρέμβαση του Αυστριακού αρχικαγκελάριου Μέτερνιχ.

8 Ιουλίου: Μοίρα του ελληνικού στόλου (πλοίαρχοι: Ι. Τομπάζης, Ν. Αποστόλης, Γ. Σαχτούρης, Α. Τσαμαδός, Ι. Βούλγαρης και Λ. Λελεχός) καταστρέφει οκτώ τουρκικά φορτηγά πλοία στον Πορθμό Τσαγκλί μεταξύ Σάμου και μικρασιατικών ακτών.

9 Ιουλίου: Οι Τούρκοι απαγχονίζουν στη Λευκωσία τον αρχιεπίσκοπο Κύπρου Κυπριανό και αποκεφαλίζουν τους μητροπολίτες Πάφου, Κιτίου και Κυρήνειας.

15 Ιουλίου: Ο Ομέρ Βρυώνης ηττάται στα Βρυσάκια της Εύβοιας από τις επαναστατικές δυνάμεις, επικεφαλής των οποίων είναι ο Αγγελής Νικόλαος ή Γωβγίνας και ο Α. Μπαλαλάς.

Διακόπτονται οι διπλωματικές σχέσεις Ρωσίας-Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μετά την επίδοση τελεσιγράφου στην Πύλη από τον Ρώσο πρεσβευτή στην Κωνσταντινούπολη Στρόγκανοφ. Η ρήξη αποφεύγεται με παρέμβαση του Μέτερνιχ.

20 Ιουλίου: Ο Ομέρ Βρυώνης και ο Ομέρ μπέης καταλαμβάνουν την Αθήνα.

23 Ιουλίου: Οι Τούρκοι παραδίδουν στις επαναστατικές δυνάμεις το Κάστρο της Μονεμβασιάς.

24 Ιουλίου: Επαναστατικές ομάδες υπό την αρχηγία του Χριστόφορου Περραιβού κυριεύουν την Πάργα, την οποία οι Τούρκοι ανακαταλαμβάνουν έπειτα από δύο μέρες.

7 Αυγούστου: Οι Τούρκοι παραδίδουν με συνθήκη το φρούριο του Νεόκαστρου.

19 Αυγούστου: Σημαντική επιτυχία των επαναστατών στις Αλιάκες Θερίσου της Κρήτης (οπλαρχηγοί: Δασκαλάκης, Βουρδουμπής, Π. Πρωτοπαπαδάκης, Σήφακας, Μανουσέλης, Μανουσογιαννάκης κ.ά.).

Αύγουστος: Οι Τούρκοι επιτίθενται στους επαναστάτες στα Σφακιά της Κρήτης.

26 Αυγούστου: Νίκη των Ελλήνων υπό τους Γκούρα, Πανουργιά, Διοβουνιώτη, Κοντοσόπουλο κ.ά. επί των Τούρκων του Μπεϊράν πασά στα Βασιλικά Λοκρίδας. Σε αυτή τη μάχη σκοτώνεται ο Μπεϊράν πασάς.

1 Σεπτεμβρίου: Τουρκικός στρατός αποβιβάζεται στη Σαμοθράκη και τις επόμενες μέρες προβαίνει σε σφαγές του ελληνικού πληθυσμού.

8 Σεπτεμβρίου: Οι Γεωργάκης Ολύμπιος και Ιωάννης Φαρμάκης ηττώνται στη Μονή Σέκου στη Μολδαβία. Ο Ολύμπιος ανατινάζει το κωδωνοστάσιο της μονής συμπαρασύροντας στο θάνατο δεκάδες Τούρκους.

9 Σεπτεμβρίου: Αλλεπάλληλες ήττες των Ελλήνων στην περιοχή των Πατρών.

15 Σεπτεμβρίου: Στον Άγιο Αθανάσιο κοντά στην Τριπολιτσά αποβαίνουν άκαρπες οι συνομιλίες ανάμεσα στην ελληνική (Θ. Κολοκοτρώνης, Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, Π. Π. Γερμανός και Αναγνωσταράς) και την τουρκική αντιπροσωπεία για την παράδοση της πρωτεύουσας του Μοριά στους επαναστάτες.

20 Σεπτεμβρίου: Ο καπουδάν Νουαΐχ Ζααδέ Αλή (Καρα-Αλής) πυρπολεί το Γαλαξίδι.

23 Σεπτεμβρίου: Οι επαναστάτες καταλαμβάνουν την πρωτεύουσα του Μοριά, την Τριπολιτσά.

Σεπτέμβριος (τέλη): Οι Τούρκοι εξουδετερώνουν τους επαναστάτες στο Σκουλένιο και στη Μονή Σέκου. Ο Φαρμάκης παραδίνεται και μεταφέρεται στην Κωνσταντινούπολη όπου και αποκεφαλίζεται.

Οκτώβριος: Σημαντικές επιτυχίες των Ελλήνων στη Λοκρίδα και τη Βοιωτία υποχρεώνουν τον Ομέρ Βρυώνη και τον Κιοσέ Μεχμέτ να αποσυρθούν στη Λαμία.

6 Οκτωβρίου: Προκήρυξη του Δ. Υψηλάντη για σύγκληση εθνοσυνέλευσης.

30 Οκτωβρίου: Καταπνίγεται από τους Τούρκους η Επανάσταση στη Χαλκιδική.

4 Νοεμβρίου: Αρχίζει τις εργασίες της στο Μεσολόγγι υπό την προεδρία του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου η Συνέλευοη της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος.

13 Νοεμβρίου: Απελευθερώνεται η πόλη της Άρτας από τους Σουλιώτες οπλαρχηγούς Μάρκο και Νότη Μπότσαρη, τους αδερφούς Τζαβέλα, τον Λ. Βέικο κ.ά.

15 Νοεμβρίου: Συγκροτείται σε σώμα η Συνέλευση της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος υπό την προεδρία του Θεόδωρου Νέγρη (Σάλωνα). Έπειτα από δύο μέρες η συνέλευση εκλέγει τα μέλη του Αρείου Πάγου.

22 Νοεμβρίου: Ο Γιουσούφ Σελίμ πασάς πυρπολεί την Πάτρα.

7 Δεκεμβρίου: Ο Δημήτριος Υψηλάντης εκλέγεται στο Άργος πρόεδρος της Πελοποννησιακής Γερουσίας.

3-4 Δεκεμβρίου: Οι επαναστάτες αποτυγχάνουν να καταλάβουν το φρούριο του Ναυπλίου.

6 Δεκεμβρίου: Οι επαναστάτες ηττώνται από τα τουρκικά στρατεύματα κοντά στο χωριό Σταυρό της Κρήτης. Πεθαίνει ο οπλαρχηγός Γ. Δασκαλάκης ή Τσελεπής.

20 Δεκεμβρίου: Έναρξη των εργασιών της Α΄ Εθνοσυνέλευσης στην Πιάδα της Παλαιάς Επιδαύρου.

24 Δεκεμβρίου: Σημαντική νίκη των Κρητικών έξω από τα Χανιά (οπλαρχηγοί: Σήφακας, Ρούσος Βουρδουμπής, Πρωτοπαπαδάκης, Μελιδόνης κ.ά.).

31 Δεκεμβρίου: Νίκη των Ελλήνων σε μάχη κοντά στο Βαθύπετρο της Κρήτης (οπλαρχηγοί:

Παναγιώτου, Ζερβουδάκης, Μαυροθαλασσίτης, Νικολαΐδης κ.ά.).

1822 1 Ιανουαρίου: Ψηφίζεται το «Προσωρινό Πολίτευμα της Ελλάδος» στην Επίδαυρο.

12 Ιανουαρίου: Οι Έλληνες ηττώνται σε μάχη κοντά στα Στύρα της Εύβοιας. Σκοτώνεται στη διάρκεια της μάχης ο Ηλίας Μαυρομιχάλης.

14 Ιανουαρίου: Οι Τούρκοι παραδίδουν με συνθήκη το κάστρο της Κορίνθου στον Δημήτριο Υψηλάντη.

15 Ιανουαρίου: Διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης για τους σκοπούς του Αγώνα. Πρόεδρος του Νομοτελεστικού εκλέγεται ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος.

25 Ιανουαρίου: Ο Αλή πασάς των Ιωαννίνων σκοτώνεται από τα τουρκικά στρατεύματα που τον πολιορκούν στο νησί της λίμνης Παμβώτιδας. Οι Τούρκοι στρέφονται κατά του Σουλίου.

26 Ιανουαρίου: Οι Έλληνες νικούν σε μάχη έξω από το χωριό Ακόνες του Ρεθύμνου.

Φεβρουάριος: Επανάσταση στον Όλυμπο και τη δυτική Μακεδονία.

5 Φεβρουαρίου: Σημαντική επιτυχία των Κρητικών έξω από το φρούριο του Ρεθύμνου.

10 Φεβρουαρίου: Νέα νίκη των Ελλήνων στον Φουρφουρά της Κρήτης.

19 Φεβρουαρίου: Ο πρόκριτος της Νάουσας Ζαφειράκης κηρύσσει την Επανάσταση στην Πόλη.

11 Μαρτίου: Κηρύσσεται η Επανάσταση στη Χίο. Ο Λυκούργος Λογοθέτης φτάνει στο νησί για να ενισχύσει την άμυνά του.

29 Μαρτίου: Οι Τούρκοι νικούν σε μάχη κοντά στην Καστανιά του Ολύμπου.

30 Μαρτίου: Καταστροφή της Χίου από τα τουρκικά στρατεύματα υπό τον καπουδάν πασά Νουαΐχ Ζααδέ (Καρα-Αλής).

Οι Τούρκοι καταλαμβάνουν τη Βέροια.

1 Απριλίου: Οι Έλληνες υπό τον Νικηταρά νικούν σε μάχη κοντά στη Στυλίδα Φθιώτιδας.

6 Απριλίου: Οι Τούρκοι καταλαμβάνουν και πυρπολούν τη Νάουσα (οπλαρχηγοί: Καρατάσος, Ζαφειράκης, Γάτσος).

8 Απριλίου: Νίκη των Κρητικών στο Κάστελο. Έπειτα από λίγες μέρες γίνεται νέα μάχη στην ίδια περιοχή και οι Έλληνες ηττώνται (14 Απριλίου του 1822).

12 Απριλίου: Συνεχίζονται με αμείωτη ένταση οι σφαγές των χριστιανών της Χίου.

13 Απριλίου: Δεκατρία κορίτσια της Νάουσας για να αποφύγουν την ατίμωση ρίχνονται στον καταρράκτη της Αραπίτσας.

28 Απριλίου: Ο υπό τον Ανδρέα Μιαούλη ελληνικός στόλος αδυνατεί να σταματήσει τις σφαγές στη Χίο.

29(;)Απριλίου: Φτάνει στους Αρμένους της Κρήτης ο Πέτρος Σκυλίτσης Ομηρίδης ως εκπρόσωπος στη Μεγαλόνησο της επαναστατικής κυβέρνησης.

Μάιος: Ο Χουρσίτ πασάς αρχίζει να πολιορκεί το Σούλι.

12 Μαΐου: Σημαντική νίκη των Ελλήνων σε μάχη έξω από τα Χανιά.

15 Μαΐου: Τουρκικά στρατεύματα υπό τον Χουρσίτ πασά και τον Ομέρ Βρυώνη καταλαμβάνουν το Σούλι.

19 Μαΐου: Αμφίρροπη ναυμαχία στα ανοιχτά της Χίου ανάμεσα σε μοίρα του τουρκικού στόλου και ελληνικά πλοία (Μιαούλης, Τσαμαδός, Σαχτούρης κ.ά.).

23 Μαΐου: Ο πρόεδρος του Νομοτελεστικού Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος φτάνει στο Μεσολόγγι ως επικεφαλής στρατευμάτων.

28 Μαΐου: Τουρκικές ενισχύσεις αποβιβάζονται στη Σούδα της Κρήτης από πλοία του αιγυπτιακού στόλου για να συμβάλουν στην καταστολή της Επανάστασης.

6 ή 7 Ιουνίου: Ο Κωνσταντίνος Κανάρης πυρπολεί την τουρκική ναυαρχίδα Μανσουρίγε στη Χίο, που καταστρέφεται ολοσχερώς. Ανάμεσα στους νεκρούς συγκαταλέγεται και ο καπουδάν πασάς Καρα-Αλής, τον οποίο διαδέχεται ο Μουχτάρμπεης.

7 Ιουνίου: Σφαγές χριστιανών στα Μαστιχοχώρια της Χίου.

9 Ιουνίου: Οι Τούρκοι του φρουρίου της Ακρόπολης παραδίδονται στους πολιορκητές τους.

10 Ιουνίου: Μάχη στο Κομπότι της Άρτας. Νίκη του εκστρατευτικού σώματος υπό το φιλέλληνα στρατηγό Νόρμαν και τον Μάρκο Μπότσαρη.

29 Ιουνίου: Ο Μαχμούτ πασάς της Δράμας (Δράμαλης), ο πρώην αρχιβεζύρης Τοσάλ Αλή πασάς, ο Μαχμούτ Χασάν πασάς και ο Ερείπ Αχμέτ πασάς ως επικεφαλής ισχυρών στρατιωτικών δυνάμεων στρατοπεδεύουν κοντά στη Λαμία. Αντικειμενικός σκοπός της εκστρατείας είναι η καταστολή της Επανάστασης.

1 Ιουλίου: Ο Δράμαλης καταστρέφει την πόλη της Θήβας.

4 Ιουλίου: Μάχη στο Φανάρι κοντά στο Σούλι. Οι Έλληνες ηττώνται και πεθαίνει ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης. Στην ίδια μάχη φονεύεται και ο Μουσταφάμπεης.

Ήττα Ελλήνων και φιλελλήνων υπό τον Α. Μαυροκορδάτο στο Πέτα κοντά στην Άρτα από ισχυρές τουρκικές δυνάμεις υπό τον Μεχμέτ Ρεσίτ Κιουταχή πασά.

6 Ιουλίου: Ο Δράμαλης καταλαμβάνει τον Ακροκόρινθο.

12, 15, 16 Ιουλίου: Συνεχείς και αμφίρροπες αψιμαχίες κοντά στο Άργος.

18 Ιουλίου: Σημαντική νίκη των Ελλήνων στον Κρουσώνα της περιοχής Μαλεβιζίου Κρήτης (οπλαρχηγοί: Δεληγιαννάκης, Πωλογεώργης και Ζερβουδάκης).

21-25 Ιουλίου: Ο Δράμαλης πολιορκεί το Ναύπλιο.

26 Ιουλίου: Ήττα του Δράμαλη στα στενά των Δερβενακίων από τους Έλληνες, υπό την ηγεσία του Θ. Κολοκοτρώνη.

28 Ιουλίου: Στο Αγιονόρι της Κορινθίας ο Δημήτριος Υψηλάντης, ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, ο Νικηταράς και τα παλικάρια τους ολοκληρώνουν την καταστροφή της στρατιάς του Δράμαλη.

Στην οικία του Άγγλου προξένου στην Πρέβεζα υπογράφεται συνθήκη ανάμεσα στους Σουλιώτες και τους Τούρκους για την παράδοση της Κιάφας και του Ναυαρίκου στον Χουρσίτ

πασά.

Αύγουστος: Ο Γεώργιος Κάνιγκ γίνεται υπουργός Εξωτερικών της Αγγλίας.

8 Αυγούστου: Ήττα των υπό τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη Ελλήνων στους Μύλους.

10 Αυγούστου: Νίκη των Ελλήνων στον Αετό Ξηρομέρου (οπλαρχηγοί: Βαρνακιώτης, Γρίβας, Τσαούσης κ.ά.).

14 Αυγούστου: Μάχη έξω από το Ναύπλιο στη θέση Κούτσι. Νίκη των Ελλήνων υπό τον Δημήτριο Υψηλάντη και τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.

Ο τσάρος της Ρωσίας Αλέξανδρος Α΄ χορηγεί επ’ αόριστον άδεια στον Ιωάννη Καποδίστρια, επειδή δεν συμφώνησε με ένα άκρως φιλελληνικό υπόμνημα του υπουργού του.

29, 31 Αυγούστου: Αμφίρροπες μάχες στο Μοναστήριο του Αυλοποτάμου και στο Σκλαβόκαμπο της Χαλέπας Κρήτης.

Σεπτέμβριος: Οι Σουλιώτες ύστερα από συμφωνία με τους Τούρκους εγκαταλείπουν το Σούλι και καταφεύγουν στα Επτάνησα.

8 Σεπτεμβρίου: Ναυμαχία στο Πόρτο Χέλι. Ο τουρκικός στόλος υποχωρεί.

18 Σεπτεμβρίου: Ο Ανδρέας Μεταξάς, ο οποίος μεταφέρει επιστολές της ελληνικής κυβέρνησης για τους βασιλείς της Ευρώπης, αναχωρεί για την Αγκόνα.

30 Σεπτεμβρίου: Οι Παλαιών Πατρών Γερμανός και Γ. Μαυρομιχάλης μεταφέρουν επιστολές της κυβέρνησης στον πάπα.

25 Οκτωβρίου: Αρχίζει η πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου από τον Ομέρ Βρυώνη και τον Κιουταχή πασά.

28-29 Οκτωβρίου: Ο Κωνσταντίνος Κανάρης πυρπολεί στα ανοιχτά της Τενέδου την τουρκική υποναυαρχίδα.

Οκτώβριος-Δεκέμβριος: Συνέδριο της Βερόνας.

8 Νοεμβρίου: Μοίρα του ελληνικού στόλου υπό τον Ανδρέα Μιαούλη λύνει την από θαλάσσης πολιορκία του Μεσολογγίου.

26 Νοεμβρίου: Πεθαίνει ο Δράμαλης στον Ακροκόρινθο.

30 Νοεμβρίου: Νίκη των Ελλήνων στο Ναύπλιο. Ο Στάικος Σταϊκόπουλος καταλαμβάνει το Παλαμήδι.

30 Νοεμβρίου: Ο Χουρσίτ πασάς αυτοκτονεί στη Θεσσαλία, αφού στο μεταξύ τον έχει αποκηρύξει ο σουλτάνος.

2 Δεκεμβρίου: Το Συνέδριο της Βερόνας αποκηρύσσει με τη διακήρυξή του την Ελληνική Επανάσταση.

3 Δεκεμβρίου: Το Ναύπλιο παραδίνεται στους Έλληνες.

25 Δεκεμβρίου: Αποτυγχάνει η τουρκική έφοδος στο Μεσολόγγι.

31 Δεκεμβρίου: Λύεται η πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου.

1823 15 Ιανουαρίου: Πρώτη σημαντική επιτυχία του Γεώργιου Καραϊσκάκη στον Άγιο Βλάση της Ευρυτανίας. Αντιμετωπίζει με εξαιρετική επιτυχία ισχυρές τουρκικές δυνάμεις υπό τον Ισμαήλ πασά.

18 Ιανουαρίου: Το Ναύπλιο ορίζεται έδρα της επαναστατικής κυβέρνησης.

28 Ιανουαρίου: Νέα σημαντική επιτυχία του Καραϊσκάκη κοντά στον ποταμό Φίδαρι του Βάλτου.

28 Φεβρουαρίου: Τα μέλη του Νομοτελεστικού εγκαθίστανται στα Αγιαννίτικα Καλύβια Κυνουρίας.

13 Μαρτίου: Η ελληνική κυβέρνηση ανακοινώνει την επιβολή ναυτικού αποκλεισμού των λιμανιών του Αιγαίου, από την Κρήτη μέχρι τη Θεσσαλονίκη, και του Ιονίου.

Μάρτιος 1823: Η Αγγλία αναγνωρίζει τους Έλληνες ως εμπολέμους. Η απόφαση της αγγλικής κυβέρνησης αποτελεί de facto αναγνώριση της Ελληνικής Επανάστασης.

30 Μαρτίου: Αρχίζουν οι εργασίες της Β΄ Εθνικής Συνέλευσης των Ελλήνων στο Άστρος της Κυνουρίας.

13 Απριλίου: Η Β΄ Εθνοσυνέλευση επικυρώνει το «Νόμο της Επιδαύρου», ο οποίος αποτελεί αναθεώρηση των μη θεμελιωδών διατάξεων του Συντάγματος που ψήφισε η Α΄ Εθνοσυνέλευση.

18 Απριλίου: Η Β΄ Εθνοσυνέλευση ολοκληρώνει τις εργασίες της.

1 Μαΐου: Εκτεταμένες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του Μεχμέτ Ρεσίτ Κιουταχή πασά στα Λεχώνια του Βόλου.

7 Μαΐου: Ιδρύεται στην Κέρκυρα η Ιόνιος Ακαδημία από τον Άγγλο ύπατο αρμοστή των Επτανήσων Φρειδερίκο Νόρθ, κόμη του Γκίλφορδ.

Μάιος (τέλη): Ο Περκόφτσαλης και ο Σαλέχ, επικεφαλής ισχυρής στρατιωτικής δύναμης, εισβάλλουν στην Ανατολική Στερεά.

22 Μαΐου: Ο διορισμένος από την κυβέρνηση αρμοστής της Κρήτης Μανώλης Τομπάζης φτάνει στην Κίσσαμο. Λίγες μέρες αργότερα οι Τούρκοι παραδίδουν στον αρμοστή το φρούριο Κισσάμου (25 Μαΐου του 1823).

2 Ιουνίου: Οι Τούρκοι παραδίδουν το φρούριο της Κανδάνου στον αρμοστή Μανώλη Τομπάζη, ο οποίος έπειτα από τρεις μέρες απωθεί στο Σέλινο τις υπό τον Χασάν πασά τουρκικές δυνάμεις.

7-11 Ιουνίου: Αλλεπάλληλες νίκες του Γιουσούφ πασά Περκόφτσαλη στην ευρύτερη περιοχή της Λιβαδειάς.

12 Ιουνίου: Ναυτικές επιδρομές ψαριανών πλοίων στα μικρασιατικά παράλια.

10 Ιουλίου: Ο Μαυροκορδάτος εκλέγεται πρόεδρος του Βουλευτικού παρά τις αντιδράσεις του Κολοκοτρώνη. Την επομένη εξαναγκάζεται σε παραίτηση.

12 Ιουλίου: Ο λόρδος Μπάιρον φτάνει στο Αργοστόλι.

23 Ιουλίου: Αψιμαχίες ανάμεσα σε Τούρκους και Έλληνες στο Μαντούδι της Εύβοιας.

25 Ιουλίου: Μάχη στη θέση Εβλιγιάν κοντά στο Ρέθυμνο και σπουδαία νίκη των Κρητικών, αρχηγοί των οποίων ήταν ο Μανουσέλης, ο Μανουσογιαννάκης, ο Δεληγιαννάκης, ο Τσουδερός κ.ά.

8-9 Αυγούστου: Μάχη στο Κεφαλόβρυσο. Θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη.

12 Αυγούστου: Πάνδημη κηδεία του Μάρκου Μπότσαρη στο Μεσολόγγι.

24 Αυγούστου: Η Βουλή επαναλαμβάνει τις εργασίες της στη Σαλαμίνα όπου έχει εγκατασταθεί και το Νομοτελεστικό.

25 Αυγούστου: Σημαντική επιτυχία του Νικηταρά στην Κάντζα του Κορωπίου επί του Ομέρ μπέη της Καρύστου.

28 Αυγούστου: Οι επαναστάτες ηττώνται από τις δυνάμεις του Μουσταή πασά της Σκόδρας στη θέση Καλιακούδα στο Καρπενήσι.

25 Σεπτεμβρίου: Το Νομοτελεστικό επανέρχεται στο Ναύπλιο.

Φθινόπωρο 1823: Αρχίζει η διαμάχη ανάμεσα στους αγωνιστές.

2 Οκτωβρίου: Ο Ομέρ Βρυώνης και ο Μουσταής πολιορκούν το Αιτωλικό. Έπειτα από ένα μήνα αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την πολιορκία.

11 και 12 Οκτωβρίου: Ναυτικές συγκρούσεις στο Αρτεμίσι του Βόλου και στους Ωρεούς της Ιστιαίας ανάμεσα σε ελληνικά και τουρκικά πλοία με αμφίρροπο αποτέλεσμα.

15 Οκτωβρίου: Τα μέλη του Βουλευτικού διακόπτουν τις εργασίες τους και μεταβαίνουν στο Άργος.

7 Νοεμβρίου: Το φρούριο της Κορίνθου παραδίνεται στον Κολοκοτρώνη.

24 και 25 Νοεμβρίου: Η Βουλή καθαιρεί τον υπουργό των Οικονομικών Περούκα και των υπουργό των Εσωτερικών Μεταξά τον οποίο αντικαθιστά με τον Ιωάννη Κωλέττη.

26 Νοεμβρίου: Το Νομοτελεστικό στέλνει στο Άργος τον Νικηταρά, τον Τσόκρη και τον Π.

Κολοκοτρώνη για να διαλύσουν βίαια τη Βουλή. Οι βουλευτές καταφεύγουν στο Κρανίδι.

30 Νοεμβρίου: Ο Ορλάνδος και ο Λουριώτης αναχωρούν για την Αγγλία, προκειμένου να αναζητήσουν δανειοδότες.

24 Δεκεμβρίου: Ο λόρδος Μπάιρον φτάνει στο Μεσολόγγι.

1824 Ιανουάριος 1824: Ρωσικό Σχέδιο των Τριών Τμημάτων για την επίλυση του ελληνικού προβλήματος.

1 Ιανουαρίου: Ο Ελβετός φιλέλληνας γιατρός Μάγερ εκδίδει στο Μεσολόγγι την εφημερίδα «Ελληνικά Χρονικά».

6 Ιανουαρίου: Ο πρόεδρος του νομοτελεστικού σώματος Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης και το μέλος Σ. Χαραλάμπης καθαιρούνται. Τη θέση του Μαυρομιχάλη καταλαμβάνει ο Γ. Κουντουριώτης.

16-17 Ιανουαρίου: Οι πολιτικές αντιθέσεις εκφράζονται ήδη με την παρουσία δύο κυβερνήσεων: Η μία έχει την έδρα της στην Τρίπολη υπό τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και η άλλη στο Κρανίδι υπό τον Κουντουριώτη.

9 Φεβρουαρίου: Υπογράφεται στο Λονδίνο συμφωνητικό ανάμεσα σε Άγγλους κεφαλαιούχους και τους εκπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης Ορλάνδο και Λουριώτη για τη σύναψη δανείου ύψους 800.000 λιρών.

Μάρτιος 1824: Ο σουλτάνος ζητά τη βοήθεια του Μωχάμετ Άλη της Αιγύπτου για να καταστείλει την Ελληνική Επανάσταση.

21 Μαρτίου: Οι οπαδοί του Κουντουριώτη καταλαμβάνουν την Ακροκόρινθο.

5 Απριλίου: Οι οπαδοί του Κουντουριώτη καταλαμβάνουν την Τριπολιτσά.

7 Απριλίου: Ο λόρδος Βύρων πεθαίνει στο Μεσολόγγι.

Μάιος 1824: Τελειώνει η πρώτη φάση της πολιτικής σύγκρουσης με την κατάληψη του Ναυπλίου από τους οπαδούς του Κουντουριώτη. Διεξάγονται βουλευτικές εκλογές.

8-12 Μαΐου: Συγκρούσεις ανάμεσα σε κυβερνητικές και αντικυβερνητικές δυνάμεις κοντά στο Άργος και το Ναύπλιο.

Τέλη Μαΐου 1824: Ο Χουσεΐν καταστέλλει την επανάσταση στην Κρήτη.

7 Ιουνίου: Αντικυβερνητικοί υπό τον Πάνο Κολοκοτρώνη παραδίδουν το φρούριο του Ναυπλίου στην κυβέρνηση.

7-8 Ιουνίου: Καταστροφή της Κάσου από τους Τουρκοαιγυπτίους του Χουσεΐν.

12 Ιουνίου: Η άφιξη των εκπροσώπων του νομοτελεστικού σώματος στο Ναύπλιο σηματοδοτεί την παύση του εμφύλιου πολέμου.

21 Ιουνίου: Καταστροφή των Ψαρών από τους Τουρκοαιγυπτίους.

2 Ιουλίου: Η κυβέρνηση δίνει αμνηστία στους αντικυβερνητικούς.

3 Ιουλίου: Σημαντική επιτυχία του ελληνικού στόλου υπό τον Τσαμαδό, τον Μιαούλη και τον Σαχτούρη στα ανοιχτά των Ψαρών.

7 Ιουλίου: Ο ελληνικός στόλος ναυλοχεί στα ανοιχτά της πόλης της Ρόδου.

14 Ιουλίου: Σημαντική επιτυχία των Ελλήνων επί ισχυρών τουρκικών δυνάμεων στην Άμπλιανη (οπλαρχηγοί: Κ. Τζαβέλας, Σαφάκας, Σκαλτσάς, Ν. Πανουργιάς, Γ. Δράκος κ.ά.).

30-31 Ιουλίου: Ναυτικές συγκρούσεις με αμφίρροπο αποτέλεσμα ανάμεσα σε μοίρες του ελληνικού και του τουρκικού στόλου κοντά στη Σάμο και την Ικαρία.

2 Αυγούστου: Γέννηση στη Λευκάδα του Αριστοτέλη, γιου του Ιωάννη Βαλαωρίτη και της Αναστασίας Τυπάλδου-Φορέστη. Ο ποιητής του «Φωτεινού» και ο επικός υμνητής του 1821 πέθανε στις 24 Ιουλίου 1879.

5 Αυγούστου: Ναυτική νίκη των Ελλήνων στη Μυκάλη (Σαχτούρης, Κανάρης, Ραφαλιάς, Ματρώζος, Βατικιώτης κ.ά.).

14 Αυγούστου: Ο υπό τον Ιμπραήμ αιγυπτιακός στόλος καταφτάνει στην Κω.

29 Αυγούστου: Ναυμαχία του Γέροντα και πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας. Τα ελληνικά πλοία επιφέρουν σημαντικές ζημιές στον εχθρικό στόλο.

7 Σεπτεμβρίου: Ναυμαχία ανάμεσα στη Χίο, τη Μυτιλήνη και το Καραμπουρνού. Η μοίρα του τουρκικού στόλου αναγκάζεται να υποχωρήσει με μικρές απώλειες.

9 Οκτωβρίου: Ο Πανούτσος Νοταράς εκλέγεται πρόεδρος της Βουλής, με αντιπρόεδρο τον Θεοδώρητο Βρεσθένη.

22 Οκτωβρίου: Ο Παπαφλέσσας, υπουργός Εξωτερικών, εισβάλλει στην Αρκαδία για να πλήξει τους οπαδούς του Κολοκοτρώνη.

12 Νοεμβρίου: Θάνατος του Πάνου Κολοκοτρώνη στη διάρκεια συμπλοκής με τους οπαδούς του Κουντουριώτη έξω από την Τριπολιτσά.

2 Δεκεμβρίου: Οι κυβερνητικοί καταλαμβάνουν την Τριπολιτσά.

30 Δεκεμβρίου: Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης παραδίδεται στην κυβέρνηση.

1825 12 Ιανουαρίου: Πεθαίνει στο λοιμοκαθαρτήριο της Ζακύνθου ο εθνικός ευεργέτης Ιωάννης Βαρβάκης (γεν. Ψαρά, 1750). Ο Βαρβάκης είχε αποκτήσει μεγάλη περιουσία στο Αστραχάν της Ρωσίας, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας διέθεσε για τον Αγώνα.

26 Ιανουαρίου: Υπογράφεται στο Λονδίνο από τους εκπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης (Ι. Ορλάνδος, Ι. Ζαΐμης, Α. Λουριώτης) και τον Όμιλο Άγγλων Κεφαλαιούχων το δεύτερο δάνειο, ύψους 2.000.000 λιρών Αγγλίας.

6 Φεβρουαρίου: Ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος εκλέγεται γενικός γραμματέας του εκτελεστικού. Την ίδια μέρα ο Κολοκοτρώνης, ο Κανέλλος και ο Νικόλαος Δεληγιάννης, ο Παναγιώτης και ο Ιωάννης Νοταράς, ο Θ. Γρίβας κ.ά. προφυλακίζονται από τους κυβερνητικούς στη Μονή του Προφήτη Ηλία στην Ύδρα.

12 Φεβρουαρίου: Τουρκοαιγυπτιακά στρατεύματα υπό τον Ιμπραήμ αποβιβάζονται στη Μεθώνη.

5 Μαρτίου: Νέες ενισχύσεις από την Αίγυπτο καταφτάνουν στη Μεθώνη.

9 Μαρτίου: Η πρώτη σύγκρουση του Ιμπραήμ με επαναστατικές δυνάμεις στην περιοχή του Νεόκαστρου (Ιωάννης και Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης) λήγει με απόλυτη επικράτηση των αιγυπτιακών δυνάμεων. Λίγες μέρες αργότερα σε νέα μάχη στην ίδια περιοχή τραυματίζεται θανάσιμα ο Ι. Μαυρομιχάλης (14.3.1825).

14 Μαρτίου: Σε μερική αμνήστευση των πολιτικών της αντιπάλων προχωρά η κυβέρνηση Κουντουριώτη.

15 Μαρτίου: Σε αψιμαχία στο χωριό Σχινόλακα κοντά στην Πύλο επαναστατικές δυνάμεις υπό τον Καρατάσο τρέπουν σε φυγή στρατιωτικές δυνάμεις των Τουρκοαιγυπτίων.

23 Μαρτίου: Ο Κιουταχής με ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις παραβιάζει το Μακρυνόρος και εισχωρεί στην περιοχή του Βάλτου και του Ξηρομέρου.

7 Απριλίου: Νίκη του Ιμπραήμ στο Κρεμμύδι, κοντά στο Νεόκαστρο.

Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος φυλακίζεται από τους κυβερνητικούς στην Ακρόπολη.

15 Απριλίου: Αρχίζει η δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου από τον Κιουταχή.

