spetsiotou blog Δάσκαλε … τον ήρωά μου!

 Σμίλεψε πάλι, δάσκαλε, ψυχές!

Κι ότι σ’ απόμεινε ακόμη στη ζωή σου,

Μην τ’ αρνηθείς! Θυσίασέ το ως τη στερνή πνοή σου!

Χτισ’ το παλάτι, δάσκαλε σοφέ!

Κι αν λίγη δύναμη μεσ’ το κορμί σου μένει,

Μην κουρασθείς. Είν’ η ψυχή σου ατσαλωμένη.

Θέμελα βάλε τώρα πιο βαθειά,

Ο πόλεμος να μη μπορεί να τα γκρεμίσει.

Σκάψε βαθειά.Τι κι’ αν πολλοί σ’ έχουνε λησμονήσει;

Θα θυμηθούνε κάποτε κι αυτοί

Τα βάρη που κρατάς σαν Άτλαντας στην πλάτη,

Υπομονή! Χτίζε, σοφέ, της κοινωνίας το παλάτι!

[Ο Ματρόζος (αφηγηματικό ποίημα του Γεωργίου Στρατήγη), Σπετσιώτης αγωνιστής, που χάρισε τα πάντα στην πατρίδα, τελείωνε τώρα την ζωή του φτωχός και αγνοημένος, ενώ οι πρώην ναύτες του είχαν γίνει καπεταναίοι στα βασιλικά καράβια και ο παλιός συμπολεμιστής του Κωνσταντίνος Κανάρης ήταν υπουργός. Αυτόν, λοιπόν, τον Κανάρη -του οποίου την ζωή είχε γλυτώσει κοντά στην Τένεδο- πηγαίνει να συνάντηση ο γέρο Ματρόζος στην Αθήνα].

 Ένας Σπετσιώτης γέροντας, σκυφτός από τα χρόνια,
με κάτασπρα μακριά μαλλιά, με πύρινη ματιά,
σαν πλάτανος θεόρατος γυρμένος απ’ τα χιόνια,
περνούσε πάντα στο νησί τα μαύρα γηρατειά.
Είναι από κείνη τη γενιά κι ο γέρο καπετάνος
που ακόμα και στον ύπνο του την έτρεμε ο Σουλτάνος.

Είναι από κείνους που έχυσαν το αθάνατό τους αίμα,
από τους χίλιους που έβγαλες πατρίδα μου χρυσή,
είναι από κείνους που έβαλαν στην κεφαλή σου στέμμα
και άγνωστοι σβηστήκανε στο δοξαστό νησί.
Είχες αστέρια ολόλαμπρα στον ουρανό σου κι άλλα,
μα εκείνα που δεν έλαμψαν ήσανε πιο μεγάλα.

Σαν έγραψαν με το δαυλό της ιστορίας μόνοι,
χωρίς γι αυτούς τους ήρωες μια λέξη αυτή να πει,
με την πληγή τους για σταυρό κι ατίμητο γαλόνι,
άλλοι στα δίχτυα εγύριζαν και άλλοι στο κουπί.
Κι οι στολοκάφτες των Σπετσών, τ’ ατρόμητα λιοντάρια,
με τις βαρκούλες έπιαναν στο περιγιάλι ψάρια.

Ο γέρος μας παράπονο ποτέ δε λέει κανένα,
μα καπετάνους σαν δεί μες στα βασιλικά,
εκείνους που ‘χε ναύτες του με μάτια βουρκωμένα
στα περασμένα εγύριζε και στα πυρπολικά,
και ξαπλωμένος δίπλα μου, μου λέγε εκεί στην άμμο
πόσα καράβια εκάψανε στην Τένεδο, στη Σάμο.

