spetsiotou blog Δάσκαλε … τον ήρωά μου!

 Έκδοση με θέμα το νομικό πλαίσιο που ορίζει τον ρόλο των σχολικών και μαθητικών ενώσεων. Το παράδειγμα Αξιολόγησης επιχειρείται κατ’ εξοχήν στις Μαθητικές Κοινότητες της περιόδου 1990-1996: «…Καταγράφοντας την φιλοσοφία του Νομοθέτη για την διαμόρφωση του πολίτη μέσα από την εκπαίδευση, επισημαίνουμε στοιχεία της τρέχουσας σχολικής και κοινωνικής πραγματικότητας και σημειώνουμε αποσπάσματα, όπως …».
 Ευγενία Σπετσιώτου-Μέλλιου, Παράδειγμα Αξιολόγησης: Οι μαθητικές κοινότητες ως παράδειγμα αξιολόγησης του εκπαιδευτικού πλαισίου, Αθήνα 2007, ISBN: 978-960-930195-4

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π. & Δ. ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ                                                                                       Γέρακας, 08-01-2009
                                                                        Αριθμ. Πρωτ. 60
ΔIEΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ
ΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ
Ταχ. Δ/νση : Ηρώων Πολυτεχνείου 9-1115344 Γέρακας Αττικής
 Πληροφορίες: Κατράδης Γιάννης
Μυτιληναίου Φώφη
Τηλέφωνο: 210-6049380/ 210-6610390
ΦΑΞ: 2106610738
e-mail: tedthe@dide-anatol.att.sch.gr
ΠΡΟΣ:
1) 4 Γραφεία
2) Δ/ντες Σχολικών Μονάδων (μέσω των Γραφείων)

 
ΘΕΜΑ: Μετακινήσεις μαθητών και εκπαιδευτικών
Α. Σχολικοί περίπατοι (άρθρο 1 της 13324/Γ2/7-2-2006/ΥΠΕΠΘ-ΦΕΚ 206 Β΄)

1. Ως σχολικός περίπατος ορίζεται η οργανωμένη από το σχολείο ομαδική μετά­βαση μαθητών σε τόπους που βρίσκονται σε μικρή απόσταση από τη σχολική μο­νάδα. Γίνεται συνήθως πεζή, εντός του διδακτικού ωραρίου και έχει στόχο κοινω­νικοποιητικό, ψυχαγωγικό, παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό. Σχολικούς περιπάτους είναι δυνατόν να πραγματοποιούν οι μαθητές όλων των τάξεων.
2. Οι περίπατοι πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια του ωραρίου λειτουργίας των σχολείων, δεν υπερβαίνουν τους πέντε (5) συνολικά σε όλη τη διάρκεια του διδα­κτικού έτους και δεν πραγματοποιούνται περισσότεροι του ενός (1) μέσα στον ίδιο μήνα.
3. Για την πραγματοποίηση περιπάτου λαμβάνεται απόφαση από το Σύλλογο των Διδασκόντων Καθηγητών σε συνεδρία του. Κριτήριο για την επιλογή της τοποθε­σίας προορισμού αποτελεί η πολιτιστική ή περιβαλλοντική αξία της και η ψυχαγω­γική δυνατότητα που προσφέρει. Μετά τη λήψη της σχετικής απόφασης από το Σύλλογο των Διδασκόντων Καθηγητών ενημερώνεται το οικείο Γραφείο ή η Διεύ­θυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
4. Οι διδάσκοντες καθηγητές είναι υποχρεωμένοι να συνοδεύσουν τους μαθητές στον περίπατο, εκτός εάν κατά την κρίση του Συλλόγου η συμμετοχή κάποιου κα­θηγητή καθίσταται αδύνατη.
5. Σε μαθητή που απουσιάζει από το σχολικό περίπατο καταχωρίζονται απουσίες ισάριθμες με τις διδακτικές ώρες που προβλέπονται από το ωρολόγιο πρόγραμμα της ημέρας κατά την οποία πραγματοποιείται ο περίπατος. Στην περίπτωση που για την πραγματοποίηση του περιπάτου χρησιμοποιείται μεταφορικό μέσο, για τη συμ­μετοχή του μαθητή κατατίθεται υπεύθυνη δήλωση από τον κηδεμόνα του. Αν ο κηδεμόνας δε συμφωνεί, δεν καταχωρίζονται απουσίες

Β. Διδακτικές Επισκέψεις (Φ.12/752/Γ1/866/19-8-98 Κ.Υ.Α. – ΦΕΚ 954 Β΄)( ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ ΕΝΤΥΠΟ 1)

1. Με την παρ. 1 του άρθρου 1 της Φ12/752/Γ1/866/19-8-98 Κ.Υ.Α. «ενσωματώ­νονται στην καθημερινή λειτουργία του σχολείου πολλαπλές πηγές πληροφόρησης και εκπαίδευσης εντός και εκτός των φυσικών συνόρων του σχολείου. Στο πλαίσιο αυτό δίνεται η δυνατότητα διεξαγωγής μαθημάτων του αναλυτικού προγράμματος σε εξωσχολικούς χώρους, με τη διοργάνωση σχετικών διδακτικών επισκέψεων».
2. Διδακτικές επισκέψεις μπορεί να γίνονται σε χώρους επιστημονικής, ιστορικής, θρησκευτικής και πολιτιστικής αναφοράς, σε μονάδες παραγωγής, αξιοθέατα κ.τ.λ.
3. Οι διδακτικές επισκέψεις εντάσσονται προγραμματισμένα στην εκπαιδευτική διαδικασία, με μέριμνα ώστε να μην διαταράσσεται η ομαλή λειτουργία του σχο­λείου. Ο προγραμματισμός τους υποβάλλεται στο Σχολικό Σύμβουλο, ο οποίος μπορεί να διατυπώνει τις δικές του τυχόν παρατηρήσεις και προτάσεις για το πε­ριεχόμενο του σχεδιασμού.
4. α) Οι διδακτικές επισκέψεις πραγματοποιούνται μόνο ανά τμήμα και στα πλαίσια συγκεκριμένου μαθήματος.
4. β) Οι διδακτικές επισκέψεις πραγματοποιούνται εντός των ορίων του νομού Ατ­τικής, έχουν διάρκεια μιας ή περισσοτέρων διδακτικών ωρών και μπορούν να πα­ραταθούν πέραν του ωραρίου λειτουργίας των σχολείων σε περίπτωση που αυτό καθίσταται αναγκαίο για την ολοκλήρωσή τους. Όταν η διδακτική επίσκεψη παρα­ταθεί πέραν του ωραρίου λειτουργίας του σχολείου απαιτείται Έγκριση από την οικεία Διεύθυνση ή Γραφείο Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
5. Η συμμετοχή των μαθητών στις διδακτικές επισκέψεις είναι υποχρεωτική. Η απουσία μαθητή από διδακτική επίσκεψη λογίζεται ως απουσία για ισάριθμες διδα­κτικές ώρες.
6. Η διδακτική επίσκεψη μπορεί να γίνει και με τη χρήση μεταφορικού μέσου. Στην περίπτωση αυτή απαιτούνται δηλώσεις των γονέων – κηδεμόνων των μαθητών για τη συμμετοχή τους στη διδακτική επίσκεψη. Αν ο κηδεμόνας δε συμφωνεί, ο μα­θητής δε μετέχει και δεν του καταχωρούνται οι απουσίες.
7. Οι διδακτικές επισκέψεις δεν μπορούν να είναι περισσότερες από εννέα (9) ανά σχολική τάξη για όλο το διδακτικό έτος.

Για την πραγματοποίηση διδακτικής επίσκεψης απαιτούνται :
1) Απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων στην οποία ορίζονται απαραίτητα :
α) Ο αρχηγός της διδακτικής επίσκεψης που πρέπει να είναι ο διδάσκων καθηγητής του μαθήματος που θα διεξαχθεί σε αυτή.
β) Οι συνοδοί καθηγητές που πρέπει να είναι εκπαιδευτικοί Δευτεροβάθμιας Εκπαί­δευσης και σε αναλογία ένας (1) εκπαιδευτικός ανά τριάντα (30) μαθητές.
γ) Η ημερομηνία και οι ώρες πραγματοποίησης της διδακτικής επίσκεψης.
δ) Ο τόπος που θα πραγματοποιηθεί η διδακτική επίσκεψη.
ε) Το μέσο μεταφοράς.

