kantonopou’s blog

Ένα Αιώνιο Θαύμα: Η Ορθοδοξία

του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αχελώου κ. Ευθυμίου(Κ. Στυλίου)

από το βιβλίο του «Λόγος Ζωής», Εκδόσεις ΑΘΩΣ, 2001

«Εδόθη τη Εκκλησία σήμερον τα νικητήρια»

Προοίμιον: Η Ορθοδοξία, η διατήρηση της ορθής πίστης του Χριστού είναι ένα συνεχές και αιώνιο θαύμα. Η ιστορία των 20 αιώνων αυτό ακριβώς μαρτυρεί. Ας αναλογισθούμε σήμερα το αιώνιο αυτό θαύμα.

α. Νίκη κατά των διωκτών: Την πολέμησαν την Ορθοδοξία. Χρησιμοποιήθηκαν όλα τα μέσα της βίας, του εξαναγκασμού και της προπαγάνδας με ένα σκοπό: την εξόντωση της Ορθοδοξίας. Η Ορθοδοξία όμως δεν ξερριζώνεται από τις ψυχές των ορθοδόξων λαών (παραδείγματα τουρκοκρατίας και σοβιετικής Ρωσίας). Και όχι μόνον αυτό, αλλά και μετά από κάθε μαρτύριο η Ορθοδοξία ανασταίνεται δυνατότερη και καθαρότερη. Και αυτό είναι το θαύμα της Ορθοδοξίας. Το αιώνιο θαύμα της Εκκλησίας παρουσιάζει ο ιερός Χρυσόστομος, ως έξης: «Εκκλησίας ουδέν ίσον. Τοιούτον έχει μέγεθος η Εκκλησία. Πολεμουμένη νικά, επιβουλευομένη περιγίνεται (ανασταίνεται), υβριζομένη λαμπρότερα καθίσταται. Δέχεται τραύματα και ου καταπίπτει υπό των ελκών (πληγές). Κλυδωνίζεται, άλλ’ ου καταποντίζεται. Χειμάζεται, αλλά ναυάγιον ούχ υπομένει. Παλαίει, άλλ’ ούχ ηττάται. Πυκτεύει (γρονθοκοπείται), άλλ’ ου νικάται».

β. Νίκη κατά των αιρετικών: Την Ορθοδοξία θέλησαν, επίσης, να την μολύνουν οι αιρετικοί. Μετά από τους διώκτες, οι πιο φοβεροί εχθροί της ήσαν και είναι οι αιρετικοί. Και ποιο το αποτέλεσμα; Η Ορθοδοξία έμεινε ακλόνητη, αμόλυντη και άφθαρτη. Κράτησε την ίδια πίστη, το ίδιο φρόνημα. Αυτό διακηρύττουν και οι Πατέρες της 7^ης Οικουμενικής Συνόδου, μετά το νέο θρίαμβο της Εκκλησίας εναντίον των αιρετικών εικονοκλαστών: «Οι Προφήται ως είδον, οι Απόστολοι ως εδίδαξαν, η Εκκλησία ως παρέλαβεν, οι Διδάσκαλοι ως εδογμάτισαν… ούτω φρονούμεν ούτω λαλούμεν ούτω κηρύσσομεν…».

γ. Η σημερινή ακτινοβολία: Η Ορθοδοξία ακτινοβολεί. Είναι η Εκκλησία του φωτός και της Αναστάσεως. Το φως της το παίρνει κατ’ ευθείαν από τον Αναστάντα, τον όποιον λατρεύει κάθε Κυριακή. Και το φως της Ορθοδοξίας προσείλκυσε τους λαούς, όπως τους Σλαύους, τους Αφρικανούς, τους Ασιάτες και τους κατοίκους της Άπω Ανατολής και της Αλάσκας. Είναι δε χαρακτηριστικό, ότι και μορφωμένοι της Ευρώπης και της Αμερικής στρέφονται με πολύ ενδιαφέρον για να την γνωρίσουν καλύτερα.

Επίλογος: Η Ορθοδοξία είναι ένα θαύμα. Και το θαύμα αυτό το επιτελεί η χάρη του Θεού. Ενώπιον αυτής της πραγματικότητας, η ευθύνη μας είναι τεράστια. Καλούμαστε να εκτιμήσουμε τον πολύτιμο αυτό θησαυρό, να τον γνωρίσουμε καλύτερα και να τον φρουρήσουμε από τους διαφόρους εχθρούς της. Να γίνουμε και μείς συνεχισταί του αιωνίου θριάμβου της Ορθοδοξίας.

(1961)

Πηγή:http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=2942&Itemid=1

 Η νίκη της αληθούς Πίστεως

του Πρωτοπρεσβυτέρου π. Γεωργίου Μεταλληνού

Στις 11 Μαρτίου 843 – πρώτη Κυριακή της Μ. Τεσσαρακοστής τότε – μία σύνοδος στην Πόλη «αναστήλωσε», ανάρτησε και πάλι στους στύλους των ναών, τις άγιες εικόνες, δίνοντας έτσι τέλος στην πολιτικοθρησκευτική αναστάτωση της εικονομαχίας (726 – 843). Πρωτοστάτησε μία γυναίκα, η αυτοκράτειρα Θεοδώρα, επιβεβαιώνοντας το γεγονός ότι οι γυναίκες, ως μόνιμος φορέας του πολιτισμού, σώζουν την πίστη! Η Θεοδώρα είχε οσιακά τέλη στη Μονή των Γαστρίων και ίσως κάποιοι να μη γνωρίζουν ότι το λείψανό της βρίσκεται ακέραιο και άφθαρτο στην Κέρκυρα.

Ονομάστηκε «εορτή της Ορθοδοξίας» ως «νίκη της αληθούς Πίστεως», που προσφέρεται στον άνθρωπο ως δυνατότητα σωτηρίας, δηλαδή θέωσης. Η Ορθοδοξία είναι, σύμφωνα με τον αγιοπατερικό χαρακτηρισμό, «εργαστήριον αγιότητος», δηλαδή «εργοστάσιο παραγωγής Αγίων», ανθρώπων μεταμορφωμένων μέσα στη Θεία Χάρη, για να μπορούν να ζουν ως συν – άνθρωποι, ικανοί να δημιουργήσουν σχέσεις ισότητας και αδελφοσύνης. Όπου δε σώζεται αυτός ο άνθρωπος, ούτε αυθεντική κοινωνία μπορεί να υπάρξει. Στην Ορθοδοξία – όταν και όπου υπάρχει – σώζεται ένα τρισορθογώνιο σύστημα αναφοράς στο Θεό, το συνάνθρωπο και τον εαυτό μας, που συνιστά την ενότητα και ακεραιότητα του ανθρώπου (=σαότης/σωτηρία). Στην Ορθοδοξία των Αγίων μας δε σώζεται κανείς ατομικά, αλλά «διά του πλησίον». Αυτά γιορτάζουμε σήμερα…

«Ευρήκαμεν Ιησούν»

Ορθοδοξία, όμως, είναι η εύρεση του Χριστού, ως Θεού και Σωτήρα. Αυτό σημαίνει ο λόγος του σημερινού Ευαγγελίου «ευρήκαμεν Ιησούν» (Ιω. 1,69). Είναι η εκπλήρωση της λυτρωτικής προσδοκίας σύνολης της ανθρωπότητας. Ο απ. Πέτρος, απολογούμενος ενώπιον του εβραϊκού Συνεδρίου, τόλμησε να πει: «Ουκ εστιν εν άλλω ουδενί η σωτηρία» – Κανείς άλλος δεν μπορεί να σώσει (Πρ. 4,11). Αυτό σημαίνει: Κανείς άλλος εκτός του Χριστού δεν μπορεί να οδηγήσει στη Θεογνωσία, στην αληθινή ένωση του ανθρώπου με το Θεό, του κτιστού με τον Άκτιστο.

 Στην Ορθοδοξία δε γνωρίζουμε το Θεό διανοητικά, στοχαστικά, αφηρημένα ως κάποιο απρόσιτο «πνεύμα», αλλά στο Θεάνθρωπο Χριστό, που ανήκει στην ιστορική πραγματικότητα και έγινε όμοιος με μας (άνθρωπος), χωρίς όμως την αμαρτία μας (Εβρ. 4,15).

 Η αμαρτία δεν ανήκει στην αρχική φύση του ανθρώπου, που έπλασε ο Θεός. Γι’ αυτό στον αληθινό Χριστό δεν μπορεί να βρει κανείς χαρακτηριστικά και συμπεριφορές, όμοια με τα δικά μας, που ζούμε με την τραγικότητα της πτώσης. «Υπέρ άνθρωπον αυτού τα ανθρώπινα» διακηρύσσει ο αγιοπατερικός λόγος.

 Εκούσια προσέλαβε ο Χριστός τα «αδιάβλητα» (μη εφάμαρτα) πάθη μας: την πείνα, τη δίψα, τον πόνο, το θάνατο, τις συνέπειες δηλαδή της πτώσης, μετέχοντας έτσι στην ιστορική περιπέτειά μας, για να σώσει τον άνθρωπο και να αγιάσει την ιστορία. Ο Χριστός, που σώζει, είναι ο Χριστός των Αγίων μας, ως «Χριστός της πίστεως» αλλά και «της ιστορίας». Αυτόν το Χριστό συναντάμε στο Σώμα του, την Εκκλησία.

Προσωπική προσέγγιση

Βέβαια, ο καθένας μπορεί να προσεγγίσει το Χριστό με το δικό του τρόπο, πλάθοντας – αυθαίρετα – το Χριστό, κατά το περιεχόμενο της καρδιάς του ή της διανοίας του (μεταφυσική κατανόησή Του). Σε αυτή την περίπτωση, όμως, προβάλλουμε στο Χριστό τα δικά μας πάθη και «τιμάμε» το Χριστό των παθών μας (ας θυμηθούμε το ελληνικό δωδεκάθεο). Πάντα το πρόβλημα της προσέγγισης του Θεού είναι ο άνθρωπος. «Δείξόν μοι τον άνθρωπόν σου, καγώ σοι δείξω τον Θεόν μου», απάντησε ο αρχαίος απολογητής (β΄ αι.) Θεόφιλος στον εθνικό συνομιλητή του Αυτόλυκο.

Αν ο άνθρωπος δεν καθαρίσει την καρδιά του και δεν «πλησθή Πνεύματος Αγίου» (Πρ. 2,4) θα «βλέπει» το Χριστό μέσα από το πρίσμα της (αρρωστημένης) φαντασίας του.

Οι άγιοι – άνδρες και γυναίκες – βλέποντας το Χριστό «εν καθαρά καρδία» «δοξάζουν» – δηλαδή φανερώνουν – τον αληθινό Χριστό και δε συντελούν, όπως εμείς οι διαστρεβλωτές της αγιότητας στο να «βλασφημήται ο Θεός εν τοις έθνεσιν» (Ρωμ. 2,24). Δεν ξέρω, αλήθεια, αν, κάθε φορά που συκοφαντείται ο Χριστός, μπορούμε οι λεγόμενοι χριστιανοί να αναζητήσουμε την αιτία στην αντίχριστη συμπεριφορά μας (βλ. Ρωμ. 2,17 – 23)…

Ιεραποστολική μαρτυρία

Η αληθινή σχέση του ανθρώπου με το Σωτήρα Χριστό βεβαιώνεται μέσα στην ιστορία της Εκκλησίας ως ιεραποστολική μαρτυρία και (πρόσ)κληση σ’ εκείνον: «Έρχου και ίδε» (Ιω. 1,46). «Ουαί μοι, εάν μη ευαγγελίζωμαι» – αλίμονό μου, αν δεν κηρύττω το ευαγγέλιο του Χριστού – ομολογούσε ο απ. Παύλος στους Έλληνες της Κορίνθου (Α΄ Κορ. 9,15).

 Στον Παύλο, άλλωστε, οφείλει τον εν Χριστώ φωτισμό της και όλη η Ευρώπη. Σ’ αυτόν, που συνέχισε – με έναν άλλο τρόπο – το έργο του Μ. Αλεξάνδρου προς τη Δύση. Γι’ αυτό ίσως μοιράζεται και ο Παύλος τις εναντίον του Χριστού επιθέσεις! Άλλο το πώς κατάντησε το χριστιανισμό – και το Χριστό – του Παύλου η Ευρώπη!

 Είναι, πάντως, εύστοχη η σύνδεση της «Κυριακής της Ορθοδοξίας» με την ιεραποστολή, ως έκφραση της «εν Χριστώ εμπειρίας» («ευρήκαμεν Ιησούν») και κλήση στην «εν Χριστώ» σωτηρία («έρχου και ίδε»).

«Ἴδε» ὅμως σημαίνει «Ζῆσε»..

* Εφημερίδα Η Καθημερινή, 19 Μαρτίου 2000

Από:http://users.uoa.gr/~nektar/orthodoxy/tributes/gewrgios_metallhnos/h_nikh_ths_alh8oys_pistews.htm

Βουντού (Voodoo).Πως πλανώνται οι άνθρωποι!

του Στρατή Ανδριώτη

Βουντού. Πρόκειται περί πρωτόγονων δεισιδαιμονικών συνηθειών, που επινοήθηκαν κατά την αρχαιότητα στην Αφρική (Tόγκo, Βένιν και Νιγηρία), παρουσιαζόμενες ως θρησκεία λατρείας «πνευματικών» όντων, με θυσίες ακόμα και ανθρώπων (μικρά παιδιά). Οι δαιμονικές αυτές πλάνες μεταδόθηκαν μέσω των σκλάβων στην Ταϊτή (άλλη είναι η Αϊτή), αποκτώντας μια πιο «εξελιγμένη» μορφή τελετών. Δημιουργήθηκαν ομάδες (Σενεγαλέζων, Λιβυανών, Κονγκολέζων, Φον κ.α.), που επεκτάθηκαν σε νησιά των Ινδιών και στην Αμερική με κέντρο τη Νέα Ορλεάνη. Στην Ταϊτή, όπου σχεδόν όλοι οι κάτοικοί της είναι μυημένοι στο Voodoo, βρίσκεται σήμερα το «πατριαρχείο» τους, χωρίς καμία απολύτως κυριότητα, έχοντας όμως δεκάδες εκατομμύρια μέλη σ’ όλο τον κόσμο!

Πιστεύεται ότι υπάρχουν δύο ειδών βουντού, το «καλό» (Rada) και το «κακό» (Petro) που περιλαμβάνει σεξουαλικά όργια, ζόμπι, βλασφημίες κ.α. Αναγνωρίζεται ένας «θεός»(;) ο οποίος συγγενεύει με πολλά πνευματικά όντα που μέσω των «τελετών» επικοινωνούν και καταλαμβάνουν ανθρώπους οι οποίοι λαμβάνουν διάφορες «αποκαλύψεις» για την ζωή τους. Στις τελετές «τιμώνται» ως θεοί, τα πνεύματα των νεκρών και των Lwas (δαιμονικά πνεύματα) που καθορίζουν την τύχη των ζωντανών. Υπάρχουν ιερείς, ιέρειες, μάγοι, καθώς και βοηθοί που κανονίζουν τη μουσική και το χορό κατά τη διάρκεια των τελετών σε κυκλικές καλύβες, καθώς και αυτοί που παίζουν διαφόρων μεγεθών τύμπανα, οι λευκοφορεμένες υπηρέτριες, που όλοι τους δρουν ανεξάρτητα, χωρίς κάποιος να ηγείται. Οι τελετές αποβλέπουν στο να θεραπεύσουν με βότανα τους ανθρώπους, να γαληνεύουν τα πνεύματα, να προβλέπουν το μέλλον «διαβάζοντας» τις παλάμες, να κάνουν ξόρκια, να κάνουν κακό σε κάποιον (μαύρη μαγεία) ή για να μην τους κάνει κακό κάποιος άλλος (λευκή μαγεία), αναζητώντας έρωτα, χρήματα, επιτυχία, εκδίκηση κ.α. Κατά τη διάρκεια των τελετών προσφέρονται ζώα (κότες, κατσίκες, αγελάδες, γουρούνια), ή φρούτα για να παίρνουν δύναμη τα πνεύματα καθώς και οι νεκροί. Με τις θυσίες θεωρείται ότι αποκτάται εύνοια στη ζωή, και η τελετή περιλαμβάνει σχεδιασμό των veves με αλεύρι ή αίμα ζώου, στο πάτωμα του ναού ή και στο σώμα τους (υπάρχουν και πολλά είδη φυλαχτών), με τυμπανοκρουσίες, μαράγκες, ψαλμούς, χορούς (mambo κ.α.), ώσπου να καταληφθεί κάποιος από το «πνεύμα» (τι κάνει ο διάβολος!), να σωριαστεί στο έδαφος, και να του δώσουν να πιεί αίμα από το θυσιαζόμενο ζώο.

Πνεύματα (Lwas) δηλ. δαίμονες, που πλανούν τους «πιστούς» στο βουντού υπάρχουν πολλά και παίρνουν διάφορες μορφές όταν κατά την διάρκεια της τελετής καταλαμβάνουν «πιστούς». Άλλο πνεύμα συμβολίζει τον ήλιο και ελέγχει τους ανθρώπους που περνάνε στην μετά θάνατο ζωή και που εμφανίζεται και σ’ αυτή τη ζωή με την μορφή πληγωμένου γέρου καπνίζοντας πίπα! Αυτός έχει και έναν δίδυμο αδελφό-πνεύμα που επιτρέπει να συμβούν στον κόσμο οι δυστυχίες. Ένα άλλο πνεύμα, όταν μπει σε κάποιον, θεωρείται ο αδιάντροπος «θεός» του sex που ρίχνεται στις γυναίκες! Κάνει πλάκες πίνει και καπνίζει πολύ, έχοντας «σύμβολο» τον σταυρό των τάφων! Κατά την διάρκεια των τελετών, κάποιο άλλο πνεύμα-δαιμόνιο όταν μπει στο σώμα κάποιου «πιστού», γνωστοποιεί τα μυστικά των πεθαμένων (νεκρομαντεία), ελέγχοντας ακόμα και τα ζόμπι! Άλλος «πιστός» μόλις καταληφθεί από ένα άλλο πνεύμα-δαιμόνιο αποκαλύπτει τις κρυφές σχέσεις και τα μυστικά των υπολοίπων ή γίνεται δυνατός μιλώντας με αινίγματα. Το πιο δημοφιλή πνεύμα-δαιμόνιο για τους λάτρες του Βουντού είναι η lwa, που η ομορφιά, η προκλητική της ένδυση, τα φιλιά της και τα φλερτ με τους άνδρες, την κάνουν θελκτική διαλέγοντας εραστές. Κατά την διάρκεια των τελετών συμβαίνουν διάφορα μυστήρια φαινόμενα, αφού οι δαίμονες έχουν την «δύναμη» να κάνουν ακόμα και «θαύματα» ώστε να πλανέψουν τους ανθρώπους!

Στις τελετές του Βουντού είναι αδιαμφισβήτητη η χρήση μεθόδων μαγείας (σε μερικές περιπτώσεις προτιμάται και η «μαύρη μαγεία» με την δημιουργία αιμοδιψών ζόμπι κ.α.), ώστε να κληθούν πνεύματα, αφού πρώτα με την μέθοδο του διαλογισμού αυτοσυγκεντρωθούν οι «πιστοί». Μάλιστα εν καιρώ, λόγω της αποικιοκρατίας των Δυτικών, χρησιμοποιήθηκαν ακόμα και χριστιανικά στοιχεία (σταυροί, ονόματα αγίων κ.α.), αφού οι βουντού πιέστηκαν πολύ από τους παπικούς να αποδεχθούν με λάθος τρόπο τον Χριστιανισμό.

Οι υποστηρικτές των τελετών βουντού, δεν θεωρούν ότι έχουν σχέση με τον σατανισμό. Όμως, όταν στις τελετές τους γίνεται χρήση της μαγείας με σκοπό να επικληθούν πνεύματα που αποφέρουν στους ανθρώπους τα όσα αναφέρθηκαν πρωτίστως, τότε είναι πασιφανές ότι το βουντού είναι κατάσταση υπό την επήρεια του σατανισμού; Επίσης, ας κατανοήσουν κάποιοι που αμφισβητούν την ύπαρξη του Θεού και την Αλήθεια του Χριστιανισμού, ή κάποιοι άλλοι που «ντρέπονται» να εκφράσουν την πίστη τους στον Θεό, ότι υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι σ’ όλον τον κόσμο που εν γνώσει ή εν αγνοία τους λατρεύουν τον σατανά!!!

Πηγή:http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=2924&Itemid=1

 Μητροπολίτου Εδέσσης Ιωήλ

Είναι γνωστό πως στην περίοδο αύτη έχουμε δύο νηστείες. Είναι περίπου επτά εβδομάδες αυστηρής νηστείας και μία η εβδομάδα της Τυρινής που προηγείται, οκτώ. Για πολλούς είναι μία ευχάριστη και επιθυμητή περίοδος, ενώ για άλλους είναι δύσκολη και για άλλους καθόλου ευχάριστη. Θα προσπαθήσουμε να πούμε λίγες σκέψεις για την περίοδο αυτή, όπως την έχουν χαρακτηρίσει οι άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας.

Πρώτα-πρώτα να θυμηθούμε τον άγιο Ιωάννη το Δαμασκηνό, που κάνει μία γενική παρατήρηση για την αγία Τεσσαρακοστή. Λέει σε  όλους μας: «Την Τεσσαρακοστήν μη εξουθενείτε· μίμησιν γαρ περιέχει της του Χριστού πολιτείας». Είναι σημαντική παρατήρηση αυτή. «Ο Χριστός» , λέει ο άγιος,  «δεν εξουθενώνει, δηλ. δεν αφαιρεί τη δύναμη της μεγάλης Τεσσαρακοστής». Πιο πλατειά θα λέγαμε, δεν περιφρονεί τη μεγάλη Τεσσαρακοστή. Δε λέει πως η περίοδος αυτή δεν είναι σωστή, ούτε κοροϊδεύει τη νηστεία της Εκκλησίας, ούτε την ατιμάζει, ούτε δυσανασχετεί με τον ερχομό της, ούτε εύχεται να περάσει γρήγορα, ούτε καταλύει τη νηστεία επιδεικτικά και χωρίς λόγο, ούτε προπαγανδίζει πως οι καιροί άλλαξαν και πρέπει να αλλάξουμε και εμείς.

Η αγία Τεσσαρακοστή είναι μία μίμηση της ζωής του Χριστού. Μετά τη βάπτισή Του πήγε στην έρημο και εκεί «νηστεύσας ημέρας τεσσαράκοντα και νύκτας τεσσαράκοντα ύστερον επείνασεν» (Ματθ. 4,2). Ο Χριστός ήταν τέλειος άνθρωπος και μέσα Του δεν είχε την αμαρτητική φορά, αλλά χρειαζόταν να μας δώσει τύπο ζωής. Έπρεπε να έχουμε μία εικόνα ασκήσεως μπροστά μας, για να επιτύχουμε το σκοπό μας, που είναι η ένωσή μας με το Θεό. Κατά την περίοδο αυτή δέχθηκε και τους πειρασμούς του διαβόλου και κατά τη διάρκεια των πειρασμών Του «άγγελοι διηκόνουν αυτώ» (Μάρκ. 1,13). Πολλά διδάγματα έχει να μας δώσει η περίοδος των πειρασμών του Κυρίου.

Ο Χριστός εκπαιδεύτηκε, κατά κάποιο τρόπο, στους πειρασμούς με τη νηστεία. Αργότερα ο διάβολος σαν μία φοβερή θύελλα θα επιπέσει πάνω Του. Σ’ όλους τους πειρασμούς βγήκε νικητής. Το ίδιο και ο πιστός. Στη ζωή μας θα έχουμε πολλούς πειρασμούς. Χρειαζόμαστε εκπαίδευση. Η περίοδος της νηστείας είναι μία πνευματική εκπαίδευση του Χριστιανού. Μαθαίνει να πολεμά. Ο Κύριος μάς έδειξε τον τρόπο, αφού πρώτα αυτός πειράσθηκε.

Ο Χριστός μέσα στην περίοδο της νηστείας πειράσθηκε και νίκησε. Επίσης και οι πιστοί πειράζονται. Γιατί παραχωρεί τους πειρασμούς ο Θεός; Για να πληροφορηθούμε πως είμαστε ανώτεροι απ’ αυτούς. Για να ταπεινωνόμαστε. Για να πληροφορηθεί ο δαίμονας πως τον εγκαταλείψαμε. Για να ασκηθούμε. Για να λάβουμε σαφή πείρα της δωρεάς του Θεού. Άγγελοι Κυρίου στηρίζουν τους αγωνιστές.

Ο διάβολος πείραξε το Χριστό κατά την περίοδο της νηστείας όχι μόνο με τον τρόπο, αλλά και με τον τόπο. Η μοναξιά και η απομόνωση είναι πολλές φορές όπλα του διαβόλου. Παράδειγμα η Εύα, την οποία πείραξε, όταν ήταν χωρισμένη από τον Αδάμ. Ακόμη, η απομόνωση φέρνει μερικές φορές την μονοτονία, την ακηδία, την πείνα, την αδημονία. Τότε κατά την περίοδο της νηστείας παίρνει θάρρος και επιτίθεται εναντίον μας. Όταν όμως μας δει μαζί με τους άλλους και συγκροτημένους, δεν έχει το θάρρος (γράφει ο ιερός Χρυσόστομος) να μας κάνει μεγάλη ζημιά. Γι’ αυτό, λοιπόν, στον περίοδο της νηστείας να συχνάζουμε στην Εκκλησία, στις ακολουθίες, και όλοι μαζί να στηρίζουμε ο ένας τον άλλο για να ενθαρρυνόμαστε πως στον αγώνα μας δεν είμαστε μόνοι, αλλά μαζί μας είναι όλη η Εκκλησία. Τον Κύριο Τον ενθάρρυναν οι άγγελοι του Θεού. Καταλαβαίνουμε, συνεπώς, πόση μεγάλη ωφέλεια παίρνουμε από την αγία Τεσσαρακοστή.

Μετά, ένας άλλος Άγιος της Εκκλησίας μας, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, γράφει πως κατά την περίοδο της μεγάλης Τεσσαρακοστής ο άνθρωπος εμπορεύεται την πνευματική εμπορία και συγκεντρώνει πολύ πλούτο αρετής. Τονίζει πως δεν είναι μεγάλο κατόρθωμα να περάσουμε τις ημέρες απλώς της νηστείας, αλλά σημασία έχει «να διορθώσουμε κάτι από τα ελαττώματά μας και να πλυθούμε από τα αμαρτήματά μας». Συνηθίζουμε να ρωτάμε ο ένας τον άλλο κατά την περίοδο της Τεσσαρακοστής· «πόσες εβδομάδες ενήστευσες»· «δηλαδή συμβαίνει να ακούς να λένε άλλος μεν πως νήστευσε δύο, άλλος τρεις και άλλος όλες τις εβδομάδες. Και ποιό είναι το κέρδος, εάν δίχως κατορθώματα αρετής περάσουμε την περίοδο τής νηστείας;

Εάν κάποιος λέει, ότι νήστευσα όλη την περίοδο της Τεσσαρακοστής, συ πες, ότι είχα εχθρό και συμφιλιώθηκα μ’ αυτόν είχα συνήθεια να κατηγορώ και την σταμάτησα· είχα συνήθεια να ορκίζομαι και απαλλάχτηκα από αυτήν…. Καμία ωφέλεια δεν θα έχουμε από την νηστεία, αν απλώς και μόνο την περάσουμε όπως-όπως. Αν περάσουμε τη νηστεία των φαγητών, όταν περάσουν οι σαράντα μέρες, περνά και η νηστεία· αν όμως απέχουμε από τα αμαρτήματα και η περίοδος της νηστείας να περάσει, εκείνη η νηστεία (δηλ. των αμαρτημάτων) πάλι μένει και θα είναι συνεχής η ωφέλεια σε μας και πριν ακόμα από τη Βασιλεία των Ουρανών θα μας χαρίσει όχι μικρές αμοιβές εδώ».