23 Απριλίου: Ο Κιουταχής αποκλείει από ξηρά και θάλασσα το Μεσολόγγι.

26 Απριλίου: Οι υπό τον Ιμπραήμ τουρκοαιγυπτιακές δυνάμεις καταλαμβάνουν τη Σφακτηρία.

Θάνατος του φιλέλληνα Σανταρόζα, του Αναγνωσταρά, του Α. Τσαμαδού, του Σαχίνη, του Δ.

Σαχτούρη κ.ά. Το μπρίκι του Τσαμαδού «ΑΡΗΣ» διαφεύγει, ενώ βάλλεται με καταιγιστικά πυρά από τα αιγυπτιακά πλοία.

28 Απριλίου: Επίθεση του Μιαούλη εναντίον αιγυπτιακής μοίρας στη Μεθώνη, στην οποία προκαλεί σημαντικές απώλειες.

30 Απριλίου: Νίκη του Ιμπραήμ στο Παλαιόκαστρο.

11 Μαΐου: Το Νεόκαστρο έπειτα από συμφωνία παραδίδεται στον Ιμπραήμ. Ο Π. Πατράκος και ο Γ. Μαυρομιχάλης κρατούνται ως αιχμάλωτοι.

15 Μαΐου: Σημαντική νίκη του Γ. Καραϊσκάκη επί των Τούρκων στην περιοχή Μαυρολιθάρι της Παρνασσίδας.

18 Μαΐου: Η κυβέρνηση χορηγεί αμνηστία στον Κολοκοτρώνη, ο οποίος αναλαμβάνει την αρχηγία του αγώνα εναντίον του Ιμπραήμ.

19 Μαΐου: Ο Γκίκας Μπότασης κατορθώνει να ανεφοδιάσει με τρόφιμα το Μεσολόγγι.

20 Μαΐου: Μάχη στο Μανιάκι. Ηρωικός θάνατος του Παπαφλέσσα.

Σημαντική ναυτική νίκη των Ελλήνων κοντά στον Καφηρέα. Τρία τουλάχιστον πλοία του εχθρού καταστράφηκαν από τη δράση των πυρπολικών, μεταξύ των οποίων και το τουρκικό δίκροτο 62 πυροβόλων «Χαζέν Γκεμισί».

27-28 Μαΐου: Ο Ιμπραήμ πασάς καταλαμβάνει όλη τη Μεσσηνία και φτάνει μέχρι την περιοχή του Οιτύλου.

28 Μαΐου: Πρώτη αποτυχημένη έφοδος του Κιουταχή κατά του Μεσολογγίου.

31 Μαΐου: Αμφίρροπη ναυμαχία έξω από τη Σούδα ανάμεσα σε ελληνικά και αιγυπτιακά πλοία.

31(;) Μαΐου: Δολοφονείται στις Σπέτσες η Μπουμπουλίνα.

2 Ιουνίου: Επιχείρηση του υπό τον Α. Μιαούλη ελληνικού στόλου στην περιοχή της Σούδας έχει ως αποτέλεσμα την ανατίναξη της κορβέτας «Ντζεϊλάν-Μπαϊρίν».

5 Ιουνίου: Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος δολοφονείται στην Ακρόπολη των Αθηνών, όπου είχε φυλακιστεί.

8 Ιουνίου: Νέα αποτυχημένη προσπάθεια του Κιουταχή εναντίον του Μεσολογγίου.

10 Ιουνίου: Ο Ιμπραήμ καταλαμβάνει την Τριπολιτσά.

13 Ιουνίου: Νίκη των Ελλήνων υπό τον Μακρυγιάννη και τον Δημήτριο Υψηλάντη στους Μύλους της Αργολίδας.

14 Ιουνίου: Ο Ιμπραήμ κατακαίει το Άργος.

20 Ιουνίου: Πετυχημένη επιθετική ενέργεια της φρουράς του Μεσολογγίου εναντίον των δυνάμεων του Κιουταχή.

22 Ιουνίου: Ο Γάλλος συνταγματάρχης Κάρολος Φαβιέρος διορίζεται από την κυβέρνηση αρχηγός του τακτικού στρατού.

23 Ιουνίου: Ήττα των υπό τον Κολοκοτρώνη ελληνικών δυνάμεων από τους Τουρκοαιγυπτίους του Ιμπραήμ στα Τρίκορφα της Τριπολττσάς. Σημαντικές απώλειες των Ελλήνων.

7 Ιουλίου: Ο Ομέρ Βρυώνης καταλαμβάνει την περιοχή του Θησείου στην Αθήνα.

17 και 21 Ιουλίου: Αποτυχημένες επιθέσεις του Κιουταχή εναντίον του Μεσολογγίου. Οι υπερασπιστές του απορρίπτουν τις προτάσεις του Κιουταχή για υπογραφή συνθήκης.

23 Ιουλίου: Ο τουρκικός στόλος τρέπεται ανεξήγητα σε φυγή μόλις γίνεται αντιληπτή η παρουσία του ελληνικού στόλου έξω από το Μεσολόγγι.

24 Ιουλίου: Οι ελληνικές πολιτικές και στρατιωτικές δυνάμεις με έγγραφο τους προς την αγγλική κυβέρνηση αναθέτουν την προστασία της Ελλάδας στην Αγγλία.

29 Ιουλίου: Αποτυγχάνει εξαιτίας της νηνεμίας που επικρατεί προσπάθεια μοίρας του ελληνικού στόλου υπό τον Κωνσταντίνο Κανάρη να πυρπολήσει τον αιγυπτιακό στόλο μέσα στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας.

2 Αυγούστου: Κρήτες επαναστάτες καταλαμβάνουν το φρούριο της Γραμβούσας και της Κισσάμου.

7 Αυγούστου: Ο Κίτσος Τζαβέλας και ο Κ. Φωτομάρας με τα παλικάρια τους ενισχύουν την άμυνα του Μεσολογγίου.

13-14 Αυγούστου: Σημαντικές επιτυχίες των Ελλήνων εναντίον του Ιμπραήμ στα Τρίκορφα Τριπολιτσάς, στην Πιάνα και τη Ζαράκοβα Μαντινείας.

23 Αυγούστου: Ο Ιμπραήμ καταλαμβάνει τη Μονεμβασιά.

28 Σεπτεμβρίου: Ο Καραϊσκάκης καταστρέφει στον Κραβασαρά τουρκική στρατιωτική δύναμη.

24 Οκτωβρίου: Σημαντικές ενισχύσεις καταφτάνουν στο Νεόκαστρο από την Αίγυπτο υπό τον Τοπάλ πασά και τον Μουχαράμπεη.

1 Νοεμβρίου: Μάχη μεταξύ Λάσπης και Εριβίου Θηβών. Μεγάλη νίκη των Ελλήνων (Γ.

Καραϊσκάκης).

6 Νοεμβρίου: Ο αιγυπτιακός στόλος καταφτάνει έξω από το Μεσολόγγι.

8-11 Νοεμβρίου: Εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του Ιμπραήμ στην Ηλεία.

20 και 23 Νοεμβρίου: Ο ελληνικός στόλος ανεφοδιάζει το Μεσολόγγι.

25 Νοεμβρίου: Αμφίρροπη ναυμαχία έξω από τη Γλαρέτζα της Ηλείας.

1 Δεκεμβρίου: Θάνατος του τσάρου Αλέξανδρου Α΄. Τον διαδέχεται ο αδελφός του Νικόλαος Α΄, γνωστός για τα φιλοπόλεμα αισθήματά του.

18 Δεκεμβρίου: Ο Ιμπραήμ φτάνει στο Μεσολόγγι για να ενισχύσει τους πολιορκητές.

28 Δεκεμβρίου: Συνάντηση του Άγγλου πρεσβευτή στην Κωνσταντινούπολη Στράντφορντ

Κάνιγκ με τους Μαυροκορδάτο και Ζωγράφο έξω από την Ύδρα. Αποδοχή από την ελληνική πλευρά των όρων συμβιβασμού με την Πύλη.

1826 1 Ιανουαρίου: Απορρίπτεται από τους υπερασπιστές του Μεσολογγίου πρόταση του Ιμπραήμ για παράδοση της πόλης.

9 Ιανουαρίου: Ο ελληνικός στόλος υπό τον Μιαούλη καταπλέει στο Μεσολόγγι. Την επομένη, κάτω από την πίεση του εχθρικού στόλου, αναγκάζεται να υποχωρήσει. Οι ναυτικές συγκρούσεις θα συνεχιστούν για μακρύ χρονικό διάστημα με αμφίρροπο αποτέλεσμα.

Φεβρουάριος: Σφίγγει ο κλοιός γύρω από το πολιορκημένο Μεσολόγγι.

26 Φεβρουαρίου: Οι Τούρκοι καταλαμβάνουν το νησάκι Βασιλάδι στη λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου, ενώ αποτυγχάνουν να κυριεύσουν την Κλείσοβα.

28 Φεβρουαρίου: Προσπάθεια του Ιμπραήμ να καταλάβει το Μεσολόγγι με έφοδο αποτυγχάνει. Την ίδια μέρα οι πολιορκητές καταλαμβάνουν τη νησίδα Ντολμά.

5 Μαρτίου: Αποτυγχάνει μεσολαβητική προσπάθεια του ύπατου αρμοστή Ιονίων Νήσων Φρειδερίκου Άνταμς για λήξη των εχθροπραξιών έξω από το Μεσολόγγι.

5-27 Μαρτίου: Επιχειρήσεις που διεξάγει ο Κάρολος Φαβιέρος εναντίον των Τούρκων στην περιοχή της Καρύστου ολοκληρώνονται χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα για τους Έλληνες.

25 Μαρτίου: Ο Κίτσος Τζαβέλας ανακαταλαμβάνει τη νησίδα Βασιλάδι.

1 Απριλίου: Ο Μιαούλης αποτυγχάνει να ανεφοδιάσει το Μεσολόγγι.

4 Απριλίου: Υπογράφεται ανάμεσα στη Ρωσία και την Αγγλία το Πρωτόκολλο της Πετρούπολης. Αποφασίζεται η μεσολάβηση ανάμεσα στους Έλληνες και την Πύλη για τη δημιουργία αυτόνομου ελληνικού κράτους που θα είναι φόρου υποτελές στο σουλτάνο.

6 Απριλίου: Συγκαλείται η Γ΄ Εθνοσυνέλευση στην Επίδαυρο, στην οποία αποφασίζεται η αγγλική διαμεσολάβηση ανάμεσα στους Έλληνες και τους Τούρκους.

10-11 Απριλίου: Η Έξοδος του Μεσολογγίου. Το Μεσολόγγι καταλαμβάνεται από τους Τουρκοαιγυπτίους.

16 Απριλίου: Η Γ΄ Εθνοσυνέλευση διακόπτει τις εργασίες της. Ιδρύεται η «Διοικητική Επιτροπή της Ελλάδος».

18 Απριλίου: Η νέα κυβέρνηση υπό τον Α. Ζαΐμη εγκαθίσταται στο Ναύπλιο.

15 Μαΐου: Οι διασωθέντες από τη φρουρά του Μεσολογγίου φτάνουν στο Ναύπλιο.

3-5 Ιουνίου: Διάλυση του στρατιωτικού σώματος των γενίτσαρων στην Κωνσταντινούπολη έπειτα από διαταγή του σουλτάνου Μαχμούτ.

21-25 Ιουνίου: Αποτυχημένη εκστρατεία του Ιμπραήμ εναντίον της Μάνης. Ήττα στη διπλή μάχη της Βέργας-Διρού.

7-12 Ιουλίου: Αψιμαχίες ανάμεσα σε Έλληνες και Τούρκους στα Μεσόγεια της Αττικής και κοντά στην Αθήνα.

16 Ιουλίου: Ο Κιουταχής έρχεται στην Αθήνα και στρατοπεδεύει στην περιοχή Πατήσια.

Κανονιοβολισμός της πόλης.

Αμφίρροπη ναυμαχία έξω από το Καρλόβασι της Σάμου. Ο Κανάρης διασώζεται μετά τη βύθιση του πυρπολικού του.

3 Αυγούστου: Ο Γκούρας κλείνεται με τους άντρες του στην Ακρόπολη. Η πόλη παραδίδεται στον Κιουταχή.

6 Αυγούστου: Νίκη του Γ. Καραϊσκάκη στο Χαϊδάρι.

21-27 Αυγούστου: Νέα αποτυχημένη προσπάθεια του Ιμπραήμ να καταλάβει τη Μάνη. Ήττα στη θέση Πολυάραβος.

3 Σεπτεμβρίου: Το ατμήλατο πλοίο «ΚΑΡΤΕΡΙΑ» φτάνει στο Ναύπλιο υπό τη διακυβέρνηση του φιλέλληνα Άμπνεϊ Άστιγκς.

13 Σεπτεμβρίου: Σημαντική νίκη του Ιωάννη Μακρυγιάννη και των παλικαριών του στην Αθήνα σε βάρος του Κιουταχή.

18-30 Σεπτεμβρίου: Εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του Ιμπραήμ στην περιοχή των Καλαβρύτων.

30 Σεπτεμβρίου: Φονεύεται μέσα στην Ακρόπολη ο Γιάννης Γκούρας.

6-7 Οκτωβρίου: Αποτυχημένες προσπάθειες των Τούρκων να καταλάβουν την Ακρόπολη.

11 Οκτωβρίου: Ενίσχυση των πολιορκούμενων της Ακρόπολης από τον Κριεζιώτη, τον Δεληγιώργη κ.ά.

30 Οκτωβρίου: Ήττα των Ελλήνων στη Ζαγορά της Λιβαδειάς. Θάνατος του Γιαννάκη Ανδρούτσου, αδελφού του Οδυσσέα.

2-4 Νοεμβρίου: Αμφίρροπες μάχες ανάμεσα στις δυνάμεις του Καραϊσκάκη και τους Τούρκους στην περιοχή της Δόμβραινας Θηβών.

11 Νοεμβρίου: Η κυβέρνηση Α. Ζαΐμη μεταφέρει την έδρα της στην Αίγινα.

12-23 Νοεμβρίου: Επιχειρήσεις του Καραϊσκάκη στην περιοχή της Αράχοβας και της Λιβαδειάς. Μεγάλη νίκη στις 24.11.1826 στην Αράχοβα και θάνατος του Μουστάμπεη.

1 Δεκεμβρίου: Ο Φαβιέρος ενισχύει τους υπερασπιστές της Ακρόπολης.

3 Δεκεμβρίου: Καταπλέει στην Αίγινα η φρεγάτα «ΕΛΛΑΣ» υπό τη διεύθυνση του Χάμιλτον.

25 Δεκεμβρίου: Πρόταση του Κιουταχή προς τη φρουρά της Ακρόπολης να παραδοθεί απορρίπτεται.

1827 19 Ιανουαρίου: Οι υπό τον Νότη Μπότσαρη και τον Δράκο ελληνικές δυνάμεις καταβάλλουν στο Δίστομο ισχυρές τουρκικές δυνάμεις.

20 Ιανουαρίου: Ο Καραϊσκάκης διέρχεται με τους άντρες του μέσα από το στρατόπεδο του Ομέρ πασά της Καρύστου.

24 Ιανουαρίου: Άφιξη του φιλέλληνα Άγγλου συνταγματάρχη Τόμας Γκόρντον με στρατεύματα στο Φάληρο.

27 Ιανουαρίου: Ήττα των Ελλήνων στο Καματερό Φυλής από τις δυνάμεις του Κιουταχή.

Θάνατος του Διονυσίου Βούρβαχη, συνταγματάρχη του γαλλικού στρατού.

31 Ιανουαρίου: Ο Καραϊσκάκης τραυματίζεται σε μάχη κοντά στο Δίστομο. Στην ίδια μάχη σκοτώνεται ο οπλαρχηγός Γριβογιώργος.

11 Φεβρουαρίου: Υπό την προεδρεία του Γ. Σισίνη αρχίζει τις συνεδριάσεις της στην Ερμιόνη η Γ΄ Εθνοσυνέλευση.

26 Φεβρουαρίου: Φτάνει στο Πόρτο Χέλι, προερχόμενος από την Ιταλία, ο Άγγλος αξιωματικός Ρίτσαρντ Τσορτς.

4 Μαρτίου: Μάχη στο Κερατσίνι και νίκη των Ελλήνων (αρχηγός ο Γ.Καραϊσκάκης).

19 Μαρτίου: Β΄ περίοδος της Γ΄ Εθνοσυνέλευσης στην Τροιζήνα.

22 Μαρτίου: Ήττα του Καραϊσκάκη κοντά στο Δαφνί.

29 Μαρτίου: Ο Κόχραν ορκίζεται στόλαρχος ενώπιον της Εθνοσυνέλευσης.

30 Μαρτίου: Η Εθνοσυνέλευση εκλέγει τον Ιωάννη Καποδίστρια «Κυβερνήτη της Ελλάδος» με επταετή διάρκεια θητείας.

3 Απριλίου: Σύσταση αντικυβερνητικής επιτροπής υπό τους Γ. Μαυρομιχάλη, Γιαννούλη Νάκο και Μαρκή Μιλαέτη, η οποία θα κυβερνήσει τη χώρα μέχρι την άφιξη του Καποδίστρια.

Την ίδια μέρα ο Ρίτσαρντ Τσορτς διορίζεται αρχιστράτηγος.

8 Απριλίου: Μάχη στο Φάληρο και νίκη των Ελλήνων (αρχηγός ο Μακρυγιάννης).

13 Απριλίου: Μάχη κοντά στη Μουνιχία και νίκη των Ελλήνων (Καραϊσκάκης και Γενναίος Κολοκοτρώνης).

22-23 Απριλίου: Θανάσιμος τραυματισμός του Καραϊσκάκη στη μάχη του Φαλήρου.

24 Απριλίου: Ήττα των Ελλήνων στον Ανάλατο (σημερινή περιοχή Νέου Κόσμου). Στη διάρκεια της μάχης σκοτώθηκαν ο Λ. Βέικος, ο Γ. Τζαβέλας, ο Δράκος κ.ά.

1 Μαΐου: Η συνέλευση ψηφίζει το «Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος». Τέσσερις μέρες αργότερα διακόπτει τις εργασίες της.

24 Μαΐου: Παράδοση της Ακρόπολης στους Τούρκους.

4 Ιουνίου: Ο Κανάρης καίει, μέσα στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας, την προφυλακίδα του αιγυπτιακού στόλου.

6 Ιουλίου: Σύμβαση του Λονδίνου. Αποτελεί επανάληψη των όρων του Πρωτοκόλλου της Πετρούπολης, αλλά καθορίζει και τον τρόπο επιβολής τους.

12 Ιουλίου: Ο τσάρος της Ρωσίας Νικόλαος Α΄ αποδέχεται την παραίτηση του Ιωάννη Καποδίστρια από τη θέση του υπουργού Εξωτερικών της αυτοκρατορίας.

4 Αυγούστου: Οι πρεσβευτές των Μεγάλων Δυνάμεων ζητούν με έγγραφό τους προς την Πύλη τον τερματισμό των εχθροπραξιών στο Μοριά. Το αίτημά τους απορρίπτεται.

17 Αυγούστου: Η κυβέρνηση και η βουλή εγκαθίστανται στην Αίγινα.

26 Αυγούστου: Ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος υπό το ναύαρχο Μουχαρέμ καταπλέει στον κόλπο του Νεόκαστρου.

10 Σεπτεμβρίου: Οι ναύαρχοι Κόδριγκτον της Αγγλίας και Δεριγνί της Γαλλίας ανακοινώνουν με έγγραφό τους στον Ιμπραήμ πασά ότι, σύμφωνα με τη Συνθήκη του Λονδίνου, απαγορεύεται κάθε κίνηση στρατευμάτων.

18 Σεπτεμβρίου: Ναυμαχία της Σκάλας Σαλώνων. Ο Άστιγξ, κυβερνήτης του πλοίου «ΚΑΡΤΕΡΙΑ», καταστρέφει τουλάχιστον τρία τουρκικά πλοία και κυριεύει τρία αυστριακά.

20 Σεπτεμβρίου: Συνεχίζεται η καταστροφή των καρποφόρων δέντρων της Μεσσηνίας από τον Ιμπραήμ.

2 Οκτωβρίου: Θάνατος στο Λονδίνο του Φρειδερίκου Νορθ, κόμητος του Γκίλφορντ, ύπατου αρμοστή των Ιονίων Νήσων και θερμού φιλέλληνα.

8-20 Οκτωβρίου: Ναυμαχία του Ναβαρίνου.

17 Οκτωβρίου: Ο Φαβιέρος αποβιβάζεται στη Χίο με σκοπό να εκδιώξει τους Τούρκους.

21 Οκτωβρίου: Η ναυμαχία του Ναβαρίνου και το αποτέλεσμά της ξεσηκώνουν θύελλα αντιδράσεων στην Κωνσταντινούπολη.

5 Δεκεμβρίου: Ο Κανάρης αποτυγχάνει να καταστρέψει τουρκικά πλοία στον κόλπο του Τσεσμέ.

8 Δεκεμβρίου: Οι πρεσβευτές των Μεγάλων Δυνάμεων εγκαταλείπουν την Κωνσταντινούπολη.

15 Δεκεμβρίου: Η τουρκική φρουρά της νησίδας Βασιλάδι παραδίδεται στον Άστιγξ.

1828 6 Ιανουαρίου: Ο Ιωάννης Καποδίστριας φτάνει στο Ναύπλιο, μετά την απόφαση της Εθνοσυνέλευσης της Τροιζήνας, η οποία τον εξέλεξε πρώτο κυβερνήτη της Ελλάδας. Τρεις μέρες αργότερα φτάνει στην Αίγινα, πρώτη πρωτεύουσα της ελεύθερης Ελλάδας.

18 Ιανουαρίου: Ίδρυση της «Προσωρινής Διοικήσεως της Επικράτειας».

20 Ιανουαρίου: Ορκωμοσία στον καθεδρικό ναό της Αίγινας του Ιωάννη Καποδίστρια. Την ίδια μέρα ιδρύεται το «Πανελλήνιον», ένα 27μελές γνωμοδοτικό σώμα.

2 Φεβρουαρίου: Ίδρυση της «Εθνικής Χρηματιστικής Τράπεζας» και καθιέρωση του φοίνικα ως εθνικού νομίσματος. Η τράπεζα θα εκδώσει 6.472 μετοχές ονομαστικής αξίας 83 και ½

ταλίρων η καθεμιά. Το εθνικό νομισματοκοπείο του Καποδίστρια κατά την περίοδο λειτουργίας του (1828-1832) έκοψε τα ακόλουθα νομίσματα: αργυρό φοίνικα, χάλκινο 20λεπτο, 10λεπτο, 5λεπτο και μονόλεπτο. Αυτά τα νομίσματα αποσύρθηκαν μετά την έλευση του Όθωνα. Ο αργυρός φοίνικας περιέχει άργυρο 900/000 και έχει βάρος 4,165 γραμμάρια.

8 Φεβρουαρίου: Με διάταγμα του Καποδίστρια καθορίζονται οι ισοτιμίες των ξένων νομισμάτων με το γρόσι, το οποίο αποτελεί ακόμη το κύριο νόμισμα συναλλαγών στην Ελλάδα. Σύμφωνα με το διάταγμα, με το οποίο η κυβέρνηση προσπαθεί να πατάξει την αισχροκέρδεια, μια λίρα στερλίνα ισοδυναμεί με 73 γρόσια και ένα γαλλικό πεντόφραγκο με 13,30 γρόσια.

5 Μαρτίου: Ο Φαβιέρος αναγκάζεται να εκκενώσει τη Χίο.

14 Απριλίου: Η Ρωσία κηρύσσει τον πόλεμο εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

8 Μαΐου: Νίκη των Κρητών κοντά στο Ρέθυμνο.

25 Μαΐου: Νέα νίκη των Κρητών στην περιοχή Χαλαρά.

7 Ιουλίου: Υπογράφεται πρωτόκολλο ανάμεσα στις τρεις Μεγάλες Δυνάμεις. Αποφασίζεται η αποστολή στην Πελοπόννησο γαλλικού εκστρατευτικού σώματος υπό τον Μεζόν, με σκοπό να εκδιώξει τον Ιμπραήμ.

20 Ιουλίου: Θάνατος του Αλέξανδρου Υψηλάντη στη Βιέννη.

9 Αυγούστου: Υπογράφεται ανάμεσα στην Αγγλία και τον Μωχάμετ Άλη της Αιγύπτου η Σύμβαση της Αλεξάνδρειας, με την οποία καθορίζεται ο τρόπος εκκένωσης της Πελοποννήσου από τα στρατεύματα του Ιμπραήμ.

15 Αυγούστου: Νίκη των Κρητών στον Άγιο Ιωάννη της Γόρτυνας.

17 Αυγούστου: Τα γαλλικά στρατεύματα υπό τον Μεζόν αποβιβάζονται στο Πεταλίδι της Πυλίας.

29 Αυγούστου: Ιδρύονται ταχυδρομική υπηρεσία και τα πρώτα ταχυδρομικά γραφεία στο Άργος, στην Τρίπολη και στην Επίδαυρο.

4 Σεπτεμβρίου: Αρχίζει η αποχώρηση των τουρκοαιγυπτιακών στρατευμάτων από την Πελοπόννησο. Στις 27 του ίδιου μήνα αναχωρεί και ο Ιμπραήμ.

23 Σεπτεμβρίου: Εμπιστευτικό υπόμνημα του Καποδίστρια προς τους αντιπρόσωπους των Τριών Συμμάχων Δυνάμεων, με το οποίο επισημαίνει ότι τα σύνορα του νέου κράτους είναι ασφυκτικά.

16 Νοεμβρίου: Υπογράφεται στο Λονδίνο πρωτόκολλο από τους εκπροσώπους των Τριών Δυνάμεων, με το οποίο καθορίζονται τα σύνορα του νέου κράτους (Πελοπόννησος, Κυκλάδες).

15 Δεκεμβρίου: Ιδρύονται από τον κυβερνήτη δικαστήρια διαφόρων βαθμίδων.

1829 5 Φεβρουαρίου: Ο Ν. Σπηλιάδης διορίζεται γραμματέας της Επικρατείας στη θέση του Σπ. Τρικούπη.

22 Μαρτίου: Υπογράφεται στο Λονδίνο από τις Μεγάλες Δυνάμεις πρωτόκολλο, με το οποίο καθορίζονται τα παρακάτω:

-Τα σύνορα του αυτόνομου ελληνικού κράτους προς βορρά καθορίζονται από την οροθετική γραμμή Αμβρακικού-Παγασητικού.

-Στο νέο κράτος θα περιλαμβάνονται τα νησιά Σποράδες, Κυκλάδες, Σάμος και πιθανόν η Κρήτη.

-Το καθεστώς του κράτους θα είναι κληρονομική μοναρχία.

-Ο ετήσιος φόρος υποτέλειας θα ανέρχεται στα 1.500.000 γρόσια.

11 Ιουλίου: Αρχίζει στο Άργος η Δ΄ Εθνοσυνέλευση, η οποία θα ολοκληρώσει τις εργασίες της στις 6 Αυγούστου.

29 Ιουλίου: Η Εθνοσυνέλευση αποφασίζει κατάργηση του «Πανελληνίου» και ίδρυση Γερουσίας. Επίσης αποφασίζει τη διανομή 200.000 στρεμμάτων εθνικών γαιών σε ακτήμονες.

12 Σεπτεμβρίου: Μάχη στην Πέτρα της Βοιωτίας (με αρχηγό τον Δημήτριο Υψηλάντη). Η τελευταία μάχη του Αγώνα.

14 Σεπτεμβρίου: Η Ρωσία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία υπογράφουν τη Συνθήκη της Αδριανούπολης, η οποία τερματίζει το Ρωσοτουρκικό Πόλεμο. Με τη συνθήκη αυτή η Πύλη αναγνωρίζει τα προηγούμενα πρωτόκολλα και τις συνθήκες που αφορούν στο ελληνικό ζήτημα.

Οκτώβριος: Η αντιπολιτευτική κίνηση εναντίον του Καποδίστρια διογκώνεται κυρίως στη Μάνη και την Ύδρα.

Νοέμβριος: Λειτουργεί στην Αίγινα το «Κεντρικόν Σχολείον».

27 Δεκεμβρίου: Αρχίζει στο Ορφανοτροφείο της Αίγινας η λειτουργία μικρής βιβλιοθήκης, η οποία θα αποτελέσει τον πυρήνα της Εθνικής Βιβλιοθήκης.

1830 3 Φεβρουαρίου: Σύμφωνα με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου που υπογράφεται από τις Μεγάλες Δυνάμεις, δημιουργείται ανεξάρτητο ελληνικό κράτος με οροθετική γραμμή προς βορρά και δυτικά τη γραμμή Αχελώου-Σπερχειού. Το ελληνικό στέμμα προσφέρεται στον Λεοπόλδο του Σαξ Κόμπουργκ, ο οποίος τελικά το αρνείται.

1 Μαρτίου: Με διάταγμα καθορίζονται οι ισοτιμίες του καποδιστριακού φοίνικα. Έτσι, μια λίρα στερλίνα αντιστοιχεί σε 29,20 φοίνικες και ένα νόμισμα 5 γαλλικών φράγκων σε 5,60 φοίνικες.

21 Μαΐου: Ο Λεοπόλδος του Σαξ Κόμπουργκ παραιτείται από τον ελληνικό θρόνο.

Ιούνιος: Αντικυβερνητικές εκδηλώσεις στη Μάνη.

Δεκέμβριος: Στάση των Μαυρομιχαλαίων στη Μάνη εναντίον του Καποδίστρια.

Ο Αντώνιος Μάτεσις εκδίδει το «Βασιλικό» .

Σχηματίζεται στη Σύρο ο πρώτος θίασος, ο οποίος δίνει παραστάσεις σε κατάστημα που διαμορφώθηκε σε θεατρική αίθουσα.

1831 23 Ιανουαρίου: Σύλληψη του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και ταραχές στη Μάνη.

17 Φεβρουαρίου: Ο Καποδίστριας ανακοινώνει την πρόθεση της κυβέρνησής του να προχωρήσει στην έκδοση 3.000.000 φοινίκων σε χαρτονομίσματα.

Απρίλιος: Επιβάλλεται λογοκρισία στον Τύπο.

Μάιος: Ίδρυση Συνταγματικής Επιτροπής στην Ύδρα. Ανταρσία στη Σύρο και την Αίγινα.

1 Μαΐου: Αποτυγχάνει στρατιωτικό πραξικόπημα του Τάσου Καρατάσου.

14 Ιουλίου: Υδραίοι καταλαμβάνουν το ναύσταθμο στον Πόρο.

1 Αυγούστου: Ο Μιαούλης πυρπολεί πλοία του εθνικού στόλου στον Πόρο.

Σεπτέμβριος: Στασιαστικά κινήματα σε πολλές επαρχίες της Πελοποννήσου.

16 Σεπτεμβρίου: Πρωτόκολλο του Λονδίνου καθορίζει τα βόρεια σύνορα του ελληνικού κράτους στη γραμμή Αμβρακικού-Παγασητικού.

27 Σεπτεμβρίου: Δολοφονείται στο Ναύπλιο ο κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας.

Εκλέγεται Διοικητική Επιτροπή από τον Αυγουστίνο Καποδίστρια, τον Θ. Κολοκοτρώνη και τον Ιωάννη Κωλέττη.

5 Δεκεμβρίου: Αρχίζει στο Άργος τις εργασίες της η Ε΄ Εθνοσυνέλευση.

9 Δεκεμβρίου: Συγκρούσεις στο Άργος μεταξύ κυβερνητικών και συνταγματικών.

1832 4 Ιανουαρίου: Με απόφαση της κυβέρνησης συνδέθηκε η αξία των μη μετατρέψιμων σε μεταλλικό νόμισμα τραπεζογραμματίων έκδοσης της Εθνικής Χρηματιστικής Τράπεζας (1831) με τις εθνικές γαίες κατά το γαλλικό πρότυπο των assignats.

1-13 Μαρτίου: «Συνδιάσκεψις του Λονδίνου διά πρωτοκόλλου της έκρινεν αρίστην την εκλογήν του πρίγκηπος Όθωνος της Βαυαρίας ως ηγεμόνος της Ελλάδος».

15 Μαρτίου: Ο Αυγουστίνος Καποδίστριας εκλέγεται προσωρινός κυβερνήτης.

7 Μαΐου: Υπογράφεται από τις Μεγάλες Δυνάμεις και τον εκπρόσωπο της Βαυαρίας σύμβαση, η οποία προβλέπει ότι η Ελλάδα θα είναι κράτος μοναρχικό με κληρονομικό της μονάρχη τον Όθωνα, δευτερότοκο γιο του βασιλιά της Βαυαρίας Λουδοβίκου.

21 Ιουλίου: Υπογράφεται στην Κωνσταντινούπολη η ομώνυμη σύμβαση, με την οποία καθορίζονται τα βόρεια σύνορα του νέου κράτους (Αμβρακικός-Παγασητικός).

11-23 Ιουλίου: Γεννιέται στο Ναύπλιο ο Χαρίλαος Τρικούπης, γιος του Σπυρίδωνα Τρικούπη και της Αικατερίνης Μαυροκορδάτου, αδελφής του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου.

27 Ιουλίου: Η Δ΄ Εθνοσυνέλευση, που συνήλθε στην Πρόνοια, αναγνωρίζει και επικυρώνει την εκλογή του Όθωνα στον ελληνικό θρόνο.

30 Αυγούστου: Πρωτόκολλο του Λονδίνου με το οποίο οριστικοποιούνται τα σύνορα της Ελλάδας, αλλά και απορρίπτονται τα αιτήματα των Κρητικών και των κατοίκων της Σάμου για ένωση με την Ελλάδα.

3-15 Οκτωβρίου: Φτάνουν στο Μόναχο ο Ανδρέας Μιαούλης, ο Δημήτριος Πλαπούτας και ο Κώστας Μπότσαρης εξουσιοδοτημένοι από την Εθνοσυνέλευση να δηλώσουν την αφοσίωση του έθνους προς το βασιλιά του.