2) Υποβολή στο Διευθυντή του σχολείου ενυπόγραφων σημειωμάτων από τους κηδεμόνες των μαθητών, στα οποία να φαίνεται ότι εγκρίνουν τη συμμετοχή των παιδιών τους στη διδακτική επίσκεψη, όταν αυτή γίνεται με τη χρήση μεταφορικού μέσου. Οι ενήλικοι μαθητές καταθέτουν σημείωμα για τη συμμετοχή τους στη δι­δακτική επίσκεψη υπογεγραμμένο από τους ίδιους.
3) Έγκριση από την οικεία Διεύθυνση ή Γραφείο Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, όταν η διδακτική επίσκεψη παραταθεί πέραν του ωραρίου λειτουργίας του σχο­λείου. Για την σχετική έγκριση υποβάλλεται στην οικεία Διεύθυνση έγκαιρα αίτηση του Διευθυντή του σχολείου (βλ. συνημμένο έντυπο) και απόσπασμα πρακτικού, που να συμπεριλαμβάνει αναλυτικά τα σημεία 1,2 και 3.
4) Έγκριση μετακίνησης των εκπ/κών από τη Διεύθυνση Δ. Ε. Ανατ. Αττικής, όταν η διδακτική επίσκεψη παραταθεί πέραν του ωραρίου λειτουργίας του σχολείου.

Γ. Ημερήσιες εκπαιδευτικές εκδρομές (13324/Γ2/7-2-2006/ΥΠΕΠΘ-ΦΕΚ 206 Β΄)
( ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ ΕΝΤΥΠΟ 2)

1. Κατά τη διάρκεια του διδακτικού έτους είναι δυνατό να πραγματοποιείται μία (1) ημερήσια εκπαιδευτική εκδρομή χωρίς διανυκτέρευση, από τους μαθητές όλων των τάξεων των σχολείων Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, οποτεδήποτε μέσα στο διδα­κτικό έτος.
2. Η συμμετοχή των εκπαιδευτικών και των μαθητών δεν είναι υποχρεωτική.

Για την πραγματοποίηση ημερήσιας εκπαιδευτικής εκδρομής απαιτούνται :
1) Απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων που πρέπει να έχει ληφθεί δεκαπέντε ημέρες (15) πριν από την πραγματοποίησή της και στην οποία ορίζονται απαραί­τητα :

α) Ο αρχηγός της εκδρομής που πρέπει να είναι μόνιμος εκπαιδευτικός.
β) Οι συνοδοί καθηγητές που πρέπει να είναι εκπαιδευτικοί Δευτεροβάθμιας Εκπαί­δευσης, πλην των ωρομισθίων και σε αναλογία ένας (1) εκπαιδευτικός ανά τριάντα (30) μαθητές.
γ) Η ημερομηνία αναχώρησης και επιστροφής.
δ) Ο τόπος που θα πραγματοποιηθεί η εκδρομή.
ε) Το πρόγραμμα της εκδρομής, ώστε να επιτυγχάνεται τόσο ο σκοπός της, που είναι κατά κύριο λόγο εκπαιδευτικός και μορφωτικός, όσο και η ασφαλής μετακί­νηση των μαθητών.

2) Συμμετοχή στην εκδρομή των 3/4 των μαθητών της τάξης ή του σχολείου.
3) Υποβολή στο Διευθυντή του σχολείου υπεύθυνων δηλώσεων από τους κηδεμό­νες των μαθητών, με τις οποίες εγκρίνουν τη συμμετοχή των παιδιών τους στην εκδρομή, αφού προηγουμένως έχουν ενημερωθεί εγγράφως για το πρόγραμμα της εκδρομής και τις υποχρεώσεις των μαθητών. Οι ενήλικοι μαθητές καταθέτουν οι ίδιοι την υπεύθυνη δήλωση.
4) Έγκριση από τη Διεύθυνση Δ. Ε. Ανατ. Αττικής για τις εντός του νομού Αττικής εκδρομές και τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ανατολικής Αττικής για τις εκτός. Για την σχετική έγκριση υποβάλλεται στην οικεία Διεύθυνση έγκαιρα αίτηση του Διευ­θυντή του σχολείου (βλ. συνημμένο έντυπο) και απόσπασμα πρακτικού, που να συμπεριλαμβάνει αναλυτικά τα σημεία 1,2 και 3.
5) Έγκριση μετακίνησης των εκπαιδευτικών από τη Διεύθυνση Δ. Ε. Ανατ. Αττικής.

Δ. Πολυήμερες εκπαιδευτικές εκδρομές (13324/Γ2/7-2-2006/ΥΠΕΠΘ-ΦΕΚ 206 Β΄) ( ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ ΕΝΤΥΠΟ 3)

1. Κατά το χρονικό διάστημα από 15 Οκτωβρίου μέχρι 15 Δεκεμβρίου και από 1η Μαρτίου μέχρι και δεκαπέντε (15) ημέρες πριν από τη λήξη των μαθημάτων, είναι δυνατό να πραγματοποιείται μία (1) πολυήμερη εκπαιδευτική εκδρομή, διάρκειας μέχρι πέντε (5) συνολικά ημερών, στο εσωτερικό της χώρας ή την Κύπρο ή σε άλ­λες χώρες του εξωτερικού από τους μαθητές της τελευταίας τάξης των Γενικών και Επαγγελματικών Λυκείων καθώς και του Β’ Κύκλου των Εσπερινών Τ.Ε.Ε.
2. Για εκδρομή στην Κύπρο ή σε άλλες χώρες του εξωτερικού η διάρκειά της είναι δυνατό να παραταθεί μέχρι και δύο (2) ημέρες με απόφαση του αρμόδιου εγκριτι­κού οργάνου.
3. Για εκδρομές στο εσωτερικό της χώρας, όταν η εκκίνηση γίνεται από ακριτικές – παραμεθόριες περιοχές ή η κατεύθυνση είναι προς αυτές, η διάρκεια της εκδρομής είναι δυνατόν να παραταθεί κατά μία (1) ημέρα.
4. Η συμμετοχή των εκπαιδευτικών και των μαθητών δεν είναι υποχρεωτική.

Για την πραγματοποίηση πολυήμερης εκπαιδευτικής εκδρομής απαιτούνται :

1) Απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων που πρέπει να έχει ληφθεί τουλάχιστον τριάντα (30) ημέρες πριν από την πραγματοποίησή της όταν η εκδρομή προγραμ­ματίζεται για το χρονικό διάστημα Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου και τουλάχιστον σαρά­ντα (40) ημέρες πριν από την πραγματοποίησή της όταν η εκδρομή προγραμματί­ζεται για το χρονικό διάστημα Μαρτίου – Μαΐου και στην οποία ορίζονται απαραί­τητα:

α) Ο αρχηγός της εκδρομής που πρέπει να είναι μόνιμος εκπαιδευτικός.
β) Οι συνοδοί καθηγητές που πρέπει να είναι εκπαιδευτικοί Δευτεροβάθμιας Εκπαί­δευσης, πλην των ωρομισθίων και σε αναλογία ένας (1) εκπαιδευτικός ανά τριάντα (30) μαθητές. Για τις εκδρομές με προορισμό το εξωτερικό η αναλογία ορίζεται σε έναν (1) εκπαιδευτικό ανά είκοσι (20) μαθητές.
γ) Η ημερομηνία αναχώρησης και επιστροφής.
δ) Ο τόπος που θα πραγματοποιηθεί η εκδρομή.
ε) Το πρόγραμμα της εκδρομής, ώστε να επιτυγχάνεται τόσο ο σκοπός της, που είναι κατά κύριο λόγο εκπαιδευτικός και μορφωτικός, όσο και η ασφαλής μετακί­νηση των μαθητών.
2) Συμμετοχή στην εκδρομή των 3/4 των μαθητών της τάξης του σχολείου. Ειδικά για τα Τ.Ε.Ε. απαιτείται η συμμετοχή των 3/4 των μαθητών του τμήματος ή του τομέα ή της ειδικότητας, αντίστοιχα.
3) Υποβολή στο Διευθυντή του σχολείου υπεύθυνων δηλώσεων από τους κηδεμό­νες των μαθητών, με τις οποίες εγκρίνουν τη συμμετοχή των παιδιών τους στην εκδρομή, αφού προηγουμένως έχουν ενημερωθεί εγγράφως για το πρόγραμμά της και τις υποχρεώσεις των μαθητών. Οι ενήλικοι μαθητές καταθέτουν οι ίδιοι την υπεύθυνη δήλωση.
4) Έγκριση από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ανατολικής Αττικής.
Για την σχετική έγκριση υποβάλλεται στην οικεία Διεύθυνση έγκαιρα αίτηση του Διευθυντή του σχολείου (βλ. συνημμένο έντυπο) και απόσπασμα πρακτικού, που να συμπεριλαμβάνει αναλυτικά τα σημεία 1,2 και 3.
5) Έγκριση μετακίνησης των εκπαιδευτικών από τη Διεύθυνση Δ. Ε. Ανατ. Αττικής.