Βλέπουμε πως η μεγάλη Τεσσαρακοστή δεν είναι μια περίοδος για να νηστέψουμε μόνο από φαγητά, αλλά για να εξασκούμαστε στην αρετή. Όταν όλα αυτά τα κατορθώσουμε, τότε θα αξιωθούμε την κυρία ημέρα(το Πάσχα) να προσέλθουμε στην πνευματική τράπεζα, δηλ. στη θεία Ευχαριστία, για να κοινωνήσουμε. Η προσέλευση στο μυστήριο της ζωής είναι ικανό κίνητρο, για να μας παρακινεί στην πνευματική μας άσκηση.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος τονίζει πως η νηστεία είναι και καθάρσιο του εαυτού μας. Πριν τη μεγάλη ημέρα του Πάσχα, «είναι κάθαρση έστι προεόρτιος». Ο χριστιανός επιτυγχάνει τη «συννέκρωση» με το Χριστό, συμμετέχει δηλ. στη νέκρωση του Χριστού. Όπως ο Κύριος νεκρώνει τη σάρκα Του για τη σωτηρία του κόσμου, έτσι και οι χριστιανοί νεκρώνουν τα πάθη τους για τη σωτηρία τη δική τους. Ο Κύριος νήστευσε λίγο πριν από τον πειρασμό, εμείς πριν από το Πάσχα.

Με τέτοιες σκέψεις ας περάσουμε το στάδιο της μεγάλης Τεσσαρακοστής για να ωφεληθούμε πολύ.

Πηγή:http://vatopaidi.wordpress.com/

του κ. Σαράντη Ι. Καργάκου

Φαίνεται ότι το περιοδικό “Ενοριακή Ευλογία” φθάνει μέχρι Καλαμών. Δεν φανταζόμουν όμως ότι για τον τίτλο της ομιλίας αυτής, όπως την διάβασε στο περιοδικό, θα εισέπραττα από κάποιον Καλαματιανό –κατά δήλωσή του συγγραφέα– τον τίτλο του “αλήτη”, του “παλιανθρώπου” και άλλα βορβορώδη και λυματοβριθή. Πράγμα που δείχνει σε ποιό μέγεθος φθοράς μας έχει οδηγήσει η κρίση των αξιών, μια κρίση που επέβαλε σε όλα τα επίπεδα της ζωής μας την κυριαρχία των αναξίων και τον παροπλισμό ή τον παραμερισμό των αξίων. Αυτά ως εν προοιμίω. Ας έχει την ευλογία του Θεού ο εν λόγω κύριος από την Καλαμάτα, για να υβρίζει καπηλικώς και να επιβεβαιώνει ότι όντως υπάρχει κρίση παιδείας και κρίση αξιών στον τόπο αυτό^ και όχι μόνον σ’ αυτόν.

Όταν σήμερα μιλάμε για κρίση, οι πλείστοι εννοούμε πρωτίστως την οικονομική και μας διαφεύγει το γεγονός ότι η πρωτεύουσα κρίση είναι ηθική. Κρίση όχι των χρηματιστηριακών αλλά των ηθικών αξιών, η οποία με τη σειρά της είναι απότοκος μιας άλλης γενικευμένης σχεδόν σε οικουμενική διάσταση, της παιδαγωγικής. Οι ρίζες του φυτού που γέννησαν αυτή την πολυδιάστατη κρίση ανάγονται στην αμέσως μετά τον πόλεμο εποχή, όταν το σχολείο χάνει την ανθρωποπλαστική του αποστολή και γίνεται εργοστάσιο παραγωγής ανθρωπάκων, ικανών να υπηρετήσουν αξίες –ουσιαστικά απαξίες– κάθε λογής αλλ’ όχι την αξία του ανθρώπου. Τον άνθρωπο της αξίας υπεσκέλισε ο άνθρωπος της επιτυχίας.

Αυτό το κυνήγι της με κάθε μέσο επιτυχίας –ακόμη και με το πατείν επί πτωμάτων και αποπατείν επί ιερών και οσίων– δημιούργησε το σύγχρονο κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό χάος, που μεταφέρεται στο σχολείο και από το σχολείο στά κεφάλια των μαθητών, μια μηχανική συσκευή στην οποία κάθε δάσκαλος ή καθηγητής στρίβει ένα μπουλόνι ή προσθέτει κάποιο “τσιπς” από σιλικόνη.

Κάποιοι –πάνε πολλά χρόνια τώρα– διακήρυσσαν ότι δεν θα ζήσουμε με τις ηθικές αξίες, που δέσμευαν κάθε λογής αυτενέργειες και πρωτοβουλίες. Θα ζήσουμε με τη μηχανή. Αλλά το πρόβλημα δεν τίθεται εκεί. Δεν είναι πρόβλημα το αν θα ζήσουμε με τη μηχανή αλλά αν θα ζήσουμε ως μηχανή. Ασφαλώς, χρειάζεται η μηχανή, διότι διευκολύνει τη ζωή, αλλά δεν χρειαζόταν να μηχανοποιήσουμε τη ζωή μας σε τέτοιο βαθμό ώστε το σχολείο να λειτουργεί κατά το σύστημα-αλυσίδα για την παρασκευή έμψυχων ρομπότ. Άπειρες φορές έχω γράψει πως η εκπαίδευση δεν είναι παιδεία. Σε εκπαίδευση υπόκεινται και τα ζώα. Ενώ ο άνθρωπος, ο ολοκληρωμένος άνθρωπος είναι η παιδεία του, όταν αυτή παραμένει άσκηση αρετής και ανθρωποπλαστικό ιδανικό. Κι όχι ένα εφόδιο απλά επαγγελματικό. Τώρα βρισκόμαστε στο όριο των καιρών. Πατροπαράδοτες αξίες, που επέζησαν στη φορά και στη φθορά του χρόνου και των ανθρώπινων μεταβολών, έχουν χάσει το κύρος και τη σταθερότητά τους. Από αυτό η γενικευμένη αστάθεια. Ο νέος, αντιδρώντας στη ρομποτοποίησή του, στρέφεται ανεμωλίως κατά των ηθικών αξιών, απορρίπτει όχι τη μαθησιακή σκλαβιά που του προσφέρεται σαν το βαλανίδι της Κίρκης, απορρίπτει τη λειτουργικότητα των αξιών, που θα μπορούσαν να τον κρατήσουν όρθιο στη θύελλα των κακών καιρών και καταντά μετέωρος. Φτερό στον άνεμο. Διότι δεν υπάρχουν πιά ουσιαστικές αναπληρωματικές αξίες, στις οποίες θα μπορούσε να στηρίξει την ύπαρξή του. Στη σύγχυση και στην παραζάλη που τον δέρνει, για να ξεσπάσει, για να ξεχάσει, κάνει πόλεμο με τον εαυτό του. Τα ναρκωτικά που κάνουν θραύση εδώ και παντού τα θεωρεί “γιατρικό” του.

Ποτέ άλλοτε οι νέοι δεν ανατράφηκαν με τόσο μίσος, ειδικά στις κοινωνίες που επικρατεί το δόγμα του “πάρτα όλα”. Ένα μόνο δεν παίρνουν: αγάπη. Και στην έλλειψη αγάπης απαντούν με το μίσος. Δεν διδάχθηκαν, ούτε το βίωσαν ούτε το συνειδητοποίησαν ότι ζωή χωρίς αξίες δεν έχει αξία. Εξεγείρονται και, κτυπώντας τον εαυτό τους με ποικίλους τρόπους, νομίζουν πως κτυπούν το σύστημα. Απλώς με τα βίαια ξεσπάσματά τους, το ισχυροποιούν και το κάνουν πιο συστηματοποιημένο. Πρότυπο των νέων προσφέρεται ο ήρωας που δεν έχει ηρωϊκό ήθος. Και χωρίς το ήθος αυτό ο κόσμος τείνει να μεταβληθεί σε μια απέραντη “Λέσχη Αυτοκτονίας”. Είναι χρόνια τώρα που έπαψα να πιστεύω στην παιδαγωγική αποστολή του ευφημιστικά λεγόμενου ελληνικού σχολείου, που μπορείς να του δώσεις κάθε ονομασία, αλλά μόνο σχολείο και μάλιστα ελληνικό δεν μπορείς να το ονομάσεις. Στην καλύτερη περίπτωση είναι ένας τεράστιος κλωβός … παπαγάλων.

Είχα γράψει την 1η Δεκεμβρίου 1987 ένα δοκίμιο που είχε σαν “σλόγκαν” το νεανικό –τότε– σύνθημα: «Μήν περιμένεις να χιονίσει, για να δεις άσπρη μέρα»! Αφορμή στάθηκε η δήλωση μιας μαθήτριας που είχε πρωτεύσει στις τότε Πανελλαδικές Εξετάσεις: «Δεν ήμουν η εξυπνότερη, ήμουν ο καλύτερος παπαγάλος». Η δήλωση αυτή αισθητοποιεί το σύμπτωμα κρίσης που διέρχεται το σημερινό –κι όχι μόνον εδώ– σχολείο. Δεν μαθαίνει τα παιδιά πως να σκέπτονται αλλά με τι να σκέπτονται. Δημιουργεί μυαλά, χωρίς μυαλό. Προσφέρει γνώσεις, αλλ’ όχι γνώση. Δημιουργεί απλώς κάποια δίποδα λεξικά. Κι αυτά ελλιπή.

Βέβαια, θα μπορούσε να πει κανείς πως, η κρίση του σημερινού σχολείου, ήταν κάτι φυσικό και αναμενόμενο. Λόγω των ραγδαίων μεταπολεμικών εξελίξεων όλα τα συστήματα αξιών ένιωσαν τον κραδασμό των επερχόμενων μεταβολών. Το σχολείο, ένας, κατά παράδοση, συντηρητικός θεσμός, ήταν μοιραίο να “εισπράξει” ένα μέρος της κρίσης. Δικαιολογημένα, λοιπόν, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι αυτό που ονομάζουμε κρίση, δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια δυσκολία προσαρμογής σ’ ένα περιβάλλον που άλλαξε απότομα. Εν τούτοις, στο χώρο της ελληνικής παιδείας την τελευταία τριακονταπενταετία έγιναν τόσες μεταρρυθμίσεις, όσες δεν έγιναν στη διάρκεια των 160 χρόνων, που λειτουργεί επίσημη κρατική παιδεία στη χώρα μας. Πώς συμβαίνει, λοιπόν, να μιλάμε για κρίση ή για παιδευτική πενία;

Το σχολείο μας, παρά τις οποιεσδήποτε καινοτομίες, παραμένει στην ουσία του φορμαλιστικό και, ως προς τη νοοτροπία του, κονφορμιστικό. Ακόμη κι όταν προσφέρει το νέο, το κάνει μ’ έναν τρόπο που το σκουριάζει. κι αυτό κουράζει ψυχικά και πνευματικά το παιδί, που ακόμη δεν έχει γευτεί από την παιδεία μας αυτό που λέγεται χαρά της γνώσης. Κάποτε ο Πλάτων είχε πει: «Ο άνθρωπος γεννιέται δούλος κι απελευθερώνεται διά της παιδείας». Ο σημερινός νέος, όμως, κάθε άλλο παρά απελευθερώνεται. μετατρέπεται σ’ έναν μαθητή –εγκέφαλο, που σημαίνει ανεγκέφαλο πολίτη. Η κρίση, λοιπόν, είναι απότοκος του δουλικού πνεύματος, της εξαρτημένης σκέψης και της υποκατάστασης της ελευθερίας των ιδεών με απόψεις–κλισέ. Έτσι το παιδί “τελειοποιείται” σ’ ένα “σύστημα φασόν”. Η μόνη διακίνηση ιδεών, που συντελείται στους σχολικούς χώρους, είναι αυτή των “ντουβαριών” (με κάθε έννοια).

Τήν κρίση της σύγχρονης παιδείας παρουσίασαν πολύ πετυχημένα οι Pink Floyd με τη μουσική τους ταινία «The Wall», όπου τα παιδιά περπατούν ομοιόμορφα, κινούνται ομοιόμορφα, εργάζονται σαν ρομπότ. Μοιάζουν με τ’ “ανθρωπάκια” του μεγάλου Έλληνα ζωγράφου Γαΐτη. Καλοστοιχισμένα, καλοντυμένα, αλλά χωρίς πρόσωπο. Η απροσωπία είναι η σημερινή έκφραση προσωπικότητας. Προς αυτήν την κατεύθυνση κινείται το σημερινό σχολείο: δημιουργεί ανθρώπους που είναι απρόσωπες εκφράσεις προσωπικότητας. Η πνευματικότητα υποβαθμίζεται. Η φιλομάθεια συχνά τιμωρείται. Οι μαθητές εθίζονται στο ν’ ακούν και να “παπαγαλίζουν”. Από την άλλη ο καθηγητής είναι υποχρεωμένος να “παραδώσει”, δηλαδή ν’ απαγγείλει ό,τι το σχολικό εγχειρίδιο εμπεριέχει. Έτσι ο ρόλος του καθηγητή γίνεται ρόλος ενός καλύτερα προετοιμασμένου μαθητή. Η μονοκρατορία του ενός και μοναδικού σχολικού εγχειριδίου δεν επιτρέπει στον εκπαιδευτικό να εκδιπλώσει όλο το φάσμα των δυνατοτήτων του και να γίνει το κέντρο μιας ευρύτερης παιδευτικής λειτουργίας. Τα πάντα καθορίζονται “δι’ εγκυκλίων”.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αχρήστευση του πιο αξιόλογου εκπαιδευτικού δυναμικού. Σβήνει σιγά-σιγά η φλόγα της παιδείας, το πάθος της διδασκαλίας, η όρεξη για δημιουργικό διάλογο. Η “ρουτινοποίηση” της διδασκαλίας και η “υπαλληλοποίηση” της παιδευτικής λειτουργίας φθείρουν πνευματικά και ψυχικά τον πραγματικό εκπαιδευτικό, που βλέπει πως έργο του είναι να δημιουργήσει κάποιους έμψυχους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, χωρίς όμως δυνατότητα “προγραμματισμού” για να μπορούν να αξιοποιούν μόνοι αυτά που έμαθαν. Απλώς μπορούν ν’ αξιοποιούνται. Έτσι σιγά-σιγά αρχίζει να λείπει από την παιδεία μας ο ανθρώπινος εκπαιδευτικός. Αυτός που ως πραγματικός παιδαγωγός θα έβαζε το μαθητή στο μυαλό και στην ψυχή του. Σήμερα τον βάζει σαν επώνυμο στον κατάλογό του (“μαύρος διάβολος” λέγεται στη μαθητική αργκό), επειδή θα χρειαστεί να τον “θυμηθεί” μερικές φορές το χρόνο.

Ένα άλλο στοιχείο, που ευτελίζει το σχολείο, είναι η βαθμοθηρία. Η άγρα ή αγορά του βαθμού είχε γίνει –και παραμένει ακόμη– το μοναδικό παιδευτικό μας ιδανικό, ένα “ιδανικό” που προωθούσε μέσα στη σχολική αίθουσα το καννιβαλικό «ποιος θα φάει τον άλλον». Αυτό καλλιεργούσε τη διαίρεση μέσα στα παιδιά, γεννούσε αισθήματα φθόνου από τους χαμηλόβαθμους προς τους υψηλόβαθμους και, αντίστροφα, αισθήματα υποτίμησης από μέρους των υψηλόβαθμων προς τους χαμηλόβαθμους. Αυτό το ατομιστικό πνεύμα εμποδίζει τη συνεργασία και την ανάληψη μαζικών μορφωτικών πρωτοβουλιών. Αλλά το πιο θλιβερό παρεπόμενο της καταστάσεως αυτής ήταν και είναι η εξαγορά βαθμών. Η παιδεία έχει αρχίσει να γίνεται προνόμιο των πλουσίων. Ένας βαθμολογικός πληθωρισμός χωρίς προηγούμενο. Η χώρα μας είχε γεμίσει με “αριστούχους” – μετριότητες. Τα άχρηστα άριστα.

Ο βαθμολογικός πληθωρισμός δημιουργούσε και δημιουργεί την ψευδαίσθηση πως όλα τα παιδιά μπορούν να σπουδάσουν. Όμως, όσο επιτακτικό είναι να μορφωθούν όλοι, δεν είναι δυνατό και να σπουδάσουν όλοι. Οι σπουδές είναι γι’ αυτούς που έχουν τις αναγκαίες πνευματικές ικανότητες, τον έρωτα για μάθηση και τη διάθεση για εργασία. Με κομματικά συνθήματα του τύπου “αποεντατικοποίηση της παιδείας” ούτε παιδεία ούτε επιστήμη προάγονται. Αυτό λέγεται αντιπαιδεία και αντιμόρφωση. Μία είναι η βασική αρχή πάνω στην οποία, από την παλιά εποχή μέχρι σήμερα, στηρίζεται η παιδευτική πράξη: να μάθει ο νέος να στρώνει το πανταλόνι του στην καρέκλα. Ο Αϊνστάιν έλεγε ότι το 98% της επιτυχίας το οφείλει στη σκληρή εργασία και το υπόλοιπο 2% στην τύχη. Από μετριοφροσύνη δε θέλησε να μιλήσει για ευφυία^· άλλωστε ήξερε πως το πρώτο κεφάλαιο της ευφυΐας είναι η επιμέλεια.

Ο σημερινός μαθητής δεν έμαθε ν’ αγαπάει τη μάθηση. Προτιμά στον ελεύθερο χρόνο του να δει μια βιντεοκασέτα παρά να διαβάσει ένα καλό λογοτεχνικό βιβλίο. Προφητικά ο Οδυσσέας Ελύτης σε συνέντευξή του δήλωσε πως ελάχιστοι από τους σημερινούς μαθητές, τους τότε μαθητές, θα ήταν σε θέση να καταλάβουν το στίχο «άνθη της πέτρας μπροστά στην πράσινη θάλασσα». Άλλωστε, η δήλωση υποψηφίου του 1986 «ποιος, τέλος πάντων, είναι αυτός ο Μακρυγιάννης;», δείχνει πως η ελληνική παιδεία βρίσκεται σε ώρα μηδέν. Μια έκθεση του Ο.Ο.Σ.Α. του έτους 1986 για την κατάσταση της παιδείας μας, “απαγγέλλει” με διπλωματικό τρόπο, την καταδίκη του εκπαιδευτικού συστήματος. Μια καταδίκη που πιο πριν την έχει νιώσει ο Έλληνας μαθητής, που θεωρεί ως καλύτερο μάθημα αυτό που κάνει ο καθηγητής, όταν … απουσιάζει(!) που θεωρεί το σχολείο άχρηστο, γιατί φυλακίζει τα ωραιότερα χρόνια της ζωής του, για να μάθει κάτι που το θεωρεί ανούσιο και συχνά ανόσιο^· που πηγαίνει σ’ αυτό, επειδή ο αριθμός των απουσιών είναι περιορισμένος κι επειδή είναι υποχρεωμένος να πάρει ένα “χαρτί”, έναν τίτλο σπουδών, που λειτουργεί σαν εισιτήριο για την ένταξή του σε κάποια υπηρεσία. Αλλά κι αν ακόμη μαθητές και σπουδαστές πηγαίνουν στο σχολείο, αυτό δε σημαίνει πως κάνουν μάθημα. Η παρακολούθηση είναι μηχανική, μια και ο μαθητής έχει πειστεί πως όλα αυτά που μαθαίνει είναι άχρηστα. Γι’ αυτό δεν του μένει τίποτε απ’ όσα είναι υποχρεωμένος να μάθει. Οι αντιδράσεις του είναι ενδεικτικές: χαίρεται όταν δε λειτουργεί το σχολείο και λυπάται όταν λειτουργεί.

Βέβαια, όπως σε κάθε εποχή έτσι και σήμερα, το σχολείο διδάσκει. Διδάσκει, αλλά δεν εμπνέει. Προσφέρει στα παιδιά ιδανικά “μιας χρήσης”. Δεν έχει να τους δώσει μια “Ιθάκη”, έναν προσανατολισμό. Κάποτε ιδεολογικός άξονας της παιδείας μας ήταν ο ελληνικός ανθρωπισμός. Σήμερα όλα είναι ρευστά και συγκεχυμένα. Το σχολείο έχασε την καθοδηγητική του αποστολή. Για να οδηγήσει τα παιδιά, πρέπει να ξέρει που να τα πάει. Έτσι, μέσα στον κυκεώνα των ιδεών, το σχολείο υποτάσσεται σε κάποιες αναγκαιότητες, που επιτείνουν την κρίση του. Οδηγεί τα παιδιά σε μια αντίληψη πως οι υλικές ανάγκες είναι βασικότερες και ότι οι άλλες (πνευματικές, ηθικές) έπονται. Κι ακόμη ότι ο προβληματισμός των νέων πρέπει να περιορίζεται στην κάλυψη αυτών και μόνο των αναγκών, χωρίς να χρειάζεται να γίνουν άρτιοι άνθρωποι, με ολόπλευρα καλλιεργημένη προσωπικότητα. Αρκεί να μπορέσουν να γίνουν “στελέχη” κάποιου μηχανισμού. Το ιδανικό της “στελεχοποίησης” δημιούργησε στον τόπο μας μια ιδιότυπη αμάθεια, ένα κοινωνικό στρώμα “αγραμμάτων πτυχιούχων”, που πλαισιώνουν όλους τους τομείς της ζωής μας. Έχουμε “εγγραμμάτους”, που παγώνουν μπροστά σε μια πολυκύμαντη νοηματικά φράση, που μενουν απαθείς σαν αγάλματα του Βούδα, όταν ακούσουν τη «Μαρίνα των Βράχων», αφού η πνευματικότητά τους είναι εφάμιλλη μ’ εκείνη των βράχων.

Και το πιο οδυνηρό είναι πως το σύγχρονο σχολείο δεν καλλιεργεί ήθος. Υψηλές έννοιες γίνονται αντικείμενο χλευασμού μέσα στις σχολικές αίθουσες. Το σχολείο δεν ανεβάζει τις αξίες. τις κατεβάζει. «Τί ωφελεί ο Μαρξ, όταν πεινά η σαρξ;», λέει ένα παλαιό μαθητικό σλόγκαν. Παρά τη θρυλούμενη πολιτικοποίηση, ο δήθεν πολιτικοποιημένος και προβληματισμένος νεαρός δεν κατάλαβε πως, όταν πεινά η σαρξ, τότε ωφελεί περισσότερο ο Μαρξ. Αλλά για να καταλάβεις τον Μάρξ, πρέπει να τον διαβάσεις, κι ο σημερινός μαθητής αποφεύγει το πνευματικό, όπως τ’ αγρίμι τη φωτιά. Έτσι τροφοδοτείται με συνθήματα ή μηνύματα, που δεν επιτρέπουν τη συγκρότηση μιας σωστής προσωπικότητας. Κάποτε το ελληνικό σχολείο –παρά τις αδυναμίες του– πρόσφερε ένα ήθος, καλλιεργούσε κάποια ιδανικά. Τα ιδανικά αυτά ήταν τρόπος ζωής. Τώρα φυλακίζονται σε κάποια βιβλία κι είναι υποχρεωμένα να καούν μαζί στην καλοκαιρινή ετήσια καύση των σχολικών βιβλίων, που έγινε έθιμο. Οι νέοι όχι απλώς δεν μαθαίνουν (ο “παπαγαλισμός” δεν είναι μάθηση) το περιεχόμενο των βιβλίων, αλλά το μισούν.

Οι περιβόητες Γενικές Εξετάσεις είναι ο σημαιοφόρος της κρίσης του σημερινού σχολείου. Αποτελούν ένα θεσμό που ευτελίζει την παιδευτική λειτουργία. Έχουν γίνει ο άξονας γύρω από τον οποίο στρέφεται όλη η λειτουργία του Λυκείου. Μια συνεχής αναμονή. Είναι η ώρα της αλήθειας. Πολλά παιδιά καταρρέουν, προτού έλθει η ώρα της δοκιμασίας. Γίνονται νευρωτικά, μελαγχολικά, απομονωμένα και αγέλαστα άτομα. Όλα αυτά κάπως θυμίζουν Πολύφημο. Η παιδεία μας βλέπει τα παιδιά μ’ ένα μάτι ή με “μισό” μάτι και μετά τα “τρώει”. Τους καλούς τους τρώει τελευταίους. Κάποιοι όμως μαθαίνουν να “τρώνε” τους άλλους.

Πριν από 37 χρόνια, μέσα στο ζόφο της δικτατορίας, οι αγανακτισμένοι μαθητές και σπουδαστές από την κατάσταση της παιδείας κι από τη γενικότερη πολιτική, που παράνομα τους είχε επιβληθεί, είχαν προτάξει σαν κύριο σύνθημα το περίφημο: «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία». Σήμερα, μετά από τόσα χρόνια δημοκρατίας ο αγώνας τους δικαιώθηκε, αλλά παραποιημένος: ψωμί έχουμε, ελευθερία έχουμε, παιδεία όμως δεν έχουμε. Αυτή την έχει αντικαταστήσει η παραπαιδεία με πολλές μορφές. Αλλά και το ψωμί είναι αμφίβολο, μια και το πτυχίο του Πανεπιστημίου θεωρείται σήμερα εισιτήριο για το ταμείο ανεργίας. Όσο για την ελευθερία, αυτή έχει μεταβληθεί σε έννοια–κόθορνος. Ο καθένας τη φοράει με το δικό του τρόπο. Οι “καταλήψεις” προβάλλονται ως εκφράσεις κοινωνικής και πολιτικής διαμαρτυρίας, ενώ είναι εκφράσεις πνευματικής οκνηρίας. Τα μαθητικά συμβούλια έδωσαν τις δυνατότητες στα παιδιά να κάνουν τις λεγόμενες “κοπάνες” χωρίς απουσίες. Η μοναδική πρωτοβουλία που αναλαμβάνουν είναι οι πιέσεις προς τους καθηγητές για να κάνουν εκδρομές. Το εθνικό φρόνημα το θυμούνται μόνο σε κάποιες εθνικές επετείους για να μήν κάνουν μάθημα. Ή για να το διακωμωδούν.

Την κρίση μέσα στο χώρο της παιδείας επέτεινε και η τρέχουσα πολιτική, που ακόμη –τουλάχιστον στη χώρα μας– δε συνειδητοποίησε πως ο ρόλος της πρέπει να είναι διαπαιδαγωγητικός. Το “φλερτ” των κομμάτων με τη νεολαία δε σταμάτησε ούτε μέσα στον ιερό χώρο του σχολείου. Το σχολείο αποτέλεσε χώρο πειραματισμού, για το ποια κομματική νεολαία μπορεί να χρησιμοποιήσει καλύτερα συστήματα επηρεασμού της μάζας. Έτσι οι Μαθητικές Κοινότητες καλλιεργούν μια στείρα διαμάχη μεταξύ των μαθητών, που θα έπρεπε να είναι συμμαθητές–συμμαχητές σ’ έναν αγώνα που υπερβαίνει την κομματική αντιπαλότητα.

Αλλ’ όπως λέει ο ζωγράφος Γιάννης Τσαρούχης, «ποτέ δεν είναι νωρίς». Ο αγώνας των νέων δικαιώνεται, όταν συνεχίζεται. Και συνεχίζεται, όταν ως αίτημα τίθεται η αναβάθμιση του εκπαιδευτικού μας συστήματος πάνω στη βάση ενός νέου ανθρωπιστικού ιδανικού, που θα συμφιλιώνει το παιδί με τον εαυτό του, με το σχολείο και το βιβλίο, με το δάσκαλο και το περιβάλλον του, με το χθες, το σήμερα και το αύριο. Η κρίση, ακόμη, μπορεί να περιοριστεί με την εμφάνιση ενός νέου πλαισίου αξιών που χρειάζεται ο σύγχρονος άνθρωπος, που πρέπει να ζήσει ως πολίτης του κόσμου χωρίς να χάνει την ελληνική του ιδιαιτερότητα.