Ιδρύεται στο Ναύπλιο αρχαιολογικό μουσείο από τον Γ. Γεννάδιο.

Γεννιέται στην Τήνο ο ζωγράφος Νικηφόρος Λύτρας.


Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/568

ΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΩΝ 44 ΤΡΑΓΩΔΙΩΝ ΚΑΙ ΚΩΜΩΔΙΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ

Ελένη Νικολαίδου – Χρήστος Κάτσικας

Πηγή : www.alfavita.gr

ΟΙ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΩΝ 44 ΤΡΑΓΩΔΙΩΝ ΚΑΙ ΚΩΜΩΔΙΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

ΔΡΑΜΑΤΟΣ


ΠΡΟΛΟΓΙΚΑ

Ο «Οδηγός των Έργων του Αρχαίου Ελληνικού Θεάτρου», παρουσιάζει με απλό, σαφή και παραστατικό τρόπο τα 44 έργα της ελληνικής τραγωδίας και κωμωδίας, του Αισχύλου, του Σοφοκλή, του Ευριπίδη και του Αριστοφάνη, που είναι πάντοτε πλημμυρισμένα από ιδέες επικαιρότητας και ζωής και αποτελούν μια «λωρίδα ταχείας κυκλοφορίας» του πολιτισμού.

Αποτελεί μια αξονική τομογραφία του αρχαιοελληνικού θεάτρου και των δημιουργών του, που εξακολουθούν να συγκινούν μέχρι σήμερα, πέρα από το στενό κύκλο των φιλολόγων και των ατόμων με ειδικά ενδιαφέροντα, πέρα από τη χώρα και το έθνος και, παρά την παρέλευση σχεδόν δυόμισι χιλιάδων χρόνων καθώς τα έργα τους αντανακλούν προβληματισμούς και σκέψεις για τα μεγάλα ανθρώπινα προβλήματα που μας συνοδεύουν στην πορεία μας στο χρόνο.

Οι τραγωδίες του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Ευριπίδη αλλά και οι κωμωδίες του Αριστοφάνη αποτελούν μια παγκόσμια σταθερή αξία. Σίγουρα όταν έγραφαν τα έργα τους οι μεγάλοι αυτοί δραματουργοί δεν είχαν φανταστεί ότι χιλιάδες χρόνια μετά οι άνθρωποι θα ασχολούνταν ακόμη με τα δικά τους έργα.

Η αρχαία ελληνική τραγωδία με την πλούσια συγκομιδή που έδωσε από αριστουργήματα, έζησε συνολικά ογδόντα χρόνια. Γνωρίζουμε ότι η  πρώτη παράσταση τραγωδίας δόθηκε στα αθηναϊκά Διονύσια και τοποθετείται στο 534 π.Χ. περίπου, όταν άρχοντας της Αθήνας ήταν ο Πεισίστρατος. Το Πάριο μάρμαρο, μια χρονολογική επιγραφή του 3ου αι. π. Χ., μας πληροφορεί ότι στα Μεγάλα Διονύσια του 535/4 ο Θέσπις, εγκαινιάζοντας ίσως την επίσημη εισαγωγή της τραγωδίας στη γιορτή, νίκησε και πήρε ως έπαθλο έναν τράγο. Το πρώτο βραβείο πήγε στο Θέσπη και από εκεί καθιερώθηκε και το θεσπίζω.

Αυτή εικάζεται ότι είναι η ληξιαρχική πράξη γέννησης της τραγωδίας. Η φθορά όμως του χρόνου και η ανθρώπινη επέμβαση επιβάλλει η παλαιότερη σωσμένη τραγωδία να χρονολογείται το 472 π.Χ. Πρόκειται για τους «Πέρσες» του Αισχύλου, τραγωδία στην οποία διαιωνίζεται η ανάμνηση της νίκης των Αθηναίων εναντίον των Περσών. Η δραματική απόδοση της νίκης στη Σαλαμίνα που εδραιώνει την ισχύ της Αθήνας, είναι ίσως το πρώτο ιστορικό μυθιστόρημα στον κόσμο.

ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ ΚΑΙ Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥΣ

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

Ο πόλεμος στην Τροία τελείωσε και ο βασιλιάς Αγαμέμνων επιστρέφει στην πόλη του. Το νέο μαθεύτηκε γρήγορα στην πόλη. Οι γέροντες μαζεύτηκαν έξω από το παλάτι και άρχισαν να θυμούνται τη στιγμή που ο Αγαμέμνονας αναγκάστηκε να θυσιάσει την κόρη του Ιφιγένεια για να έχουν τα ελληνικά πλοία ούριους ανέμους στο ταξίδι τους προς την Τροία.

Η Κλυταιμνήστρα, η γυναίκα του Αγαμέμνονα, μίσησε τον άντρα της επειδή θυσίασε την κόρη τους για να σωθεί μία άλλη γυναίκα.

Οι γέροντες γνωρίζουν τα συναισθήματα της Κλυταιμνήστρας και φοβούνται. Ένας κήρυκας έρχεται να προαναγγείλει τον ερχομό του βασιλιά. Τον εκθειάζει και πληροφορεί τους γέροντες ότι αυτός κατέσκαψε την Τροία.

Η Κλυταιμνήστρα βγαίνει από το παλάτι.

Να τρέξει ο κήρυκας να πει στον άντρα της ότι τον περιμένει με αγωνία και ότι όλα αυτά τα χρόνια του έμεινε πιστή.

Ο Αγαμέμνονας έρχεται αγέρωχος στο ανάκτορο, πάνω στο άρμα του, μαζί του έχει και την Κασσάνδρα, την κόρη του Πριάμου. Προσωπικό του λάφυρο.

Ο ήρωας της Τροίας φέρεται αλαζονικά. Η Τροία ό,τι έπαθε άξιζε να το πάθει είπε στους γέροντες. Η ταπεινοφροσύνη δεν ταίριαζε φαίνεται στο χαρακτήρα του.

Η Κλυταιμνήστρα βλέπει τον άντρα της μαζί με την Κασσάνδρα και φωναχτά διαλαλεί την αγάπη της για αυτόν. Το βεβαιώνει ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει στο σπίτι του τα δέκα χρόνια που έλειπε.  Μόνο που ο γιος τους ο Ορέστης δεν είναι σπίτι. Η μητέρα του φοβόταν για τη ζωή του και τον έστειλε στη Φωκίδα. Το κόκκινο χαλί στρώθηκε για να το πατήσει ο νικητής βασιλιάς για να μπει στο σπίτι του.

Ο Αγαμέμνονας μπαίνει στο παλάτι μαζί με τη γυναίκα του.

Οι γέροντες έχουν κακό προαίσθημα. Γιατί τόσες γλύκες αφού ξέρουν πόσο τον μισεί η Κλυταιμνήστρα. Ξέρουν ότι χρόνια τώρα έχει εραστή τον Αίγισθο.

Η Κλυταιμνήστρα βγαίνει από το παλάτι και ξερά καλεί την Κασσάνδρα να κατέβει από το άρμα και να μπει και αυτή στο παλάτι. Η Κασσάνδρα δίσταζε  και δεν μπήκε. Η Κασσάνδρα είχε προφητικές ικανότητες. Είδε το φόνο που θα γινόταν. Δεν μπορούσε όμως να αποφύγει τη μοίρα της και μπήκε στο παλάτι.

Η Κλυταιμνήστρα, μέσα στο παλάτι, όταν ο άντρας της έβγαινε από το μπάνιο του έριξε ένα δίχτυ και τον χτύπησε στο κεφάλι με μαχαίρι. Ο Αγαμέμνονας έπεσε νεκρός. Χωρίς δισταγμό σκότωσε και την Κασσάνδρα.

Οι φωνές του Αγαμέμνονα και της Κασσάνδρας ακούστηκαν μέχρι έξω και οι γέροντες κατάλαβαν ότι έγινε το κακό.

Οι πύλες του παλατιού ανοίγουν, η Κλυταιμνήστρα με το μαχαίρι στο χέρι και με αίματα πάνω της έρχεται προς τους γέροντες.

Θυσίασε την κόρη τους και γυρνώντας φέρνει σπίτι και την ερωμένη του. Αυτοί οι λόγοι ήταν αρκετοί για την Κλυταιμνήστρα για να τον σκοτώσει.

Κοντά στην Κλυταιμνήστρα τρέχει ο εραστής της, ο Αίγισθος. Δείχνει εκπληκτικά χαρούμενος για το γεγονός.

Οι γέροντες τον προσβάλουν αποκαλώντας τον δειλό. Οι δολοφονίες δεν είναι γενναίες πράξεις.

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

Ο Ορέστης έχει σκοτώσει τη μητέρα του Κλυταιμνήστρα επειδή σκότωσε τον άντρα της και πατέρα του Αγαμέμνονα. Τώρα ο Ορέστης έχει βρει καταφύγιο στο ναό του Απόλλωνα. Γύρω του βρίσκονται οι φιδόκορμες Ερινύες, αυτές που κυνηγούν τους δολοφόνους.

Οι Ερινύες αποκαμωμένες από το κυνηγητό που έκαναν στον Ορέστη έχουν αποκοιμηθεί. Ο Ορέστης είναι μέσα στα αίματα, το σπαθί του στάζει ακόμη από το αίμα της μάνας του.

Εκείνη τη στιγμή εμφανίζεται ο θεός Απόλλωνας που τον είχε στηρίξει να σκοτώσει τη μητέρα του και το συμβουλεύει να πάει στην Αθήνα που θα βρει σίγουρα το δίκιο του.

Ο Ορέστης φεύγει όσο πιο γρήγορα μπορεί, προτού ξυπνήσουν οι Ερινύες.

Το φάντασμα της Κλυταιμνήστρας παρουσιάζεται μπροστά στις Ερινύες και τις ξυπνάει. Ντροπή να τους ξεφύγει ο μητροκτόνος.

Ο Ορέστης φτάνει στην ακρόπολη της Αθήνας μπροστά στο άγαλμα της θεάς Αθηνάς.

Οι Ερινύες το βρίσκουν και την ίδια στιγμή εμφανίζεται η θεά Αθηνά και ζητάει εξηγήσεις. Ποιο είναι το πλήθος, τι ζητάνε στο άγαλμά της. Ο γιος του Αγαμέμνονα σκότωσε τη μητέρα του.

Γιατί τη σκότωσε; Μήπως υποχρεώθηκε; Μήπως ο Ορέστης πρέπει να απολογηθεί; Αναρωτιέται η θεά.

Έπρεπε να εκδικηθεί το θάνατο του πατέρα του. Δεν υπήρχε άλλη λύση, ισχυρίζεται ο μητροκτόνος Ορέστης.

Η Αθηνά καλεί τους δικαστές και ο θεός Απόλλωνας έρχεται υπερασπιστής του Ορέστη.

Ο Απόλλωνας ισχυρίζεται ότι αυτός έδωσε εντολή στον Ορέστη και ότι ο γιος πρέπει να εκδικείται το φόνο του πατέρα του. Οι Ερινύες ισχυρίζονται ότι ο φόνος της μάνας είναι βαρύτερος αφού είναι το ίδιο αίμα.

Οι δικαστές στις ψήφους έρχονται ισοπαλία. Μα η ψήφος της θεάς βαραίνει περισσότερο και αθωώνει τον Ορέστη. Άλλωστε η θεά Αθηνά είναι κόρη που προέρχεται μόνο από πατέρα, το Δία.

Στο τέλος της υπόθεσης οι Ερινύες μετατρέπονται σε Ευμενίδες.

Και τέλος καλό κατ΄ ευχήν του Δία.

ΧΟΗΦΟΡΕΣ

Ο Αγαμέμνονας έχει ήδη σκοτωθεί από τη γυναίκα του την Κλυταιμνήστρα. Ο τάφος του βρίσκεται επιβλητικός μπροστά από το παλάτι των Ατρειδών. Στον τάφο του πατέρα του πλησιάζει ο Ορέστης με το φίλο του Πυλάδη. Οι γυναίκες που πλησιάζουν στον τάφο αναγκάζουν τον Ορέστη με τον Πυλάδη να κρυφτούν. Η αδερφή του Ηλέκτρα μαυροφορεμένη μαζί με άλλες γυναίκες φέρνουν χοές στο νεκρό. Το πένθος στη γυναικεία συντροφιά είναι διάχυτο. Η μητέρα της, Κλυταιμνήστρα, την είχε στείλει στον τάφο γιατί το βράδυ που πέρασε είδε άσχημο όνειρο. Ζητούσε εξιλέωση από το θυμό του Αγαμέμνονα. Μα η Ηλέκτρα παρακούει την εντολή της μητέρας της και ζητάει να γυρίσει ο αδερφός της Ορέστης και να εκδικηθεί.

Εκείνη τη στιγμή βλέπει την κοτσίδα που είχε αφήσει ως θυσία ο Ορέστης και δίπλα από τον τάφο τα χνάρια από τις πατημασιές. Μπορεί να ήρθε ο αδερφός της; Αναρωτιέται από μέσα της.

Τότε ο Ορέστης παρουσιάζεται μπροστά στην αδερφή του. Τα αδέρφια βρίσκονται αντικριστά σε μία συγκινητική σκηνή αναγνώρισης. Ο Ορέστης πληροφορεί την Ηλέκτρα και τις γυναίκες ότι με εντολή του Απόλλωνα ήρθε να πάρει εκδίκηση.

Ο Ορέστης καταστρώνει το σχέδιο. Οι γυναίκες να μπούνε στο παλάτι. Αυτός με το σύντροφό του τον Πυλάδη θα προσπαθήσουν να πλησιάσουν το ανάκτορο και να μπουν μέσα. Τότε θα πάρει την εκδίκησή του.

Ο Ορέστης με τον Πυλάδη, ως ξένοι ικέτες από τη Φωκίδα βρίσκονται έξω από το παλάτι. Και φτάνει η στιγμή να συναντηθεί ο γιος με τη μάνα. Ήρθε τάχα, να της αναγγείλει το θάνατο του γιου της του Ορέστη.

Η Κλυταιμνήστρα ακούει το θάνατο του Ορέστη με ψυχραιμία. Η παραμάνα κλαίει περισσότερο από την ίδια τη μάνα.

Η Κλυταιμνήστρα φιλοξενεί τον ξένο και τον Πυλάδη στο σπίτι και στέλνει την παραμάνα να ειδοποιήσει τον Αίγισθο.

Οι γυναίκες που βρίσκονται έξω από το παλάτι πείθουν την παραμάνα να ζητήσει από τον Αίγισθο να έρθει μόνος και χωρίς τη φρουρά του και έμμεσα της λένε την αλήθεια. Η παραμάνα φεύγει.

Ο Αίγισθος φτάνει τρέχοντας και ρωτάει τις γυναίκες αν είναι αλήθεια ότι ο Ορέστης πέθανε. Μπες μέσα να μάθεις, του απαντάνε οι γυναίκες. Ο Αίγισθος πέφτει νεκρός από το σπαθί του Ορέστη. Η σειρά είναι της Κλυταιμνήστρας. Θα αντισταθεί. Θα σκοτώσεις τη μάνα σου, πως θα το αντέξεις του φωνάζει. Ο Ορέστης όμως ήταν αποφασισμένος. Το ζευγάρι ήταν νεκρό.

Οι Ερινύες όμως έκαναν την εμφάνισή τους. Νάτες έτοιμες να τον κυνηγήσουν. Έτοιμες να εκδικηθούν το θάνατο της μάνας του.

ΕΠΤΑ ΕΠΙ ΘΗΒΑΣ

Βρισκόμαστε στη Θήβα στο παλάτι του βασιλιά Ετεοκλή. Εχθρικός στρατός βρίσκεται έξω από τα τείχη της πόλης και ο πόλεμος είναι έτοιμος να ξεσπάσει. Ο Πολυνείκης, ο αδερφός του Ετεοκλή ηγείται του εχθρικού στρατού. Ο λαός έχει μαζευτεί έξω από τα ανάκτορα. Ο Ετεοκλής βγήκε να τους μιλήσει και τους καθησυχάζει. Εμπρός όσοι μπορούν να πιάσουν όπλο να πάνε στις πολεμίστρες.

Εκείνη τη στιγμή πλησιάζει ο αγγελιοφόρος που είχε πάει να κατασκοπεύσει το αντίπαλο στρατόπεδο. Πολύ σκληροί οι στρατηγοί που διοικούν τους εχθρούς, τους Αργείους. Επτά στρατηγοί ντυμένοι στα μαύρα. Οι ετοιμασίες σε αυτούς έχουν ξεκινήσει. Ο αγγελιοφόρος ξαναφεύγει για να μάθει ποιοι στρατηγοί θα πάνε σε ποια πύλη. Έτσι για τον Ετεοκλή θα είναι πιο εύκολο να παρατάξει τους δικούς του.

Γυναίκες πολλές μαζεύτηκαν στα αγάλματα των θεών. Φοβούνται, κλαίνε και φωνάζουν. Η γλώσσα του Ετεοκλή προς τις γυναίκες είναι πολύ σκληρή. Κανένας δεν επιτρέπεται να φοβάται και τους υπόσχεται ότι θα είναι ο έβδομος στρατηγός, στην έβδομη πύλη απέναντι από τον εχθρό. Πρέπει, λοιπόν, να έχουν εμπιστοσύνη.

Εκείνη τη στιγμή πλησιάζει ο αγγελιοφόρος. Του μιλάει για την παράταξη των αντίπαλων στρατηγών και στο άκουσμα του κάθε ονόματος ο Ετεοκλής βάζει και έναν αντίστοιχο δικό τους στρατηγό. Και στην έβδομη πύλη ο Ετεοκλής θα βρεθεί αντιμέτωπος με τον αδερφό του Πολυνείκη. Παιδιά και οι δύο του τραγικού Οιδίποδα, πόσο διαφορετική μοίρα θα τους περίμενε; Αδερφός τον αδερφό, πριγκηπόπουλο το πριγκηπόπουλο αντικριστά θα πολεμήσουν. Ο θάνατός τους ήταν δεδομένος.

Η μάχη τελειώνει, η Θήβα νικάει και τα άψυχα κορμιά των δύο αδερφών βρίσκονται ακόμη στο πεδίο της μάχης.

Η Αντιγόνη και η Ισμήνη θρηνούν το θάνατο των αδερφών τους. Η πολιτεία παίρνει μία σκληρή απόφαση. Ο Πολυνείκης έγινε η αιτία του πολέμου. Η τιμωρία του θα είναι να μείνει άταφος. Στη σκληρή απόφαση της πολιτείας η Αντιγόνη αντιστέκεται. Αυτή είναι μεγάλη ντροπή για να τη δεχτεί η Αντιγόνη. Προτιμά να πεθάνει παρά να παραβεί το ιερό της δικαίωμα να θάψει τον αδερφό της. Θα τον θάψει έστω και με τα ίδια της τα χέρια.

ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ ΔΕΣΜΩΤΗΣ

Η περιοχή έχει μόνο βράχια, ερημιά και βράχια. Εκεί εμφανίζονται τρεις άντρες, ο Ήφαιστος μαζί με το Κράτος και τη Βία. Μαζί τους έχουν αλυσοδεμένο τον Προμηθέα. Θα το δέσουν στα βράχια. Εντολή του Δία. Ο Ήφαιστος είναι ευγενική ψυχή και συμπονάει τον Προμηθέα σε αντίθεση με το Κράτος και τη Βία.

Όταν μένει μόνος του ο Προμηθέας αναρωτιέται πόσα χρόνια θα μείνει έτσι.

Ένα φτερωτό άρμα τον πλησιάζει που πάνω του βρίσκονται οι Ωκεανίδες, οι θαλάσσιες κόρες του δηλώνουν τη συμπόνια τους και τη συμπαράστασή τους.

Ο Δίας κάποτε στηρίχθηκε από τον Προμηθέα μα η εξουσία του τον έκανε σκληρό. Και τώρα ο Προμηθέας τιμωρείται επειδή συμπόνεσε τους ανθρώπους, γιατί δεν τους άφησε να αφανιστούν. Τους έμαθε τις τέχνες, τους έδωσε τη φωτιά. Σπουδαίες πράξεις που τώρα τις πληρώνει πολύ ακριβά. Οι Ωκεανίδες το λυπούνται. Σε λίγο εμφανίζεται ο Ωκεανός σε ένα φτερωτό άλογο. Μήπως του λέει πρέπει να υποχωρήσεις για να μην υποφέρεις;

Ο Προμηθέας είναι αμετακίνητος.

Ο Προμηθέας είδε από μακριά να έρχεται ένα πλάσμα τρέχοντας. Ήταν η Ιώ, η κόρη του Ινάχου. Πλήρωνε η καημένη την τυραννική εξουσία του Δία. Θύμα του ήταν και αυτή. Ο Προμηθέας τότε της λέει ότι ο Δίας κινδυνεύει από καρπό του γάμου της. Της λέει ότι στην όχθη του Νείλου θα βρει τη γαλήνη.

Η Ιώ τον συμπονά, τι θα μπορούσε να κάνει για να τον λυτρώσει. Και τότε ο Προμηθέας της λέει ότι δικό της παιδί θα τον σώσει από το μαρτύριό του.

Η Ιώ φεύγει και ο Προμηθέας λέει στις Ωκεανίδες ότι ο Δίας κινδυνεύει από το δεσμό του με τη Θέτιδα.

Με αυτά τα λόγια και τους υπαινιγμούς δεν αργεί να έρθει κοντά του ο Ερμής. Έπρεπε να μάθει περισσότερες λεπτομέρειες.

Ο Ερμής του μιλάει υποτιμητικά, περιφρονητικά. Πως μπόρεσε ένας θεός να βοηθήσει τους ανθρώπους. Μα ώρα είναι του λέει, να φανερώσει το μυστικό που θα σώσει το Δία.

Ο Προμηθέας δεν απαντάει σε τσιράκια μίας τυραννικής εξουσίας.

Οι απειλές και οι φοβέρες εξαπολύονται από τον Ερμή κατά του Προμηθέα.

Μα έτσι αλυσοδεμένος δεν φοβάται τίποτα και κανέναν ο Προμηθέας. Δεν υποχωρεί ούτε μπροστά στον κεραυνό του Δία που τον παρασύρει στα βάθη της γης μαζί με τις Ωκεανίδες που του έμειναν πιστές.

ΙΚΕΤΙΔΕΣ

Οι Δαναϊδες έφυγαν διωγμένες από την Αίγυπτο. Τις καταδιώκουν οι γιοι του Αιγύπτου. Έφτασαν ικέτισσες στο Άργος και βρίσκονται σε έναν από τους βωμούς της πόλης. Πενήντα νέες κοπέλες αρνήθηκαν να παντρευτούν τα ξαδέρφια τους και ήρθαν στην πόλη από όπου κατάγεται η γενιά τους. Εδώ ελπίζουν να βρουν το δίκιο τους. Κατ΄ αρχήν ζητούν άσυλο από το Άργος. Η πρόγονός τους η Ιώ κατάγεται από εδώ και για αυτό το λόγο θα ζητήσουν προστασία. Οι κοπέλες κάθονται στο βωμό και θρηνούν, δεν θέλουν να κάνουν αυτούς τους γάμους.

Ο πατέρας τους ο Δαναός που τις συνοδεύει τους λέει να μην απελπίζονται.

Εκείνη τη στιγμή πλησιάζουν πάνοπλοι και οι άρχοντες της πόλης.

Ο βασιλιάς του Άργους πλησιάζει στο βωμό και ζητάει να μάθει τι θέλουν και στέκουν εκεί με κλαδιά ικεσίας.

Ο βασιλιάς Πελασγός τους ζητάει να μιλήσουν άφοβα.

Του είπαν ότι κατάγονται από την Ιώ, την οποία την είχε ερωτευτεί ο Δίας και η Ήρα από τη ζήλια της τη μεταμόρφωσε σε αγελάδα. Τότε ο Δίας μεταμορφώθηκε σε ταύρο για να ενωθεί μαζί της. Και τότε η Ήρα οιστρηλάτησε την Ιώ η οποία έφτασε μέχρι την Αίγυπτο. Εκεί η Ιώ έκανε το παιδί του Δία τον Έπαφο. Από αυτούς λοιπόν κατάγονται οι Δαναΐδες.

Το μόνο που ζητούν τώρα είναι να μην τις παραδώσει ο Πελασγός στους διώκτες τους.

Ο βασιλιάς διστάζει. Δεν είναι εύκολη απόφαση. Και είναι μία απόφαση που πρέπει να την πάρει όλη η πόλη.

Οι συνέπειες από μία τέτοια απόφαση μπορεί να είναι πολύ σοβαρές.

Οι Δαναΐδες επιμένουν. Δεν πρέπει να επιτρέψει να τις σύρουν σε γάμους που δεν θέλουν.

Αν δεν προστατευθούν τότε οι ίδιες θα κρεμαστούν από τα αγάλματα των θεών.

Ο Πελασγός καταλαβαίνει ότι είτε πάρει τη μία ή την άλλη απόφαση θα πληρώσει και το αντίστοιχο τίμημα.

Στο τέλος αποφασίζει να παραχωρήσει άσυλο στις νέες γυναίκες.

Ο βασιλιάς παίρνει μαζί του το Δαναό και πάνε να μιλήσουν στο λαό. Οι δύο άντρες επιστρέφουν φέρνοντας καλά νέα. Ο λαός αποφάσισε ότι οι νέες κοπέλες δεν έχουν να φοβούνται τίποτα στην πόλη τους.

Ο Δαναός βλέπει να πλησιάζει καράβι των εχθρών. Σίγουρα είναι καράβι του Αίγυπτου.

Ο Δαναός τρέχει να ειδοποιήσει τους στρατιώτες.

Ένας κήρυκας από το πλοίο πλησιάζει τις κόρες. Απειλεί τις γυναίκες να εγκαταλείψουν το βωμό και να πάνε μαζί του. Οι Δαναΐδες τον καταριούνται και αυτός τις απειλεί ότι θα τις σύρει από τα μαλλιά.

Εκείνη τη στιγμή φτάνει ο βασιλιάς. Η συμπεριφορά του κήρυκα μέσα στη χώρα του είναι προσβλητική.

Ο κήρυκας απειλεί με πόλεμο.

Ο βασιλιάς τον βεβαιώνει ότι δεν φοβάται τίποτα.

Οι γυναίκες ευχαριστούν τους Αργείους.

ΠΕΡΣΕΣ

Βρισκόμαστε στα Σούσα, την πρωτεύουσα της περσικής αυτοκρατορίας. Οι νέοι άντρες της χώρας έχουν φύγει για να πολεμήσουν στην Ελλάδα, στα Σούσα βρίσκονται μόνο γέροι. Έχει περάσει πολύς καιρός και δεν έχουν μάθει νέα της μεγάλης στρατιάς του βασιλιά τους, Ξέρξη. Οι γέροντες ανήσυχοι έφτασαν έξω από το ανάκτορο, από το οποίο βγήκε η Άτοσσα, η γυναίκα του Δαρείου και μητέρα του Ξέρξη. Η Άτοσσα είχε δει ένα πολύ κακό, ένα τρομακτικό όνειρο και ήταν αναστατωμένη. Είχε δει δύο γυναίκες, μία ντυμένη με περσικά και η άλλη με δωρικά ρούχα. Και οι δυο γυναίκες τσακώθηκαν άσχημα και ξαφνικά ο γιος της ο Ξέρξης εμφανίστηκε ανάμεσα στις δύο γυναίκες. Προσπάθησε να της ημερώσει μα ο ίδιος έπεσε κάτω και ο πατέρας του ο Δαρείος τον κοιτούσε και ο Ξέρξης έσκυψε το κεφάλι στεναχωρημένος.

Εκείνη τη στιγμή φθάνει ένας αγγελιοφόρος που φέρει νέα.

Πολύ δύσκολο για αυτόν να πει στη βασίλισσα και τους γέροντες την καταστροφή που υπέστησαν ο βασιλιάς και ο στρατός.

Καταραμένο νησί η Σαλαμίνα. Η θάλασσά του γέμισε από νεκρούς Πέρσες που τα πλοία τους εμβολίσθηκαν από τα ελληνικά.

Σιγά σιγά ο αγγελιοφόρος ξεδιπλώνει τις θλιβερές σκηνές.

Ο Ξέρξης γελάστηκε, νόμισε ότι οι Έλληνες θα το έσκαγαν ενώ αυτοί τους περίμεναν πάνοπλοι και τραγουδώντας.

Οι Έλληνες πολεμούσαν σαν τα θεριά ενώ ο πανικός σκόρπισε το στρατόπεδο των Περσών.

Όταν πλησίασαν οι δύο στόλοι τα έμβολα των Ελλήνων μπήγονται με ορμή στα καράβια των Περσών. Στην αρχή ο περσικός στρατός κρατούσε. Μα τα πλοία τους είχαν παρασυρθεί στα στενά της Σαλαμίνας με δόλο και δυσκολεύονταν στις κινήσεις τους. Το χρώμα της θάλασσας βάφτηκε κόκκινο.

Ο αγγελιοφόρος αναγγέλλει και το πιο δυσάρεστο από όλα. Ο ανθός της χώρας τους, οι πιο γενναίοι, οι πιο εύρωστοι, οι πιο δυνατοί είναι όλοι νεκροί.

Και μέσα στο θρήνο οι γέροντες κάνουν τη σύγκριση μεταξύ πατέρα και γιου, μεταξύ Δαρείου και Ξέρξη.

Η Άτοσσα πλησιάζει στον τάφο του Δαρείου και καλεί το πνεύμα του. Ο Δαρείος μόλις μαθαίνει τη συμφορά κατηγορεί το γιο του.

Μετά από λίγο έρχεται στο παλάτι ο Ξέρξης, ατιμασμένος, βαθιά ντροπιασμένος και στενοχωρημένος. Τα ρούχα του ήταν σκισμένα και μπροστά στους γέροντες ξεσπά σε θρήνο.

Η ήττα ήταν γεγονός.

ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ ΚΑΙ Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥΣ

ΑΙΑΣ

Βρισκόμαστε στο στρατόπεδο των Αχαιών έξω από τα τείχη της Τροίας. Μέσα από τη σκηνή του Αίαντα ακούγονται φωνές, γέλια, κλαγγή λεπίδας που δουλεύει και έξω από αυτή υπάρχει ένα μονοπάτι, κόκκινο, αιμάτινο.

Ο Οδυσσέας στέκεται έξω από τη σκηνή με κάθε προφύλαξη και η θεά Αθηνά τον πληροφορεί ότι ο Αίας μέσα στη σκηνή σφάζει ζωντανά νομίζοντας με το σαλεμένο του μυαλό ότι είναι οι σύντροφοί του.

Ο Αίας βγαίνει από τη σκηνή του ήρεμος πιστεύοντας ότι είχε πάρει την εκδίκησή του κομματιάζοντας και βασανίζοντας τους συντρόφους του. Φώναξε από χαρά που είχε μέσα στη σκηνή, τάχα, δεμένο τον Οδυσσέα και ξαναμπήκε να συνεχίσει.

Η Αθηνά έφυγε την ώρα που πλησίαζαν οι ναύτες του Αίαντα.

Από τη σκηνή βγήκε η Τέκμησσα, περίλυπη, για τις πράξεις του άντρα της και επιβεβαίωσε στους ναύτες αυτά που ήξερε πια όλο το στρατόπεδο των Ελλήνων.

Τώρα ποια θα είναι η τύχη του Αίαντα; Οι στρατηγοί θα τον τιμωρήσουν.

Δεν μπόρεσε να ημερέψει μέσα του την οργή που δεν πήρε αυτός τα όπλα του Αχιλλέα. Έκανε ό,τι έκανε και τώρα έχει ηρεμήσει, τους πληροφορεί η Τέκμησσα. Τώρα είναι σε χειρότερη κατάσταση, ουρλιάζει και τραβάει τα μαλλιά του.  Φοβάται η γυναίκα του μήπως κάνει καμία τρέλα.

Ο Αίαντας βγαίνει από τη σκηνή και ζητάει κάποιος να τον σκοτώσει.

Τι ατιμωτικά ήταν όσα έκανε, πόσο θα λυπήσει το γέροντα Τελαμώνα, τον πατέρα του. Μόνο ο θάνατος θα ξεπλύνει την ντροπή.

Ο γιος του ο Ευρυσάκης πλησιάζει τον πατέρα του, ο οποίος τον αγκαλιάζει για τελευταία φορά. Ο Αίας μπαίνει στη σκηνή του.

Ο αγγελιοφόρος που ήρθε πληροφόρησε τους ναύτες ότι ο Κάλχας είπε ότι άμα ο Αίας σωθεί σήμερα θα γλιτώσει. Πρέπει να τρέξουν να το βρουν γιατί έφυγε και δεν ξέρουν που βρίσκεται.

Ο Αίας είχε πάει πιο πέρα, έμπηξε το σπαθί του με τη λαβή στο χώμα και έπεσε πάνω του.

Στο άψυχο σώμα του Αίαντα έφτασε η Τέκμησσα, οι ναύτες και ο αδερφός του ο Τεύκρος.

Σε λίγο έφτασε ο Μενέλαος με τον Αγαμέμνονα και πολεμιστές. Απαγόρευσαν στον Τεύκρο να θάψει τον αδερφό του. Ο Τεύκρος δεν άκουγε κανέναν, ο αδερφός του θα είχε όλες τις τιμές.

Μεταξύ των αντρών ακούστηκαν βαριές λέξεις και τα πνεύματα δεν θα ηρεμούσαν αν δεν ερχόταν ο Οδυσσέας.

Τον Οδυσσέα που μισούσε τόσο ο Αίας, που του πήρε τα όπλα του Αχιλλέα, σε αυτόν νεκρός τώρα ο γενναίος Αίας χρωστούσε την αξιοπρεπή ταφή του.