Παρατήρηση 1: Στις διανυκτερεύσεις (4 για τις πενθήμερες, 5 για τις εξαήμερες, 6 για τις επταήμερες) δε συνυπολογίζονται οι διανυκτερεύσεις κατά τη διάρκεια των μετακινήσεων με πλοία, στην περίπτωση που αυτά εκτελούν αποκλειστικά και μόνο βραδινά δρομολόγια.

Παρατήρηση 2: Σχολεία με μικρό αριθμό μαθητών στη Γ΄ τάξη είναι δυνατόν να πραγματοποιούν πολυήμερες εκδρομές μετά από σύμπραξη – συνεργασία με άλλα σχολεία με τη σύμφωνη γνώμη του Διευθυντή της Διεύθυνσης.

Παρατήρηση 3: Μετά το τέλος της εκδρομής, ο αρχηγός σε συνεργασία με τους συνοδούς καθηγητές συντάσσει λεπτομερή έκθεση σχετικά με τη διεξαγωγή της, την τήρηση του προγράμματος και το βαθμό επίτευξης των εκπαιδευτικών στόχων αυτής. Επίσης, αναφέρει οποιοδήποτε άλλο στοιχείο κρίνει απαραίτητο, καθώς και τυχό

ta-frontisthria-kapote.pdf

Πρόκειται για την σημαντικότατη ερευνητική δραστηριότητα του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας στην οποία τόσο η σοβαρή εποπτεία του κ. Αλέξη Δημαρά, όσο και η ευρηματική επιστημοσύνη της κ. Σ. Γελαδάκη έδωσαν μια καινοτόμο διάσταση, που δυστυχώς διεκόπη με την αποχώρηση και των δύο από τον φορέα. Η έρευνα και τα αποτελέσματά της παρουσιάστηκαν σε ανηρτημένο υλικό στο Αμφιθέατρο της Ιατρικής Σχολής Ιωάννου Δρακοπούλου του κεντρικού κτηρίου του Πανεπιστημίου  Αθηνών στις 17 Ιουνίου 2003. Διαβάστε περισσότερα εδώ: sxolika-arxeia.pdf

Η πορεία των δασκάλων αφήνει τα ίχνη της στις ψυχές των ανθρώπων. Όσο και να υποστηρίξουμε  πώς τα παιδιά σήμερα ακολουθούν δρόμους που υποδεικνύουν οι άλλοι, δεν μπορούμε να αποφύγουμε την καταγραφή καλών και κακών στοιχείων στην καρδιά και το νου τους. Συζητώ το αυτονόητο; Μπορεί. Αλλά πολλές φορές το αναζητώ Τόσο δυσεύρετο είναι από τις καθημερινές εκδηλώσεις. Σε αυτή λοιπόν τη σελίδα/στήλη θα καταγράφονται εικόνες και μνήμες από τον δάσκαλο όλων των εποχών. Θα αξιοποιηθούν μόνο γραπτές πηγές με πολύ σεβασμό στο δημιουργό τους.
 

Εικόνα από αλφαβητάρι του 19ου αιώνα. Χρησιμοποιήθηκε ως εξώφυλλο από το Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας της έκδοσης (2004) συγκεντρωτικού ευρετηρίου περιεχομένων ελληνικών παιδαγωγικών περιοδικών. Το Κ.Ε.Ε. αν και έχει έτοιμο υλικό για την επόμενη συμπληρωματική έκδοση του ευρετηρίου, που απλώς θα προστεθεί στη βάση δεδομένων του 2004,  δεν έχει αποφασίσει αν θα το δημοσιοποιήσει. Πρόκειται για μια νέα ολοκληρωμένη καταγραφή χιλιάδων σελίδων, έργο φιλοπονίας, έργο ψυχής, που η έκδοσή του αν και έχει ελάχιστο κόστος, αφήνει αδιάφορους όλους τους «υπευθύνους διαχειριστές» και απογοητευμένους τους συντάκτες μελετητές. 

 Έκδοση με θέμα το νομικό πλαίσιο που ορίζει τον ρόλο των σχολικών και μαθητικών ενώσεων. Το παράδειγμα Αξιολόγησης επιχειρείται κατ’ εξοχήν στις Μαθητικές Κοινότητες της περιόδου 1990-1996: «…Καταγράφοντας την φιλοσοφία του Νομοθέτη για την διαμόρφωση του πολίτη μέσα από την εκπαίδευση, επισημαίνουμε στοιχεία της τρέχουσας σχολικής και κοινωνικής πραγματικότητας και σημειώνουμε αποσπάσματα, όπως …».
 Ευγενία Σπετσιώτου-Μέλλιου, Παράδειγμα Αξιολόγησης: Οι μαθητικές κοινότητες ως παράδειγμα αξιολόγησης του εκπαιδευτικού πλαισίου, Αθήνα 2007, ISBN: 978-960-930195-4

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π. & Δ. ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ                                                                                       Γέρακας, 08-01-2009
                                                                        Αριθμ. Πρωτ. 60
ΔIEΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ
ΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ
Ταχ. Δ/νση : Ηρώων Πολυτεχνείου 9-1115344 Γέρακας Αττικής
 Πληροφορίες: Κατράδης Γιάννης
Μυτιληναίου Φώφη
Τηλέφωνο: 210-6049380/ 210-6610390
ΦΑΞ: 2106610738
e-mail: tedthe@dide-anatol.att.sch.gr
ΠΡΟΣ:
1) 4 Γραφεία
2) Δ/ντες Σχολικών Μονάδων (μέσω των Γραφείων)

 
ΘΕΜΑ: Μετακινήσεις μαθητών και εκπαιδευτικών
Α. Σχολικοί περίπατοι (άρθρο 1 της 13324/Γ2/7-2-2006/ΥΠΕΠΘ-ΦΕΚ 206 Β΄)

1. Ως σχολικός περίπατος ορίζεται η οργανωμένη από το σχολείο ομαδική μετά­βαση μαθητών σε τόπους που βρίσκονται σε μικρή απόσταση από τη σχολική μο­νάδα. Γίνεται συνήθως πεζή, εντός του διδακτικού ωραρίου και έχει στόχο κοινω­νικοποιητικό, ψυχαγωγικό, παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό. Σχολικούς περιπάτους είναι δυνατόν να πραγματοποιούν οι μαθητές όλων των τάξεων.
2. Οι περίπατοι πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια του ωραρίου λειτουργίας των σχολείων, δεν υπερβαίνουν τους πέντε (5) συνολικά σε όλη τη διάρκεια του διδα­κτικού έτους και δεν πραγματοποιούνται περισσότεροι του ενός (1) μέσα στον ίδιο μήνα.
3. Για την πραγματοποίηση περιπάτου λαμβάνεται απόφαση από το Σύλλογο των Διδασκόντων Καθηγητών σε συνεδρία του. Κριτήριο για την επιλογή της τοποθε­σίας προορισμού αποτελεί η πολιτιστική ή περιβαλλοντική αξία της και η ψυχαγω­γική δυνατότητα που προσφέρει. Μετά τη λήψη της σχετικής απόφασης από το Σύλλογο των Διδασκόντων Καθηγητών ενημερώνεται το οικείο Γραφείο ή η Διεύ­θυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
4. Οι διδάσκοντες καθηγητές είναι υποχρεωμένοι να συνοδεύσουν τους μαθητές στον περίπατο, εκτός εάν κατά την κρίση του Συλλόγου η συμμετοχή κάποιου κα­θηγητή καθίσταται αδύνατη.
5. Σε μαθητή που απουσιάζει από το σχολικό περίπατο καταχωρίζονται απουσίες ισάριθμες με τις διδακτικές ώρες που προβλέπονται από το ωρολόγιο πρόγραμμα της ημέρας κατά την οποία πραγματοποιείται ο περίπατος. Στην περίπτωση που για την πραγματοποίηση του περιπάτου χρησιμοποιείται μεταφορικό μέσο, για τη συμ­μετοχή του μαθητή κατατίθεται υπεύθυνη δήλωση από τον κηδεμόνα του. Αν ο κηδεμόνας δε συμφωνεί, δεν καταχωρίζονται απουσίες

Β. Διδακτικές Επισκέψεις (Φ.12/752/Γ1/866/19-8-98 Κ.Υ.Α. – ΦΕΚ 954 Β΄)( ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ ΕΝΤΥΠΟ 1)