Περιοδικό Ενοριακή Ευλογία τεύχος Φεβρουαρίου 2010

 Πώς εκδηλώνεται η ζήλια

Μπορούμε να αντιληφθούμε ότι ένα παιδί ζηλεύει από τις αντιδράσεις του. Ειδικότερα στην περίπτωση του πρωτότοκου, τέτοιες αντιδράσεις είναι η λεκτική ή η σωματική επιθετικότητα και κάποιες παλινδρομικές μορφές συμπεριφοράς, όπως η ενούρηση, το πιπίλισμα των δαχτύλων και η χρήση του μπιμπερό. Επίσης, ένα παιδί μπορεί να επιδεικνύει είτε υπερβολικό ενδιαφέρον είτε πλήρη αδιαφορία για το μικρότερο αδερφάκι του. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όμως, είναι πολύ συνηθισμένο η ζήλια να εκδηλώνεται τελικά προς άλλα παιδιά συνομήλικα ή μικρότερά του. Μια άλλη αντίδραση είναι η σκόπιμη ανυπακοή προς τους γονείς του και προς άλλα άτομα του περιβάλλοντός του, καθώς και το να κάνει πράγματα που του έχουν απαγορευτεί σε στιγμές που η μητέρα ασχολείται με το μωρό, όπως, π.χ., την ώρα του θηλασμού. Τέλος, το παιδί μπορεί να παρουσιάσει συμπεριφορές που δεν τις είχε, όπως έντονα ξεσπάσματα οργής, επίμονο και αναίτιο κλάμα, κλείσιμο στον εαυτό του και άρνηση να πάει στο σχολείο. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις αδερφών, όπως του δευτερότοκου, των διδύμων ή του υστερότοκου, μπορεί να μην έχουμε παλινδρομικές μορφές συμπεριφοράς, όμως παρατηρείται και πάλι το φαινόμενο τα παιδιά είτε να κλείνονται στον εαυτό τους υποταγμένα είτε να εκδηλώνουν επιθετική συμπεριφορά προς τα αδέρφια τους ή να προσπαθούν με κάθε τρόπο να προκαλέσουν την προσοχή των γονιών τους.

Τι μπορούμε να κάνουμε

Στην αντιμετώπιση της ζήλιας τον πρωταρχικό ρόλο παίζουν οι γονείς, ενώ πολύ σημαντική είναι η συμβολή των παιδαγωγών, όπως και του υπόλοιπου περιβάλλοντος που έχει συνεχή επαφή με το παιδί. Γενικότερα, οι γονείς θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, έτσι ώστε τα παιδιά να μη νιώθουν παραμελημένα. Πολλές φορές, όταν ξαφνικά ένα παιδί γίνεται επιθετικό στο σπίτι, είναι εύκολο να υποπτευθούμε ότι ίσως ζηλεύει το αδερφάκι του. Ο γονιός όμως θα πρέπει να δώσει σημασία στο παιδί και όταν ακόμα αυτό φαινομενικά αδιαφορεί για τα αδέρφια του, γιατί αυτή η συμπεριφορά ίσως κρύβει ζήλια. Αυτή η ζήλια μπορεί να μη φανερώνεται στην οικογένεια, αλλά είναι πολύ πιθανό να βρίσκει διέξοδο σε άλλα παιδιά, όπως, π.χ., στους συμμαθητές του ή στους φίλους του, προς τους οποίους μπορεί να εκδηλώσει επιθετικότητα.

Ενας τρoπος για να περιοριστει η ζήλια στο πρωτότοκο παιδί είναι να το προετοιμάσετε ψυχολογικά για τον ερχομό του νεογέννητου και να φροντίσετε ώστε κάποιες αλλαγές που θα συμβούν στη ζωή του, όπως η αλλαγή δωματίου ή η φοίτηση στο νηπιαγωγείο, να μη συνδεθούν με το μωρό.Μετά τη γέννηση, θα πρέπει να κρατάτε τις ισορροπίες ως προς την προσοχή που απολαμβάνουν τα παιδιά όχι μόνο από εσάς, αλλά από όλους όσοι αποτελούν τον κοινωνικό περίγυρό τους. Γι’ αυτό προτρέψτε και το συγγενικό σας περιβάλλον να κάνει το ίδιο. Τις ισορροπίες αυτές θα πρέπει να τις κρατάτε σε κάθε περίπτωση.

Αποφεύγετε να κανετε συγκρίσεις μεταξύ των παιδιών, αναδεικνύοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του καθενός και τονίζοντας ότι κάθε άτομο μπορεί να πετύχει σε διαφορετικούς τομείς.

Προτρεψτε το παιδι να εκφρασει ελευθερα τα συναισθηματα του, χωρίς να φοβάται ότι θα το τιμωρήσετε.

Προσανατολίστε το σε ασχολίες που θα το βοηθήσουν να κοινωνικοποιηθεί, όπως στον αθλητισμό, χωρίς να το υποχρεώνετε να έχει κοινούς φίλους με τα αδέρφια του.

Είναι γεγονός πως ό,τι κάνουμε για τα παιδιά κατά την παιδική τους ηλικία τα ακολουθεί σε όλη την υπόλοιπη ζωή τους. Αν λοιπόν οι άνθρωποι που τα περιβάλλουν τα γεμίσουν με αγάπη, ενδιαφέρον και κατανόηση για τις πράξεις αλλά και τα συναισθήματά τους, τότε, αφενός, οι ανεπιθύμητες συμπεριφορές εξαιτίας της ζήλιας θα εξαλειφθούν σταδιακά και, αφετέρου, τα παιδιά θα αναπτύξουν στο μέλλον πιο ισορροπημένη προσωπικότητα χωρίς την πιθανότητα να έχουν απωθημένα.

Της Ουρανίας Τοπτσόγλου

Πηγή:agiabarbarapatras

 Περίοδος νηστείας η Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Σημαντική η θέση της νηστείας στη ζωή του κάθε χριστιανού, αν μάλιστα φέρουμε στο νου μας ότι η καταπάτησή της επέφερε στους πρωτοπλάστους την απώλεια του παραδείσου. Η νηστεία είναι δυνατή αρετή, εφόσον δεν είναι υποκριτική. Ο Κύριος τονίζει: «Όταν δε νηστεύητε, μη γίνεσθε ώσπερ οι υποκριταί…» (Ματθ. στ΄ 18). Καλούμαστε, ως Ορθόδοξοι χριστιανοί, να τηρήσουμε και κατά τη Μ. Τεσσαρακοστή τη θεάρεστη νηστεία, εκτός όσοι, διά λόγους υγείας και άδειας του Πνευματικού τους, δεν μπορούν να πράξουν τούτο.

Πότε, όμως, η νηστεία είναι θεάρεστη; Όταν είναι νηστεία εκ προαιρέσεως και υπακοής. Όταν δεν είναι απλώς αλλαγή τροφών, αλλά και αλλαγή τρόπου ζωής. Όταν είναι νηστεία παθών και λογισμών. Όταν δεν είναι η νηστεία εξωτερική βιτρίνα, χωρίς εσωτερική καθαρότητα. Όταν δεν γίνεται η νηστεία από επίδειξη. Δηλαδή όταν νηστεύουμε για να μας θαυμάσουν οι γύρω μας και όχι για να δαμάσουμε τα πάθη μας, αυτή η νηστεία δεν είναι θεάρεστη. Τι αξία έχει η νηστεία, όταν νηστεύουμε τα φαγητά αλλά δεν συγχωρούμε τους συνανθρώπους μας; Όταν νηστεύουμε το κρέας, αλλά κατατρώγουμε με τη γλώσσα τον αδελφό μας; Όταν καταβροχθίζουμε χυδαία θεάματα στην τηλεόραση σε βιντεοκασέτες, στο «ίντερνετ»;

Σε ένα στιχηρό των εσπερίων της Τετάρτης της Α΄ εβδομάδας των Νηστειών, βρίσκουμε τα ακόλουθα: «Νηστεύοντες, αδελφοί, σωματικώς, νηστεύσωμεν και πνευματικώς. Λύσωμεν πάντα σύνδεσμον αδικίας, διαρρήξωμεν στραγγαλιάς βιαίων συναλλαγμάτων. Δώσωμεν πεινώσιν άρτον και πτωχούς αστέγους εισαγάγωμεν εις οίκους, ίνα λάβωμεν παρά Χριστού του Θεού το μέγα έλεος».

Ας αγαπήσουμε τον ωραίο δρόμο της νηστείας, που ξεκινάει από τον έλεγχο της ελευθερίας μας, το λεγόμενο αυτοέλεγχο και φθάνει μέχρι τη θυσία μικρών υλικών δικαιωμάτων και μεγάλων αμαρτωλών παθών. «Νηστεύσωμεν νηστείαν, δεκτήν, ευάρεστον τω Κυρίω».

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ Γ. ΠΑΧΟΥΛΙΔΗΣ – Sigma Live

 Τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ στήν Ὀρθόδοξη Παράδοση και οἱ πλάνες τῶν Μαρτύρων τοῦ Ἰεχωβᾶ

του π. Σωτηρίου Ὀ. Ἀθανασούλια

ἀπό τό ἔντυπο «Ὀρθοδοξία καί αἵρεσις» τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Μαντινείας καί Κυνουρίας, τεῦχ. 65, Νοε. – Δεκ. 2009

Οἱ Βιβλικές ἀναφορές καί ἡ διαστροφή τους

Στήν Ἁγία Γραφή συναντᾶμε ἀρκετές ἀναφορές στό ὄνομα τοῦ Θεοῦ: «Ἁγιασθήτω τό ὄνομά σου» (Ματθ. 6,9) εἶναι ἕνα ἀπό τά αἰτήματα τῆς γνωστῆς θεοπαράδοτης «Κυριακῆς προσευχῆς», ἐνῶ ἀλλοῦ γίνεται λόγος γιά τό «ὄνομα τό ὑπέρ πᾶν ὄνομα» καί τονίζεται μέ ἔμφαση ὅτι «ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων καί ἐπιγείων καί καταχθονίων» (Φιλ. 2, 9-10). Αὐτές τίς βιβλικές ἀναφορές, καί πολλές ἄλλες, ἡ Ὀρθόδοξη Παράδοση τίς κατανοεῖ στό πλαίσιο τῆς σωτηρίας τοῦ ἀνθρώπου διά τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅπως ἀκριβῶς κάνει καί ἡ ἴδια ἡ Ἁγία Γραφή.

Ὑπάρχουν, ὅμως, συνάνθρωποί μας (προφανῶς πλανημένοι), γιά τούς ὁποίους τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ ἔχει θεμελιώδη σημασία γιά τή σωτηρία καί ἀποτελεῖ κυριολεκτικά ζήτημα ζωῆς ἤ θανάτου. Πρόκειται γιά τούς ὁπαδούς τῆς γνωστῆς αἵρεσης τῶν Μαρτύρων τοῦ Ἰεχωβᾶ, πού θεωροῦν βασική ἀποστολή τους νά «μαρτυροῦν» περί ἑνός ὀνόματος, ὡς τοῦ αἰωνίου προσωπικοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ. Ἄς δοῦμε, ὅμως, τί ἀκριβῶς συμβαίνει στήν περίπτωσή τους.

Ἡ αἵρεση ἐμφανίστηκε τό 1884 στίς Η.Π.Α μέ τή μορφή ἑταιρείας ἐμπορικοῦ χαρακτῆρα («Φυλλαδική Ἑταιρεία Σκοπιά τῆς Σιών»), πού ἵδρυσε ὁ ἀρχηγέτης της Κάρολος Ρῶσσελ. Ὁ Ρῶσσελ, ὁ ὁποῖος πέθανε τό 1916, δέν εἶχε θέσει ποτέ ζήτημα ὀνόματος τοῦ Θεοῦ. Ἀντίθετα, ὁ διάδοχός του Ἰωσήφ Ρόδελφορδ ἀπό τό ἔτος 1925 ἄρχισε νά προβάλλει τό ὄνομα «Ἰεχωβᾶ» ὡς ἕνα ἀπό τά ὀνόματα τοῦ Θεοῦ. Ταυτόχρονα ὑπογράμμιζε, ὅτι ὁ Θεός ἐμφανίζεται καί μέ ἄλλα ὀνόματα, ὅπως «Θεός», «Παντοκράτωρ», «Ὕψιστος», «Κύριος τῶν Δυνάμεων» κ.ἄ. Τήν ἐποχή ἐκείνη ὁ Ρόδελφορδ διεκήρυττε πώς ὁ Θεός ἀποκαλύφθηκε στήν Καινή Διαθήκη ὡς «Πατέρας» (π. Ἀντ. Ἀλεβιζοπούλου, Ἡ λατρεία τῆς Σκοπιᾶς, τ. Α’, Ἀθήνα 1993, σ. 140). Ὅμως, ἀπό τό 1934, μετά τήν ἔκδοση ἑνός βιβλίου της μέ τίτλο «Jehova», ἡ αἵρεση ἀλλάζει τή διδασκαλία γιά τό «σχέδιο τοῦ Θεοῦ», πού κήρυττε ὡς τότε. Τώρα τό «σχέδιο» δέν εἶναι ἡ σωτηρία τοῦ κόσμου, ἀλλά ἡ δικαίωση τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ· ὅλα τά ἄλλα ζητήματα γίνονται δευτερεύοντα. Στό ἑξῆς ἡ αἵρεση δηλώνει ὅτι τό ἀποκλειστικό ὄνομα τοῦ Θεοῦ εἶναι τό ὄνομα «Ἰεχωβᾶ» (αὐτόθι, σ. 141). Σημασία δέν ἔχει πλέον ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τόν Θεό, ἀλλά ἡ «σωτηρία» τοῦ Θεοῦ ἀπό τούς ἀνθρώπους, ἡ «δικαίωση τοῦ ὀνόματός Του»! Αὐτή εἶναι ἡ «μεγάλη ἀλήθεια», πού πρέπει νά διακηρυχθεῖ στόν κόσμο ἀπό τά μέλη τῆς αἵρεσης μέ τό ἔργο «ἀπό σπίτι σέ σπίτι», δηλ. μέ τή διανομή τῶν ἐντύπων τῆς αἵρεσης.

Ὅπως συμβαίνει συνήθως, κάθε αἵρεση ἀναζητᾶ βιβλικά ἐρείσματα, ὥστε νά ἐμφανίσει τίς πλάνες της, πού εἶναι μεταγενέστερες ἀνθρώπινες ἐπινοήσεις (ἤ καλύτερα εἰσηγήσεις τοῦ διαβόλου), ὡς διδασκαλία τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Τό χωρίο πού «ἀνακάλυψε» ἡ ἡγεσία τῶν Μαρτύρων τοῦ Ἰεχωβᾶ, καί ποῦ δῆθεν κανείς ἄλλος δέν τό εἶχε προσέξει, εἶναι τό Ἐξ. 3, 13-15, ὅπου γίνεται λόγος γιά τήν ἐμφάνιση τοῦ Θεοῦ στόν Μωϋσῆ στή φλεγόμενη βάτο. Ὅταν κάποτε ὁ Μωϋσῆς ἐποίμαινε «τά πρόβατα Ἰοθόρ» στό ὄρος Χωρήβ, τοῦ ἐμφανίσθηκε «Ἄγγελος Κυρίου» σέ μία βάτο, ἡ ὁποία φλεγόταν, ἀλλά δέν καιγόταν (3,1-2). Πλησιάζοντας νά δεῖ τό παράξενο τοῦτο φαινόμενο, ἄκουσε τή φωνή «Κυρίου» ἀπό τή βάτο νά τόν καλεῖ καί νά τοῦ ἀποκαλύπει ὅτι «ἐγώ εἰμί ὁ Θεός τοῦ Πατρός σου, Θεός Ἀβραάμ καί Ἰσαάκ καί Ἰακώβ» (3,6). Στή συνέχεια, ἀφοῦ τόν ἀποστέλλει νά ἐλευθερώσει τόν λαό τοῦ Ἰσραήλ ἀπό τή δουλεία τῶν Αἰγυπτίων, ὁ Μωϋσῆς ζητᾶ νά τοῦ ἀποκαλύψει τό ὄνομά Του, ὥστε νά ἐξηγήσει στόν λαό ποιός τόν ἀπέστειλλε. Τότε, κατά τό ἱερό κείμενο, «εἶπεν ὁ Θεός πρός Μωϋσῆν λέγων· ἐγώ εἰμί ὁ Ὤν … οὕτως ἐρεῖς τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ· ὁ Ὤν ἀπέσταλκέ με πρός ἡμᾶς … τοῦτο μου ἐστιν ὄνομα αἰώνιον καί μνημόσυνον αἰώνιον γενεῶν γενεαῖς» (3,14-15). Ἄς προσπαθήσουμε, ὅμως, νά ἑρμηνεύσουμε τό παραπάνω χωρίο, πού δέν εἶναι ἀπαλλαγμένο ἑρμηνευτικῶν προβλημάτων.

Ἑρμηνευτική προσέγγιση τῶν «ἐρεισμάτων» τῆς αἵρεσης

Τό κείμενο πού παραθέσαμε, ὅπου ἀναφέρεται τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ («ὁ Ὤν»), εἶναι ἀπό τήν ἀρχαία ἑλληνική μετάφραση τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, πού ὀνομάζεται μετάφραση τῶν «Ἑβδομήκοντα» (Ο’) καί χρονολογεῖται στά μέσα τοῦ 3ου π.Χ. αἰ. (Ἀθ. Χαστούπη, Εἰσαγωγή εἰς τήν Παλαιάν Διαθήκην, ἐν Ἀθήναις 1981, σ. 586). Πρόκειται γιά κείμενο μέ μεγάλο κύρος στήν ἀρχαία Ἐκκλησία. Εἶναι τό κείμενο πού χρησιμοποιοῦσε ὁ Κύριος καί οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι (ὅλες οἱ ἀναφορές τῆς Καινῆς Διαθήκης στήν Παλαιά, γίνονται στό κείμενο τῶν Ο’) καί πού ἀναγνωρίζει μέχρι σήμερα ἡ Ἐκκλησία μας, ὡς ἐπίσημο (=θεόπνευστο) κείμενο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Οἱ Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ λένε ὅτι αὐθεντικό κείμενο εἶναι τό πρωτότυπο ἑβραϊκό καί ἐκεῖ πρέπει νά ἀναζητήσουμε τή γνήσια μορφή τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ. Ποιά εἶναι, ὅμως, ἡ ἀλήθεια καί τί λέει ἡ ἐπιστήμη τῶν κειμένων γιά τό θέμα;

Εἶναι, ὄντως, ἀλήθεια ὅτι ἡ Παλαιά Διαθήκη (στή συντριπτική της τουλάχιστον πλειοψηφία), γράφτηκε πρωτοτύπως στήν ἑβραϊκή γλῶσσα. Εἶναι ἐπίσης ἀλήθεια ὅτι σήμερα ὑπάρχει ἕνα κείμενο στήν ἑβραϊκή γλῶσσα, πού ὀνομάζεται «Μασωρητικό κείμενο» (Μ). Ὅμως, τό ἑβραϊκό αὐτό κείμενο δέν εἶναι τό πρωτότυπο τῆς Π. Διαθήκης. Εἶναι ἕνα κείμενο, πού ἐπεξεργάστηκαν πολύ ἀργότερα ἑβραῖοι λόγιοι καί πού ἔλαβε τήν τελική του μορφή τόν 14ο αἰ. μετά Χριστόν (Ἀθ. Χαστούπη, ὅ.π., σ. 577), ἐνῶ, ὅπως προαναφέραμε, ἡ μετάφραση τῶν Ο’ (τό ἑλληνικό κείμενο τῆς Π. Διαθήκης) εἶναι τοῦ 3ου αἰ. πρό Χριστοῦ. δηλ. ἡ ἑλληνική μετάφραση εἶναι ἀρχαιότερη ἀπό τό ἑβραϊκό κείμενο, πού σώζεται σήμερα, κατά 16 τουλάχιστον αἰῶνες! Μέ ἄλλα λόγια, ἡ μετάφραση τῶν Ο’ εἶναι πολύ πιό κοντά στό πρωτότυπο ἑβραϊκό, πού ἔχει χαθεῖ. «Τό Μασωρητικόν κείμενον εἶναι ἐν πολλοῖς ἠλλοιωμένη μορφή τοῦ ἀρχικοῦ κειμένου τῆς Π. Διαθήκης» (αὐτόθι, σ. 583). Γιά τήν ἀποκατάστασή του εἶναι ἀναγκαία ἡ χρήση τῶν ἀρχαίων μεταφράσεων, μεταξύ τῶν ὁποίων δεσπόζουσα θέση κατέχει ἡ μετάφραση τῶν Ο’. Ἡ προσφυγή, λοιπόν, στό σωζόμενο ἑβραϊκό κείμενο οὔτε στοιχεῖο γνησιότητος εἶναι, οὔτε στοιχεῖο αὐθεντικότητος, οὔτε στοιχεῖο θεοπνευστίας.

Ὅμως, τό ἑβραϊκό κείμενο παρουσιάζει καί ἄλλα ἑρμηνευτικά προβλήματα ὡς πρός τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ. Γνωρίζουμε ὅτι οἱ ἀρχαῖοι Ἑβραῖοι ἔγραφαν μόνο τά σύμφωνα τῶν λέξεων (μέ κατεύθυνση ἀπό τά δεξιά πρός τά ἀριστερά, ἀντίστροφα ἀπ’ ὅ,τι γράφουμε συνήθως). Τά φωνήεντα τά ἐννοοῦσαν. Γνώριζαν τίς λέξεις ἀπό μνήμης καί, βλέποντας τά σύμφωνά τους, ἀνακαλοῦσαν ἀπό τή μνήμη τους τή λέξη καί τήν προφορά της. Πολλούς αἰῶνες ἀργότερα οἱ «μασωρῖτες» (ἑβραῖοι λόγιοι – φιλόλογοι) ἐπινόησαν ἕνα σύστημα μικροσκοπικῶν σημείων (φωνηέντων), τά ὁποῖα πρόσθεσαν στά ἀρχικά κείμενα, ὥστε νά μή χαθεῖ ἡ αὐθεντική προφορά τῆς γλώσσας, πού κινδύνευε ἀπό τό ὄντως πολύπλοκο ἀρχαῖο σύστημα γραφῆς καί ἀνάγνωσης. Τό φωνηεντισμένο αὐτό κείμενο ἀποκαλεῖται «μασωρητικό κείμενο». Στό σωζόμενο Μασωρητικό κείμενο τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ στό Ἐξ. 3,13-15 καί σέ πολλά ἄλλα χωρία εἶναι «Γιαχβέ» (καί ὄχι «Ἰεχωβᾶ», ὅπως ἐσφαλμένα προφέρουν οἱ ὁπαδοί τῆς αἵρεσης). Ὑπάρχουν, ὅμως, κι ἄλλα ὀνόματα τοῦ Θεοῦ στό ἑβραϊκό κείμενο, ὅπως τά «Ἐλωχείμ», «Ἀδωνάγι» κ.ἄ. Οἱ ἀρχαῖοι Ἑβραῖοι θεωροῦσαν ὅτι τό «Γιαχβέ» ὑπερέχει κατά κάποιον τρόπο τῶν ἄλλων ὀνομάτων, γι’ αὐτό, ὅταν ἐπρόκειτο νά τό προφέρουν στόν προφορικό λόγο ἤ ὅταν τό συναντοῦσαν διαβάζοντας ἕνα κείμενο, τό ἀντικαθιστοῦσαν μέ ἄλλα ὀνόματα τοῦ Θεοῦ, τά «Ἐλωχείμ», «Ἀδωνάγι» κ.λ.π. Ἔγραφαν μέν τό ὄνομα «Γιαχβέ», ἀλλά ποτέ δέν τό πρόφεραν. Τί, ὅμως, ἔγραφαν; Ἔγραφαν μόνο τά τέσσερα σύμφωνα τοῦ ὀνόματος, πού ἀντιστοιχοῦν στά δικά μας ΓΧΒΧ. Ἀφοῦ, ὅμως, κανείς δέν πρόφερε αὐτό τό ὄνομα, κανείς δέν γνώριζε καί τήν ἀκριβῆ προφορά του, κανείς δέν γνώριζε τόν φωνηεντισμό του, κανείς δέν γνώριζε ποιά φωνήεντα ἀντιστοιχοῦν στό τετραγράμματατο ΓΧΒΧ. Γιά νά λύσουν τό πρόβλημα αὐτό οἱ μασωρῖτες, κατέφυγαν στήν ἑξῆς λύση: δανείστηκαν φωνήεντα ἀπό τά ἄλλα ὀνόματα τοῦ Θεοῦ μέ γνωστή προφορά καί τά πρόσθεσαν στό τετραγράμματατο ΓΧΒΧ. Ἔτσι προῆλθε ἡ μορφή «Γιαχβέ» στό σωζόμενο ἑβραϊκό κείμενο, πού εἶναι τύπος τοῦ ρήματος «εἶμαι» καί συμφωνεῖ μέ τήν ἤδη γνωστή σ’ αὐτούς μετάφραση τῶν Ο’, ὅπως θά δοῦμε στή συνέχεια. Τί προκύπτει, ὅμως, ἀπό τά παραπάνω; Προκύπτει, προφανῶς, ὅτι δέν εἴμαστε βέβαιοι γιά τό πῶς ἀκριβῶς προφερόταν τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ στήν ἑβραϊκή γλῶσσα. Τό σωζόμενο ἑβραϊκό κείμενο τῆς Π. Διαθήκης καθόλου δέν μᾶς διαφωτίζει γιά τή μορφή τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ!

 Ὅμως, ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου δέν εἶναι θέμα γλώσσας, ἀλλά θέμα οὐσίας. Ἡ ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ μεταφέρεται σέ κάθε γλῶσσα, γιά νά γίνει κτῆμα κάθε ἀνθρώπου. Ἡ ἀκριβής μετάφραση τοῦ ἑβραϊκοῦ «Γιαβέ» στήν ἑλληνική εἶναι «Ἐκεῖνος, ὁ Ὁποῖος εἶμαι» («ἐγώ εἶμαι Ἐκεῖνος, ὁ Ὁποῖος εἶμαι»). Οἱ Ἑβδομήκοντα μεταφράζουν «ὁ Ὤν» («ἐγώ εἰμί ὁ Ὤν»), παραπλήσια ἔκφραση, πού, ὡς πρός τό περιεχόμενό της, ταυτίζεται ἀπόλυτα μέ τήν ἔκφραση «Ἐκεῖνος, ὁ Ὁποῖος εἶμαι». Μέ ἄλλα λόγια, ὁ Θεός λέει στόν Μωϋσῆ: «ἐγώ εἶμαι Αὐτός πού εἶναι», «Αὐτός πού ὑπάρχει», «Αὐτός πού ὄντως ὑπάρχει», «Αὐτός πού αἰωνίως ὑπάρχει», δηλ. ὁ μόνος ἀληθινός Θεός. Αὐτή εἶναι ἡ οὐσία τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ στό Ἐξ. 3,13-15, ἡ ὁποία μᾶς ἐνδιαφέρει. Ἡ μορφή του δέν ἔχει ἰδιαίτερη σημασία, γι’ αὐτό καί οἱ Ἑβδομήκοντα δέ διστάζουν νά μεταφράζουν στίς περισσότερες περιπτώσεις τό ἑβραϊκό «Γιαχβέ» μέ τό ἑλληνικό «Κύριος» (=Θεός). Ἀλλά, οὔτε καί οἱ τότε Ἰουδαῖοι διενοήθησαν νά διατηρήσουν τήν ἑβραϊκή μορφή τοῦ θείου ὀνόματος, δεδομένου, ὅτι ἡ ἑλληνική μετάφραση τῶν «Ἑβδομήκοντα» δέν ἔγινε γιά τή χριστιανική Ἐκκλησία, ἀλλά γιά τούς ἑλληνιστές Ἰουδαίους τῆς ἐποχῆς (τούς Ἰουδαίους πού μιλοῦσαν τήν ἑλληνική γλῶσσα)! Ἄλλωστε, ἄν ἡ μορφή τοῦ ὀνόματος εἶχε κάποια σημασία γιά τή σωτηρία μας, θά τό εἶχε ἐπισημάνει πρῶτος ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ὁ Ἴδιος θά χρησιμοποιοῦσε τό ὄνομα Γιαχβέ, θά τό χρησιμοποιοῦσαν ἐπίσης οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι, θά τό κατέγραφε ἡ Καινή Διαθήκη, θά τό τόνιζαν οἱ ἀρχαῖοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, θά τό μαρτυροῦσε ἡ ἀρχαία ἐκκλησιαστική γραμματεία. Ὅμως, καμιά τέτοια ἀναφορά δέν ὑπάρχει: ὁ Ἰησοῦς δέν ἀναφέρθηκε ποτέ στό θέμα, σέ κανένα σημεῖο τῆς Καινῆς Διαθήκης δέν ὑπάρχει τό ὄνομα Γιαχβέ καί ἡ ἀρχαία ἐκκλησιαστική Παράδοση τηρεῖ ἀπόλυτη σιγή! Μήπως, λοιπόν, οἱ Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ ἔχουν στρέψει ὅλη τήν προσοχή τους σέ μιά λεπτομέρεια καί, τελικά, τούς διαφεύγει ἡ οὐσία;

 Ποιός εἶναι ὁ Γιαχβέ τῆς Βίβλου

Σέ ποιόν, ὅμως, ἀναφέρεται τό ὄνομα Γιαχβέ; Ποιός εἶναι ὁ Γιαχβέ τῆς Βίβλου; Ἀπ’ ὅ,τι λένε οἱ Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ, φαίνεται ὅτι ὁ Γιαχβέ εἶναι ὁ Πατήρ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ Θεός, στόν Ὁποῖο ὁ Ἰησοῦς συνεχῶς ἀναφερόταν. Ὅπως εἶναι γνωστό, οἱ Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ δέν ἀποδέχονται μιά θεμελιώδη ἀλήθεια τῆς Ἐκκλησίας, τή διδασκαλία γιά τήν Ἁγία Τριάδα. Ἀκολουθώντας τούς ἀρχαίους αἱρετικούς Ἄρειο καί Μακεδόνιο, πιστεύουν ὅτι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ (ὁ Χριστός) εἶναι δημιούργημα τοῦ Θεοῦ (δηλ. δέν εἶναι ὄντως Θεός) καί ὅτι τό Ἅγιο Πνεῦμα εἶναι μιά ἀπρόσωπη δύναμη ἤ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ (δηλ. δέν εἶναι συγκεκριμένο πρόσωπο). Ὁ Χριστός, ὅμως, δέν ἦλθε στόν κόσμο νά ἀποκαλύψει μόνο τόν Πατέρα, ἀλλά ἦλθε νά ἀποκαλύψει καί τόν Ἑαυτό του καί τό Ἅγιο Πνεῦμα. Ἦλθε νά ἀποκαλύψει, ὅτι Αὐτός καί ὁ Πατήρ εἶναι ἕνα (Ἰω. 10,30). Χωρίς τή διδασκαλία γιά τήν Ἁγ. Τριάδα, τό χωρίο, στό ὁποῖο στηρίζονται γιά τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ (Ἐξ. 3,13-15), εἶναι ἐντελῶς ἀκατανόητο.