“Παιδί μου, τώρα εγέρασα, παιδί μου θ’ αποθάνω”,
στο τέλος πάντα μου ‘λεγε μ’ εν’ αναστεναγμό,
“Ένας Ματρόζος δεν μπορεί να κάνει το ζητιάνο,
μα να βαστάξω δεν μπορώ της πείνας τον καημό.
Κλαίω που αφήνω το νησί, θα πάω στην Αθήνα,
πριν πεθαμένο μ’ εύρετε μια μέρα από την πείνα…

Μου λεν, ο καπετάν Κωνσταντής, απ’ τα Ψαρά κει πέρα,
πως υπουργός εγίνηκε μεγάλος και τρανός,
κι αν θυμηθεί πως τη ζωή του έσωσα μια μέρα
απ’ έξω από την Τένεδο, μπορούσε ο Ψαριανός
να κάνει τίποτε για με κι ίσως να δώσουν κάτι
σ’ εκείνον που ‘χε τάλαρα τη στέρνα του γεμάτη”.

Πέντε έξι ημέρες ύστερα εμπήκε στο βαπόρι
κι ακουμπιστός περίλυπος επάνω στο ραβδί,
ως που στην Ύδρα έφθασε, εγύριζε στην πλώρη
το λατρευτό του το νησί ο γέροντας να δει.
Και σκύβοντας τα κύματα δακρύβρεχτος ερώτα,
πως φεύγει τώρ’ απ’ το νησί και πως ερχόταν πρώτα.

“Εδώ τι θέλεις, γέροντα;” ρωτά τον καπετάνο
στο υπουργείον εμπροστά κάποιος θαλασσινός
ντυμένος στα χρυσά. “Παιδί μου, είναι πάνω
ο Κωνσταντής;”. “Ποιος Κωνσταντής;”. “Αυτός … ο Ψαριανός”.
“Δε λεν κανένα Ψαριανό, εδώ είναι Υπουργείο,
να ζητιανέψεις πήγαινε μες στο φτωχοκομείο!”.

Ο γέρος ανασήκωσε το κάτασπρο κεφάλι
και τα μαλλιά του εσάλεψαν σαν χαίτη λιονταριού
και με σπιθόβολη ματιά μες απ’ τα στήθια βγάνει
με στεναγμό βαρύγνωμο φωνή παλληκαριού:
“Αν οι ζητιάνοι σαν κι εμέ δεν έχυναν το αίμα,
οι καπετάνοι σαν και σε δεν θα φορούσαν στέμμα!”.

Τότε ο Κανάρης που άκουσε φιλονικία κάτου,
στο παραθύρι πρόβαλε να δει ποιος τον ζητεί
και το νησιώτη βλέποντας λαχτάρησε η καρδιά του
και να ‘ρθει επάνω διέταξε με τον υπασπιστή.
Κάτι η φωνή του γέροντα του εξύπνησε στα στήθη,
κάτι που μοιάζει με όνειρο μαζί και παραμύθι.

Τον κοίταξε τα μάτια του μες στα μακριά του φρύδια,
που μοιάζανε σαν αετούς κρυμμένους στη φωλιά,
στον καπετάνο εφάνηκαν με την φωτιά την ίδια,
όταν τα εφώτιζε ο δαυλός τα χρόνια τα παλιά.
Κι ένας τον άλλο κοίταζε κατάματα οι δυο γέροι,
ο ημίθεος τον γίγαντα, ο ήλιος το αστέρι.

“Δεν με θυμάσαι, Κωνσταντή;” σε λίγο του φωνάζει,
“γρήγορα συ με ξέχασες, μα σε θυμάμαι εγώ!…”.
“Ποιος το ‘λπιζε να δει ποτές”, ο γέροντας στενάζει,
“τον καπετάνο ζήτουλα, το ναύτη υπουργό!…”.
Και σκύβοντας την κεφαλή στα διάπλατά του στήθη,
τη φτώχεια του ελησμόνησε, τη δόξα του εθυμήθη.