1. Με την παρ. 1 του άρθρου 1 της Φ12/752/Γ1/866/19-8-98 Κ.Υ.Α. «ενσωματώ­νονται στην καθημερινή λειτουργία του σχολείου πολλαπλές πηγές πληροφόρησης και εκπαίδευσης εντός και εκτός των φυσικών συνόρων του σχολείου. Στο πλαίσιο αυτό δίνεται η δυνατότητα διεξαγωγής μαθημάτων του αναλυτικού προγράμματος σε εξωσχολικούς χώρους, με τη διοργάνωση σχετικών διδακτικών επισκέψεων».
2. Διδακτικές επισκέψεις μπορεί να γίνονται σε χώρους επιστημονικής, ιστορικής, θρησκευτικής και πολιτιστικής αναφοράς, σε μονάδες παραγωγής, αξιοθέατα κ.τ.λ.
3. Οι διδακτικές επισκέψεις εντάσσονται προγραμματισμένα στην εκπαιδευτική διαδικασία, με μέριμνα ώστε να μην διαταράσσεται η ομαλή λειτουργία του σχο­λείου. Ο προγραμματισμός τους υποβάλλεται στο Σχολικό Σύμβουλο, ο οποίος μπορεί να διατυπώνει τις δικές του τυχόν παρατηρήσεις και προτάσεις για το πε­ριεχόμενο του σχεδιασμού.
4. α) Οι διδακτικές επισκέψεις πραγματοποιούνται μόνο ανά τμήμα και στα πλαίσια συγκεκριμένου μαθήματος.
4. β) Οι διδακτικές επισκέψεις πραγματοποιούνται εντός των ορίων του νομού Ατ­τικής, έχουν διάρκεια μιας ή περισσοτέρων διδακτικών ωρών και μπορούν να πα­ραταθούν πέραν του ωραρίου λειτουργίας των σχολείων σε περίπτωση που αυτό καθίσταται αναγκαίο για την ολοκλήρωσή τους. Όταν η διδακτική επίσκεψη παρα­ταθεί πέραν του ωραρίου λειτουργίας του σχολείου απαιτείται Έγκριση από την οικεία Διεύθυνση ή Γραφείο Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
5. Η συμμετοχή των μαθητών στις διδακτικές επισκέψεις είναι υποχρεωτική. Η απουσία μαθητή από διδακτική επίσκεψη λογίζεται ως απουσία για ισάριθμες διδα­κτικές ώρες.
6. Η διδακτική επίσκεψη μπορεί να γίνει και με τη χρήση μεταφορικού μέσου. Στην περίπτωση αυτή απαιτούνται δηλώσεις των γονέων – κηδεμόνων των μαθητών για τη συμμετοχή τους στη διδακτική επίσκεψη. Αν ο κηδεμόνας δε συμφωνεί, ο μα­θητής δε μετέχει και δεν του καταχωρούνται οι απουσίες.
7. Οι διδακτικές επισκέψεις δεν μπορούν να είναι περισσότερες από εννέα (9) ανά σχολική τάξη για όλο το διδακτικό έτος.

Για την πραγματοποίηση διδακτικής επίσκεψης απαιτούνται :
1) Απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων στην οποία ορίζονται απαραίτητα :
α) Ο αρχηγός της διδακτικής επίσκεψης που πρέπει να είναι ο διδάσκων καθηγητής του μαθήματος που θα διεξαχθεί σε αυτή.
β) Οι συνοδοί καθηγητές που πρέπει να είναι εκπαιδευτικοί Δευτεροβάθμιας Εκπαί­δευσης και σε αναλογία ένας (1) εκπαιδευτικός ανά τριάντα (30) μαθητές.
γ) Η ημερομηνία και οι ώρες πραγματοποίησης της διδακτικής επίσκεψης.
δ) Ο τόπος που θα πραγματοποιηθεί η διδακτική επίσκεψη.
ε) Το μέσο μεταφοράς.

2) Υποβολή στο Διευθυντή του σχολείου ενυπόγραφων σημειωμάτων από τους κηδεμόνες των μαθητών, στα οποία να φαίνεται ότι εγκρίνουν τη συμμετοχή των παιδιών τους στη διδακτική επίσκεψη, όταν αυτή γίνεται με τη χρήση μεταφορικού μέσου. Οι ενήλικοι μαθητές καταθέτουν σημείωμα για τη συμμετοχή τους στη δι­δακτική επίσκεψη υπογεγραμμένο από τους ίδιους.
3) Έγκριση από την οικεία Διεύθυνση ή Γραφείο Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, όταν η διδακτική επίσκεψη παραταθεί πέραν του ωραρίου λειτουργίας του σχο­λείου. Για την σχετική έγκριση υποβάλλεται στην οικεία Διεύθυνση έγκαιρα αίτηση του Διευθυντή του σχολείου (βλ. συνημμένο έντυπο) και απόσπασμα πρακτικού, που να συμπεριλαμβάνει αναλυτικά τα σημεία 1,2 και 3.
4) Έγκριση μετακίνησης των εκπ/κών από τη Διεύθυνση Δ. Ε. Ανατ. Αττικής, όταν η διδακτική επίσκεψη παραταθεί πέραν του ωραρίου λειτουργίας του σχολείου.

Γ. Ημερήσιες εκπαιδευτικές εκδρομές (13324/Γ2/7-2-2006/ΥΠΕΠΘ-ΦΕΚ 206 Β΄)
( ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ ΕΝΤΥΠΟ 2)

1. Κατά τη διάρκεια του διδακτικού έτους είναι δυνατό να πραγματοποιείται μία (1) ημερήσια εκπαιδευτική εκδρομή χωρίς διανυκτέρευση, από τους μαθητές όλων των τάξεων των σχολείων Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, οποτεδήποτε μέσα στο διδα­κτικό έτος.
2. Η συμμετοχή των εκπαιδευτικών και των μαθητών δεν είναι υποχρεωτική.

Για την πραγματοποίηση ημερήσιας εκπαιδευτικής εκδρομής απαιτούνται :
1) Απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων που πρέπει να έχει ληφθεί δεκαπέντε ημέρες (15) πριν από την πραγματοποίησή της και στην οποία ορίζονται απαραί­τητα :

α) Ο αρχηγός της εκδρομής που πρέπει να είναι μόνιμος εκπαιδευτικός.
β) Οι συνοδοί καθηγητές που πρέπει να είναι εκπαιδευτικοί Δευτεροβάθμιας Εκπαί­δευσης, πλην των ωρομισθίων και σε αναλογία ένας (1) εκπαιδευτικός ανά τριάντα (30) μαθητές.
γ) Η ημερομηνία αναχώρησης και επιστροφής.
δ) Ο τόπος που θα πραγματοποιηθεί η εκδρομή.
ε) Το πρόγραμμα της εκδρομής, ώστε να επιτυγχάνεται τόσο ο σκοπός της, που είναι κατά κύριο λόγο εκπαιδευτικός και μορφωτικός, όσο και η ασφαλής μετακί­νηση των μαθητών.

2) Συμμετοχή στην εκδρομή των 3/4 των μαθητών της τάξης ή του σχολείου.
3) Υποβολή στο Διευθυντή του σχολείου υπεύθυνων δηλώσεων από τους κηδεμό­νες των μαθητών, με τις οποίες εγκρίνουν τη συμμετοχή των παιδιών τους στην εκδρομή, αφού προηγουμένως έχουν ενημερωθεί εγγράφως για το πρόγραμμα της εκδρομής και τις υποχρεώσεις των μαθητών. Οι ενήλικοι μαθητές καταθέτουν οι ίδιοι την υπεύθυνη δήλωση.
4) Έγκριση από τη Διεύθυνση Δ. Ε. Ανατ. Αττικής για τις εντός του νομού Αττικής εκδρομές και τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ανατολικής Αττικής για τις εκτός. Για την σχετική έγκριση υποβάλλεται στην οικεία Διεύθυνση έγκαιρα αίτηση του Διευ­θυντή του σχολείου (βλ. συνημμένο έντυπο) και απόσπασμα πρακτικού, που να συμπεριλαμβάνει αναλυτικά τα σημεία 1,2 και 3.
5) Έγκριση μετακίνησης των εκπαιδευτικών από τη Διεύθυνση Δ. Ε. Ανατ. Αττικής.