Τί ἀκριβῶς λέει αὐτό τό χωρίο; Λέει ὅτι «Ἄγγελος Κυρίου» ἐμφανίσθηκε στόν Μωϋσῆ μέσα σέ μία βάτο (3,1-2). Στή συνέχεια ὁ Ἄγγελος ἀπό τή βάτο φαίνεται νά λέει: «ἐγώ εἰμί ὁ Θεός τοῦ Πατρός σου, Θεός Ἀβραάμ καί Ἰσαάκ καί Ἰακώβ … ἐγώ εἰμί ὁ Ὤν» (Γιαχβέ, 3, 6-14). Σύμφωνα μέ τά παραπάνω, ποιός, τελικά, ἐμφανίσθηκε στόν Μωϋσῆ, ὁ Θεός ἤ ἕνας Ἄγγελος τοῦ Θεοῦ; Γιατί ὁ Ἄγγελος ταυτίζει τόν ἑαυτό του μέ τόν Θεό; Γιατί ὁ Ἄγγελος λέει ὅτι εἶναι ὁ «Θεός Ἀβραάμ καί Ἰσαάκ καί Ἰακώβ»; Γιατί ὁ Ἄγγελος λέει ὅτι εἶναι ὁ Γιαχβέ;

Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, οἱ μόνοι αὐθεντικοί ἑρμηνευτές τῆς Ἁγ. Γραφῆς, λένε ὅτι ὁ «Ἄγγελος Κυρίου», πού ἐμφανίσθηκε στόν Μωϋσῆ, δέν εἶναι ἕνας ἀπό τούς Ἀγγέλους τοῦ Θεοῦ, ἀλλά ὁ «Μεγάλης Βουλῆς Ἄγγελος», δηλ. ὁ ἕνας καί μοναδικός Υἱός τοῦ Θεοῦ, τό δεύτερο πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος. Δέν ἐμφανίσθηκε, λοιπόν, ὁ Πατήρ στόν Μωϋσῆ, ὅπως ἐσφαλμένα πιστεύουν οἱ Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ καί πολλοί ἄλλοι, ἀλλά ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ. Εἶναι χαρακτηριστικό ὅτι στό φωτοστέφανο τοῦ Χριστοῦ, ὅπως ἁγιογραφεῖται στίς ἱερές εἰκόνες τῶν Ἐκκλησιῶν μας, ἀναγράφεται ἡ φράση «ὁ Ὤν», δηλ. τό ὄνομα, πού ἀποκαλύφθηκε στή φλεγόμενη βάτο. Οἱ ἐκφράσεις «Ἄγγελος Κυρίου» καί «Μεγάλης Βουλῆς Ἄγγελος» τῆς Π. Διαθήκης ἀναφέρονται στόν Υἱό καί ταυτίζονται μέ τήν ἔκφραση «Λόγος τοῦ Θεοῦ», πού χρησιμοποιεῖ πολύ ἀργότερα ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης (1,1). Οἱ ὅροι «Ἄγγελος» καί «Λόγος» ἐννοιολογικά ταυτίζονται: ὁ «ἄγγελος» ἀναγγέλλει – φανερώνει καί ὁ «λόγος» λέγει – ἀποκαλύπτει. Δέν εἶναι, ὅμως, ἡ μόνη περίπτωση, πού ἐμφανίζεται ὁ «Ἄγγελος Κυρίου» στήν Π. Διαθήκη, ταυτίζοντας τόν Ἑαυτό του μέ τόν Θεό. Ὁ «Ἄγγελος Κυρίου», πού μίλησε στόν Ἰακώβ, λέει: «ἐγώ εἰμί ὁ Θεός ὁ ὀφθείς σοι ἐν τόπῳ Θεοῦ» (Γεν. 31, 11-13), ἀλλά καί ὁ «Ἄγγελος Κυρίου», πού ἐμφανίσθηκε στήν Ἄγαρ, δίνει συγκεκριμένες ὑποσχέσεις, πού μόνο ὁ Θεός μπορεῖ νά δώσει (Γεν. 16, 7-14).

Ἐπειδή, κατά τή διδασκαλία τῆς Ἁγ. Γραφῆς καί τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ ἔχει τήν ἴδια ἀκριβῶς φύση (εἶναι «ἕν») μέ τόν Πατέρα (Ἰω. 10,30), γι’ αὐτό καί ὁ Υἱός ἀποκαλεῖται «Γιαχβέ», ὅπως ὁ Πατήρ. Καί ἐπειδή ὁ Θεός, πού ἐμφανίζεται στήν Π. Διαθήκη, εἶναι ὁ Υἱός τοῦ Πατρός (ἤ ὁ «Ἄγγελος Κυρίου» ἤ ὁ «Μεγάλης Βουλῆς Ἄγγελος»), ὁ Γιαχβέ τῆς Βίβλου εἶναι ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ. Ἐπειδή, τέλος, τό Ἅγ. Πνεῦμα ἔχει τήν ἴδια ἀκριβῶς φύση μέ τόν Υἱό καί τόν Πατέρα, γι’ αὐτό ἀποκαλεῖται ἐπίσης «Γιαχβέ», ὅπως ὁ Υἱός καί ὁ Πατήρ (ὁ ἐνδιαφερόμενος ἄς μελετήσει μέ προσοχή τά χωρία Ἡσ. 48,12-16, Ζαχ. 2,5-11, Ἀβδ. 1 κ.ἄ., ὅπου γίνεται λόγος γιά περισσότερους τοῦ ἑνός «Γιαχβέ»).

 Οὐσία καί δύναμη τοῦ ὀνόματος

Οἱ Ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας μας διδάσκουν, ὅτι ὁ Θεός κατά τήν Οὐσία Του δέν ἔχει κανένα ὄνομα. Ἡ Οὐσία τοῦ Θεοῦ εἶναι πάνω ἀπό κάθε ὄνομα καί ἀπό κάθε περιγραφή. Ἐπειδή, ὅμως, ὁ Θεός δέν εἶναι μόνο ἡ Οὐσία Του, ἀλλά καί οἱ Ἐνέργειές Του, ὁ Θεός ἔχει πολλά ὀνόματα, πού ἀναφέρονται στίς Ἐνέργειές Του αὐτές (ὀνομάζεται «Θεός», «Κύριος», «Γιαχβέ», «Ἀγάπη» κ.λ.π.). Καί ἐπειδή οἱ Ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ εἶναι πολλές, ὁ Θεός δέν ἔχει ἕνα, ἀλλά πολλά ὀνόματα.

Ἀπό τά πρόσωπα τῆς Ἁγίας Τριάδος τό πιό οἰκεῖο σέ μᾶς εἶναι τό δεύτερο, ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὁ Ὁποῖος ἔγινε ἄνθρωπος γιά τή σωτηρία μας, σταυρώθηκε, ἀναστήθηκε καί «συνέτριψε τό κράτος τοῦ ἐχθροῦ». Εἴδαμε ὅτι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ εἶναι ὁ Γιαχβέ τῆς Βίβλου. Αὐτός ὁ Γιαχβέ, ὅταν ἔγινε ἄνθρωπος, προσέλαβε καί ἕνα ἄλλο ὄνομα: «ἐκλήθη» Ἰησοῦς Χριστός. Ἐπειδή μέ αὐτό τό ὄνομα νίκησε τόν θάνατο πάνω στόν Σταυρό καί κατατρόπωσε τόν προαιώνιο ἐχθρό μας, τό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ ἀπέκτησε ἐξαιρετική δύναμη καί ἔγινε «φοβερόν τοῖς ὑπεναντίοις», δηλ. φόβητρο γιά τούς δαίμονες (Εὐχή τοῦ ἁγ. Βαπτίσματος). Ἀπό τότε, ὅποιος τό ἐπικαλεῖται, ἐκδιώκει τούς ἀοράτους ἐχθρούς του καί λαμβάνει τή Θεία Χάρη. Τό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ δέν χρειάζεται κάποια «δικαίωση» ἐκ μέρους μας, γιατί ὁ Θεός εἶναι ἀπόλυτα ἀνενδεής, δέν ἔχει ἀνάγκη τῶν δικῶν μας ἐνεργειῶν, ἐμεῖς ἔχουμε τήν ἀνάγκη Του γιά νά σωθοῦμε. Ἀναφορές στήν Ἁγ. Γραφή, ὅπως «ἁγιασθήτω τό ὄνομά σου» (Ματθ. 6,9) καί ἄλλες παρόμοιες, σημαίνουν ὅτι, ἐπειδή κι ἐμεῖς φέρουμε τό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ (ὀνομαζόμεθα «Χριστιανοί»), πρέπει νά ζοῦμε ἔτσι, ὥστε νά μήν τό προσβάλουμε στόν ἑαυτό μας, δηλ. φροντίζουμε νά ἁγιάζεται τό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ σέ μᾶς. Μέ τό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ συνέβη ὅ,τι ἀκριβῶς καί μέ τόν Σταυρό: ὁ Χριστός προσέλαβε ἕνα «ξύλον», τό ὁποῖο, ὄχι μόνο δέν εἶχε καμία δύναμη, ἀλλά ἦταν καί «ἐπικατάρατον». Μέ ἐκεῖνο τό «ξύλον» νίκησε τόν θάνατο. Ἀπ’ αὐτό ἀκριβῶς τό γεγονός τό «ξύλον» τοῦ Σταυροῦ ἁγιάσθηκε, προσέλαβε μάλιστα τέτοια δύναμη, ὥστε ὁ διάβολος «φρίττει καί τρέμει μή φέρων καθορᾶν αὐτοῦ τήν δύναμιν».

Μόνο στό πλαίσιο αὐτό μποροῦμε νά κατανοήσουμε τά λεγόμενα τοῦ ἀπ. Παύλου γιά τή δύναμη τοῦ ὀνόματος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Στόν Χριστό ἐδόθη «ὄνομα τό ὑπέρ πᾶν ὄνομα, ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων καί ἐπιγείων καί καταχθονίων, καί πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται ὅτι Κύριος ᾿Ιησοῦς Χριστός» (Φιλ. 2, 9-11). Στό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ θά ὑποταχθοῦν τελικά τά πάντα, τά ἐπίγεια, τά ἐπουράνια καί τά καταχθόνια, καί ὅλοι θά ἀναγκασθοῦν νά ὁμολογήσουν ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι ὁ Κύριος, ὁ μόνος Κύριος. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι γιά μᾶς ἡ μοναδική αἰτία καί πηγή τῆς σωτηρίας μας: «οὐκ ἔστιν ἐν ἄλλῳ οὐδενί ἡ σωτηρία· οὐδέ γάρ ὄνομά ἐστιν ἕτερον ὑπό τόν οὐρανόν τό δεδομένον ἐν ἀνθρώποις ἐν ᾧ δεῖ σωθῆναι ἡμᾶς» (Πράξ. 4,12). Ὅποιος ἐπικαλεῖται αὐτό τό ὄνομα, σώζεται: «πᾶς ὅς ἄν ἐπικαλέσηται τό ὄνομα Κυρίου σωθήσεται» (Πράξ. 2,21, Ρωμ. 10,13) καί σέ πολλά σημεῖα τῆς Κ. Διαθήκης ὡς Χριστιανοί νοοῦνται «οἱ ἐπικαλούμενοι τό ὄνομα Κυρίου» (Πράξ 9,14, Α’ Κορ. 1,2 κ.ἄ.).

Ἡ Ὀρθόδοξη Παράδοση διαμόρφωσε μιά σύντομη προσευχή, πού συνίσταται ἀκριβῶς στή συνεχῆ ἐπίκληση τοῦ ὀνόματος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Πρόκειται γιά τή γνωστή φράση «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με», ἡ ὁποία περικλείει ὁλόκληρη τή δύναμη τοῦ θείου ὀνόματος. Ἡ συνεχής ἐπανάληψη αὐτῆς τῆς εὐχῆς, πού γίνεται συνήθως μέ τή βοήθεια κομποσχοινιοῦ, ἐκδιώκει τούς δαίμονες, καθαρίζει τόν ἄνθρωπο ἀπό τά πάθη του, ἑλκύει τή Θεία Χάρη καί ὁδηγεῖ σέ ὑπερφυῆ ἕνωση μέ τόν Θεό, δηλ. στήν κατάσταση τῆς ἁγιότητας, ὅπως μαρτυροῦν πάμπολλα παραδείγματα Ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας, πού ἔφθασαν ἐκεῖ μέ αὐτήν ἀκριβῶς τήν μέθοδο.

Πηγή:http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=2913&Itemid=1

 Επειδή από τον Φεβρουάριο έφέτος αρχίζει ή Μεγάλη Τεσσαρακοστή, πού είναι περίοδος νηστείας, θεωρούμε χρήσιμο να αναφέρουμε το πώς καθιερώθηκαν και επεκράτησαν οι γνωστές Νηστείες της Εκκλησίας μας.

Σε πολλά βέβαια σημεία της Άγιας Γραφής γίνεται λόγος για τη νηστεία και όλοι οι ιεροί Πατέρες της Εκκλησίας μας αναφέρονται σε ομιλίες τους στο θέμα της νηστείας.

Ό Μέγας Βασίλειος μάλιστα, πού μας άφησε δύο εξαίρετες ομιλίες περί της νηστείας, ονομάζει τη νηστεία «συνηλικιώτιν της άνθρωπότητος».

Είναι, λέγει, ή πρώτη εντολή πού δόθηκε στους ανθρώπους από τον Θεό.«Νηστεία έν τω παραδείσω ένομοθετήθη». Όταν έδωσε εντολή στους Πρωτοπλάστους να μη φάγουν τούς καρπούς ενός συγκεκριμένου δένδρου, έδωσε εντολή «νηστείας και εγκρατείας» (ΕΠΕ 6, 26).

Αύτη λοιπόν ή θεόσδοτη εντολή, την οποία τήρησε και ό θεάνθρωπος και οι άγιοι Απόστολοι, όταν οργανώθηκε με τη Χάρη του Παναγίου Πνεύματος ή Εκκλησία, έλαβε τη θέση της στη ζωή της Εκκλησίας. Καθορίστηκαν μάλιστα οι ημέρες της νηστείας με αποφάσεις Συνόδων και ιερών Κανόνων για να λειτουργούν τα πάντα «κατά τάξιν και ενσχημόνως» (Α’ Κορ. ιδ’ 40).Έτσι πολύ ενωρίς καθιερώθηκε ή Νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και της Τετάρτης και Παρασκευής. Ό ΞΘ’ (69^ος) Αποστολικός Κανών θεσπίζει τα έξης: «Ει τις Έπίσκοπος, ή Πρεσβύτερος, ή Διάκονος, ή Υποδιάκονος, ή Αναγνώστης, ή Ψάλτης, την άγίαν Τεσσαρακοστήν ού νηστεύει, ή Τετράδα, ή Παρασκευήν, καθαιρείσθω. Έκτός είμή δί’ άσθένειαν σωματικήν έμποδίζοιτο. Έάν δέ λαϊκός ή  άφορίζέσθω» {«Πηδάλιον»).Ό άγιος Νικόδημος ερμηνεύοντας και σχολιάζοντας στο «Πηδάλιον» τον Κανόνα αυτό γράφει: «’Όλους όμού και ίερωμένους, και λαϊκούς προστάζει ό παρών Κανών να νηστεύωσι παρομοίως και έπίσης, τόσον την μεγάλην Τεσσαρακοστήν, όσον και κάθε Τετράδα και Παρασκευήν… Την μέν άγίαν Τεσσαρακοστήν νηστεύομεν… όχι διά το Πάσχα, όχι διά τον Σταυρό αλλά διά τάς άμαρτίας μας… ‘Όθεν δέν πρέπει να λέγωμεν ότι πενθούμεν διά τον Στανρόν. Ού γάρ δι’ εκείνον πενθούμεν’ μη γένοιτο’ αλλά διά τα έδικά μας άμαρτήματα. Νηστεύομεν δέ την Τεσσαρακοστήν, κατά την μίμησιν τού Κυρίου, οπού ένήστευσεν επί τού όρους ήμέρας τεσσαράκοντα. Τάς δέ δύω ήμέρας της έβδομάδος νηστεύομεν, την μέν Τετράδα, διατί ειςτήν ήμέραν αύτήν έγινε το συμβούλιον διά την προδοσίαν τού Κυρίου μας’ την δέ Παρασκευήν, διατί είς την ήμέραν ταύτην έπαθε σαρκί τον ύπέρ της σωτηρίας μας θάνατον..,», Ή ΣΤ’ Οικουμενική Σύνοδος με τον ΠΘ’ (89°) Κανόνα της κάνει ειδικό λόγο για τη Νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδος: «Τάς τού σωτηρίου πάθους ήμέρας, έν νηστεία και προσευχή και κατανύξει έπιτελούντας, χρή τούς πιστούς περί μέσας της περί το μέγα Σάββατον νυκτός ώρας άπονηστίζεσθαι…». Ορίζει δηλαδή να λήγει ή νηστεία μετά το μεσονύκτιο του Μεγάλου Σαββάτου («Πηδάλιον»).

Για την Τεσσαρακοστή των Χριστουγέννων, το γνωστό Σαρανταήμερο, πού είναι κάπως ελαφρότερη νηστεία, διότι επιτρέπεται κατάλυση ιχθύων, ό άγιος Συμεών, αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, πού είναι ειδικός ως προς τα λειτουργικά θέματα της Εκκλησίας, γράφει: «Ή Τεσσαρακονθήμερος (νηστεία) εικονίζει την νηστείαν τού Μωυσέως, όστις νηστεύσας τεσσα-ράκοντα ήμέρας και νύκτας έλαβεν είς πλάκας λιθίνους γεγραμμένους τούς λόγους τού Θεού, ημείς δέ νηστεύοντες τεσσαράκοντα ήμέρας βλέπομεν και λαμβάνομεν τον ζώντα Λόγον έκ της Παρθένου, όχι γεγραμμένον έν λίθοις, αλλά σεσαρκωμένον γεννηθέντα, και άξιούμεθα να κοινωνώμεν την θειοτέραν αυτού Σάρκα» {«Τά Άπαντα» Έν Άθήναις 1868, σ. 369).

Παρόμοια είναι και ή Νηστεία των Αγίων Αποστόλων, για την όποια ομιλεί το αρχαίο εκκλησιαστικό κείμενο, πού επιγράφεται «Διαταγαί Αποστόλων». «Μετά ουν το έορτάσαι ύμάς την Πεντηκοστήν έορτάσατε μίαν έβδομάδα (επιτρέπεται σ’ αυτήν κατάλυση σε όλα), και μετ’ εκείνην νηστεύσατε μίαν’ δίκαιον γαρ και εύφρανθήναι επί τη έκ Θεού δωρεά (για την κάθοδο του Άγιου Πνεύματος) και νηστεύσαι μετά την άνεσιν» (ΒΕΠΕΣ 2, 93). Και οι θείοι Απόστολοι, σχολιάζει ό άγιος Νικόδημος ό Αγιορείτης, «ένήστευαν και ούτως έπέμποντο είς το κήρυγμα» («Πηδάλιον» Σημ. είς 69™ Αποστολίκόν Κανόνα).

Για τη Νηστεία τού Δεκαπενταύγουστου, πού διαρκεί λίγες ημέρες, ό άγιος Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει οτι «είς τιμήν άποβλέπει της τού Θεού Λόγον Μητρός, ή όποια προ-γνωρίζουσα την άγίαν της μετάστασιν από τον κόσμον, πάντοτε ήγωνίζετο υπέρ ήμών, και ένήστευεν, άν και χρείαν δέν είχε Νηστείας, ως καθαρά και πανάμωμος, ζώσα δέ άγγελικώς ή ύψηλοτέρα και των Άγγέλων και προσευχομένη συνεχώς… και πάντοτε δι’ ήμάς ικετεύουσα… Διά τούτο και ημείς χρεωστούμεν  να νηστεύωμεν… έκμιμούμενοί τον βίον της» (ε. ά.)

Τα πιο πάνω ελάχιστα πληροφοριακά στοιχειά, ως προς τον καθορισμό των Νηστειών της Εκκλησίας μας, ας γίνουν αφορμή να αγαπήσουμε τη νηστεία, όπως μας προτρέπουν οι ύμνοι των ήμερών αυτών.

Είναι πολύ αποτελεσματικό όπλο στον αόρατο πόλεμο για την κατάκτηση της άγιότητος.

Περιοδικό «Η ΔΡΑΣΙΣ ΜΑΣ»Φεβρουάριος 2010

 του Κωνσταντίνου Κορναράκη

Επίκουρου Καθηγητή Θεολογικής Σχολής, ΕΚΠΑ

Τα τελευταία χρόνια, ως αντίδραση στο πνεύμα κόρου και υπερβολής που διέπει τις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, έχει διαμορφωθεί μια τάση προβολής και επαίνου της νηστείας, ως αποχής από ορισμένες τροφές, θεωρουμένης ως σημαντικής παραμέτρου της υγιεινής και εν γένει του ευ ζην. Οπωσδήποτε, στα θετικά σημεία αυτής της τάσεως θα μπορούσε κάποιος να προσμετρήσει το γεγονός ότι εγείρεται ένας ουσιαστικός προβληματισμός, προερχόμενος από την κοινή εμπειρία της φύσεως που φθείρεται, ο οποίος ενδεχομένως θα μπορούσε να αποτελέσει γόνιμο ερέθισμα εισαγωγής του ανθρώπου σε πορεία αυτογνωσίας, παρά τις εγγενείς δυσκολίες: όταν λ.χ. η νηστεία περιορίζεται μόνον στις τροφές, μεταλλάσσεται σε άσκηση υγιεινής διατροφής, χάνοντας όμως το υπαρξιακό της βάθος.

 Αναμφιβόλως, ως κατάφαση της φύσεως, η νηστεία κατέχει σημαντική θέση στα διάφορα θρησκεύματα, για λόγους ασκήσεως, καθάρσεως, πένθους ή ικεσίας. Στα πλαίσια όμως αυτά, η νηστεία αποκτά άλλο νόημα από αυτό που λαμβάνει στον χώρο της Ορθόδοξης Εκκλησίας και πιθανή σύγχυση των ιδιαιτεροτήτων μπορεί να οδηγήσει σε ηθικές πρακτικές, απονευρωμένες από τον δυναμισμό του βιώματος της ορθόδοξης πνευματικότητας.

Πράγματι, στον χώρο της ορθόδοξης πνευματικής ζωής, η νηστεία καθίσταται αντιληπτή ως συνολική θεώρηση ορισμένου τρόπου ζωής του οποίου η δυναμική δεν είναι δυνατόν να εξαντλείται στην αποχή από τα βρώματα: η φυσική αρετή ορισμένων ανθρώπων, λ.χ. να δεικνύουν εγκράτεια ή και αδιαφορία προς συγκεκριμένες τροφές, δεν εγγυάται τη βίωση της νηστείας ως γεγονότος που συναρπάζει την όλη ύπαρξη, σώμα και ψυχή, και αντλεί τη δυναμική του από το διάλογο του ανθρώπου με τον εσωτερικό του κόσμο.

Ήδη, κατά την οριοθέτηση των υπαρκτικών θεμελίων της νηστείας στην σκέψη των Πατέρων της Εκκλησίας, παρατηρούμε ότι σε αντίθεση με άλλες πνευματικές διεργασίες (όπως η προσευχή και η σιωπή), όπου ο άνθρωπος καλείται να ασκήσει τις έλλογες δυνάμεις της ψυχής του, εδώ οφείλει κυρίως να υποτάξει τις άλογες ορμές του σώματος. Άλλωστε κατά τον Ιωάννη τον Σιναΐτη, «όσο υποφέρει η κοιλία, ταπεινώνεται το καρδιακό φρόνημα• όσο όμως η κοιλία ικανοποιείται, τότε επαίρεται για την ισχύ του ο (εμπαθής) λογισμός». Γι’ αυτό, ένα τροπάριο του Τριωδίου καλεί τον άνθρωπο να μην θεωρήσει τη νηστεία μόνον ως αποχή βρωμάτων, αλλά κυρίως αποξένωση από κάθε υλικό πάθος, ώστε αφού υποδουλώσει το σαρκικό φρόνημα που τον τυραννά, να καταστεί άξιος της μεταλήψεως του Αμνού.

Θεωρώντας λοιπόν τη ζωή του υπό το πρίσμα της νηστείας και προπαρασκευαζόμενος για την τροφή του Αμνού, ο έσω άνθρωπος προγεύεται την παραδείσιο κατάσταση από την οποία εξέπεσε, ακριβώς διότι αστόχησε στη δοκιμασία της νηστείας• «εξαιτίας της λαιμαργίας γυμνωθήκαμε της χάριτος του Θεού και εξοριστήκαμε», λέγει κάποιο άλλο τροπάριο του Τριωδίου. Καταξιώνοντας, λοιπόν, ο άνθρωπος τα βιώματα μετανοίας του δια της νηστείας, επιστρέφει στην ακρίβεια των αισθήσεων, δηλαδή προσανατολίζει τη σκέψη του στον Θεό, απελευθερωμένος από οιαδήποτε ταύτιση με προκλήσεις ψευδαισθητικής αξίας, οι οποίες σκοτίζουν τη λειτουργία της φύσεώς του και αποκτά τη διαύγεια να αντικρίζει χωρίς αλλοιώσεις των αξιολογικών του κριτηρίων την προοπτική της υπαρξιακής του ολοκληρώσεως.

Ωστόσο, η παρατήρηση του Μ. Βασιλείου ότι η νηστεία ρυθμίζει αρμονικώς και με άριστο τρόπο τις σχέσεις των ανθρώπων (Περί νηστείας, Α΄, §7), καθιστά επίσης σαφές ότι ως όρος σχέσεως, η βίωση της νηστείας αποτελεί ένα από τα θεμέλια της Ορθόδοξης Εκκλησιολογίας. Ήδη από τα προφητικά βιβλία πληροφορούμεθα ότι το αληθινό νόημα της νηστείας αναζητάται στο καμίνι της δοκιμασίας των διαπροσωπικών σχέσεων του ανθρώπου με τον αδελφό του (Ησ. 58, 2-11). Εξ άλλου, ο Μ. Βασίλειος επισημαίνει ότι αληθής νηστεία θεωρείται «η του κακού αλλοτρίωσις, εγκράτεια γλώσσης, θυμού αποχή, επιθυμιών χωρισμός, καταλαλιάς, ψεύδους, καί επιορκία», δηλαδή αλλοτρίωση από βιώματα βίας που ορίζουν την καταδυνάστευση του άλλου στις διαπροσωπικές σχέσεις. Επομένως, αν και φαίνεται ότι η νηστεία είναι πρακτική η οποία καταφάσκει την εσωστρέφεια του καθ’ έκαστον ανθρώπου, εντούτοις η αληθής νηστεία, ως προετοιμασία μάλιστα μετοχής στην Ευχαριστιακή σύναξη, αποτελεί κριτήριο κοινωνίας προσώπων.

Υπό την έννοια αυτή, η Θεολογία της Εκκλησίας καθοδηγεί τον άνθρωπο στην κατανόηση ότι η βίωση της νηστείας, με κύριο σημείο αναφοράς τη Θ. Ευχαριστία, περιλαμβάνει ένα ολόκληρο πλέγμα πνευματικών ασκήσεων, άξονα του οποίου αποτελεί η αποχή από ορισμένα βρώματα, αλλά δεν είναι η αποχή αυτή που ορίζει την ποιότητα της νηστείας. Απλώς, η αποχή βρωμάτων σμιλεύει την εσωτερική πνευματικότητα του ανθρώπου εκείνου που φρονεί ότι το σημαντικότερο κάτοπτρο δικαιώσεως των επιλογών του αυτών είναι το βλέμμα του αδελφού του.

Πηγή:http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=2920&Itemid=1

 Μέτρο νηστείας

«Για να έχει τη χάρη, πρέπει να είναι εγκρατής σε όλα ο άνθρωπος: στις κινήσεις, στην ομιλία, στην όραση, στους λογισμούς, στην τροφή. Για κάθε είδους εγκράτεια βοηθάει η μελέτη του λόγου του Θεού. Η οσία Μαρία η Αιγυπτία πήρε με τα δάκτυλά της λίγους κόκκους σιτάρι από τον Άγιο Ζωσιμά και είπε: «Αρκετό με τη χάρη του Θεού». Πρέπει να μάθουμε να τρώμε όσο γίνεται λιγότερο – αλλά με διάκριση κι αυτό, ανάλογα με την εργασία μας. Το μέτρο της εγκράτειας πρέπει να είναι τέτοιο που να παραμένει η καρδιά στη προσευχή μετά το φαγητό.

Μια φορά μου ήρθε ο λογισμός ν’ αγοράσω λίγα φρέσκα ψάρια. Δικά μου χρήματα δεν είχα· είχα όμως τα χρήματα της Μονής και θα μπορούσα ν’ αγοράσω· δεν ήθελα όμως να χαλάσω την τάξη της ζωής μου. Ο λογισμός όμως με παρέσυρε σε τέτοιο σημείο, ώστε και στην εκκλησία, την ώρα της λειτουργίας είχα τα ψάρια στο νου μου. Τότε κατάλαβα με το έλεος του Θεού πως αυτό ήταν ενέργεια του εχθρού και πως η χάρη βοηθά να τρώμε λίγο, ενώ το δαιμόνιο μας σπρώχνει στα πολλά και νόστιμα φαγητά.

Τρεις μέρες βασανιζόμουν απ’ αυτό το λογισμό, και μόλις που κατόρθωσα να απελευθερωθώ με την προσευχή και τα δάκρυα. Τόσο δύσκολο είναι να παλέψεις ακόμα και με τέτοιους μηδαμινούς λογισμούς.

Στο μετόχι πάλι μου συνέβη το εξής: Τρώγω μέχρι να χορτάσω, και μετά από δύο ώρες μπορώ να φάω άλλο τόσο. Άρχισα να ζυγίζομαι και παραδόξως βλέπω πως σε τρεις μέρες έβαλα τρεις οκάδες. Κατάλαβα πως αυτό ήταν πειρασμός, γιατί εμείς οι μοναχοί οφείλουμε ν’ αποξηραίνουμε το σώμα μας, για να μην υπάρχουν σ’ αυτό εμπαθείς κινήσεις που παρεμποδίζουν την προσευχή. Το χορτάτο σώμα δυσκολεύει την καθαρή προσευχή και το Πνεύμα του Θεού δεν έρχεται σε χορτασμένη κοιλιά.

Πάντως πρέπει να ξέρουμε από πείρα το κατάλληλο για μας μέτρο της νηστείας, για να μην αδυνατίσουμε, ώστε να μην μπορούμε να εκτελούμε το διακόνημά μας. Γνώρισα έναν υποτακτικό που με τη νηστεία εξήρανε τον εαυτό του, αλλά αδυνάτισε και πέθανε πρόωρα».

(Όσιος Σιλουανός ο Αγιορείτης)

 Η  αληθινή νηστεία

Κατεύνασε τα κύματα των άτοπων επιθυμιών, απόκρουσε τη ζάλη των πονηρών λογισμών, διάσωσε το σκάφος της ψυχής σου, δείξε μεγάλη εμπειρία και ήδη έχεις γίνει άριστος κυβερνήτης. Όλων δε αυτών βάση και ­δάσκαλος να είναι η νηστεία· όταν δε λέγω νηστεία, δεν εννοώ αυτή που κάνουν οι πολλοί άνθρωποι, αλλά την αληθινή νηστεία, όχι μόνο την αποχή από τα φαγητά, αλλά και την αποχή από τα αμαρτήματα· διότι δεν αρκεί η φύση της νηστείας, να απομακρύνει από τα αμαρτήματα αυτούς που νηστεύουν, εάν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο. Διότι και ο αθλητής, λέγει, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί σύμφωνα με τους νόμους της αθλήσεως. Για να μη χάσουμε το στεφάνι της νηστείας, αν και έχουμε υπομείνει τους κόπους της, ας μάθουμε πώς και με ποιό τρόπο πρέπει να την εφαρμόζουμε. Διότι και ο Φαρισαίος εκείνος νήστεψε, αλλά μετά τη νηστεία εκείνη κατέβη από το ναό έρημος και κενός από τους καρπούς της. Ο τελώνης πάλι δεν νήστεψε, και όμως αυτός που δεν νήστεψε ξεπέρασε στην αρετή αυτόν που νήστευε, για να μάθεις ότι δεν υπάρχει καμία ωφέλεια από τη νηστεία, αν δεν την  ακολουθούν και όλα τα άλλα.

Τιμή της νηστείας δεν είναι η αποχή από φαγητά, αλλά η απομάκρυνση από τα αμαρτήματα· γι’ αυτό εκείνος που περιορίζει τη νηστεία μόνο στην αποχή των τροφών, αυτός είναι εκείνος που κατ’ εξοχήν την περιφρονεί. Νηστεύεις; Δείξε το με έργα. Ποιά έργα; «Εάν δεις πτωχό να τον ελεήσεις· εάν δεις τον εχθρό σου, να συμφιλιωθείς μαζί του· εάν δεις όμορφη γυναίκα στο δρόμο σου, να την προσπεράσεις και να μη την προσέξεις. Δηλαδή να μη νηστεύει μόνο το στόμα, αλλά και τα μάτια, και η ακοή, και τα πόδια, και τα χέρια, και όλα τα μέλη του σώματός μας. Να νηστεύουν τα χέρια με το να μένουν καθαρά από την κλεψιά και την πλεονεξία, να νηστεύουν τα πόδια με το να απομακρύνονται από τους δρόμους που οδηγούν στην παρανομία · να νηστεύουν τα μάτια με το να μάθουν να μη προσηλώνονται ποτέ σε όμορφα πρόσωπα, και να μη περιεργάζονται ξένα κάλλη. Διότι τροφή των ματιών είναι το να βλέπουν αλλά αν είναι αμαρτωλά και παράνομα αυτά που βλέπουν, τότε εξουδετερώνεται η νηστεία και ανατρέπει όλη τη σωτηρία της ψυχής. Θα ήταν από τα πλέον παράλογα, εξ αιτίας της νηστείας, να απέχουμε από τα φαγητά αλλά με τα μάτια μας να μην αποφεύγουμε την τροφή που απαγορεύεται! Δεν τρως κρέας; Δεν πρέπει να «φας» και ακολασία  με τα μάτια! Ας νηστεύει και η ακοή σου· νηστεία δε της ακοής είναι να μη δέχεται κακολογίες και διαβολές διότι λέγει· «ψεύτικα λόγια και φήμες μη  παραδεχτείς». Ας νηστεύει και το στόμα από λόγους αισχρούς και βρισιές. Διότι ποιά ωφέλεια υπάρχει όταν αποφεύγουμε μεν να τρώμε ψάρια και κοτόπουλα, αλλά κατατρώγουμε και δαγκώνουμε τους αδελφούς μας;

(Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος)

 Συμβουλές για τη νηστεία

Αν σου είναι εύκολο, δίνε στην κοιλιά σου  τροφή χορταστική και ευκολοχώνευτη, ώστε με τον χορτασμό να ικανοποιήσουμε την αχόρταστη όρεξή της, ενώ με την σύντομη χώνευση να σωθούμε από τη σαρκική πύρωση σαν από μάστιγα. Ας εξετάσουμε και θα βρούμε πως τα περισσότερα από τα φαγητά που «φουσκώνουν» ερεθίζουν τη σάρκα.

• Κυριάρχησε στην κοιλιά σου, πριν κυριαρχήσει αυτή πάνω σου, και τότε θα αναγκαστείς να νηστεύεις γεμάτος ντροπή.

• Ας περικόψουμε τις απαιτήσεις της κοιλιάς με τη σκέψη του αιωνίου πυρός. Μερικοί που υποτάγηκαν σ’ αυτή, έφθασαν στην ανάγκη στο τέλος, να αποκόψουν από τις ασθένειες τα μέλη του σώματός τους και πέθαναν έτσι σωματικά και ψυχικά. Ας ερευνήσουμε και οπωσδήποτε θα διαπιστώσουμε πως τα ηθικά μας ναυάγια προέρχονται μόνο από τη γαστριμαργία.

• Ο νους του νηστευτή προσεύχεται καθαρά και προσεχτικά, του δε ακρατή είναι γεμάτος από ακάθαρτες εικόνες. Ο χορτασμός της κοιλιάς ξέρανε τις πηγές των δακρύων. Όταν όμως, αυτή με τη στέρηση  αποξηράθηκε, δημιούργησε τα κύματα των δακρύων.

• Εξέταζε τον εαυτό σου την πρώτη ώρα της ημέρας και το μεσημέρι και την τελευταία προ του φαγητού, και θα καταλάβεις έτσι την ωφέλεια της νηστείας. Το πρωί (που δεν πεινάς) οι λογισμοί σκιρτούν και περιπλανώνται εδώ κι εκεί, κατά το μεσημέρι  ατονούν κάπως, και κατά το ηλιοβασίλεμα έχουν εντελώς ταπεινωθεί.

• Θλίβε την κοιλιά και οπωσδήποτε θα κλείσεις και το στόμα διότι η γλώσσα ισχυροποιείται από τα πολλά φαγητά. Να πολεμάς  συνεχώς εναντίον της και να επαγρυπνείς συνεχώς πάνω της. Εάν εσύ κοπιάσεις λίγο, αμέσως και ο Κύριος σε βοηθά.

• Εκείνος που γεμίζει την κοιλιά με πολλά φαγητά, πλάτυνε τα έντερα, ενώ εκείνος που της εναντιώνεται, τα στένευσε. Και όταν αυτά στενεύσουν, δεν χρειάζονται πολλά φαγητά, οπότε κατά φυσικό τρόπο πλέον μαθαίνομε να νηστεύουμε.

• Όταν βρεθείς σε πλούσιο τραπέζι, φέρε εμπρός σου τη μνήμη του θανάτου και της Κρίσεως ίσως έτσι συγκρατήσεις λίγο το πάθος. Και ενώ πίνεις, μη παύεις να θυμάσαι το ξύδι και τη χολή του Δεσπότη σου. Έτσι ή θα εγκρατευθείς ή τουλάχιστον, αν δεν εγκρατευθείς, θα ταπεινωθείς (συγκρίνοντας τη πολυφαγία σου με το πάθος του Χριστού), αναστενάζοντας.

•Μη πλανάσαι! Ούτε από τη δουλεία του Φαραώ πρόκειται να ελευθερωθείς ούτε το άνω Πάσχα θα αντικρίσεις, εάν δεν γευτείς παντοτινά «πικρίδες και άζυμα». Πικρίδες είναι η βία και κακοπάθεια της νηστείας, και άζυμα το χωρίς φυσίωση(εγωισμό) φρόνημα.

(Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος)

Πηγή:http://vatopaidi.wordpress.com/

  Η κατάνυξη

του Αρχιμ. Μελετίου Απ. Βαδραχάνη

Η περίοδος του Τριωδίου, την οποία διανύουμε κ’ εφέτος, χαρακτηρίζεται στην Εκκλησία μας ως περίοδος κατανύξεως. Το βιβλίο που περιέχει τους ύμνους της περιόδου αυτής λέγεται κατανυκτικό Τριώδιο. Και οι εσπερινοί της Κυριακής της Τυροφάγου, καθώς και των 5 Κυριακών των Νηστειών, λέγονται κατανυκτικοί εσπερινοί. Υπάρχουν επίσης κατανυκτικά στιχηρά ή κατανυκτικά καθίσματα.

Αλλά τι σημαίνει η λέξη κατάνυξη; Ποια είναι η ακριβής σημασία της και τι έχει να πει σ’ εμάς το νόημα αυτής της λέξεως; Αν δούμε μερικά χωρία της Γραφής, στα οποία συναντάται η λέξη, τότε θα εννοήσουμε ότι η λέξη κατάνυξη έχει τρεις τουλάχιστον διαφορετικές σημασίες.

***

Α΄. Κατάνυξη = λύπη, στενοχώρια, μεγάλη θλίψη.

Στο βιβλίο της Γεννέσεως βρίσκουμε δύο χωρία, στα οποία η λέξη κατάνυξη έχει τη σημασία της λύπης, της στενοχώριας. «Είπε δε Ησαύ προς τον πατέρα αυτού· Μη ευλογία μία σοι εστί, πάτερ; ευλόγησον δη καμέ, πάτερ. Κατανυχθέντος δε Ισαάκ ανεβόησε φωνή Ησαύ και έκλαυσεν» (Γεν. 27,38). Λυπήθηκε, δηλαδή, ο Ισαάκ γιατί ο πρεσβύτερος γιος του, ο γιος που αγαπούσε, ο πρωτότοκος, αυτός που του έφερνε τα κυνήγια, έχασε την ευλογία, που την πήρε με δόλο ο Ιακώβ. Συνεπώς κατάνυξη εδώ σημαίνει λύπη στενοχώρια για κάποιο γεγονός της ζωής μας.

Αναφέρουμε ένα δεύτερο χωρίο μ’ αυτή τη σημασία. Ο Ιακώβ, αφού απάτησε τον αδελφό του Ησαύ, για να γλυτώσει από το φθόνο έφυγε στην Μεσοποταμία, στο θείο του τον Λάβαν. Έμεινε εκεί 20 χρόνια· παντρεύτηκε, απέκτησε παιδιά και περιουσία. Μετά 20 χρόνια γυρίζει πίσω στην πατρίδα του κι αφού συμφιλιώνεται με τον αδελφό του Ησαύ, πηγαίνει και κατασκηνώνει σε μια περιοχή που λεγόταν Σίκιμα και υπήρχε η πόλη Σαλήμ. Εκεί ο Ιακώβ αγόρασε ένα κομμάτι γης από κάποιον ντόπιο, το Εμώρ. Αυτός όμως ο Εμώρ είχε ένα γιό, τον Συχέμ, ο οποίος πήρε την μοναδική κόρη του Ιακώβ, την Δείνα, και την ατίμασε. Μετά την άφησε να γυρίσει στο σπίτι της. Όταν έγινε αυτό έλειπαν τα παιδιά του Ιακώβ έξω στους αγρούς. Και λέει η αγία Γραφή· «Οι δε υιοί Ιακώβ ήλθον εκ του πεδίου· ως δε ήκουσαν, κατενύγησαν οι άνδρες, και λυπηρόν ήν αυτοίς σφόδρα» (Γεν. 34,7). Λυπήθηκαν πάρα πολύ. Ο πόνος τους πλήγωσε βαθειά την καρδιά για την ατίμωση της αδελφής τους. Και γι’ αυτό, μετά από ολόκληρο τέχνασμα, σκότωσαν τον Συχέμ και όλους τους άνδρες της φυλής του. Ας διαβάσουμε το 34ο κεφ. της Γενέσεως για να δούμε τις λεπτομέρειες της ιστορίας.

 Η πρώτη λοιπόν σημασία της λέξεως κατάνυξη είναι η λύπη, ο πόνος για διάφορα λυπηρά γεγονότα της ζωής μας. Η κατάνυξη μ’ αυτή τη σημασία δεν μπορούμε να πούμε ότι είναι εφάμαρτος. Είναι φυσικό ο άνθρωπος να λυπάται για τα θλιβερά γεγονότα της ζωής του· όχι όμως όπως οι άπιστοι «οι μη έχοντες ελπίδα». Η θλίψη του Χριστιανού πρέπει να έχει κάποιο μέτρο.

Β΄. Κατάνυξη = συναίσθηση της αμαρτωλότητας και λύπη για τις αμαρτίες μας· συνεπώς διάθεση προς μετάνοια και μεταμέλεια.

α΄ παράδειγμα.

Μετά την Πεντηκοστή, αφού επιφοίτησε το άγιο Πνεύμα στους αποστόλους και παρουσιάσθηκε το φαινόμενο της γλωσσολαλίας και μιλούσαν οι απόστολοι σ’ όλες τις διαλέκτους, άρχισαν να απορούν και να θαυμάζουν οι πάντες. Μερικοί όμως κακοήθεις άρχισαν να λένε, ότι οι απόστολοι είναι μεθυσμένοι. Τότε ο Πέτρος έκανε την την πρώτη του ομιλία και είπε ότι δεν είναι μεθυσμένοι -αφού η ώρα είναι 9η π. μ. και το πρωί συνήθως οι άνθρωποι δεν πίνουν κρασί-,αλλά ήρθε το Πνεύμα το άγιο, όπως είχε προφητεύσει ο Ιωήλ, και τους έδωσε το χάρισμα της γλωσσολαλίας. Είναι λοιπόν σημείο του αγίου Πνεύματος η γλωσσολαλία και έρχεται δι’ αυτού του σημείου το άγιο Πνεύμα να μαρτυρήσει, ότι ο Χριστός δεν είναι ένας απατεώνας, ένας πλάνος όπως έλεγαν οι Ιουδαίοι, ένας βλάσφημος που έκανε τον εαυτό του Θεό, αλλά είναι ο Μεσσίας, ο προσδοκώμενος επί τόσους αιώνες. Είναι ο Υιός του Θεού, που πήρε την ανθρώπινη φύση και σεις τον σταυρώσατε. «Ακούσαντες δε κατενύγησαν τη καρδία, είπον τε προς τον Πέτρον και τους λοιπούς αποστόλους· Τι ποιήσομεν, άνδρες αδελφοί;» ( Πραξ. 2,37).

Βλέπουμε λοιπόν εδώ ξεκάθαρα, ότι κατάνυξη είναι η λύπη και η συντριβή της ψυχής που προέρχεται από την συναίσθηση της αμαρτωλότητας, αλλά και η διάθεση προς διόρθωση, η διάθεση προς μετάνοια  («Τι ποιήσομεν, άνδρες αδελφοί;»).

β΄ παράδειγμα.

 «Οργίζεσθε και μη αμαρτάνετε· ά δε λέγετε εν ταις καρδίαις  υμών, επί ταις κοίταις υμών κατανύγετε» (Ψαλμ. 4,5). Κ’ εδώ το ρήμα κατανύγετε έχει την σημασία της συντρι-βής.

Η έννοια αυτή επικρατεί στην πατερική και ασκητική γραμματεία. Έτσι στα αποφθέγματα των πατέρων γίνεται λόγος για κάποια πόρνη, η οποία πλησίασε τον αββά Τιμόθεο κι αφού άκουσε τον λόγο του Θεού, κατενύγη και έκλαυσε και είπεν αυτώ· Εγώ από την σήμερον προσκολλώμαι τω Θεώ…».

Αυτή λοιπόν η σημασία της λέξεως κατάνυξη υπάρχει στις εκκλησιαστικές ορολογίες κατανυκτικόν Τριώδιον, κατανυκτικός εσπερινός, κατανυκτικά στιχηρά ή κατανυκτικά καθίσματα. Είναι ακολουθίες και ύμνοι, που έχουν στόχο να πληγώσουν την καρδιά μας με το βέλος της θείας Χάριτος, να την συγκινήσουν, να την θερμάνουν, να την κάνουν να συναισθανθεί τις αμαρτίες της και να κλάψει γι’ αυτές.

 Για να κατανοήσουμε καλύτερα και να αισθανθούμε πλήρως αυτή τη σημασία της λέξεως κατάνυξη, θ’ αναφέρουμε άλλα δύο βιβλικά παραδείγματα, στα οποία δεν υπάρχει μεν η λέξη, υπάρχει όμως το νόημα και το περιεχόμενό της.

α΄. Η άρνηση του Πέτρου (Λουκ. 22,60-61).

Ο Πέτρος αρνείται το Χριστό τρεις φορές. Μάλιστα τη δεύτερη και την τρίτη, όπως μας λέει ο Ματθαίος (26,72 και 74), αρνήθηκε με όρκο. Αφού τον αρνήθηκε και την τρίτη φορά, «εφώνησε αλέκτωρ, και στραφείς ο Κύριος ανέβλεψε τω Πέτρω, και υπεμνήσθη ο Πέτρος του λόγου του Κυρίου, ως είπεν αυτώ ότι πριν αλέκτορα φωνήσαι απαρνήση με τρις, και εξελθών έξω ο Πέτρος έκλαυσε πικρώς». Το βλέμμα του Χριστού έπεσε πάνω του σαν ένα κοφτερό μαχαίρι και τον κατατρύπησε, τον καταπλήγωσε. Και όπως όταν πληγώσουμε το σώμα βγαίνει αίμα, έτσι όταν πληγώσουμε την ψυχή βγαίνουν δάκρυα. Κι όπως όταν σπάσει ο γιατρός το απόστημα, το πρήξιμο του σώματος, τότε φεύγει το πύον και καθαρίζει το σώμα, έτσι κι όταν ο Χριστός σπάσει το απόστημα της ψυχής και αναβλύσουν τα δάκρυα, φεύγει όλο το πύον, όλο το φαρμάκι της αμαρτίας που την δηλητηριάζει, κ’ εκείνη συνέρχεται, αναζωογονείται. Έτσι και ο Πέτρος βγήκε έξω κ’ έκλαυσε πικρά· δηλαδή με πόνο, με στεναγμούς, μ’ αναφιλητά· για να βγάλει από την ψυχή του το φαρμάκι της αρνήσεως. Μπορούμε να πούμε, ότι τα δάκρυα είναι ο εμετός της ψυχής. Με τη διαφορά ότι, ενώ ο εμετός είναι κάτι το αποκρουστικό και σιχαμερό, τα δάκρυα είναι ό,τι το πιο ωραίο και ευλογημένο.

β΄. Τα δάκρυα της πόρνης (Λουκ. 7,36-50).

Ο Χριστός βρισκόταν σ’ ένα γεύμα, που του παρέθεσε κάποιος φαρισαίος ονόματι Σίμων. Εκεί μια γυναίκα αμαρτωλή, που συναισθάνθηκε αφ’ ενός μεν την θεότητα του Χρι-στού, αφ’ ετέρου δε την δική της αμαρτωλότητα, πήγε και κάθισε πίσω από τον Χριστό και ανελύθη σε δάκρυα. Και τα δάκρυα έπεφταν στα πόδια του Χριστού, κ’ εκείνη τα σπόγγιζε με τα μαλλιά της και φιλούσε τα πόδια του Χριστού αλείφοντάς τα με μύρο. Κλασσικό παράδειγμα κατανύξεως, που προερχόταν από τη συναίσθηση των αμαρτιών και από την ευγνωμοσύνη για το ότι της χαρίσθηκαν οι αμαρτίες της.

Κατάνυξη και δάκρυα

Βλέπουμε, στα δυο τελευταία παραδείγματα, ότι η κατάνυξη είναι και αιτία των δακρύων. Λέει ο μοναχός Αντίοχος ότι «η κατάνυξη προξενεί το κλάμμα και τα δάκρυα. Πληγώνεται η καρδιά από τα βέλη της χάριτος και αναβλύζουν δάκρυα». Ο άνθρωπος λοιπόν της κατανύξεως είναι αρίδακρυς (=αυτός που χύνει πολλά δάκρυα). Αλλά τα δά-κρυα που χύνει διαφέρουν πάρα πολύ από τα δάκρυα του πένθους και των άλλων συμφορών του κόσμου. Εκείνα τα δάκρυα φορτώνουν την καρδιά με λύπη αβάσταχτη, φέρνουν απελπισία και δυστυχία· «η του κόσμου λύπη θάνατον κατεργάζεται», λέει ο Παύλος (Β΄ Κορ. 7,10). Τα δάκρυα όμως της κατανύξεως, αν και στην αρχή είναι πικρά και χύνονται με πόνο, στο τέλος γλυκαίνουν την ψυχή και τη γεμίζουν με θείο φωτισμό. Δίνουν παρηγοριά και ανακούφιση. Έτσι έχουμε το φαινόμενο της χαρμολύπης.

Κατάνυξη και ταπείνωση

Ο όσιος Νικήτας ο Στηθάτος παρατηρεί ότι, για να γεννηθεί στην καρδιά μας η κατάνυξη, πρέπει να προηγηθεί η ταπεινοφροσύνη. «Διότι η ταπεινοφροσύνη συντρίβει το πνεύμα, πηγάζει ρυάκια δακρύων, και κάνει φανερά την βραχύτητα της ανθρώπινης ζωής και το αδύνατο και πεπερασμένο του ανθρώπου». Και η κατάνυξη με τη σειρά της διατηρεί την ταπεινοφροσύνη· υπάρχει μια αλληλοπεριχώρηση.

Κατάνυξη και τρυφή

Λέει ο ι. Χρυσόστομος· «Όπως είναι αδύνατο να συνυπάρξουν φωτιά και νερό και το ένα είναι αντίθετο του άλλου, έτσι είναι αδύνατο να συνυπάρξουν η τρυφή, η καλοπέραση, και η κατάνυξη. Διότι η μεν κατάνυξη είναι μήτηρ των δακρύων και της νήψεως, η δε τρυφή του γέλωτος και του παραλογισμού. Η μεν κάνει ελαφρά την ψυχή και την αναπτερώνει, η δε την καθιστά πιο βαρειά και από το μολύβι».

Και ο όσιος Θεόγνωστος λέει· «Τότε θα επιτύχεις την αληθινή κατάνυξη, όταν με ε-γκράτεια και αγρυπνία, με προσευχή και ταπείνωση μαράνεις την έμφυτη ηδονή της σαρ-κός, σταυρωθείς μαζί με το Χριστό, και δεν ζεις πλέον με πάθη αλλά με το θείον Πνεύμα».

Εμείς κόψαμε μετάνοιες, γονυκλισίες, νηστείες, μακρές ακολουθίες και ότι άλλο μας ενοχλεί. Επιζητούμε συνεχώς την άνεση, τη ραστώνη, το βόλεμα, την ήσσονα προσπάθεια. Σχεδόν πάντοτε ξεχνάμε, ότι η πύλη που οδηγεί στην αιώνια ζωή είναι στενή. Τι κρίμα…

Γ΄. Κατάνυξη= ηθική πώρωση, νάρκωση, λήθαργος, ακηδία, ύπνος πνευματικός.

Στο βιβλίο του Ησαΐα (29,9-10) διαβάζουμε· «Εκλύθητε και έκστητε και κραιπαλήσατε ουκ από σίκερα ουδέ από οίνου· ότι πεπότικεν υμάς Κύριος πνεύματι κατανύξεως καμμύσει τους οφθαλμούς αυτών και των προφητών αυτών και των αρχόντων αυτών, οι ορώντες τα κρυπτά».

Στο κεφάλαιο αυτό ο Ησαΐας προφητεύει την πολιορκία και καταστροφή της Ιερουσαλήμ από το Σενναχηρείμ τον βασιλιά των Ασσυρίων. Μιλάει για τα κακά και τις σφαγές που θα επιφέρει, καθώς και για την θαυματουργική εν τέλει απελευθέρωση της Ιερουσαλήμ, την οποία οι Ασσύριοι πίστευαν ότι την υπέταξαν εντελώς και οριστικά.

Συγχρόνως όμως ο Ησαΐας περιγράφει την πνευματική τύφλωση του λαού της πόλεως, την υποκρισία και τη διαφθορά τους. Και λέει ότι οι Ισραηλίτες αγνοούν τους κινδύνους, δεν δίνουν σημασία στις προφητείες του, και είναι σαν αναίσθητοι, σαν ναρκωμένοι, σαν μεθυσμένοι, όχι διότι ήπιαν σίκερα (=οινοπνευματώδες ποτό) ή κρασί, αλλά διότι ο Κύριος τους πότισε πνεύμα κατανύξεως· δηλαδή τους νάρκωσε, τους κοίμησε, τους άφησε να πέσουν στην πώρωση και την αναισθησία. Έτσι έκλεισε τα μάτια τους, ώστε οι προφήτες, οι άρχοντες κι ο ίδιος ο λαός να μη βλέπουν το σωστό, με αποτέλεσμα να οδηγηθούν στην καταστροφή. Γι’ αυτό οι προφητείες του Ησαΐα, αν και ήταν ξεκάθαρες, δεν τις λαμβάνουν υπ’ όψη τους και δεν μπορούν να τις διαβάσουν, να τις εννοήσουν, όπως δεν μπορεί να διαβάσει κανείς ένα κλειστό σφραγισμένο βιβλίο, ή όπως δεν μπορεί να διαβάσει ένας αγράμματος ένα ανοικτό βιβλίο. «Και έσονται υμίν τα ρήματα πάντα ταύτα ως λόγοι του βιβλίου του εσφραγισμένου τούτου, ό εάν δώσιν αυτό ανθρώπω επισταμένω γράμματα λέγοντες· ανάγνωθι ταύτα· και ερεί· ου δύναμαι αναγνώναι, εφράγισται γάρ. Και δοθήσεται το βιβλίον τούτο εις χείρας ανθρώπου μη επισταμένου γράμματα, και ερεί αυτώ· ανάγνωθι τούτο· και ερεί· ουκ επίσταμαι γράμματα» (Ησ. 29,11-12). Σε τέτοια πνευματική τύφλωση θα τους αφήσει να πέσουν ο Θεός.Να λοιπόν η τρίτη σημασία της λέξης. Η πώρωση, η αναισθησία, η νάρκη, ο λήθαργος. Όταν δεν αφήνουμε το Θεό να κυριαρχήσει στις καρδιές μας, όταν δεν του ανοίγουμε την πόρτα της ψυχής μας την στιγμή που κτυπά, όταν μένουμε ασυγκίνητοι και ψυχροί στα θεία του μηνύματα, τότε ο Θεός επιτρέπει, αφήνει, ΠΑΡΑΧΩΡΕΙ, να κεντήσει ο διάβολος την καρδιά μας –κατά+νύττω = κατατσιμπώ, καταπληγώνω, είναι η ετυμολογία της λέξεως κατάνυξη–· να την τρυπήσει, να την πληγώσει, να την υποτάξει, και να γίνει κυρίαρχός της οδηγώντας την στη καταστροφή.

Το παράδειγμα αυτό του χωρίου Ησ. 29,10 το επικαλείται ο Παύλος στην προς Ρωμαίους επιστολή του, στο 11ο κεφάλαιο. Εκεί μιλάει για την απόρριψη του Ισραήλ. Και εξηγεί τους λόγους που ο Θεός απέρριψε τους Ισραηλίτες εκείνους, που επέμεναν να δικαιωθούν με το νόμο και όχι με το Χριστό. Και προσπαθώντας να εξηγήσει το φαινόμενο της πωρώσεως και της τυφλώσεως των Ισραηλιτών, που δεν μπορούν να δουν την εκπλήρωση των προφητειών στο πρόσωπο του Χριστού, λέει· Μην εκπλήσσεσθε, μη παραξενεύεστε· γιατί αυτό που συμβαίνει σήμερα γινόταν και παλαιά. Και αναφέρει τον Ηλία, που παραπονιόταν ότι ο Ισραήλ εγκατέλειψε τον Θεό· παρ’ ότι βέβαια δεν τον εγκατέλειψαν όλοι, αλλά υπήρξαν και 7000, «οίτινες ουκ έκαμψαν γόνυ τω Βάαλ». Οι υπόλοιποι όμως έπαθαν ότι και οι σημερινοί Ισραηλίτες, οι οποίοι παραδόξως επιμένουν να απορρίπτουν τον Χριστό. Και τον απορρίπτουν, διότι «καθώς γέγραπται· έδωκεν αυτοίς ο Θεός πνεύμα κατανύξεως, οφθαλμοίς του μη βλέπειν και ώτα του μη ακούειν έως της σήμερον ημέρας» (Ρωμ. 11,8). Δηλαδή, λέει ο Παύλος, όπως γράφει και ο Ησαΐας, παραχώρησε ο Θεός να τους καταλάβει πνεύμα δαιμονικό, πνεύμα που έκανε αναίσθητες τις ψυχές τους, ώστε να μη συγκινούνται διόλου από το κήρυγμα του ευαγγελίου. Έτσι τα μάτια τους βλέπουν μεν εξωτερικώς τα έργα του Θεού, αλλά δεν νιώθουν το βαθύτερο μή-νυμά τους· τ’ αυτιά τους ακούνε το λόγο του Θεού, αλλ’ αυτοί, σαν να είναι κουφοί, δεν τους εννοούν μέχρι την σημερινή ημέρα.

***

Την τρίτη σημασία της λέξεως κατάνυξη πρέπει να την προσέξουμε πολύ. Ο Θεός παραχωρεί, λόγω αδιαφορίας μας, ο διάβολος ή να μας νύξει ελαφρώς και να μας κάνει να τρέχουμε προς το κακό, βάζοντας στο άγκιστρο του θανάτου το δέλεαρ της αμαρτωλής ηδονής, ή να μας νύξει βίαια και απότομα, ώστε να μείνουμε αναίσθητοι, ζαλισμένοι από το κτύπημα, και να μη μπορεί η ψυχή μας ν’ αντιδράσει καθόλου στο κράτος της αμαρτίας. Όπως όταν κάποιος μας χτυπήσει με ρόπαλο στο κεφάλι πέφτουμε και ζαλιζόμαστε· ή όταν χτυπάει ο χασάπης τα βόδια με το μαχαίρι στο μυαλό για να παραλύσουν και να τα σφάξει· έτσι και ο διάβολος. Ναρκωτικά, ροκ μουσική, τηλεόραση- με την οποία επιτυγχάνει το τηλε-κτύπημα-, πορνοπεριοδικά, διαφημίσεις, αντίστροφα μηνύματα, αιρέσεις, φιλοσοφίες και τόσα άλλα, να τα φονικά μαχαίρια του με τα οποία κατατρυπά την προσωπικότητά μας. Έτσι όλοι μας δεχόμαστε, σε μικρό ή μεγάλο ποσοστό, τους νυγμούς του διαβόλου.

Γι’ αυτό βλέπουμε σήμερα να μιλά ο ιερεύς με ζωηρότητα, με παραστατικότητα, και όμως να μη του δίνει κανείς σημασία. Μιλάνε οι κατηχητές στα παιδιά, κ’ εκείνα λές και τα έχει τσιμπήσει μύγα τσέ-τσέ. Κτυπά η καμπάνα για  λειτουργία, εξομολόγηση, κατήχηση κ.λ.π., κ’ εμείς αδιάφοροι ακούμε το κτύπημά της. Κι αυτή η προσέλευση των Χριστιανών στις μεγάλες γιορτές γίνεται από έθιμο και συνήθεια, χωρίς καμιά ψυχοσωματική προετοιμασία και μετοχή στα όσα τελούνται. Κλασσικό παράδειγμα η νύχτα του Πάσχα, η νύχτα της Αναστάσεως, η εορτή των εορτών και πανήγυρης των πανηγύρεων. Βγαίνουμε έξω και μόλις πει ο ιερεύς το «Χριστός ανέστη», σκάζουμε  μερικά βαρελότα, τσουγκρίζουμε το αυγό, ανταλλάσσουμε ασπασμούς και φεύγουμε. Πού πάμε; Πού πάμε; Στο σπίτι να φάμε μαγειρίτσα! 1 ώρα ή 1 ½  ώρα νωρίτερα. Και ο Χριστός μέσα μας ετοίμασε τραπέζι. Ο ι. Χρυσόστομος φωνάζει· «Η τράπεζα γέμει, τρυφήσατε πάντες. Μηδείς εξέλθει πεινών». Κ’ εμείς σαν τον Ησαύ  πουλούμε την Θεία Κοινωνία, τη χαρά της αναστάσεως, για ένα πιάτο μαγειρίτσα. Λατρεύουμε την κοιλιά μας πάνω από τον Θεό. Και όμως λεγόμαστε Χριστιανοί. Δεν υπάρχει φοβερώτερο αμάρτημα απ’ αυτό που γίνεται τη νύχτα της Αναστάσεως, φοβερώτερη βλασφημία, φοβερώτερη ασέβεια. Λέει ο Χριστός στο 10ο κεφ. του Ματθαίου, ότι όποιος δεν δεχθεί τους αποστόλους, θα κριθεί φοβερώτερα των Σοδόμων και της Γομόρρας. Αι πώς θα κριθούμε εμείς οι πνευματικοί απόγονοι του Ησαύ, όταν γυρίζουμε τις πλάτες  στον αναστημένο Χριστό;

Και όλα αυτά γιατί; Γιατί μας κατέλαβε «πνεύμα κατανύξεως» κ’ έτσι χάσαμε το αι-σθητήριο της πίστεως, το αισθητήριο της χριστιανικής ζωής το αισθητήριο της ορθοδοξίας.

Μοιάζει η εποχή μας με την εποχή του Νώε που, επειδή τότε οι άνθρωποι δεν άκουγαν καθόλου τον Θεό, έβαλε ο Θεός το Νώε για 100 ολόκληρα χρόνια να κατασκευάζει την κιβωτό, για να τον βλέπουν όλοι και να το ρωτούν οι ίδιοι, γιατί την κάνει, και να παίρνουν την απάντηση· Θα μας καταστρέψει ο Θεός (πρβλ. Γεν. κεφ. 6ο -7ο).

 Μοιάζει η εποχή μας με την εποχή του Ησαΐα, που τον έβαλε ο Θεός 3 χρόνια να περπατά γυμνός και ξυπόλυτος, για να πείσει τους Ιουδαίους ότι δεν θα τους σώσουν οι Αιγύπτιοι, που θα νικηθούν από τους Ασσυρίους, και γυμνούς και ξυπόλυτους θα τους μεταφέρουν στην αιχμαλωσία (πρβλ. Ησ. 20ο κεφ.). Αλήθεια, ποιος πιστεύει σήμερα ότι θα μας σώσει ο Θεός, και όχι η Ε.Ο.Κ., το ΝΑΤΟ, το Μάαστριχτ ή η Αμερική, οι σύγχρονες Βαβυλώνες της Αποκαλύψεως;

Μοιάζει τέλος η εποχή μας με την αναίσθητη και παχύδερμη κοινωνία των Ισραηλιτών της εποχής του Ιεζεκιήλ, που επειδή δεν τον άκουγαν καθ’ όλου αναγκάσθηκε να πλαγιάζει 40 μέρες στο δεξί πλευρό και 150 μέρες στο αριστερό, μεσ’ τη μέση του δρόμου, για να κινήσει την περιέργειά τους να τον ακούσουν (πρβλ. Ιεζ. Κεφ. 4ο).

Ας μελετήσουμε επισταμένως τα χωρία της Γραφής Ησ. 6,10 και 53,1· Ιω. 12,37-40 · Ματθ. 13,10-15· Ματθ. 11,25-26, και ας φροντίσουμε να μην πέσουμε σ’ αυτή την κατάνυξη του διαβόλου.

πηγή: www.pmeletios.com

Σε μια Σκήτη αγίων μοναχών είχαν γίνει πολλά θαύματα. Η φήμη αυτή είχε ξαπλωθεί σ’ όλα τα γύρω μέρη. Έτσι, μια μέρα τους έφεραν ένα νέο δαιμονιζόμενο, να τον θεραπεύσουν. Οι άγιοι πατέρες, όμως από ταπείνωση απόφευγαν. Και  ο δυστυχισμένος νέος βασανιζόταν έτσι για πολύ καιρό. Ώσπου, μια μέρα, ένας από τους γέροντες τον σπλαχνίστηκε: τον σταύρωσε με τον ξύλινο σταυρό, που είχε στη ζώνη του και ανάγκασε το ακάθαρτο πνεύμα να βγει από το νέο. Μα εκείνο, μόλις βγήκε, αγρίεψε και φρύαξε: «Αφού με βγάζεις από την κατοικία μου, θα έρθω να μείνω μέσα σου!» -«Έλα», του αποκρίθηκε με θάρρος ο γέροντας. Έτσι το δαιμόνιο μπήκε μέσα στον ασκητή και τον βασάνιζε δώδεκα ολάκερα χρόνια. Ωστόσο, εκείνος ο άγιος μοναχός υπόμενε καρτερικά τον πόλεμο, και αγωνιζόταν κι αυτός δίχως σταματημό να καταβάλει τον εχθρό. Τα όπλα του ήταν μια υπεράνθρωπη νηστεία και μια προσευχή ακατάπαυστη. Δεν έβαζε τίποτε στο στόμα του, παρά μονάχα λίγα κουκούτσια από φοίνικες το βράδυ και κατάπινε το χυμό τους. Σαν είδε απόειδε το δαιμόνιο, κίνησε να φύγει νικημένο. Τότε το ρωτάει ο γέροντας: «Γιατί φεύγεις ; Δεν σε διώχνει κανείς από δω».-«Με αφάνισε η νηστεία σου», αποκρίθηκε το δαιμόνιο και  έγινε άφαντο !

Και όμως, σήμερα μπορεί κανείς να κινήσει τα ειρωνικά χαμόγελα των συνανθρώπων του, αν ανοίξει κουβέντα για τη νηστεία. Το είδαμε πολλές φορές αυτό. Στις διάφορες νηστείες του λειτουργικού χρόνου (Τετάρτη και Παρασκευή, νηστεία Αποστόλων και της Παναγίας, Χριστουγέννων ή Πάσχα), κάποιος βρίσκεται που θα σηκώσει ανάστημα πνευματικό και θα πει όχι στην οικοδέσποινα, ή στην συντροφιά που “καταλύει” και δε σέβεται τη νηστεία. Αν γίνει με διάκριση από την αρχή, μπορεί και να μην πάρουν όλοι είδηση, οπότε θα λείψουν τα σχόλια. Αν όμως από κακό χειρισμό του ενδιαφερομένου ή της οικοδέσποινας το μυριστούν οι συνδαιτυμόνες, αρχίζουν τα σχόλια εις βάρος του συγχρόνου νηστευτή. Ακόμη και «θεολογικά» επιχειρήματα επιστρατεύονται, με δικολαβικό τρόπο: «Τα φαγητά και τα ποτά είναι δώρα του Θεού στον άνθρωπο. Αυτό δεν είναι αμαρτία. Ο Θεός δε θα μας κολάσει γι’ αυτό· όχι τα εισερχόμενα αλλά τα εξερχόμενα· κοίταξε αυτά βλάπτουν» ! Και συνεχίζεται με αυτό το ύφος η αυτοπαρηγορία των κοιλιόδουλων ή των γαστρίμαργων, που δεν ανέχονται κανένα φρένο στο φαί και στο ποτό τους.

Φυσικά, αυτό γίνεται, όταν ο λόγος για τη νηστεία μερικών είναι καθαρά θρησκευτικός. Αν συμβεί να είναι η δίαιτα αυτή συμβουλεμένη απ’ το γιατρό ή από κάποιο δάσκαλο κομψότητας του σώματος, για το αδυνάτισμα ή το συγκράτημα της γραμμής του σ’ ένα ορισμένο σημείο, που η μόδα υποχρεώνει, τότε ζητούν και τα άλλα μέλη της συντροφιάς τη συνταγή, συζητούν την περίπτωση ή τις περιπτώσεις με τη μεγαλύτερη σοβαρότητα και γίνεται το θέμα συγκλονιστικής επικαιρότητας. Η επίδραση τότε φανερώνεται άμεσα. Τα πιάτα στο τέλος του φαγητού μένουν σχεδόν μισοτελειωμένα, ή και μόλις αγγιγμένα. Βέβαια, υπάρχουν και εκείνοι που θέλουν να τρώνε και κατεβάζουν το καταπέτασμα σε φαγητά ή ποτά, για να πάνε, όταν έρθει η ώρα, χορτάτοι, όπως λένε. Αυτοί, όμως, ξεφεύγουν από τα κανονικά πλαίσια των ανθρώπων, που τρώνε για να ζουν: αυτοί ζούνε για να τρώνε και δεν θα μας απασχολήσουν έδώ.

Τυχαίνει όμως, κάποτε, να βρεθεί σε τέτοια συντροφιά και χριστιανός, που ξέρει τι και πως πιστεύει και ξέρει πως και γιατί νηστεύει. Τότε οι άλλοι υποχωρούν και αρχίζουν να υποψιάζονται, ότι μπορεί και να κάνουν λάθος. Ένας μάλιστα, τελευταία, δε δίστασε να ομολογήσει, πως τη μακροβιότητά του και τη σταθερή υγεία του την αποδίδει μόνο στο γεγονός, ότι κρατάει με θρησκευτική ευλάβεια όλες τις νηστείες που με τόση σοφία έχει καθορίσει η Εκκλησία μας, διάσπαρτες σ’ όλη την έκταση του λειτουργικού χρόνου. Όμως, οι σοβαρότεροι λόγοι της νηστείας, που είναι μέσο και όχι σκοπός, ξεκινούν από υλικά πράγματα για να φθάσουν στα πνευματικά.

Από άποψη υλική το σώμα του άνθρωπου είναι ένα άλλο πιθάρι των Δαναΐδων: δεν χορταίνουμε ποτέ, έστω και αν φάμε ή αν πιούμε όλα τα καλά του κόσμου· αύριο πάλι θα τα θελήσουμε. Το κακό δεν έχει σταματημό, αν το δει κάνεις μόνο σωματικά. Η αξία της νηστείας βρίσκεται στην πνευματική ρίζα, που έχει η άσκησή της. Όποιος κόψει αύτη τη ρίζα, αρχίζει να παραπατάει στο θέμα της νηστείας: ή τη βλέπει, σαν ένα τύπο ξερό και άχρηστο, δίχως ουσία, ή τη βλέπει σαν αυτοσκοπό και τη θεωρεί ιερή σαν μυστήριο. Τούτο είναι περίπτωση παρεξηγήσεως ή και υπερβολής. Γιατί, οι κανόνες, που η Εκκλησία μας έχει καθιερώσει για τη νηστεία, δεν χωρίζουν το σώμα από τη ψυχή, ούτε τα πνευματικά από τα υλικά. Αντίθετα, προσπαθούν να κάνουν αρμονική τη συμβίωση τους, για να μη βλάψει το σώμα τη ψυχή και η ψυχή το σώμα, μια που το ένα επιθυμεί το αντίθετο από το άλλο. Για την  ασυμφωνία αυτή  και δυσαρμονία, υπάρχει σε ένα παλιό βιβλίο τούτο το χαριτωμένο. Συναντήθηκαν κάποτε, ένας πολύ παχύς μ’ έναν πολύ εγκρατή και λεπτόσαρκο, και χαιρετίστηκαν. Ο χονδρός και πολύσαρκος είπε στον λιπόσαρκο: «Καλώς ήρθες, πνεύμα δίχως σώμα» ! Και ο πολύ αδύνατος του απάντησε: «Καλώς σε βρήκα, σώμα δίχως πνεύμα !» Το χαριτωμένο και τόσο αστείο στους χαιρετισμούς αυτούς, δείχνει πως η συζυγία του σώματος και του πνεύματος είχε πολλές δυσαρμονίες, στις οποίες οδήγησε πριν απ’ όλα, η υπερβολή  που σε όλες τις περιπτώσεις βλάπτει, όπως θα  το δούμε και πιο κάτω.

Για να λέμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους, πρέπει να σημειώσουμε, πως η έλλειψη και η αμέλεια της νηστείας αφήνει το σώμα ακυβέρνητο ή δυσκολοκυβέρνητο. Γι’ αυτό και ο αββάς Υπερέχιος λέει τη νηστεία χαλινάρι, που συγκρατεί τις κατώτερες ορμές του σώματος. Όποιος την περιφρονεί, μοιάζει με το άλογο που δεν έχει χαλινάρι. Άλλος αββάς πάλι, ο αββάς Ιωάννης ο Κολοβός, βλέπει στη νηστεία μια στρατηγική πολύ σοφή και έμπειρη, που οι Πατέρες της Εκκλησίας μας παρέδωσαν. Είναι γνωστό, λέει, πως από τις πολλές τροφές και τις απολαύσεις και τρυφές του σώματος, ανοίγονται πόρτες και μας κυριεύουν τα σωματικά και υστέρα τα πνευματικά πάθη, οι δαίμονες. Εδώ, λοιπόν, πρέπει να δράσουμε, όπως οι στρατηγοί που θέλουν να κυριέψουν μια πόλη εχθρική και γερά οχυρωμένη. Η πρώτη δουλειά τους είναι να κόψουν τροφή και νερό, με αποκλεισμό. Έτσι, η αντίσταση του εχθρού σιγά-σιγά λιγοστεύει, ατονεί και στο τέλος ο εχθρός παραδίνεται. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τα πάθη και τις σαρκικές ορμές που πολεμούν ακατάπαυστα τον άνθρωπο, ιδίως στη νεανική του ηλικία. Και  εδώ, η ευλογημένη νηστεία καταπαύει τα πάθη και αποδιώχνει τους δαίμονες. Αντιστροφή αυτού του παραδείγματος βρίσκουμε στον αββά Ποιμένα, που σχολιάζει τον εμπρησμό του Ναού των Ιεροσολύμων, λέγοντας πως, αν ο Ναβουζαρδάν, ο αρχιμάγειρας του Ναβουχοδονόσορος, δεν ερχόταν στα Ιεροσόλυμα, ο ναός τους δεν θα καιγόταν. Και προσθέτει την πνευματική εξήγηση του πράγματος: «Εάν η ψυχή δεν υποχωρήσει στην απόλαυση της γαστριμαργίας, τότε και ο νους δεν θα αιχμαλωτισθεί από τον εχθρό !».

Στο θέμα της νηστείας, κινδυνεύουμε πολλές φορές να πέσουμε σε λαθεμένες και αιρετικές γνώμες, που βλέπουν το σώμα δυαλιστικά. Αυτό καθαυτό το σώμα δεν μπορεί να είναι κακό, αφού είναι έργο του Θεού και αφού είναι ναός του αγίου Πνεύματος που είναι μέσα μας. Νηστεύουμε, λοιπόν, όχι για να εξοντώσουμε τον κακό θεό που κατοικεί στο σώμα μας, αλλά για να το υποτάξουμε στο βασιλιά του, που είναι η ψυχή. Εδώ υπάρχουν πολλά παραδείγματα χριστιανών, που έζησαν στον κόσμο ή στην έρημο των ασκητών, και που πολεμούσαν το σώμα τους σαν εχθρό, που θέλει σκότωμα. Γι’ αυτό και οι Πατέρες της Εκκλησίας μας διδάσκουν με επιμονή, πως με τη νηστεία μας πρέπει να είμαστε «παθοκτόνοι και όχι σωματοκτόνοι»! Γι’ αυτό και οι νηστείες είναι έτσι κανονισμένες, που να μπορούν να τις τηρούν όλοι, σύμφωνα με τη δύναμή τους. Και χωρίς να τις καταπατούν, δίχως λόγο ασθενείας. Ας θυμηθούμε εκείνον το ρώσο θεολόγο – φιλόσοφο, που αρνήθηκε να καταλύσει τη νηστεία και όταν τον ρώτησαν γιατί, εκείνος απάντησε: «Σήμερα όλη η Εκκλησία μου νηστεύει· αν εγώ δε νηστέψω, σημαίνει πως ξεχωρίζω τον εαυτό μου, αυτοαφορίζομαι»! Είναι, πράγματι, φοβερό και να συλλογιστεί κανείς ακόμη, που φτάνει ή δίχως λόγο κατάργηση της νηστείας.

Δεν μας παίρνει δυστυχώς ο χώρος, για ν’ αναπτύξουμε όλες τις πλευρές του θέματος, με τις πνευματικές απόψεις των ασκητών και των Πατέρων της Εκκλησίας. Και  εδώ, μπορεί κανείς ν’ αντιπαρατηρήσει: «μα γιατί μας αναφέρεις τις γνώμες των ασκητών και των Πατέρων; Εκείνοι ήταν στα μοναστήρια και στην έρημο, ενώ εμείς ζούμε μέσα στο κόσμο. Άλλο, λοιπόν, εκείνοι κι άλλο εμείς». Και θα έπρεπε τότε ν’ απαντήσουμε, πως ίσα-ίσα ο πόλεμος, αν δεν είναι ο ίδιος, είναι φοβερότερος σε πολλά σημεία, ιδίως με τα πάθη που πολεμά η νηστεία. Και η Εκκλησία μας το ξέρει αυτό και γι’ αυτό βάζει στην ορθόδοξη πνευματικότητα της ένα χαρακτήρα λειτουργικό και κάπως μοναστικό θα λέγαμε. Το σώμα δεν αλλάζει και τα πάθη είναι το ίδιο φοβερά δίχως τη νηστεία, και στον κόσμο και στην έρημο. Το λέει επιγραμματικά ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης, τονίζοντας το πόσα πάθη ξεκινούν από τη γεύση και τις απολαύσεις της: «Η απόλαυση που έχει σχέση με τη γεύση, μπορούμε να πούμε ότι είναι μητέρα όλων των κακών· γιατί ποιός δεν ξέρει ότι σχεδόν όλα τα αμαρτήματα έχουν πηγή τη λαιμαργία; Απ’ αυτή γεννιέται η τρυφή, η μέθη, η γαστριμαργία, η αμετρία στη δίαιτα, η πολυφαγία, ο κορεσμός, τα άσεμνα γλέντια, η κτηνώδης και άλογη πτώση στα πάθη της ατιμίας».

Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος, αναλύει τον τρόπο, με τον οποίο η πολυφαγία οδηγεί στα πάθη, κάπως πιο καταληπτά. Λέει, πως από τη γαστριμαργία και πολυφαγία «προέρχεται πονοκέφαλος, και πολύ βάρος του σώματος, ατονία των ώμων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την εγκατάλειψη της απασχόλησης με το Θεό, λόγω της οκνηρίας. Απ’ αυτό γεννιέται η αμέλεια… σκοτισμός και ψυχρότητα της διάνοιας, νους αποχαυνωμένος, παχύς, χωρίς διάκριση, λόγω της ταραχής και των πολλών λογισμών που προκαλούν αναστάτωση, πυκνό και σκοτεινό σύννεφο στη ψυχή, ακηδία πολλή σε κάθε θεία εργασία, χυμός πολύς που μαζεύεται σ’ όλα τα μέλη και μέρη του σώματος, ακάθαρτες και αισχρές φαντασίες κατά τις νύκτες με  όνειρα γεμάτα από ακάθαρτες και ανήθικες εικόνες, γεμάτες κακή επιθυμία, που μεταβαίνουν  στη ψυχή, και την κάνουν να πράττει τα θελήματα της τα γεμάτα ακαθαρσία….».Πριν τελειώσουμε, θα θέλαμε να πούμε δυο λόγια και για τον κανόνα της νηστείας. Αυτός ο κανόνας δεν είναι ένας και ίδιος για όλους. Άλλος τρώει ένα καρβέλι ψωμί και πεινάει ακόμη· κι άλλος χορταίνει με πέντε μπουκιές. Άλλος μπορεί να νηστέψει πολύ, γιατί είναι γερός· μα κάποιος άλλος που είναι ασθενικός, δεν μπορεί να κάνει το ίδιο. Γι’ άλλους είναι η ποιότητα και γι’ άλλους η ποσότητα το πρόβλημα της νηστείας. Άλλος είναι νέος και άλλος πολύ ηλικιωμένος. Το σωστό μέτρο έδώ είναι να διακρίνει κανείς να μην περάσει από την εγκράτεια στην αυτάρκεια, ή το χειρότερο, στην πλησμονή, που βαραίνει το κορμί και φέρνει χαύνωση στη ψυχή. Να τρώμε τόσο, που να μην ανάβουμε τις φωτιές των επιθυμιών και των παθών, που παραμονεύουν κάτω από την πλησμονή και τον κόρο του στομαχιού.

Πέρα, όμως, απ’ όλα αυτά, για ν’ αποχτήσει κάνεις την τέλεια καθαρότητα της ψυχής, δε φτάνει η νηστεία του σώματος. Χρειάζεται και η νηστεία της ψυχής, δηλαδή να μην περηφανεύεται κανείς, να μην επιθυμεί πολλά χρήματα, ν’ απέχει από την οργή και τη λύπη, ν’ αποφεύγει τους κάθε είδους λογισμούς, που μπορεί να οδηγήσουν στο μολυσμό της ψυχής και του σώματος: «Πρέπει λοιπόν να μη δείχνουμε όλη την προθυμία  μόνο στη σωματική νηστεία, λέγει ο άγιος Κασσιανός ο Ρωμαίος, αλλά στη προσοχή των λογισμών και  στη πνευματική μελέτη, που χωρίς αυτά είναι αδύνατον να ανέβει κανείς στο ύψος της αληθινής αγνότητας και καθαρότητας»! Έχουμε δηλαδή εδώ, αυτό που είπε ο Χριστός σε άλλη περίπτωση: να καθαρίζουμε το ποτήρι από μέσα, για να γίνει και το έξω του καθαρό. Και να φυλάγουμε και το έξω καθαρό, για να μη μολύνεται και το εσωτερικό του ποτηριού. Και οι δύο αγώνες της νηστείας, της εσωτερικής δηλ. και της εξωτερικής, είναι απαραίτητοι. Γιατί «οποίος θέλει να χορταίνει την κοιλιά του και να νικά και το δαίμονα της πορνείας, είναι όμοιος με εκείνον που θέλει να σβήσει ένα μεγάλο καμίνι με το λάδι· γιατί, καθώς το λάδι ανάβει τη φλόγα, έτσι και η πολυφαγία τη σαρκική πύρωση». Μας χρειάζεται, λοιπόν, το ίδιο: και η νηστεία του σώματος και η νηστεία η πνευματική, για να μπορέσουμε, γνωρίζοντας τη φτώχεια κι αναξιότητά μας, να αισθανθούμε τη γλυκειά κατάνυξη και να υποδεχθούμε μέσα μας το Πάσχα , όχι σαν «γραφικό» εορτασμό, άλλα σαν μυστήριο της ψυχικής σωτηρίας μας.

(Π. Β. Πάσχου, Η δρόσος του Πνεύματος)

Πηγή:http://vatopaidi.wordpress.com/

 Καμιά έκπτωση στο νόμο για το κάπνισμα

Υπέρ της διατήρησης της υφιστάμενης νομοθεσίας δηλώνουν τα κόμματα, την ώρα που η Αστυνομία έχει διενεργήσει ελέγχους μόνο στα μισά υποστατικά

Σταθεροί ως προς το να μην υπάρξει τροποποίηση της υφιστάμενης νομοθεσίας περί απαγόρευσης του καπνίσματος τουλάχιστον προς το παρόν, δηλώνουν ανεξαιρέτως όλα τα κόμματα, δίνοντας με τον τρόπο αυτό ένα τέλος στους ψιθύρους που κυκλοφορούν περί αλλαγής της νομοθεσίας υπέρ των καπνιστών.

Τις τελευταίες ημέρες ορισμένοι κύκλοι ζητούν από τους βουλευτές να υπάρξει αλλαγή της νομοθεσίας, κάτι που μερικούς πολιτικούς – βουλευτές τους βρίσκει σύμφωνους. Πληροφορίες της «Α» κάνουν λόγο για εισηγήσεις που αφορούν τη δημιουργία χώρου καπνίσματος σε ξενοδοχεία, καθώς και τερματισμό του προστίμου ή μείωση στους ιδιοκτήτες κέντρων αναψυχής, ωστόσο μέχρι στιγμής κανένα κόμμα διά των επίσημων εκπροσώπων του δεν το επιβεβαιώνει.

Ούτε τα μισά κέντρα δεν ερεύνησαν

 Σύμφωνα με καταγγελίες στην Αστυνομία, μετά τις πρώτες ημέρες άρχισαν ορισμένοι ιδιοκτήτες Κέντρων Αναψυχής να επιτρέπουν το κάπνισμα ή να κάνουν τα στραβά μάτια, σε βάρος αθώων συνανθρώπων τους. Την ίδια ώρα που λειτουργούν γύρω στα 7.000 κέντρα αναψυχής, μεταξύ των οποίων μόνο τα 3250 είναι εγγεγραμμένα στον ΚΟΤ, οι αρχές της Δημοκρατίας έχουν προβεί σε ελέγχους μόνο σε 3000 και κάτι, αφήνοντας σαφείς ερωτηματικά.

ΔΗΣΥ

Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΔΗΣΥ, Χάρης Γεωργιάδης, δήλωσε πως όλες οι νομοθεσίες πρέπει να εφαρμόζονται. «Αποτελεί τριτοκοσμικό φαινόμενο οποιαδήποτε νομοθεσία για οποιαδήποτε θέμα να ψηφίζεται και κάποιοι να κάνουν τα στραβά μάτια. Θέλω ωστόσο να εκφράσω την πεποίθηση ότι αυτή η νομοθεσία, η οποία στο κάτω-κάτω σχετίζεται με την υγεία των πολιτών, τουλάχιστον αυτή θα εφαρμοστεί και πως καμιά έκπτωση δεν θα επιτραπεί. Ο ΔΗΣΥ πρωτοστάτησε στην υπερψήφιση αυτή της νομοθεσίας και απαιτούμε από τις κρατικές υπηρεσίες να διασφαλίσουν την εφαρμογή της. Επιτέλους ας συμπεριφερθούμε ευρωπαϊκά», κατέληξε ο κ. Γεωργιάδης.

ΑΚΕΛ

Στο ίδιο μήκος κύματος ήταν και η τοποθέτηση του εκπροσώπου Τύπου του ΑΚΕΛ, Σταύρου Ευαγόρου, δίνοντας όμως πίστωση και στην Αστυνομία. «Η θέση του ΑΚΕΛ είναι ξεκάθαρη, όταν ένας νόμος ψηφίζεται πρέπει να τηρείται. Η Αστυνομία έχει να ελέγξει όλα τα παραπτώματα. Μερικά είναι αδύνατο να εντοπιστούν, όπως αρκετά εγκλήματα που δυστυχώς παραμένουν ανεξιχνίαστα, κατά τον ίδιο τρόπο είναι ανθρώπινος αδύνατο να τοποθετηθεί και ένας αστυνομικός έξω από κάθε κέντρο αναψυχής και μέσα σε αυτό».

ΔΗΚΟ

«Από τη στιγμή που έχει ψηφιστεί ο νόμος θα πρέπει οι αρχές να διασφαλίσουν την εφαρμογή του. Αυτό σημαίνει και σεβασμό προς το νομοθετικό σώμα αλλά και σεβασμό προς όλους εκείνους που βρίσκονται σε χώρους όπου υπάρχουν άνθρωποι που δεν καπνίζουν. Άρα οι αρχές πρέπει να εντατικοποιήσουν όλες τις ενέργειες για να εφαρμοστεί σωστά ο νόμος», δήλωσε ο εκπρόσωπος Τύπου του ΔΗΚΟ, Φώτης Φωτίου.

ΕΔΕΚ

Από πλευράς του ο γραμματέας Κεντρικής Επιτροπής της ΕΔΕΚ, Αντώνης Κουταλιανός, είπε ότι το κόμμα του είναι σταθερό στις θέσεις του για σκοπούς υγείας των καπνιστών αλλά περισσότερο των παθητικών καπνιστών. «Θεωρούμε ότι ο κυπριακός λαός έδειξε μια απίστευτη πειθαρχία και ζητάμε όπως ενταθούν οι έρευνες της Αστυνομίας. Σε καμιά περίπτωση δεν τίθεται θέμα αναθεώρησης της νομοθεσίας, την ώρα μάλιστα που μόλις ένα μήνα έχει τεθεί σε εφαρμογή», πρόσθεσε.

ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ

Εξάλλου, το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών, σε χθεσινή ανακοίνωσή του, καταγγέλλει το βρόμικο, όπως αναφέρει, παρασκήνιο που εξελίσσεται τις τελευταίες μέρες με τις εν κρυπτώ συναντήσεις σε κομματικά γραφεία προκειμένου να τροποποιηθεί η νομοθεσία για απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους αναψυχής.

Οι Οικολόγοι απορρίπτουν κάθε προσπάθεια για τροποποίηση της νομοθεσίας, γιατί κάτι τέτοιο θα υποσκάψει την εφαρμογή της και καλούν την Αστυνομία να επιτείνει τους ελέγχους της.

ΓΡΑΦΕΙ Η ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΕΥΤΥΧΙΟΥ

«Η ΑΛΗΘΕΙΑ» -17/02/2010

 Όλες τις Τετάρτες και Παρασκευές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής (καθώς και όσες συμπέσει εορτή αγίου) τελείται η θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων. Τι είναι αυτή η Λειτουργία και γιατί γίνεται μόνο κατά τη Μ. Τεσσαρακοστή;

Όλες οι Λειτουργίες έχουν πανηγυρικό και χαρμόσυνο χαρακτήρα. Αλλ’ η Μ. Τεσσαρακοστή είναι πένθιμος περίοδος. Γι’ αυτό η Εκκλησία μας όρισε να μη γίνονται οι Λειτουργίες αυτές παρά μόνο κατά τα Σάββατα και τις Κυριακές της Μ. Τεσσαρακοστής. (Κανόνας 49ος της εν Λαοδικεία Συνόδου).

Πώς όμως θα κοινωνούν συχνά οι πιστοί, αφού θεία Λειτουργία δε γίνεται παρά μόνο κατά τα Σάββατα και τις Κυριακές της Μ. Τεσσαρακοστής; Η Εκκλησία μας βρήκε τρόπο: Καθόρισε να τελείται κατά τις άλλες μέρες της Μ. Τεσσαρακοστής μία άλλη Λειτουργία, η Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων. Κατά τη Λειτουργία αυτή δεν τελείται θυσία, δε γίνεται δηλαδή μεταβολή του άρτου και του οίνου σε Σώμα και Αίμα Χριστού. Αλλά τι γίνεται; Τα Τίμια Δώρα, ο Άρτος και ο Οίνος είναι έτοιμα, έχουν ηροαγιασθεί (γι’ αυτό και λέγεται Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων) κατά την προηγηθείσα θεία Λειτουργία της Κυριακής, είναι πλέον Σώμα και Αίμα Χριστού, και απλώς προσφέρονται προς μετάληψη στους πιστούς…

Η Λειτουργία των Προηγιασμένων είναι συνυφασμένη με Εσπερινό, είναι δηλαδή βραδινή. Αυτό έχει θεσπιστεί, διότι οι παλιοί Χριστιανοί κατά τις ημέρες της Μ. Τεσσαρακοστής διετέλουν τελείως άσιτοι (νηστικοί) μέχρι των εσπερινών ωρών. Μπορούσαν λοιπόν να εκκλησιαστούν και να κοινωνήσουν κατά τις εσπερινές ώρες. Σήμερα η Λειτουργία των Προηγιασμένων τελείται και κατά την εσπέρα, συνηθέστερα όμως τελείται κατά τις πρωινές ώρες προς διευκόλυνση των πιστών.

 Η Λειτουργία αυτή δεν έχει τον πανηγυρικό και θριαμβευτικό τόνο των άλλων Λειτουργιών, αλλά δεσπόζει σε αυτή το πένθιμο και κατανυκτικό στοιχείο… Μπορούμε να ονομάσουμε χωρίς υπερβολή τη λειτουργία αυτή, μαζί με τα λειτουργικά χειρόγραφα, «Λειτουργία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής», γιατί πραγματικά αποτελεί την πιο χαρακτηριστική ακολουθία της ιεράς αυτής περιόδου. Είναι δυστυχώς αλήθεια ότι πολλοί από τους χριστιανούς αγνοούν τελείως την ύπαρξή της, ή την ξέρουν μόνο από το όνομα, ή και ελάχιστες φορές την έχουν παρακολουθήσει. 

Η Λειτουργία των Προηγιασμένων τελείται όλες τις Τετάρτες και Παρασκευές της Μ. Τεσσαρακοστής. Κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα τελείται μόνο τις τρεις πρώτες μέρες αυτής (Μ. Δευτέρα, Μ. Τρίτη και Μ. Τετάρτη). Επίσης τελείται και κατά τις ημέρες εορτών ευρισκομένων εντός της περιόδου της Μ. Τεσσαρακοστής.

 πηγήhttp://kataskinosi-agkyra.blogspot.com/

 Δόξα σοι, Κύριε! Η περίοδος της νηστείας πλη­σιάζει. Ευχαριστήθηκα μαθαίνοντας ότι θ’ αρχίσεις να νηστεύεις και να συμμετέχεις τακτικά στις ιε­ρές ακολουθίες. Μην αλλάξεις απόφαση. Οι περισσό­τεροι χριστιανοί νηστεύουν και συμμετέχουν στις ακο­λουθίες τη Μεγάλη Εβδομάδα, εσύ όμως μην το ανα­βάλεις ως τότε. Τη Μεγάλη Εβδομάδα νηστεύουν, εκ­κλησιάζονται και κοινωνούν πολλοί. Άλλοι απ’ αυτούς έχουν κάνει το ίδιο και στις προηγούμενες εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής· άλλοι, οι πιο ράθυμοι, πε­ριορίζουν τον αγώνα της νηστείας και της προσευχής σε μερικές μόνο μέρες· και άλλοι, οι χλιαροί ή και ολό­τελα ψυχροί, ακολουθούν τους προηγούμενους ανα­γκαστικά, με αδιαφορία ή και γογγυσμό. Εσύ θέλεις ν’ ανήκεις στους πρώτους.

Εύχομαι, με τη βοήθεια του Κυρίου, να περάσεις τη Σαρακοστή όπως πρέπει, με νηστεία, εκκλησιασμό, μόνωση, μελέτη, περισυλλογή, προσευχή. Με όλα αυτά θα ετοιμαστείς πνευματικά, για να μεταλάβεις άξια τα άχραντα Μυστήρια. Όπως ξέρεις, για να κοι­νωνούμε άξια, πρέπει να καθαρίζουμε την ψυχή μας με τη μετάνοια. Όσα, λοιπόν, κάνουμε στην περίοδο της Σαρακοστής, σκοπό έχουν να καλλιεργήσουν μέ­σα μας τη μετάνοια, μετάνοια αληθινή. Τί σημαίνει με­τάνοια αληθινή; Καρδιακή συντριβή και σταθερή από­φαση για μια νέα ζωή, πού θα ευαρεστεί τον Κύριο.

Ή πρώτη προϋπόθεση της γνήσιας μετάνοιας είναι η περισυλλογή και αυτοεξέταση. Οι γήινες υπο­θέσεις, οι βιοτικές μέριμνες και η ακατάσχετη περι­πλάνηση των λογισμών δεν μας επιτρέπουν να στρα­φούμε μέσα μας και να μελετήσουμε τον εαυτό μας. Γι’ αυτό, στη διάρκεια της Σαρακοστής, ο χριστιανός αναστέλλει ή έστω μειώνει, όσο περισσότερο μπορεί, τις μέριμνες του και αυξάνει το χρόνο της παραμονής του στο σπίτι. Δίχως την αναστολή  η μείωση των βιο­τικών μερίμνων, η ευλογημένη αυτή περίοδος τού εκκλησιαστικού έτους φεύγει αναξιοποίητη και άκαρπη. Πρέπει να περικόψεις, λοιπόν, κι εσύ τις μέριμνες σου. Όσο λίγες κι αν είναι, προκαλούν περισπασμούς. Ξεκίνησε τη Σαρακοστή έχοντας βάλει στην άκρη τους περισπασμούς.

Ας υποθέσουμε τώρα ότι έχεις παραμερίσει τις βιοτικές μέριμνες κι έχεις κλειστεί στο δωμάτιο σου. Τί θα κάνεις εκεί; Είναι πιθανό να κάθεσαι χωρίς να κά­νεις τίποτα! Όχι, πρέπει ν’ ασχοληθείς με τα έργα πού συντελούν στην εκπλήρωση των πνευματικών επιδιώξεων της Σαρακοστής. Και ποια είναι  αυτά; Νίψη, προσευχή, μελέτη.

Ή προσευχή στο σπίτι αποτελεί τη φυσική συνέ­χεια και τη συμπλήρωση της προσευχής πού γίνεται στην εκκλησία. Γνωρίζεις, βέβαια, πώς να προσεύχε­σαι στην εκκλησία. Υπογραμμίζω, ωστόσο, τα έξης σημαντικά: Να πηγαίνεις στο ναό πρόθυμα, νιώθο­ντας πώς είναι το σπίτι του Θεού, άλλα και το δικό σου σπίτι. Να πηγαίνεις εκεί με ιερό πόθο και ένθεο ζήλο, όχι αδιάφορα, όχι βαριεστημένα. Να πηγαίνεις εκεί για να προσεύχεσαι μ’ όλη σου την καρδιά, όχι για να παραβρίσκεσαι απλώς στις ακολουθίες. Να προσεύχεσαι με πηγαία θέρμη, γυμνώνοντας την ψυ­χή σου μπροστά στον θεό, με συντριβή και ταπείνω­ση, με ευλάβεια και φόβο, με υψηλά αιτήματα για τις βιοτικές και πνευματικές σου ανάγκες. Να προετοι­μάζεσαι από το σπίτι για όλα αυτά. Και στην εκκλη­σία να τα εφαρμόζεις, ασκώντας βία στον εαυτό σου. Βέβαια, και αύτη καθεαυτή ή προσέλευση σου στο ναό δεν είναι μάταιη, καθώς, όσο ή ακολουθία εξελίσ­σεται, ή καρδιά θερμαίνεται και επικαλείται αυθόρμη­τα τον θεό. Αυτό είναι το βασικό. Επιπλέον, πρέπει να προσέχεις σε όσα τελούνται, ψάλλοντα και δια­βάζονται, ευθυγραμμίζοντας μ’ αυτά τους λογισμούς και τα συναισθήματα σου. Ή εναλλαγή ευχών, ανα­γνωσμάτων και τροπαρίων, εφόσον εξυπηρετεί ένα συγκεκριμένο στόχο και δεν δημιουργεί περισπασμό, συμβάλλει στη διατήρηση της προσοχής και ενισχύει τον καλό αγώνα της προσευχής μ’ έναν ευχάριστο τρόπο. Πρόσεχε ιδιαίτερα τις αιτήσεις του λειτουρ­γού, γιατί σ’ αυτές συνοψίζονται όλες οι ανάγκες για τις οποίες καταφεύγουμε στον Θεό.

Συχνά, ωστόσο, ο νους σου θα ξεφεύγει και θά περιπλανιέται. Ό μετεωρισμός αυτός οφείλεται σε έλλειψη προσαυξητικού βιώματος. Μπορείς να τον αντιμετωπίσεις με τον εξής τρόπο: Μόλις συνειδητο­ποιείς ότι ο νους σου έχει φύγει από την εκκλησία, να τον γυρνάς πίσω και να τον συγκρατείς όσο μπορείς, ώστε να μένει προσηλωμένος στη θεία λατρεία.

Μικρό είναι το φταίξιμο σου, όταν ρεμβάζεις χωρίς να το συ­νειδητοποιείς· όταν, όμως, ρεμβάζεις συνειδητά μέσα στην εκκλησία, τότε αμαρτάνεις σοβαρά. Ανάμεσα στο εκκλησίασμα βρίσκεται ο Κύριος. Όποιος, λοιπόν, δεν έχει το νου του στον Κύριο, άλλα ονειροπολεί, μοι­άζει με άνθρωπο πού, ενώ πάει στο βασιλιά για να τού ζητήσει κάτι, όχι μόνο δεν του δίνει καμιά σημασία, άλλα και τον αγνοεί περιφρονητικά, κάνοντας άπρε­πους μορφασμούς και προσβλητικές κινήσεις. Σ’ όλη τη διάρκεια του πνευματικού σου αγώνα, ίσως δεν θα μπορέσεις να αποτρέψεις εντελώς την περιπλάνηση των λογισμών σου. Μην επιτρέψεις τουλάχιστον στον εαυτό σου να μετεωρίζεται ενσυνείδητα^– αυτό είναι και δυνατό και αναγκαίο. Εφάρμοσε τους δύο κανόνες πού ανέφερα πιο πάνω: 1) Μόλις παρατηρείς μετε­ωρισμό, φέρνε το νου σου πίσω^– και 2) μην αφήνεις τους λογισμούς σου να περιπλανιούνται συνειδητά.

Ό μετεωρισμός, πάντως, θεραπεύεται αποτελε­σματικά με τη νίψη, δηλαδή την προσεκτική εποπτεία του νου, άλλα και με την επίγνωση της παρουσίας του Κυρίου. Μέσα στο ναό ο Θεός είναι μπροστά μας κι εμείς είμαστε μπροστά Του. Ας μην το ξεχνάμε ποτέ. Ό νους μας, πάντως, θα είναι σταθερά προσηλω­μένος στη θεία λατρεία, αν έχουμε φόβο Θεοί και πό­θο να Τον ευαρεστήσουμε. ‘Απ’ αυτά τα δύο ιερά αισθήματα γεννιέται στην καρδιά μας ή θέρμη, πού έλκει και συγκεντρώνει όλη την προσοχή μας στον Κύριο. Αγωνίσου να θερμάνεις την καρδιά σου, και θα δεις τότε πώς μια θερμή καρδιά χαλιναγωγεί έναν ατί­θασο λογισμό. Είναι απαραίτητο να ασκείς βία στον εαυτό σου. Δίχως μόχθο και νοερό αγώνα δεν θ’ απο­κτήσεις τίποτα πνευματικό. Οι μετάνοιες συμβάλλουν στη θέρμανση της καρδιάς. Κάνε πιο συχνά τόσο μι­κρές όσο και στρωτές μετάνοιες.

Ό Κύριος να σου δίνει αγαλλίαση και ευφροσύνη, όταν βρίσκεσαι στην εκκλησία, ώστε να τρέχεις εκεί με λαχτάρα, όπως τρέχει κανείς από την παγωνιά σ’ ένα ζεστό δωμάτιο. Στον καιρό της νηστείας, ή συ­χνή και συνειδητή συμμετοχή στη θεία λατρεία είναι ή πεμπτουσία του πνευματικού μας αγώνα. Με άλλες πράξεις και ενέργειες, πού την υποβοηθούν, θ’ ασχο­ληθούμε στη συνέχεια της αλληλογραφίας μας.

Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ γράμματα σέ μιά ψυχή, Οσίου Θεοφάνου του Εγκλείστου, ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Ιερά Μονή Παρακλήτου Ωρωπού Αττικής 2008

Πηγή:http://wra9.blogspot.com/

 Τί σημαίνει μετάνοια; Συνήθως θεωρείται ως θλίψη για την αμαρτία, ένα αίσθημα ενοχής, μια αίσθηση στενοχώριας και τρόμου για τις πληγές που προκαλέσαμε στους άλλους και στον εαυτό μας. Μια τέτοια άποψη είναι επικίνδυνα ατελής.. Η στενοχώρια και ο τρόμος υπάρχουν πράγματι συχνά στη βίωση της μετάνοιας, αλλά δεν είναι ολόκληρη η μετάνοια, δεν αποτελούν καν το σπουδαιότερο τμήμα της. Αν θεωρήσουμε όμως κατά τρόπο κυριολεκτικό τον όρο μετάνοια, τότε θα βρεθούμε πιο κοντά στη καρδιά του ζητήματος. Μετάνοια σημαίνει “αλλαγή του νου”: όχι απλώς λύπη για το παρελθόν, αλλά μια θεμελιώδης μεταμόρφωση της όρασής μας, ένας νέος τρόπος να βλέπουμε τον εαυτό μας, τους άλλους και τον Θεό-σύμφωνα με τον Ποιμένα Ερμά, είναι μια “μεγάλη κατανόηση”. Μια μεγάλη κατανόηση και όχι, αναγκαστικά, μια συναισθηματική κρίση. Η μετάνοια δεν είναι ένας παροξυσμός τύψεων και αυτο-οικτιρμού, αλλά μεταστροφή, επανατοποθέτηση του κέντρου της ζωής μας στην Αγία Τριάδα.

Ως” νέος νους”, ως μεταστροφή και επανατοποθέτηση της ζωής, η μετάνοια είναι κάτι το θετικό, και όχι αρνητικό. “Μετάνοια εστί θυγάτηρ ελπίδος, και άρνησις ανελπιστίας”, λέγει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος. Δεν είναι απελπισία αλλά σφοδρή αναμονή’ δεν είναι το αίσθημα πως κάποιος έφθασε σε αδιέξοδο, αλλά ο τρόπος με τον οποίο θα βγει από αυτό. Δεν είναι αυτομίσος, αλλά επιβεβαίωση του αληθινού μου εαυτού, του δημιουργημένου κατ’εικόνα Θεού. Μετάνοια σημαίνει πως κοιτάζω, όχι προς τα κάτω, στις δικές μου ελλείψεις, αλλά προς τα πάνω, στην αγάπη του Θεού ‘όχι προς τα πίσω αυτομεμφόμενος, αλλά προς τα εμπρός με εμπιστοσύνη. Μετάνοια είναι να βλέπω όχι το γιατί απέτυχα να γίνω κάτι, αλλά τί ακόμη μπορώ να γίνω με τη Χάρη του Χριστού.

Όταν η μετάνοια ερμηνευθή με αυτή τη θετική έννοια, δεν θεωρείται πλέον μία απλή πράξη, αλλά μια συνεχής στάση. Στην προσωπική εμπειρία κάθε ανθρώπου υπάρχουν αποφασιστικές στιγμές μεταστροφής, στην παρούσα όμως ζωή το έργο της μετάνοιας παραμένει πάντα ανολοκλήρωτο. Η μεταστροφή ή η επανατοποθέτηση του κέντρου της ζωής μας πρέπει συνεχώς να ανανεώνεται’ μέχρι τη στιγμή του θανάτου, όπως το κατανόησε ο αββάς Σισώης, “η αλλαγή του νοός” πρέπει να είναι όλο και πιο ριζική, και η “μεγάλη κατανόηση” όλο και πιο βαθιά. Σύμφωνα νε τον άγιο Θεοφάνη τον Έγκλειστο. ” η μετάνοια είναι η αφετηρία και ο θεμέλιος λίθος της νέας ζωής μας εν Χριστώ’ και πρέπει να είναι παρούσα όχι μόνο στην αρχή αλλά σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας, και να αυξάνεται καθώς μεγαλώνουμε”.

Μητροπολίτης Κάλλιστος Ware

Πηγή:anastasiosk.blogspot.com/

 Νηστεύεις; Ἀπόδειξέ μού το διά μέσου τῶν ἴδιων ἔργων. Ποιά ἔργα ἐννοεῖ; Ἄν δεῖς φτωχό, νά τόν ἐλεήσεις. Ἄν δεῖς ἐχθρό, νά συμφιλιωθεῖς μαζί του. Ἄν δεῖς μιά ὄμορφη γυναίκα, νά τήν ἀντιπαρέλθεις. Ἄς μή νηστεύει λοιπόν μόνο τό στόμα, ἀλλά καί τό μάτι καί ἡ ἀκοή, καί τά πόδια καί τά χέρια καί ὅλα τά μέλη τοῦ σώματός μας.