“Ποιος είσαι, καπετάνο μου; Και ποιο ‘ναι το νησί σου;”,
ο Ψαριανός τον ερωτά με πόνο θλιβερό,
“πενήντα χρόνια, μια ζωή, περάσανε, θυμήσου
απ’ της καλής μου εποχής, εκείνης τον καιρό.
Μήπως στην Σάμο ήσουνα την εποχή εκείνη;
Στην Κω, στην Αλεξάνδρεια, στη Χιο, στη Μυτιλήνη?”

Απ’ έξω απ’ την Τένεδο …πενήντα πέντε χρόνια
επέρασαν απ’ την στιγμήν εκείνη, σαν φτερό.
Σαν να σε βλέπω Κωνσταντή, δε θα ξεχάσω αιώνια…
Ακόμα στο μπουρλότο σου καβάλα σε θωρώ…
Χρόνος δεν ήταν που ‘καψες στη Χιο τη ναυαρχίδα
κι ήταν η πρώτη μου φορά εκείνη που σε είδα…

Απ’ έξω απ’ την Τένεδο, θυμάσαι; Μια φρεγάδα
σ’ έβαλε εμπρός μ’ αράπικου αλόγου γληγοράδα
μ’ οχτώ βατσέλα πίσω της εμοιάζαν περιστέρια
κι εσύ γεράκι γύρω τους … επάνω στο μπουρλότο,
που την κορβέτα τίναξες πρωτύτερα στ’ αστέρια,
σαν δαίμονας μες στον καπνό γλυστρούσες και στον κρότο.

Σε καμαρωνώ από μακριά … κι οι ναύτες κι ο λοστρόμος
μ’ εξώρκιζαν να φύγουμε τους είχε πιάσει τρόμος,
γιατί η αρμάδα ζύγωνε επάνω στο τιμόνι
θάρρος στους ναύτες σου έδινες… δεν βάσταξε η καρδιά μου,
σε μια στιγμή χανόσουνα, σε μια στιγμή και μόνη
και “όρτσα! μάινα τα πανιά!” φωνάζω στα παιδιά μου.

Στο στρίψιμο του τιμονιού μας σίμωσες… μ’ αντάρα,
ο Τούρκος κοντοζύγωνε η μαύρη μου καμπάρα
αστροπελέκια και φωτιές και κεραυνούς πετούσε,
μα σαν δελφίνι γρήγορα κι εκείνος εγλιστρούσε.
Οι ναύτες μου φωνάζανε: “Τι κάνεις καπετάνιο;”
Κι εγώ τους λέω: “Τον Ψαριανό να σώσω κι ας πεθάνω…”.

Και σου πετώ τη γούμενα … και δένεις το μπουρλότο …
κάνω τιμόνι δεξιά … το φλογερό το χνώτο
του Τούρκου θα σε βούλιαζε, θυμάσαι; Σου φωνάζω,
“Πρώτος απ’ όλους ν’ ανεβείς”, μα δεν μ’ ακούς κι αφήνεις
άλλοι ν’ ανεβούν… έσκυψα κι απ’ τα μαλλιά σ’ αδράζω,
και σ’ έσωσα κι εφύγαμε… μα δάκρυα βλέπω χύνεις!…”.

“Ματρόζε μου!” δακρύβρεχτος ο Κωνσταντής φωνάζει
και μες στα στήθη τα πλατιά σφιχτά τον αγκαλιάζει.
Κι ενώ οι δύο γίγαντες με τα λευκά κεφάλια
στ’ άσπρα τους γένεια δάκρυα κυλούσαν σαν κρυστάλλια,
δυο κορφοβούνια μοιάζανε γεμάτα από το χιόνι,
όταν του ήλιου το φιλί την άνοιξη το λειώνει.