Δ. Πολυήμερες εκπαιδευτικές εκδρομές (13324/Γ2/7-2-2006/ΥΠΕΠΘ-ΦΕΚ 206 Β΄) ( ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ ΕΝΤΥΠΟ 3)

1. Κατά το χρονικό διάστημα από 15 Οκτωβρίου μέχρι 15 Δεκεμβρίου και από 1η Μαρτίου μέχρι και δεκαπέντε (15) ημέρες πριν από τη λήξη των μαθημάτων, είναι δυνατό να πραγματοποιείται μία (1) πολυήμερη εκπαιδευτική εκδρομή, διάρκειας μέχρι πέντε (5) συνολικά ημερών, στο εσωτερικό της χώρας ή την Κύπρο ή σε άλ­λες χώρες του εξωτερικού από τους μαθητές της τελευταίας τάξης των Γενικών και Επαγγελματικών Λυκείων καθώς και του Β’ Κύκλου των Εσπερινών Τ.Ε.Ε.
2. Για εκδρομή στην Κύπρο ή σε άλλες χώρες του εξωτερικού η διάρκειά της είναι δυνατό να παραταθεί μέχρι και δύο (2) ημέρες με απόφαση του αρμόδιου εγκριτι­κού οργάνου.
3. Για εκδρομές στο εσωτερικό της χώρας, όταν η εκκίνηση γίνεται από ακριτικές – παραμεθόριες περιοχές ή η κατεύθυνση είναι προς αυτές, η διάρκεια της εκδρομής είναι δυνατόν να παραταθεί κατά μία (1) ημέρα.
4. Η συμμετοχή των εκπαιδευτικών και των μαθητών δεν είναι υποχρεωτική.

Για την πραγματοποίηση πολυήμερης εκπαιδευτικής εκδρομής απαιτούνται :

1) Απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων που πρέπει να έχει ληφθεί τουλάχιστον τριάντα (30) ημέρες πριν από την πραγματοποίησή της όταν η εκδρομή προγραμ­ματίζεται για το χρονικό διάστημα Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου και τουλάχιστον σαρά­ντα (40) ημέρες πριν από την πραγματοποίησή της όταν η εκδρομή προγραμματί­ζεται για το χρονικό διάστημα Μαρτίου – Μαΐου και στην οποία ορίζονται απαραί­τητα:

α) Ο αρχηγός της εκδρομής που πρέπει να είναι μόνιμος εκπαιδευτικός.
β) Οι συνοδοί καθηγητές που πρέπει να είναι εκπαιδευτικοί Δευτεροβάθμιας Εκπαί­δευσης, πλην των ωρομισθίων και σε αναλογία ένας (1) εκπαιδευτικός ανά τριάντα (30) μαθητές. Για τις εκδρομές με προορισμό το εξωτερικό η αναλογία ορίζεται σε έναν (1) εκπαιδευτικό ανά είκοσι (20) μαθητές.
γ) Η ημερομηνία αναχώρησης και επιστροφής.
δ) Ο τόπος που θα πραγματοποιηθεί η εκδρομή.
ε) Το πρόγραμμα της εκδρομής, ώστε να επιτυγχάνεται τόσο ο σκοπός της, που είναι κατά κύριο λόγο εκπαιδευτικός και μορφωτικός, όσο και η ασφαλής μετακί­νηση των μαθητών.
2) Συμμετοχή στην εκδρομή των 3/4 των μαθητών της τάξης του σχολείου. Ειδικά για τα Τ.Ε.Ε. απαιτείται η συμμετοχή των 3/4 των μαθητών του τμήματος ή του τομέα ή της ειδικότητας, αντίστοιχα.
3) Υποβολή στο Διευθυντή του σχολείου υπεύθυνων δηλώσεων από τους κηδεμό­νες των μαθητών, με τις οποίες εγκρίνουν τη συμμετοχή των παιδιών τους στην εκδρομή, αφού προηγουμένως έχουν ενημερωθεί εγγράφως για το πρόγραμμά της και τις υποχρεώσεις των μαθητών. Οι ενήλικοι μαθητές καταθέτουν οι ίδιοι την υπεύθυνη δήλωση.
4) Έγκριση από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ανατολικής Αττικής.
Για την σχετική έγκριση υποβάλλεται στην οικεία Διεύθυνση έγκαιρα αίτηση του Διευθυντή του σχολείου (βλ. συνημμένο έντυπο) και απόσπασμα πρακτικού, που να συμπεριλαμβάνει αναλυτικά τα σημεία 1,2 και 3.
5) Έγκριση μετακίνησης των εκπαιδευτικών από τη Διεύθυνση Δ. Ε. Ανατ. Αττικής.

Παρατήρηση 1: Στις διανυκτερεύσεις (4 για τις πενθήμερες, 5 για τις εξαήμερες, 6 για τις επταήμερες) δε συνυπολογίζονται οι διανυκτερεύσεις κατά τη διάρκεια των μετακινήσεων με πλοία, στην περίπτωση που αυτά εκτελούν αποκλειστικά και μόνο βραδινά δρομολόγια.

Παρατήρηση 2: Σχολεία με μικρό αριθμό μαθητών στη Γ΄ τάξη είναι δυνατόν να πραγματοποιούν πολυήμερες εκδρομές μετά από σύμπραξη – συνεργασία με άλλα σχολεία με τη σύμφωνη γνώμη του Διευθυντή της Διεύθυνσης.

Παρατήρηση 3: Μετά το τέλος της εκδρομής, ο αρχηγός σε συνεργασία με τους συνοδούς καθηγητές συντάσσει λεπτομερή έκθεση σχετικά με τη διεξαγωγή της, την τήρηση του προγράμματος και το βαθμό επίτευξης των εκπαιδευτικών στόχων αυτής. Επίσης, αναφέρει οποιοδήποτε άλλο στοιχείο κρίνει απαραίτητο, καθώς και τυχό

Αγαπητοί Συνάδελφοι,
               Σκεφθήκαμε να ζητήσουμε τη βοήθειά σας στη συλλογή στιγμιότυπων της σχολικής ζωής. Επειδή, αυτό που συνήθως αποκαλούμε Παραπρόγραμμα, το πρόγραμμα δίπλα στο πρόγραμμα, ωρολόγιο και αναλυτικό, έχει εμφατικό ρόλο στην λειτουργική μας ικανότητα. Οι σχέσεις μας με τα παιδιά, τους γονείς, τους συναδέλφους, οι αντιθέσεις και τα φιλικά αισθήματα, τα έντονα συναισθήματα που κατακλύζουν όλους όσοι ζούμε στα σχολεία και έχουμε έντονη στα ρουθούνια μας τη μυρωδιά των θρανίων, είναι μερικά από τα θέματα που μας προκαλούν. Ας γίνουμε παρατηρητές του εαυτού μας και των «εταίρων» μας, μαθητών, γονέων, συναδέλφων, φορέων που υπηρετούν το σχολείο κ.τ.ό. Μπορείτε λοιπόν να στέλνετε το στιγμιότυπό σας είτε στον χώρο που ακολουθεί ως σχόλιο, είτε στη διεύθυνση spetsiotou@sch.gr αν είναι μεγαλύτερο σε έκταση. Τα κείμενά σας θα δημοσιεύονται χωρίς ονοματεπώνυμο, εκτός κι αν επιθυμείτε να τα υπογράψετε. Θα πρέπει μόνο να αναφέρετε στο τέλος του κειμένου την χρονιά που γνωρίζετε ότι συνέβη. Όλο το υλικό θα συγκεντρώνεται στην ενότητα Παραπρόγραμμα.
  Αγαπητοί μαθητές,
   Δεν είναι δυνατόν να εξαιρεθείτε εσείς. Η σελίδα ανήκει και σε σας, αφού χωρίς εσάς δεν θα υπήρχε Παραπρόγραμμα.