ΑΝΤΙΓΟΝΗ

Βρισκόμαστε στη Θήβα, λίγο μετά τη μεγάλη μάχη μεταξύ Θήβας και Άργους. Ο Ετεοκλής, ο βασιλιάς της Θήβας, υπερασπίστηκε την πόλη του. Ο δε Πολυνείκης, ο αδερφός του, επιτέθηκε στη Θήβα για να πάρει την εξουσία. Και οι δύο είναι νεκροί. Οι αδερφές Αντιγόνη και Ισμήνη είναι έξω από το παλάτι. Ο Κρέοντας, ο άρχοντας της πόλης έβγαλε εντολή να μην ταφεί ο Πολυνείκης και μάλιστα απειλεί ότι αν κάποιος προσπαθήσει να τον θάψει θα πεθάνει με λιθοβολισμό. Η Αντιγόνη σε αντίθεση με την Ισμήνη, είναι αποφασισμένη να αντισταθεί. Για την Αντιγόνη οι αρχές της είναι σπουδαιότερες από ένα νόμο. Ο αδερφός της βρίσκεται νεκρός στο χώμα, πρέπει να ταφεί κανονικά.

Οι δύο γυναίκες φεύγουν από το παλάτι στο οποίο πλησιάζουν Θηβαίοι γέροντες. Σε λίγο φτάνει και ο Κρέοντας. Σε όλους ανακοινώνει ότι κανένας δεν δικαιούται να παραβεί τους νόμους του. Ένας αγγελιοφόρος ανακοινώνει στον Κρέοντα ότι κάποιος πρόσφερε νεκρικές τιμές στον Πολυνείκη.

Ο φύλακας του πτώματος του Πολυνείκη συνέλαβε την Αντιγόνη και την έφερε μπροστά στο παλάτι. Η Αντιγόνη δεν φοβάται τίποτα, έχει ήσυχη τη συνείδησή της και ας την απειλεί ο Κρέοντας με θάνατο.

Η Ισμήνη έρχεται τρέχοντας και παρακαλεί τον Κρέοντα να μη σκοτώσει την Αντιγόνη, δεν πρέπει να ξεχνάει ότι είναι και αρραβωνιαστικιά του γιου του Αίμωνα.

Ο Κρέοντας είναι αμετάπειστος, η Αντιγόνη θα πεθάνει.

Ο Αίμωνας τρέχει στον πατέρα του να τον παρακαλέσει να ανακαλέσει, να μη σκοτώσει την αγαπημένη του.

Οι φρουροί παίρνουν την Αντιγόνη να τη θάψουν στο σπήλαιο.

Μέχρι και ο μάντης Τειρεσίας έρχεται, σε μια προσπάθεια να μεταπειστεί ο Κρέοντας. Του ζητάει να πάρει πίσω την απόφασή του γιατί θα θρηνήσει και το δικό του σπίτι. Μόνο με αυτά τα λόγια ταράχτηκε ο Κρέοντας και έτρεξε να αποδώσει τιμές στο νεκρό Πολυνείκη και ύστερα να ελευθερώσει την Αντιγόνη.

Μα ήταν αργά πλέον.

Η Αντιγόνη άφηνε την τελευταία της πνοή στο σπήλαιο.

Ο Αίμωνας αυτοκτόνησε δίπλα της.

Τα νέα έφτασαν στους γέροντες έξω από το παλάτι και η μητέρα του Αίμωνα, η Ευρυδίκη, βγήκε να μάθει τι συνέβη.

Η Ευρυδίκη όταν άκουσε το χαμό του γιου της μπήκε στο παλάτι και αυτοκτόνησε.

Η στενοκεφαλιά του Κρέοντα στοίχισε τρεις ζωές.

ΗΛΕΚΤΡΑ

Ο Ορέστης μαζί με τον Παιδαγωγό του και το φίλο του τον Πυλάδη έφτασαν έξω από το ανάκτορο της Κλυταιμνήστρας. Έχουν έρθει για εκδίκηση, ο Ορέστης είναι αποφασισμένος να σκοτώσει τη μητέρα του επειδή δολοφόνησε τον πατέρα του Αγαμέμνονα.

Ο Παιδαγωγός θα μπει στο παλάτι και θα αναγγείλει τάχα το θάνατο το Ορέστη και ύστερα ο Ορέστης θα εμφανιστεί με την τεφροδόχο του. Πρώτα όμως ο Ορέστης και ο Πυλάδης θα πάνε στον τάφο του Αγαμέμνονα.

Από το παλάτι βγαίνει η Ηλέκτρα, η αδερφή του Ορέστη. Είναι απελπισμένη, περιμένει τον αδερφό της, αυτός πρέπει να έρθει για να πάρει εκδίκηση. Το κακούργημα που έκανε η μάνα της δεν μπορεί να το συγχωρέσει.

Η αδερφή της η Χρυσόθεμη βγαίνει από το παλάτι με σπονδές στα χέρια. Πάει στον τάφο του πατέρα τους ύστερα από παράκληση της Κλυταιμνήστρας. Οι δύο αδερφές τσακώνονται. Η Ηλέκτρα μαλώνει την Χρυσάθεμη, πρέπει να πάψει να είναι υποταγμένη σε μία δολοφόνο και ας είναι μάνα της. Που ακούστηκε ο φονιάς να στέλνει δώρα στο θύμα.

Εκείνη στη στιγμή βγήκε από το παλάτι η Κλυταιμνήστρα και τσακώνεται με την Ηλέκτρα. Η Ηλέκτρα δεν της αναγνωρίζει καμία δικαιολογία.

Στο σημείο αυτό έρχεται ο Παιδαγωγός και τους ανακοινώνει το θάνατο του Ορέστη. Η καρδιά της Κλυταιμνήστρας ανακουφίζεται, η καρδιά της Ηλέκτρας ραγίζει.

Η Κλυταιμνήστρα μπαίνει στο παλάτι και η Χρυσόθεμη επιστρέφει από τον τάφο. Η Ηλέκτρα της ανακοινώνει ότι μένει σε αυτές τις δύο να πάρουν εκδίκηση. Η Χρυσόθεμη αρνείται και αποχωρεί.

Η Ηλέκτρα μένει μόνη και απελπισμένη έξω από το παλάτι όπου την πλησιάζει ο Ορέστης με την τεφροδόχο στα χέρια. Η Ηλέκτρα θρηνεί. Ο αδερφός της συγκινείται από το κλάμα της και της αποκαλύπτεται.  Η χαρά της αδερφής είναι τώρα μεγάλη.

Ο Ορέστης μαζί με τον Πυλάδη μπαίνουν στο ανάκτορο. Μέσα από το παλάτι ακούγονται οι κραυγές της Κλυταιμνήστρας.

Η Ηλέκτρα περιμένει έξω από το παλάτι τον Αίγισθο, τον εραστή της μητέρας της. Όταν πλησιάζει η Ηλέκτρα του μιλάει ήρεμα για να μην υποψιαστεί. Ο Αίγισθος μπαίνει στο παλάτι και βρίσκει και αυτός το θάνατο από το σπαθί του Ορέστη.

ΟΙΔΙΠΟΥΣ ΕΠΙ ΚΟΛΩΝΩ

Στην περιοχή του Ίππιου Κολωνού πλησιάζει ο τυφλός Οιδίποδας καθοδηγούμενος από την κόρη του Αντιγόνη. Εκεί στο ιερό δάσος, δίπλα από το ιερό των Ευμενίδων κάθισε ο γέροντας Οιδίποδας να ξαποστάσει.

Κάποιοι γέροντες εμφανίζονται προς το μέρος τους και η Αντιγόνη με τον Οιδίποδα κρύβονται. Οι γέροντες άκουσαν ότι κάποιος πάτησε στο ιερό δάσος και ψάχνουν να τον βρούνε.

Ο Οιδίποδας και η Αντιγόνη τους φανερώνονται. Οι γέροντες τρομάζουν από την όψη του Οιδίποδα και ζητούν να μάθουν ποιος είναι.

Τους αποκαλύπτουν την ταυτότητά του και ο Οιδίποδας ζητάει να έρθει στο μέρος αυτό ο βασιλιάς της πόλης που έχει κάτι να του πει.

Από μακριά φαίνεται η Ισμήνη. Έρχεται να τους πει ότι ο Πολυνείκης ετοιμάζεται να επιτεθεί στην πόλη τους γιατί ο Ετεοκλής δεν του παραδίδει την εξουσία. Η Ισμήνη τους λέει ότι υπάρχει και ένας χρησμός που ζητάει ο Οιδίποδας να πάει στα σύνορα νεκρός ή ζωντανός και ο Κρέοντας έρχεται από στιγμή σε στιγμή για να τον πάρει.

Οι γιοι του δεν τον υπερασπίστηκαν και ο Οιδίποδας τους καταριέται.

Μετά από λίγο έρχεται ο βασιλιάς της πόλης ο Θησέας που ήξερε την ιστορία του Οιδίποδα.

Ο Θησέας υπόσχεται να τον βοηθήσει.

Ο Οιδίποδας του λέει ότι έτσι και τον βοηθήσει η πόλη του θα έχει μεγάλο όφελος από το θάνατό του.

Ο Θησέας φεύγει.

Τότε καταφτάνει στο σημείο που βρισκόταν ο Οιδίποδας με την Αντιγόνη και τους γέροντες ο Κρέοντας. Ο Κρέοντας έδιωξε τον Οιδίποδα κακήν κακώς από τη Θήβα, μην περιμένει λοιπόν ο Οιδίποδας να τον βοηθήσει και να πάει μαζί του.

Ο Κρέοντας τον πληροφορεί ότι έπιασε την κόρη του Ισμήνη, στο δρόμο της για την επιστροφή. Άρα καλά θα έκανε να συνεργαστεί μαζί του. Μάλιστα για να τον φοβίσει περισσότερο κάνει να αρπάξει και την Αντιγόνη.

Ο Θησέας έρχεται τρέχοντας και βάζει τους στρατιώτες του να ψάξουν να βρουν τις γυναίκες.

Μετά από λίγο η Αντιγόνη με την Ισμήνη τρέχουν ελεύθερες προς τον πατέρα τους.

Μα να που ήρθε και ο Πολυνείκης να του μιλήσει. Ποτέ δεν στάθηκε στον πατέρα του και τώρα αυτός τον διώχνει.

Ακούγεται μία βροντή και ο Οιδίποδας καταλαβαίνει ότι ήρθε η ώρα του να πεθάνει. Πρέπει να έρθει ο Θησέας κοντά του. Πολλά καλά θα βρουν την Αθήνα για τη φιλοξενία που πρόσφεραν στον Οιδίποδα.

Οι Οιδίποδας πηγαίνει προς το μέρος που πρέπει να πεθάνει, ακολουθούν οι κόρες του και ο Θησέας.

ΟΙΔΙΠΟΔΑΣ ΤΥΡΑΝΝΟΣ

Βρισκόμαστε στη Θήβα όπου βασιλιάς είναι ο Οιδίποδας. Έξω από το παλάτι έχουν μαζευτεί ανήσυχοι Θηβαίοι. Ο Οιδίποδας βγήκε να τους ρωτήσει τι έχουν.

Ο Οιδίποδας αγαπάει τον τόπο του και θέλει να τους βοηθήσει.

Τον πληροφορούν ότι ένας φονικός λοιμός έχει απλωθεί παντού και πρέπει να βρουν τη ρίζα του κακού.

Μα ο Οιδίποδας είχε προνοήσει. Είχε στείλει τον αδερφό της γυναίκας του, τον Κρέοντα, στο μαντείο του θεού Απόλλωνα για να τους δώσει συμβουλή. Τους υπόσχεται δε πως ό,τι ζητήσει ο θεός θα το κάνει για να σωθεί η πόλη.

Από μακριά φαίνεται ο Κρέοντας.

Ο θεός λέει ότι πρέπει να πιάσουν το φονιά του παλιού βασιλιά Λάιου για να σωθεί η πόλη.

Ο Οιδίποδας ζητάει να φέρουν μπροστά του το μάρτυρα του φονικού. Αυτός είχε πει ότι οι φονιάδες ήταν πολλοί.

Ο Οιδίποδας απαγορεύει σε όλους τους πολίτες να δεχτούν ή να μιλήσουν στο φονιά. Και όποιος ξέρει κάτι τον παρακαλεί ο ίδιος ο βασιλιάς να το φανερώσει.

Ο μάντης Τειρεσίας ίσως βοηθήσει.

Ο Τειρεσίας φτάνει έξω από το παλάτι μα δεν μιλάει, ξέρει και δυσκολεύεται να μιλήσει. Η στάση του εξοργίζει τον Οιδίποδα που του λέει σκληρά λόγια.

Ο Τειρεσίας τον κατηγορεί ότι αυτός είναι το μίασμα της πόλης. Τον αποκαλεί φονιά και υπεύθυνο ανόσιων πράξεων.

Ο Οιδίποδας μέμφεται τον Τειρεσία ότι έχει συνεννοηθεί με τον Κρέοντα για να του αρπάξουν την εξουσία και τον διώχνει.

Ο Κρέοντας βγαίνει από το παλάτι και προσπαθεί να πείσει τον Οιδίποδα ότι έχει άδικο στις κατηγορίες του. Φαίνεται όμως ότι είναι μάταιη η προσπάθειά του και φεύγει.

Η Ιοκάστη, η γυναίκα του Οιδίποδα, βγαίνει από το παλάτι. Προσπαθεί να τον πείσει ότι οι χρησμοί δεν βγαίνουν πάντα αληθινοί. Για να τον πείσει του λέγει για το δικό τους παιδί, που έκανε με το Λάιο και που του έδεσαν τα πόδια και το πέταξαν στο βουνό. Και όχι μόνο ο γιος δεν σκότωσε τον πατέρα όπως έλεγε ο χρησμός μα πέθανε από ληστές σε τρίστρατο.

Ο Οιδίποδας θυμάται πριν χρόνια που είχε σκοτώσει έναν γέρο άντρα σε ένα τρίστρατο. Τότε έρχεται αγγελιοφόρος που τους λέει ότι ο πατέρας του Οιδίποδα ο Πόλυβος πέθανε και μπορεί να πάρει το θρόνο του. Στο λόγο του όμως επάνω του αποκαλύπτει ότι δεν ήταν πραγματικό του παιδί. Του μίλησε για το βοσκό του Λάιου που τον λυπήθηκε και αντί να σκοτώσει το βρέφος το παρέδωσε σε αυτόν.

Η Ιοκάστη κατάλαβε τα πάντα. Ο Οιδίποδας ακόμη.

Ο βοσκός που έτυχε να είναι και ο μάρτυρας του φονικού έρχεται στο παλάτι και αποκαλύπτει τα πάντα.

Το κακό που ξεσκεπάστηκε είναι μεγάλο.

Η Ιοκάστη μπήκε στο παλάτι και αυτοκτόνησε. Ο Οιδίποδας πήρε τις καρφίτσες από το φόρεμά της και τύφλωσε τα μάτια του.

Η ντροπή και οι ενοχές έσπρωξαν τον Οιδίποδα να βγάλει τα μάτια του.

Μόλις το κακό μαθεύτηκε ο Κρέοντας έτρεξε προς το παλάτι.

Του υποσχέθηκε ότι θα τον βοηθήσει.

ΤΡΑΧΙΝΙΕΣ

Βρισκόμαστε στην πόλη Τραχίνια και από το παλάτι βγαίνει η Δηιάνειρα με την υπηρέτριά της. Είναι πολύ ανήσυχη γιατί ο άντρας της ο Ηρακλής λείπει πολύ καιρό. Απουσιάζει τουλάχιστον δεκαπέντε μήνες.

Η υπηρέτριά της τη συμβουλεύει να στείλει το γιο της Ύλλο να βρει τον πατέρα του. Έτσι θα ξέρει.

Τη στιγμή εκείνη πλησιάζει ο Ύλλος ο οποίος καθησυχάζει τη μητέρα του. Τότε η Δηιάνειρα θυμήθηκε έναν χρησμό που έλεγε ότι αν ο Ηρακλής δεν εμφανιστεί για δεκαπέντε μήνες τότε ή θα πεθάνει ή θα ζήσει μία ζωή ευτυχισμένη.

Ο Ύλλος για να καθησυχάσει τη μητέρα του προθυμοποιείται να πάει να βρει τον πατέρα του.

Οι γυναίκες της πόλης έρχονται να συμπαρασταθούν στη Δηιάνειρα.

Ένας αγγελιοφόρος πλησιάζει στο παλάτι. Την πληροφορεί ότι ο Ηρακλής είναι ζωντανός και έρχεται σπίτι γεμάτος λάφυρα. Αυτά άκουσε να λέει ο κήρυκας Λίχας ο οποίος όπου να είναι θα έρθει εδώ.

Δεν περνάει ώρα και ο Λίχας έρχεται ακολουθούμενος από γυναίκες αιχμάλωτες. Ο Λίχας της εξηγεί από πού προέρχονται οι γυναίκες και η Δηιάνειρα νιώθει λύπη μεγάλη για τις αιχμάλωτες. Ανάμεσά στις γυναίκες είναι μία πολύ όμορφη νέα, η Ιόλη. Η Δηιάνειρα τη συμπάθησε.

Ο Λίχας αποφεύγει να δώσει πληροφορίες για τη νεαρή. Η Δηιάνειρα ζήτησε από την Ιόλη να μπει στο παλάτι και ο Λίχας έφυγε.

Τότε ο αγγελιοφόρος της εξηγεί ότι με αυτή τη γυναίκα είναι ερωτευμένος ο Ηρακλής και την έφερε εδώ ως γυναίκα του.

Η πληροφορία έπρεπε να διασταυρωθεί και η ευκαιρία δόθηκε με το Λίχα που ερχόταν προς το παλάτι. Ο Λίχας επιβεβαιώνει όσα είπε ο αγγελιοφόρος.

Η Δηιάνειρα δίνει στο Λίχα ένα χιτώνα αλειμμένο από το αίμα του Κενταύρου Νέσσου. Της είχε πει ότι έτσι θα της έμενε πιστός ο Ηρακλής.

Δεν περνάει πολύ ώρα και έρχεται τρέχοντας ο Ύλλος. Ξεστομίζει άσχημα λόγια στη μάνα του. Ο Ηρακλής φόρεσε το χιτώνα και μετά από λίγο σφάδαζε από τους πόνους. Ο χιτώνας άρχισε να τον κατατρώγει.

Ο Ηρακλής θα πεθάνει από φρικτούς πόνους.

Η Δηιάνειρα, για το κακό που προκάλεσε στον μοναδικό άντρα που αγάπησε πολύ, μπήκε στο παλάτι και αυτοκτόνησε.

Σε ένα φορείο φέρνουν έξω από το παλάτι τον Ηρακλή που υποφέρει. Σε λίγο ο μεγάλος ήρωας ήταν νεκρός.

ΦΙΛΟΚΤΗΤΗΣ

Βρισκόμαστε στη Λήμνο, σε μία σπηλιά όπου έχει βρει καταφύγιο ο Φιλοκτήτης. Ο Οδυσσέας και ο Νεοπτόλεμος πλησιάζουν προσεκτικά. Ο Φιλοκτήτης είχε ποίον στο πόδι του και πονούσε φρικτά, οι φωνές του ανάγκασαν τους υπόλοιπους Έλληνες να τον εγκαταλείψουν στη Λήμνο στο δρόμο τους για την Τροία.

Η αποστολή των δύο αντρών είναι ο Νεοπτόλεμος να ξεγελάσει το Φιλοκτήτη και να του πάρει τα όπλα με τα οποία ο χρησμός λέει ότι οι Έλληνες θα μπορέσουν να κυριεύσουν την Τροία.

Ο Οδυσσέας τραβάει για το πλοίο του και αφήνει το Νεοπτόλεμο να περιμένει το Φιλοκτήτη που φαίνεται ότι έλειπε από τη σπηλιά.

Όταν ο Φιλοκτήτης έρχεται, υποφέρει από τον πόνο στο πόδι του και η όψη του είναι άγρια. Ο Νεοπτόλεμος του λέει ότι είναι ο γιος του Αχιλλέα και ότι γυρίζει στο σπίτι του τη Σκύρο.

Ο Φιλοκτήτης, με τα όπλα του Ηρακλή στα χέρια, τον χαιρετάει.

Ο Νεοπτόλεμος για να καλοπιάσει το Φιλοκτήτη του είπε ότι τσακώθηκε με τον Οδυσσέα επειδή αυτός πήρε τα όπλα του πατέρα του. Ο γιος του Αχιλλέα γνώριζε ότι ο Φιλοκτήτης μισούσε θανάσιμα τον Οδυσσέα.

Ο Φιλοκτήτης παρακαλάει το νέο να τον πάρει μαζί του στη Σκύρο. Ο Νεοπτόλεμος δέχεται έχοντας στο νου του να τον πάει στην Τροία.

Τότε ο πόνος της πληγής παραλύει το Φιλοκτήτη.

Στον πόνο του επάνω ο Φιλοκτήτης τον ξορκίζει να φυλάξει τα όπλα του μέχρι να του περάσει η κρίση.

Ο Νεοπτόλεμος, όταν συνήλθε ο Φιλοκτήτης, του είπε όλη την αλήθεια γιατί ένιωθε τύψεις. Τότε ο πληγωμένος άντρας του ζητάει να του δώσει πίσω τα όπλα του.

Στην κρίσιμη στιγμή εμφανίζεται ο Οδυσσέας. Τόσοι σύντροφοι θα τεθούν σε κίνδυνο αν τα επιστρέψει τα όπλα, λέει στο Νεοπτόλεμο.

Ο Νεοπτόλεμος όμως γυρίζει τα όπλα και υπόσχεται να τον γιατρέψει αν έρθει ως την Τροία. Επειδή ο Φιλοκτήτης ήταν αμετάπειστος εμφανίστηκε ο Ηρακλής, ως από μηχανής θεός, και τον μετέπεισε.

ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ ΚΑΙ Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥΣ

ΜΗΔΕΙΑ

Βρισκόμαστε έξω από το σπίτι του Ιάσονα και της Μήδειας. Από το σπίτι ακούγονται θρήνοι και κλάματα. Η Μήδεια κλαίει επειδή ο Ιάσονας θέλει να κάνει δεύτερο γάμο και να τη χωρίσει. Ο Ιάσονας θέλει να παντρευτεί την κόρη του Κρέοντα, του βασιλιά της πόλης.

Η Μήδεια που για χάρη του Ιάσονα έκανε τόσες αποτρόπαιες πράξεις, θεωρεί ότι είναι άδικο να την πετάει στο δρόμο, αυτήν και τα παιδιά της.

Και σαν να μην έφτανε η ντροπή του χωρισμού ο Κρέοντας θέλει να διώξει τη Μήδεια και τα παιδιά της από την πόλη.

Και ο πατέρας, ο Ιάσονας δέχεται να πάνε τα παιδιά του εξορία;

Ο Κρέοντας επιμένει να εξορίσει τη Μήδεια μαζί με τα παιδιά της.

Να φύγει και να πάει που; Ποια πόλη θα δεχτεί τη Μήδεια;

Και εκεί φωλιάζει στο ταραγμένο της μυαλό η ιδέα του φόνου. Ο θάνατος από φαρμάκι είναι τέχνη που την κατέχει καλά.

Ο Ιάσονας προθυμοποιείται να τη βοηθήσει, να της δώσει χρήματα, να ειδοποιήσει φίλους του να τη δεχτούν. Στα λόγια αυτά η Μήδεια τον διώχνει κακήν κακώς.

Ο Αιγέας, ο βασιλιάς της Αθήνας, που φτάνει έξω από το παλάτι υπόσχεται στη Μήδεια, ό,τι και να συμβεί να της δώσει καταφύγιο στην πόλη του. Ήσυχη τώρα η Μήδεια καταστρώνει το σχέδιο της εκδίκησής της.

Στέλνει τα παιδιά της στη μέλλουσα γυναίκα του Ιάσονα. Της στέλνει δώρα ένα χρυσό στεφάνι μαζί με τα πέπλα, μόνο που τα έχει αλείψει με φαρμάκι. Και η δύστυχη βασιλοπούλα, μόλις τα φοράει πεθαίνει από φρικτούς πόνους. Μαζί της πέθανε και ο πατέρας της ο Κρέοντας, αφού έτρεξε να τις βγάλει τα πέπλα και κόλλησε και αυτός σε αυτά.

Η Μήδεια στη συνέχεια σφάζει τα παιδιά της. Οι φωνές τους δεν τη λύγισαν.

Ο Ιάσονας έτρεξε στο παλάτι πολύ αργά.

Η Μήδεια έχει στην αγκαλιά της τα δύο νεκρά παιδιά της και στέκεται πάνω στο άρμα του θεού Ήλιου.

Πόνεσε όσο τίποτε άλλο ο Ιάσονας. Αυτό ήθελε.

Η Μήδεια εξαφανίζεται με το άρμα

ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΕΝ ΤΑΥΡΟΙΣ

Βρισκόμαστε στη χώρα των Ταύρων, η Ιφιγένεια είναι ιέρεια στο ναό της Θεάς Άρτεμης. Κανένας δεν ξέρει ότι είναι ζωντανή, όλοι πιστεύουν ότι θυσιάστηκε στην Αυλίδα για να έχουν ούριο άνεμο τα πλοία των Ελλήνων.

Έξω από το ναό εμφανίζεται ο Ορέστης και ο Πυλάδης. Είχαν έρθει από το Άργος γιατί είχαν εντολή να πάρουν το άγαλμα της θεάς από το ναό και να το πάνε στην Αθήνα. Έτσι ο δύστυχος Ορέστης θα ησύχαζε από τις Ερινύες.  Θα πήγαιναν όμως να κρυφτούν κάπου κοντά μέχρι να σκοτεινιάσει. Μα οι ντόπιοι δεν άργησαν να τους πιάσουν. Αιχμάλωτοι πια οδηγήθηκαν έξω από το ναό για να θυσιαστούν στη θεά.

Όπως η Ιφιγένεια ετοιμάζεται να τους θυσιάσει στο βωμό, τους κάνει ερωτήσεις, θέλει να μάθε από ποιο μέρος της πατρίδας της έρχονται.

Ερώτηση στην ερώτηση και απάντηση στην απάντηση τα δύο αδέρφια, μετά από τόσα χρόνια αναγνωρίζουν ο ένας τον άλλον.

Συγκινημένοι και οι τρεις σκέφτονται με ποιο τρόπο θα φύγουν από τη χώρα των Ταύρων χωρίς να τους πιάσουν.

Βρήκαν ένα τέχνασμα, θα κατηγορήσουν τον Ορέστη μολυσμένο και ότι άγγιξε το άγαλμα της Θεάς, έτσι οι τρεις τους θα μπουν στο καράβι για να γίνει ο εξαγνισμός στη θάλασσα. Ο βασιλιάς της χώρας, ο Θόας, σίγουρα θα τους πιστέψει.

Ο Ορέστης, η Ιφιγένεια και ο Πυλάδης έχοντας το άγαλμα της θεάς μπαίνουν στο πλοίο. Οι στρατιώτες του Θόα καταλαβαίνουν ότι πάνε να το σκάσουν. Η θάλασσα ήταν αγριεμένη και το πλοίο του Ορέστη κινδύνευε να πέσει στα βράχια.

Ο Θόας ετοιμάστηκε να τους κυνηγήσει και τότε εμφανίστηκε η θεά Αθηνά και τον ηρέμησε.

Ο Ποσειδώνας ημέρεψε τη θάλασσα και το ταξίδι προς την πατρίδα έγινε γαλήνιο.

ΚΥΚΛΩΨ

Βρισκόμαστε στη Σικελία, κοντά στο ηφαίστειο Αίτνα, έξω από μία σπηλιά. Ο Σιληνός στέκεται και επικαλείται το θεό Βάκχο που τόσα χρόνια ήταν πιστός του υπηρέτης. Και στην προσπάθειά του να σώσει το θεό βρέθηκε υπηρέτης των Κυκλώπων, αυτός και τα παιδιά του.

Οι Σάτυροι έρχονται και βάζουν τα πρόβατα στη σπηλιά.

Στο Σιληνό πλησιάζουν μία ομάδα Ελλήνων με αρχηγό τον Οδυσσέα. Ψάχνουν για τρεχούμενο νερό και για τροφή.

Ο Σιληνός πληροφορεί τον Οδυσσέα ότι στον τόπο που ήρθαν μένουν Κύκλωπες, και ότι ο δικός του, ο Πολύφημος είναι ανθρωποφάγος.

Τώρα όμως λείπει για κυνήγι.

Θα γίνει ανταλλαγή ο Οδυσσέας θα του δώσει κρασί και θα πάρει κρέας, γάλα και τυρί.

Αφού πίνει ένα ποτήρι ο Σιληνός μπαίνει να φέρει τα τρόφιμα. Όταν πήραν τα τρόφιμα ήρθε ο Κύκλωπας. Αυτή ήταν μεγάλη ατυχία και έτρεξαν να κρυφτούν μέσα στη σπηλιά.

Ο Κύκλωπας βλέπει τους Έλληνες στην είσοδο της σπηλιάς να κρατούν τρόφιμα δικά του. Κλέφτες είναι;

Ο Σιληνός από το φόβο του είπε τρομερά ψέματα, ότι τον χτύπησαν πολύ, ότι άρπαξαν τα τρόφιμα με το έτσι θέλω.

Ο Κύκλωπας πιστεύει το Σιληνό και οι προσπάθειες του Οδυσσέα να πει την αλήθεια πέφτουν στο κενό.

Οι Σάτυροι, παραδόξως, αηδιασμένοι από τα ψέματα του πατέρα τους παίρνουν το μέρος των Ελλήνων.

Ο Πολύφημος όμως είχε καιρό να φάει ανθρώπινο κρέας και η καλοπέρασή του τον ένοιαζε περισσότερο από όλα γι΄ αυτό σπρώχνει τον Οδυσσέα με τους συντρόφους του μέσα στη σπηλιά.

Οι Σάτυροι έστεκαν έξω από τη σπηλιά και ανησυχούσαν. Δεν πέρασε πολύ ώρα και βγήκε τρέχοντας ο Οδυσσέας. Κάποιους συντρόφους του τους είχε φάει. Τότε του πρόσφερε κρασί και ο Κύκλωπας ήπιε πολύ. Διέταξε μάλιστα τον Οδυσσέα να του κάνει και άλλο.

Μόλις το πιει όλο ο Οδυσσέας θα πάρει έναν κορμό, θα τον πελεκήσει στην άκρη, θα το χώσει στη φωτιά και μετά στο μάτι του. Αρκεί από το μεθύσι ο Κύκλωπας να πέσει ξερός.

Οι Σάτυροι όμως θα τον βοηθήσουν;

Ο Κύκλωπας βγαίνει από τη σπηλιά και πίνει κρασί συνέχεια. Ήρθε η ώρα που έπεσε για ύπνο και ο Οδυσσέας του έμπηξε τον κορμό στο μάτι.

Με το μάτι χαλασμένο ο Πολύφημος αρχίζει να ψάχνει τους Έλληνες, να τους πιάσει και να εκδικηθεί.

Ο Οδυσσέας του αποκαλύπτει το όνομά του και του λέει ότι εκδικήθηκε έτσι το θάνατο των συντρόφων του.

ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ

Η Ανδρομάχη βρίσκεται γονατιστή στο βωμό της θεάς Θέτιδας, δίπλα από το παλάτι του Νεοπτόλεμου.  Η κακιά της η τύχη φταίει. Άρχοντας της περιοχής είναι ο Πηλέας ο παππούς του Νεοπτόλεμου. Ο Νεοπτόλεμος δεν θέλησε την Ανδρομάχη για γυναίκα του και παντρεύτηκε την Ερμιόνη, η οποία όμως της κάνει σκληρό πόλεμο. Την κατηγορεί ότι της έκανε μάγια και για αυτό δεν κάνει παιδί με το Νεοπτόλεμο.

Η Ερμιόνη μαζί με τον πατέρα της το Μενέλαο την κυνηγούν. Ο Νεοπτόλεμος λείπει στους Δελφούς, η θέση της είναι δεινή.

Μόνο ο Πηλέας μπορεί να τη σώσει.

Κοντά στο βωμό και για συμπαράσταση έρχονται οι γυναίκες της Φθίας.

Η Ερμιόνη βγαίνει από το παλάτι, πλησιάζει την Ανδρομάχη και της μιλάει με εμπάθεια.

Η Ανδρομάχη προσπαθεί να δώσει στην Ερμιόνη να καταλάβει ότι δεν έχει λόγο να της χαλάσει το σπίτι. Δεν πρέπει να τη ζηλεύει.

Οι γυναίκες συζητούν μα δεν βρίσκουν κανένα κοινό σημείο.

Φεύγοντας η Ερμιόνη, πλησιάζει την Ανδρομάχη ο Μενέλαος κρατώντας το μικρό της γιο από το χέρι.  Τον είχε κρύψει μα αυτός κατάφερε να τον βρει.

Ο Μενέλαος την απειλεί, αν δεν φύγει από το βωμό θα σφάξει το γιο της. Τι άλλο μένει στην Ανδρομάχη; Εγκαταλείπει το βωμό της θεάς.

Μάνα και γιος φυλακίζονται στο παλάτι από τους άντρες του Μενελάου.

Και ήρθε η ώρα που δεμένους τους οδηγούν να τους σκοτώσουν, την Ανδρομάχη και το γιο της.

Τότε εμφανίζεται ο γέρος Πηλέας. Ο Πηλέας λέει σκληρά λόγια στο Μενέλαο που είναι ανυποχώρητος και δεν αφήνει ελεύθερη την Ανδρομάχη.

Παρά τα άσπρα του μαλλιά ο Πηλέας καταφέρνει να επιβληθεί και λύνει την Ανδρομάχη. Ο Μενέλαος φεύγει νευριασμένος.

Η Ερμιόνη, μόνη, εγκαταλειμμένη από τον πατέρα της, θέλει να αυτοκτονήσει.