Πρόκειται για μία σειρά μαθημάτων που είχα κάνει πριν 4 χρόνια στον εκδοτικό οίκο “Αρμός”, λέει ο κ. Κ. Ζουράρις. Είναι μια μελέτη πάνω στα «”Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη” – του άρχοντα των Γραμμάτων, λέει ο κ. Κ. Ζουράρις για το βιβλίο του που εκδόθηκε τον Νοέμβριο του 2009. Ο Σεφέρης θεωρεί ότι μετά τους τραγωδούς είναι ο μεγαλύτερος Έλληνας πεζογράφος όλων των εποχών. Είναι ο μεγαλύτερος υ φ ο λ ό γ ο ς των τελευταίων χρόνων, συμπληρώνω εγώ, μιας και η γραφή του ήταν φωνητική. Στο βιβλίο αυτό κάνω μια παράλληλη ανάγνωση με το Θουκυδίδη, την “Ιλιάδα”, τους πατέρες της εκκλησίας, το δημοτικό τραγούδι και τον “Ερωτόκριτο” του Β. Κορνάρου. Βλέπεις ότι στο Μακρυγιάννη επαναλαμβάνονται σχήματα του Θουκυδίδη, αν και αυτός γράφει κυνηγημένος από τους Τούρκους μέσα στη φτώχια την καταραμένη και εντελώς αγράμματος!». Δείτε και εδώ μια ενδιαφέρουσα σύντομη ανάλυση σχετικά με το βιβλίο και διαβάστε το απόσπασμα που ακολουθεί από τα «Απομνημονεύματα» του Στρατηγού Μακρυγιάννη: Άρθρο πρώτο της ιλιαδορωμέηκης επιστήμης: Το πολιτικό πεδίο είναι χαοτικό, ασταθές και ρευστό, γεμάτο αόρατες δίνες -ή «μαύρες τρύπες» επί το νεωτερικότερον. Που άμα πέσεις μέσα δεν ματαφαίνεσαι. Έχουσι γαρ ταραγμόν αι φύσεις βροτών. Άρα: το πρόβλημα είναι εδώ ότι δεν ξέρεις πού πατάς και πού πηγαίνεις. Δεν ξέρεις τι σου ξημερώνει. Διότι, άρθρο δεύτερο της ιλιαδορωμέηκης επιστήμης: πρέπει να γνωρίζεις τα βασικά για τη φύση του πολιτικού πεδίου αν θέλεις να φαίνεσαι και να ματαφαίνεσαι, μέσα σ’ αυτό». Να ξέρεις δηλαδή ποιο είναι το αντικείμενο, τα κίνητρα, η φυσιολογία και η επιστημολογία του πολιτικού πεδίου. 

 Η εκπομπή του ηθοποιού κ. Σπύρου Παπαδόπουλου στην κρατική τηλεόραση, απόψε, μου θύμισε, πόσες συζητήσεις έχουν γίνει, που αρκετές φορές καταλήγουν και σε έντονες διαφωνίες, σχετικά με το αν χρειάζεται η παράδοση στη ζωή μας ή όχι. Αν είναι συμφερότερο και εποικοδομητικότερο να ζούμε χωρίς αυτήν. Όμως, η παράδοση είναι συνέχεια, είναι δεσμός των περασμένων με τα τωρινά και τα μελλούμενα, είναι επίσης ενότητα ανάμεσα σε ανθρώπους σύγχρονους που δέχονται από κοινού την επίδρασή της. Είναι σύνδεσμος πνευματικός και ανθρώπινος μέσα στην ιστορική διάρκειά και στο παρόν, ας πούμε στον χρόνο και τον χώρο. Αυτό είναι, άλλωστε, το έθνος: μια κοινή παράδοση που διαμορφώνει μιαν ομαδική συνείδηση.
[…] ο άνθρωπος αισθάνεται καλύτερα μέσα στην παράδοση, παρά έξω απ’ αυτήν.
Είναι ωστόσο κάθε παράδοση καλή; […]. Αναπόφευκτα, καθώς το ξέρουμε όλοι κι από την πείρα, η παράδοση σέρνει μέσα της και στοιχεία που ξεπεράστηκαν οριστικά και νεκρώθηκαν και δεν χρησιμεύουν πια για το καλό. Η τάση της είναι να τα απορρίπτει αργά – αργά, να αφομοιώνει νέες εισφορές και να ανανεώνεται ολοένα. Το πρόβλημα είναι να τη βοηθούμε να ανανεώνεται χωρίς να σπάσει.
[…]. Η ανθρώπινη θερμότητά της τον παρηγορεί, το κύρος των πνευματικών αξιών που αυτή αντιπροσωπεύει τον στηρίζει ηθικά, η αιωνόβια αργή δύναμή της τον τονώνει, τον βοηθεί να προχωρήσει στο δύσκολο δρόμο της ζωής. ΄Έξω από την παράδοσή του θα βρεθεί μοιραία μόνος, έρημος, πικρός και γεμάτος άγχη μέσα στο χάος ενός παράλογου, φοβερού κόσμου που θα του φανεί να μην έχει ούτε νόημα, ούτε αιτία ή σκοπό. Μπορεί τότε να προσφέρει στον εαυτό του την παγερή ικανοποίηση ότι ελευθέρωσε την διάνοιά του από τα παραδεδομένα και έγινε πιο σπουδαίος από τους άλλους που διατηρούν τους πατροπαράδοτους θεσμούς, θα αισθανθεί όμως τον πόνο της πικρής μοναξιάς να τον σφίγγει ανελέητα και την ισορροπία του να κλονίζεται επικίνδυνα. (Δείτε: Γιώργου Θεοτοκά, «πολιτικά κείμενα»)