Ζαχαρίας Παπαντωνίου(1877-1940): Γεννήθηκε στο Καρπενήσι το Φεβρουάριο του 1877 και πέθανε στην Αθήνα το απόγευμα της 1ης Φεβρουαρίου 1940, (από συγκοπή καρδιάς μέσα σε τραμ, πηγαίνοντας σε συνεδρίαση της Ακαδημίας Αθηνών). Περνάει τα πρώτα χρόνια της ζωής του στη Γρανίτσα, όπου υπηρετούσε ως δάσκαλος ο πατέρας του Λάμπρος. Σκίτσο που απεικονίζει το Ζαχαρία ΠαπαντωνίουΤελειώνει το γυμνάσιο στο Καρπενήσι και το 1890 γράφεται στην Ιατρική Σχολή Αθηνών, την οποία δεν τελείωσε ποτέ. Παρακολούθησε μαθήματα ζωγραφικής, που ήταν το μεγάλο του πάθος και αφοσιώθηκε από νωρίς στη δημοσιογραφία, ως πολιτικός αρθρογράφος, χρονογράφος και συγγραφέας τεχνοκριτικών άρθρων. («Ακρόπολις», «Εφημερίδα των Συζητήσεων», «Σκρίπ», «Χρόνος», «Εμπρός», «Παναθήναια», «Νουμάς«, «Καλλιτέχνης», «Νέα Ζωή», «Νέα Εστία», «Ελεύθερο Βήμα» κλπ., είναι τα έντυπα που φιλοξένησαν γραπτά του). Μετέβη στο Παρίσι ως ανταποκριτής της εφημερίδας «Εμπρός», στην οποία δημοσίευσε τα «Παρισινά γράμματα», τα οποία προκάλεσαν μεγάλη αίσθηση στο αναγνωστικό κοινό και κυκλοφόρησαν, μετά τον θάνατο του, συγκεντρωμένα σε έναν τόμο, ως «φιλολογικά χρονογραφήματα». Επιστρέφοντας από την Ευρώπη, ο Παπαντωνίου συνέχισε να εργάζεται επί τρία χρόνια στην ίδια εφημερίδα. Το 1912 έως το 1918 γίνεται Νομάρχης στη Ζάκυνθο, στην Καλαμάτα και άλλες πόλεις από την κυβέρνηση Βενιζέλου και το 1919 διορίζεται διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης, όπου παρέμεινε 20 χρόνια. Την ίδια χρονιά εξέδωσε το βιβλίο «Ψηλά βουνά», το οποίο έως σήμερα παραμένει μοναδικό έργο στην ελληνική σχολική λογοτεχνία. Το 1923 έλαβε το Αριστείον των Γραμμάτων και Τεχνών και το 1938, δυο χρόνια πριν από τον θάνατο του, γίνεται ακαδημαϊκός στην έδρα της Λογοτεχνίας, όπου εκφωνεί τον εισιτήριο λόγο του για τον Δομίνικο Θεοτοκόπουλο στη δημοτική γλώσσα. Τον χαρακτήρισαν «πρίγκιπα του νεοελληνικού λόγου» και μπορούμε να πούμε ότι με τον Παπαντωνίου ξεκινάει ουσιαστικά η ευρυτανική λογοτεχνική δημιουργία προβάλλοντας τον τόπο μας. «Όπου κι αν πήγαινε, ήταν σαν να φύσαγε λίγος αέρας από το Βελούχι, αφού διατηρούσε ρωμαλέα μέσα του την ψυχή του επαρχιώτη». Τραγούδησε με πάθος τη Ρούμελη και την Ευρυτανία και αποτύπωσε στο χαρτί τους καημούς των συμπατριωτών του και για να τους τιμήσει μεταποίησε τη «Γρηά βαβάμ» του Ζαν Ρισπέν στην ιδιωματική τους γλώσσα. Υπηρέτησε όλα τα είδη του λόγου. Ιδιαίτερη ήταν η επίδοση του στο δοκίμιο και την κριτική. Ο Παπαντωνίου έκανε την πρώτη του εμφάνιση στα γράμματα με σατιρικούς στίχους, τους οποίους είχε γράψει όταν ακόμη ήταν μαθητής και είχαν δημοσι­ευτεί στο βραχύβιο, σατιρικό περιοδικό «Αι Μηχανοραφίαι» των Ν. Κουντουριώτη και Ι. Δεληκατερίνη. Τα έργα του που εκδόθηκαν σε βιβλία είναι: «Πολεμικά τραγούδια» (1897), «Τα ψηλά βουνά» (1918 – Αναγνωστικό βιβλίο του κράτους προς χρήση των Δημοτικών Σχολείων), «Χελιδόνια» (1920 – παιδικά ποιήματα, που μελοποίησε ο Γεώργιος Λαμπελέτ), «Πεζοί ρυθμοί» (1923 – πεζά ποιήματα), «Διηγήματα» (1927), «Όρκος του πεθαμένου» (1929), «Νεοελληνικά Αναγνώσματα» (1931 – για την Α΄ τάξη των Γυμνασίων), «Θεία Δώρα» (1932) και «Άγιον Όρος» (1934). Μετά το θάνατο του εκδίδονται τα «Παρισινά Γράμματα», που είχαν δημοσιευθεί στην εφημερίδα «Εμπρός» (1908-1910), διάφορα αισθητικά μελετήματα, κριτικά άρθρα, σύντομες μελέτες και χρονογραφήματα με το γενικό τίτλο «Σχεδιάσματα», ταξιδιωτικές εντυπώσεις με τον τίτλο «Ταξίδια» και κριτικές σε θέματα λογοτεχνίας και καλών τεχνών με το γενικό τίτλο «Κριτικά». Μεγάλο μέρος του έργου του παραμένει ανέκδοτο. Η απλότητα και η λιτότητα της ορεινής ζωής και οι γοητευτικές διακυμάνσεις των ευρυτανικών βουνών, σμίλεψαν μια γόνιμη φαντασία, δυνάμωσαν τις πλούσιες καταβολές και πλάτυναν τις διαστάσεις της πνευματικής του προσφοράς. Συνάμα τον κράτησαν παντοτινό νοσταλγό της πρωτινής ζωής. Έγραψε, επίσης το θεατρικό έργο «Ο όρκος του πεθαμένου» (1929), θεατρική διασκευή του δημοτικού «Τραγουδιού του νεκρού αδελφού».

ta-frontisthria-kapote.pdf

Σκληρός, Δελμούζος, Τριανταφυλλίδης, το 1907 στην Ιένα
1. Οδοιπορικό
Ο Αλέξανδρος Δελμούζος γεννήθηκε στα Σάλωνα στα 1880. Πόλη γνωστή στο πανελλήνιο από την Πενταγιώτισσα, τη μικρή δασκαλοπούλα. Ανάμεσα στα παλικάρια που σφάχτηκαν στην ποδιά της αυτός πρώτος ζήτησε να την κατακτήσει.
Ο δάσκαλος Δελμούζος.
Εκεί κάπου κοντά είναι και το χωριό Αβορίτης, η γενέτειρα του Μακρυγιάννη. Και μερικούς δόλιχους ανατολικότερα βρίσκονται οι Δελφοί. Το βραχώδες ιερό, όπου δικάστηκαν και αθωώθηκαν οι Έλληνες Οιδίποδας και Ορέστης.
Το αναφέρω, γιατί ίσως να σημαίνει κάτι από την άποψη της διαλεκτικής συνάρτησης η ιδιοσυγκρασία του τόπου και η σύσταση των ψυχών.
Ο Δελμούζος ήταν του δήμαρχου ο γιος. Παιδί ενός εύπορου εμπόρου και κτηματία με υποστατικά και κατάσταση. Η υλική ευπραγία της οικογένειας θα τον συνδράμει στο πνευματικό του ξετύλιγμα και αναφορικά με τις σπουδές και τους τόπους στην Αθήνα και τη Γερμανία και αναφορικά με το στοχασμό και τη δράση σε ολόκληρη τη ζωή του.
Οι αγροί του πατέρα και η επαφή με το γεωργικό βίο θα συνεισφέρουν τα πολλά που σχετίζονται με τον προσδιορισμό εξευγένισης που θα οργανώσει το μυαλό και ολόκληρη την ύπαρξή του. Αυτά θα εδραιώσουν μέσα του τους χαρακτήρες του ένυλου και του εμπράγματου, του συγκεκριμένου και του πρακτικού.
Αλλά παράλληλα θα τυπώσουν στο χάρτη της πνευματικής του γεωγραφίας τον τύπο του ψυχικά και ηθικά ρωμαλέου ανθρώπου. Έτσι, που να επισημάνει νωρίς και να μετρήσει με ακρίβεια τη νοσηρότητα του εκπαιδευτικού συστήματος στην Ελλάδα. Για να ορθώσει βλέμμα και να της αντισταθεί.
Τη στοιχειώδη αγωγή και τις εγκύκλιες σπουδές από τα έξι ως τα δεκαοκτώ ο Δελμούζος θα τη λάβει στην Άμφισσα. Εκεί θα βιώσει ταυτόχρονα και σύδετα και το εστί δασκαλισμός και ραγιαδιλίκι.
Θα βιώσει, δηλαδή, το ότι η σκλαβιά στην ψυχή του Έλληνα συνεχίζεται ασφαλής και αμεριμνομέριμνη από την εποχή της γιανιτσαριάς και του σουλτανάτου. Ότι εξακολουθεί να ζει και να βασιλεύει στη φτωχή Ελλάδα, όπως εκείνη η κακή Γοργόνα που πετρώνει ό,τι κοιτάει. Ότι έμεινε ανέγγιχτη από το λυτρωμό του γένους και τις οχτακόσιες χιλιάδες ψυχές που χύσανε το αίμα τους ποταμηδόν στον ιερό αγώνα, όπως κατέθεσε ο Τερτσέτης στην πρώτη δίκη τ’ Αναπλιού. Στα 1834.
Η γλωσσική ακαταληψία, ο σχολαστικισμός, η καθαρεύουσα, ο διδακτικός αυταρχισμός, η φίμωση της φωνής, το πεδούκλωμα του ζωικού αναβρύσματος και η ποδοκάκη στην αγνή κίνηση της ψυχούλας του παιδιού που ζητεί ακράτητη να ορμήσει στη δροσιά και το φως, κρατούν καλά τη δυναστεία τους στο σχολείο της Άμφισσας και στα άλλα σχολεία της χώρας.