Νά νηστεύουν τά χέρια, παραμένοντας καθαρά ἀπό τήν ἁρπαγή καί τήν πλεονεξία. Νά νηστεύουν τά πόδια, ξεκόβοντας ἀπό τούς δρόμους πού ὁδηγοῦν σέ ἁμαρτωλά θεάματα. Νά νηστεύουν τά μάτια, ἐξασκούμενα νά μήν πέφτουν ποτέ λάγνα πάνω σέ ὄμορφα πρόσωπα, οὔτε νά περιεργάζονται τά κάλλη τῶν ἄλλων…

Δέν τρῶς κρέας; Νά μή φᾶς καί τήν ἀκολασία διά μέσου τῶν ματιῶν. Ἄς νηστεύει καί ἡ ἀκοή. Καί νηστεία τῆς ἀκοῆς εἶναι νά μή δέχεται κακολογίες καί διαβολές… Ἄς νηστεύει καί τό στόμα ἀπό αἰσχρά λόγια καί λοιδορίες. Διότι τί ὄφελος ἔχουμε, ὅταν ἀπέχουμε ἀπό πουλερικά καί ψάρια, δαγκώνουμε ὅμως καί κατατρῶμε τούς ἀδελφούς μας;

 Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

Πηγή:anastasiosk.blogspot.com/

 Πολλοί σήμερα για λόγους υγείας δεν μπορούν να τηρήσουν τις καθορισμένες από την Εκκλησία νηστείες. Τα πολλά φάρμακα, που πρέπει να χρησιμοποιούν απαιτούν κατάλληλη διατροφή, που περιέχει μη νηστίσιμες τροφές ώστε να τονώνεται το αδύναμο σώμα. Αισθάνονται άβολα γιατί πριν αρρωστήσουν τηρούσαν με ευλάβεια τις νηστείες. Και πολλοί ρωτούν. Τί θα κάνω που δεν μπορώ να νηστέψω;

Στα κείμενα δύο Αγίων δίνεται η απάντηση στο ερώτημα. 

1. Του Αββά Βαρσανούφιου. Την απάντηση έστειλε στον άρρωστο Γέροντα Ανδρέα που λόγω της κατάστασης της υγείας του δεν μπορούσε να νηστέψει.

« Για τη νηστεία να μη στενοχωριέσαι, όπως ήδη σου είπα, γιατί δεν απαιτεί ο Θεός από κανέναν τίποτε παραπάνω από τη δύναμή του. Διότι τί είναι νηστεία; Δεν είναι η παιδεία που γίνεται στο σώμα, για να υποταχθεί, αν είναι υγιές και να εξασθενήσει ως προς τα πάθη; Διότι λέει, «όταν ασθενώ, τότε είμαι δυνατός» (Β’ Κορ. 12,10). Πράγματι, η ασθένεια είναι πιο καρποφόρα και από την παιδεία που γίνεται με τη νηστεία και υπολογίζεται περισσότερο και από την άσκηση σ’ αυτόν που τη σηκώνει με υπομονή και ευχαριστεί το Θεό. Διότι ο ασθενής τρυγά καρπούς σωτηρίας, κάνοντας υπομονή στην αρρώστια του. Αντί λοιπόν να αγωνίζεσαι να εξασθενήσεις το σώμα σου με τη νηστεία, μόνο του με την αρρώστια εξασθενεί. Ευχαρίστησε το Θεό που απαλλάχθηκες από τον κόπο της ασκήσεως. Γι’ αυτό αν φας, και δέκα φορές την ημέρα, μη λυπηθείς. Δεν θα κατακριθείς, διότι δεν γίνεται από ενέργεια των δαιμόνων, ούτε από ακηδία, αλλά γίνεται για  δοκιμασία και ωφέλεια ψυχής.»

2. Του Οσίου Σιλουανού του Αγιορείτη. Μιλά για τη διάκριση στο θέμα της νηστείας.

« Πάντως πρέπει να ξέρουμε από πείρα το κατάλληλο για μας μέτρο της νηστείας, για να μην αδυνατίσουμε, ώστε να μην μπορούμε να εκτελούμε το διακόνημά (εργασία)  μας. Γνώρισα έναν υποτακτικό που με τη νηστεία ξήρανε τον εαυτό του, αλλά αδυνάτισε και πέθανε πρόωρα».

Πηγή:http://vatopaidi.wordpress.com/

 Η αξία της νηστείας 

Επειδή δεν νηστέψαμε, ξεπέσαμε από τον παράδεισο. Ας νηστέψουμε λοιπόν, για να επανέλθουμε σ’ αυτόν. Δεν βλέπεις ότι ο Λάζαρος με την νηστεία μπήκε στο παράδεισο; Να μη μιμηθείς την παρακοή της Εύας, μη παραδεχθείς το φίδι πάλι ως σύμβουλο, που προτείνει το φαγητό φροντίζοντας για το σώμα.

Τί ευκολότερο για την κοιλιά;  Να περάσει τη νύκτα με την λιτότητα της δίαιτας ή με την αφθονία των φαγητών να είναι βαριά; Ή μάλλον να πυκνοστριφογυρίζει παραφορτωμένη και στενοχωρημένη;

Η νηστεία προφυλάσσει τα νήπια, σωφρονίζει τον νέο, κάνει σεβαστό τον γέροντα. Διότι τα γεράματα στολισμένα με νηστεία γίνονται πιο σεβαστά. Για τις γυναίκες είναι στολίδι ταιριαστό, χαλινάρι των ευρισκόμενων στη νεότητα, φυλακτήριο της συζυγικής ζωής· απομακρύνει την κακολογία και τις κραυγές.  Ποιού δασκάλου η παρουσία αποκαθιστά αμέσως το θόρυβο των παιδιών, όπως η νηστεία καταστέλλει την ταραχή της πόλεως, όταν εμφανιστεί; Ποιός από αυτούς που παίρνουν μέρος στις διασκεδάσεις προχώρησε στην νηστεία; Ποιός ακόλαστος χορός προήλθε από τη νηστεία; Τρυφερά γέλια και πορνικά τραγούδια και έξαλλοι χοροί αμέσως απομακρύνονται κρυφά από την πόλη, σαν να έχουν φυγαδευτεί από κάποιον αυστηρό δικαστή, τη νηστεία. Εάν όλοι την δέχονταν σαν σύμβουλο γι’ αυτά που πρέπει να κάνουν, και η νηστεία επικρατούσε, η ζωή δεν θα ήταν τόσο πολυστένακτη και γεμάτη από κατήφεια. Εάν η νηστεία πρυτάνευε στη ζωή μας, είναι φανερό ότι θα δίδασκε σε όλους όχι μόνον την εγκράτεια από τα φαγητά αλλά και ολοκληρωτική φυγή και αποξένωση από τη φιλαργυρία, από την πλεονεξία και από κάθε κακία. Αυτά εάν είχαν αποβληθεί, τίποτε δεν θα εμπόδιζε να ζούμε με βαθειά ειρήνη και αταραξία ψυχών.

 (Μέγας Βασίλειος)

Το σωτήριο φάρμακο

Η αγία Συγκλητική, εκτός από τις άλλες αρετές που είχε, δεν παραμελούσε και το σωτήριο φάρμακο για το σώμα· τόσο πολύ δηλαδή αγαπούσε τη νηστεία, ώστε τίποτα να μη θεώρει ισάξιό της από τα υπόλοιπα. Πίστευε ότι είναι φύλακας και θεμέλιο των άλλων αρετών και αν κάποτε έτρωγε, από ανάγκη, κάτι περισσότερο από το συνηθισμένο , πάθαινε το αντίθετο από εκείνους, που τρώγουν. Κιτρίνιζε, δηλαδή, το πρόσωπό της και αδυνάτιζε. Όπως λοιπόν από τα πολύκλαδα δένδρα κόβουν τα άκαρπα κλαδιά, έτσι και εκείνη αφαιρούσε τα αγκαθωτά δημιουργήματα της διανοίας της (τις απρεπείς, δηλαδή, σκέψεις) με την προσευχή και τη νηστεία και αν κάποιο «αγκαθωτό βλαστάρι» εμφανιζόταν για  λίγο, επέβαλε στον εαυτόν της διάφορες τιμωρίες και με διάφορους κόπους ταλαιπωρούσε το σώμα της.

Όταν, δηλαδή, ο εχθρός σήκωνε πόλεμο, αυτή, κατ’ αρχάς, προκαλούσε με την προσευχή, ως σύμμαχο, τον Δεσπότη της, στη συνέχεια δε χρησιμοποιούσε εναντίον του αυστηρά  άσκηση· έτσι έτρωγε ψωμί από πίτουρα, και αυτό με πολλή εγκράτεια και προσοχή , πολλές φορές δε, δεν έπινε καθόλου νερό. Αλλά και εναντίον του ύπνου αγωνιζόταν σκληρά· κοιμόταν τελείως κάτω στο έδαφος.Όταν δε, με αυτά τα όπλα νικούσε τον εχθρό και αυτός υποχωρούσε, τότε και αυτή μετρίαζε την σκληρότητα της ασκήσεως. Αυτό το έκανε, για να μη διαλυθούν όλα μαζί τα μέλη του σώματος, από την υπερβολική και σκληρότατη άσκηση και έτσι πέσει σε κίνδυνο διότι και αυτό είναι απόδειξη ήττας. Όταν πέσουν τα όπλα, πού θα στηρίξει την ελπίδα του πλέον ο στρατιώτης για να πολεμήσει; Διότι μερικοί, αφού με την ασυλλόγιστη και αδιάκριτη νηστεία εξαντλήθηκαν τελείως, τραυμάτισαν θανάσιμα τα σώματά τους και, σαν να εγκατέλειψαν τον αγώνα εναντίον του εχθρού, κατέστρεψαν τον εαυτόν τους.

Η αγία όμως Συγκλητική δεν έκανε έτσι, αλλά όλα τα έκανε με διάκριση και εναντίον του εχθρού αγωνιζόταν με την ευχή και την άσκηση, αλλά και για το σώμα της φρόντιζε, για χάρη της γαλήνης της ψυχής της. Διότι και οι ναυτικοί, όταν ξεσπάσει χειμώνας και τρικυμία, παραμένουν νηστικοί για να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο  που έχουν μπροστά·  τους όταν όμως απαλλαγούν από την τρικυμία, τότε ξεκουράζονται κάπως από τους κόπους τους και φροντίζουν για τις υπόλοιπες  ανάγκες τους. Ωστόσο  ούτε και τότε παραμένουν τελείως αμέριμνοι, ούτε αφήνονται να νικηθούν από βαθύ ύπνο, επειδή έχουν πείρα  από τα περασμένα και αγρυπνούν για τα μέλλοντα. Διότι αν και κόπασε η κακοκαιρία, η θάλασσα όμως δεν έχει ελαττωθεί. Και αν το γεγονός πέρασε, εν τούτοις όμως το μέλλον είναι άγνωστο. Γι’ αυτό, επειδή δεν είναι δυνατόν να είναι κανείς βέβαιος για την κατάσταση της θάλασσας, πρέπει πάντοτε να προσέχει, ώστε να είναι ασφαλισμένος.

(Από το βίο της Αγίας Συγκλητικής)

Καρποί της νηστείας

Η γιατρός των ψυχών μας, η νηστεία, άλλου περιορίζει τις σαρκικές φλογώσεις και κινήσεις, άλλου καταπραΰνει το θυμό, άλλου αποδιώκει τον ύπνο, άλλου πάλι παρακινεί το ζήλο, ενός άλλου καθαρίζει το νου και τον καθιστά ελεύθερο από τους πονηρούς λογισμούς. Άλλου δαμάζει την αδάμαστη γλώσσα και την συγκρατεί με τον φόβο του Θεού, σαν με κάποιο χαλινό, και δεν την αφήνει καθόλου να λέει αισχρούς ή αργούς λόγους. Άλλου σκεπάζει αφανώς και σταθεροποιεί τα μετέωρα μάτια και δεν επιτρέπει σ’ αυτά να περιφέρονται περίεργα εδώ και εκεί, αλλά ετοιμάζει τον καθένα να προσέχει τον εαυτό του και τον διδάσκει να θυμάται τα δικά του αμαρτήματα και ελαττώματα. Η νηστεία λεπτύνει σιγά-σιγά και διώχνει το πνευματικό σκοτάδι και το κάλυμμα της αμαρτίας που σκεπάζει την ψυχή όπως ο ήλιος την ομίχλη . Η νηστεία μας κάνει να βλέπουμε νοερά την πνευματική ατμόσφαιρα, όπου πάντοτε λάμπει ο άδυτος ήλιος, Χριστός ο Θεός μας. Η νηστεία, με συνεργό την αγρυπνία, μόλις εισχωρήσει στη καρδία, μαλακώνει τη σκληρότητά της και εκεί που προηγουμένως βασίλευε η μέθη, κάνει να αναβλύζουν οι πηγές της κατανύξεως.

Χωρίς νηστεία τίποτε, ούτε απ’ αυτά, ούτε από τις άλλες αρετές, είναι δυνατόν να κατορθωθεί από κάποιον, γιατί η νηστεία είναι η αρχή και το θεμέλιο όλης της πνευματικής εργασίας. Όσα λοιπόν οικοδομήσεις επάνω σ’ αυτό το θεμέλιο μένουν άσειστα και ακατάλυτα, γιατί κτίστηκαν επάνω στην στερεά πέτρα. Όταν όμως πετάξεις το θεμέλιο αυτό και στη θέση του βάλεις τον χορτασμό της κοιλιάς και τις απρεπείς επιθυμίες, τότε αυτά σαν άμμος παρασύρονται από τους πονηρούς λογισμούς και από τον ποταμό των παθών και καταστρέφουν όλη την οικοδομή των αρετών.

Για να μη συμβεί λοιπόν και σε μας αυτό το πράγμα, ας σταθούμε με χαρά, αδελφοί μου, πάνω στο στερεό θεμέλιο της νηστείας, ας σταθούμε γερά , ας σταθούμε με τη θέλησή μας. Γιατί αυτός που χωρίς τη θέλησή  του αναγκάζεται να ανεβεί πάνω στην πέτρα της νηστείας, οπωσδήποτε παρασύρεται από την επιθυμία της λαθροφαγίας και έτσι κατακρημνίζεται από εκεί. Και τρώγοντας γίνεται ο ίδιος, χωρίς αμφιβολία  τροφή του πονηρού. Η νηστεία είναι θείος νόμος και όσοι τολμούν να τον παραβαίνουν, τους παραλαμβάνει σαν δήμιος ο διάβολος και τους μαστιγώνει, αν και όχι αμέσως , γιατί ο Θεός μακροθυμεί απέναντί μας και περιμένει τη μετάνοιά μας. Πάντως όμως δεν πρόκειται να ξεφύγουμε από τα χέρια του είτε σ’ αυτή είτε στην άλλη  ζωή, εάν παραμένουμε αμετανόητοι στην αμαρτία,  γιατί, θα λάβουμε την ίδια καταδίκη με το διάβολο και θα τιμωρηθούμε με αιώνια βάσανα από αυτόν και μαζί με αυτόν κατά τη δίκαιη κρίση του Θεού.

(Άγιος Συμεών ο Νέος θεολόγος

Πηγή:http://vatopaidi.wordpress.com/

 ΔΙΑNYOYMΕ το στάδιο της αγίας και Mεγάλης Tεσσαρακοστής και συνεχίζεται η νηστεία. Ας πούμε λίγες λέξεις γι’ αυτήν.* * *

Η νηστεία, αγαπητοί μου, δεν είναι μια χθεσινή διάταξις της Εκκλησίας. Δεν είναι, όπως λένε οι άπιστοι, εφεύρεσι των παπάδων. Όχι. Είναι νόμος αρχαίος, που αρχίζει με την πρώτη εμφάνισι του ανθρώπου. Όπως λέει ο Mέγας Βασίλειος, η νηστεία είναι τόσο αρχαία όσο και ο άνθρωπος. Οποιος αμφιβάλλει, ας ανοίξει την αγία Γραφή. θα τη βρει εκεί στο πρώτο βιβλίο, στη Γένεσι. Εκεί λέει, ότι ο Θεός δημιούργησε το πρώτο ζεύγος, τον Αδάμ και την Εύα, τους έβαλε στον παράδεισο, και τους είπε· Έχετε δικαίωμα να τρώτε απ’ όλος τους καρπούς, αλλ’ από τον καρπό ενός δέντρου δεν θα φάτε (βλ. Γέν. 2,16-17). Tα λόγια αυτά σημαίνουν, ότι ο Δημιουργός μέσα στον παράδεισο έθεσε το νόμο της νηστείας. Ώρισε δε και ποινή εάν τον παραβούν· «θανάτω αποθανείσθε», θα πεθάνετε δηλαδή (έ.α.).

Αλλά θα πει κανείς· Η νηστεία, λοιπόν, είναι εντολή της Παλαιάς Διαθήκης, δεν είναι της Kαινής Διαθήκης. Λάθος. Είναι εντολή και της Παλαιάς και της Kαινής Διαθήκης. Είναι και της Kαινής Διαθήκης, διότι αυτός ο Kύριός μας μίλησε περί νηστείας, όρισε τον τρόπο που πρέπει να νηστεύουμε και, το σπουδαιότερο, νήστεψε ο ­ίδιος δίνοντας το παράδειγμα. Nήστεψε όχι μια μέρα, όχι δυό μέρες, αλλά σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες (βλ. Mατθ. 4,2).

Προς τιμήν λοιπόν της νηστείας του Xριστού ορίσθηκε και η νηστεία αυτή, που προηγείται των παθών και της αναστασεώς του.

Nήστεψε ο Xριστός. Nήστεψε η Παναγία μας. Nήστεψαν παλαιότερα οι προφήτες και οι δίκαιοι. Nήστεψαν οι απόστολοι, ο Παύλος ο Πέτρος και οι λοιποί. Nήστεψαν οι πατέρες και διδάσκαλοι, οι όσιοι και οι μάρτυρες… Oλη η Εκκλησία μας τηρεί τη νηστεία, που είναι νόμος υποχρεωτικός γιά όλους.

 Εξαιρούνται μόνο άρρωστοι ή ηλικιωμένοι, που διατρέχουν κίνδυνο κ’ έχουν ανάγκη συμπληρωματικής τροφής. Oι υγιείς όμως είναι υποχρεωμένοι να νηστεύουν.

Αλλά και οι πρόγονοί μας νήστευαν. Ακόμα και οι πολεμισταί και οι ήρωες του 21. Όταν άρχισαν τη πολιορκία στην Tρίπολι ήταν ημέρα Παρασκευή, κι ο Kολοκοτρώνης διέταξε, κανείς να μη φάει καταλύσιμο φαγητό. Kαί το 12 οι στρατιώτες μας νηστεύανε. Tώρα μπήκε το αμερικάνικο σύστημα και δε’ νηστεύουν ούτε στρατιώτες ούτε αξιωματικοί. Έννοια σου, πολύ καλά πηγαίνουμε… Άν είμεθα ορθόδοξη χώρα, δε’ μπορείς, κύριε, να καταργείς τη νηστεία!

Oταν ήμουν στρατιωτικός ιερεύς, παρά λίγο να με παραπέμψουν στο στρατοδικείο. Πήγα σ’ ένα στρατόπεδο και ήτανε Mεγάλη Σαρακοστη και Παρασκευή. Bλέπω είχαν μαγειρέψει κρέας. Mάζεψα τα παιδιά, καμιά τριακοσαριά. Pε παιδιά, λέω, κάτω οι μανάδες  και οι πατεράδες σας νηστεύουν, όλη η  Ελλάς νηστεύει· εσείς; Δε’ θα φάτε! θα φάτε ψωμί και νερό, τίποτ’ άλλο. Προς τιμήν τους, ούτε ένας δεν άγγιξε. Tα καζάνια έμειναν όπως ήταν. Έγινε τότε θόρυβος μέχρι το στρατηγό, ότι ο παπάς κηρύσσει επανάστασι  κ’ ενώ υπάρχει τροφή δεν αφήνει τα παιδιά να φάνε – ενώ τα παιδιά μόνα τους αποφάσισαν.

Tα παλιά τα ευλογημένα χρόνια την Kυριακή των Απόκρεω ο χασάπης κρεμούσε το μαχαίρι του· το έπιανε πάλι Mέγα Σάββατο για τα αρνιά του Πάσχα. Tώρα; Έχει καταργηθεί η νηστεία. Απ’ όλα τα Βαλκάνια εμείς γίναμε οι πιό κρεοφάγοι. Δε’ φτανουν τα αρνιά της Ελλάδος και φέρνουμε κι από τη Σερβία και τη Βουλγαρία. Kαι καμιά ελάττωσι της κρεοφαγίας τουλάχιστον την περίοδο αυτή.

Θά έρθει τιμωρία! Πρίν το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο στα ρεστωράν των Αθηνών δεν εύρισκες νηστήσιμο φαγητό. Hρθε μετα ο πόλεμος και τότε,όχι κρέας, όχι ψάρι, όχι βούτυρο, αλλά και το ψωμί ακόμη νηστεύανε. Kαι όχι σαράντα μέρες, αλλά ένα χρόνο ολόκληρο. Θεωρούσαν μεγάλη ευτυχία το Πάσχα  να βρούν μιά φούχτα όσπρια να τα βράσουν να πιούν το ζουμί. Kάτι τέτοιο θα γίνει. Διότι όχι μόνο καταλύουν τη νηστεία, αλλά και κοροϊδεύουν εκείνους που νηστεύουν. Επίτηδες μαγαρίζουν τις ημέρες της νηστείας. Έννοια σου!Έχω υπ’ όψι μου ένα μέρος στην Άκαρνανία. Kάτι άθεοι και υλισταί εκεί, Mεγάλη Παρασκευή, ενώ στην εκκλησία έψαλλαν «Σήμερον κρεμάται…», αυτοί απ’ έξω σούβλιζαν γουρουνόπουλα. Οργή Θεού, σεισμός, τοής κατέστρεψε· δεν έμεινε τίποτα.

Φοβερά η οργή του Θεού εκεί που χωρίς λόγο καταλύουν τη νηστεία. θα πέσει καρκίνος και άλλες ασθένειες. Kαί είναι γεγονός ότι μιά αιτία του καρκίνου είναι και η κρεοφαγία. Σάν τα όρνια! Δεν έπλασε ο Θεός τον άνθρωπο εξ αρχής κρεοφάγο. Tώρα βεβαίως το κρέας δεν απαγορεύεται. Άρχικώς όμως ο άνθρωπος ήτο φυτοφάγος. Έπειτα, μετα τον κατακλυσμό του Nώε (βλ. Γέν. 9,3), επέτρεψε ο Θεός το κρέας. Άλλ’ αυτο δεν σημαίνει ότι θα τρώει κρέας συνεχώς. Mε μέτρο θα καταλύει. Δεν είναι απόλυτος ανάγκη η διατροφή με κρέας. Η δε αποχή από το κρέας ενδείκνυται και ιατρικώς. Δε᾽ λέω να μήν τρώει κανείς καθόλου κρέας. Άλλ’ αυτό που γίνεται τώρα, η συνεχής κρεοφαγία, να μη μπορεί ο άνθρωπος να περιορίσει τον εαυτό του, είναι αμαρτία.

Σήμερα λοιπόν γίνεται καταπάτησις του θεσμού της νηστείας. Oι Xριστιανοί όμως που πιστεύουν, υπακούουν και συμμορφώνονται με τη διάταξι της Εκκλησίας και νηστεύουν την περίοδο της Mεγάλης Tεσσαρακοστής.

Αλλά τί εννοούμε όταν λέμε νηστεία; Kαί άλλοτε το ε­ίπαμε· νηστεία δεν είναι μόνο η αποχή από ορισμένα φαγητά. Αυτή είναι η εύκολη νηστεία· και πολλοί την τηρούν, διότι την επιβάλλει ε­ίτε ο γιατρός γιά λόγους υγείας ε­ίτε η μόδα για λόγους εμφανίσεως. Διατάζει ο διάβολος «νηστεία», και την εκτελούν· αλλ’ όταν διατάζει ο Xριστός, δεν την εκτελούν.Ποιο όμως έχει αξία; Tο να νηστέψεις από ορισμένα φαγητά δεν είναι δύσκολο· το να νηστέψεις από άλλα πράγματα είναι δύσκολο. Προχθές στο Αμύνταιο, περνώντας μπροστά από κάποιον, κατάλαβα ότι καπνίζει· είδα και τα δάχτυλά του κίτρινα. Tου λέω· ―Tώρα εσύ είσαι Xριστιανός; νηστεύεις; ―Nηστεύω, λέει. ―Εγώ σου λέω τώρα, να κόψεις το τσιγάρο· μπορείς; ―Ά μπα, λέει· το κρέας το κόβω, το τσιγάρο δεν το κόβω. Tέλος πάντων πείσθηκε να κόψει το τσιγάρο μέχρι το Πάσχα.Nηστεία δεν είναι απλώς να απέχεις από ορισμένα φαγητά. Η αληθινή νηστεία έχει βάθος και πλάτος. Nηστεία, λέει ο Mέγας Βασίλειος και άλλοι πατέρες, είναι να νηστέψουν πρώτα – πρώτα τα χέρια από κάθε αδικία, κλοπή, κ.λπ.. Nα νηστέψουν τα πόδια, να μήν πάνε σε τόπους αμαρτίας. Nα νηστέψουν τα αυτιά, να μην ακούς λόγια άπρεπα και κουτσομπολιά. Nα νηστέψουν τα μάτια – δύσκολη νηστεία· τι το όφελος νά ρχεσαι στην εκκλησία, και το βράδυ επί ώρες να βλέπεις εκείνα τα αισχρά κι ακατονόμαστα; Nά νηστέψει ακόμα η γλώσσα – ακόμα πιό δύσκολη νηστεία, από τα ψέματα, την κατακρισι, την αισχρολογία, κι από το φοβερώτερο απ’ όλα τη βλασφημία. Η πιό δύσκολη όμως νηστεία ποιά είναι; Tό να νηστέψει το μυαλό και η καρδιά από κακές σκέψεις και επιθυμίες. Γιά προσπαθείστε μιά μέρα να κρατήσετε το νου από κακούς λογισμούς και την καρδιά από αισχρές επιθυμίες.

Ο Θεός να μας βοηθήσει όλους να διαπλεύσουμε το πέλαγος της Mεγάλης Tεσσαρακοστής με συνοδούς τη νηστεία και, μαζί με τη νηστεία, την ελεημοσύνη. Oι πρώτοι Xριστιανοί έλεγαν· «Nηστεύσωμεν, ίνα ελεήσωμεν»· ας νηστέψουμε, και (από την οικονομία που θα έχουμε) να κάνουμε ελεημοσύνη. Συνδέονται αυτά τα δυό.

Γι’ αυτό στο σπίτι το βράδυ μην κοιμάσαι, αν δε’ βάλεις κάτι στην άκρη. Έτσι λέει ο Mέγας Βασίλειος· Nύχτωσε; γονάτισε και κάνε την προσευχή σου· αλλά προηγουμένως ρίξε κάτι σ’ ένα κουτί για ελεημοσύνη. Ας το συνηθίσουμε αυτό.

Nα γίνει και πάλι η νηστεία στην πατρίδα μας θεσμός σεβαστός. Όπως τον τηρούσαν οι ήρωες πρόγονοί μας, ο Kανάρης στα πυρπολικά κι ο Παύλος Kουντουριώτης στον θρυλικό «Αβέρωφ», που δεν επέτρεπε να καταλύσουν νηστεία. Mη μαγαρίζετε το καράβι μου! της φώναξε κάποτε.

Ας νηστέψουμε λοιπόν όλοι. Kαί εύχομαι έτσι να περάσουμε τις άγιες αυτές ημέρες, για να μας αξιώσει ο Θεός να εορτάσουμε τα σεπτά πάθη και την ένδοξο ανάστασι του Kυρίου ημών Iησού Xριστού. Άμήν.

† επίσκοπος Αυγουστίνος

(ι. ναός Αγίου Γεωργίου Λακκιας – Αμυνταίου,Kαθαρά Δευτέρα εσπέρας 8-3-1970)

πηγήhttp://www.augoustinos-kantiotis.gr/

 …Βεβαίως η αληθινή νηστεία είναι πνευματική. Δεν νηστεύει εκείνος που δεν τρώει αρτύσιμα φαγητά και ταυτόχρονα είναι αδιάφορος μπροστά στις κακές συνήθειές του και στα πάθη του.

 Νηστεία σημαίνει άσκηση του εαυτού μας, θυσία του θελήματός μας, υπακοή στο θέλημα του Θεού, περισσότερη επικοινωνία μαζί Του με την προσευχή και τα μυστήρια.

– Ο Θεός ζητά καθαρή καρδιά, όχι τύπους και νηστείες, ψιθύρισε κάποιος προλαβαίνοντας τη συνέχεια του λόγου της.

– Πολύ σωστά. Το ένα όμως δεν αναιρεί το άλλο, αντίθετα το βοηθά. Δε σημαίνει ότι πρέπει να φτάσουμε στο αντίθετο άκρο, δηλαδή να υποτιμήσουμε τελείως το θεσμό.

Η Εκκλησία ακολουθεί τη μέση και χρυσή οδό: «νηστεύσωμεν σωματικώς, νηστεύσωμεν και πνευματικώς…» μας προτρέπει.

Πηγή:http://kataskinosi-agkyra.blogspot.com/