Ελληνομνήμων
Ελληνομνήμων είναι ο τίτλος μιας ψηφιακής βιβλιοθήκης η οποία περιέχει όλα τα φιλοσοφικά και επιστημονικά κείμενα γραμμένα στην ελληνική γλώσσα από το 1600 έως το 1821. Το έργο αυτό χρηματοδοτήθηκε σε όλες τις φάσεις της υλοποίησής του από το Ίδρυμα Λάτση και την Eurobank EFG. Η πρώτη φάση, η οποία ξεκίνησε το 1995, αφορούσε στην ψηφιοποίηση όλων των βιβλίων που εκδόθηκαν κατά την προαναφερθείσα περίοδο και ολοκληρώθηκε το 2000. Η δεύτερη φάση αφορά στην ψηφιοποίηση των χειρογράφων της ίδιας περιόδου και αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2010. Το έργο ανέλαβε να υλοποιήσει το Εργαστήριο Ηλεκτρονικής Επεξεργασίας Ιστορικών Αρχείων του Τμήματος Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η συλλογή αυτή των ελληνικών κειμένων της περιόδου 1600-1821 χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες. Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει τα βιβλία που εκδόθηκαν στην Βιέννη, τη Βενετία, το Παρίσι, την Κωνσταντινούπολη και το Λάιπτσιγκ. Πρόκειται για 204 τόμους των 53.000 σελίδων συνολικά. Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει χειρόγραφα – πρωτότυπα ή αντίγραφα των σωζόμενων πρωτότυπων – τα οποία αριθμούν πάνω από 500.000 σελίδες στο σύνολό τους. Τα χειρόγραφα αυτά βρίσκονται διάσπαρτα σε πολλές τοποθεσίες, συμπεριλαμβανομένων διάφορων εθνικών και ιδιωτικών βιβλιοθηκών στην Ελλάδα, τη Γαλλία, τη Ρωσία, των Βιβλιοθηκών των Πατριαρχείων Κωνσταντινουπόλεως, Ιεροσολύμων και Αλεξάνδρειας, της Μποντλιανής Βιβλιοθήκης στην Οξφόρδη, διαφόρων βιβλιοθηκών στην Τουρκία, καθώς και των βιβλιοθηκών μοναστηριών στην Ελλάδα, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη Ρωσία. Το όλο έργο της καταλογογράφησης, φωτογράφησης και ψηφιοποίησης θα έχει ως αποτέλεσμα, εκτός των άλλων, τη διαμόρφωση μιας μοναδικής συλλογής των μέχρι τώρα άγνωστων ελληνικών συγγραφικών έργων. Το υλικό αυτό έχει επίσης εμπλουτιστεί με τις βιογραφίες των συγγραφέων και με λοιπά ιστορικά στοιχεία και είναι διαθέσιμο στην ακόλουθη ηλεκτρονική διεύθυνση: http://www.lib.uoa.gr/hellinomnimon/ .