Τότε πλησιάζει ο Ορέστης και ψάχνει την Ερμιόνη. Πως μπορεί να τη βοηθήσει να μην είναι δυστυχισμένη; Ο Ορέστης είχε στήσει ενέδρα στο Νεοπτόλεμο. Τώρα φυσιολογικά θα πρέπει να είναι νεκρός. Χωρίς δεύτερη κουβέντα ο Ορέστης αρπάζει την Ερμιόνη και φεύγουν.

Ένας αγγελιοφόρος έρχεται στον Πηλέα. Του έχει άσχημα νέα για τον εγγονό του. Του έστησαν ενέδρα και πέθανε με άσχημο θάνατο. Του έριχναν πέτρες, μαχαίρια και ό,τι άλλο μπορούσαν.

Τώρα νεκρός ο Νεοπτόλεμος έρχεται έξω από το παλάτι πάνω σε ένα φορείο.

Τη στιγμή του θρήνου εμφανίζεται η θεά Θέτιδα. Δίνει οδηγίες στον Πηλέα.

Κανένας δεν πρέπει να λυπάται. Ο θάνατος πάντα περιμένει τους ανθρώπους.

ΤΡΩΑΔΕΣ

Ο Τρωικός πόλεμος έχει τελειώσει. Η Εκάβη, βασίλισσα της κατεστραμμένης Τροίας βρίσκεται στο στρατόπεδο των Αχαιών. Χωρίς η ίδια να το καταλάβει ο Ποσειδώνας και η Αθηνά μιλούν μεταξύ τους και συμφωνούν να κάνουν δύσκολη την επιστροφή των Ελλήνων στην πατρίδα. Είχαν δείξει τρομερή ασέβεια στους θεούς.

Η Εκάβη θρηνεί, πάνε όλα, πατρίδα και οικογένεια, για μια γυναίκα. Την Ελένη. Οι Τρωαδίτισσες μαζί με την Εκάβη θρηνούν και για το μέλλον που θα έχουν. Κοντά τους φτάνει ο κήρυκας Ταλθύβιος. Το που θα πάει η κάθε μία έχει κριθεί πλέον. Η Κασσάνδρα θα γίνει ερωμένη του Αγαμέμνονα, η Πολυξένη δούλα στον τάφο του Αχιλλέα, η Ανδρομάχη θα δοθεί στο γιο του Αχιλλέα και η Εκάβη θα ακολουθήσει τον Οδυσσέα.

Οι στρατιώτες ήρθαν να πάρουν την Κασσάνδρα η οποία βγαίνει από τη σκηνή χορεύοντας τον Υμεναίο, τραγουδώντας το νυφικό τραγούδι. Η Κασσάνδρα ως μάντισσα είδε το τέλος που θα έχει στο σπίτι του Αγαμέμνονα. Η Κασσάνδρα φωνάζει στις άλλες γυναίκες που την κοιτούν έκπληκτες, ότι οι Τρώες τελικά είναι πιο τυχεροί από τους Έλληνες. Η ίδια μαντεύει κακά για τον αρχηγό των Αχαιών. Ο κήρυκας συμβουλεύει την Εκάβη να ετοιμάζεται και αυτή να ακολουθήσει τον Οδυσσέα. Η Κασσάνδρα που τον άκουσε του είπε ότι η μητέρα της δεν θα πάει πουθενά, εδώ θα πεθάνει και ο Οδυσσέας θα περιπλανηθεί δέκα χρόνια πριν δει το σπιτικό του. Και τα βάσανά του θα είναι πολλά. Η Κασσάνδρα γυρνά στη μητέρα της, την χαιρετά, αποχαιρετά τη χώρα της και φεύγει για τη σκηνή του Αγαμέμνονα.

Η Εκάβη σπαράζει, δεν μπορεί να δεχθεί πως από βασίλισσα που ήταν θα γίνει μία δούλα. Δεν μπορεί να δεχθεί πως τόσα παιδιά της σκοτώθηκαν, ο άντρας της είναι σφαγμένος πάνω στο βωμό του παλατιού και οι νύφες της αρπαγμένες.

Στη θύμησή των γυναικών ήρθε ο Δούρειος Ίππος. Πόσο είχαν χαρεί όταν τον είδαν.

Κοντά από τις γυναίκες περνάει σε ένα άρμα η Ανδρομάχη, κρατώντας στην αγκαλιά της το μικρό Αστυάνακτα. Ανακοινώνει ότι η Πολυξένη σφάχτηκε θυσία στον Αχιλλέα. Η ίδια αναρωτιέται πως θα μπορέσει να ζήσει στη νέα χώρα που την πάνε. Τότε η Εκάβη τη συμβουλεύει για το καλό του παιδιού της να υποταχθεί.

Κοντά στις γυναίκες έρχεται πάλι ο κήρυκας Ταλθύβιος. Τους ανακοινώνει ότι ο Οδυσσέας ζήτησε να θανατωθεί ο Αστυάνακτας. Ο θυμός και η πίκρα στην Ανδρομάχη ξεχειλίζουν. Για όλα φταίει αυτή η Ελένη. Η άμαξα με την Ανδρομάχη και το παιδί φεύγει. Η Εκάβη πια δεν έχει άλλη δύναμη.

Ο Μενέλαος εμφανίζεται στη σκηνή και ζητεί να σύρουν δια της βίας από τη σκηνή την Ελένη. Ο Μενέλαος λέει ότι η Ελένη πρέπει να πεθάνει. Μαζί του συμφωνεί και η Εκάβη. Η Ελένη θέλει να υπερασπιστεί τον εαυτό της. Ο Μενέλαος είναι αμετάπειστος. Θα θανατωθεί.

Ο Ταλθύβιος πλησιάζει πάλι τις γυναίκες και τους δείχνει το νεκρό Αστυάνακτα. Η Εκάβη ετοιμάζει τον εγγονό της για την ταφή. Μετά από λίγο είδε την πόλη της να παραδίδεται στη φωτιά.

ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΕΝ ΑΥΛΙΔΙ

Ο Αγαμέμνονας θυμάται με ποιο τρόπο ο Τυνδάρεως είχε δέσει με όρκο όλους τους υποψήφιους μνηστήρες της Ελένης να εκδικηθούν αυτόν που θα την κλέψει. Τώρα την Ελένη την έχει κλέψει ο Πάρης και η υπόσχεση πρέπει να τηρηθεί. Αρχηγός της εκστρατείας ορίστηκε ο Αγαμέμνονας.

Ο μάντης Κάλχας είπε ότι η θεά Άρτεμη θέλει θυσία την Ιφιγένεια για να φυσήξουν οι άνεμοι  να φύγουν τα πλοία. Έτσι θα πάρουν και την Τροία.

Μηνύουν στην Κλυταιμνήστρα να στείλει την κόρη της για να την παντρέψουν με τον Αχιλλέα. Οι τύψεις ζώνουν τον Αγαμέμνονα και εξομολογείται στον πιστό του δούλο. Ετοιμάζει νέο γράμμα, που θα ζητάει από την Ιφιγένεια να μην έρθει στο στρατόπεδο.

Στο στρατόπεδο των Ελλήνων, περίμεναν να ξεκινήσουν όλοι οι ήρωες, οι δύο Αίαντες, ο Διομήδης, ο Οδυσσέας, ο Αχιλλέας. Τα πλοία ήταν αραγμένα, πλοία από όλες τις μεριές της Ελλάδας.

Προς τη σκηνή του Αγαμέμνονα πηγαίνει γεμάτος οργή ο Μενέλαος και στα χέρια του κρατάει το δεύτερο γράμμα του αδερφού του. Από πίσω βρίσκεται ο δούλος.

Τα δύο αδέρφια τσακώνονται. Πως είναι δυνατόν να κάνεις πίσω; Του λέει ο Μενέλαος. Εσύ; Ο αρχηγός της εκστρατείας;

Ο Αγαμέμνονας αμφιταλαντεύεται.

Μα όλα πλέον ήταν τελειωμένα. Η Ιφιγένεια μαζί με τη μητέρα της Κλυταιμνήστρα είχαν φτάσει στο στρατόπεδο. Μαζί τους ήταν και ο μικρός Ορέστης. Πως θα το αντέξει ο πατέρας αυτό; Ο Μενέλαος συμπονάει τον αδερφό του. Συμφωνεί να μη γίνει η θυσία.

Μα δεν είναι πια στο χέρι τους. Θα μαθευτεί στο στρατό και θα στασιάσουν. Για τη θυσία ξέρει και ο Κάλχας και ο Οδυσσέας.

Όταν συναντιέται όλη η οικογένεια ο Αγαμέμνονας δεν μπορεί να κρύψει την ανησυχία του. Η Κλυταιμνήστρα ζητά να μάθει λεπτομέρειες από τον άντρα της. Και αυτός της λέει την ιστορία της οικογένειας του Αχιλλέα.

Παρά τις προσπάθειες του Αγαμέμνονα η Κλυταιμνήστρα δεν γυρνάει στο Άργος. Έτσι ο Αγαμέμνονας φεύγει να συναντήσει τον Κάλχα.

Στη σκηνή του Αγαμέμνονα φτάνει ανυπόμονος ο Αχιλλέας, γιατί δεν έχουν ξεκινήσει ακόμη. Στο διάλογο που έχει με την Κλυταιμνήστρα αποκαλύπτεται το ψέμα για το γάμο. Τότε ο δούλος με το γράμμα, πιστός της Κλυταιμνήστρας, τους εκμυστηρεύεται για τη θυσία. Η Κλυταιμνήστρα συγκλονίστηκε και ο Αχιλλέας εξοργίστηκε που χρησιμοποίησαν το όνομά του. Ο Αχιλλέας υπόσχεται να βοηθήσει την πονεμένη μάνα.

Όταν ήρθε ο Αγαμέμνονας στη σκηνή, η Κλυταιμνήστρα και η Ιφιγένεια τον παρακαλούν να μην προβεί στη θυσία.

Ο Αχιλλέας τις πλησιάζει. Θα τις προστατέψει μα όλος ο στρατός θέλει τη θυσία.

Στο αδιέξοδο που δημιουργείται η Ιφιγένεια δέχεται να θυσιαστεί. Η θεά αντί για την Ιφιγένεια άφησε να σπαρταράει ένα ελάφι.

ΑΛΚΗΣΤΗ

Ο Άδμητος ήταν τόσο καλός άνθρωπος που ο θεός Απόλλωνας φρόντισε να τον γλιτώσει από το θάνατο, αρκεί κάποιος δικός του να πάει στη θέση του.

Οι γονείς του αρνήθηκαν να πάρουν τη θέση του, η γυναίκα του όμως δέχτηκε. Και σήμερα είναι η μέρα που θα έρθει ο Θάνατος να την πάρει.

Έξω από το παλάτι μαζεύονται γέροντες της πόλης. Μακαρίζουν όλοι την υπέροχη γυναίκα, την καλή σύζυγο και αναρωτιούνται αν έχει κιόλας πεθάνει. Η ώρα της πλησιάζει, ο νεκρικός στολισμός άρχισε κιόλας.

Έτοιμη να πεθάνει η Άλκηστη νοιάζεται όμως τι θα γίνουν ο γιος της και η κόρη της. Ύστερα έβαλε τα κλάματα για την τύχη της, άρχισε να παγώνει και ξάπλωσε στο κρεβάτι της. Τα παιδιά της την αγκάλιασαν και τη φιλούσαν.

Ο άντρας της θρηνούσε που έχανε τέτοια γυναίκα και ευχόταν να μην τον παρατήσει μόνο.

Ο Άδμητος βγαίνει από το παλάτι έχοντας στα χέρια του την Άλκηστη που έχει χάσει τις αισθήσεις της. Η δύστυχη γυναίκα ήθελε λίγο πριν πεθάνει να δει τον ήλιο.

Ο Χάρος όμως την πλησίασε, έφτασε δίπλα της και ζητούσε να την πάρει.

Ο Άδμητος την παρακαλεί να μην πεθάνει, να μη φύγει. Η Άλκηστη τον παρακαλεί όμως να μην βάλει μητριά στο σπίτι, αγωνιά για τα παιδιά της. Ο άντρας της της υπόσχεται ότι θα την πενθεί συνέχεια γιατί του χάρισε το πιο πολύτιμο πράγμα στον κόσμο. Ήσυχη για τα παιδιά της η Άλκηστη πεθαίνει. Αυτή είναι αγάπη, γυναίκας προς τον άντρα της.

Μέσα στο πένθος έρχεται στο παλάτι ο Ηρακλής. Ο Άδμητος τον δέχεται και τηρώντας την ιερή παράδοση της φιλοξενίας δεν θέλει να λυπήσει τον Ηρακλή και αποφεύγει να του πει για το θάνατο της γυναίκας του.

Η κηδεία αρχίζει, η νεκρή Άλκηστη είναι έξω και περνάνε να τη χαιρετήσουν.

Ο Φέρης, ο πατέρας του Άδμητου έρχεται να χαιρετήσει την νεκρή. Πάνω από το νεκροκρέβατο πατέρας και γιος τσακώνονται για το ποιος θα έπρεπε να είναι στη θέση της Άλκηστης.

Όταν ο Ηρακλής έμαθε ποιος ήταν ο νεκρός θέλησε να ακολουθήσει τη νεκρική πομπή.

Μετά από ώρα ο Άδμητος βρίσκεται έξω από το παλάτι και θρηνεί. Τον πλησιάζει ο Ηρακλής κρατώντας από το χέρι μια γυναίκα που έχει σκεπασμένο το πρόσωπό της με πέπλο. Του έφερε πίσω την Άλκηστη αφού πάλεψε με το Χάρο και του την πήρε.

ΒΑΚΧΑΙ

Βρισκόμαστε στη Θήβα όπου βασιλιάς είναι ο στενόμυαλος και ασεβής Πενθέας.  Στο παλάτι πλησιάζει ο θεός Διόνυσος με μορφή ανθρώπου. Ήταν γιος της Σεμέλης και του Δία. Τη θεϊκή του καταγωγή αρκετοί την αμφισβήτησαν. Τις γυναίκες που τον αμφισβήτησαν τις τρέλανε και τις έχει να κάθονται κάτω από τα έλατα. Και αυτές θα πάει τώρα να βρει ο Διόνυσος.

Έξω από το παλάτι εμφανίζεται ο μάντης Τειρεσίας. Βγαίνει και ο γέρος Κάδμος. Και οι δύο άντρες είναι ντυμένοι με τη στολή του Βάκχου. Είναι έτοιμοι να ανέβουν στο βουνό. Εκείνη τη στιγμή τους πλησιάζει ο Πενθέας που είναι αναστατωμένος. Συνέλαβε μερικές από τις μαινάδες γυναίκες και σε λίγο θα πιάσει και τις άλλες. Και αναζητεί αυτόν τον άντρα που ισχυρίζεται ότι είναι ο Διόνυσος. Ο Πενθέας είναι αποφασισμένος να κυνηγήσει τη νέα θρησκεία.

Και στην απόφασή του αυτή είναι ανυποχώρητος. Αντίθετος στη στάση του αυτή βρίσκεται ο Τειρεσίας που προσπαθεί να τον λογικεύσει.  Εκεί έξω από το παλάτι έχουν μαζευτεί γυναίκες Βάκχες από την Ασία και ακούν με ευχαρίστηση τα λόγια του σοφού μάντη.

Ως αντίποινα ο Πενθέας διατάζει να καταστρέψουν όλα τα μέρη που κάνει τις μαντείες του ο Τειρεσίας και να ψάξουν να βρουν τον άνθρωπο που έχει επηρεάσει τόσο πολύ τις γυναίκες.

Τελικά ο Διόνυσος συλλαμβάνεται και παρουσιάζεται μπροστά στον Πενθέα που δεν διστάζει σε όσα λέει ο θεός να κοροϊδεύει.

Το Διόνυσο το δένουν κάτω στο υπόγειο με βαριές αλυσίδες. Μα για έναν θεό δεν είναι δύσκολο να βγει έξω από το υπόγειο και το παλάτι. Και όπως βρίσκονται έξω από τα ανάκτορα ο Πενθέας και ο Διόνυσος έρχεται ένας αγγελιοφόρος από το βουνό του Κιθαιρώνα με άσχημα νέα. Οι γυναίκες μαζί με τη μάνα του Πενθέα την Αγαύη, επιτέθηκαν σε κοπάδια και τα έσφαξαν και μετά επιτέθηκαν σε κοντινά χωριά.

Ο Πενθέας είναι αποφασισμένος να ανέβει στο βουνό να δει με τα ίδια του τα μάτια. Μα οι μαινάδες τον είδαν και του επιτέθηκαν με πρώτη και καλύτερη τη μητέρα του. Η μάνα του δεν καταλάβαινε τι έκανε και έτσι έκανε το γιο της κομμάτια.

Πίσω στο παλάτι, σε ένα φορείο βρίσκεται ο κομματιασμένος Πενθέας και δίπλα του πενθούν ο παπούς του ο Κάδμος και η μητέρα του Αγαύη. Ο θεός Διόνυσος εμφανίζεται μπροστά τους με όλη του τη μεγαλοπρέπεια. Αυτά παθαίνει όποιος δεν πιστεύει στο θεό.

ΕΚΑΒΗ

Ο Πολύδωρος ήταν το πιο μικρό παιδί της Εκάβης και του Πριάμου. Τον είχαν στείλει να τον προστατεύει ο φίλος τους βασιλιάς της Θράκης Πολυμήστορας. Αυτός μόλις έπεσε η Τροία σκότωσε το μικρό παιδί για να του πάρει το χρυσάφι που το συνόδευε.

Η Εκάβη νιώθει το φάντασμα του γιου τους να περιπλανιέται αφού δεν αποδόθηκαν στο νεκρό οι απαραίτητες τιμές. Εκτός από αυτό οι Έλληνες αποφασίζουν να σφάξουν την κόρη της Πολυξένη στον τάφο του Αχιλλέα.

Η δύστυχη κλαίει και οδύρεται, τα βάσανά της δεν έχουν τελειωμό. Η μάνα Εκάβη φωνάζει να βγει έξω από τη σκηνή η Πολυξένη και μαθαίνει τα τραγικά νέα.

Ο Οδυσσέας έρχεται να πάρει την κόρη. Ο γιος του Αχιλλέα ο Νεοπτόλεμος θα είναι ο ιερέας που θα κάνει τη θυσία. Η Εκάβη τον παρακαλεί, του θυμίζει παλιότερα που του έσωσε τη ζωή. Μα τίποτα δεν αλλάζει. Αυτό το καταλαβαίνει και η Πολυξένη που με αξιοπρέπεια βαδίζει προς το θάνατο.

Η μόνη της ελπίδα τώρα είναι ο Πολύδωρος.

Κοντά τους φτάνει λαχανιασμένος ο κήρυκας Ταλθύβιος. Ο Αγαμέμνονας την καλεί να έρθει να θάψει την κόρη της.

Σε λίγο έρχεται στη σκηνή η θεράπαινα φορτωμένη με ένα βαρύ φορτίο που το αποθέτει κάτω. Θέλει να δει την Εκάβη.

Η Εκάβη βλέπει να αφαιρούν από το φορτίο τα πανιά και να κείτεται μπρος της το άψυχο σώμα του μικρού της γιου του Πολύδωρου. Η Εκάβη ξεσπά σε θρήνους. Ο Αγαμέμνονας έρχεται και ρωτά γιατί αργεί η βασίλισσα να έρθει να θάψει την κόρη της. Η Εκάβη του ζητά να τιμωρηθεί ο ένοχος, ο Πολυμήστορας, ο Αγαμέμνονας πείθεται να την αφήσει να εκδικηθεί.

Η Εκάβη στέλνει με μήνυμα τη θεράπαινα να ειδοποιήσει τον Πολυμήστορα πως τον ζητά η βασίλισσα της Τροίας να την επισκεφτεί με τα παιδιά του. Εκεί με ένα τέχνασμα οδηγεί τα παιδιά του στο θάνατο και αυτόν στην τύφλωση.

ΕΛΕΝΗ

Η Ελένη βρίσκεται στην Αίγυπτο. Τα βάσανά της ξεκίνησαν από παλιά. Από τότε που οι τρεις θεές, η Ήρα, η Αθηνά και η Αφροδίτη φιλονικούσαν σχετικά με το ποια ήταν η ομορφότερη. Όταν η Ήρα έχασε έπλασε ένα είδωλο της Ελένης και αντικατέστησε με αυτό την πραγματική βασίλισσα της Σπάρτης. Το είδωλο της Ελένης ήταν στην Τροία ενώ την πραγματική τη μετέφερε ο Άρης στον Πρωτέα στην Αίγυπτο.

Εξ αιτίας αυτών των γεγονότων η φήμη της έχει καταστραφεί. Είναι το πιο μισητό πρόσωπο στους Έλληνες. Και ένα άλλο κακό προστέθηκε στη δυστυχία της. Ο Πρωτέας πέθανε και ο γιος του ο Θεοκλύμενος επιμένει να την κάνει γυναίκα του. Η Ελένη για να αποφύγει τον ανεπιθύμητο γάμο γίνεται ικέτισσα στο μνήμα του Πρωτέα.

Μπροστά της εμφανίζεται ο Τεύκρος που δεν πιστεύει στα μάτια του. Την πληροφορεί με όλα τα νέα από το πάρσιμο της Τροίας. Της λέει ότι ο Μενέλαος χάθηκε. Ο Τεύκρος φεύγει για να φτάσει στον προορισμό του την Κύπρο.

Η Ελένη ξεκινά το θρήνο και οι φωνές της αναστατώνουν τις γυναίκες που ζητούν να μάθουν το λόγω των σπαρακτικών κραυγών. Η μόνη που μπορεί να βεβαιώσει αν ο Μενέλαος είναι στη ζωή είναι η Θεονόη και η Ελένη μπαίνει στο παλάτι για να τη συναντήσει.

Έξω από το παλάτι εμφανίζεται ρακένδυτος ο Μενέλαος, είναι ναυαγός σε αυτή τη χώρα και σε μία σπηλιά κρυμμένοι βρίσκονται οι άντρες του και η Ελένη που έφερε από την Τροία. Εκείνη τη στιγμή βγαίνουν η Ελένη και οι γυναίκες από το παλάτι. Βλέπουν τον αγριωπό άντρα.

Η Ελένη πρώτη αναγνωρίζει τον άντρα της. Το ίδιο και ο Μενέλαος. Ένας αγγελιοφόρος δεν αργεί να φτάσει για να τους πει ότι το είδωλο της Ελένης εξαφανίστηκε ανεβαίνοντας στον ουρανό. Το ζευγάρι ευτυχισμένο αγκαλιάζεται και ο καθένας εξιστορεί τις περιπέτειές του.

Πρέπει να φύγουν από αυτό το μέρος χωρίς να το καταλάβει ο Θεοκλύμενος και τους σκοτώσει. Το ζευγάρι παρακαλά τη μάντισσα Θεονόη να τους βοηθήσει. Καταστρώνουν σχέδιο τάχα η Ελένη να πενθήσει το νεκρό άντρα της στη θάλασσα. Αυτό απαιτεί πλοίο. Με αυτό ο Μενέλαος και η Ελένη θα ξεφύγουν.

ΗΛΕΚΤΡΑ

Μετά το θάνατο του Αγαμέμνονα η Ηλέκτρα δεν είχε και την καλύτερη τύχη. Ο Αίγισθος την ανάγκασε να παντρευτεί έναν άντρα κατώτερης κοινωνικής στάθμης. Ο γάμος τους αναγκαστικά ήταν λευκός. Η Ηλέκτρα δεν εκτιμά καθόλου τη μητέρα της και φυσικά ούτε τον Αίγισθο. Ο Ορέστης με το φίλο του Πυλάδη πλησιάζουν στο φτωχκό σπίτι της Ηλέκτρας. Θέλουν να τη βρουν για να τους βοηθήσει στην εκδίκηση που έχουν σχεδιάσει.  Εμφανίζονται μπροστά της έξαφνα και η Ηλέκτρα τα χάνει. Δεν αναγνωρίζει τον αδερφό της γιατί αυτός έφυγε πολύ μικρός από το σπίτι.

Στην παράξενη συντροφιά πλησιάζει ο Αυτουργός, ο σύζυγος της Ηλέκτρας. Τι θέλουν οι ξένοι; Ο Ορέστης και ο Πυλάδης συστήθηκαν και στους δύο ως απεσταλμένοι του Ορέστη. Η Ηλέκτρα ζητά να έρθει στο σπίτι τους ο γέρος παιδαγωγός του πατέρα τους. Για να ετοιμάσουν κάτι για τους ξένους. Να τους φιλέψουν.

Ο Παιδαγωγός έρχεται, πριν όμως είχε περάσει από τον τάφο του Αγαμέμνονα και είδε ότι κάποιος είχε θυσιάσει εκεί. Όταν ο Παιδαγωγός συναντά τον Ορέστη δεν αργεί να τον αναγνωρίσει. Τα δύο αδέρφια αγκαλιάζονται και αποφασίζουν να πάρουν από κοινού εκδίκηση.  Πρέπει να πεθάνει και ο Αίγισθος και η Κλυταιμνήστρα. Ο Ορέστης θα σκοτώσει τον Αίγισθο στη γιορτή για τις Νύμφες και η Ηλέκτρα θα καλέσει τη μητέρα της στο σπίτι και εκεί θα τη σκοτώσει.

Πράγματι ο Ορέστης κατάφερε το στόχο του. Ο Αίγισθος έπεσε νεκρός από το σπαθί του. Όταν έμαθε το ευχάριστο νέο η Ηλέκτρα έφερε στολίδια για να στεφανώσει και να τιμήσει τον αδερφό της. Τώρα δεν μένει παρά να έρθει η μητέρα της σπίτι. Ο Ορέστης διστάζει να σκοτώσει τη μητέρα του. Αυτό δεν είναι εύκολο. Στο τέλος το έκανε. Τον βοήθησε και η Ηλέκτρα.

Μετά τη μητροκτονία εμφανίζονται οι Διόσκουροι, τα αδέρφια τα Κλυταιμνήστρας. Προφητεύουν το μέλλον των αδερφών μετά το έγκλημα.

ΗΡΑΚΛΕΙΔΕΣ

Μετά το θάνατο του Ηρακλή ο Ευρυσθέας θέλησε να σκοτώσει τα παιδιά του επειδή φοβήθηκε το θρόνο του. Ο Ιόλαος, ο φίλος του Ηρακλή, γλύτωσε τα παιδιά του Ηρακλή και τώρα ζητούν βοήθεια από την Αθήνα. Μαζί τους είναι και η γιαγιά των παιδιών η Αλκμήνη.

Ο Ευρυσθέας τους κυνηγάει και δεν τους αφήνει ήσυχους σε όποια πόλη και να πάνε. Πράγματι εκεί στο ναό που έχουν προσπέσει, ένας κήρυκας του Ευρυσθέα τους φθάνει και προσπαθεί να πάρει τα παιδιά.

Τότε ο Ιόλαος βάζει τις φωνές και μαζεύονται γέροντες Αθηναίοι.

Ο βασιλιάς της Αθήνας ο Δημοφώντας καταφτάνει μαζί με τον αδερφό του τον Ακάμαντα.

Ο κήρυκας του Ευρυσθέα προειδοποιεί το Δημοφώντα ότι δεν είναι και πολύ συνετό να κρατήσει στην πόλη του τον Ιόλαο και τα παιδιά. Ζητάει, λοιπόν, να τον αφήσουν να τους πάει πίσω στην πόλη.

Ο Ιόλαος εναντιώνεται. Ο Δημοφώντας συμφωνεί μαζί του. Τον υποχρεώνει η ικεσία τους αλλά και η συγγένειά τους. Ο Ιόλαος και τα παιδιά το Ηρακλή βρήκαν επιτέλους καταφύγιο. Όμως ο κήρυκας απειλεί με πόλεμο. Ο Ευρυσθέας θα εξαγριωθεί.

Η πόλη της Αθήνας όμως πρέπει να ετοιμαστεί. Συγκαλείται συνέλευση του λαού. Ο στρατός θα πρέπει να ετοιμαστεί.

Ο στρατός των Αργείων έχει πλησιάσει την πόλη. Οι θεοί θέλουν να γίνει θυσία, μία παρθένα από αρχοντική γενιά. Ποια θα είναι αυτή η νέα; Ο χρησμός έχει διχάσει την πόλη. Εκείνη τη στιγμή πλησιάζει η Μακαρία, η μεγαλύτερη κόρη του Ηρακλή. Δέχεται αυτή να θυσιαστεί. Έτσι θα σώσει και τα αδέρφια της.

Η Μακαρία αποχαιρετά τα αδέρφια της.

Μετά από λίγη ώρα ο Ιόλαος πληροφορείται ότι ο μεγάλος γιος του Ηρακλή ο Ύλλος έχει έρθει με στρατό. Όλα είναι έτοιμα για τη μάχη. Τότε ο Ιόλαος, αν και σε βαθιά γεράματα, αποφασίζει να πολεμήσει και αυτός.

Η μάχη είχε αίσιο τέλος. Οι εχθροί νικήθηκαν.

Και τότε στη μάχη ο Ιόλαος έγινε νέος, ώστε να πάρει την εκδίκησή του. Έπιασε τον Ευρυσθέα και τον φέρνει μαζί του. Ταπεινωμένος έρχεται μπροστά στην Αλκμήνη. Η Αλκμήνη δεν έχει άλλη σκέψη από το να ζητήσει το θάνατο του εχθρού της του Ευρυσθέα. Μόνο έτσι δεν θα μπορέσει να ξαναβλάψει την οικογένειά της.

ΗΡΑΚΛΗΣ

Βρισκόμαστε στην πόλη της Θήβας έξω από το αρχοντικό σπίτι του Αμφιτρύωνα. Δίπλα στο βωμό στέκεται ο γέρος Αμφιτρύωνας, ο πατέρας του Ηρακλή και η γυναίκα του Ηρακλή η Μεγάρα μαζί με τα τρία παιδιά της. Όμως στην πόλη της Θήβας ένας Λύκος σκότωσε το βασιλιά της πόλης τον Κρέοντα και για να εξασφαλίσει το θρόνο του θέλει να σκοτώσει την κόρη του Κρέοντα τη Μεγάρα, τα παιδιά της και τον Αμφιτρύωνα. Στην πόλη δεν τους βοήθησαν και πολύ οι φίλοι τους, ίσως γιατί δεν ήταν φίλοι. Σα να φαίνεται ότι ήρθε η ώρα τους. Από πουθενά δεν έρχεται λύση.

Κοντά τους φτάνουν γέροντες της πόλης που νιώθουν βαθιά λύπη. Δεν αργεί να τους πλησιάσει και ο νέος άρχοντας ο Λύκος. Μήπως περιμένετε από πουθενά σωτηρία; Τους ρωτάει. Και μιλάει προσβλητικά για τους άθλους του Ηρακλή. Τότε ο Αμφιτρύωνας θυμώνει. Μα ο Λύκος δεν πτοείται, θα βάλει φωτιά να τους κάψει.

Ο Ηρακλής είχε πάει στον Άδη για έναν άθλο, κανένας δεν πιστεύει ότι θα μπορέσει να γυρίσει πίσω.

Η Μεγάρα μπαίνει στο σπίτι για να ετοιμάσει τα παιδιά της για το θάνατο. Την ακολουθεί ο Αμφιτρύωνας.

Μα στην πόλη δεν αργεί να έρθει ο Ηρακλής που όλοι τον είχαν για πεθαμένο. Μόλις μαθαίνει τι είχε συμβεί και ότι ο Λύκος προσπαθεί να σκοτώσει τα παιδιά του μπαίνει μέσα στο παλάτι. Εκεί θα τον περιμένει. Ο Λύκος δεν αργεί να έρθει και μπαίνει στο παλάτι για να πάρει τα παιδιά και τη Μεγάρα. Μέσα στα δωμάτια του παλατιού βρίσκει το θάνατο από το σπαθί του Ηρακλή.

Εκείνη τη στιγμή η Ήρα στέλνει την Ίριδα και τη Λύσσα να θολώσουν το μυαλό του Ηρακλή και να σκοτώσει τα παιδιά του. Πράγματι ο Ηρακλής, χωρίς να γνωρίζει τι κάνει, σκοτώνει ένα ένα τα παιδιά του και τη γυναίκα του. Μόλις συνέρχεται, νιώθει πόνο και ντροπή. Από τη δύσκολη στιγμή τον σώζει ο φίλος του ο Θησέας που έρχεται στην πόλη και τον παίρνει μαζί του στην Αθήνα.

ΙΚΕΤΙΔΕΣ

Βρισκόμαστε έξω από το ναό της Δήμητρας στην Ελευσίνα. Εκεί φτάνουν ικέτιδες γυναίκες από το Άργος, τα παιδιά τους και ο Άδραστος ο βασιλιάς της πόλης. Επιθυμία τους είναι να βοηθήσει την πόλη τους ο Θησέας. Τι είχε γίνει; Στον πόλεμο του Άργους με τη Θήβα, οι Αργείτες χάνουν και η αλαζονεία του νικητή απαγορεύει στους ηττημένους να πάρουν πίσω τους νεκρούς τους και να τους θάψουν με όλες τις τιμές. Έτσι οι γυναίκες των νεκρών και τα παιδιά τους, με κομμένα μαλλιά και δάκρια στα μάτια έχουν έρθει να βρουν μία λύση. Μόνο ο βασιλιάς της Αθήνας μπορεί να βοηθήσει.

Ο Άδραστος εξιστορεί τα γεγονότα στο Θησέα, οι γυναίκες πέφτουν στα πόδια του και τον παρακαλούν. Μα ο βασιλιάς της Αθήνας πείστηκε ύστερα από παρότρυνση της μητέρας του Αίθρας που ήταν παρούσα σε όσα γίνονταν μπροστά από το ναό.

Η Αθήνα όμως ήταν δημοκρατική πόλη και για όποια κίνηση του βασιλιά θα έπρεπε να είναι σύμφωνος και ο λαός. Έτσι συγκαλείται συνέλευση στην οποία αποφασίζεται να βοηθήσουν να ταφούν οι Αργείτες. Ο Θησέας στέλνει ένα γράμμα στον Κρέοντα, το βασιλιά της Θήβας και του ζητά να του επιτρέψει να πάρει τους νεκρούς. Ο Κρέοντας του απαντά ότι το καλύτερο που έχει να κάνει είναι να διώξει από τη γη του τον Άδραστο και να μην ανακατεύεται.

Τίποτα άλλο δεν μένει πια από τον πόλεμο.

Η σύγκρουση των δύο στρατών είναι σφοδρή, η νίκη όμως χαμογελάει στους Αθηναίους.

Ο αθηναϊκός στρατός γυρνάει στην πόλη του και φέρνει μαζί του και τους νεκρούς. Θα ετοιμάσουν την πυρά για να τους κάψουν. Μετά την καύση οι μάνες έχουν το δικαίωμα να πάρουν τα κόκαλα των παιδιών τους.

Η Ευάνδη πέφτει στην πυρά του άντρα της Καπανέα, αφού χωρίς αυτόν δεν μπορεί να ζήσει. Ο δύστυχος πατέρας της παρακολουθεί χωρίς να μπορεί να επέμβει.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ

Ο Ιππόλυτος υμνεί την Άρτεμη και προσφέρει ένα στεφάνι στο άγαλμα της θεάς.

Γυναίκες της Τροιζήνας έχουν μαζευτεί έξω από το παλάτι. Ανησυχούν για την κυρά τους τη Φαίδρα που μαραζώνει. Η Φαίδρα δεν έχει τη δύναμη να χαρεί πλέον τίποτα στη ζωή της. Δεν τρώει, δεν χαμογελά και  φαίνεται σαν να αποζητά το θάνατο. Η γυναίκα αναγκάζεται να πει το μυστικό της στην τροφό. Είναι βαθιά ερωτευμένη με το γιο του άντρα της, τον Ιππόλυτο. Η τροφός και οι γυναίκες που την ακούν τρομάζουν και διαισθάνονται φοβερά πράγματα.

Η Φαίδρα σκέφτεται την αυτοκτονία, δεν θα άντεχε την ντροπή αν κάποιος αποκάλυπτε το ένοχο μυστικό της.

Μα η τροφός την αγαπάει την κυρά της και θα προσπαθήσει να τη σώσει. Έχει στο σπίτι κάτι βότανα που γλυτώνουν τον άνθρωπο από τον έρωτα.

Μετά από λίγο τσακώνεται ο Ιππόλυτος με την Τροφό. Δεν μπορεί να πιστέψει αυτά που μόλις του αποκάλυψε η Τροφός.

Η Φαίδρα αισθάνεται ντροπή. Μπαίνει στο παλάτι και κρεμιέται.  Πάνω στην ώρα καταφτάνει ο Θησέας. Ο άντρας σπαράζει στο χαμό της γυναίκας του. Στο νεκρό χέρι της Φαίδρας βρίσκεται ένα γράμμα. Ο Θησέας διαβάζει ότι ο γιος του μοιράστηκε τη γυναίκα του.

Γεμάτος θυμό ζητά να πραγματοποιηθεί η μία από τις τρεις χάρες του Ποσειδώνα. Να πεθάνει ο Ιππόλυτος.

Μάταια ο Ιππόλυτος προσπαθεί να πείσει τον πατέρα του ότι τίποτα δεν έχει συμβεί.

Ο Ιππόλυτος εξορίζεται.

Φεύγοντας από την πόλη του, η άμαξα αναποδογύρισε και τώρα ψυχορραγεί.

Τότε εμφανίστηκε μπροστά στο Θησέα η θεά Άρτεμη. Του εξήγησε ότι για όλα φταίει η Αφροδίτη.

Οι δούλοι μεταφέρουν τον Ιππόλυτο μπροστά στον πατέρα του. Ο Ιππόλυτος συγχωρεί με μεγαλοθυμία τον πατέρα του και το σκοτάδι σκεπάζει τα μάτια του.

Ο Θησέας μετανιωμένος κρατάει στη αγκαλιά του τον νεκρό γιο του.

ΙΩΝ

Η Κρέουσα γέννησε το παιδί του Απόλλωνα. Την ένωσή της με το θεό την έκρυψε από τους γονείς της και αφού γέννησε κρυφά, άφησε το βρέφος σε ένα καλάθι, σε μία σπηλιά. Ο Ερμής όμως πήρε το μωρό και το πήγε στο μαντείο των Δελφών.

Στη συνέχεια η Κρέουσα παντρεύτηκε τον Ξούθο με τον οποίο όμως δεν μπόρεσε να κάνει παιδί. Το ζευγάρι συμβουλεύεται το μαντείο των Δελφών για την ατεκνία τους.

Βρισκόμαστε στο μαντείο και ο Ίωνας είναι από έξω από το ιερό. Καθαρίζει τον τόπο. Κοντά του πλησιάζει η ακολουθία της Κρέουσας. Η Κρέουσα και ο Ίωνας συναντιούνται. Τι υπέροχος νέος, σίγουρα η μητέρα σου θα νιώθει τυχερή που σε έχει, του λέει. Ο Ίωνας ομολογεί ότι είναι ορφανός και η Κρέουσα συγκινείται. Θέλει όμως να μάθει από το θεό τι απέγινε το δικό της παιδί που είχε εγκαταλείψει πριν χρόνια.

Κοντά τους έρχεται και ο Ξούθος. Το ζευγάρι μπαίνει στο ναό. Όταν ο Ξούθος βγαίνει από το ναό αναγνωρίζει τον Ίωνα ως παιδί του. Οι δύο άντρες αναρωτιούνται με ποιο τρόπο είναι ο Ξούθος πατέρας του. Γιατί αφού το είπε ο θεός έτσι θα είναι. Πατέρας και γιος θα κινήσουν για την Αθήνα.

Η Κρέουσα μαζί με τον Παιδαγωγό αναζητά τον άντρα της για να μάθει για το χρησμό. Οι γυναίκες που είχαν μαζευτεί έξω από το μαντείο την πληροφορούν ότι οι ειδήσεις δεν είναι καλές για αυτήν.

Μήπως η Κρέουσα πρέπει να δράσει; Μήπως όλα αυτά είναι σχέδιο του άντρα της για να νομιμοποιήσει το νόθο παιδί του; Μήπως στον Ίωνα ταιριάζει μόνο ο θάνατος; Ο Παιδαγωγός θα την προμηθεύσει με το φαρμάκι.

Στο γλέντι που στήθηκε για το σμίξιμο γιου και πατέρα ο Παιδαγωγός έβαλε το φαρμάκι στο ποτήρι του Ίωνα. Πριν να γίνει το κακό η Κρέουσα αποκαλύπτεται.

Η Πυθία εμφανίζεται μπροστά τους κρατώντας το καλάθι που τον είχε αφήσει βρέφος η Κρέουσα. Μόλις βλέπει το καλάθι η Κρέουσα καταλαβαίνει ότι είναι ο γιος της.

ΟΡΕΣΤΗΣ

Μπροστά από το παλάτι του Αγαμέμνονα βρίσκεται ξαπλωμένος ο Ορέστης και δίπλα του στέκεται η αδερφή του η Ηλέκτρα. Τον Ορέστη τον κυνηγούν οι Ερινύες γιατί σκότωσε τη μητέρα του Κλυταιμνήστρα. Μέσα στο παλάτι είναι η Ελένη, κλαίει για την αδερφή της την Κλυταιμνήστρα. Λυπάται όμως και την Ηλέκτρα και τον Ορέστη.

Η Ηλέκτρα όμως δεν συμπαθεί την Ελένη. Εξαιτίας της έγιναν όλα.

Οι γυναίκες της πόλης πλησιάζουν, θέλουν να συμπαρασταθούν στα δύο αδέρφια.

Ο Ορέστης ξυπνά και μαθαίνει από την αδερφή του ότι στο παλάτι είναι η Ελένη και ο Μενέλαος είναι στο Ναύπλιο. Μία κρίση από τις Ερινύες καταλαμβάνει τον Ορέστη. Δεν κρατάει πολύ είναι όμως αρκετή να ταράξει την αδερφή του.

Τη στιγμή που μπαίνει στο παλάτι η Ηλέκτρα, πλησιάζει ο Μενέλαος. Είχε μάθει για τους φόνους. Βλέπει μπροστά του τον Ορέστη και ανατριχιάζει από την όψη του.

Στη στιγμή φτάνει και ο Τυνδάρεως, ο πατέρας της Κλυταιμνήστρας. Ο Ορέστης εξακολουθεί να είναι αμετανόητος και ο γέροντας φεύγει εκνευρισμένος και υπόσχεται ότι η πόλη θα τους τιμωρήσει.

Ο Μενέλαος βρίσκεται σε δίλημμα. Χρωστάει βέβαια στον αδερφό του Αγαμέμνονα, να σώσει το γιο του Ορέστη. Μα οι θεοί δεν του στέλνουν κανένα σημάδι ότι θα του συμπαρασταθούν.

Ο Ορέστης απογοητεύεται από τη στάση του.

Μόνη του ελπίδα είναι να πάει στη συνέλευση της πόλης και να τους πείσει ότι δίκαια τη σκότωσε τη μάνα του. Τον βοηθάει ο φίλος του ο Πυλάδης.

Οι Αργείοι όμως αποφασίζουν τη θανάτωσή τους. Ο θάνατός τους δεν θα αργήσει. Έχουν όμως καιρό να σχεδιάζουν την εκδίκησή τους προς το Μενέλαο που τους εγκατέλειψε.

Ο Πυλάδης και ο Ορέστης μπαίνουν στο παλάτι με πρόθεση να σκοτώσουν την Ελένη και να πάρουν όμηρο την κόρη της, Ερμιόνη. Έτσι ο Μενέλαος θα τους βοηθήσει. Η Ελένη όμως ξέφυγε από τα κοφτερά τους μαχαίρια.

Ο Μενέλαος φτάνει τρομαγμένος, έμαθε για τη γυναίκα του και την κόρη του.

Ο Ορέστης απειλεί να σκοτώσει την Ερμιόνη αν ο Μενέλαος δεν πείσει τους Αργείτες να μην τους σκοτώσουν.

Στη δύσκολη στιγμή εμφανίζεται ο θεός Απόλλωνας και δίνει τη λύση για όλους. Ο Ορέστης θα παντρευτεί την Ερμιόνη, θα εξοριστεί για ένα χρόνο και μετά η θεά Αθηνά θα τον αθωώσει.

ΦΟΙΝΙΣΣΑΙ

Η Ιοκάστη βρίσκεται έξω από το παλάτι της Θήβας και θυμάται όλη την ιστορία με το Λάιο και τον Οιδίποδα. Και βήμα βήμα πως έφτασαν σε αυτό το τραγικό τέλος. Οι γιοι του ο Ετεοκλής και ο Πολυνείκης κρατούν φυλακισμένο τον πατέρα τους μέσα στο παλάτι. Τα δύο αδέρφια διεκδικούν το θρόνο της πόλης και δεν θα αργήσει η μάχη μεταξύ τους. Η Ιοκάστη μπαίνει στο παλάτι.

Η Αντιγόνη έρχεται, βλέπει το στρατό που βρίσκεται έξω από τα τείχη της πόλης και μπαίνει στο παλάτι.

Εκείνη τη στιγμή πλησιάζουν γυναίκες από τη Φοινίκη από εκεί που κατάγεται ο Κάδμος, ο πρόγονός τους. Με προφύλαξη πλησιάζει ο Πολυνείκης, τον οποίο άδικα τον έδιωξε από την πόλη και του πήρε την εξουσία ο αδερφός του ο Ετεοκλής. Ο Πολυνείκης μπήκε στην πόλη μόνο και μόνο για τη μητέρα του την Ιοκάστη. Η οποία μόλις τον είδε τον αγκάλιασε και έβαλε τα κλάματα. Κλαίει γιατί είναι μακριά της, γιατί παντρεύτηκε μία ξένη. Κοντά τους φτάνει ο Ετεοκλής. Κανένας από τους δύο αδερφούς δεν υποχωρεί. Και οι δυο επιθυμούν την εξουσία της πόλης. Η Ιοκάστη τους συμβουλεύει. Και ο Ετεοκλής κακώς κρατά την εξουσία αφού έπρεπε να την παραδώσει στον αδερφό του και ο Πολυνείκης κακώς έχει φέρει στρατό έξω από την πόλη του.

Τα δύο αδέρφια τσακώνονται άσχημα και υπόσχονται ότι θα λύσουν τις διαφορές τους με το σπαθί στο πεδίο της μάχης.

Η μάχη είναι έτοιμη να αρχίσει και ο Κρέοντας έχει τις αμφιβολίες τους για την παράταξη του στρατού. Στις πύλες της πόλης της Θήβας θα σταθούν επτά στρατηγοί, εκεί θα είναι και ο Ετεοκλής που εύχεται να αντιμετωπίσει τον αδερφό του.

Έξω από το παλάτι φτάνει ο Τειρεσίας με τον Κρέοντα. Ο Τειρεσίας προφητεύει ότι η πόλη θα σωθεί με τη θυσία του Μενοικέα του γιου του Κρέοντα.

Η μάχη έγινε και η Ιοκάστη με χαρά ακούει ότι οι δυο γιοι της δεν σκοτώθηκαν και ότι η πόλη της γλίτωσε τον κίνδυνο. Μα τα δύο αδέρφια αποφάσισαν να μονομαχήσουν. Η Ιοκάστη μαζί με την Αντιγόνη τρέχουν προς το μέρος τους. Η μονομαχία τελείωσε και οι γιοι της Ιοκάστης είναι νεκροί. Η μητέρα τους δεν άντεξε στο θέαμα και αυτοκτόνησε πάνω από τα πτώματά τους.

Τώρα την εξουσία της πόλης την έχει ο Κρέοντας ο οποίος αποφασίζει να εξορίσει τον Οιδίποδα. Ο δε Ετεοκλής θα ταφεί και Πολυνείκης θα μείνει άταφος. Η Αντιγόνη πηγαίνει στην εξορία μαζί με τον πατέρα της Οιδίποδα.

ΡΗΣΟΣ

Μέσα στη νύχτα στρατιώτες πάνε στη σκηνή του Έκτορα και τον ξυπνούν. Υπάρχει κινητικότητα στο ελληνικό στρατόπεδο και πρέπει να είναι και αυτοί σε ετοιμότητα. Ο στρατός πρέπει να οπλιστεί γιατί οι Αχαιοί θα θέλουν να το σκάσουν.

Ο Αινείας θεωρεί τον Έκτορα επιπόλαιο που νόμισε ότι οι Αχαιοί θα εγκαταλείψουν τόσο εύκολα τη μάχη. Το σοφότερο είναι να στείλουν κατάσκοπο και ο καταλληλότερος είναι ο Δόλωνας. Θα ντυθεί με λυκοτόμαρο και θα πλησιάσει το στρατόπεδο των εχθρών.

Στον Έκτορα πλησιάζει ένας βοσκός που του αναγγέλλει ότι έρχεται ως σύμμαχος ο Ρήσος από τη Θράκη. Είναι έτοιμος να πολεμήσει και να νικήσει τους Αχαιούς. Μάλιστα ανακοινώνει και τα σχέδιά του να κατακτήσει την Ελλάδα, και ζητάει για αυτό τη συνδρομή του Έκτορα. Ο Ρήσος επιθυμεί να πολεμήσει απέναντι από τον Αχιλλέα, και όταν ακούει ότι αυτός δεν πολεμάει, απογοητεύεται. Μα δεν το βάζει κάτω. Υπάρχει και ο Διομήδης, ο Οδυσσέας.

Οι ώρες περνούν και ο Δόλωνας δεν φαίνεται.

Στο τρωικό στρατόπεδο, μπαίνουν προσεκτικά ο Διομήδης και ο Οδυσσέας. Το σκοτάδι τους προφυλάσσει. Ο Δόλωνας είχε συλληφθεί και είχε μαρτυρήσει τα πάντα, το σύνθημα και που κοιμάται ο Έκτορας. Ευκαιρία, λοιπόν, να τον σκοτώσουν. Ο Έκτορας όμως λείπει. Μήπως πρέπει να σκοτώσουν κάποιον άλλον, για να μη γυρίσουν πίσω άπραγοι;

Μέσα στο σκοτάδι, εμφανίζεται στους δύο άντρες, οι θεά Αθηνά. Τους παροτρύνει να σκοτώσουν το Ρήσο. Τους δείχνει μάλιστα και τη σκηνή του. Ο Διομήδης θα τον σκοτώσει και ο Οδυσσέας θα του πάρει τα άλογα. Την επιθυμία τους την σταματά ο ερχομός του Πάρη. Η θεά Αθηνά τον παραπλανά μέχρι να ολοκληρώσουν την αποστολή τους οι δύο Έλληνες.

Οι Τρώες όμως τους πήραν χαμπάρι.

Ο ηνίοχος του Ρήσου εμφανίζεται πληγωμένος. Εξιστορεί τα όσα συνέβησαν. Ο Έκτορας πλησιάζει τρέχοντας. Τι ντροπή!

Το πιο παράξενο όμως είναι που ο ηνιόχος του Ρήσου κατηγορεί τον Έκτορα ότι αυτός σκότωσε τον αφέντη του. Διαφορετικά δεν εξηγείται πως οι Τρώες δεν έχουν απώλειες.

Ο Έκτορας υποστηρίζει ότι αυτό είναι δουλειά του Οδυσσέα. Τον ισχυρισμό του επιβεβαιώνει και η μούσα Τερψιχόρη, η μητέρα του Ρήσου που εμφανίζεται μπροστά τους.

ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ ΚΑΙ Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥΣ

ΑΧΑΡΝΕΙΣ

Ο Δικαιόπολης, Αθηναίος πολίτης, πήγε στην Πνύκα για να παρακολουθήσει τη συνέλευση του λαού. Ο ίδιος είναι πολύ στενοχωρημένος. Πρέπει να μιλήσουν για την ειρήνη, ο πόλεμος δεν πάει άλλο. Όταν αρχίζει η συνέλευση ο κήρυκας καλεί πρώτα τους πρεσβευτές. Εμφανίζονται κάτι κοιλαράδες, με όλα τα χρυσά του κόσμου πάνω τους. Καλοπερασάκηδες. Αυτοί θα ενδιαφερθούν να κλείσουν ειρήνη για μας; Αναρωτιέται ο Δικαιόπολης. Οι κλέφτες και οι απατεώνες; Τους γυρνάει την πλάτη και φωνάζει τον Αμφίθεο. Τον στέλνει στην Σπάρτη να αγοράσει ένα μπουκάλι ειρήνη που θα διαρκεί για τριάντα χρόνια. Όταν ο Αμφίθεος γύρισε από την αποστολή ήταν τρομαγμένος γιατί τον κυνηγούσαν με άγριες διαθέσεις οι καρβουνιάρηδες από τις Αχαρνές. Οι Αχαρνείς ήταν ενάντια στην ειρήνη με τους Σπαρτιάτες. Ο Δικαιόπολης προσπαθεί να τους ηρεμήσει και αυτοί πείθονται να τον ακούσουν πριν τον σπάσουν στο ξύλο. Ο Δικαιόπολης τρέχει στο σπίτι του Ευριπίδη που είναι δίπλα στο δικό του για να δανειστεί κουρέλια από τους ήρωές του. Έτσι ρακένδυτος και αξιολύπητος εμφανίζεται στους οργισμένους καρβουνιάρηδες. Τους μιλάει για τα αγαθά της ειρήνης. Τους θυμίζει τις αστείες αφορμές από τις οποίες ξέσπασε ο πόλεμος. Τονίζει τα κακά και τις δυστυχίες που έχουν τώρα. Οι Αχαρνείς αρχίζουν να διχάζονται. Βρε λες να έχει δίκιο ο Δικαιόπολης; Εκείνη τη στιγμή εμφανίζεται ο στρατηγός Λάμαχος που είναι ανά πάσα στιγμή έτοιμος για πόλεμο. Ο Δικαιόπολης τον ειρωνεύεται.

Ο ΔΙκαιόπολης χαράζει τα σύνορά τους γύρω από το σπίτι του. Αυτή θα είναι η ελεύθερη αγορά. Στο σπίτι του έρχεται ένας Μεγαρίτης που από την πολύ πείνα του πουλάει τις δύο μικρές του κόρες για γουρουνάκια. Όλη την ώρα ένας συκοφάντης, ένας καταδότης κατασκοπεύει το Δικαιόπολη. Ένας Βοιωτός έρχεται στην ελεύθερη αγορά και πουλάει όλα τα αγαθά στο Δικαιόπολη. Για αντάλλαγμα παίρνει χειροπόδαρα δεμένο τον καταδότη.

Τώρα σιγά σιγά όλοι του ζητάνε να τους δώσει μία σταγόνα από την ειρήνη. Αυτός όμως δεν δίνει ούτε στο Λάμαχο που ζήτησε ούτε στο γεωργό που τον επισκέφτηκε. Μόνο σε μία νύφη δίνει αφού οι γυναίκες δεν φταίνε για τον πόλεμο. Ο ΔΙκαιόπολης ετοιμάζεται για το γλέντι και ο Λάμαχος για τον πόλεμο.

Ο Δικαιόπολης πίνει και χορεύει ενώ ο Λάμαχος τραυματίζεται σοβαρά στη μάχη.

ΙΠΠΕΙΣ

Ο Δημοσθένης και ο Νικίας είναι δούλοι και μάλιστα στενοχωρημένοι. Αφέντης τους είναι ο Δήμος που έχει βέβαια τις ιδιοτροπίες του. Μα από τότε που τον πλεύρισε ο κατεργάρης το Παφλαγόνας άλλαξε προς το χειρότερο. Τον γλυκοπιάνει τον αφέντη τους και τον εθίζει στην ευκολία. Τον ξεγελάει, κλέβει αλλονών και τα σερβίρει για δικά του. Τον έχει γεμίσει με ψευτιές και συκοφαντίες. Πως θα απαλλαγούν από αυτόν; Αναρωτιούνται. Ας πιούνε να κατεβάσουν καμία ιδέα. Για αρχή κλέβουν το χρησμό που φυλάει με προσοχή ο Παφλαγόνας. Ο χρησμός λέει ότι ο αχρείος θα χαθεί από έναν πωλητή σαλαμιών. Ο Αγοράκριτος, ο αλλαντοπώλης, πλησιάζει τους δύο δούλους. Ο Δημοσθένης και ο Νικίας τον πείθουν ότι αυτός είναι ο άξιος διεκδικητής της εξουσίας. Εκείνη τη στιγμή βγαίνει από το σπίτι, οργισμένος ο Παφλαγόνας. Ο Αγοράκριτος στην αρχή τρομοκρατείται, αλλά έρχονται σε συμπαράστασή του οι Ιππείς. Ο καβγάς ανάβει για τα καλά. Ο Παφλαγόνας και ο Αγοράκριτος αλληλοκατηγορούνται. Οι Ιππείς κατηγορούν τον Παφλαγόνα για ψεύτη, δόλιο, απατεώνα και κλέφτη. Οι συκοφαντίες δίνουν και παίρνουν. Ο Παφλαγόνας υπερηφανεύεται ότι κανείς δεν τον περνάει στην αδιαντροπιά. Οι δύο άντρες τρέχουν στη Βουλή για να καταδώσει ο ένας τον άλλον και να πάρουν με το μέρος τους την εύνοια του λαού. Ο Αγοράκριτος νικάει τον Παφλαγόνα. Και οι δύο έταξαν στο λαό και κέρδισε αυτός που έδωσε περισσότερα. Ο Παφλαγόνας δεν μπορεί να το χωνέψει ότι έχασε. Και οι δύο πάνε έξω από την πόρτα του Δήμου. Τον καλούν να βγει από το σπίτι του και του λένε πόσο τον αγαπούν. Γίνεται ένας διαγωνισμός στα λόγια για να αποδείξουν ποιος νοιάζεται περισσότερο. Ο Αγοράκριτος κατακτά και το Δήμο. Οι δύο άντρες φέρνουν χρησμούς, ύστερα φέρνουν από ένα καλάθι γεμάτο με διάφορα τρόφιμα. Συνεχίζουν ποιος θα καλοπιάσει πιότερο το Δήμο. Μέχρι που ο Παφλαγόνας παραδέχεται την ήττα του. Με τη νίκη του Αγοράκριτου, η Αθήνα αποκτά την παλιά της αίγλη. Ο Αγοράκριτος χαρίζει στο Δήμο την τριαντάχρονη συνθήκη που είχε φυλακισμένη ο Παφλαγόνας.

ΟΙ ΝΕΦΕΛΕΣ

Ο Στρεψιάδης είναι ανήσυχος. Έχει αγωνία για τα χρέη του αλλά και για το γιο του. Τα χρέη τα έκανε εξαιτίας του γιου του που του αρέσουν τα άλογα. Τώρα έχει έρθει σε αδιέξοδο και σπάει το κεφάλι του να βρει τρόπο να ξεχρεώσει. Μήπως ο γιος του πρέπει να αλλάξει τρόπο ζωής; Καλό θα ήταν να γίνει μαθητής του Σωκράτη. Να μαθητεύσει στο εργαστήρι των σοφών. Να μάθει ο Φειδιππίδης, ο γιος του, πως νικά ο άδικος λόγος τον δίκαιο. Του το λέει και αυτός αρνείται και τότε παίρνει τη μεγάλη απόφαση να γίνει ο ίδιος ο Στρεψιάδης μαθητής του Σωκράτη. Μπαίνει στο εργαστήρι. Βιβλία, χάρτες και όργανα βρίσκονται παντού. Όλοι εκεί μέσα φαίνεται πως κάτι ερευνούν. Ο Στρεψιάδης θαυμάζει ένα χάρτη του κόσμου. Εκεί σε μία γωνιά βρίσκεται ο Σωκράτης και παρατηρεί τον Ήλιο.

Ο Στρεψιάδης τον φωνάζει και του ζητά να του μάθει τη ρητορική για να ξεφεύγει από τα χρέη. Οι δύο άντρες βγαίνουν από το κτίριο. Μόνο που πρέπει να πιστέψει στις θεές Νεφέλες. Ο Σωκράτης του υπόσχεται ότι θα γίνει πρώτος ρήτορας και κάνει τη σχετική δέηση στις θεές. Οι Νεφέλες με μορφή γυναικών πλησιάζουν με αστραπές και βροντές.

Ο Στρεψιάδης αναρωτιέται αν οι Νεφέλες είναι θεές τότε ο Δίας τι είναι; Σίγουρα όχι θεός το διαβεβαιώνει ο Σωκράτης.

Ο καημένος ο Στρεψιάδης είναι έτοιμος να πιστέψει σε όποιον θεό, αρκεί να αποκτήσει την ικανότητα να ξεφεύγει από αυτούς που τους χρωστάει.

Είναι καιρός να αρχίσουν τα μαθήματα, μπαίνουν στο σπουδαστήριο και βγαίνουν μετά από ώρα. Ο Σωκράτης το θεωρεί χωριάτη και ανίκανο να μάθει το οτιδήποτε.

Είναι αλήθεια ότι ο Στρεψιάδης δυσκολεύεται και στα εύκολα. Σιγά σιγά όμως με τη βοήθεια του Σωκράτη του κατεβαίνουν ιδέες μα στο τέλος τα κάνει θάλασσα.

Στην απελπισία του ο Στρεψιάδης στρέφεται πάλι στο γιο του. Τελικά τον σπρώχνει να πάει στο Σωκράτη.

Στη σκηνή εμφανίζονται ο Δίκαιος και ο Άδικος λόγος και συναγωνίζονται να κερδίσουν με τα επιχειρήματά τους το Φειδιππίδη. Και οι δύο λόγοι επιχειρηματολογούν. Στο τέλος όμως ο Δϊκαιος λόγος χάνει.

Περνά ο καιρός και ο Φειδιππίδης είναι έτοιμος, έχει πια αέρα και από τις κινήσεις του φαίνεται η άνεση και η ευχέρεια του λόγου του.

Έξω από το σπίτι του Στρεψιάδη έρχεται ένας δανειστής του ο Πασίας. Μα δεν παίρνει τίποτα από τα χρωστούμενα.

Το ίδιο συμβαίνει και με τον Αμυνία ο οποίος είχε δανείσει στο γιο του, το Φειδιππίδη. Τίποτα από τα χρωστούμενα δεν επιστρέφεται.

Δεν περνά πολύ ώρα και ο Στρεψιάδης βγαίνει από το σπίτι κυνηγημένος από το γιο του ο οποίος και τον έδειρε και επιχειρηματολογεί για το δίκιο που έχει που έδειρε τον πατέρα του.

Ο Στρεψιάδης μετανιώνει για όλα και ως μόνη λύση βλέπει να βάλει φωτιά στο σπουδαστήριο του Σωκράτη.

ΟΙ ΣΦΗΚΕΣ

Οι δούλοι Σωσίας και Ξανθίας φυλάνε έξω από το σπίτι του Φιλοκλέωνα. Είναι βράδυ όμως και νυστάζουν. Ο Βδελυκλέωνας έχει βάλει τους δούλους να φυλάνε να μη φύγει από το σπίτι ο πατέρας του Φιλοκλέωνας. Ο γέρος έχει μανία να δικάζει. Που τον χάνεις που τον βρίσκεις στα δικαστήρια.

Ο Βδελυκλέωνας ξύπνησε και ψάχνει τον πατέρα του. Όλες οι τρύπες στο σπίτι είναι κλειστές και από πουθενά δεν μπορεί να φύγει. Ο γέρος κάνει να κρυφτεί κάτω από το γάιδαρο, μα τον πιάνουνε. Σε λίγο θα έρθουν και άλλοι γέροι να φωνάξουν το Φιλοκλέωνα. Αυτοί σαν τις σφήκες έχουν ένα κεντρί που τους κρέμεται από τη μέση.

Και να δεν αργούν να έρθουν οι σφηκόμορφοι γέροι. Φτάνουν και αναζητούν το Φιλοκλέωνα.

Ο Φιλοκλέων εμφανίζεται από έναν φεγγίτη ψηλά στο σπίτι και λέει στους συντρόφους του ότι είναι φυλακισμένος. Ο γέρος πατέρας προσπαθεί να κατέβει κρυφά μα ο γιος του ξυπνά.

Όλοι μαζεύονται έξω από το σπίτι.

Οι γέροι απειλούν να κεντρίσουν το Βδελυκλέωνα αν δεν ελευθερώσει τον πατέρα του.

Πατέρας και γιος ανταλλάσσουν επιχειρήματα για τις δίκες. Έτσι αρχίζει μεταξύ τους μία λεκτική μάχη. Ο γέρος πατέρας όμως δεν αλλάζει με τίποτα την επιθυμία του να δικάζει. Η πρόταση του Βδελυκλέωνα αρέσει στον πατέρα του. Ας δικάζει όσα γίνονται στο σπίτι.

Ο Βδελικλέων ετοιμάζει το προσωπικό δικαστήριο του πατέρα του.

Όλα είναι έτοιμα.

Η πρώτη δίκη έχει να κάνει με το σκύλο του σπιτιού που έφαγε το τυρί.  Έρχονται μάρτυρες πολλοί, μεγάλοι και μικροί σκύλοι, μάρτυρες κατηγορίας και υπεράσπισης. Με τέχνασμα του Βδελυκλέωνα ο σκύλος αθωώνεται.

Ο γιος προσπαθεί να ντύσει με καλύτερα ρούχα τον πατέρα του που όμως αντιστέκεται. Θα πάνε σε ένα συμπόσιο σε λίγο, θα βρεθούν με κόσμο και ο πατέρας Φιλοκλέωνας όχι μόνο πρέπει να είναι ευπρεπώς ντυμένος μα και να μιλάει πολιτισμένα. Ο γέρος πατέρας όμως τα έκανε θάλασσα. Μέθυσε, πρόσβαλε ανθρώπους που τον απειλούν τώρα με μήνυση.

ΕΙΡΗΝΗ

Έξω από το σπίτι του Τρυγαίου στέκονται οι δύο υπηρέτες του και ζυμώνουν. Ζυμώνουν κοπριά για να φάει το τεράστιο σκαθάρι που βρίσκεται μέσα στο στάβλο. Ο Τρυγαίος βγήκε από το σπίτι του, έβγαλε το σκαθάρι από το στάβλο, το καβάλησε και πέταξε μακριά. Προορισμός του είναι το παλάτι των θεών, θέλει να ρωτήσει το Δία τι θα κάνει με τους Έλληνες. Ο Τρυγαίος φτάνει στο παλάτι του Δία μα δεν βρίσκει κανέναν μέσα. Μόνο ο Ερμής έμεινε να φυλάει κάποια αντικείμενα. Οι Θεοί έφυγαν μακριά γιατί είχαν θυμώσει με τους Έλληνες που μόνο στον πόλεμο είχαν το νου τους. Ο θεός Πόλεμος, λοιπόν, είχε βρει την ευκαιρία και είχε φυλακίσει την Ειρήνη σε μία σπηλιά εκεί δίπλα. Μπροστά από τον Τρυγαίο και τον Ερμή εμφανίζεται ο Πόλεμος. Κρατάει στο χέρι του ένα μεγάλο γουδί και μέσα σε αυτό ρίχνει μία μία τις ελληνικές πόλεις. Θα τις λιώσει όλες μα χρειάζεται ένα γουδοχέρι. Ο υπηρέτης του δεν βρίσκει πουθενά, τότε ο Πόλεμος φεύγει για να βρει ο ίδιος το γουδοχέρι.

Ευκαιρία τώρα που έφυγε ο Πόλεμος να μαζευτούν όσοι περισσότεροι μπορούν για να βγάλουν τις πέτρες από την είσοδο της σπηλιάς και να ελευθερώσουν την Ειρήνη. Ο Ερμής προσπαθεί να εμποδίσει τον κόσμο να την ελευθερώσει μα στο τέλος πείθεται να βοηθήσει. Και νάτη η θεά εμφανίζεται μπροστά τους ελεύθερη. Η Ειρήνη όμως τα έχει με τους ανθρώπους. Δεν τους μιλά γιατί τους θεωρεί άμυαλους και όλο στον πόλεμο καταλήγουν. Με ελευθερωμένη τα θεά ο Τρυγαίος τακτοποιεί κάοιες λεπτομέρειες και γυρνάει χαρούμενος σπίτι του. Αρχίζει τις ετοιμασίες για να παντρευτεί την Οπώρα, τη συντρόφισσα της Ειρήνης. Έξω από το σπίτι του ετοιμάζονται να θυσιάσουν ένα αρνί προς τιμήν της θεάς. Όσοι αγαπούσαν τον πόλεμο και είχαν συμφέροντα από αυτόν δεν έχουν τύχη πια.

Όσοι έφτιαχναν όπλα έχασαν τη δουλειά τους. Το γλέντι έχει αρχίσει.

ΟΡΝΙΘΕΣ

Ο Πισθέτερος και ο Ευελπίδης κρατάνε στα χέρια τους από ένα πουλί.  Τους ακολουθούν δύο δούλοι. Έχουν προχωρήσει πολύ και ακόμη δεν ξέρουν που έχουν φτάσει. Ψάχνουν να βρουν τον Τηρέα που πρώτα ήταν άνθρωπος και μετά έγινε φτερωτό πουλί, τσαλαπετεινός. Μπροστά τους εμφανίζεται ο υπηρέτης του τσαλαπετεινού.  Σε λίγο εμφανίζεται και ο Τηρέας με μεγάλα και μαδημένα φτερά και ένα αστείο ράμφος.

Ο Πισθέτερος και ο Ευελπίδης εξηγούν στον Τηρέα γιατί τον ζητούν. Θέλουν να τους πει ένα μέρος, μία πόλη που να περνάνε καλά. Γιατί όμως τα ίδια τα πουλιά να μη φτιάξουν μία δική τους πόλη; Τα πουλιά βρίσκονται ανάμεσα στους θεούς και τους ανθρώπους. Αυτά λοιπόν μπορούν να ελέγχουν τη θυσία να πηγαίνει στους θεούς.

Όλα τα πουλιά μαζεύονται. Τους εξηγούν το σχέδιο. Οι δύο άντρες τους μαθαίνουν τη σπουδαιότητα των πουλιών. Πρέπει όμως να ξυπνήσουν, να εκμεταλλευτούν τη δύναμή τους. Ο Πισθέτερος και ο Ευελπίδης θα μείνουν μαζί με τα πουλιά. Θα φάνε μάλιστα και από μία ρίζα και θα βγάλουν φτερά στους ώμους.

Σειρά έχει η ονομασία της πόλης. Ποιο όνομα πρέπει να έχει; Νεφελοκοκκυγία. Αυτό θα έχει.

Ο Πισθέτερος ετοιμάζεται για θυσία. Κάνει δέηση στους φτερωτούς θεούς. Τον πλησιάζει ένας ποιητής, ένας χρησμολόγος, ένας γεωμέτρης ο Μέτωνας, ένας επιθεωρητής με δύο κάλπες στα χέρια του, ένας πωλητής νόμων κρατώντας στα χέρια του παπύρους ο καθένας για το δικό του λόγο μα οι περισσότεροι έφυγαν κυνηγημένοι.

Τα πουλιά έχτισαν γρήγορα ένα τείχος, μα ένας θεός, φτερωτός, μπήκε μέσα στο χώρο τους. Αυτό απαγορεύεται.  Πρέπει οι θεοί του Ολύμπου να μάθουν ότι θεοί είναι τώρα τα πουλιά. Κήρυκας έρχεται και ενημερώνει ότι οι άνθρωποι τώρα τιμούν τον Πισθέτερο. Έρχεται ένας νέος που γίνεται φρουρός.

Μετά έρχεται ο ποιητής Κινησίας και έπειτα ένας καταδότης.

Τον Πισθέτερο πλησιάζει ο Προμηθέας. Του λέει ότι ο Δίας ξόφλησε αφού αυτοί του έκοψαν την επικοινωνία με τους ανθρώπους. Ο Ποσειδώνας και ο Ηρακλής ψάχνουν τον Πισθέτερο. Έχουν έρθει για ειρήνη.

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ

Η Λυσιστράτη είναι έξω από το σπίτι της και ανυπομονεί να έρθουν οι άλλες γυναίκες. Έχουν αργήσει πολύ. Θα έρθουν γυναίκες από την Πελοπόννησο, τη Βοιωτία, την Αθήνα και αλλού. Και να που σιγά σιγά μαζεύονται στη συνάντηση.

Η Λυσιστράτη εξηγεί στις γυναίκες το λόγο που τις φώναξε. Ο πόλεμος τους έχει ρημάξει όλους. Πρέπει να πείσουν τους άντρες τους να κάνουν ειρήνη. Και θα τους πείσουν μόνο αν κάνουν αποχή από τον έρωτα. Οι γυναίκες την ακούν μα δυσκολεύονται να δεχτούν την αποχή. Στο τέλος όμως συμφωνούν. Ορκίζονται ότι θα τηρήσουν τη συμφωνία μέχρι να νικήσουν. Μέχρι να πείσουν τους άντρες τους να παρατήσουν τα τερτίπια του πολέμου.

Τη στιγμή που μιλούσαν κάποιες άλλες γυναίκες –κατ΄ εντολήν της Λυσιστράτης- πήγαν στην Ακρόπολη και την κατέλαβαν.

Οι ξένες γυναίκες σύμφωνες μεταξύ τους, φεύγουν για τις πόλεις τους και οι Αθηναίες πηγαίνουν στην Ακρόπολη.

Γέροντες άντρες τρέχουν εξαγριωμένοι στον ιερό βράχο.  Θέλουν να βάλουν φωτιά στις γυναίκες που έδειξαν τόσο θράσος. Ταμπουρωμένες αυτές απαιτούν το δίκιο τους. Τις πλησιάζει ο Πρόβουλος της πόλης με τοξότες.

Όλοι οι άντρες με λοστούς προσπαθούν να ανοίξουν την πύλη της Ακρόπολης. Κάνουν οι τοξότες να συλλάβουν τις γυναίκες και αποτυγχάνουν. Αναγκαστικά, λοιπόν, οι άντρες έρχονται σε διάλογο μαζί τους.

Ο πόλεμος πρέπει να σταματήσει για αυτό είναι οι γυναίκες στην Ακρόπολη για να σώσουν τους άντρες, οι οποίοι μέχρι τώρα όλα λάθος τα έκαναν.

Ήρθε η σειρά της γυναίκας να βάλει νόμους. Απαγορεύεται, για αρχή,  οι άντρες να κυκλοφορούν στην αγορά οπλισμένοι.

Ο Πρόβουλος αγανακτισμένος χωρίς να βγάλει άκρη με τις γυναίκες, φεύγει.

Οι γυναίκες στην Ακρόπολη άρχισαν να έχουν και αυτές πρόβλημα μακριά από τους άντρες τους και η Λυσιστράτη αδυνατεί να τις πειθαρχήσει.

Ο Κινησίας, ο άντρας της Μυρρίνης, φτάνει στο βράχο με κάθε προφύλαξη. Μα η γυναίκα του δεν πλαγιάζει μαζί του αν δεν συμφωνήσει στην ειρήνη.

Οι Σπαρτιάτες έρχονται και ζητούν ειρήνη. Η αποχή από τις γυναίκες τους δεν αντέχεται.

Τελικά οι άντρες πείθονται και συνάπτουν ειρήνη. Αθηναίοι και Σπαρτιάτες συμφωνούν. Η συμφιλίωση είναι γεγονός.

Ώρα για γλέντι και χορό.

ΘΕΣΜΟΦΟΡΙΑΖΟΥΣΕΣ

Ο Ευριπίδης έρχεται έξω από το σπίτι του ποιητή Αγάθωνα. Μαζί του είναι και ένας ηλικιωμένος συγγενής του. Ο Ευριπίδης λέει στον υπηρέτη του Αγάθωνα να φωνάξει το αφεντικό του να βγει από το σπίτι.

Ο ποιητής είναι αναστατωμένος γιατί σήμερα οι γυναίκες στο ναό των Θεσμοφόρων θα συνεδριάσουν για να βρουν τρόπο να εξοντώσουν τον Ευριπίδη. Ότι τάχατες τις κακολογεί στα έργα του. Και θέλει ο Αγάθωνας να ντυθεί γυναίκα να πάει εκεί που θα τον δικάσουν και να τον υποστηρίξει.

Ο Αγάθωνας βγαίνει από το σπίτι του απαγγέλλοντας στίχους. Είναι ντυμένος γυναικεία γιατί γράφει για γυναίκα.

Ο Ευριπίδης του εξηγεί γιατί ήρθε σπίτι του. Του ζητάει να τον βοηθήσει μα ο Αγάθωνας αρνείται. Ο συγγενής του Ευριπίδη προσφέρεται ο ίδιος να τον βοηθήσει. Ξυρίζεται, βάζει γυναικεία ρούχα και πηγαινει στο Θεσμοφορείο όπου είναι και άλλες γυναίκες εκεί. Τον συνοδεύει μία Θρακιώτισσα δούλα με ένα πανέρι προσφορές. Η συζήτηση αρχίζει. Η πρόθεση είναι να τιμωρηθεί ο Ευριπίδης. Το λόγο παίρνουν οι γυναίκες που θέλουν να μιλήσουν. Καμιά τους δεν εκτιμά τον ποιητή, θεωρούν ότι τις προσβάλει παράφορα. Το λόγο πήρε ο συγγενής και υποστήριξε τον Ευριπίδη. Οι άλλες θύμωσαν.

Εκείνη τη στιγμή έρχεται ο Κλεισθένης ντυμένος γυναίκα και τις πληροφορεί για το συγγενή του Ευριπίδη που ντύθηκε γυναίκα και είναι ανάμεσά τους. Οι γυναίκες δεν αργούν να ανακαλύψουν ποιος είναι ο άντρας ανάμεσά τους.

Ο συγγενής τρομοκρατημένος αρπάζει ένα βρέφος και πάει στο βωμό. Θέλει να τον αφήσουν να φύγει. Το μωρό αποδεικνύεται ότι ήταν ένα φλασκί κρασί.

Τις γυναίκες πλησιάζει ο Ευριπίδης μεταμφιεσμένος ναυαγός του Μενελάου. Μα δεν καταφέρνει να πάρει το συγγενή του πίσω. Ένας πρύτανης έρχεται κοντά τους. Η βουλή ψήφισε να τιμωρηθεί γιατί έκανε ατιμία.

Αυτή τη φορά ζυγώνει ο Ευριπίδης ντυμένος Περσέας. Θα κάνει πάλι προσπάθεια να ελευθερώσει το συγγενή του. Και πάλι δεν μπορεί. Την τρίτη όμως φορά που ντύθηκε γριά κατάφερε να ξεγελάσει το φύλακα του συγγενή του και έτσι τον έλυσε και έφυγαν τρέχοντας.

ΒΑΤΡΑΧΟΙ

Ο Διόνυσος ντυμένος σαν τον Ηρακλή αλλά με αστεία μορφή, μαζί με τον Ξανθία το δούλο του πάνε προς το σπίτι του Ηρακλή. Ο Διόνυσος εξηγεί ότι θέλει να κατέβει στον Άδη να συναντήσει τον Ευριπίδη. Θέλει, λοιπόν, ο Ηρακλής να του δείξει το δρόμο για τον Άδη. Ο Ηρακλής του λέει ότι γρήγορα θα φτάσει άμα αυτοκτονήσει. Αυτό όμως δεν αρέσει στο Διόνυσο. Καλύτερα να ακολουθήσει το μονοπάτι του Ηρακλή.

Ο Διόνυσος μεταμορφωμένος σε Ηρακλή και ο Ξανθίας τραβάνε για τον Άδη. Φτάνουν στη λίμνη με το Χάρωνα και τη βάρκα. Αφού πέρασαν τη λίμνη περπατάνε στη χώρα των νεκρών. Ακούνε και βλέπουν διάφορα.

Τους πλησιάζουν άντρες μυημένοι στα μυστήρια.

Λίγο πιο πέρα βρίσκεται το σπίτι του Πλούτωνα. Ο Διόνυσος και ο Ξανθίας στέκονται έξω από την πόρτα. Ο Διόνυσος όμως ήταν πολύ φοβιτσιάρης και βάζει το δούλο του να παραστήσει τον Ηρακλή και αυτός το δούλο. Βγαίνει μία παρακόρη της Περσεφόνης και τους καλοδέχεται. Βλέποντας ότι δεν υπάρχει κίνδυνος ο Διόνυσος ξαναντύνεται Ηρακλής.

Συμβαίνουν καταστάσεις που άλλοτε επαινούν τον Ηρακλή και άλλοτε τον κατακρίνουν. Και αυτά τα εισπράττει ο Διόνυσος.

Έξω από το σπίτι του Πλούτωνα στέκεται ένας υπηρέτης και ο Ξανθίας. Από το σπίτι ακούγονται πολλές φωνές. Ο Αισχύλος και ο Ευριπίδης τσακώνονται. Ο καλύτερος στην τέχνη κάθεται κοντά στον Πλούτωνα. Μέχρι τώρα καθόταν ο Αισχύλος, μα να που ήρθε στους νεκρούς και ο Ευριπίδης. Θα γίνει αγώνας να φανεί ο καλύτερος. Θα ζυγίσουν ποιανού η τραγωδία είναι καλύτερη.

Και να που από το σπίτι του Πλούτωνα βγαίνει ο Διόνυσος, ο Αισχύλος και ο Ευριπίδης. Οι δύο ποιητές λογομαχούν. Ο Ευριπίδης παρουσιάζεται με έπαρση. Αποκαλύπτει στους άλλους τα κόλπα που χρησιμοποιούσε ο Αισχύλος στα έργα του για να επηρεάσει τους θεατές. Ο Αισχύλος μιλάει για τους άθλιους ήρωες του Ευριπίδη. Η λογομαχία τους ανάβει. Η τεχνική τους, οι ήρωές τους, οι ιδέες τους, όλα μπαίνουν στο καζάνι της κριτικής.

Και ήρθε η ώρα της ζυγαριάς. Σαν εμπόρευμα θα ζυγιστούν οι ποιητές. Και οι δύο απαγγέλλουν στίχους τους και τους ζυγίζουν. Του Αισχύλου αποδεικνύονται βαρύτεροι.

Από το σπίτι βγαίνει ο Πλούτωνας. Ο Διόνυσος τους αποκαλύπτει ότι ήρθε στον Άδη για να πάρει τον πιο άξιο ποιητή μαζί του. Ο Διόνυσος αποφασίζει αυτός να είναι ο Αισχύλος.

ΕΚΚΛΗΣΙΑΖΟΥΣΕΣ

Η μέρα δεν έχει χαράξει ακόμη και η Πραξαγόρα βγαίνει κρυφά από το σπίτι της. Δίπλα της μαζεύονται πολλές άλλες γυναίκες. Όλες μιλάνε σιγά μην τις ακούσουν. Μεταμφιέζονται σε άντρες, φορούν γένια, αντρικά ρούχα και παπούτσια, κρατάνε μαγκούρες. Το σχέδιο είναι απλό. Θα παρουσιαστούν ως άντρες στη συνέλευση του δήμου στην Πνύκα και θα ψηφίσουν να δοθεί η εξουσία στις γυναίκες. Οι πρόβες είναι απαραίτητες. Η Πραξαγόρα είναι αυτή που θα ανεβεί στο βήμα. Οι λόγοι που ισχυρίζονται ότι μπορούν να ασκήσουν την εξουσία είναι απλοί και λογικοί.

Όταν οι γυναίκες φεύγουν από τα σπίτια τους, οι άντρες τους τις ψάχνουν και αναγκαστικά φορούν γυναικεία ρούχα.

Ο Χρέμης έρχεται και ανακοινώνει τη νέα απόφαση της συνέλευσης.

Από εδώ και στο εξής οι γυναίκες θα κάνουν κουμάντο. Οι γυναίκες τώρα θα έχουν τις έγνοιες, θα τρέχουν στα δικαστήρια, θα τρέφουν τους δικούς τους.

Μόλις οι γυναίκες επιστρέφουν, πετούν τα μασκαρέματα και η Πραξαγόρα ανακοινώνει τους νέους νόμους.

Όλες οι γυναίκες θα είναι κοινές, μόνο που οι άντρες πρέπει να περνάνε πρώτα από τις άσχημες. Οι δούλοι θα καλλιεργούν τους αγρούς. Δεν θα υπάρχουν δικαστήρια και τέρμα στα τυχερά παιχνίδια.

Μία γριά διεκδικεί ένα νέο παλικάρι που θέλει να βρεθεί με τη νέα που αγαπά.

Και μαζεύονται και άλλες γριές, η μία χειρότερη από την άλλη και όλες θέλουν στο κρεβάτι τους το νέο.

Στην πόλη γίνεται γλέντι, κρασί και φαγητό σε αφθονία. Όλοι είναι καλεσμένοι.

ΠΛΟΥΤΟΣ

Ο Χρεμύλος μόλις βγαίνει από το μαντείο ακολουθεί ένα γέροντα τυφλό και κουρελή. Από πίσω του ακολουθεί ο δούλος του ο Καρίωνας.

Ποιος όμως είναι ο τυφλός; Θα πρέπει να το πει στο Χρεμύλο και τον Καρίωνα.

Ο γέρος αναγκάζεται να τους εξομολογηθεί ότι είναι ο Πλούτος. Ο Χρεμύλος του υπόσχεται να τον πάρει σπίτι του και να τον γιατρέψει από την τύφλωση. Έτσι θα πηγαίνει μόνο στους τίμιους. Άλλωστε όλοι οι άνθρωποι του Πλούτου τον αγαπούν περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο θεό.

Η παρέα αυτή φτάνει έξω από το σπίτι του Χρεμύλου και ο  Καρίωνας τρέχει να φωνάξει τους φτωχούς χωριάτες.

Κοντά τους έρχεται ο φίλος του Χρεμύλου ο Βλεψίδημος. Έμαθε ότι ο φίλος του έγινε πλούσιος. Και φυσικά το φίλο του δεν θα τον αφήσει έτσι.

Πρέπει οι δύο φίλοι να πάνε τον τυφλό Πλούτο στο ναό του Ασκληπιού για να βρει το φως του. Μόνο έτσι θα έχουν και αυτοί καλό τέλος. Ξαφνικά μπροστά τους εμφανίζεται η θεά Φτώχεια. Προσπαθεί να τους εμποδίσει να γιατρέψουν τον Πλούτο. Ισχυρίζεται ότι η ίδια κάνει καλό στους ανθρώπους. Αρχίζει ένας αγώνας μεταξύ του Χρεμύλου και της Φτώχειας.

Στο τέλος διώχνουν τη Φτώχεια κακήν κακώς. Ο Καρίωνας βγαίνει από το σπίτι μαζί με τον Πλούτο. Τον πάνε στο θεό Ασκληπιό όπου βρίσκει το φως του. Ο Καρίωνας τρέχει χαρούμενος πίσω να προφτάσει τα ευχάριστα. Τα λέει στους φτωχούς χωρικούς και στη γυναίκα του Χρεμύλου. Τώρα όλοι θα έρθουν στο σπίτι του Χρεμύλου, δίκαιοι και άδικοι να ζητήσουν λίγο από τον Πλούτο.

Έρχεται ένας δίκαιος να προσφέρει θυσία στο θεό. Έπειτα ένας καταδότης. Έρχεται και μία γριά που πρώτα είχε δικό της ένα νέο και όμορφο παλικάρι επειδή αυτή ήταν πλούσια και αυτός φτωχός. Τώρα όμως ο νέος δεν την έχει ανάγκη.

Και τέλος, έρχεται ο Ερμής. Θέλει και αυτός μερίδιο και θα μείνει μαζί τους. Όλοι μαζί, σαν μια χαρούμενη παρέα βαδίζουν προς το ναό του θεού.

Ελένη Νικολαίδου – Χρήστος Κάτσικας

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/565

ΣΧΟΛΙΚΗ ΓΙΟΡΤΗ – ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ, ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ

ΣΧΟΛΙΚΗ ΓΙΟΡΤΗ – ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ, ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/564

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/561

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΩΝ : ΕΤΕΡΟΠΤΩΤΟΙ ΟΝΟΜΑΤΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ

Η ΓΕΝΙΚΗ

1.   Τὸ ψήφισμα τῶν Μεγαρέων.

2.   Ἡ ἀπορία σίτου.

3.   Ὁ λοιπὸς τοῦ χρόνου.

4.   Ἡ ἐπιμέλεια τῶν ἀγελῶν.

5.   Ἡ θεραπεία τῶν ἀγρῶν.

6.   Ἡ ἀπόστασις (=αποστασία) τῶν Ἀθηναίων.

7.   Τὸν στρατηγὸν παρασκευαστικὸν τῶν πολεμικῶν εἶναι χρή καὶ ἐξαπατητικόν τῶν πολεμίων.

8. Πανταχοῦ τῆς γῆς οἱ ἄνθρωποι τῶν τοῦ θεοῦ εὐεργεσιῶν τυγχάνουσιν.

9.   Ὀψὲ τῆς ἑσπέρας φήμη ἡ περὶ τῆς ἐν Χαιρωνείᾳ μάχης εἰς Ἀθήνας ἦλθε.

10. Φεῦ πονηροῦ ἀνδρός, ὃς τὴν πατρίδα τοῖς πολεμίοις προδέδωκε.

11. Σωκράτει ἕν ἱμάτιον θέρους τε καὶ χειμῶνος ἐξήρκει.

12. Πλοίσια ἦν ἡ πόλις ἀνδρείων στρατιῶν.

13. Ἡ πόλις ἐκτίσθη μετὰ τὴν ἧτταν τῶν πολεμίων.

14. Πολλοὶ ἄνθρωποι παντοίων γλωσσῶν ἐκείσε πλέουσι.

15. Πολλαὶ χῶραι ὑπήκοοι ἦσαν αὔτοϋ.

16. Εἰς τοῦτο μωρίας ἦλθεν.

17. Ποῦ γῆς κεῖται;

18. Ἐγγὺς τῆς νήσου.

19. Πρόσω τῆς πόλεως.

20. Γέρων ἑβδομήκοντα ἐτῶν.

Η ΔΟΤΙΚΗ

1.Ξέρξης χιλίαις καὶ διακοσίαις ναυσὶ καὶ ἀναριθμήτῳ στρατῷ πεζῷ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὥρμησε.

2.Οἱ ὅμοιοι τοῖς ὁμοίοις εὖνοι ε²σίν.

3.Οὐ μόνον καρπούς τρεφόμεθα ἀλλὰ καὶ θηρίοις.

4. Ξέρξης τὴν θάλασσαν ὀργῇ ἐμαστίγωσεν.

5. Ἔργοις φίλους γίγνωσκε μὴ μόνον λόγοις.

6. Τῇ ὑστεραίᾳ ἡ πόλις ἑάλω.

7.Οὐ πολλαῖς ἡμέραις ὕστερον ἦλθεν ἐξ Ἀθηνῶν Θυμοχάρης.

8. Πάσῃ ἀκριβείᾳ τὰ δέοντα ποιήσομεν.

9.  Ταύτῃ τῇ νίκῃ μάλιστα ἡδόμεθα.

10.Ἦλθον δὲ καὶ Θεσσαλῶν ἱππεῖς τοῖς Ἀθηναίοις κατὰ τὸ ξυμμαχικόν,

11.Ὁ βίος ἦν τοῖς πλείστοις αὐτῶν ἀπὸ σιδηρείας (=σιδηρουργία).

12. Ἐστὶ χρήματα ὑμῖν.

13. Καὶ ὁ θυμοειδέστατος ἵππος τῷ χαλινῷ καὶ τῇ μάστιγι δαμάζεται.

14. Δουλεία αὐτοῖς ὑπάρχει

15. Χαιρεφῶν ἐμοὶ ζημία μᾶλλον ἢ ὠφέλειά ἐστιν.

16. Ἄρξομαι δέ σοι ἀπὸ τῶν μικροτάτων παραδειγμάτων.

17. Μή μοι θορυβήσητε.

18. Ἐμοὶ γὰρ ἀνὴρ ἀπέθανεν.

19.  Ξυνελέγη αὐτῷ τὸ στράτευμα.

20. Ἀφικνοῦνται τεσσαρακοστῇ ἡμέρᾳ ὕστερον.

Η ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ

1.  Καὶ πόλις αὐτόθι ᾠκεῖτο Θάψακος ὄνομα.

2.  Διαφέρει γυνὴ ἀνδρὸς τὴν φύσιν.

3. Ἦν καὶ τὸ εἶδος νεανίσκος καὶ τὴν ψυχὴν εὔρωστος.

4. Ἐξεκόπην τὸν ὀφθαλμὸν λίθῳ.

5.  Οἱ στρατηγοὶ ἀπέθανον ἀποτμηθέντες τάς κεφαλάς.

6.  Τὸν ἄλλον χρόνον ἀσφαλῶς διεπορεύοντο.

7.  Στράτευμα συνελέγετο τόνδε τὸν τρόπον.

8.  Ἐνταῦθα ἔμεινεν ὁ Κῦρος ἡμέρας τρεῖς.

9. Ὁ Κεντρίτης ποταμὸς ἀπεῖχε τῶν ὀρέων ἕξ ἢ ἑπτὰ στάδια.

10. Ἑπτὰ γὰρ ἡμέρας ἐπορεύθησαν διὰ τῶν Καρδούχων.

11.Ἀφικνοῦνται εἰς τὸν Ζαπάταν τὸ εὖρος τεττάρων πλέθρων.

12.Πρωταγόρας ἐπιδημεῖ τρίτην ἤδη ἡμέραν.

13.Τὶ τηνικάδε ἀφῖξαι, ὦ Κρίτων;

14.Αὐτὰ ταῦτα ὀργίζομαι σοί.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/560

Σχόλια για το Γ’ Επεισόδιο της «Αντιγόνης»

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ  ΣΤΙΧΩΝ 635-780

Στ.635-638: Ο Αίμονας, προς μεγάλη έκπληξη του Χορού, του Κρέοντα και των θεατών, διατυπώνει την υποταγή του στον πατέρα του με τρόπο έντεχνο και αμφίσημο. Τα προσεγμένα λόγια του μαρτυρούν την εφαρμογή μιας τακτικής με σκοπό να δημιουργήσει το κατάλληλο κλίμα για να πείσει τον πατέρα του ότι η απόφασή του δεν ήταν σωστή χωρίς να προκαλέσει αμέσως την οργή του. Με τόνο συγκαταβατικό βεβαιώνει τον Κρέοντα ότι ενδιαφέρεται ειλικρινά για το κύρος του. Η μετοχή «εχων» λαμβάνεται από τον Κρέοντα ως αιτιολογική και δημιουργεί σ’ αυτόν την εντύπωση ότι ο Αίμονας παραδέχεται αναντίρρητα την ορθότητα των αποφάσεών του. Ο Αίμονας όμως απαντά με έξυπνο και διπλωματικό τρόπο. Δεν εκφράζει  εδώ μια κρίση, αλλά κάνει μιαν ευχή. Το ρήμα απορθοις κατά τον Αίμονα είναι σε ευκτική έγκλιση, ενώ ο Κρέοντας το εκλαμβάνει ως οριστική. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και όταν ο Αίμονας αναφέρεται στο γάμο του, ύστερα από την αναφορά του Κρέοντα  σ’ αυτόν. Ο Αίμονας δηλώνει πως κανένας γάμος δε θα θεωρηθεί πιο άξιος από τον πατέρα του, αλλά θέτει ως προϋπόθεση  το «σου καλως ηγουμένου». Ο Αίμονας, λοιπόν, γνωρίζοντας το χαρακτήρα του πατέρα του αποφεύγει μια κατά μέτωπο επίθεση και προσαρμόζει ανάλογα τη συμπεριφορά του.

Στ.639-680: Ο Κρέοντας χρησιμοποιεί ορθολογιστικά και ηθικά επιχειρήματα. Οι περισσότερες απόψεις του έχουν γενικό και απόλυτο κύρος. Συγκεκριμένα υποστηρίζει ότι:

α) Χρέος των παιδιών είναι η απόλυτη υποταγή στους γονείς και η      ταύτιση των απόψεών τους με αυτές των γονιών τους.

β) Η κακή γυναίκα είναι ψυχρή αγκαλιά και όλεθρος για έναν άνδρα.

γ) Χρέος του ηγέτη είναι να παραμένει άτεγκτος απέναντι στον παραβάτη του νόμου.

δ) Αν ο ηγέτης ανεχθεί απείθεια στον κύκλο των συγγενών του, θα ενθαρρύνει ανατρεπτικές ενέργειες κι ανάμεσα στους πολίτες.

ε) Οι πολίτες οφείλουν τυφλή υπακοή στις αποφάσεις του ηγέτη είτε αυτές είναι δίκαιες είτε άδικες.

στ) Καλός πολίτης είναι ο σταθερός και πιστός στον ηγέτη και στην πολιτεία, παρά τις όποιες αντιξοότητες.

ζ) Η αναρχία, η αμφισβήτηση της εξουσίας και του νόμου της πολιτείας φέρνει την καταστροφή.

η) Ο άρχοντας πρέπει να υπερασπίζεται με κάθε τρόπο τους νόμους και τις αποφάσεις του.

θ) Η αξιοπρέπεια του άντρα προϋποθέτει να μην υποτάσσεται ποτέ σε μια γυναίκα.

Σε γενικές γραμμές ο Κρέοντας διατυπώνει σωστές θέσεις, αλλά σε λάθος στιγμή και για λάθος πρόσωπα. Έτσι τονίζεται ο εγωισμός και η πλάνη του.

Κρίνοντας τις απόψεις του Κρέοντα για την αγωγή και το ρόλο των παιδιών πρέπει να πούμε ότι η απαίτηση των γονιών να είναι τα παιδιά τους υπάκουα δεν πρέπει να λαμβάνει απόλυτο χαρακτήρα, γιατί η υπερβολική υπακοή δημιουργεί άτομα με ανελεύθερο φρόνημα κι αδύναμα να αναλάβουν πρωτοβουλίες. Επίσης η υπακοή των παιδιών πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ορθότητα των απόψεων της γνώμης του γονιού και την ηλικία του παιδιού.

Ο Κρέων φαίνεται πως εκπροσωπεί μια αριστοκρατική πατριαρχική κοινωνία, στην οποία όλοι ήταν εξαρτημένοι από τον πατέρα, πιστευόταν πως ό,τι συμβαίνει σε ένα μέλος της οικογένειας έχει επιπτώσεις σ’ όλα τα μέλη της, αποδιδόταν μεγάλη σημασία στην γνώμη των άλλων κι ιδιαίτερα στη στάση των εχθρών.

Τα επιχειρήματα του Κρέοντα προβάλλουν έναν άντρα συνεπή προς τις αρχές και τις εξαγγελίες του. Θυσιάζει την οικογενειακή του γαλήνη για χάρη του ορθού και του δικαίου. Καταδικάζει την απειθαρχία και φροντίζει την τιμή και την υπόληψή του. Οι τελικές του όμως πολιτικές θέσεις αποκαλύπτουν την τυραννική του νοοτροπία και τον αυταρχικό του χαρακτήρα. Οι ορθές απόψεις, που διατυπώνει πιο πάνω πηγάζουν από αυτή την τυραννικότητα. Ο ίδιος δεν εφαρμόζει κατά γράμμα όλες τις αρχές του, καθώς δεν πειθαρχεί στο άγραφο θεϊκό δίκαιο, επιβάλλει το δίκαιο με άστοχες ενέργειες προκαλώντας αναρχία και υπερασπίζεται τους νόμους του με εμπάθεια και αδεξιότητα επιφέροντας αντίθετα από τα προσδοκώμενα αποτελέσματα.

Στ.639: Το χρή δηλώνει ανάγκη που προέρχεται από ηθικά αίτια, ενώ το δει σημαίνει κυρίως ανάγκη που προέρχεται από υλικά αίτια.

Στ.643: Οι αρχαίοι με τη λέξη εχθρός συνήθως εννοούσαν τον εσωτερικό εχθρό ή τον πολιτικό αντίπαλο, ενώ με τη λέξη πολέμιος τον εξωτερικό εχθρό.

Στ.650-651: Το επιχείρημα αυτό έχει γνωμικό και κοινωνικό χαρακτήρα και σίγουρα θα συμφωνούσαν μ’ αυτό οι Αθηναίοι πολίτες. Ο Αίμονας, όμως, δε θεωρεί την Αντιγόνη «κακή».

Στ.652: Ο Κρέοντας ενισχύει το επιχείρημα ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερη πληγή από έναν κακό φίλο δίνοντάς του γνωμικό χαρακτήρα και μορφή ρητορική ερώτησης. Το επιχείρημά του είναι σωστό, καθώς ο φίλος γνωρίζει όλα τα μυστικά του φίλου του, τους στόχους και τις επιδιώξεις του και έτσι έχει μεγαλύτερη δυνατότητα να τον βλάψει, αν το θελήσει.

Στ.655-656: Τη θέση της Αντιγόνης επιβαρύνουν οι λέξεις «εμφανως», «απιστήσασαν» και «μόνην». Οι λέξεις αυτές τονίζουν την ιδιαιτερότητα της πράξης, την έλλειψη δικαιολογίας και την αδυναμία της Αντιγόνης να αρνηθεί τα γεγονότα.

Στ.658: Η θέση του ρήματος στην αρχή του στίχου με την τελεία που ακολουθεί τονίζει τη σκληρή αποφασιστικότητα του Κρέοντα.

Στ.665: Ο Κρέοντας μιλάει εδώ πολύ συγκρατημένα, για να μην προκαλέσει περισσότερο το χορό. Έτσι, ενώ πρόκειται για ζωή ή θάνατο, μιλάει για έπαινο ή ψόγο.