Από το 1898 ως τα 1902, από την επαύριον αλλιώς της εντροπής και της λύπης του 1897, ο Δελμούζος θα σπουδάσει φιλολογία στην Αθήνησι. Στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας, σε εποχή που γράφουν τη μαύρη ιστορία τους τα Ευαγγελικά, τα Ορεστειακά και οι μιστριωτικοί, ο τραυματίας κιόλας έφηβος του Σαλώνου θα γνωρίσει την παραχάραξη και την αγκύλωση της εθνικής αγωγής από το φυσικό ρείθρο του ανθρώπου στην τεχνική κατασκευή του ανδρείκελου. Μετά τη θητεία του στο στρατό στα 1902 – 3, θα ξενιτευτεί στη Γερμανία. Ο αναγκαίος λόγος που τον στέλνει στην Εσπερία είναι να μάθει, εάν και εκεί παιδεία σημαίνει να ξεριζώνεις το παιδί από το φυσικό έδαφος, από τη μητρική γλώσσα και την πραγματικότητα του καθημέρα και να βουρλίζεσαι να το μεταφυτέψεις σε γη ξένη και έρημη, όπου οι άνεμοι, οι θίνες, οι καύσωνες, οι έχιδνες διψάδες και η Fata Morgana χορεύουν το χορό των δαιμόνων μαζί με την ανάγκη να επιβιώσει κανείς σε τούτη τη Σαχάρα. Στη Γερμανία θα μείνει τέσσερους χρόνους, από τα 1903 ως τα 1907. Θα παρακολουθήσει μαθήματα φιλοσοφίας και παιδαγωγικής στη Λειψία όπου θα ακούσει τον Βουντ, στο Βερολίνο, στην Ιένα όπου θα ακούσει το μαθητή του Ερβάρτου Ράιν, στη Βαϊμάρη, στο Μόναχο. Οι μεταπτυχιακές σπουδές του Δελμούζου στη Γερμανία δεν ήταν συστηματικές. Γυρίζοντας δεν εκόμισε τίτλους, ούτε υποστήριξε εκεί τη διδακτορική του διατριβή. Επιστρέφοντας από τη Γερμανία με το πλούσιο ξενοτικό φορτίο της γνώσης και της πείρας, θα τον καλέσουν, με πρόταση του Νικολάου Πολίτη και θα πάει στο Δήμο Παγασών. Εκεί για διόμισι χρόνους έγραψε την ιστορία του Παρθεναγωγείου του Βόλου. Στα 1910 θα γίνει ιδρυτικό μέλος του Εκπαιδευτικού Ομίλου, ένας από τους τριάντα έξι. Από τα 1911 ως τα 1914 θα παίξει στη σκηνή του τραγικού θεάτρου το προσωπικό του δράμα που λέγεται Δίκη του Αναπλιού. Παράλληλα θα νυμφευτεί τη Φροσύνη Μαλικοπούλου, μια γυναίκα ευγενική και καλοπλασμένη. Αυτή με εγρήγορση και αξιοσύνη θα παραστεί σε όλες τις καταιγίδες που τον καρτέρεσαν. Θα του γεννήσει τα τρία παιδιά τους.
Από τα 1911 ως τα 1917 εργάσθηκε για τον Εκπαιδευτικό Όμιλο και συνέχεια ως τα 1927 που διασπάσθηκε. Από τα 1917 ως τα 1920 θα δουλέψει με τον Δημήτρη Γληνό για το θεσμό των Ανώτερων Εποπτών της Δημοτικής Εκπαίδευσης. Στα 1924 – 26 θα εργαστεί οργανωτής και διευθυντής του Μαρασλείου Διδασκαλείου. Εδώ οι πρωτοπόρες επίνοιες και εμπνεύσεις του θα συναντήσουν την ίδια καταδίωξη που γνώρισαν στο Παρθεναγωγείο του Βόλου.Στα χρόνια 1928 – 36 θα εκλεγεί καθηγητής της Παιδαγωγικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, όπου θα οργανώσει το Πειραματικό Σχολείο του απάνου στις ζωντανές και εύρωστες αρχές του. Αυτή είναι η τρίτη φάση της παιδαγωγικής του πράξης. Είναι η τρίτη μάχη της εκστρατείας του για την εθνική αγωγή. Είναι η τρίτη ήττα του δαφνοφόρου στρατιώτη στην ιερή υπόθεση για την ελληνική παιδεία και το ελληνικό μέλλον. Και παράλληλα είναι ο τρίτος κύκλος της περιήγησης στο Πουργατόριο του Δάντη. Στητός και ολόρθος θα συγκρουστεί με τον υπουργό Παιδείας του Μεταξά, κάποιον ασήμαντο πια «νευροσπαστούμενον σιγιλλάριον», που βούλιαξε στη λησμοσύνη των έργων του. Θα καταγγείλει έμπρακτα τη φασιστική παλινωδία της εθνικής παιδείας στους παλαιούς δρόμους της αντίδρασης, της μυωπίας, της αλαζονείας, της ιδιοτέλειας και του σκότους. Και θα παραιτηθεί από το Πανεπιστήμιο ασυμβίβαστος και λυπημένος. Είναι η ίδια χρονιά που οι επίσημοι Εξαρχόπουλοι και οι άλλες «μύγες του απόπατου», όπως θα τους χαρακτηρίσει ο Σεφέρης, θα στείλουν τον λαμπρό Συκουτρή να αυτοκτονήσει στον Ακροκόρινθο. Και λίγο αργότερα οι ίδιοι πνευματικοί μαχαιροφόποι θα κινήσουν τη Δίκη των τόνων εναντίον του Ιωάννη Κακριδή. Ω! φτωχή Ελλάδα. Τα υπόλοιπα είκοσι χρόνια που μετρήθηκαν στον Δελμούζο θα τα ζήσει στην Αθήνα αυτοεξόριστος. Έξω από την παιδαγωγική δράση, που εστάθηκε της ύπαρξής του το φυσικό και αίθριο κλίμα. Έξω από τη δυνατότητα να προστρέξει με τις δυνάμεις του στην αγωνιώδη κλήση που του απηύθυνε συνεχώς το ζωντανό κύτταρο του έθνους. Έζησε στον τόπο του νοσταλγώντας τον τόπο του. Έζησε στον τόπο του την πικρή, την υπερήφανη και την αδιαμαρτύρητη εξορία του. Ωσάν το μεγάλο Θουκυδίδη στη Σκαπτή Ύλη. Ο Δελμούζος τελείωσε τη ζωή του στις 10 Δεκέμβρη του 1956 στην Αθήνα, ανεπαίσχυντα και γαλήνια. Άγνωστος, ιδιώτης, απράγμων και παραμελημένος από τους άλλους. Όπως ακριβώς είχε ευχηθεί να ζήσει ο Ιθακήσιος Οδυσσέας, αν η αγαθή τύχη γινόταν τρόπος να του ξαναδώσει μία δεύτερη δυνατότητα ζωής.
2. Ο Αργοναύτης
Στην Ευρώπη το πιο θαυμαστό πείραμα στη φυσική το ‘καμε ο Σραίντιγκερ. Όταν απόδειξε στο εργαστήριο απίστευτο πράγμα: ότι τη στιγμή που είμαστε ζωντανοί ταυτόχρονα είμαστε και νεκροί.
Στην Ελλάδα το πιο θαυμαστό πείραμα στην παιδαγωγική το ‘καμε ο Δελμούζος. Όταν απόδειξε στο Παρθεναγωγείο του Βόλου, στα χρόνια 1908 ως 1911, ότι η παιδεία μας ήταν μία λαγκάδα από σκοτάδι, που όφεις και φίδια και όλες τις δεισιδαιμονίες και τις ψευτιές που καρπίζουν στα δένδρα της ακαρπίας.
Το στοιχείο αυτό, που το αντίκρυσε με απίστευτη καθαρότητα, υπήρξε η κατανόησή του ότι η παιδεία στην Ελλάδα ήτανε ψεύτικη από την κορφή ως τα νύχια της για δύο λόγους. Πρώτα, γιατί γινότανε σε μια γλώσσα ξένη στη γλώσσα του λαού. Και δεύτερο γιατί χτιζότανε σε έδαφος ανεδαφικό.
Ζητούσε, δηλαδή, να θεμελιωθεί σε μια πραγματικότητα, που η σχέση της με την πραγματικότητα του τόπου και του καιρού του ήταν σχέση ετερότητας και εναντίωσης.
Το πρώτο κακό ονομαζόταν καθαρεύουσα, αρχαΐζουσα, αττικισμός, κοντισμός, μιστριωτισμός και όλα τα άλλα γνωστά και κατάδικα. Το δεύτερο κακό ήταν η φαντασίωση των λογιότατων και των πλείστων πολιτικών ότι ο νεοέλληνας ξαναγίνεται δίκαιος Αριστείδης Πολύκλειτος και μάντις Μεγιστίας.
Ο Δελμούζος στο σχολείο που δοκίμασε να ιδρύσει μαζί με το γιατρό Σαράτση και τους άλλους στο Δήμο Παγασών, ανέτρεψε την παιδαγωγική πράξη στην Ελλάδα.
Εκράτησε το αναλυτικό πρόγραμμα αλλά κατάργησε τα βιβλία. Εκράτησε την ποιοτική επίδοση, αλλά κατάργησε τις εξετάσεις και την προαγωγή ή τη στασιμότητα στις τάξεις. Εκράτησε την ανακοινωτική ορμή και τη σώζουσα πειθαρχία, αλλά κατάργησε το μονόλογο του δάσκαλου και την αγία ράβδο.
Κατάργησε την παθητικότητα, τη σιωπή, το φόβο, την ανία, την αβουλία, τη συμβατικότητα, τη μηρυκαστική μίμηση, την υποκρισία του μαθητή. Τη λόρδωση, την κύφωση και τη σκολίωση στον τρόπο συλλογισμού του παιδιού.
Και στη θέση του κενού έφερε στοιχεία γόνιμα και δημιουργικά. Έφερε την αυτοκίνητη και την αυτογέννητη γνώση. Έφερε τη δράση και την αυτενέργεια. Έκαμε το νεαρό τρόφιμο έναν μικρόν εργάτη, μια προπαίδεια επιστήμονα, έναν προσωπικό ερευνητή, έναν αρχαϊκό ζητητή της αλήθειας και της γνώσης. Της γνώσης που δεν χαρίζεται αλλά κερδίζεται. Και της αλήθειας που δεν παραδίνεται αλλά κατακτιέται.
Σε τρία λιθάρια γωνιακά ζήτησε να χτίσει την προσωπικότητα του παιδιού: στην αυθυπαρξία, στην ευθύνη, στην υπεροχή.
Έφερε στην αγωγή τη συνεργασία και την κοινωνικότητα, έξω από τις προκαταλήψεις του εγωισμού και του αλτρουισμού που έλεγε ο Αριστοτέλης. Όχι τύπους και γράμματα και λόγια που πετούν και σκορπίζονται. Αλλά τη συνεργασία που είναι ανακάλυψη πράξης, σφυρηλατημός χαρακτήρων κι εκείνος ο αστραφτερός πόλεμος μέσα στην άμιλλα, που γεννά από τον απλό πολίτη το μικρό νομοθέτη. Και που οδηγεί στους γνήσιους δεσμούς τους συναγωγούς φιλίας.
Αντί για τα βιβλία, για τη νωχέλεια του θρανίου και την παραλυτική απομνημόνεψη, άνοιξε στα μάτια του μαθητή το μεγάλο βιβλίο της φύσης. Ανακίνησε και σπιρούνισε τις εγγενείς δεξιότητες του νέου τροφίμου. Εξύπνησε την παρατήρηση, δυνάμωσε την κρίση, οργάνωσε πειθαρχημένα τις συγκρίσεις, την εναλλαγή των προοπτικών και την προσαρμογή στην πραγματικότητα και την πράξη.
Έσπρωξε τα σώματα και τις αισθήσεις στη χαρά της κίνησης, στο φως του ήλιου, στα μυριστά φορτία των ανέμων και στην ποικιλία των λουλουδιών και των χρωμάτων.
Και οι τακτικές εκδρομές στην εξοχή, στο κατάδεντρο Πήλιο με τους Κένταυρους τους Λαπίθες και τα ζωγραφήματα του Θεόφιλου, που τους έδωσε το κύρος και το νόημα διδακτικών ενοτήτων και διδακτικών ωρών, μεταμόρφωσαν την παιδεία σε παιδιά και την παιδιά σε παιδεία που έλεγε ο Πλάτων. Το παίδεμα της μάθησης, δηλαδή, σε παιχνίδι δημιουργίας.
Το σχολείο του Βόλου έγινε ένα τέμενος άθλησης και η μάθηση εξόρυξη λίθων ευγενικών από το ζάπλουτο ορυχείο της ανθρώπινης ύπαρξης.