«Ο νομπελίστας οικονομολόγος Μίλτον Φρήντμαν συνήθιζε να λέει πως «δεν υπάρχει τσάμπα γεύμα». Για κάθε παροχή κι εύνοια έρχεται αργά η γρήγορα ο λογαριασμός. Ο για δεκαετίες ανοιχτοχέρης και «κοινωνικά ευαίσθητος» ελληνικός κρατισμός, το μοίρασμα ευημερίας δηλ. από δανεικά χρήματα κι από ανύπαρκτο πλούτο, ήταν αναπόφευκτο πως κάποια στιγμή θα χτυπούσε κόκκινο. Ο καθένας όμως πίστευε πως η άσχημη αυτή ώρα θα έφτανε την στιγμή που κάποιος άλλος θα είχε στα χέρια του τις τύχες του τόπου. Τώρα πλέον που ήρθε η ώρα να πληρωθούν τα δανεικά για τα αδιέξοδα που αντιμετωπίζουμε μας φταίνε οι πάντες. Οι ξένοι, οι κερδοσκόποι, οι – συνήθως ύποπτοι – νεοφιλελεύθεροι, η παγκοσμιοποίηση και οι Γερμανοί. Περιέργως, δεν έχει ακουσθεί τίποτε – ακόμη – για τους εβραίους. Οι μόνοι που λείπουν από το σχετικό κάδρο είμαστε εμείς οι ίδιοι. Οι πολίτες αυτής της χώρας που συνειδητά και επίμονα για δεκαετίες επιβραβεύαμε όσους έδιναν και σκορπούσαν ενώ καταδικάζαμε κι αποδιώχναμε όσους καλούσαν σε σύνεση, νοικοκύρεμα κι αυτοσυγκράτηση. Τώρα που η πραγματικότητα ξεδιπλώθηκε σε όλη την αποκρουστική της γύμνια όλοι τρέχουν να καλυφθούν. Ζητώντας ευθύνες από τους πολιτικούς, κατά κύριο λόγο. Που δεν λειτουργούσαν όμως στο παράλογο αυτό όργιο σπατάλης και παροχών παρά σαν εντολοδόχοι, κατά κύριο λόγο, των λαίμαργων καταναλωτικών τάσεων της κοινωνίας». Απόσπασμα από δημοσίευση του κ. Α. Ανδριανόπουλου, εδώ.

«Η υπερβολική λοιπόν συσσώρευση κατακερματισμένων διαδικτυακών πληροφοριών δεν είναι δημιουργική και καταντά αποπροσανατολιστική μερικές φορές. Θυμίζει δε αυτό που έγραψε ο Εμμανουήλ Ροΐδης στο βιβλίο του «Η Πάπισσα Ιωάννα», η οποία παρίστανε τον άνδρα, αλλά κάποτε έμεινε έγκυος με ένα «οχληρό και απρόσκλητο ενοικέτη της κοιλίας της». Με όρους Διαδικτύου θα αναφερόμασταν στα ανεπιθύμητα μηνύματα που δεχόμαστε ως «οχληρούς και απρόσκλητους ενοικέτες του εγκεφάλου μας».

Σ. Αλλαχιώτη, Η διαδικτυακή πληροφορία είναι γνώση, εφημ Το Βήμα, 29/11/2009

 Βρέθηκε σχολείο, καθαρό, που αποκαλύπτει με την εικόνα του ότι χρησιμοποιείται από πολιτισμένους ανθρώπους, που σέβονται κυρίως τον εαυτό τους. Δεν συμπεριφέρονται σαν κομάντο (commando-s) να φθάνουν για αποστολή και να εξαφανίζονται. Δηλώνουν με το ενεργό ενδιαφέρον τους ότι επιθυμούν να αναδείξουν ανθρώπους και αξίες, με ταυτόχρονη συναίσθηση της κοινωνικής και παιδαγωγικής ευθύνης που έχουν για την διαχείριση ενός τέτοιου χώρου. Και βλέπετε την εικόνα. Μπράβο σας, παιδιά! Μεγάλα και μικρά.

Νομίζω, πως η ιστορία είναι κάπως έτσι: «Η λαϊκή έκφραση συνδέεται με τη μετεπαναστατική ζωή στο Ναύπλιο, πρωτεύουσα τότε της Ελλάδας. Συγκεκριμένα, μετά την επανάσταση του 21 υπήρχε στο Ναύπλιο μια ταβέρνα που ανήκε σε μια γυναίκα, τη Μιχαλού. Η Μιχαλού είχε το προτέρημα να κάνει «βερεσέδια» αλλά υπό προθεσμία. Μόλις εξαντλείτο η προθεσμία και η υπομονή της – στόλιζε τους χρεώστες της με «κοσμητικότατα» επίθετα. Όσοι τα άκουγαν, ήξεραν καλά ότι αυτός που δέχεται τις «περιποιήσεις» της «χρωστάει της Μιχαλούς».

Κάθε ομοιότητα με πρόσωπα ή καταστάσεις είναι εντελώς συμπτωματική. 

Από τον Κόμβο της ελληνικής γλώσσας και την εφημ Μακεδονία το κείμενο της Μ.ΖΟΝΝΕ:

Αικατερίνη, Σοφία και Ειρήνη Λασκαρίδου. Τρεις γυναίκες πρωτοπόρες, που πρόσφεραν υψηλό έργο και μάλιστα σε μια εποχή δύσκολη για τις γυναίκες αλλά και τη χώρα μας.

Η μάνα, η Αικατερίνη, ήταν κόρη του Μακεδόνα Κ. Χρηστομάνου. Μεγάλωσε και σπούδασε, γύρω στο 1860, στην Παιδαγωγική της Βιέννης. Στη συνέχεια, ήρθε στην Ελλάδα (όπου παντρεύτηκε τον Λ. Λασκαρίδη), ωθούμενη από την κλίση της προς την παιδαγωγική και με την επιθυμία να προσφέρει δημιουργικά και χρήσιμα για την πατρίδα της την πολυμάθειά της. Η Αικατερίνη Λασκαρίδου έστρεψε την προσοχή της στις ελλείψεις της γυναικείας μόρφωσης. Έτσι το 1864 ιδρύει το ελληνικό παρθεναγωγείο, στο οποίο έλαβαν την πρώτη τους μόρφωση χιλιάδες Ελληνίδες. Η Αικατερίνη Λασκαρίδου επιθυμεί να εισαγάγει το Φροεβελιανό σύστημα στην Ελλάδα και πηγαίνει στη Δυτική Ευρώπη για σπουδές. Όταν επιστρέφει, διαθέτει όλη την περιουσία της, προκειμένου να διαδοθεί η Φροεβελιανή μέθοδος, ενώ οργανώνει για πρώτη φορά τη γυμναστική για γυναίκες, στην Ελλάδα, σύμφωνα με το σουηδικό σύστημα. Το 1897 ιδρύει νηπιαγωγείο, με πρότυπο παιδικό κήπο, απ’ όπου αποφοιτούν χιλιάδες γυναίκες νηπιαγωγοί και στη συνέχεια διδάσκουν στην ελεύθερη Ελλάδα και στον απανταχού ελληνισμό. Η Αικατερίνη Λασκαρίδου -πέρα και από τις άλλες, γόνιμες για τη χώρα μας δραστηριότητές της- ασχολήθηκε και με τη συγγραφή βιβλίων, όπως: “Το βιβλίο των μικρών μας”, “Εικόνες του παιδικού βίου”, “Φ. Φροέμπελ” κ. ά.

Η Σοφία, Λασκαρίδου, η πρωτότοκη κόρη είναι η πρώτη Ελληνίδα που φοίτησε στη Σχολή Καλών Τεχνών στην Αθήνα, από το 1903 έως το 1907, προκαλώντας την αγανάκτηση των αρρένων συναδέλφων της, οι οποίοι διαμαρτύρονταν, γιατί υπεισερχόταν γυναίκα στο επάγγελμά τους. Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος στα “Απομνημονεύματά του” αναφέρει ότι η Σοφία Λασκαρίδου αποτέλεσε το πρότυπό του για την ηρωίδα του Στέλλα Βιολάντη. Μετά την αποφοίτησή της από τη σχολή, η Σοφία πηγαίνει στο Μόναχο και παρουσιάζει έργα της σε εκθέσεις του Μονάχου και του Βερολίνου. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου εξέθετε έργα της στο “Σαλόνι”, και σε άλλες πόλεις της Γαλλίας. Η Σοφία Λασκαρίδου το 1951 εξέδωσε μεθοδική σειρά σχολικής ιχνογραφίας, που στηρίζεται σε παιδαγωγικές και ψυχολογικές παρατηρήσεις.

Η Ειρήνη Λασκαρίδου, δευτερότοκη κόρη, αναπτύσσει αλτρουιστική δράση. Πηγαίνει σε 48 τυφλολογικά ιδρύματα του εξωτερικού για να ειδικευτεί στην εκπαίδευση των τυφλών. Το 1907 ιδρύει πρώτη σχολή στην Ελλάδα του Οίκου Τυφλών, την οποία διευθύνει συνεχώς επί 34 χρόνια. Εδώ να σημειώσουμε ότι σ’ αυτή την ενέργεια την προέτρεψε ο Δημήτριος Βικέλας, τονίζοντας την ανάγκη ίδρυσης σχολής τυφλών στην Ελλάδα. Επίσης, η Ειρήνη Λασκαρίδου κατάρτισε σύστημα εκπαίδευσης γραμμάτων, μουσικής και χειροτεχνίας για τυφλούς, ενώ χρησιμοποίησε την παγκόσμια μέθοδο Μπράιγ στην ελληνική γλώσσα, στην οποία συνέγραψε τα πρώτα βιβλία τυφλών. Με την ίδια μέθοδο οι ίδιοι οι τυφλοί της Ελλάδας έγραψαν πάμπολλα βιβλία, με θέματα όπως: Το σχολείο, τη θρησκεία, τη φιλολογία, τη μουσική κ. ά. Η Ειρήνη Λασκαρίδου ανέπτυξε και λογοτεχνική δράση και έγραψε τα μυθιστορήματα “Το τζάκι”, “Κρυφοί καημοί”, “Λαοκρατία” κτλ….

Σημ.: Κάνοντας μια μικρή αναφορά στη μάνα Λασκαρίδου και στις κόρες της, είναι σαν να γράφει κανείς για την Ελλάδα του τότε, είναι όμως και οι ανάγκες αναζήτησης προτύπων, που απουσιάζουν τόσο από τη σύγχρονη ζωή μας.

Να, πώς περιγράφεται το 1949 το πρώτο «φαξ» στην πατρίδα μας από την εφημ Βήμα: «Παρουσία των υπουργών ΤΤΤ (σ.σ.: Ταχυδρομείων, Τηλεγράφων και Τηλεφώνων) και Τύπου κκ. Βουρδουμπά και Αιλιανού έγιναν χθες εις το Κεντρικόν Τηλεγραφείον τα εγκαίνια της τηλεφωτογραφικής συσκευής που η αγγλική εταιρία “Καίημπλ εντ Γουάϊρλες” εγκατέστησεν εις τον τηλεγραφικόν της σταθμόν. (…) Διά μεταβίβασιν φωτογραφιών, εικόνων ή κειμένων θα καταβάλλεται ποσόν 145.500 δραχμών» (σ.σ.: η εφημερίδα επωλείτο εκείνη την εποχή δρχ. 500).