Στ.674-676: Για να ενισχύσει τις απόψεις του ο Κρέων χρησιμοποιεί: α) την αντίθεση πειθαρχίας-αναρχίας, β) το ασύνδετο σχήμα που ενισχύεται με την επανάληψη του ηδε, γ) την εικόνα από τη στρατιωτική ζωή.

Στ.677-680: Ενώ προηγουμένως ο Κρέων πρόβαλε ως κίνητρο των ενεργειών του την επιθυμία του να μένει συνεπής στις αρχές της ισονομίας και της δικαιοσύνης, τώρα αναφέρεται στο πληγωμένο αντρικό φιλότιμο και τη μειωμένη αντρική αξιοπρέπεια. Η θέση του, όμως, αυτή εξασθενίζει τα επιχειρήματά του. Διαφαίνεται εδώ η ψυχολογική του κατάσταση και η αβεβαιότητά του, που τονίζεται από την επανάληψη του δυνητικού αν.

Στ.681-682: Στα λόγια του Κρέοντα δεν αντιδρά ο Αίμονας, όπως θα περιμέναμε, αλλά ο Χορός. Η τεχνική αυτή είναι συνηθισμένη στο Σοφοκλή. Ο Χορός σχολιάζει εκτενείς ομιλίες των προσώπων με δίστιχες παρεμβάσεις. Τα λόγια του Χορού δε σημαίνουν ότι αυτός τάσσεται με το μέρος του Κρέοντα. Απλώς σχολιάζει τις απόψεις του για την πειθαρχία και την αναρχία και τον ισχυρισμό του ότι πρέπει να μείνει σταθερός στις απόψεις του και να εφαρμόσει το νόμο του. Ο Χορός δεν επιμένει στις λεπτομέρειες, σε μια προσπάθεια να διαδραματίσει ένα διαμεσολαβητικό ρόλο στη συνέχεια και να αναλάβει ενεργότερη δράση.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ

ΑΙΜΟΝΑΣ

Στους πρώτους στίχους του Γ’ επεισοδίου, ο Αίμονας παρουσιάζεται ένας νέος ήρεμος και ψύχραιμος, με αρκετή αυτοκυριαρχία. Διακρίνεται για την ευγένεια της ψυχής του, πράγμα που φαίνεται τόσο στον τόνο της φωνής του, όσο και στην τακτική αμφισημίας που ακολουθεί. Δείχνει σεβασμό προς τον πατέρα του, όμως, όπως θα δούμε, η αγάπη του για την Αντιγόνη είναι ισχυρότερη.

ΚΡΕΟΝΤΑΣ

Από τα λόγια του Κρέοντα, προκύπτουν οι απολυταρχικές διαθέσεις του σε ένα ολοκληρωτικό καθεστώς που απαγορεύει το διάλογο. Ο δεσποτικός χαρακτήρας του Κρέοντα θα φανεί και όταν στο τέλος θα πει ότι «δεν πρέπει να είμαστε κατώτεροι από τις γυναίκες». Οι ιδέες του για τα παιδιά δείχνουν την εγωιστική πατριαρχική αντίληψή του ότι τα παιδιά πρέπει να υποτάσσονται στους γονείς τους και να υπηρετούν τον πατέρα. Όταν επικαλείται το Δία, φτάνει μέχρι ασέβειας γιατί ορκίζεται στο όνομα του Δία πως θα τιμωρήσει την Αντιγόνη που είναι συγγενής και μέλλουσα νύφη του. Διαρρηγνύει έτσι τους συγγενικούς δεσμούς του και ασεβεί στον προστάτη της οικογένειας, Δία.

Σαν άρχοντας είναι βέβαια υποχρεωμένος να προστατεύσει τους νόμους και τα διατάγματά του. Θέλει να δείχνει ότι υπάρχει συνέπεια μεταξύ λόγων και έργων και αυτή η επιθυμία του φαίνεται να ρυθμίζει τη στάση του. Επιπλέον, η φροντίδα και ο σεβασμός προς την πατρίδα δεν του επιτρέπουν να παρεκκλίνει από τις αρχές του και γι’ αυτό τον διακρίνει αυτή η αυστηρότητα. Τέλος, είναι φανερά εγωιστής αναφορικά με τις απόψεις του για τη γυναίκα, όπως θα δούμε και στην συνέχεια.

Ο Χορός

Στους στίχους 681-82 αντιδρά στα λόγια του Κρέοντα ο κορυφαίος του Χορού και όχι ο Αίμονας όπως ίσως θα περιμέναμε. Ο κορυφαίος εκφράζει την άποψη πως οι θεωρίες που ανέπτυξε ο Κρέοντας είναι σωστές. Αυτό δε σημαίνει πως ο Χορός τάσσεται στο πλευρό του Κρέοντα όσον αφορά το επίμαχο θέμα. Απλώς σχολιάζει τις ιδέες περί αναρχίας και δεν μπαίνει σε λεπτομέρειες, ούτε στην ουσία του πράγματος όμως για να μην οξύνει πολύ τα πράγματα.

Γενικά, ο Χορός έχει ένα ρόλο διαλλακτικό και συμβιβαστικό. Προσπαθεί να ηρεμήσει τα πνεύματα και να αποτρέψει την όξυνση.

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ

Ο μονόλογος του Αίμονα εισάγει τη διαφωνία του γιου προς τον πατέρα, η οποία στηρίζεται πάνω σε λογικά επιχειρήματα, που κάθε άλλο παρά τη σύγκρουση των δύο ανδρών προκαλούν. Τα επιχειρήματα του Αίμονα είναι τα εξής:

α) πολλοί μπορεί να κατέχουν την ορθοφροσύνη

β) ο καλός γιος οφείλει να προστατεύει το κύρος και την εξουσία του πατέρα του

γ) ο ηγέτης δεν έχει τη δυνατότητα να γνωρίζει τη κοινή γνώμη, όπως έχει ένα πρόσωπο του στενού οικογενειακού του περιβάλλοντος

δ) η ευτυχία και η δύναμη του πατέρα είναι χαρά και ευτυχία για τα παιδιά

ε) η ισχυρογνωμοσύνη καταστρέφει τους ανθρώπους (επιχείρημα με γνωμικό χαρακτήρα)

στ) δεν είναι κακό ακόμη και ο σοφός να μαθαίνει πολλά από τους άλλους (επιχείρημα με γνωμικό χαρακτήρα)

ζ) η σοφία και η φρόνιμη σκέψη κατέχεται από πολλούς

Βλέπουμε ότι ο Αίμονας παρακάμπτει τα ηθικά και θρησκευτικά επιχειρήματα, που χρησιμοποίησαν οι άλλοι χαρακτήρες. Αποσιωπά τη σχέση του με την Αντιγόνη και στηρίζεται σε πολιτικές αρχές για να πετύχει την απαλλαγή και λύτρωση της Αντιγόνης. Γνωρίζοντας το χαρακτήρα του πατέρα του προβάλλει τα στοιχεία που τον ενδιαφέρουν: τη γνώμη των πολλών, την αποδοκιμασία της εξουσίας του από την πόλη και τη διατήρηση του κύρους του. Το ενδιαφέρον του όμως δεν είναι προσποιητό. Νοιάζεται πραγματικά για τον πατέρα του και θέλει να τον προστατεύσει.

Ο Αίμονας προβάλλει μερικές νέες και πρωτότυπες πολιτικές απόψεις, που έρχονται βέβαια σε αντίθεση με τις αρχές του Κρέοντα, αλλά βρίσκουν απήχηση στην κρίση των Αθηναίων θεατών του 8ου αι. π.Χ. Πρόκειται για την αρχή της αμφίδρομης επικοινωνίας κι αμοιβαίας σχέσης άρχοντα και λαού και την αρχή της άσκησης κριτικής στους ηγέτες ως εποικοδομητικού στοιχείου για την άσκηση της εξουσίας.

Θα μπορούσε κανείς να πει ότι ο λόγος του Αίμονα εμπεριέχει το βασικό ιδεολογικό και ηθικό άξονα του δράματος, καθώς καυτηριάζει την απόλυτη στάση και την υπέρβαση του μέτρου και προτρέπει σε μια νηφάλια και συνετή σκέψη και πράξη.

Οι παραινέσεις του Αίμονα προκαλούν στο θεατή έντονες προσδοκίες και ελπίδες για μεταστροφή του Κρέοντα, αλλά και φόβο για ένα πιθανό ξέσπασμα οργής εξαιτίας της στάσης του γιου του.

Στ.685-686: Στην αρχή φαίνεται ότι ο Αίμονας εγκρίνει τα λόγια του πατέρα του κι αποδέχεται τη λογική τους βάση. Δεν υπάρχει όμως απόλυτη συμφωνία και αποδοχή και αυτό φαίνεται από τη μετατροπή της δυνητικής ευκτικής σε ευχετική με παράλλαξη. Ο Αίμονας προτάσσει ένα προοίμιο εύνοιας για να αποφύγει την οργή του πατέρα του κι έπειτα διατυπώνει τη θέση του.

Στ.687: Η φράση διατυπώνεται με κάποια αοριστία, αφού δε φαίνεται καθαρά το υποκείμενο. Αυτό, μαζί με τη δυνητική ευκτική δείχνει τη συστολή και τη λεπτότητα του Αίμονα, αλλά και την αυτοκυριαρχία του, που του δίνει το δικαίωμα να εκφράζει σωστές γνώμες.

Στ.689-691: Στα λόγια του Αίμονα υπάρχουν λέξεις, όπως το «ψέγειν» και το «μη τέρψη», που προοικονομούν τη φύση του λόγου του Αίμονα και σηματοδοτούν το περιεχόμενό του.

Στ.692-695: Η αποδοκιμασία της πόλης αποτελεί το βασικότερο επιχείρημα του Αίμονα, που αποβλέπει στο να κλονίσει το κυριότερο στήριγμα της θέσης του Κρέοντα. Ο Κρέων ήταν μέχρι τώρα αντιμέτωπος με τους θεούς και την οικογένειά του, τους οποίους περιφρόνησε. Τώρα τίθεται αντιμέτωπος με τον ίδιο το λαό, για χάρη του οποίου διατείνεται πως ενεργεί κι αποφασίσει. Βρίσκεται λοιπόν μπροστά σ’ ένα δίλημμα που επιδεινώνει την τραγικότητά του.

Η Αντιγόνη με τα λόγια αυτά δικαιώνεται από την κοινή γνώμη κι έμμεσα από τον Αίμονα, που φαίνεται να συντάσσεται μ΄ αυτήν. Η επανάληψη της περιγραφής της μοίρας του νεκρού Πολυνείκη τονίζει την εναντίωση της ηρωίδας σε μια απάνθρωπη και ανόσια πράξη. Οι υπερθετικοί βαθμοί «αναξιωτάτη», «κάκιστα» και ευκλεεστάτων» υποδηλώνουν το μεγάλο ψυχικό πόνο του Αίμονα για την τύχη της μνηστής του. Όλη η αγάπη του βέβαια κρύβεται στο «ταύτην», καθώς φαίνεται ότι έχει την εικόνα της μπροστά του.

Στ.701-704: Ο Αίμονας προσπαθεί να ενισχύσει τη δήλωση ότι το πολυτιμότερο πράγμα γι’ αυτόν είναι η ευτυχία του πατέρα του: α) στηρίζοντάς τη πάνω σε ένα σχετικό αξίωμα, σύμφωνα με το οποίο δεν υπάρχει μεγαλύτερη ικανοποίηση για τα παιδιά από την καλή φήμη του πατέρα, β) δίνοντας στο αξίωμα αυτό ερωτηματικό ρητορικό χαρακτήρα και γ) χρησιμοποιώντας την εκφραστική μεταφορά «θάλλοντος». Με τα λόγια του ο Αίμονας προσπαθεί να κερδίσει την εύνοια του πατέρα του, να του δείξει πως ενδιαφέρεται για τη φήμη και την ευτυχία του και να του υποδείξει ότι πρέπει να λάβει υπόψη και την ευτυχία του παιδιού του.

Στ.705: Οι γέροντες είναι συνήθως ισχυρογνώμονες και θεωρούν μόνο τη δική τους γνώμη σωστή.

Στ.707-709: Ο Αίμονας προσπαθεί να δώσει κύρος στα λόγια του χρησιμοποιώντας εικόνες και γνώμες, όπως είχε κάνει και ο Κρέοντας μιλώντας για την ισχυρογνωμοσύνη της Αντιγόνης. Λέξεις-κλειδιά στο λόγο του αποτελούν οι λέξεις «φρονειν», «γλωσσαν» και «ψυχήν», λέξεις τις οποίες είχε χρησιμοποιήσει και στις προγραμματικές του δηλώσεις ο Κρέοντας αναφερόμενος στα τρία βασικά στοιχεία του σωστού ηγέτη. Το επιχείρημα του Αίμονα ενισχύεται με το πολυσύνδετο και τη μεταφορά «διαπτυχθέντες». Η άποψη του Αίμονα είναι απολύτως σωστή, καθώς σε ζητήματα δικαίου, ηθικής και αισθητικής δεν υπάρχει τίποτε το απόλυτο.

Στ.712-717: Και τα δύο παραδείγματα που χρησιμοποιεί ο Αίμονας είναι παρμένα από τη φύση και καυτηριάζουν τα ίδια γνωρίσματα του ήθους του Κρέοντα. Το δεύτερο όμως δεν έχει αντιθετική διατύπωση και αναφέρεται περισσότερο στις συνέπειες που ενδέχεται να έχει η στάση του Κρέοντα στην πολιτεία κι όχι στον ίδιο. Οι φυσικές αυτές εικόνες προοικονομούν τη συντριβή του σκληρού και άκαμπτου τυράννου.

Στ.711,716,718,723: Οι λέξεις «εικε», «μη τείνειν», «υπείκει», «μανθάνειν», αποτελούν λέξεις-κλειδιά για την κατανόηση του χαρακτήρα του Κρέοντα.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ

Ο Αίμονας στην αρχή του λόγου του, εκπροσωπεί την κοινή γνώμη. Μετά την Αντιγόνη, ο Κρέων θα έχει να αντιμετωπίσει στη συνέχεια και τον Αίμονα. Η Αντιγόνη χρησιμοποίησε θρησκευτικά και ηθικά επιχειρήματα. Ο Αίμονας χρησιμοποιεί πολιτικά. Εδώ ο Αίμονας θέτει τον πατέρα του απέναντι στη γνώμη του λαού του, γεγονός που βαραίνει τον Κρέοντα σημαντικά.

Ο Αίμονας εδώ εμφανίζεται ως ένας νέος ήρεμος με αρκετή αυτοκυριαρχία. Φαίνεται η ευγένεια της ψυχής του που διακρίνεται από την τακτική που ακολουθεί.

Δείχνει σεβασμό και ενδιαφέρον για τον πατέρα του, αλλά θα αποδειχθεί πως η αγάπη του για την Αντιγόνη είναι εντονότερη.

Ο Αίμων είναι σίγουρα ανήσυχος και έχει αγωνία τόσο για την τύχη της Αντιγόνης όσο και για τους κινδύνους που εγκυμονεί η άκαμπτη στάση του πατέρα του.

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ

Στ.726-765: Η σύγκρουση των δύο αντρών εξυπηρετεί τα εξής:

α) προβάλλει την απάθεια και τον εγωισμό του Κρέοντα, ακόμη και απέναντι στα πρόσωπα της οικογένειάς του

β) δικαιολογεί την παρανενοημένη ενέργειας της αυτοκτονίας του Αίμονα

γ) οδηγεί στη σταδιακή απομόνωση και απόλυτη ερημιά του Κρέοντα

Τα επιχειρήματα του Κρέοντα είναι τα εξής:

  1. οι νεότεροι πρέπει να υποτάσσονται στους μεγαλύτερους
  2. κανείς δεν πρέπει να τιμά τους απείθαρχους, και η Αντιγόνη ανήκει σ’ αυτή την κατηγορία
  3. η πόλη δεν έχει το δικαίωμα να επιβάλλει τη θέλησή της στον άρχοντα
  4. ο άρχοντας πρέπει να διοικεί το λαό του όπως αυτός κρίνει σωστό κι όπως επιβάλλει το συμφέρον του
  5. η πόλη είναι κτήμα αυτού που την κυβερνά
  6. κίνητρό του γιου του είναι η αγάπη του για την Αντιγόνη
  7. η στάση του γιου του απέναντί του δε δείχνει αγάπη και σεβασμό
  8. δεν είναι σφάλμα να μένει κανείς πιστός στις αρχές του
  9. οι απειλές του γιου του δεν θα έχουν κανένα αποτέλεσμα

Ο Κρέων χρησιμοποιεί επιχειρήματα όμοια μ’ αυτά που χρησιμοποίησε στις διάφορες φάσεις της ανέλιξης του έργου. Στερούνται λογικής βάσης και θα προσέκρουαν στις αντιλήψεις ακόμα και των πιο συντηρητικών θεατών. Ο Κρέων υπερεκτιμά τον εαυτό του ως άρχοντα και διευρύνει αυθαίρετα τα δικαιώματά του. Έχει τα δικά του «στερεότυπα» και λειτουργεί μέσα από αυτά. Αδυνατεί να λυτρωθεί από τη δουλική υποταγή σ’ αυτά. Οι θέσεις του τον καθιερώνουν ως ακραίο υπόδειγμα τυραννικής νοοτροπίας. Το ύφος του είναι περιφρονητικό και ειρωνικό.

Τα επιχειρήματα του Αίμονα είναι τα εξής:

1.          σημασία δεν έχει η ηλικία αλλά η ορθότητα των λόγων και των ενεργειών

2.         η πράξη της Αντιγόνης είναι έντιμη, όπως υποστηρίζει η κοινή γνώμη

3.         η γνώμη του λαού είναι ανώτερη από του άρχοντα

4.         δεν υπάρχει πόλη που να ανήκει αποκλειστικά σ’ έναν άντρα

5.         πόλη χωρίς κατοίκους δεν έχει καμία αξία για τον άρχοντα

6.         ενδιαφέρεται και ανησυχεί για τον πατέρα του.

7.         η απόφαση του πατέρα του για την Αντιγόνη δεν είναι δίκαιη

8.         η παραβίαση των θεϊκών νόμων δεν είναι δείγμα ευσέβειας

9.         ο θάνατος της Αντιγόνης θα οδηγήσει στο θάνατο και κάποιον άλλον.

Ο Αίμων προβάλλει επιχειρήματα με ηθικό και πολιτικό χαρακτήρα, τα οποία φαίνονται λογικότερα από του Κρέοντα και δείχνουν δημοκρατικότερη θεώρηση των πραγμάτων. Αρχικά εξακολουθεί να παρουσιάζει συνέπεια ήθους, καθώς εμφανίζεται ήρεμος, ευγενής και διακριτικός. Παρουσιάζει τις απόψεις του με διπλωματικό και συγκαλυμμένο τρόπο. Η ειρωνική και περιφρονητική στάση, όμως, του πατέρα του τον οδηγεί σταδιακά να χάσει τον έλεγχο φτάνοντας σε αυθάδεια. Η διφορούμενη και αινιγματική φράση του στ. 751 προκαλεί την όξυνση των πνευμάτων, καθώς παρερμηνεύεται από τον Κρέοντα.

Η στιχομυθία, με τον ελλειπτικό της χαρακτήρα και το γρήγορο ρυθμό της, βοηθά την προοδευτική ένταση και κλιμάκωση της σκηνής και την ταχεία εξέλιξη των πραγμάτων. Το ύφος και των δύο ομιλητών είναι οξύ κι έντονο. Το πιο βασικό εποικοδομητικό στοιχείο από την άποψη της κατασκευής του μύθου είναι, πέρα από την αταλάντευτη απόφαση του Κρέοντα να θανατώσει την Αντιγόνη, η απειλή του Αίμονα πως ο θάνατός της θα επιφέρει το θάνατο και σε κάποιον άλλο που δεν κατονομάζει. η απειλή αυτή και η δήλωση του Αίμονα πως ο Κρέοντας δεν πρόκειται να τον ξαναδεί προοικονομούν σκηνές που θα ακολουθήσουν.

Ο δραματικός ρόλος της παρέμβασης του Αίμονα είναι πολυδιάστατος:

α) ο τραγικός ήρωας πρέπει να συγκρουστεί με ορισμένους παράγοντες, να εγκαταλειφθεί από αυτούς και να μείνει μόνος. Όπως η Αντιγόνη εγκαταλείπεται από την Ισμήνη στον Πρόλογο, έτσι κι ο Κρέων εγκαταλείπεται εδώ από τον γιο του.

β) ο Αίμων γίνεται φορέας της κοινής γνώμης και της συνείδησης της πόλης. Έτσι η σύγκρουση ανάμεσα στον Κρέοντα και τον Αίμονα αποκτά μια ευρύτερη διάσταση.

γ) η παρέμβαση του Αίμονα επηρεάζει ως ένα βαθμό τον πατέρα του.

Στ.724-725: Ο χορός φοβάται να πάρει σαφή και καθαρή θέση απέναντι στο όλο θέμα και παίζει το ρόλο του ενδιάμεσου και του συμφιλιωτή, προσπαθεί να στήσει μια γέφυρα επικοινωνίας και συνεννόησης ανάμεσα στον πατέρα και το γιο. Η παρέμβασή του όμως δίνει το έναυσμα της ρήξης τους.

Στ.728: Οι απόψεις του Αίμονα, που στηρίζονται στο δίκαιο, έρχονται σε ευθεία αντίθεση με τις αυθαίρετες και αυταρχικές θέσεις του τυράννου.

Στ.729: Ο Αίμων μιλάει γενικά κάνοντας έναν υπαινιγμό στη δική του φρόνιμη πράξη να μιλήσει για το δίκαιο της Αντιγόνης.

Στ.731: Ο Αίμων συντάσσεται με την άποψή του πατέρα του και συμπληρώνει πως δεν πρέπει να σέβεται κανείς τους κακούς. Οι ιδέες τους σ’ αυτό το σημείο φαίνονται ταυτόσημες. Η σύγκρουση πηγάζει όχι από τον τρόπο με τον οποίο ο καθένας βλέπει το σεβασμό και την παρανομία, αλλά από την αξιολόγηση του ίδιου προσώπου με διαφορετικά κριτήρια. Ο Κρέων θεωρεί την Αντιγόνη απείθαρχη, ενώ ο Αίμων όχι.

Στ.732&748: Ο Κρέων αποφεύγει επιμελώς να αναφέρει το όνομα της Αντιγόνης.

Στ.735: Ο ευγενικός μέχρι τώρα Αίμων αρχίζει να γίνεται οξύς και πικρός, χωρίς όμως να ξεπερνά τα όρια της ευπρέπειας.

Στ.740: Ο Κρέων, οργισμένος από τα ειρωνικά λόγια του γιου του, στρέφεται προς το χορό αλλάζοντας θέμα. Δε διστάζει να προσβάλλει τον ανδρισμό του γιου του.

Στ.744-745: Ο Αίμων επικρίνει τον πατέρα του όχι για τη στάση που τηρεί απέναντι στις ιδέες και τις αρχές του, αλλά για τη φύση και τον χαρακτήρα των αρχών αυτών.

Στ.746: Ο Κρέων αποφεύγει να συζητήσει το θέμα της αντίθεσης ανάμεσα στο ανθρώπινο και θεϊκό δίκαιο. Επειδή δεν έχει επιχειρήματα που θα μπορούσαν να ανατρέψουν τις θέσεις του Αίμονα στο σημείο αυτό, καταφεύγει σε υβριστικούς χαρακτηρισμούς.

Στ.750: Η διατάραξη της σειράς των λέξεων δείχνει την ταραχή του Κρέοντα.

Στ.752-755: Στο σημείο αυτό κάθε ομιλητής αρπάζεται από μια λέξη-έννοια του άλλου κι έτσι προχωρεί η συζήτηση. Ο ένας χαρακτηρίζει τον άλλο ως ανόητο και ασύνετο.

Στ.760&764: Στους στίχους αυτούς έχουμε κάποιες σκηνοθετικές πληροφορίες. Η διαταγή που δίνει ο Κρέων στους δορυφόρους του για την προσαγωγή της Αντιγόνης, υποδηλώνει την αποστροφή που κάνει προς αυτούς και την αποχώρησή τους από τη σκηνή. Επίσης οι τελευταίες λέξεις του Αίμονα υπαινίσσονται την αποχώρησή του από τη σκηνή, χωρίς όμως να είναι ευδιάκριτη η κατεύθυνση και ο προορισμός του.

Στ.767: Η τυπική παρέμβαση του χορού μπορεί να εκληφθεί ως προσπάθεια ανανέωσης της αίσθησης του κινδύνου που απειλεί τον Κρέοντα να χάσει το γιο του.

Στ.768: Τα λόγια του Κρέοντα δείχνουν την υποψία του ότι ο Αίμων θα προβεί σε κάποια παράτολμη ενέργεια διάσωσης ή εκδίκησης.

Στ.772: Η ερώτηση του Χορού αντανακλά την επιθυμία του να αποφύγει η Αντιγόνη τον άμεσο θάνατο. Ο Χορός πιθανόν νομίζει ότι ο Κρέων ενδέχεται να μεταβάλλει την απόφασή του στο μέλλον ή ότι η Αντιγόνη θα φανεί πιο διαλλακτική και συμβιβαστική. Ο Χορός φαίνεται πως ενεργεί σαν ένας υποδεέστερος υποκριτής. Οι ερωτήσεις του είναι περισσότερο εισηγήσεις που επηρεάζουν τη λήψη αποφάσεων και καθορίζουν την εξέλιξη του μύθου.

Στ.775: Σε αντίθεση με τη μέχρι τώρα στάση του, ο τύραννος παρουσιάζεται εδώ με θρησκευτικές προλήψεις και προκαταλήψεις.

Στ.773-775: Η υποχώρηση του Κρέοντα όσον αφορά την ενοχή της Ισμήνης και την ποινή της Αντιγόνης ενδεχομένως προέρχεται από τον κίνδυνο που επισήμανε ο χορός και που απειλεί τον Αίμονα ή από τη σκέψη ότι κανένας πολίτης δε θα ήταν πρόθυμος να ρίξει τον πρώτο λίθο, εφόσον η κοινή γνώμη ήταν αντίθετη μ’ αυτόν. Πάντως η προσωρινή ενοχοποίηση της Ισμήνης έδωσε την ευκαιρία στον ποιητή να ηθογραφήσει πληρέστερα τόσο τον Κρέοντα όσο και την Αντιγόνη, αλλά και να αποκαταστήσει την Ισμήνη στα μάτια των Θεατών με τη μεταστροφή της συμπεριφοράς της στο β’ επεισόδιο. Από την άλλη, η αλλαγή της ποινής της Αντιγόνης είναι απαραίτητη για την εξέλιξη του δράματος και την προοικονόμηση σκηνών που θα ακολουθήσουν.

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ

Χορός: Στους στίχους 724-25 ο Χορός σχολιάζει πάλι τα λόγια του Αίμονα που προηγήθηκαν, όπως είχε κάνει λίγο πρωτύτερα και με το μονόλογο του Κρέοντα που είχε προηγηθεί. Δέχεται πως και ο Αίμονας μίλησε σωστά και συνετά και γι’ αυτό συνιστά αυτοσυγκράτηση και συμβιβασμό. Παίζει ένα ρόλο διαλλακτικό και συμβιβαστικό, προσπαθεί να ηρεμήσει τα πνεύματα και να αποτρέψει την όξυνση. Αυτή όμως η τυπική παρέμβαση καταλήγει να εξοργίσει τον Κρέοντα ο οποίος ανταπαντά με οργή στον Χορό.

Αίμονας : Καθώς αρχικά ο Αίμονας παρουσιάζεται ένας νέος ήρεμος, ψύχραιμος με αυτοκυριαρχία που δείχνει πραγματικό ενδιαφέρον για τον πατέρα του αλλά και σεβασμό προς αυτόν, σταδιακά και στο διάλογο με τον πατέρα του αρχίζει να φαίνεται διαφορετικός. Θα μιλήσει περισσότερο αποφασιστικά και θα υποστηρίξει αντίθετες απόψεις από αυτές του πατέρα του.

Ο Αίμονας γνωρίζει το χαρακτήρα του πατέρα του. Γι’ αυτό μπορεί και ρυθμίζει ανάλογα τη συμπεριφορά του. Θα πρέπει να είμαστε έτσι κάπως επιφυλακτικοί σχετικά με την ειλικρίνεια των λόγων του και τα κίνητρα που προβάλλει. Ούτε μια στιγμή δείχνει πως αυτός κινείται από την αγάπη που τρέφει προς την Αντιγόνη. Προσποιείται ότι ενδιαφέρεται για την υπόληψη του πατέρα του και την ασφάλεια της εξουσίας του. Πραγματικά η συμπεριφορά του καθορίζεται από τον έρωτα του για τη μνηστή του. Στη συνέχεια βλέποντας πως δεν καταφέρνει να αλλάξει τη γνώμη του πατέρα του μέσω της διπλωματικής οδού, θα αλλάξει στάση και με ορμητικότητα  θα συγκρουστεί με άσχημο τρόπο μαζί του.

Κρέοντας : Η συμπεριφορά του Κρέοντα  δεν παρουσιάζει αισθητή μεταβολή ούτε στη συνέχεια του επεισοδίου. Σαν άρχοντας είναι υποχρεωμένος να προστατεύσει τους νόμους και τα διατάγματά του. Η θέλησή του είναι να δείξει συνέπεια λόγων και έργων. Βέβαια πέρα και πάνω από όλα πιστεύει ότι είναι επιβεβλημένη η τυφλή υπακοή των πολιτών στον άρχοντα. Η νοοτροπία του είναι καθαρά τυραννική. Διακρίνεται για την άκαμπτη ισχυρογνωμοσύνη του και για τον οξύθυμο χαρακτήρα του. Η οργή το ιδίου θα εξοργίσει τελικά και τον Αίμονα και έτσι θα επέλθει η σύγκρουση.

Με τη συνάντηση πατέρα και γιου και την εμφάνιση του έμπρακτου ενδιαφέροντος του γιου προς τον πατέρα, έχουμε την ικανοποίηση του πατέρα για την αγωγή που έχει ο γιος του. Παράλληλα ένα μίσος ενάντια σε όλους τους απείθαρχους στην πραγματικότητα όμως ενάντια στην Αντιγόνη διαφαίνεται σε όλη την ομιλία. Με την στιχομυθία, κορυφώνεται η ένταση των συναισθημάτων και ξεδιπλώνονται τα κίνητρα και οι χαρακτήρες των πρωταγωνιστών.

Ο Αίμονας διακρίνεται από την αγωνία αλλά και την ανησυχία για την εξέλιξη των πραγμάτων και την τύχη της Αντιγόνης αλλά και του πατέρα του με την άκαμπτη και ασυμβίβαστη στάση του.

Στη στιχομυθία πατέρα – γιου, οι δυο πρωταγωνιστές φτάνουν στο χειρότερο σημείο του επεισοδιακού διαλόγου τους. Ο Κρέοντας δεν κάνει τίποτα άλλο παρά να βρίζει σαρκαστικά, αλαζονικά και κατάφωρα το γιο του. Φτάνει μέχρι την πλήρη αδιαφορία και περιφρόνηση για το παιδί του. Υπάρχει τέτοια σύγχυση στο μυαλό του που αδυνατεί να προβάλλει άλλο επιχείρημα ή να συνεχίσει το διάλογο με το γιο του και το μόνο που κάνει είναι να βρίζει.

Από την άλλη ο Αίμονας καταλαβαίνει ότι ο πατέρας του ποτέ δε θα αλλάξει στάση και πως ό,τι και αν του πει θα είναι περιττό. Γι’ αυτό του φέρεται με απρέπεια και τον κατηγορεί επίσης ως ανόητο. Το αδιέξοδο της επικοινωνίας τους είναι τέτοιο ώστε ο Αίμονας αναγκάζεται να αποχωρήσει και μάλιστα απειλώντας ότι θα αυτοκτονήσει. Ο Κρέοντας όμως δεν αντιλαμβάνεται ότι ο γιος του θα κάνει κάτι τέτοιο. Είναι τόσο εγωιστής που μια τέτοια απειλή θεωρεί ότι στρέφεται εναντίον του και μόνο.

Στο τέλος του επεισοδίου, με την απομάκρυνση του Αίμονα πέφτουν οι τόνοι και στη σκηνή παραμένει ο Κρέοντας με το Χορό. Η ψυχική διάθεση του Κρέοντα μεταστρέφεται. Επικρατεί κάποια σύγχυση στο μυαλό του. Η ανησυχία του φαίνεται και στις αλλαγές των αποφάσεών του. Αρχίζει να τον βασανίζει η αβεβαιότητα για την ορθότητά τους. Αρχίζει να μεταστρέφεται κάπως η συμπεριφορά του η οποία γίνεται τώρα κάπως πιο ήπια και γαλήνια. Δείχνει πως δεν είναι ψυχρός και άξεστος υπολογιστής των πραγμάτων αλλά αρχίζει να φοβάται πως είναι θύμα κακής εκτίμησης των πραγμάτων. Αρχίζουν να διαφαίνονται και τα πρώτα ίχνη μιαςκάποιας αβεβαιότητας σχετικά με την ορθότητα των αποφάσεων του. Τώρα η ισχυρογνωμοσύνη του αρχίζει να κάμπτεται.

Ο Χορός από την άλλη αισθάνεται κάποια αγωνία για την τύχη του Αίμονα. Αισθάνεται βέβαια κάποια ανακούφιση, όταν ακούει τον Κρέοντα να υποκύπτει και να μεταβάλλει προς το ηπιότερο τις αποφάσεις του για την Ισμήνη και την Αντιγόνη. Αισθάνεται ικανοποίηση γιατί οι παρεμβάσεις του υπήρξαν αποτελεσματικές.

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: https://blogs.sch.gr/stratilio/archives/544

Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
Αντίθεση