3. Δίκες ασεβείας
Ο Σωκράτης δικάστηκε σε θάνατο και ήπιε το κώνειο. Κατήγοροί του εστάθηκαν ο Άνυτος, ο Μέλητος και ο Λύκων. Και η κατηγορία έγραφε: είναι άθεος και διαφθορέας των νέων.
Ο Αριστοτέλης προτού δικαστεί σε θάνατο, πρόφτασε να δραπετέψει. Φυγοδικώ, είπε, για να απαλλάξω τους Αθηναίους από ένα δεύτερο έγκλημα κατά της φιλοσοφίας. Ένα έγκλημα δηλαδή, ενάντια στην αγνή ζήτηση της αλήθειας και στη γνήσια παιδεία. Πέθανε ύστερα από λίγο καιρό στα εξήντα του χρόνια με παραστάτιδες την εγκατάλειψη και τη μελαγχολία.
Ο Δελμούζος δικάστηκε στο Ανάπλι τον Απρίλη του 1914, εξαιτίας που δίδαξε στο Παρθεναγωγείο του Βόλου την αλήθεια, την εμορφιά και την Ελλάδα. Κύριοι κατήγοροί του εστάθηκαν δύο πνευματικά χολερόβλητοι άνθρωποι. Ένας δημοσιογράφος που τον έλεγαν Κούρτοβικ. Όνομα εβραίικο, που μου φέρνει στο νου το Λαζάρ Καγκάνοβιτς, τον έναν από τους τρεις που τους έμεινε πιστός ως το θάνατό του ο Ιωσήφ Στάλιν. Ο άλλος ήταν ο Επίσκοπος Δημητριάδος Γερμανός Μαυρομμάτης. Ένας καλόγερος αγράμματος, εμπαθής, ευρωτιών και αρκουδοφόρος, που οι δεσμοί του με την παιδεία, την αρετή και την Ελλάδα θυμίζουν την αγάπη του Κιουταχή και του Ιμπραήμ για τους Μεσολογγίτες. Η κατηγορία κατά του Δελμούζου έγραφε: είναι άθεος, ανθέλληνας και διαφθορέας των νέων.

Στη δίκη του Αναπλιού ο Δελμούζος με τη σθεναρή υπεράσπιση πολλών φωτισμένων Ελλήνων αθωώθηκε. Ωστόσο, αν ο χειμασμός του δεν εξελιχθηκε σε τραγωδία, σε κάθε περίπτωση έλαβε τους χαρακτήρες και τον τύπο του δράματος. Ήταν ένα συγκλονιστικό βίωμα κινδύνου, πικρίας και οδύνης που τον συνόδεψε σε όλη του τη ζωή. Από δω σαν παράπονο, από κει σαν σεμνή περηφάνια.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΠΗΓΕΣ

* Δελμούζου Α., Σαν Παραμύθι, 1911.
* Δελμούζου Α., Μαράσλειο και ζωή, Αθήνα 1925
* Δελμούζου Α., Δημοτικισμός και Παιδεία, Αθήνα 1927.
* Δελμούζου Α. Οι πρώτες προσπάθειες στο Μαράσλειο, Αθήνα, 1930
* Δελμούζου Α. Το πρόβλημα της Φιλοσοφικής Σχολής, Αθήνα 1944
* Δελμούζου Α. Ο Φώτης Φωτιάδης και το παιδαγωγικό του έργο, Αθήνα 1947
* Δελμούζου Α. Το κρυφό σχολειό 1908 – 1911, Αθήνα 1950.
* Δελμούζου Α. Μελέτες και Πάρεργα, 2 τόμοι, Αθήνα 1958.
______________________
Το άρθρο αυτό έχει δημοσιευτεί στο ένθετο ΚΟΣΜΟΣ – 2Οος ΑΙΩΝΑΣ της εφημερίδας ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ. (σελίδες 635 – 638) Από κει και το ακόλουθο βιογραφικό του σημείωμα: