kantonopou’s blog

Προς την ΝΙΚΗΝ • Μάρτιος 2008, τ. 697

του Αρχιμ. Νικοδήμου Παυλόπουλου

Καθηγουμένου Ι. Μ. Αγίου Ιγνατίου – Λειμώνος Λέσβου

από το βιβλίο του «Εορτοδρόμιον»

Νεανίας – Προκόπιος

«Αίνος τω Θεώ εκ χοϊκών χειλέων προσάδεται, επί τη θεία μνήμη σου,

Προκόπιε συ γαρ ώφθης ακραιφνής στρατιώτης του λόγου  της πίστεως».

Σήμερα, αδελφοί μου, πανηγυρίζαμε τη μνήμη του αγίου ενδόξου μεγαλομάρτυρα Προκοπίου. Με χαρά πολλή ψάλλομε με τα χοϊκά μας χείλη ύμνους ευχαριστίας και δοξολογίας στο θεό, γιατί ένα τέτοιο πολύαθλο μάρτυρα και γενναίο ομολογητή της πίστεως ανέδειξε στην αγία του και αιματόβαφτη Εκκλησία.

Δεύτερος Παύλος χωρίς υπερβολή ημπορεί να ονομασθή ο άγιος Προκόπιος, γιατί πολλά έχει τα κοινά. Όπως και εκείνος, δεν γεννήθηκε χριστιανός.

Η ειδωλολάτρισσα μητέρα του Θεοδοσία τον κρατούσε στην ειδωλολατρεία παρά το ότι ο πατέρας του ο Χριστόφορος ήταν χριστιανός. Ύστερα μάλιστα από το θάνατο του πατέρα του με την ενέργεια της μητέρας του διωρίστηκε από το φοβερό διώκτη των χριστιανών, τον αυτοκράτορα Διοκλητιανό, διοικητής της Αλεξανδρείας και απεστάλη εκεί με την εντολή να καταδίωξη και να βασανίση τους χριστιανούς.

Άλλα ό,τι συνέβη με το Σαύλο όταν εβάδιζε στη Δαμασκό για να φέρη δεμένους από εκεί τους χριστιανούς στα Ιεροσόλυμα έγινε και εδώ με το νεαρόν αξιωματικό Προκόπιο: ενώ ακόμη σαν ειδωλολάτρης έφερε το όνομα «Νεανίας».

Δεν έφθασε δηλαδή στην Αλεξάνδρεια οποίος εξεκίνησε από τη γενέτειρα του την Ιερουσαλήμ, αλλ΄ όπως λέγει ο Συμεών ο μεταφραστής «εξαίφνης κατά την οδόν «ατραπών και βροντών γενομένων, φωνής ήκουσεν ουρανόθεν, καλούσης τε αυτόν εξ ονόματος Νεανίαν και την πορείαν ονειδιζούσης και θάνατον απειλούσης, ότι θεομαχήσων πορεύεται κατά των χριστιανών».

Και καθώς ήταν φυσικό, όπως ο Παύλος, έτσι και ο Νεανίας μετανοεί και την επονείδιστη πορεία τη μεταβάλλει σε ιεραποστολική περιοδεία, και τη θεομαχία σε θεοσέβεια και διηνεκή λατρεία, και την κατά των χριστιανών πορεία σε προσωπική μεταστροφή και σωτηρία.

Ακούσετε όμως και τη συνέχεια της προς τον Παύλο συγγενείας. Όπως τον Παύλο πρώτοι τον έδιωξαν οι Ιουδαίοι, οι πριν συνεργάτες του, έτσι και το Νεανία, πρώτη τον κατήγγειλεν η μητέρα του, όταν υστέρα από μια νίκη περιφανή κατά των Σαρακηνών δεν ηθέλησε να θυσιάση στα είδωλα, όπως εκείνη τον προέτρεπε.

Στα βασανιστήρια τον υπέβαλε κατά διαταγή του αυτοκράτορα ο ηγεμόνας της Καισαρείας Ούλκιος, αλλά σώος αφού έμεινε από τους μέχρι θανάτου δαρμούς και από τη φυλακή, κατέρριψε σε συντρίμμια με την προσευχή τα αγάλματα του Ναού των ειδώλων. Όπως δε σημειώνει ο Συμεών ο Μεταφραστής «τη του Κυρίου επιστασία των δεσμών ελύθη και Προκόπιος εκλήθη».

Μετά τον Ούλκιον, ο Φλαβιανός υπέβαλε το σώμα του μάρτυρος σε φρικτούς ξεσμούς και σε ψήσιμο επάνω σε καρβουνωσιά. Για να θυσιάση στα είδωλα του έβαλε κάρβουνα στα χέρια, άλλ’ εκείνος μη θέλοντας να προσφέρη θυσία θυμιάματος στα είδωλα κρατούσε τα κάρβουνα στα χέρια και ύπέμεινε με πίστι -πολλή και υπομονή μεγάλη των εγκαυμάτων τους πόνους.

Χαρακτηριστική είναι η περιγραφή των βασάνων του αγίου από τον Ιερόν Υμνογράφο: «Σώμα σου Προκόπιε, — λέγει — καταξεόμενον ένδοξε, και πυρί δαπανώμενον, ειρκταίς συγκλειόμενον, ομιλούν παντοίαις ιδέαις βασάνων, ξίφει τεμνόμενον, σοφέ την βασιλείαν σοι προεξένησε παμμάκαρ την ουράνιον».

Φούρνο τέλος άναψαν για να βάλουν μέσα το Μάρτυρα και να τον κάψουν, και επειδή ο άγιος με το σημείο του Σταυρού τον μετέβαλεν από πυρωμένο σε δροσερό και ψυχρό, τον εθανάτωσαν με ξίφος και έτσι στεφανηφόρος ανέβηκεν ο άγιος στους ουρανούς όπως μας πληροφορεί ο ιερός βιογράφος. «Εις κλίβανον εκπυρωθέντα μέλλων εμβληθήναι, επεί τη του Χριστού σφραγίδι τούτον κατέψυξε την δια ξίφους απόφασιν δέχεται».

Αυτός ύπηρξεν, αδελφοί μου ο μεγαλομάρτυς του Χριστού Προκόπιος. Άλλα τι ήταν εκείνο πού του έδωσε τόση δύναμι, ώστε καρτερικώτατα να βαστάση το βαρύτατο σταυρό των βασάνων; Τι ήταν αυτό πού του εχάρισε τόσην εξουσία, ώστε και τα δαιμόνια να εκβάλη από το Ναό των ειδώλων και τα αγάλματα να σύντριψη; Τι τέλος ήταν εκείνο πού τον κατέστησεν ικανό και θαύμα μέγα να επιτέλεση, δηλαδή να κατάψυξη τον πυρωμένο φούρνο;

Ω αδελφοί μου, δεν είναι άλλη αυτή η δύναμι, δεν είναι άλλη αυτή η ισχύς από την πίστι τη θερμή στον πρώτο και μέγα Μάρτυρα και αρχηγό της πίστεως Κύριον Ιησού. Θυμάστε τι είχεν ειπεί ο Κύριος στους Μαθητές; «αμήν λέγω υμίν ότι εάν έχητε πίστιν ως κόκκον σινάπεως ερείτε τω όρει τούτω μετάβηθι εντεύθεν εκεί και μεταβήσεται».

Και να πού το ίδιο έγινε με το θαυμαστό Προκόπιο.

Ναι αδελφοί μου, αυτή είναι η δύναμι της πίστεως, καθίστα και τους αγράμματους σοφούς κατά Θεόν, γιατί ζουν με τη χριστιανικήν αγάπη και λύνουν τα προβλήματα τους με του Θεού το Νόμο. Δεν είναι ανάγκη να είναι κανείς σοφός για να πιστέψη. «Πίστις δε ου σοφών των κατά κόσμον, αλλά των κατά Θεόν εστί το κτήμα ήδε και άνευ γραμμάτων εκπαιδεύεται, και το σύγγραμμα αυτής το ιδιωτικόν άμα και θείον αγάπη κέκληται, σύνταγμα πνευματικόν», λέγει ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς. Η πίστι δεν είναι γνώρισμα των σοφών και υπερήφανων αλλά των ταπεινών και «πτωχών τω πνεύματι» όπως είπεν ο Κύριος, και βγαίνει μέσα από την αγάπη πού τρέφει ο άνθρωπος στο Θεό και στον άνθρωπο.

Ας αποκτήσωμε την πίστι και θα προκόψωμε όπως ο άγιος Προκόπιος και στη γνώσι και στην αρετή. Αμήν.

Από:http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=3808&Itemid=1

Εκκλησία • Ιούνιος 2010, τ. 6

Όποιος αγαπά τον Κύριο, πάντοτε Εκείνον σκέφτεται, και η μνήμη του Θεού γεννά τήν προσευχή. Αν δεν θυμάσαι τον Κύριο, τότε δεν θα προσεύχεσαι, και χωρίς τήν προσευχή η ψυχή δεν θα παραμένει στην αγάπη του Θεού, γιατί με τήν προσευχή έρχεται η χάρη του Αγίου Πνεύματος. Η προσευχή προφυλάσσει τον άνθρωπο από τήν αμαρτία, γιατί ο προσευχόμενος νους είναι απασχολημένος με τον Θεό και στέκεται με ταπεινωμένο πνεύμα ενώπιον του προσώπου του Κυρίου, τον Οποίο γνωρίζει η ψυχή του προσευχόμενου.

Ο αρχάριος, όμως, χρειάζεται βέβαια χειραγωγό, επειδή η ψυχή, πριν έλθει η χάρη του Αγίου Πνεύματος, έχει μεγάλο πόλεμο εναντίον των εχθρών και δεν μπορεί να διακρίνει η ίδια αν η γλυκύτητα που δοκιμάζει προέρχεται από τον εχθρό. Αυτό μπορεί να το διακρίνει μόνο εκείνος που γεύθηκε ο ίδιος το Άγιο Πνεύμα και αυτός αναγνωρίζει από τη γεύση τη χάρη.

Τον ταπεινό, όμως, τον προστατεύει ο Κύριος

Η προσευχή δίνεται στον προσευχόμενο. Η προσευχή που γίνεται μόνο από συνήθεια, χωρίς καρδιά συντετριμμένη για τις αμαρτίες της, δεν είναι αρεστή στον Θεό….

…Ω άνθρωπε, μάθε την κατά Χριστόν ταπείνωση και θα σου χαρίσει ο Κύριος να γευθείς τη γλυκύτητα της προσευχής. Και αν θέλεις να προσεύχεσαι καθαρά, τότε γίνε ταπεινός, εγκρατής, να εξομολογείσαι ειλικρινά και θα σε αγαπήσει η προσευχή. Γίνε υπάκουος, υποτάξου ευσυνείδητα στις αρχές και να είσαι ευχαριστημένος για όλα, και τότε ο νους σου θα καθαριστεί από μάταιους λογισμούς. Να θυμάσαι ότι σε βλέπει ο Κύριος και να φοβάσαι μήπως λυπήσεις με κάτι τον αδελφό -μην τον κατακρίνεις και μην τον στενοχωρήσεις ούτε μ΄ ένα βλέμμα- και το Άγιο Πνεύμα θα σε αγαπήσει και Αυτό θα σε βοηθήσει σε όλα.* * *

…Πολλοί προσεύχονται προφορικά ή προτιμούν να προσεύχονται με βιβλία. Και αυτό καλό είναι και ο Κύριος δέχεται την προσευχή τους. Αν, όμως, κάποιος προσεύχεται στον Κύριο και σκέφτεται άλλα πράγματα, τότε ο Κύριος δεν εισακούει τήν προσευχή αυτού του είδους.

Όποιος προσεύχεται από συνήθεια, δεν έχει αλλαγές στην προσευχή. Όποιος, όμως, προσεύχεται θερμά, υφίσταται πολλές αλλαγές κατά την προσευχή: Δίνει μάχη εναντίον του εχθρού, μάχη εναντίον του εαυτού του, εναντίον των παθών του, εναντίον των ανθρώπων, και πρέπει να είναι κάθε στιγμή ανδρείος….

…Οι συμφορές και οι κίνδυνοι δίδαξαν πολλούς να προσεύχονται. Μ΄ επισκέφθηκε κάποτε στην αποθήκη τροφίμων ένας στρατιωτικός, που κατευθυνόταν στη Θεσσαλονίκη. Η ψυχή μου τον αγάπησε και του λέγω:

«Προσευχήσου στον Κύριο να λιγοστέψουν οι θλίψεις».

Και αυτός απαντά: «Ξέρω να προσεύχομαι. Το έμαθα στον πόλεμο, όταν ήμουν στις μάχες. Παρακαλούσα θερμά τον Κύριο να με φυλάξει ζωντανό. Οι σφαίρες έπεφταν, τα βλήματα έσκαζαν και λίγοι έμειναν στη ζωή. Αν και πήγα πολλές φορές στη μάχη, ο Κύριος με φύλαξε».

Ενώ τα έλεγε αυτά, έδειχνε πως προσευχόταν και από τη στάση του σώματος του φαινόταν πως ήταν όλος βυθισμένος στον Θεό….

…Όταν αγαπάς κάποιον, θέλεις να τον σκέφτεσαι, να μιλάς γι΄ αυτόν, να είσαι μαζί του. Η ψυχή αγαπά τον Κύριο ως Πατέρα και Δημιουργό και παρίσταται ενώπιόν Του, με φόβο και αγάπη: με φόβο, γιατί είναι ο Κύριος? με αγάπη, γιατί η ψυχή Τον γνωρίζει ως Πατέρα γεμάτο έλεος και η χάρη Του είναι γλυκύτερη από καθετί άλλο….

* * *

Η ψυχή πού έχασε τήν ταπείνωση, στερείται συγχρόνως και τη χάρη και τήν αγάπη για τον Θεό, και τότε σβήνει η πύρινη προσευχή. Όταν, όμως, η ψυχή αποκτήσει τήν ταπείνωση και απαλλαγεί από τα πάθη, τότε ο Κύριος θα της δώσει τη χάρη Του και η ψυχή θα προσεύχεται με θερμά δάκρυα για τους εχθρούς της, όπως και για τον εαυτό της, αλλά και για όλον τον κόσμο.

Από το βιβλίο “Ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης”, Αρχιμ.Σωφρόνιου Σαχάρωφ, σ.364-369

Ετσι η έννοια της συνάντησης είναι κάτι το θεμελιακό στην προσευχή. Είναι το βασικό στοιχείο της αποκάλυψης, διότι η ίδια η αποκάλυψη είναι μία συνάντηση με τον Θεό που μας χαρίζει μια νέα θεώρηση του κόσμου.

Το καθετί είναι συνάντηση, όπως στην Αγία Γραφή έτσι και στη ζωή. Προσωπική μαζί και πανανθρώπινη, μοναδική και υποδειγματική. Και έχει πάντοτε δύο πόλους: συνάντηση με τον Θεό και εν Αυτώ με τη δημιουργία· μια συνάντηση με τον άνθρωπο μέσα στο εσώτατό του είναι, το ριζωμένο στη δημιουργική βούληση του Θεού, καθώς ο άνθρωπος προσπαθεί να ολοκληρωθεί μέχρι που ο Θεός θα είναι τα πάντα τοις πάσι.

Η συνάντηση είναι προσωπική, αφού ο καθένας μας πρέπει να τη βιώσει ο ίδιος προσωπικά χωρίς τη μεσολάβηση κανενός. Είναι δική μας, μα συγχρόνως έχει μια πανανθρώπινη σημασία, διότι υπερβαίνει το επιφανειακό και περιορισμένο εγώ μας.

Αυτή η συνάντηση είναι μοναδική διότι και για τον Θεό όπως και για το συνάνθρωπο ο καθένας μας, όταν το δούμε σωστά, είναι αναντικατάστατος και μοναδικός.

Κάθε όν γνωρίζει τον Θεό με το δικό του τρόπο. Καθένας μας γνωρίζει τον Θεό με έναν ιδιαίτερο τρόπο, τον οποίον κανένας άλλος δεν είναι σε θέση να ξέρει εκτός και αν του το πούμε. Και ταυτόχρονα επειδή η ανθρώπινη φύση είναι κοινή παντού, κάθε τέτοια συνάντηση επιβεβαιώνει τα παραπάνω. Είναι μια αποκάλυψη προς όλους αυτού που ο καθένας γνωρίζει χωριστά.

Αντώνιος του Σουρόζ   

     Όσο κι άν προσπαθούσε κάποιος να την προσδιορίσει τοπικά ή χρονικά, τόσο και θα αδυνατούσε να την περικλείσει σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους της ανθρώπινης ιστορίας και σε χώρους πού περισσότερο εμφανίζεται. Κι αυτό γιατί υπάρχει παντού, πάντοτε. Σέ κάθε άνθρωπο. Μικρό ή μεγάλο. Πλούσιο ή φτωχό. Υπάρχει ή τάση να φαίνεται. Να προβάλλεται. Να επιδεικνύεται. Χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε πολλές φορές όλοι μας διακατεχόμαστε άπό αυτή την τάση και πολιτευόμαστε ανάλογα μέ τις επιταγές της. Να προβάλουμε το όνομα μας. Να διαφημίσουμε τα πλούτη μας, τις γνώσεις μας, την καταγωγή μας, την ομορφιά μας, τα προσόντα μας. Να τα δουν, να τα μάθουν και να τα θαυμάσουν οί άλλοι. Και μέσα άπό αυτά φυσικά νά θαυμάσουν εμάς πού τακατέχουμε. Υπάρχουν σελίδες ολόκληρες στις εφημερίδες και στά περιοδικά αφιερωμένα έξ ολοκλήρου σ’ αυτή την κοσμική προβολή. Σ’ αυτή την επίδειξη.

     Ή επίδειξη είναι μορφή εγωισμού και ασθένεια της ψυχής πού ενδιαφέρεται γιά τη γνώμη τών άλλων και φθάνει κάποτε ναγίνεται γιά τον άνθρωπο και μανία. Δέν ησυχάζει δηλαδή ό άνθρωπος, άν δέν βρει τρόπους και μέσα γιά να επιδειχθεί. Και δέν γνωρίζει άβατους χώρους αυτή ή αρρώστια. Κάνει την εμφάνιση της και στους πιο ιερούς χώρους, επηρεάζει δυστυχώς και τους πιστούς ανθρώπους τις πιό ιερές ώρες! Τις ώρες της λατρείας, της προσευχής, τής ελεημοσύνης! Χαρακτηριστικό παράδειγμα οί Φαρισαίοι της εποχής τοΰ Κυρίου, οί όποιοι «πάντα έποίουν πρός τό θεαθήναι τοις άνθρώποις» (Ματθ. κγ’ 5). Όλα τα έκαναν άπό πνεύμα προβολής και επιδείξεως.

     Εΐναι φοβερό και αδηφάγο αυτό το  πάθος της επιδείξεως και χρειάζεται συντονισμένο αγώνα γιά να μαραθεί μέσα μας. Πρώτα άπό όλα θά πρέπει να περιφρονήσουμε τη γνώμη του κόσμου. Νά μή μάς πολυενδιαφέρει, είτε θετική είναι αύτη είτε αρνητική. Μόνο ή γνώμη και ή κρίση του Θεού νά μάς απασχολεί.

     Νά αγαπήσουμε τή μυστική έν Χριστώ ζωή. Νά προσευχόμαστε μόνο γιά τή χαρά της επικοινωνίας μέ τόν Κύριο. Νά Τόν λατρεύουμε μυστικά μέ τήν καρδιά μας, και αυτό νά μάς δίνει χαρά και ανάπαυση. Νά αγαπούμε και νά ελεούμε αθόρυβα και μυστικά. Νά προσπαθούμε «νά μή γνωρίζει ή αριστερά μας τί ποιεί ή δεξιά μας». Νά πιστεύουμε ακράδαντα ότι ό Θεός Πατέρας μας, «ό βλέπων έν τω κρύπτω, αποδώσει έν τω φανερω» στή Βασιλεία του (Ματθ. ς’ 3-4).

     Ό Κύριος Ιησούς γιά άλλη μιά φορά γίνεται παράδειγμα ταπεινής και αθόρυβης συμπεριφοράς. Θαυματουργεί. Ό κόσμος θαυμάζει και εκπλήσσεται. Αυθόρμητα είναι έτοιμος νά διαδώσει τό γεγονός. Νά διαφημίσει το  θαύμα. Και ό Κύριος ανακόπτει κάθε προσπάθεια προβολής και επιδείξεως του. «Μηδενί είπητε τό γεγονός», παραγγέλλει.

     Άλλά και σέ ό,τι άφορα τά υλικά, τά μάταια και φθαρτά και πρόσκαιρα ανθρώπινα πράγματα, άς κάνουμε μιά σωστή αποτίμηση τους. Είναι δυνατόν μέ την προσκαιρότητά τους νά δώσουν αξία στόν άνθρωπο; Ή δόξα πού χάνεται, ή ομορφιά πού μαραίνεται, ό πλούτος πού σκορπίζει; «Ματαιότης ματαιοτήτων τά πάντα ματαιότης» (Εκκλησ. α’ 2). Όλα είναι ματαιότης. Πώς λοιπόν θα επιδειχθείς μέ αυτή τή ματαιότητα;

     Θέλει αγώνα. Χρειάζεται επαγρύπνηση. Κάθε φορά πού αναδύεται μέσα μας διάθεση προβολής και επιδείξεως, νά τήν πνίγουμε. Να  μη  μιλάμε γιά τόν εαυτό μας, άλλά νά παρακαλούμε τόν Θεό νά μάς κρατά ταπεινούς και μακριά άπό τό πνεύμα της επιδείξεως.

    Νά μάς φοβίσουν τά παραδείγματα τών υποκριτών Φαρισαίων. Νά διδαχθούμε από τη γεμάτη επίδειξη αποτυχημένη προσευχή του Φαρισαίου, πού όχι μόνο δέν εισακούστηκε άπό τόν Θεό, άλλά και αποδοκιμάστηκε, και νά υιοθετήσουμε τό «λάθε βιώσας». Νά ζούμε αθόρυβα, ταπεινά και χωρίς επίδειξη. Για  να μας δοξάσει ό Θεός, όπως μόνον Αυτός ξέρει νά δοξάζει τούς δικούς του. 

Περιοδικό ” Ο ΣΩΤΗΡ”

Η πρόσκληση τοῦ Θεοῦ στόν καθένα  ἀπό  ἐμᾶς  παραμένει ἴδια σέ ὅλες τίς ἐποχές. Εἶναι ἡ πρόσκληση νά ὑλοποιήσουμε τήν ὕψιστη δωρεά νά εἴμαστε μέλη τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ  καί  νά συμμετέχουμε  στό τριπλό  ἀξίωμα  τοῦ Χριστοῦ,  τό ὁποῖο σύμφωνα μέ τήν Ἁγ. Γραφή καί τούς Πατέρες, εἶναι τό Βασιλικό, τό Ἱερατικό καί τό Προφητικό. Ὁ Χριστιανός  καλεῖται  νά συμμετέχει σέ αὐτό, μέ τήν ἔννοια ὅτι  γίνεται  βασιλιάς  τῆς  κτίσης καί βασιλιάς τοῦ ἑαυτοῦ του,  δηλαδή, κύριος τοῦ ἑαυτοῦ του, πού δέν  ἄγεται  καί  φέρεται  ἀπό  τά πάθη του. Ἐπίσης γίνεται ἱερέας τῆς  δημιουργίας  τῆς  κτίσης  καί τῆς ζωῆς, δηλαδή προσφέρει τόν ἑαυτό του στό Θεό ὡς Θεία Λει- τουργία μέσα ἀπό  εὐχαριστιακό φρόνημα καί μέ τήν ἄσκηση τῆς ἀγάπης.  Καί  ἐπίσης  προφήτης, μέ  τήν  ἔννοια  ὅτι  μετέχει  στή βίωση καί στή μετάδοση τῆς ἀλήθειας.

Αὐτή εἶναι ἡ διαχρονική πρόσκληση τοῦ Θεοῦ πρός τόν ἄνθρωπο. Ὅμως ἐπειδή ἄνθρωπος ἀπό ἄνθρωπο διαφέρει πολύ κατά τό χάρισμα  καί  τόν  χαρακτήρα  καί τίς  ἐμπειρίες  τῆς  ζωῆς,  γι’ αὐτό καί στόν κάθε ἄνθρωπο διαφέρει ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖο ὑλοποιεῖται αὐτός ὁ κοινός σκοπός. Γι’ αὐτό ἔχουμε καί ἁγίους οἱ ὁποῖοι διαφέρουν πάρα πολύ μεταξύ τους στό  χαρακτήρα  καί  στή  ζωή. Ἔχουμε ἁγίους μορφωμένους καί ἁγίους ἀγραμμάτους, ἔχουμε ἁγίους  πού  ἔζησαν  σέ  ἐρημιές  καί ἄλλους πού ἔζησαν σέ μεγαλουπόλεις, ἔχουμε ἁγίους ἐξωστρεφεῖς καί ἁγίους μέ κλειστή ζωή.

Τόν ἴδιο σκοπό τῆς ζωῆς ἐπιτελοῦν ὅλοι οἱ ἅγιοι. Δηλαδή μετέχουν  στό  τριπλό  ἀξίωμα  τοῦ Χριστοῦ,  φανερώνουν τήν ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ στήν ζωή τους. Θά λέγαμε,  μέ  μία  λίγο  πιό  τολμηρή ἔκφραση, πώς  οἱ Ἅγιοι φανερώνουν τήν ἐνανθρώπηση τοῦ Χριστοῦ. Καί ὑπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι νά γίνει ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Χριστοῦ, ὅσοι εἶναι καί οἱ ἄνθρωποι. Αὐτό εἶναι χαρακτηριστικό τῆς πίστης μας καί τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ὅπως  διαφέρουν  οἱ  χαρακτῆρες, λοιπόν, διαφέρουν καί οἱ ἐποχές. Ἡ πρόσκληση τοῦ Χριστοῦ ἦταν ἡ ἴδια στούς χριστιανούς τοῦ 1ου καί στούς χριστιανούς τοῦ 21ου αἰώνα. Ἀλλά ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖο θά  διαφοροποιηθεῖ αὐτή  ἡ πρόσκληση μπορεῖ νά διαφέρει σέ πολλά. Οἱ χριστιανοί τῶν πρώτων αἰώνων ἀντιμετώπιζαν  τούς  διωγμούς. Εἶναι ἕνα συγκεκριμένο ἄθλημα νά τά βγάλει κανείς πέρα μέ τούς διωγμούς. Οἱ χριστιανοί τῶν Βυζαντινῶν χρόνων ὄχι μόνο δέν ἦταν  ὑπό  διωγμό  ἀλλά  ἡ  πίστη τούς εἶχε γίνει καί ἡ κυρίαρχη πίστη  τῆς  αὐτοκρατορίας. Οἱ  χριστιανοί  βρίσκονταν,  θά  λέγαμε, σέ θέση ὑπεροχῆς καί ἐξουσίας. Ἄλλο ἄθλημα αὐτό ὅπου θά πρέπει νά προσέξουμε τότε προκειμένου νά μήν προδώσουμε τό μήνυμα  τοῦ Χριστοῦ ἀπό  τόν πειρασμό  τῆς  ἄνεσης  καί  τῆς  ὑπεροχῆς.

Ἀπότομα ἀπό αὐτή τήν κατά-σταση πέρασε τό γένος μας στήν Τουρκοκρατία.  Ἄλλα  ἀθλήματα ἐκεῖ χρειάσθηκαν μέσα στίς τόσες δοκιμασίες.  Μετά  πέρασε  στή φάση  τῆς  ἐλεύθερης  ζωῆς, μετά στήν  τεχνολογική  ἐποχή,  τώρα στήν ψηφιακή ἐποχή. Ὅλα αὐτά δημιουργοῦν νέες προκλήσεις. Ἡ ἔμφασή μου δηλαδή σήμερα δέν θά εἶναι νά πῶ τά γενικά στοιχεῖα τά ὁποῖα θεωρῶ δεδομένο ὅτι τά ξέρετε  (τί σημαίνει  νά  εἶναι  κάποιος μαθητής  τοῦ Χριστοῦ,  νά ἔχει πνευματική ζωή, καί νά ἀνταποκρίνεται στήν πρόσκληση τοῦ Χριστοῦ), ἀλλά θά προσπαθήσω νά  μιλήσω  γιά  τό  πῶς  καλεῖται νά  εἶναι  στή  σύγχρονη  ἐποχή, στόν 21ο αἰώνα, ὁ χριστιανός. Νά δοῦμε τί ἰδιαιτερότητες ὑπάρχουν σέ αὐτήν τήν ἐποχή καί πῶς ἐπηρεάζουν τήν προσπάθειά μας νά εἴμαστε  ἀληθινοί  μαθητές  τοῦ Χριστοῦ.

Νομίζω  ὅτι  ἕνα  πρῶτο  θέμα στό ὁποῖο μᾶς καλεῖ ἡ ἐποχή πού ζοῦμε  εἶναι  ἡ  τιμή  καί  ἡ  ἀγάπη πρός  τή φύση,  τήν  κτίση. Αὐτό πάντοτε ὀφείλαμε νά τό ἔχουμε, νά τιμοῦμε τήν κτίση πού ἔφτιαξε ὁ Θεός. Ἀλλά εἶναι ἡ πρώτη φορά στήν  ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητας πού  ἄρχισε  νά  «κτυπᾶ  τό  καμπανάκι» γιά νά μᾶς ὑπενθυμίσει ἕνα ξεχασμένο καθῆκον. Ἡ κτίση ἄρχισε νά ὑποφέρει ἐξ αἰτίας τῆς δικῆς μας ἀφροσύνης, ἀπληστίας, ἐπιπολαιότητας.  Μιλάω  γιά  τό οἰκολογικό  πρόβλημα  τό  ὁποῖο μᾶς φέρνει ἐνώπιον τῶν εὐθυνῶν μας,  ὄχι  ἁπλά  καί  μόνο  νά  σώσουμε μέ  τήν συμπεριφορά μας τή γῆ, ὑπό τήν ἔννοια τή χρηστική, δηλαδή ὅτι «χρειαζόμαστε τό περιβάλλον, ἄς μήν τό χαλάσουμε», ἀλλά στή βάση ὅτι τό περιβάλλον εἶναι ἡ δημιουργία τοῦ Θεοῦ. Ἡ καταστροφή τῆς δημιουργίας τοῦ Θεοῦ εἶναι προσβολή, ἀχαριστία, περιφρόνηση    πρός  τόν  ἴδιο  τό Θεό.

Στό θέμα αὐτό θά  τολμοῦσα νά συμπεριλάβω καί κάτι γενικώτερο, τό ὁποῖο ἐκ πρώτης ὄψεως δέν φαίνεται νά ἔχει σχέση μέ τή φύση, ἔχει ὅμως σχέση μέ τή δημιουργία. Δηλαδή,  ὅπως  ὁ Θεός δημιούργησε τό φυσικό περιβάλλον,  δημιούργησε  καί  τίς  προϋποθέσεις γιά τό ἀνθρώπινο περιβάλλον.  Καί  ὅπως  τό  φυσικό περιβάλλον, διακρίνεται ἀπό θαυμαστή  ποικιλία  ζώων  καί φυτῶν ἔτσι καί τό ἀνθρώπινο περιβάλλον διακρίνεται γιά τήν ποικιλία τῶν πολιτισμῶν.  Τά τελευταῖα χρόνια οἱ ἐξελίξεις τῆς ζωῆς μᾶς καλοῦν νά στραφοῦμε καί πρός τό ἀνθρώπινο  περιβάλλον  τῆς  ποικιλίας τῶν  πολιτισμῶν.  Γιατί;  Δέν ὑπῆρχαν πάντοτε οἱ πολιτισμοί; Πάντοτε  ὑπῆρχαν.  Ἐμεῖς  ὅμως δέν εἴχαμε ἔρθει σέ τόση ἐπαφή ὅση σήμερα. Μέ τίς μεταναστεύσεις  καί  ἐμεῖς  ταξιδεύουμε  σέ ἄλλες χῶρες καί ἄλλοι ἔρχονται σέ μᾶς, μέ τά μέσα ἐπικοινωνίας πού ὑπάρχουν μαθαίνουμε ἐπίσης πολλά πράγματα.

Τί θέλω νά πῶ μέ αὐτά τά δύο θέματα  τά  ὁποῖα  φάνηκαν  λίγο ἀσύνδετα μεταξύ τους, ἀλλά κατ’ ἐμέ ἀνήκουν στήν ἴδια κατηγορία; Θέλω νά ὑπογραμμίσω τήν πρόσκληση  νά  δοῦμε  τήν  ἰδιότητα τοῦ  χριστιανοῦ  στόν  21ο  αἰώνα ὡς τιμή πρός τή δημιουργία τοῦ Θεοῦ, εἴτε πρόκειται γιά τό φυσικό περιβάλλον,  εἴτε  γιά  τό  ἀνθρώπινο.

Νά προσθέσω ἐδῶ ἕνα θεολογικό  σχόλιο,  ὅτι  ἡ  δίψα  μας  γιάτή σωτηρία καί τή μεταμόρφωση τοῦ κόσμου δέν μπορεῖ νά ἀγνοεῖ τό  γεγονός  τῆς  δημιουργίας.  Ὁ Χριστός ἦρθε ὡς Σωτήρας μέ δεδομένο  τό  γεγονός  τῆς δημιουρ- γίας. Πρῶτα ὁ ἄνθρωπος πρέπει νά  ἔχει κατάφαση, ἀποδοχή τῆς δημιουργίας,  καί  μετά  ἀπό  ἐκεῖ θά προχωρήσει στό ἔργο τῆς σωτηρίας,  νά  τό  διακονήσει.  Δέν μποροῦμε  γιά  παράδειγμα,  νά ποῦμε στόν ἀλλοδαπό, στόν ἀλλοεθνῆ  ἤ  τόν  ἀλλόθρησκο,  «εἶσαι χαμένος ἄν δέν γίνεις χριστιανός». Πρῶτα  θά  ἀναγνωρίσουμε  τήν εἰκόνα  τοῦ  Θεοῦ  πού  ἔχει,  ὅτι εἶναι πλάσμα τοῦ Θεοῦ, καί αὐτό στή συνέχεια θά ἀνοίξει τό δρόμο γιά τό ἔργο τῆς σωτηρίας. Ἡ σωτηρία  περνάει  πρῶτα  ἀπό  τήν ἀναγνώριση τῆς δημιουργίας, γατί αὐτή ἦταν καί ἡ χρονολογική σειρά. Τό ἴδιο ἀντίστοιχα ἰσχύει καί γιά τή φύση. Δέν μπορεῖ νά λέει ἕνας πιστός «ἐγώ κοιτάζω τή σωτηρία μου» καί τήν  ἴδια ὥρα νά ρυπαίνει  τό περιβάλλον. Ἡ σωτηρία μας περνάει μέσα ἀπό τή δημιουργία, τή δική μας καί τῶν ἄλλων.

Μόνο  ἄν  ἀναγνωρίσουμε  τήν σφραγίδα τοῦ Θεοῦ στή δημιουργία, εἴτε τῶν ἀνθρώπων εἴτε τῆς φύσης,  μποροῦμε  νά  ὑπηρετήσουμε τό ἔργο τῆς σωτηρίας. Στό  παρελθόν ὁ χριστιανικός κόσμος ἀντέστρεψε τή σειρά καί θεώρησε ὅτι  κάποιοι  θά  σωθοῦν  ἄν  τούς περάσει ἀπό βασανιστήρια ἤ τούς σκοτώσει. Ἔγιναν  τέτοια  πράγματα  σέ  ἰθαγενεῖς  πληθυσμούς. Ἤ  θεώρησε  ὅτι  μπορεῖ  νά  λεη- λατεῖ τή φύση καί ἡ σωτηρία νά προχωρᾶ ἀπό μόνη της χωρίς σεβασμό  στή  δημιουργία. Ἡ  προστασία  τῆς  φύσης,  γιά  νά  εἶναι στάση συνεπής θεολογικά, πρέπει νά συνοδεύεται καί ἀπό καταπολέμηση  τοῦ  ρατσισμοῦ  καί  τοῦἐθνικισμοῦ.Δεύτερον, ζοῦμε στή λεγόμενη κοινωνία τοῦ θεάματος. Θά ἔλεγα ὅτι αὐτό κατ’ ἐξοχήν ἀγγίζει τούς νέους. Ὅσο πιό μικρός εἶναι κάποιος τόσο πιό εὔκολα χειρίζεται τίς συσκευές τοῦ θεάματος. Ζοῦμεσέ  μία  ἐποχή  ἡ  ὁποία  μᾶς  βομβαρδίζει μέ ὀπτικές παραστάσεις καί πληροφορίες. Πρέπει νά καταλάβουμε ποιά εἶναι ἡ πρόσκληση πού αὐτή  μᾶς ἀπευθύνει ὡς χριστιανούς.

Γιά  νά  καταλάβουμε  τί  καινούργιο ἔφερε ἡ κοινωνία τοῦ θεάματος  (ἡ  ὁποία  συμβαδίζει  μέ αὐτό πού λέμε «μετανεωτερικότητα») στόν κόσμο πρέπει νά τή συγκρίνουμε μέ τήν νεωτερικότητα. Ἡ νεωτερικότητα, ἡ ἰδεολογική κατάσταση πού  ἐπικράτησε στή Δύση ἀπό τόν 17ο αἰώνα καί μετά, ἔγκειται  στήν  ἀνάπτυξη  τοῦ ἀνθρώπινου λογικοῦ, τῆς ἐπιστήμης, τῆς διάνοιας, τῆς φιλοσοφίας καί τῆς ἰδεολογίας. Στή νεωτερικότητα  τό  κυρίαρχο  σημεῖο  τοῦ ἀνθρώπου  εἶναι  ἡ  διάνοια,  γι’ αὐτό  καί  ἡ  ἀνθρώπινη  διάνοια ἀπογειώθηκε ἐκρηκτικά μέ τά ἐπιστημονικά προϊόντα της. Στήν μετανεωτερικότητα ὅμως τό κυρίαρχο σημεῖο τοῦ ἀνθρώπου δέν εἶνα ἡ διάνοια ἀλλά τό θυμικό καί ο αἰσθήσεις μέ ἐπίκεντρο τήν ὅραση Ὅπως λέει ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης,  ἡ  ὅραση  εἶναι  τό ὄργανο μέ τό ὁποῖο ὁ ἄνθρωπος μαθαίνει περισσότερα ἀπ’ ὅλες τίς αἰσθήσεις.  Γι᾽ αὐτό τήν ἀγαπάει πιό  πολύ  ὁ  νοῦς τοῦ ἀνθρώπου.

Στήν  νεωτερικότητα, ὁ σκοπός τοῦ  ἀνθρώπου ἦταν νά πεισθεῖ ὁ ἄνθρωπος  μέ  τόν διάλογο  τῶν  ἐπιχειρημάτων.  Στή μετανεωτερικότητα δέν ὑπάρχει κα- μία  πρόθεση  νά πεισθεῖ κανείς. Ἡ πρόθεση  εἶναι  νά ἀποπλανηθεῖ,  νά σαγηνευτεῖ.  Γι’ αὐτό καί τό κύριο μέσο  μέ  τό  ὁποῖο λειτουργοῦσε  ἡ  νεωτερικότητα ἦταν ὁ λόγος, ἐνῶ τό κύριο μέσο μέ τό ὁποῖο λειτουργεῖ ἡ μετανε ωτερικότητα  εἶναι  ἡ  διαφήμιση Ἡ  διαφήμιση  δέν  ἐνδιαφέρετα νά  πείθει,  ἀλλά  νά  σαγηνεύει ὥστε  τελικά νά καταλήξουμε σέ κάποιο  προϊόν  εἴτε  ἐπειδή  μᾶς κέρδισαν  οἱ  ὑποσχέσεις  ὅτι  θά ἀπολαύσουμε-  μετρῆστε  καμιά φορὰ  πόσο  συχνά  ἀκούγεται  ἡ λέξη  «ἀπόλαυση»-,  εἴτε  ἐπειδή κολακεύει  τόν  ναρκισσισμό μας. Ἡ διαφήμιση χαϊδεύει στόν ἄνθρωπο  εἴτε  τίς  αἰσθήσεις  του,  εἴτε τόν ναρκισσισμό του. «Τό ἀξίζετε αὐτό  τό  προϊόν»!  Δέν  ὑπάρχε διαφήμιση πού δέν ἀπευθύνετα σέ ἕνα ἀπό τά δύο. Ἀκόμα καί ἄν τά λόγια της διαφήμισης δέν πε ριέχουν τή λέξη «ἀπόλαυση», τό σκηνικό της εἶναι ἔτσι ὀργανωμένο καί τόσο σκηνοθετημένο ὥστε νά σαγηνεύει.

Γι᾽ αὐτό καί ἡ διαφήμιση δέν λειτουργεῖ μέ ἐπιχειρήματα ἀλλά μέ  τή φαντασίωση. Βλέπεις  ἕνα ἐκπληκτικό αὐτοκίνητο νά κινεῖται σ’ ἕνα ἐρημικό δρόμο, νά στρίβει ἀπότομα, νά φρενάρει ὅπως θέλει κλπ, δηλαδή μέ διάφορα ψηφιακά τεχνάσματα,  γιά  νά  σέ  προσελκύσουν νά ἀγοράσεις τό αὐτοκί νητο. Αὐτό δέν ἔχει νά κάνει μέ τή λογική, δηλαδή τό πῶς θά συμ- περιφερθεῖ  τό  αὐτοκίνητο  στό δρόμο,  ἀλλά  μέ  τή φαντασίωσή σου ὅτι θά ἤθελες νά βρίσκεσαι μέσα σέ ἕνα τέτοιο κατασκεύασμα τό ὁποῖο θά πραγματοποιήσει τά ὄνειρά σου, ἤ θά σοῦ δώσει ἀξία.

Συνεπῶς,  ἀντιμετωπίζοντας τήν πρόκληση τῆς κοινωνίας τοῦ θεάματος, (καί ἄς ἀφήσουμε προσωρινά  τό ἄν  εἶναι κάποιος  χριστιανός  ἤ ὄχι, ἀλλά ἄς πάρουμε ἁπλά ἕνα ἄνθρωπο πού θέλει νά εἶναι ἀξιοπρεπής καί φυσιολογικός), χρειάζεται νά μάθει κάποιος νά ἀντιστέκεται μπροστά στή σαγήνη. Ἄν δέν τό κάνει, θά φθάσει σέ σημεῖο νά ἀναπτύξει κάποιου εἴδους ἐξάρτηση. Δέν εἶναι τυχαῖο πού  ἡ  ἐποχή  μας  εἶναι  ἡ  ἐποχή τῶν  ἐξαρτήσεων,  ὄχι  μόνο  ἀπό παράνομες οὐσίες, πού ὑπῆρχαν πάντα,  ἀλλά  καί  ἀπό  νόμιμες ἐξαρτήσεις,  ὅπως  τό  κάπνισμα τό ἀλκοόλ, τό φαγητό, τήν τηλεθέαση, τά ἠλεκτρονικά παιγνίδια, τόν  ὑπολογιστή,  τό  διαδίκτυο. Περνοῦμε ὧρες μπροστά ἀπό τήν τηλεόραση  κάθε  μέρα  μόνο  καί μόνο  γιά  νά  χαλαρώνουμε,  νά   ἠρεμοῦμε, νά μᾶς φεύγει τό ἄγχος. Ἐάν  δέν  ἀντισταθεῖ  κάποιος,  ἡ κοινωνία  τοῦ  θεάματος  γίνεται ἐξαρτησιογόνος.    Ἔτσι  λοιπόν, καί νά μήν εἶναι κάποιος χριστιανός, ἁπλῶς νά θέλει νά εἶναι συγ- κροτημένος καί ὥριμος, χρειάζεται νά ἀντισταθεῖ ἀπέναντι στή σα γήνη γιά νά μήν πάθει ἐξάρτηση.

Τί περισσότερο ἔχει ὁ χριστια νός νά κάνει ἀπέναντι στήν κοινωνία τοῦ θεάματος; Δέν ἐννοοῦμε κατ’  ἀνάγκη  νά  σταματήσει  νά βλέπει τηλεόραση, σοβαρές ται νίες ἤ ἀξιόλογες ἐκπομπές. Μπορεῖ ὅμως νά κάνει ἕνα πρόγραμμα, νά ἐπιβληθεῖ στόν ἑαυτό του καί νά πεῖ: «τώρα τελείωσε, τό κλείνω».

Ὁ Χριστιανός χρειάζεται ἐπί σης κάτι παραπάνω ἐδῶ νά προσέξει. Ἡ κοινωνία τοῦ θεάματος, στήν προσπάθειά της νά μᾶς σαγηνεύει, χρησιμοποιεῖ τόν πιό γνώριμο τρόπο σαγήνης πού ξέρει ἡ ἀνθρωπότητα ἀπό τήν ἀρχή της: τόν ἐρωτισμό. Δηλαδή προκειμένου  νά  πετύχει  τό  σκοπό  της, χρησιμοποιεῖ τό ἀνθρώπινο σῶμα καί τά ἀνθρώπινα συναισθήματα. Εἴτε ἐμπορικοποιεῖ τό ἀνθρώπινο σῶμα  μέ  τή  γυμνότητά  του,  καί στηρίζει  διαφημίσεις  πάνω  σ’ αὐτή, εἴτε ἐμπορικοποιεῖ τόν ἔρωτα  δημιουργώντας  ρομαντικές ἱστορίες. Ἐδῶ  ὁ  χριστιανός  ἔχει πολύ μεγάλο ἀγώνα.

Στό παρελθόν εἴχαμε ἀκούσει πάρα πολλές συμβουλές, νά ἀποφεύγουμε  τά  τολμηρά θεάματα, ἐπειδή ἐξάπτουν τά πάθη, ἀλλά αἰσθάνομαι ὅτι δέν εἴχαμε ἀκούσει πειστικές  ἐξηγήσεις  γιατί  εἶναι ἁμαρτία,  γιατί  δέν  ταιριάζει  μέ ἕνα χριστιανό νά τό κάνει αὐτό. Τώρα  τό  καταλάβαμε  καλύτερα στήν  ἐποχή  πού  ζοῦμε,  ὅταν  ἡ κατάχρηση αὐτοῦ τοῦ ἐρωτισμοῦ, ἡ  ὑπερβολή  τοῦ  ἐρωτισμοῦ ἀπό τήν κοινωνία τοῦ θεάματος, ἔφερε τά  πράγματα  σέ  τέτοιο  σημεῖο πού  νά  ἐπιφέρει  δομικές ἀλλοιώσεις στόν ψυχισμό.  Ἡ ἐξάρτηση πού μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νά πάθειἀπό τήν ἐμπορικοποίηση τοῦ σώματος εἶναι δυνατόν νά τόν κάνει ἀνίκανο  ν’  ἀγαπήσει.  Διότι  ἡ ἔμφαση  πού  δίνεται  στήν  ἀπόλαυση τῶν αἰσθήσεων, καταλήγει στό ναρκισσισμό,  ἐνῶ  ἡ  ἀγάπη ἀπαιτεῖ ἄλλες ἱκανότητες. Μερικές φορές μάλιστα γιά νά μπορέσουμε νά ἀγαπήσουμε πρέπει νά μειώσουμε τήν ἀπόλαυση. Μέ τή νηστεία καί κάθε εἴδους ἄσκηση μειώνουμε τίς ἀπολαύσεις γιά νά μπορέσουμε νά ἀγαπήσουμε περισσότερο τό Θεό καί τούς ἀνθρώπους.

Σήμερα, ἄν προσέξετε τήν ὁρολογία  πού  χρησιμοποιεῖται,  γιά τούς περισσότερους ταυτίζεται ἡ ἀπόλαυση  μέ  τή  χαρά.  Θέλουν νά  μιλήσουν  γιά  ἀπόλαυση  καί λένε «χαρά». Αὐτό  εἶναι  σοβαρότατο λάθος. Διότι τήν ἀπόλαυση τήν δίνει ἡ ἱκανοποίηση τῶν ὁρμῶν τῶν αἰσθήσεων ἤ τῶν ἐγωιστικῶν ὁρμῶν  στόν  ἄνθρωπο,  ἐνῶ  τή χαρά τή δίνει ἡ ἀγάπη. Ἄν τό φιλοσοφήσετε  λίγο  θά  δεῖτε  ὅτι χαρά  νιώσατε  σέ  καταστάσεις πού ὀφείλονται σέ διαπροσωπικές σχέσεις, π.χ. σέ μία ὄμορφη στιγμή μέ τούς γονεῖς σας, ἤ μέ τ’ ἀδέλφια σας, μέ φίλες καί μέ φίλους, ἤ μέσα στό γάμο σας μέ τόν/τήν σύζυγο, ἤ μέ τά παιδιά. Ἡ ἀγάπη μέσα  στή  διαπροσωπική  σχέση εἶναι πού δημιουργεῖ χαρά.

Ἐνῶ ἀπολαύσεις ἔχουμε πολύ περισσότερες, ἀλλά  σχετίζονται μέ  τά  ἐπιφανειακά,  δηλαδή  μέ τίς αἰσθήσεις καί μέ τόν ἐγωισμό. Ὑπάρχει βέβαια καί κάτι ἐνδιάμεσο σέ αὐτά τά δύο. Ἄν ἡ χαρά εἶναι  ἡ  ὑψηλότερη  μορφή  τῶν εὐχάριστων  αἰσθημάτων  καί  ἡ ἀπόλαυση  ἡ  κατώτερη,  ὑπάρχει καί ἡ ἐνδιάμεση πού εἶναι ἡ ἱκανοποίηση. Ἱκανοποίηση παίρνουμε ὅταν ἐπιτυγχάνουμε στόχους. Κα- τάφερα π.χ. καί πῆρα ἕνα καλό βαθμό  στίς  ἐξετάσεις:  δέν  εἶναι χαρά αὐτό πού νιώθω, εἶναι ἱκανοποίηση,  κι  ἄς  λέω  «εἶμαι  χαρούμενος».

Ὅταν ὁ ἄνθρωπος δέν γνωρίζει αὐτή τή διάκριση μεταξύ χαρᾶς καί ἀπόλαυσης, πέφτει στήν παγίδα τῶν ἀπολαύσεων (φαγητοῦ, καταναλωτισμοῦ,  ἀνέσεων,  ἐρωτισμοῦ,  δηλαδή  σεξουαλικοποιημένης ἀπόλαυσης  χωρίς συναισθήματα),  ὅποτε  κινεῖται  μόνο στό  ἐπίπεδο  τῆς ἀπόλαυσης,  τή χαρά  δέν  τήν  φτάνει.  Ἐάν  δέ αὐτό  τοῦ  γίνει  καί  συνήθεια  μέ τόν καιρό, δηλαδή ἐάν ὑποταχτεῖ στήν κοινωνία τοῦ θεάματος, καί μέσα του ἐγκατασταθεῖ ἡ συνήθεια τῆς ἀπόλαυσης, εἶναι δυνατόν νά χάσει τήν ἱκανότητά του νά φτάσει τή  χαρά,  νά  ἀνέβει  πιό  πάνω. Κινδυνεύει  νά  γίνει  ἄνθρωπος πού δέν θά εἶναι  ἱκανός νά χαίρεται  καί  νά ἀγαπᾶ. Ἅμα  χάσει τήν ἱκανότητα γιά ἀγάπη ἔχει χαθεῖ τό βασικό στοιχεῖο τοῦ ἀνθρώπου, χάθηκε ἡ χριστιανική ἰδιότητα ἐντελῶς.  Διότι  αὐτή  βασίζεται στήν ἀγάπη: «Ἀγαπήσεις Κύριον τόν Θεόν σου, ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καί  ἐξ ὅλης  τῆς  ἰσχύος σου καί ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καί τόν πλησίον σου ὡς σεαυτόν».

Μόλις  ὑποβαθμιστῆ  ἡ  ἱκανότητα γιά ἀγάπη, ὄχι μόνο  χάνεται ὁ χριστιανός, ἀλλά ξεπέφτει καί ὁ  ἄνθρωπος. Ἄρα  ζοῦμε  σέ  μία κοινωνία  ἡ  ὁποία  μέσα  ἀπό  τό θέαμα  κάνει  ὅ,τι  μπορεῖ  γιά  νά χάσουμε  τήν  ἱκανότητα  νά ἀγαπᾶμε.  Ἑπομένως  πρέπει  νά τό λάβουμε σοβαρά αὐτό ὑπ’ ὄψη στήν  στάση  μας  ἀπέναντι  στήν κοινωνία  τοῦ  θεάματος,  στήν ἀσκητική τήν ὁποία θά ἐφαρμόσουμε ἀπέναντι  στήν  κοινωνία τοῦ θεάματος καί ἀπέναντι στήν κοινωνία  τῆς  κατανάλωσης,  ἡ ὁποία πορεύεται μαζί μέ τήν κοινωνία τοῦ θεάματος. Θέαμα καί κατανάλωση πᾶνε μαζί.

π. Βασιλείου Θερμού

Εἰσήγηση στὴν ἡμερίδα ποὺ διοργάνωσε γιὰ τοὺς κατηχητές τὸ Γραφεῖο Νεόητος τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Σερβίων καὶ Κοζάνης στὶς 13-3-2010.

Περιοδικό «Λειμωνάριον», τεύχος Μαρτίου – Απριλίου 2010. Εκκλησία Κύπρου

Eφημέριος • Ιούλιος – Αύγουστος 2010, τ. 7

Εφημέριος • Ιούνιος 2008, τ. 6

Η θεία Λειτουργία, αγαπητοί αδελφοί, είναι τό μέγα Μυστήριο τής Εκκλησίας, αφού σέ αυτό μεταβάλλεται ο άρτος καί ο οίνος σέ Σώμα καί Αίμα Χριστού καί εμείς κοινωνούμε τόν Χριστό, πού είναι η πηγή τής ζωής καί τής αθανασίας. Έτσι, δέν νοείται Χριστιανός ο οποίος δέν εκκλησιάζεται, δέν λειτουργείται χωρίς νά έχη σοβαρό λόγο.

Η θεία Λειτουργία αρχίζει μέ τήν εκφώνηση: «Ευλογημένη η Βασιλεία τού Πατρός καί τού Υιού καί τού Αγίου Πνεύματος, νύν καί αεί καί εις τούς αιώνας τών αιώνων». Πρόκειται γιά μιά δοξολογία τού Τριαδικού Θεού, πού είναι ο Πατήρ, ο Υιός καί τόν Άγιον Πνεύμα. Αμέσως μετά τήν ανύμνηση τού Τριαδικού Θεού, ο Ιερεύς παρακαλεί τούς παρευρισκομένους Χριστιανούς νά προσευχηθούν στόν Τριαδικό Θεό καί νά τού αναφέρουν τά αιτήματά τους καί νά Τόν παρακαλέσουν γιά τίς ανάγκες τους.

Στά σύντομα αυτά κυριακάτικα κηρύγματα τών δύο αυτών μηνών (Ιούλιος-Αύγουστος), θά ερμηνεύσουμε μέ συντομία τά αιτήματα πού προτρέπεται ο λαός από τόν Ιερέα νά απευθύνη στόν Θεό, κατά τήν έναρξη τής θείας Λειτουργίας. Μέ τόν τρόπο αυτόν θά μπορέσουμε νά καταλάβουμε τό νόημά τους καί έτσι η λειτουργική προσευχή θά γίνεται μέ νόημα καί σκοπό.

Τά τρία πρώτα αιτήματα τής δεήσεως αναφέρονται στήν ειρήνη, μόνο πού γίνεται λόγος γιά τρείς καταστάσεις ειρήνης.

Η πρώτη κατάσταση ειρήνης αναφέρεται στόν τρόπο μέ τόν οποίο πρέπει νά προσευχόμαστε. «Εν ειρήνη τού Κυρίου δεηθώμεν», δηλαδή νά δεηθούμε στόν Θεό μέ ειρήνη. Πρόκειται γιά τήν εξωτερική ειρήνη, δηλαδή τήν τάξη καί ησυχία, αλλά καί τήν εσωτερική ειρήνη, δηλαδή τήν προσευχή χωρίς λογισμούς καί σκέψεις. Χρειάζονται καί τά δύο αυτά γιά νά έχη δύναμη η προσευχή μας. Δέν πρέπει νά μιλούμε στόν Ναό, δέν πρέπει νά δημιουργούμε αταξίες, αλλά ούτε καί νά σκεπτόμαστε διάφορα προβλήματα πού μάς απασχολούν στήν καθημερινή ζωή. Όση ώρα θά παρευρεθούμε στόν Ιερό Ναό πρέπει νά αφιερωθούμε στόν Θεό.

Η δεύτερη κατάσταση ειρήνης είναι η ειρήνη τού Θεού. «Υπέρ τής άνωθεν ειρήνης καί τής σωτηρίας τών ψυχών ημών τού Κυρίου δεηθώμεν», δηλαδή μάς προτρέπει ο Ιερεύς νά προσευχηθούμε νά μάς στείλη ο Θεός τήν δική Του ειρήνη καί νά μάς δώση τήν σωτηρία τής ψυχής μας. Ο Ίδιος ο Χριστός έκανε διάκριση μεταξύ τής ειρήνης πού χορηγεί Αυτός καί τής ειρήνης πού δίνει ο κόσμος (Ιω. ιδ’, 27). Η ειρήνη τού Θεού είναι η Χάρη Του, πού όταν έρχεται στήν καρδιά μας, μάς ελευθερώνει από κάθε ταραχή, κάθε ανησυχία, κάθε εσωτερική διαμάχη.

Η τρίτη κατάσταση ειρήνης είναι η ειρήνη τού κόσμου καί τών Εκκλησιών. «Υπέρ τής ειρήνης τού σύμπαντος κόσμου, ευσταθείας τών αγίων τού Θεού Εκκλησιών καί τής τών πάντων ενώσεως τού Κυρίου δεηθώμεν», δηλαδή άς προσευχηθούμε στόν Θεό γιά τήν ειρήνη όλου τού κόσμου, τήν σταθερότητα τών αγίων Εκκλησιών καί τήν ενότητα όλων. Η ταραχή καί οι πόλεμοι είναι αποτέλεσμα τής αμαρτίας τών Πρωτοπλάστων, πού απομακρύνθηκαν από τόν Θεό, τήν πηγή καί τόν άρχοντα τής ειρήνης οι έριδες καί τά σχίσματα στήν Εκκλησία είναι αποτέλεσμα εμπαθών ανθρώπων, πού δημιουργούν προβλήματα στήν Εκκλησία καί ο διαχωρισμός τών ανθρώπων σέ έθνη, φυλές, γλώσσες είναι πάλι καρπός τής αμαρτίας. Γι’ αυτό πρέπει νά προσευχόμαστε διαρκώς στόν Θεό νά μάς αποστείλη τήν ειρήνη Του, νά φρουρή τίς καρδιές μας καί νά εκδιώκη τόν φόβο, τήν ταραχή καί τήν αγωνία.

Κάθε φορά πού λειτουργούμε καί προσευχόμαστε στόν Θεό μέ αυτές τίς δεήσεις, πρέπει νά τό κάνουμε μέ πολλή προσοχή, πίστη καί δύναμη, γιατί στούς ανθρώπους σήμερα επικρατεί ταραχή, λογισμοί, αγωνία, αλλά γίνονται καί πολλοί πόλεμοι στήν ανθρωπότητα. Επίσης, παρατηρούνται καί πολλές κοινωνικές αναστατώσεις. Ερχόμαστε τίς Κυριακές στόν Ναό γεμάτοι αγωνία καί ταραχή από τά προβλήματα καί τούς πειρασμούς τής εβδομάδος πού πέρασε, καί τά οποία συναντήσαμε στήν οικογένεια, τόν εργασιακό χώρο, τήν κοινωνία καί γι’ αυτό αναζητούμε γαλήνη, ηρεμία, ειρήνη. Ο Χριστός, πού είναι ο άρχων τής ειρήνης, νά μάς χορηγή αυτό τό μεγάλο δώρο, αλλά καί εμείς άς προετοιμάζουμε τόν εαυτό μας γιά νά τό δεχθούμε, ώστε μέσα στήν Εκκλησία καί τό Μυστήριο τής θείας Ευχαριστίας νά αισθανόμαστε τήν ειρήνη τού Θεού.

Ο Μητροπολίτης

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

  Εκκλησιαστική Παρέμβαση Ιούνιος 2010

Ερμηνεύουμε σέ αυτά τά ευχαριστιακά κηρύγματα, κατά τίς Κυριακές τού Καλοκαιριού, τίς δεήσεις πού απευθύνουμε στόν Θεό, στήν έναρξη τής θείας Λειτουργίας, κάθε Μυστηρίου καί ιεράς Ακολουθίας. Σήμερα θά δούμε τήν δέηση πού καλούμαστε νά απευθύνουμε στόν Θεό γιά όλα τά μέλη τής Εκκλησίας. Μάς προτρέπει ο Ιερεύς: «Υπέρ τού Αρχιεπισκόπου ημών, τού Τιμίου Πρεσβυτερίου, τής εν Χριστώ διακονίας, παντός τού Κλήρου καί τού λαού, τού Κυρίου δεηθώμεν», δηλαδή άς προσευχηθούμε γιά τόν Αρχιεπίσκοπο, ήτοι τόν Μητροπολίτη τής περιοχής αυτής -καί αναφέρουμε τό όνομά του- γιά τούς Πρεσβυτέρους καί Διακόνους, γιά όλους τούς Κληρικούς καί τούς λαϊκούς τής Ιεράς Μητροπόλεως.

Στήν δέηση αυτή φαίνεται τό πολίτευμα τής Εκκλησίας, πού τό αποτελούν τά μέλη τής Εκκλησίας πού έχουν βαπτισθή, χρισθή καί μετέχουν τής θείας Κοινωνίας. Πρόκειται γιά τρείς Κατηγορίες, ήτοι τόν «Ανώτερο Κλήρο», στόν οποίο συμπεριλαμβάνονται οι Επίσκοποι, οι Πρεσβύτεροι καί οι Διάκονοι, τόν «Κατώτερο Κλήρο», στόν οποίο ανήκουν οι υποδιάκονοι, οι ψάλτες, οι αναγνώστες, καθώς επίσης καί τούς λαϊκούς.

Οι Κληρικοί είναι οι πνευματικοί αξιωματικοί τού Στρατεύματος τής Εκκλησίας. Η Εκκλησία δέν είναι ένας άτακτος πνευματικός στρατός, δέν είναι ένας χώρος αναρχίας στόν οποίο κανείς κάνει ό,τι θέλει, αλλά είναι ένας ευλογημένος στρατός πού διευθύνεται από τόν Χριστό, διά τών Κληρικών. Αλλά καί στούς Κληρικούς υπάρχει διαβάθμιση διακονίας, αφού άλλο είναι τό έργο τού Μητροπολίτου, άλλο τό έργο τών Πρεσβυτέρων καί άλλο τό έργο τών Διακόνων. Σέ κάθε Ιερά Μητρόπολη υπάρχει μόνον ένας Μητροπολίτης, πού συνιστά τήν ενότητα τής Εκκλησίας, όπως ένας είναι ο Χριστός, πού είναι κεφαλή τής Εκκλησίας. Μέ τήν ευχή καί τήν ευλογία τού Επισκόπου εργάζονται ποιμαντικά οι Κληρικοί, τελούν τά ιερά Μυστήρια, αγιάζουν τόν λαό καί τόν προφυλάσσουν από κάθε κακό.

Οι λεγόμενοι Κατώτεροι Κληρικοί (υποδιάκονοι, ψάλτες, αναγνώστες κλπ.) δέν έχουν τήν ιερατική Χάρη, δέν μπορούν νά τελούν τά ιερά Μυστήρια, αλλά βοηθούν, ανάλογα μέ τό χάρισμά του ο καθένας. Τελείται ειδική τελετή από τόν Επίσκοπο σέ αυτούς πού αναλαμβάνουν ένα έργο διακονίας, γιατί μέσα στήν Εκκλησία κανένας δέν μπορεί νά αυτοσχεδιάζη. Έτσι, τό χάρισμα τού καθενός προσφέρεται, διά τής Εκκλησίας, στόν Θεό. Οι υποδιάκονοι, όπου υπάρχουν, βοηθούν τούς Κληρικούς στό Ιερό Βήμα, οι ψάλτες ψάλλουν εξ ονόματος τού λαού, οι αναγνώστες διαβάζουν τά αναγνώσματα, αποστολικά καί προφητικά, οι θυρωροί προσέχουν τίς θύρες-πόρτες γιά νά μήν εισέλθη κανένας αμύητος στήν θεία Λειτουργία.

Ο λαός είναι οι λεγόμενοι λαϊκοί πού είναι μέλη τής Εκκλησίας, έχουν βαπτισθή, έχουν χρισθή καί έχουν τήν εξαιρετική τιμή νά μετέχουν στήν θεία Ευχαριστία καί στήν όλη εκκλησιαστική ζωή. Οι λαϊκοί δέν είναι απλώς παρόντες, αλλά συμμετέχουν μέ τόν τρόπο τους στήν λατρεία. Προσεύχονται στόν Θεό, ενώνονται μέ τά άλλα μέλη τής Εκκλησίας, κοινωνούν τών Αχράντων Μυστηρίων.

Αυτό είναι τό πολίτευμα τής Εκκλησίας, ο περιούσιος λαός τού Κυρίου, οι ελεηθέντες από τόν Θεό νά είναι μέλη τής Εκκλησίας. Έχουμε καθήκον νά προσευχόμαστε γιά όλη τήν εν Χριστώ αδελφότητα, γιά τόν Επίσκοπο, τούς Κληρικούς καί τούς λαϊκούς, ώστε νά ανταποκρίνωνται στήν διακονία τους, νά αποδειχθούν άξιοι τής αποστολής τους, νά δοξάζουν τόν Θεό μέ όλη τους τήν ζωή.

Πρέπει νά αισθανόμαστε ότι δέν είμαστε ξένοι, ορφανοί, μόνοι, αλλά ανήκουμε σέ μιά παγκόσμια οικογένεια, αφού η Εκκλησία απλώνεται σέ ολόκληρο τόν κόσμο καί συμπεριλαμβάνει ως μέλη ανθρώπους από όλες τίς φυλές, τίς εθνότητες, τίς γλώσσες. Αυτό τό γεγονός είναι μεγάλη ευλογία γιά μάς.

Ο Μητροπολιτης

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

  Εκκλησιαστική Παρέμβαση Ιούνιος 2010

Στήν μεγάλη συναπτή, όπως λέγεται η δέηση στόν Θεό, κατά τήν έναρξη τής θείας Λειτουργίας, μετά τήν αίτηση γιά τήν ειρήνη προσευχόμαστε καί γιά τόν Ιερό Ναό, στόν οποίο τελείται η θεία Ευχαριστία. «Υπέρ τού αγίου οίκου τούτου καί τών μετά πίστεως, ευλαβείας καί φόβου Θεού εισιόντων εν αυτώ, τού Κυρίου δεηθώμεν», δηλαδή άς προσευχηθούμε γιά τόν Ιερό αυτόν Ναό καί γι’ αυτούς πού εισήλθαν σέ αυτόν μέ πίστη, ευλάβεια καί φόβο Θεού.

Ο Ιερός Ναός είναι ο χώρος στόν οποίο συγκεντρώνονται τά μέλη τής Εκκλησίας γιά νά προσευχηθούν στόν Θεό καί νά τελέσουν τά ιερά Μυστήρια, ιδιαιτέρως τό μέγα Μυστήριο τής θείας Ευχαριστίας. Λέγεται Ναός γιατί εκεί κατοικεί ο Θεός, μέ τήν έννοια ότι στόν χώρο αυτόν εκδηλώνεται η ενέργεια τού Θεού.

Γιά τήν καθιέρωση τού Ιερού Ναού γίνεται η τελετή τών εγκαινίων, κατά τήν οποία αγιάζεται τό ιερό Θυσιαστήριο καί ευλογείται όλος ο χώρος τού Ιερού Ναού. Οι ευχές τίς οποίες αναγινώσκει ο Αρχιερεύς κατά τήν τελετή τών εγκαινίων, είναι πολύ εκφραστικές, γιατί δείχνουν τήν αξία καί τήν σπουδαιότητα τού Ιερού Ναού. Πάντως, ο Ιερός Ναός είναι λιμάνι πνευματικό γιά όσους βασανίζονται στό πέλαγος τής ζωής, είναι ιατρείο πνευματικό γιά όσους τραυματίσθηκαν από τήν αμαρτία, είναι ιερός τόπος όπου κανείς δέχεται τήν δωρεά τού Θεού.

Προσευχόμαστε γιά τόν Ιερό Ναό, γιατί πράγματι είναι ευλογία πού υπάρχει αυτός ο ιερός χώρος, πού είναι ανοικτός γιά νά προσευχηθούμε στόν Θεό, νά γαληνεύση η ψυχή μας, η οποία ταράσσεται από διάφορους πειρασμούς. Καί αυτό τό καταλαβαίνουμε όταν σκεπτόμαστε ότι οι πρώτοι Χριστιανοί, κατά τήν περίοδο τών διωγμών, κατέβαιναν κάτω στήν γή, στίς Κατακόμβες, προκειμένου νά βρούν έναν τόπο ήσυχο γιά νά προσευχηθούν ελεύθερα στόν Θεό, ή ταξίδευαν καί ταξιδεύουν καί σήμερα ημέρες καί ώρες γιά νά βρούν έναν Ορθόδοξο Ναό γιά νά εκκλησιασθούν.

Έπειτα, μέ τήν δέηση αυτή προσευχόμαστε γι’ αυτούς πού εισέρχονται στόν Ιερό Ναό, ώστε νά τό κάνουν μέ τόν κατάλληλο τρόπο καί τόν απαραίτητο σεβασμό. Εφ’ όσον ο Ναός είναι Ιερός, αυτό σημαίνει ότι πρέπει νά εισερχόμαστε μέ τόν πρέποντα σεβασμό. Η δέηση αυτή πού ερμηνεύουμε μάς δείχνει τόν κατάλληλο τρόπο μέ τόν οποίο πρέπει νά εισερχόμαστε στόν Ναό καί αυτός είναι η πίστη, η ευλάβεια καί ο φόβος τού Θεού.

Τό «μετά πίστεως» δείχνει ότι πρέπει νά εισερχόμαστε στόν Ναό μέ απόλυτη πίστη ότι είναι ο Οίκος τού ζωντανού Θεού. Δέν είναι ένας κοινός οίκος, δέν είναι κοινός χώρος, αλλά ιερός χώρος. Η πίστη αναφέρεται καί στόν Ορθόδοξο Ναό, αφού η λατρεία καί η θεία Λειτουργία γίνονται μέ τόν ορθόδοξο τρόπο, σύμφωνα μέ τά δόγματα τής Εκκλησίας.

Τό «μετ’ ευλαβείας» δηλώνει ότι εισερχόμαστε καί μένουμε μέσα στόν Ναό μέ ευλάβεια, τάξη, ησυχία. Δέν ομιλούμε, δέν συζητούμε, δέν φωνάζουμε, δέν μετακινούμαστε άσκοπα, δέν αφήνουμε τά παιδιά νά τρέχουν στόν Ιερό Ναό, ωσάν νά είναι ένα γήπεδο ή μιά «παιδική χαρά», δέν έχουμε ανοικτά τά κινητά τηλέφωνα, πού όταν ενεργοποιούνται κάνουν θόρυβο, μερικές φορές μάλιστα μέ τήν κλήση τους ακούγεται καί σύγχρονη μουσική, τήν ώρα πού γίνεται η θεία Λειτουργία!

Τό «μετά φόβου Θεού» δείχνει όλα τά προηγούμενα, ότι δηλαδή πρέπει νά έχουμε φόβο Θεού, νά έχουμε απόλυτο σεβασμό ότι αυτός ο χώρος είναι αφιερωμένος στόν Θεό. Πρέπει νά σεβόμαστε τόν χώρο αυτόν περισσότερο από ό,τι σεβόμαστε μεγαλοπρεπή καί πλούσια σαλόνια ή μέγαρα εξουσίας, γιατί στόν χώρο αυτόν είναι έκδηλη η παρουσία τού Θεού.

Είναι πράγματι ευλογία τό ότι οι πρόγονοί μας έκτισαν καί μάς κληροδότησαν ωραίους Ναούς καί γι’ αυτό έχουμε υποχρέωση νά συντηρούμε αυτά τά καταπληκτικά μνημεία πολιτισμού. Πρέπει δέ νά έχουμε αγαθή διάθεση νά κτίζουμε καί νά συντηρούμε Ιερούς Ναούς, όπου θά δοξάζεται ο Θεός. Πάνω δέ από όλα θά πρέπει νά αγαπάμε τούς Ιερούς Ναούς καί νά εκκλησιαζόμαστε κάθε Κυριακή καί μεγάλη Εορτή «μετά πίστεως, ευλαβείας καί φόβου Θεού».

Ο Μητροπολιτης

† Ο Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου ΙΕΡΟΘΕΟΣ

 Εκκλησιαστική Παρέμβαση Ιούνιος 2010

 Η πιο μεγάλη ώρα! Ή πιο ιερή στιγμή. Η σοβαρότερη πράξη της ζωής μας. Τότε που ακούμε  από το στόμα του ιερέως του Θεού τα συγκλονιστικό λόγια «Σώμα και Αίμα Χρίστου εις άφεσίν σου α μαρτιών και εις ζωήν αΐώνιον», και δεχόμαστε στο πήλινο στόμα μας «τόν άρτον της ζωής, το ούράνιον μάννα» και δεν είμαστε πλέον φθαρτοί και θνητοί άνθρωποι, αλλά έχουμε τη χάρη της αφθαρσίας και την ελπίδα της αναστάσεως και συμμετοχής μας στην αι ώνια χαρά και άφθαρτη δόξα της ουρανίου Βασιλείας. 

   Όλα αυτά συμβαίνουν όταν κατάλλη λα προετοιμασμένοι προσέλθουμε στο Ποτήριον της Ζωής. Γιατί, αν δεν είμαστε σε ανάλογη κατάσταση, αν δεν ναι έτοιμη ή ψυχή μας να δεχθεί τη μεγάλη Επί σκεψη, τότε υ πάρχει κίνδυ νος, κίνδυνος σοβαρός να μη γίνει ή θεία Μετάληψη «εις άφεσιν αμαρτιών και εις ζωήν αΐώνιον», αλλά «εις κρίμα και εις κατάκριμα». Γι’ αυτό και ό απόστολος Παύλος συμβουλεύ ει: «Δοκιμαζέτω άνθρωπος εαυτόν, και ούτως έκ του άρτου έσθιέτω και έκ του ποτηριού πινέτω». Να εξετάζει ό κάθε άνθρωπος με προσοχή τον εαυτό του, να μελετά σε ποιά κατάσταση πνευματική βρίσκεται. Και αφού κάμει αυτή την εξέταση, τότε να προσέρχεται και να τρώγει από τον καθαγιασμένο Άρτο της θείας Ευχαριστίας και να πίνει από το Άγιο Ποτήριο. «Ό γάρ έσθίων και πίνων αναξίως κρίμα έαυτώ έσθίει και πίνει». Εκείνος πού μετα λαμβάνει τα Τίμια Δώρα ανάξια, τρώγει και πίνει κατάκριμα και καταδίκη στον εαυτό του, επειδή δεν κάνει διάκριση του σώ ματος και αίματος του Κυρίου, αλλά τα μεταλαμβάνει σαν να ήταν συνήθεις τροφές.

    Επειδή δε ανάξια και χωρίς προηγούμενη δοκιμασία του εαυτού σας τρώ γετε και πίνετε το σώμα και το αίμα του Κυρίου, γι’ αυτό υπάρχουν μεταξύ σας πολλοί ασθενείς και άρρωστοι και πέθαναν αρκετοί (Α’ Κορ. ια’ 28-30).

    Ό λόγος αυτός του θεοπνεύστου Α ποστόλου είναι προτρεπτικός και απει λητικός. Προτρέπει στο ορθό και απειλεί ότι αν δεν γίνει αυτό, τότε οι συνέπει ες μπορεί να είναι φοβερές, ασθένειες και θάνατος για όσους προσέρχονται αναξίως. Ό Μυστικός Δείπνος, ή Αγία Τράπεζα της Εκκλησίας μας, πού γίνε ται αιτία πολλών και αιωνίων αγαθών για τούς αξίως προσερχόμενους, γίνε ται καταδίκη, καταστροφή για όσους πλησιάζουν ανέτοιμοι. Όχι γιατί αλλάζει ή φύση της, αλλά διότι είναι διαφορετι κή ή διάθεση και ή κατάσταση εκείνου πού πλησιάζει.

    Να μη σταθούμε λοιπόν με επιπολαι ότητα και προχειρότητα ενώπιον του Άγιου Ποτηριού, χωρίς να εξετάζουμε και χωρίς να καταλαβαίνουμε όπως πρέπει το μέγεθος των προκειμένων Δώρων. Να μην προχωρούμε «μη έννοούντες, ότι σώμα εστί δεσποτικόν- σώμα φρίκης γέμον». Σώμα Χριστού, Αίμα Χριστού, φρικτά μυστήρια! Να σταθούμε με σοβαρότητα, με συγκλονισμό ψυ χής και υπευθυνότητα, με γνώση  του μεγαλείου του Μυστηρίου. 

   Θέλεις να κοινωνήσεις, χριστιανέ; Με γάλο και άγιο και θεάρεστο είναι αυτό πού επιθυμείς. Και γι’ αυτό με άγιο και θεάρεστο τρόπο πρέπει να προσέλθεις. Σκέψου πριν το κάμεις: Είμαι άξιος; Είμαι έτοιμος να δεχθώ το θείο Δώρο; «Σύ σαυτού γίνου κριτής και των βεβιωμένων ακριβής δικαστής. Έρευνα το συνειδός και τότε δέχου το δώρον», συμ βουλεύει ένας ιερός ερμηνευτής. Γίνε κριτής του εαυτού σου. Γίνε δικαστής ακριβής των πράξεων της ζωής σου. Ερεύνησε τη συνείδηση σου, άκουσε τη φωνή της. Και αν ή συνείδηση  σου δί νει μαρτυρία αγαθή , τότε να δεχθείς το δώρο. Διαφορετικά δεν πρέπει να τολμήσεις, διότι κατάκριμα και καταδίκη θα κοινωνήσεις.«Δοκιμαζέτω άνθρωπος εαυτόν». Αυτοεξέταση απαιτείται, αυτοκριτική. Πόσα αμαρτάνουμε καθημερινά οι αδύ ναμοι και ατελείς άνθρωποι! Πόσες  πράξεις απρεπείς, πόσες κακίες και αν τιπάθειες στην ψυχή μας και  έλλειψη  συγχωρητικότητος  για τούς αδελφούς πού μας έφταιξαν! Πόσοι λόγοι αμαρ τωλοί, πικροί και άστοχοι στο στόμα μας, πόσες επιθυμίες άθλιες κυριαρ χούν στην καρδιά μας, πόσες σκέψεις έφάμαρτες μολύνουν συχνά το νου!

    Να τα σκεφθούμε όλα αυτά και να κατανυγεί ή ψυχή μας. Να ταπεινωθεί και να αισθανθεί το βάρος της ένοχης της και βαθιά να μετανοήσει. Και να ευχαρι στήσουμε τον άγιο Θεό, πού έκτος από το Μυστήριο της θείας Ευχαριστίας πα ρέδωσε στην Εκκλησία του και το Μυστήριο της ιεράς ‘Εξομολογήσεως, ό που ενώπιον του Πνευματικού καταθέτουμε τα βάρη της ψυχής μας με ειλικρινή μετάνοια και παίρνουμε άφεση. Και τότε, με την ευχή του Πνευματικού, θα προσερχόμαστε στο Άγιο Ποτήριο, όταν εκείνος κρίνει και όσο συχνά εκείνος κρίνει, για να κοινωνούμε άκατακρίτως τα θεία Μυστήρια και να παίρ νουμε δύναμη και ζωή, χαρά και λύ τρωση και σωτηρία.

Περιοδικό ” Ο ΣΩΤΗΡ 2010

Αυτός που θέλει να ομιλεί ή ν’ ακούει για το Θεό πρέπει να γνωρίζει καλά ότι όσα αναφέρονται στο Θεό καθ’ εαυτόν και όσα στο έργο της οικονομίας Του, ούτε όλα αποσιωπώνται ούτε όλα λέγονται· ούτε όλα είναι άγνωστα ούτε όλα γνωστά. Και άλλο είναι αυτό που μπορεί να γίνει γνωστό και άλλο αυτό που μπορεί να λεχθεί, όπως άλλο είναι το να ομιλεί κανείς και άλλο το να γνωρίζει κάτι. Πολλά λοιπόν που αντιλαμβανόμαστε ατελώς με το νου για το Θεό δεν μπορούμε να τα διατυπώσουμε κατάλληλα, αλλά αναγκαζόμαστε με δικέςεκφράσεις να ομιλούμε γι’ αυτά που είναι πάνω από μας (θεία)· έτσι αποδίδουμε στο Θεό ύπνο, οργή, αμέλεια, χέρια, πόδια και τα όμοια.

Γνωρίζουμε και ομολογούμε ότι ο Θεός είναι χωρίς αρχή και τέλος, αιώνιος, παντοτινός, αδημιούργητος, αμετάβλητος, αναλλοίωτος, απλός, ασύνθετος, ασώματος, αόρατος, αψηλάφητος, απερίγραπτος, άπειρος, απεριόριστος, ακατάληπτος, αχώρητος στο νου, αγαθός, δίκαιος, παντοδύναμος, δημιουργός όλων των κτισμάτων,παντοκράτορας, παντεπόπτης, προνοητής όλων, εξουσιαστής και κριτής.

Γνωρίζουμε επίσης και ομολογούμε ότι ο Θεός είναι ένας, δηλαδή μία ουσία· αποκαλύπτεται και υπάρχει σε τρεις υποστάσεις, εννοώ του Πατέρα, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Και ακόμη ότι ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα είναι σε όλα ένα, εκτός από την αγεννησία, τη γέννηση και την εκπόρευση.

Γνωρίζουμε ακόμη και ομολογούμε ότι ο μονογενής Υιός και Λόγος του Θεού και Θεός ο ίδιος, από τη μεγάλη του ευσπλαγχνία και για τη δική μας σωτηρία, με την καλή θέληση του Πατέρα του και τη συνεργία του Αγίου Πνεύματος, συνελήφθη ασπόρως και γεννήθηκε από την αγία Παρθένο και Θεοτόκο Μαρία με την επέλευση του Αγίου Πνεύματος· έγινε απ’αυτήν τέλειος άνθρωπος.

Γνωρίζουμε επίσης ότι ο ίδιος είναι συγχρόνως και τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος· έχει δύο φύσεις, τη θεία και την ανθρώπινη· υπάρχει σε δύο φύσεις που έχουν νου, θέληση, ενέργεια και αυτεξούσιο· και για να το πω μ’ ένα λόγο, είναι με δύο φύσεις, τη θεία και την ανθρώπινη, που είναι τέλειες όσον αφορά τα γνωρίσματα που αρμόζουν στην καθεμία και αποτελούν μία σύνθετη υπόσταση.

Διότι η Αγία Γραφή και όλη η χορεία των Αγίων μαρτυρεί ότι και πείνασε και δίψασε και κουράστηκε και σταυρώθηκε και δοκίμασε το θάνατο και την ταφή, αλλά αναστήθηκε την τρίτη ημέρα και αναλήφθηκε στους ουρανούς, απ’ όπου ήλθε πάλι σε μας και θα μας έλθει αργότερα.

Αγνοούμε όμως και δεν μπορούμε να πούμε ποιά είναι η ουσία του Θεού ή πώς είναι πανταχού παρών ή πώς γεννήθηκε Θεός από Θεό και έχει εκπορευθεί ή πώς ταπείνωσε τον εαυτό του ο μονογενής Υιός και Θεός και έγινε άνθρωπος από παρθένο, αφού κυοφορήθηκε με άλλο τρόπο πέρα από τον φυσικό, ή πώς περπατούσε πάνω στα νερά χωρίς να βραχούν τα πόδια του. Δεν μπορούμε, λοιπόν, ούτε να πούμε ούτε να εννοήσουμε κάτι άλλο απ’ αυτά που μας έχουν αποκαλυφθεί με Πνεύμα Θεού από τα ιερά λόγια της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης, τα οποία και έχουν λεχθεί και έχουν αποκαλυφθεί.

(Ιωάννου Δαμασκηνού: Έκδοση ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως – Κεφάλαιο 2) 

Ουσιαστικά δεν υπάρχει καμία διαφορά.

Η εορτή της Πεντηκοστής είναι εορτή της Αγίας Τριάδος, αφού με την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος μαθαίνουμε ότι ο Θεός είναι Τριαδικός. Η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος έγινε κατά την ημέρα της Κυριακής. Την ήμερα αυτή,  ήλθε το Άγιο Πνεύμα στους Μαθητές του Χριστού. Ο ιερός υμνογράφος αποκαλεί την Πεντηκοστή τελευταία εορτή από πλευράς αναπλάσεως και ανακαινίσεως του ανθρώπου: “Την μεθέορτον πιστοί και τελευταίαν εορτήν εορτάσωμεν φαιδρώς, αύτη εστί Πεντηκοστή, επαγγελίας συμπλήρωσις και προθεσμία”.

Οι άγιοι Πατέρες μας λοιπόν, πού έβαλαν σε άριστη σειρά και τάξη όλα τα θέματα της πίστεως μας, για να δώσουν τιμή στο Άγιο Πνεύμα, όρισαν να το εορτάζουμε και κατά την Πεντηκοστή, αλλά και ξεχωριστά την επόμενη ημερα την Δευτέρα.

Βέβαια,  όπως διδαχθήκαμε και πιστεύουμε, κοινή είναι η ενέργεια του Τριαδικού Θεού και ποτέ δεν μπορεί να χωρισθή και να απομονωθή ένα Πρόσωπο από τα άλλα Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος. Το Άγιον Πνεύμα είναι ομοούσιο με τον Υιό και τον Πατέρα, γιατί και τα τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος έχουν κοινή ουσία ή φύση, και κοινή ενέργεια.

Το υπόμνημα του Πεντηκοσταρίου της Δευτέρας του Αγίου Πνέυματος είναι χαρακτηριστικό:

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, Δευτέρᾳ τῆς Πεντηκοστῆς, αὐτὸ τὸ πανάγιον, καὶ ζωοποιόν, καὶ παντοδύναμον ἑορτάζομεν Πνεῦμα, τὸν ἕνα τῆς Τριάδος Θεόν, τὸ Ὁμότιμον, καὶ Ὁμοούσιον, καὶ Ὁμόδοξον τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ.

Στίχοι

Πᾶσα πνοή, δόξαζε Πνεῦμα Κυρίου,

Δι‘ οὗ πονηρῶν πνευμάτων φροῦδα θράση.

 Τῇ ἐπιφοιτήσει τοῦ ἁγίου Πνεύματος, πρεσβείαις τῶν Ἀποστόλων σου, Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς. Ἀμήν. 

  Και της Κυριακής της Πεντηκοστής αναφέρει:

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, Κυριακῇ ὀγδόῃ ἀπὸ τοῦ Πάσχα, τὴν ἁγίαν Πεντηκοστὴν ἑορτάζομεν.

Στίχοι

Πνοῇ βιαίᾳ γλωσσοπυρσεύτως νέμει,

Χριστὸς τὸ θεῖον Πνεῦμα τοῖς Ἀποστόλοις.

Ἐκκέχυται μεγάλῳ ἑνὶ ἤματι Πνεῦμ‘ ἁλιεῦσι.

Ταῖς τῶν ἁγίων Ἀποστόλων πρεσβείαις, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἐλέησον ἡμᾶς. Ἀμήν.

Συμπερασματικά:

Οι άγιοι Πατέρες μας πού έβαλαν σε άριστη σειρά και τάξη όλα τα θέματα της πίστεως μας, για να δώσουν τιμή στο Άγιο Πνεύμα, όρισαν να το εορτάζουμε και κατά την Πεντηκοστή, αλλά και ξεχωριστά την επόμενη ημέρα. Εμείς, πρέπει να γνωρίζουμε ότι την ήμερα αυτή, όταν εορταζόταν η Πεντηκοστή των Εβραίων, ήλθε το Άγιο Πνεύμα στους Μαθητές του Χριστού. Επειδή, λοιπόν, οι Άγιοι Πατέρες θεώρησαν καλό να ξεχωρίσουν τις γιορτές για να τιμήσουν με τον τρόπο αυτό το μεγαλείο του Παναγίου και Ζωοποιού Πνεύματος, γι’ αυτό εορτάζουμε το Πανάγιο Πνεύμα, πού είναι μία υπόσταση της Αγίας Τριάδος.

πηγές: Συναξάριον Πεντηκοσταρίου, “Δεσποτικές Εορτές” Μητροπολίτου Ναυπάκτου κκ Ιεροθέου, “τί γιορτάζουμε από το Τριώδιο έως την Πεντηκοστή, ιερομ. Ιερωνύμου Δελημάρη

Πηγή:http://orthodox-answers.blogspot.com/2010/05/blog-post.html

Στη χώρα του, τη Μεγάλη Βρετανία, ο βιολόγος δρ Αρικ Σίγκμαν θεωρείται ο υπ’ αριθμόν ένας εχθρός της τηλεόρασης. Προειδοποιεί ότι η υπερβολική έκθεση σ’ αυτήν μπορεί να προκαλέσει τα παιδιά από μαθησιακές δυσκολίες μέχρι ορμονικές διαταραχές και αυτισμό. Κι έχει και τα στοιχεία που το αποδεικνύουν. Μια συνέντευξη που θα σας κάνει να αναρωτηθείτε πόσες ώρες τηλεόραση είδαν σήμερα τα παιδιά σας…

Η μεγαλύτερη απειλή για τη δημό­σια υγεία, ο πιο σοβαρός υγειο­νομικός κίνδυνος της εποχής μας, ειδικότερα για τα παιδιά, είναι η τηλεόραση, λέει ρητά ο δρ Αρικ Σίγκμαν στα πολυάριθμα άρθρα, τις συνεντεύξεις και τις διαλέξεις του για «το πιο αποσιωπημένο σκάνδαλο υγείας της σύγ­χρονης εποχής». Το 2005 εκδόθηκε στη Βρε­τανία το βιβλίο του Remotely Controlled («Τη­λεχειριζόμενοι: πώς η τηλεόραση καταστρέφει τη ζωή μας»), το οποίο όμως, αν και εξαι­ρετικά καυστικό, δεν προκάλεσε τόσες αντι­δράσεις όσες ένα άρθρο του που δημοσιεύθηκε φέτος στο έγκριτο επιστημονικό περιοδι­κό Biologist του Συλλόγου των Βρετανών Βιολόγων. Υπό τον εύγλωττο τίτλο «Οπτικό βουντού: οι βιολογικές επιπτώσεις της τηλεθέασης», ο Σίγκμαν παραθέτει 15 παθολογικές καταστάσεις που συνδέονται με την παρακολούθηση τηλεόρασης κατά την παιδική ηλικία. Το πολυσέλιδο αυτό άρθρο έγινε είδηση και πολλές εφημερίδες ανά τον κόσμο -και στην Ελλάδα- παρουσίασαν σε περίληψη τα κύρια σημεία του. Ο δρ Σίγκμαν δεν είναι ένας προφήτης που κατέβηκε από το βουνό με την πρόθεση να σώσει την ανθρωπότητα από τις βλαβερές συνέπειες της τηλεόρασης. Ο ίδιος παραδέχεται ότι το ενδιαφέρον του δεν είναι ακαδη­μαϊκό. Αυτό που αρχικά τον θορύβησε ήταν η ηλικίας δυόμισι χρόνων κορούλα του, η οποία μια ωραία πρωία άρχισε να μιλάει σαν μεθυσμένος γέρος και να γελάει βραχνά, καθώς αντέγραφε μηχανικά τη φωνή ενός χαρακτήρα δημοφιλούς καρτούν. Ενώ το άρθρο του στον Biologist στηρίζεται αποκλειστικά στην επιστημονική βιβλιογραφία και ακολουθεί τους αυστηρούς κανόνες τεκμηρίωσης του περιοδικού, στο βιβλίο του ο Σίγκμαν αναφέρει παραδείγματα από την πείρα του ως πατέρα μικρών παιδιών που μεγαλώνουν χωρίς τηλε­όραση (μόνο τα Σαββατοκύριακα βλέπουν επιλεγμένες παιδικές ταινίες σε dvd), αλλά και ως περιηγητή, καθώς συχνά ταξιδεύει σε πολλές περιοχές της Ασίας και της Αφρικής, παρατη­ρώντας από πρώτο χέρι την επίδραση της τηλεόρασης στην κοινωνία, ιδίως στις χώρες όπου το Μέσο αυτό εισήχθη σχετικά πρό­σφατα. Η βασική διαπίστωσή του είναι ότι πα­ντού τείνει να επικρατήσει μια εθισμένη στην τηλεόραση κουλτούρα, όπου το «μένω μέσα» είναι το καινούργιο «βγαίνω έξω». «Η τηλεόραση είναι μια πολιτιστική δύ­ναμη που από ιστορική άποψη είναι συγκρίσιμη μόνο με τη θρησκεία», λέει χαρακτηριστικά. «Η τηλεόραση είναι Το Κατεστημένο. Είναι βασικό στοιχείο της υποδομής μιας κοινωνίας, είναι το κεντρικό νευρικό σύστημα του πολιτισμού μας, γι’ αυτό η επίδρασή της υπερ­βαίνει τους διαχωρισμούς ανάμεσα σε Αριστερά και Δεξιά, συντήρηση και πρόοδο.»

Το κουτί της Πανδώρας;

Ούτε ένας ούτε δύο, αλλά δεκαπέντε είναι οι κίνδυνοι από την υπερβολική τηλεθέαση για την υγεία των παιδιών, των εφήβων και των ενηλίκων, σύμφωνα με τα στοιχεία που συ­γκέντρωσε ο Αρικ Σίγκμαν: παχυσαρκία, πρό­ωρη εφηβεία (ιδίως στα κορίτσια), εξασθένη­ση του ανοσοποιητικού συστήματος, προ­βλήματα καρδιάς, αδυναμία συγκέντρωσης της προσοχής (SDAS), μαθησιακές δυσκολίες, διαταραχές ύπνου, Αλτσχάιμερ, μυωπία, αρ­γός μεταβολισμός, αυτισμός, διαβήτης τύπου 1, ορμονικές διαταραχές, μείωση της σεξουα­λικής επιθυμίας, αλλαγές στα κύτταρα του δέρματος. Οι νέες μελέτες που επιβεβαιώνουν τις ανησυχίες του δρος Σίγκμαν παίρνουν τη μορ­φή χιονοστιβάδας. Π.χ., τρεις μήνες μετά το άρθρο του στον Biologist, μια άλλη επιστημονική δημοσίευση έκανε το γύρο του κό­σμου, αυτή τη φορά στο Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine. Ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον Φρέντερικ Ζίμερμαν και οι συνεργάτες του πήραν τηλε­φωνικές συνεντεύξεις από περίπου χίλιους γονείς παιδιών ηλικίας 2 – 24 μηνών, οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν μορφω­μένοι και ευκατάστατοι. Σύμφωνα με αυτήν την έρευνα, το 90% των παιδιών κάτω των 2 χρόνων και το 40% των βρεφών κάτω των 3 μηνών είναι τακτικοί τηλεθεατές. Στην ηλικία των 3 μηνών βλέπουν λιγότερο από μία ώρα την ημέρα, αλλά μέχρι να κλείσουν τα 2 έτη ξε­περνούν τη μιάμιση ώρα την ημέρα, ενώ το 29% των γονέων πιστεύουν ότι τα «βρεφικά» τηλεοπτικά προγράμματα συμβάλλουν στην πνευματική ανάπτυξη των παιδιών τους. Μό­λις πριν από λίγες ημέρες, δημοσιεύθηκαν στην αμερικανική επιθεώρηση Pediatrics τα ευρήματα αντίστοιχης έρευνας για την παιδική τηλεθέαση, που εκπονήθηκε από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς σε δείγμα 2.700 οικογενειών. Σύμφωνα με αυτήν, τα νήπια κάτω των πέντε ετών που βλέπουν τηλεόραση πάνω από δύο ώρες την ημέρα διατρέχουν σοβαρότερο κίν­δυνο να εμφανίσουν προβλήματα συμπερι­φοράς, αδυναμίες επικοινωνίας και διαταραχές ύπνου – εν τούτοις, αν στην ηλικία των πέντε περιορίσουν την τηλοψία τα συμπτώματα μπορεί να αναστραφούν.

Η ηλεκτρονική μπέιμπι σίτερ

Η τηλεόραση είναι ελκυστική, γλυκιά και εθιστική όπως η σοκολάτα, μας λέει ο Αρικ Σίγκμαν. Επιστήμονες έχουν παρατηρήσει βρέ­φη μερικών εβδομάδων, ξαπλωμένα ανάσκε­λα στο πάτωμα, που γυρίζουν το λαιμό τους μέχρι και 180 μοίρες για να δουν την ανοιχτή τηλεόραση. Εδώ και μία 25ετία διεξάγονται έρευνες που δείχνουν ότι τα ίδια τα μορφολο­γικά χαρακτηριστικά του Μέσου και όχι το περιεχόμενο του προγράμματος προκαλεί την ανταπόκριση του τηλεθεατή. Ακόμα και η παθητική τηλεθέαση, δηλαδή η παρουσία ενός ανοιχτού δέκτη στο δωμάτιο, μπορεί να προ­καλέσει διαταραχές ύπνου σε παιδιά 5-6 ετών. Σκοπός του Αρικ Σίγκμαν δεν είναι να μας προκαλέσει πανικό, αλλά να κατανοήσουμε «πως η τηλεόραση υποκαθιστά πολλά ζωτικά, θετικά πράγματα που κάνουν τα άτομα πιο ευτυχισμένα, πιο λεπτά, πιο υγιή, πιο ολοκληρωμένα». Μας υπενθυμίζει ότι για πρώτη φορά στην ιστορία του ανθρώπου, τα παιδιά μαθαίνουν τις περισσότερες ιστορίες όχι από τους γονείς, τον παππού και τη γιαγιά, το σχολείο ή την εκκλησία, αλλά από μια ομάδα μακρινών επιχειρήσεων που έχουν κάτι να πουλήσουν. Η τηλεόραση έχει γίνει μόνιμο μέλος της οικογένειας. Αν όμως δεν αναθρέψουμε εμείς οι ίδιοι τα παιδιά μας, προειδοποιεί ο Σίγκμαν, «κάποιος άλλος σε μια γυά­λινη οθόνη θα το κάνει. Και αυτός ο άλλος μάλ­λον δεν θα είναι η Μαίρη Πόπινς»

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Κύριε Σίγκμαν, μήπως υπερβάλλετε; Είναι τόσο τρομακτικά αυτά που περιγράφετε στο βιβλίο και στα άρθρα σας, που θυμίζουν θεωρία συνωμοσίας.

Μα αυτά που περιγράφω δεν είναι αποκυήματα της φαντασίας μου, αλλά στηρίζονται σε δεκάδες ακαδημαϊκές μελέτες και πρακτικά επιστημονικών συνεδρίων απ’ όλο τον κόσμο. Εγώ απλώς συγκέντρωσα το υλικό, το μελέτησα, το ταξινόμησα και το παρουσίασα στο κοι­νό. Και αν θεωρούμαι «τεχνοφοβικός» ή «εχθρός της τηλεόρασης», τότε ο χαρακτηρισμός αυτός θα πρέπει να συμπεριλάβει και τους εκατοντάδες επιστήμονες και πανεπιστημιακούς που έχουν επισημάνει τους κινδύνους τους οποίους περιγράφω.

Τότε γιατί αρκετοί σας αντιμετωπίζουν με τόσο σκεπτικισμό;

Γιατί λέω πράγματα δυσάρεστα για κάτι που είναι ευχάριστο, εθιστικό και πανίσχυρο. Κάτι ανάλογο συνέβαινε και με τις καπνοβιομηχανίες, που επί πολ­λές δεκαετίες λοιδορούσαν τις προειδοποιήσεις των επιστημόνων για τις ολέθριες επιπτώσεις που έχει το κάπνισμα στην υγεία.

Δηλαδή, θα πρέπει να ζήσουμε χωρίς τηλε­όραση για να έχουμε την υγειά μας;

Οχι, απλώς υποστηρίζω ότι όπως έχουν τεθεί όρια στη χοληστερίνη, στην κατανάλωση αλκοόλ ή στο χρόνο έκθεσης μας στον ήλιο, έτσι πρέπει να τεθούν κάποια χρονικά όρια στο πόση τηλεόρα­ση βλέπουμε ημερησίως, ιδίως όσον αφο­ρά τα παιδιά.

Πότε η τηλεθέαση είναι «υπερβολική»;

Μέχρι την ηλικία των 2 ίσως και των 3 χρόνων, τα παιδιά δεν πρέπει να βλέπουν καθόλου τηλεόραση. Μία ώρα την ημέρα για παιδιά άνω των πέντε, αλλά ποτέ συσκευή τηλεόρασης στο παιδικό δωμάτιο. Οσο για τους ενηλίκους, το όριο μετά το οποίο αυξάνονται οι κίν­δυνοι της εμφάνισης παθήσεων βρίσκε­ται πολύ πιο κάτω από τον βρετανικό μέ­σο όρο της ημερήσιας τηλεθέασης που ξεπερνά τις τέσσερις ώρες.

Πώς αποδεικνύεται ότι η τηλεόραση είναι υπεύθυνη για τις παθολογικές καταστάσεις, αφού οι ίδιοι λόγοι που οδηγούν, π.χ., στην παχυσαρκία, οδηγούν ταυτόχρονα και στην πολύωρη τηλεθέαση;

Κάθε άλλο παρά παραβλέπω την επίδραση και άλλων παραγόντων, όπως είναι το μορφωτικό επίπεδο μιας οικογένειας, το εισόδημά της ή οι δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου. Ομως έχουν συγκεντρωθεί πάρα πολλές ανησυχητικές ενδείξεις που επιβάλλουν την άμεση συστηματική, διεπιστημονική μελέτη αυτών των επιπτώσεων και την ανάγκη να τεθεί ένα Ημερήσιο Επιτρεπτό Οριο Τηλεθέασης. Σε αντίθεση με άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχική και τη σωματική υγεία ενός παιδιού, όπως γενετική προδιάθεση, φτώχεια, θάνατος ή διαζύγιο στην οικογένεια, και οι οποίοι δεν μπορούν να ελεγχθούν, η τηλεθέαση μπορεί εύκολα να ελεγχθεί με το κουμπί on/off.

Δεν έχει σημασία τι προγράμματα βλέπου­με; Στο βιβλίο σας περιγράφετε την επί­δραση της τηλεόρασης στον τρόπο που μιλάμε, στη γλώσσα του σώματος, στην καθη­μερινή συμπεριφορά, στη σεξουαλική ζωή.

Είναι αυτονόητο ότι έχει σημασία και τι βλέπουμε, όμως οι βιολογικές επιπτώσεις τις οποίες περιγράφω είναι ανεξάρτητες από το περιεχόμενο των τηλεοπτικών προγραμμάτων. Δείτε το αλλιώς και αναρωτηθείτε όχι μόνο τι μας προσφέρει η τηλεόραση -και είναι αλήθεια ότι κάποια προγράμματα έχουν κάτι να μας προσφέρουν- αλλά το διαφυγόν κέρδος, τι χάνου­με βλέποντας τηλεόραση. Και αυτό συνή­θως αποσιωπάται. Σε όλο τον βιομηχανι­κό κόσμο, η τηλεόραση ροκανίζει το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου μας μετά την εργασία και τον ύπνο. Ενας 75χρονος Βρετανός έχει ξοδέψει 12 χρόνια από τη ζωή του βλέποντας τηλεόραση, ενώ ένα εξάχρονο παιδί έχει ήδη περάσει ένα έτος από τη ζωή του μπροστά στην τηλεόραση. Σήμερα ένα παιδί έχει περισσότερη οπτική επαφή με την οθόνη της τηλεόρασης ή του υπολογιστή απ’ ό,τι με τους γονείς του.

Ομως σήμερα πολλά παιδιά ξοδεύουν πε­ρισσότερο χρόνο μπροστά στον υπολογιστή παρά στην τηλεόραση.

Αν και πολλοί υποστηρίζουν ότι τα βιντεοπαιχνίδια είναι μια δραστηριότητα λι­γότερο παθητική απ’ ό,τι η παρακολούθηση τηλεόρασης, οι επιπτώσεις στην υγεία είναι παρόμοιες. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι σήμερα στα ακριβά ιδιωτικά αμερικανικά σχολεία η χρήση των υπολογιστών είναι πιο περιορισμένη απ’ ό,τι στα δημόσια όπου συχνά η οθόνη δεν συμπληρώνει, αλλά υποκαθιστά τον δάσκαλο.

Κάποιοι λένε ότι η εκστρατεία σας ενάντια στην τηλεόραση εκφράζει τον αιώνιο φόβο του παλιού απέναντι στο καινούργιο. Το ραδιόφωνο, ακόμα και τα πρώτα τυπωμέ­να βιβλία της εποχής του Γουτεμβέργιου είχαν στην αρχή αντιμετωπιστεί με δυσπιστία και εχθρότητα.

Συνήθως κάθε νέα μορφή λαϊκής τέχνης δέχεται επικρίσεις, όπως έχει συμβεί με τα λαϊκά ρομάντζα, το τσίρκο, τον κι­νηματογράφο, τη ροκ μουσική, τα κόμικς. Ομως η τηλεόραση δεν μπορεί να συγκρι­θεί με κανένα Μέσο που έχει εμφανιστεί μέχρι τώρα. Και μόνο ο χρόνος που αφιε­ρώνουμε μπροστά στην τηλεόραση, οι βιολογικές επιδράσεις της τηλεθέασης -για να μην αναφερθώ στις κοινωνικές- είναι χωρίς προηγούμενο. Δεν υπάρχει μέτρο σύγκρισης. Η τηλεόραση είναι ποιοτικά διαφορετική από ένα βιβλίο, ένα δίσκο μουσικής ή ένα κόμικ. Πολλοί λένε «έβλεπα πολλή τηλεόραση στα νιάτα μου και δεν έπαθα τίποτα», όμως η τηλεόραση σήμερα είναι πολύ διαφορετική απ’ ό,τι πριν από 30 χρόνια.

Το άρθρο σας στο Biologist προκάλεσε πολύ περισσότερες αντιδράσεις απ’ ό,τι το βι­βλίο σας, αν και στο βιβλίο σας είστε πολύ πιο αναλυτικός και παραθέτετε πλουσιότερη βιβλιογραφία.

Δεν λέω τίποτα διαφορετικό απ’ ό,τι στο βιβλίο μου. Το άρθρο αυτό εγκρίθηκε από δύο κριτές, όπως συμβαίνει για κάθε επιστημονική δημοσίευση, και κάθε φράση μου είναι τεκμηριωμένη. Πρέπει όμως να ξέρετε ότι δυσκολεύτηκα πολύ να βρω εκδότη για το βιβλίο μου.

Πού, στη Βρετανία; Μα στη χώρα σας και σε όλο τον κόσμο εκδίδονται αμέτρητα βιβλία που ασκούν πολύ πιο επιθετική κριτική στην τηλεόραση, πώς είναι δυνατόν να ενόχλησε ειδικά το δικό σας;

Εννοείτε πολύ πιο επιθετική κριτική από κοινωνιολογική, πολιτική, ιδεολογι­κή άποψη. Εγώ, αν και δεν παραβλέπω αυτές τις διαστάσεις, εστιάζω στις βιολογι­κές, νευρολογικές και ψυχολογικές επιπτώσεις. Και αυτός νομίζω είναι ο λόγος που θεωρούμαι ενοχλητικός. Εξάλλου, ας μην ξεχνάμε ότι η βιομηχανία των εκδό­σεων συνδέεται με τη βιομηχανία των ΜΜΕ και ειδικά της τηλεόρασης, ενώ δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις επιστημόνων που η έρευνά τους χρηματοδοτείται έμ­μεσα από τη βιομηχανία της τηλεόρασης ή των computer games. Ωστόσο, εγώ δεν λέω στο κοινό να πιστέψει εμένα, αλλά να λάβει σοβαρά υπόψη τις συλλογικές μελέτες επιφανών επιστημόνων στους το­μείς της δημόσιας υγείας, της παιδιατρι­κής, της ψυχιατρικής, της οικογενειακής ιατρικής και της ψυχολογίας, δηλαδή ανθρώπων που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην προστασία των παιδιών και της δη­μόσιας υγείας.

Λύση οι δημιουργικές ασχολίες

Εχουν ανταπόκριση οι επισημάνσεις σας;

Ναι, αλλά όχι στο επίπεδο της κυβέρ­νησης. Συχνά με καλούν και δίνω διαλέξεις σε σχολεία, σε πανεπιστήμια, σε ενώσεις γονέων και καθηγητών. Τώρα ετοιμάζω ένα βιβλίο που απευθύνεται σε γονείς με πρακτικές συμβουλές για το πώς μπορούν τα παιδιά τους να ζήσουν χωρίς τη διαρκή παρουσία της τηλεόρασης.

Μα μπορεί ο γονέας, ιδίως ο εργαζόμενος, που έχει περιορισμένο ελεύθερο χρόνο, να παίξει το ρόλο του παιδαγωγού και του συ­ντρόφου του παιδιού στο παιχνίδι;

Αυτό που προσπαθώ να δείξω είναι πως μπορούν να δημιουργηθούν οι προϋ­ποθέσεις για τη δημιουργική και ευχάρι­στη αυτοαπασχόληση των παιδιών χωρίς τη συνεχή παρουσία του γονέα. Και αυτό είναι πολύ πιο εύκολο απ’ ό,τι νομίζουμε, καθώς τα παιδιά έχουν τεράστια ικανότη­τα προσαρμογής.

Γιατί στο βιβλίο σας λέτε ότι το «λιγότερο εί­ναι περισσότερο» και ότι δεν πρέπει να φοβόμαστε την πλήξη;

Πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί απέ­ναντι στον πληθωρισμό των ερεθισμάτων και των παιχνιδιών που προσφέρουμε στα παιδιά. Το μεγάλο πλήθος των αντικειμέ­νων και των εντυπώσεων προκαλεί στα παιδιά σύγχυση και αδυναμία συγκέντρω­σης. Ας αναγνωρίσουμε στα παιδιά το δικαίωμα στην πλήξη ή μάλλον στο δικαίω­μα να βρίσκουν μόνα τους τους τρόπους για να ξεφεύγουν από την πλήξη. Ζούμε στον πολιτισμό της επιτάχυνσης και θεωρούμε υποχρέωσή μας να υποβάλουμε τα παιδιά σε έναν καταιγισμό ερεθισμάτων, μόνο που συχνά έτσι ακρωτηριάζουμε τη φαντασία και την επινοητικότητα τους. Ξέρετε, τα παιδιά είχαν την ικανότητα να ονειροπολούν και να πλάθουν τους δικούς τους κόσμους πολύ προτού ανακαλυφθεί η τηλεόραση.

Τηλεορασόπληκτα (και) τα Ελληνόπουλα

Το 1996 -1997, την πρώ­τη σεζόν για την οποία διαθέτουμε στοιχεία, κά­θε Ελληνόπουλο 4-14 ετών έβλεπε 148 λεπτά, περίπου δυόμισι ώρες την ημέρα τηλεό­ραση. Μέσα σε μία δεκαετία ο μέσος ημερήσιος χρόνος τηλεθέασης αυξήθηκε κατά 17 λε­πτά: σύμφωνα με τις μετρήσεις της AGB για τη σεζόν 2005 -2006, κάθε παιδί καθημερινά περνάει 165 λεπτά μπροστά στην τηλεόραση. Για την περυσινή σεζόν, αυτός ο ημερήσιος χρόνος εμφανίζεται ελαφρώς μειωμένος κατά τέσσερα λεπτά (161 λεπτά), όπως μειωμένος κατά ένα (1) λεπτό σε σχέση με το 2005 – 2006 είναι ο χρόνος που αφιερώνει στην τηλεόραση το σύνολο του πληθυσμού (από 249 σε 248 λεπτά). Ωστόσο, οι πολύ μικρές αυξομειώσεις δεν αναιρούν τη γενική τάση, που εί­ναι ανοδική. Οσον αφορά τις προτιμήσεις των παιδιών για τις διάφορες τυπολογίες προγράμματος, τα στοιχεία για το 2005 – 2006 δεί­χνουν ότι οι μικροί τηλεθεατές βλέπουν παιδικές εκπομπές, αλλά όχι μόνον: οι ελληνικές κω­μικές σειρές έρχονται πρώτες στη λίστα των προτιμήσεών τους, υψηλές θέσεις κατέχουν τα τηλεπαιχνίδια, η «ελαφρά ψυ­χαγωγία» και τα ριάλιτι, ενώ πολ­λά παιδιά βλέπουν και σαπου­νόπερες, ελληνικές και λατινο-­αμερικανικές. Το ανησυχητικό δεν είναι μόνον τα καταμετρημένα 165 ή 161 λε­πτά, αλλά και το γεγονός ότι πολλά παιδιά «βιδώνονται» μπροστά σε μια γυάλινη οθόνη (της τηλεόρασης ή του υπολογιστή) βλέποντας dvd ή παίζοντας ηλεκτρονικά παιχνίδια – και ο χρόνος αυτός δεν καταγράφεται, τουλάχιστον με τις μέχρι σήμερα δυνατότητες μέτρησης. Με άλλα λόγια, η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών δεν μετέβαλε τις συνήθειες τηλεθέασης ούτε των παιδιών ούτε των ενηλίκων.

(Πηγή: Ένθετο περιοδικό της Καθημερινής 21/10/2007) Αρχιεπισκοπή Αθηνών

«Σταθεὶς δὲ ὁ Παῦλος ἐν μέσῳ τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔφη· ἄνδρες Ἀθηναῖοι, κατὰ πάντα ὡς δεισιδαιμονεστέρους ὑμᾶς θεωρῶ. Διερχόμενος γὰρ καὶ ἀναθεωρῶν τὰ σεβάσματα ὑμῶν εὗρον καὶ βωμὸν ἐν ᾧ ἐπεγέγραπτο, ἀγνώστῳ Θεῷ, ὃν οὖν ἀγνοοῦντες εὐσεβεῖτε, τοῦτον ἐγὼ καταγγέλλω ὑμῖν».[1]

Προσφωνήσεις…

Ἀλήθεια,

Ποῖος ἔφα; ποῖος ὡμίλησε ἐν μέσῳ τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅπου ὁ βράχος αὐτός;

Παῦλος!

Ὁ Μέγας Ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν,

Τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς τοῦ Θεοῦ,

Ὁ πρώην Σαῦλος καὶ μετὰ Δαμασκὸν Παῦλος,

Ὁ Ἀπόστολος Ἰησοῦ Χριστοῦ,

Ὁ Διδάσκαλος τῶν Ἀθηναίων καὶ τῆς Οἰκουμένης,

Ὁ «πρῶτος μετὰ τὸν Ἕνα»,

Ὁ ἅγιος, ὁ θεῖος Παῦλος.

Ἐδῶ, τὸ ἑσπέρας τοῦτο, ἐπὶ τὴν ἡλίου δύσιν, ἄς ἀφήσουμε τὸν νοῦν μας, νὰ ἀνατρέξει στὸ 51 μ.Χ. Ἡ πόλη τῶν Ἀθηνῶν δὲν εἶχε χάσει οὔτε τὴν αἴγλη οὔτε τὴ φήμη της. Ἦταν ἡ πόλη τοῦ πνεύματος, ἀπόγειον τοῦ πολιτισμοῦ ποὺ ὕμνησαν οἱ ποιητές, ἡ πόλη ποὺ μεγάλοι καλλιτέχνες λάμπρυναν μὲ μεγαλοπρεπῆ μνημεῖα καὶ ἡ πόλη τῶν φιλοσόφων, τῶν ἀνυπερβλήτων ποιητῶν, τραγωδῶν, κωμῳδῶν, ρητόρων καὶ τῆς τέχνης. Ἦταν, ὅπως ἔγραφε ὁ Φίλων «ὅπερ ἐν ὀφθαλμῷ κόρη ἤ ἐν ψυχῇ λογισμὸς τοῦτ’ ἐν Ἑλλάδι Ἀθῆναι» καὶ ὅπως συνόψισε διθυραμβικὰ ὁ Πίνδαρος:

«Ὦ ται λιπαραὶ καὶ ἰοστέφανοι καὶ ἀοίδιμοι Ἑλλάδος ἔρεισμα, κλειναὶ Ἀθᾶναι, δαιμόνιον πτολίεθρον».[2]

Μεγίστη ἡ συμβολὴ τῶν Ἀθηνῶν-κράτους στὸν Παγκόσμιο Πολιτισμὸ μὲ τὴν Ἀκαδημία τοῦ Πλάτωνος καὶ τὸ Λύκειον τοῦ Ἀριστοτέλους, τὸν περίφημο Περικλῆ καὶ τὰ δημιουργήματά του, τὸν μέγιστο τῶν φιλοσόφων, τὸν Ἀθηναῖο Σωκράτη. Ἡ Ἀθήνα δὲν γέννησε τοὺς νόμους καὶ τοὺς δικανικοὺς λόγους; δὲν ἦταν ἐκείνη ποὺ πρωτοστάτησε καὶ ἡγήθηκε στὴ διάσωση  τοῦ παγκόσμιου πολιτισμοῦ μὲ τὸν Μαραθῶνα καὶ τὴν Σαλαμῖνα; αὐτοῦ τοῦ πολιτισμοῦ ποὺ σήμερα ἔχει ἡ Εὐρώπη καὶ τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι ἄμοιρος καὶ ὁλόκληρη ἡ ἀνθρωπότης; Καὶ ἰδού, στὸ κέντρο σχεδὸν τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἀνατολικὰ ὑψώνεται ἡ Ἀκρόπολη, τὸ ὡραιότερον καὶ περιφημότερον δημιούργημα τῶν αἰώνων, μὲ τὰ μνημεῖα τῆς εἰδωλολατρικῆς θρησκείας, τὰ «ἱερὰ σεβάσματα» τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων. Ἀτενίζουμε τὰ Προπύλαια, τὰ προσφάτως ἀναστηλωμένα, τὸν Ναὸν τῆς Ἀπτέρου Ἀθηνᾶς-Νίκης, ἀπὸ πεντελικὸ μάρμαρο, τὸν Παρθενῶνα, τὸ τελειότερον ἀρχιτεκτόνημα τῆς ἀνθρωπότητος, ἀπαστράπτον κάποτε μὲ τὸ ἀπαράμιλλο κάλλος τῶν περίφημων γλυπτῶν (μέρος τῶν ὁποίων εὑρίσκεται στὸ Βρεττανικὸν Μουσεῖον καὶ ἀλλοῦ καὶ ποὺ τὸ ἴδιο τὸ μνημεῖο ἀποζητᾶ τὴν ἐπιστροφήν τους). Τὸ Ἐρεχθεῖον μὲ τὴν πρόστασιν τῶν Καρυάτιδων, ὅπου ἐλατρεύετο ἡ Ἀθηνᾶ Πολιάς καὶ ὁ Ποσειδών.

Κατερχόμενοι ἀπὸ τὴν Ἀκρόπολη ἐδῶ ποὺ εἴμεθα, στὸ κέντρο, εἶναι ὁ βράχος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅπου κυρίως ἀπὸ τὰ τέλη τοῦ 7ου π.Χ. αἰώνα μὲ τὴ νομοθεσία τοῦ Δράκοντος ἦταν τὸ σεβασμιώτερον στὴν Ἀθήνα κριτήριον, ἕδρα ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης καὶ ἡ ὀνομασία τοῦ ὁποίου κατὰ τὴν κρατοῦσα ἄποψη προέρχεται ἀπὸ τὸ μυθικὸ θεὸ τοῦ πολέμου τὸν Ἄρη, ὅπου ἔπηξε τὸ δόρυ του ὅτε ἐκρίνετο διὰ τὸν φόνον τοῦ Ἀλλιρροθίου.

Μὲ βαθύτατο λοιπὸν σεβασμὸ καὶ αἰσθήματα ἱερᾶς κατανύξεως ἵσταμαι εἰς αὐτὸ τὸ βῆμα, ἐδῶ εἰς τὸν ἱστορικὸν αὐτὸν βράχον, ὅπου πρὸ 20 αἰώνων ὑψώθη τὸ πνευματικὸν ἀνάστημα τοῦ μεγάλου Ἀποστόλου Παύλου διὰ νὰ κηρύξει πρὸς τοὺς Ἀθηναίους Ἰησοῦν Χριστὸν σταυρωθέντα καὶ ἀναστάντα. Καὶ ὅπως ὁ Ὀλλανδὸς καθηγητὴς τῆς ἀρχαίας ἱστορίας καὶ τῆς νεοελληνικῆς φιλολογίας στὸ Πανεπιστήμιο τῆς Νυμέγγεν F.J. de Waele τὸ 1950 κατὰ τὴν πρώτην ἐκ τριῶν ὁμιλιῶν του στὴν Ἀθήνα μὲ θέμα τὸν ἐρχομὸ τοῦ Ἀποστόλου Παύλου στὴν Ἑλλάδα εἶπε ἐν προοιμίῳ:

«Ὁ μέγας κῆρυξ τοῦ Κυρίου εἶχε ὡς ἱερὰν ἀποστολὴν νὰ σφραγίσῃ τὸν ἀρχαῖον ἑλληνο-ῥωμαϊκὸν κόσμον μὲ τὴν ἱερὰν σφραγῖδα τοῦ Λυτρωτοῦ, δηλαδὴ τὸ ΧΡ, τὸν Ἰχθύν, τὸν Σταυρόν, διὰ νὰ διαδοθῆ ὕστερον ἀπὸ τὸ λίκνον τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολιτισμοῦ τὸ φῶς τοῦ Χριστιανισμοῦ εἰς τὰς ἄλλας ἠπείρους τοῦ κόσμου»,[3] οὕτω καὶ ἐγένετο. Τὸ ἐξαίρετον μεγαλεῖον τοῦ Ἀποστόλου Παύλου ἐθεμελίωσε τὸ μεγαλεῖον τοῦ ἑλληνικοῦ καὶ χριστιανικοῦ πολιτισμοῦ, μέγεθος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ σταθμὸν στὴν ἱστορίαν τῆς ἀνθρωπότητος.[4]

Ἄνδρες Ἀθηναῖοι, θὰ σᾶς ὁμιλήσω διὰ τὸν «ἄγνωστον Θεόν», διεκήρυξε ὁ Ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν Παῦλος.

Εἶναι χαρακτηριστικὸν δὲ ὅτι ὁ λόγος τοῦ Ἀποστόλου ἄρχεται μὲ τὴν προσαγόρευση «Ἄνδρες Ἀθηναῖοι», δηλαδὴ μὲ τὴν ἴδια φράση καὶ τὸν ἴδιο τόνο ποὺ εἶχε καὶ ὁ Σωκράτης ἀρχίζοντας τὴν περίφημη «Ἀπολογία» του τὸ 399 π.Χ. ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου τῆς Ἡλιαίας, ὅπως μᾶς τὴν παραθέτει ὁ Πλάτων.[5][6]

Συνεχίζει μὲ ἱεραποστολικὴ διάκριση καὶ λεπτότητα ποὺ ἐκεῖνος ἤξερε καὶ μὲ ἐκπληκτικὴ κατὰ Χριστὸν μεθολογία, ἕνα ὑπέροχο ἄνοιγμα, εὐγενὴς ὁ ἴδιος καὶ καλλιεργημένος, ποὺ ἀπονέμει δίκαιον ἔπαινον στὴν ἔκδηλη θρησκευτικότητα τῶν Ἀθηναίων καὶ γενικότερα τῶν Ἑλλήνων, μὲ ἀποδεικτικὸ τεκμήριο τὴν ὕπαρξη πολλῶν ναῶν «σεβασμάτων» καὶ βωμῶν. Πράγματι, ὡς ἔλεγε ὁ Πετρώνιος, σατυρικῶς, ὅτι ἦταν εὐκολώτερο νὰ βρεῖ κάποιος στὴν Ἀθήνα θεὸν παρὰ ἄνθρωπον. Καὶ ὁ Παῦλος χαρακτηρίζει τοὺς Ἀθηναίους «κατὰ πάντα ὡς δεισιδαιμονεστέρους», δηλαδὴ τοὺς θεωρεῖ ὡς τοὺς περισσότερον θρησκεύοντας ἀπὸ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους καὶ λαοὺς ποὺ εἶχε ἐπισκεφθεῖ.

Χρησιμοποιεῖ μία γλῶσσα οἰκεία γιὰ τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἐποχῆς. Τὴ γλῶσσα τῶν φιλοσόφων ἀφοῦ καὶ ὁ ἴδιος δὲν εἶναι ἄμοιρος φιλοσοφίας καὶ τῆς πλατειᾶς καὶ βαθειᾶς παιδείας. Πρώτη καὶ τελευταία φορὰ μάλιστα ἔχουμε ἀποστολικὸ κήρυγμα μὲ ἀναφορὲς ἐθνικῶν φιλοσόφων καὶ στὸ σημεῖο αὐτὸ ἐνθυμεῖται κανεὶς τὸ λόγο τοῦ ἰδίου τοῦ Ἀποστόλου «τοῖς πᾶσι γέγονα τὰ πάντα, ἵνα πάντως τινὰς … κερδήσω εἰς Χριστόν».[7] Ὁ λόγος τοῦ Ἀπ. Παύλου πρὸς τοὺς Ἀθηναίους ἔχει ἐξαιρετικὴ ἰδιαιτερότητα καὶ ἱερότητα. Εἶναι λόγος οὐσίας καὶ ὄχι τυπικότητος, λόγος συγκεκριμένος καὶ ὄχι ἀόριστος, εἶναι λόγος στὴ δομή του χριστοκεντρικός. Ἀλήθεια, δὲν θὰ ὄφειλε παράλληλα μὲ τὸν Ἐπιτάφιο τοῦ Περικλέους νὰ διδάσκεται στὰ σχολεῖα μας καὶ αὐτὸς ὁ λόγος τοῦ μεγάλου Ἀποστόλου τῶν Ἐθνῶν Παύλου; Κατέχει καὶ αὐτὸς διὰ τοὺς εἰδήμονες ἐξαιρετικὴν θέσιν στὴν παγκόσμια βιβλιοθήκη τοῦ πνεύματος, ὅπως θεόπνευστα τὸν διασώζει ὁ συγγραφέας τῶν Πράξεων Λουκᾶς ὁ ἰατρὸς καὶ πιστὸς ἀκόλουθος τοῦ Παύλου.

«Διερχόμενος γὰρ καὶ ἀναθεωρῶν τὰ σεβάσματα ὑμῶν εὗρον καὶ βωμὸν ἐν ᾧ ἐπεγέγραπτο, ἀγνώστῳ θεῷ, ὃν οὖν ἀγνοοῦντες εὐσεβεῖτε, τοῦτον ἐγὼ καταγγέλλω ὑμῖν». [8]

Πουθενὰ ἀλλοῦ δὲν βρῆκε ὁ Ἀπόστολος παρόμοιο βωμό! Μήτε στὴν Ἔφεσο, μήτε στὴ Μίλητο. Μοναχὰ στὸ κλεινὸν ἄστυ, τὰς Ἀθήνας. Ὁ βωμὸς αὐτὸς εἶναι γιὰ τὸν Παῦλο τὸ πνευματικόν του – ἱεραποστολικὸ ἄγκιστρο. Ἀλήθεια, ὡς νὰ περίμενε ὁ βωμὸς αὐτὸς νὰ καταστεῖ βωμὸς τῆς θείας Προνοίας, προπομπὸς τοῦ χριστοκεντρικοῦ Εὐαγγελίου γιὰ νὰ προϊδεάσει τοὺς ἐθνικούς, ὡς προπαιδεία καὶ στὴν ἄλλη τὴ χριστιανικὴ παιδεία καὶ γνώση.

Οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες καὶ οἱ Ἀθηναῖοι, θεὸν ἔχουν. Ἀλλὰ ἔχουν ἄγνοια τοῦ ζῶντος καὶ ἀληθινοῦ Θεοῦ τὸν ὁποῖον ἤδη ἀπὸ τὸν Σωκράτη μὲ τὸ «δαιμόνιόν» του καὶ τοὺς τραγικοὺς τὸν ἀναζητοῦν. Τὸ δωδεκάθεο δὲν τοὺς ἱκανοποιεῖ καὶ προφανῶς ἐκφράζοντας ἕνα πνεῦμα ἀναζητήσεως, διατυπώνουν τὴν ἀναζήτησή τους αὐτὴ καὶ τὴν ἐκφράζουν μὲ τὸ βωμὸ αὐτόν, «Ἀγνώστῳ θεῷ».

«Ὃν οὖν ἀγνοοῦντες εὐσεβεῖτε, τοῦτον ἐγὼ καταγγέλλω ὑμῖν». Θὰ τοὺς ἀποκαλύψει, λοιπόν, ποῖος εἶναι ὁ ἄγνωστος Θεός. Ὡς νὰ τοὺς λέγει, ὅτι δὲν θέλω, σεῖς, οἱ ὁποῖοι φημίζεσθε γιὰ τὴ σοφία σας νὰ ζεῖτε στὴν ἄγνοια καὶ στὴν τυφλὴ λατρεία ἑνὸς ἀγνώστου Θεοῦ. Λατρεύετε κάποιον θεὸν τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζετε; Αὐτὸν λοιπὸν τὸν Θεὸν ποὺ δὲν γνωρίζετε ἔρχομαι νὰ σᾶς ἀποκαλύψω. Τὸ ἐγχείρημα τοῦ Παύλου ὑψηλότατον. Ἡ ἀποστολή του λεπτοτάτη. Ὁ λόγος του διακριτικός. Ἡ καρδία του παλλομένη ἀπὸ ἀγάπη γιὰ τὸν Ἕνα καὶ Μοναδικὸ Θεὸ καὶ γιὰ τὴ διακονία τοῦ συνανθρώπου ποὺ δὲν θέλει νὰ τὸν ἀφήσει στὴν ἄγνοιά του. Καθίσταται ἐδῶ στὸν Ἄρειο Πάγο, ὁ θεόπνευστος ὁραματιστής, τὸ «στόμα Χριστοῦ».

Θέτει ἔτσι ὁ μεγάλος Ἀπόστολος, τὸ πανάρχαιο καὶ συνάμα πάντοτε ἐπίκαιρο θέμα: τὸ περὶ Θεοῦ ἐρώτημα δηλαδὴ ὁ Θεὸς καὶ τὰ τόσα ἄλλα ἐρωτήματα ποὺ ἀναφύονται ἀπὸ τὸ θέμα αὐτὸ σχετικὰ μὲ τὴν οὐσία τοῦ Θεοῦ, τὴ γνώση, τὰ θεῖα ἰδιώματά Του, καὶ γιὰ τὴ σχέση Θεοῦ καὶ κόσμου καὶ μάλιστα τὴ σχέση Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Ἔρχεται στὸ προσκήνιο ἡ ἐκτόπιση τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὴ ζωή, ἡ ἄρνηση τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ αὐτονόμησή μας ἀπὸ τὸ Θεό, καὶ τελικὰ καὶ αὐτὴ ἡ θεωρία περὶ τοῦ «θανάτου τοῦ Θεοῦ».

Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος βέβαια ἔρχεται ἐνώπιόν μας τὸ θέμα ἡ ἀναζήτηση τοῦ Θεοῦ, ἄλλοτε ἤρεμα καὶ ἄλλοτε ἐναγώνια, ἡ αἴσθηση τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ, ἡ πίστη στὸ Θεό, ἡ ὑπακοὴ στὸ θεῖο θέλημα, ἡ κατὰ Θεὸν ζωή.

Πράγματι, τὸ περὶ Θεοῦ ἐρώτημα εἶναι τὸ μεῖζον ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ πάντα ἄνθρωπον καὶ πάντοτε. Ἀπασχολεῖ καὶ αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται ὅτι ἀρνοῦνται τὴν ὕπαρξή Του. Ἡ προσπάθεια αὐτὴ ἐκφράζεται καὶ μὲ τὴν πληθώρα συγγραμμάτων περὶ Θεοῦ ποὺ θέλουν νὰ πείσουν τοὺς συνανθρώπους τους ὅτι δὲν ὑπάρχει Θεός. Μήπως ἄραγε μὲ αὐτὰ τὰ συγγράμματά τους θέλουν νὰ πείσουν τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτόν τους γιὰ τὴν ἀνυπαρξία τοῦ Θεοῦ γράφοντας γιὰ τὸ Θεό; Ὡστόσο, ἡ ἀπάρνηση τοῦ Θεοῦ ὁδηγεῖ ὄχι μόνο στὴ θυσία σὲ ἀλλοτρίους μυθικούς θεούς, κατασκευάσματα ἀνθρώπινα, σὲ θεοποίηση τῆς ὕλης, σὲ ἀπολυτοποίηση τῆς λογικῆς, τῆς ratio, ἀλλὰ τελικὰ καὶ σ’αὐτὴ τὴ θεοποίηση τοῦ ἀνθρώπου ποὺ σημαίνει ἐγωκεντρικὴ θεώρηση τῆς ζωῆς καὶ μόνο, ὑπερύψωση τοῦ πεπερασμένου ἀνθρώπου, ἀδιαφορία καὶ ἀπομάκρυνση ἀπὸ τὸ Θεὸ ποὺ ταὐτόχρονα σημαίνει ἀδιαφορία καὶ ἀπομάκρυνση ἀπὸ τὴν κοινωνία τῶν ἀνθρώπων.

Ἡ ἄρνηση τοῦ Θεοῦ ἔχει πικροὺς καρποὺς ὄχι γιὰ τὸ Θεὸ ἀλλὰ γιὰ τὸν ἄνθρωπο, τὴν ἀνθρώπινη κοινωνία, τὸν κόσμο καὶ αὐτὸν ἀκόμη τὸν ὑλικὸ καὶ φυσικὸ κόσμο ποὺ μᾶς περιβάλλει.

Χωρὶς Θεὸ ὁ ἄνθρωπος ζεῖ ἕνα ἐσωτερικὸ δρᾶμα. Χωρὶς Θεὸ ἡ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου δὲν ἀντέχεται. Τὸ κενὸ τῆς ψυχῆς φέρει τὴν ὀρθολογικὴ ἀνία, τὴ δουλικότητα στὴν ὕλη, τὴν ψυχρότητα τῆς τεχνολογίας, τὸν ἀτομοκεντρισμό, τὴν κυριαρχία τοῦ φόβου, τὴν ἐπικράτηση τοῦ μίσους, τὴν ἀπανθρωπία, τὴ διάσπαση τῆς ἀνθρώπινης προσωπικότητας. Ὁ ἄνθρωπος φθάνει νὰ γίνεται ὑπεράνθρωπος, ὑπάνθρωπος καὶ ἀκόμη μέχρι καὶ κτηνάνθρωπος.

Οἱ δύο Παγκόσμιοι Πόλεμοι τοῦ 20^οῦ αἰώνα τὸ ἀποδεικνύουν μὲ τὰ ἐκατομμύρια τῶν νεκρῶν συνανθρώπων μας καὶ τὶς φοβερὲς καταστροφὲς καὶ ὅλην τὴν ἀπανθρωπίαν τους.

Στὸ σημεῖο αὐτό, ὅλως παραδόξως γίνεται ἡ συνάντηση δύο τελείως ἀντιθέτων ἀνθρώπων. Μία σύμπτωση ἑνὸς πιστοῦ καὶ ἑνὸς ἀπίστου σχετικὰ μὲ τὴν ἀνυπαρξία τοῦ Θεοῦ. Ὁ γνωστὸς ὑπέρμαχος τῆς ἀθεΐας Dawkins (Ντόκινς) μὲ τὸ σύνθημα: «πιθανῶς δὲν ὑπάρχει Θεός. τώρα σταματεῖστε νὰ στεναχωριέστε καὶ ἀπολαῦστε τὴ ζωή σας» καὶ ὁ ὀρθόδοξος χριστιανὸς πιστὸς μεγάλος συγγραφέας Fiodor Dostoyevski (Φιοντὸρ Ντοστογιέφσκυ) «δίχως Θεὸ ὅλα ἐπιτρέπονται». Ὁ νοῶν νοείτω. Ἄς θυμηθοῦμε καὶ τὴ διατύπωση τοῦ Γάλλου κοινωνιολόγου Frederic Leonard (Φρεντερίκ Λεονάρ) «ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀπελευθερωμένος ἀπὸ τὴν πίστη στὸ Θεὸ ἔφερε τὸ Ἄουσβιτς, τὰ Γκουλάγκ καὶ τὴ Χιροσίμα».

Ἀλλ’ ἄς ἐπανέλθουμε στὴ συνέχεια τοῦ Παύλειου λόγου: «Ὁ Θεὸς ὁ ποιήσας τὸν κόσμον καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῷ, οὗτος οὐρανοῦ καὶ γῆς ὑπάρχων Κύριος»[9], διδασκαλία ποὺ ἀντιτίθεται βέβαια στὴν ἑλληνικὴ ἀντίληψη, κατὰ τὴν ὁποία δὲν νοεῖται δημιουργία ἐκ τοῦ μηδενός. Προχωρεῖ, ὅμως, ὁ Παῦλος, χτίζοντας ἀμέσως γέφυρα μὲ τὶς ἀντιλήψεις τους προσθέτοντας ὅτι ὁ Θεὸς «οὐκ ἐν χειροποιήτοις ναοῖς κατοικεῖ» – μία φράση ποὺ οἱ φιλόσοφοι ἀπὸ τοὺς ἀκροατές του συμμερίζονταν σὲ μεγάλο βαθμό. Οἱ φιλόσοφοι ἔχουν ἤδη ἀσκήσει σκληρὴ κριτικὴ τῶν ναῶν καὶ ἀγαλμάτων ἀλλὰ καὶ τῶν πρακτικῶν λατρείας τῶν θεῶν, ποὺ τὴ διετύπωσε καὶ ὁ Δίων ἀπὸ τὴν Προῦσα, ὁ πρῶτος Ἕλλην ρήτωρ ὁ ὁποῖος ὀνομάστηκε Χρυσόστομος ἀπὸ τοὺς συγχρόνους του.

Ὁ θεῖος Παῦλος προσθέτει: «οὐδὲ ὑπὸ χειρῶν ἀνθρώπων θεραπεύεται προσδεόμενός τινος, αὐτὸς διδοὺς πᾶσιν ζωὴν καὶ πνοὴν καὶ τὰ πάντα». Οὔτε δηλαδὴ ὁ Πάνσοφος, Παντοδύναμος καὶ Παντοκράτωρ Θεός, ὁ Δημιουργὸς τοῦ κόσμου καὶ Πλάστης τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τίποτε δὲν ἔχει ἀνάγκη, ἀφοῦ Αὐτὸς δίδει σὲ ὅλα τὰ δημιουργήματά Του ζωὴ καὶ ἀναπνοὴ καὶ πάντα ποὺ εἶναι ἀναγκαῖα γιὰ τὴ συνέχιση τῆς ζωῆς καὶ τοῦ κόσμου. Ὁ Ἱ. Χρυσόστομος ἐδῶ παρατηρεῖ ὅτι ὁ Παῦλος «δύο τεκμήρια θεότητος δείκνυσι, τὸ αὐτόν τε μηδενὸς δεῖσθαι καὶ πᾶσι πάντα παρέχειν».

Καὶ ὁ Παῦλος συνεχίζει: «καὶ ἐποίησέν τε ἐξ ἑνὸς αἴματος πᾶν ἔθνος ἀνθρώπων». Ἐδῶ συνάπτεται τὸ κήρυγμα περὶ ἑνὸς ἀληθινοῦ Θεοῦ μὲ τὴ διακήρυξη τῆς ἑνότητος τοῦ ἀνθρωπίνου γένους ποὺ φέρει εὔγλωττα ἐνώπιόν μας τὸ τῆς Γενέσεως «καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον».[10] Δηλαδὴ πάντα τὰ ἔθνη καὶ βεβαίως ἀμφότερα τὰ φῦλα.

Ὁ θεόπνευστος ρήτωρ τῆς θεογνωσίας ἔρχεται κατόπιν καὶ ἐπικεντρώνεται στὸ μεγάλο θέμα τῆς ἀναζητήσεως καὶ εὑρέσεως τοῦ Θεοῦ. «Zητεῖν τὸν Κύριον, εἰ ἄρα γε ψηλαφήσειαν αὐτὸν καὶ εὕροιεν καί γε οὐ μακρὰν ἀπὸ ἑνὸς ἑκάστου ἡμῶν ὑπάρχοντα. Ἐν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμέν, ὡς καί τινες τῶν καθ’ ὑμᾶς ποιητῶν εἰρήκασι. Τοῦ γὰρ καὶ γένος ἐσμέν».[11]

Σταθμὸς ὑψίστης σημασίας στὸν ἀνθρώπινο βίο εἶναι ἡ εὕρεση καὶ ἡ συνάντηση μὲ τὸ Θεό. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγιστο πνευματικὸ κατόρθωμα ὅσο ζεῖ στὴν παροῦσα ζωὴ ὁ ἄνθρωπος. Ὁ Πλάστης καὶ Δημιουργὸς ἐμφύτευσε τὸν πόθο στὴν ἐσώτατη ὕπαρξη, στὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου νὰ ἀναζητεῖ τὸ Θεό. Ὁ ψαλμωδὸς θὰ τὸ πεῖ ποιητικῷ τῷ τρόπῳ. «Ὅν τρόπον ἐπιποθεῖ ἡ ἔλαφος ἐπὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων, οὕτως ἐπιποθεῖ ἡ ψυχή μου πρὸς σέ, ὁ Θεός»[12] καὶ «ἐδίψησέ σε ἡ ψυχή μου ποσαπλῶς σοι ἡ σάρξ μου ἐν γῇ ἐρήμῳ καὶ ἀβάτῳ καὶ ἀνύδρῳ».[13]

Πράγματι ὑπάρχει δίψα ψυχῆς, ὅπως ὑπάρχει καὶ δίψα σώματος γιὰ τὸ ὕδωρ. Τὴ δίψα τοῦ σώματος ποιὸς μπορεῖ νὰ ἰσχυρισθεῖ ὅτι μπορεῖ νὰ τὴν ἀντέξει; Καὶ βεβαίως, τὶ νὰ πεῖ κανεὶς γιὰ τὴ δίψα τῆς ψυχῆς γιὰ τὸ Θεό! Πολὺ χαρακτηριστικὰ τὰ ρήματα ποὺ χρησιμοποιεῖ ἐδῶ ὁ Παῦλος: «ζητεῖν», «ψηλαφήσειαν» καὶ «εὕροιεν». Ὅπως ἔχει ἐπισημανθεῖ τὸ πρῶτο ποὺ βλέπει ὁ ἄνθρωπος μετὰ τὴν πλάση του δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ ὁ Θεός. Ἡ πρώτη πανανθρώπινη ἐμπειρία ἡ ὁποία ποτὲ δὲν σβήνει ἀπὸ τὸ εἶναι τοῦ ἀνθρώπου. Μπορεῖ νὰ ἐπικαλύπτεται ἀλλὰ δὲν σβήνει. Ὁ ἄνθρωπος, λοιπόν, δὲν αὐτοπροσδιορίζεται. Ἔχει ἔξωθεν τὴν αἰτία. Δὲν ἀνακαλύψαμε ἐμεῖς τὸ Θεό. Ἐκεῖνος ἀποκαλύφθηκε στοὺς ἀνθρώπους. Ἡ αὐτοαποκάλυψη αὐτὴ τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν ἄνθρωπο δὲν ἀναφέρεται ἀσφαλῶς εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν θείαν οὐσίαν. Ὁ ἄνθρωπος καταξιώνεται ἀπὸ τὸ Θεὸ νὰ γνωρίσει τὴν ὕπαρξή Του, τὶς θεῖες ἰδιότητες καὶ ἐνέργειες καὶ πολὺ περισσότερο καθιστᾶ γνωστὸ ὁ Θεὸς τὸ θέλημά Του, τὸ Νόμο Του ποὺ πρέπει νὰ διέπει τὸν ἀνθρώπινο βίο.

Ὁ τανυπτέρυξ  αὐτὸς τῆς θεολογίας ὁ Παῦλος ὑπογραμμίζει ὅτι αὐτὸς ὁ Θεὸς εἶναι κοντά μας, δίπλα μας. Ἐμεῖς εἴμαστε μακρυά Του μὲ τὴ θέλησή μας, μὲ τὴ συμπεριφορά μας. Ὁ ἄνθρωπος φεύγει. Ὁ Θεὸς ὅμως δὲν ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο. Καὶ στοὺς ἀθέους καὶ ἀπίστους εἶναι κοντὰ γιατὶ «τοῦ γὰρ καὶ γένος ἐσμέν». Μὰ γιατί; Ἐπειδὴ μᾶς ἔπλασε «κατ’ εἰκόνα Θεοῦ καὶ καθ’ ὁμοίωσιν». Τὰ ὅριά μας εἶναι ὁ Θεός. Ὁρίζοντάς μας εἶναι ὁ Θεός. Προοπτική μας «τὸ ὁρᾶν τὸν Θεόν» ἀπαύστως.

Ὁ Παῦλος χρησιμοποιεῖ στὸ λόγο του διδασκαλία ποὺ δὲν εἶναι ἄγνωστη στοὺς Ἀθηναίους, τόσον τὴν φράση τοῦ Ἐπιμενίδου ὅσον καὶ τοῦ Ἀράτου, τοῦ δημοφιλοῦς ποιητοῦ τὴν ἐποχὴ ἐκείνη. «Ἐν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμέν» καὶ «τοῦ γὰρ καὶ γένος ἐσμέν». Ἐπισημαίνει κατ’ ἄριστον παιδαγωγικὸν τρόπον τὰ ὅρια τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἀλλὰ συγχρόνως διδάσκει καὶ τὴ δυνατότητα τοῦ ἀνθρώπου νὰ φθάσει καὶ μάλιστα νὰ βιώσει τὸ Θεό.

Ὁ Θεός, λοιπὸν οὔτε ἀπρόσιτος εἶναι καὶ οὔτε παντελῶς ἀμέθεκτος γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Γνωρίζουμε τὸν ἀληθινὸ Θεὸ διὰ τῶν ἀκτίστων ἐνεργειῶν Του, διὰ τῆς καταυγάσεως τῆς θείας χάριτος ποὺ εἶναι ἄκτιστος, ὅπως θὰ τονίσει καὶ ἡ παλαμικὴ θεολογία, συνεχίζοντας τὴν ὅλη πρὸ αὐτοῦ πατερικὴ θεολογία καὶ ὀρθοδοξία. Γινόμεθα «θείας κοινωνοὶ φύσεως ἄνθρωποι», ὅπως γράφει ὁ ἕτερος πρωτοκορυφαῖος, ὁ Πέτρος, (Β΄ Πέτρ. 1:4) καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀνθρώπινο ἐπίτευγμα ἀλλὰ δωρεὰ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ. Μόνο μὲ τὴν ἄκτιστο θεία ἐνέργεια, τὴ θεία χάρι κατορθώνει ὁ ἄνθρωπος νὰ ὑψωθεῖ «ἐπὶ τὴν ἀκρότητα τῶν θείων ἀναβάσεων» κατὰ τὸν Διονύσιο τὸν Ἀρεοπαγίτη.

Ὁ λόγος τοῦ Παύλου, ἄς τὸ ἐπαναλάβουμε, εἶναι χριστοκεντρικός.

Κατακλείει μὲ μία σπουδαιοτάτη φράση! «Τοὺς μὲν οὖν χρόνους τῆς ἀγνοίας ὑπεριδὼν ὁ Θεός».[14] Τὴν ἄγνοια αὐτὴ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, τὴν ἐπὶ μακρόν, μὲ τὴν ἄφατη μακροθυμία Του ὁ Θεὸς ἦλθε καὶ διέγραψε. Χαρίζεται πράγματι ὁ Θεὸς στὸν ἄνθρωπο. Ὅμως «τανῦν παραγγέλλει τοῖς ἀνθρώποις πᾶσι πανταχοῦ μετανοεῖν» (Πράξ. 17:30).  Καλεῖ τὸν ἄνθρωπο πάντοτε καὶ πανταχοῦ σὲ μετάνοια. Μόνον ἔτσι, μ’αὐτὴ τὴν ἐλεύθερη προϋπόθεση τῆς βαθειᾶς μετανοίας ἱερουργεῖται τὸ μυστήριο τῆς σωτηρίας μας καὶ προχωρεῖ πλέον ὁ ἄνθρωπος στὴ «θέα τῶν μειζόνων». «Διότι ἔστησεν ἡμέραν ἐν ᾗ μέλλει κρίνειν τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ ἐν ἀνδρὶ ᾧ ὥρισε, πίστιν παρασχῶν πᾶσιν ἀναστήσας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν» (Πράξ. 17:31). Ἦλθε πλέον διὰ τὴν ζωὴν τῶν ἀνθρώπων ἡ ὥρα τοῦ Θεανθρώπου, ἡ παρουσία τοῦ Χριστοῦ, ἡ ὥρα τῆς Κρίσεως. Καὶ ἡ ὥρα αὐτὴ θὰ ἔλθει ὁπωσδήποτε· ἔρχεται.

Καὶ ἰδού: Ὁ Παῦλος μὲ τὸ λόγο του ἐδῶ στὸν Ἄρειο Πάγο ἔχει ἤδη ἀνάψει τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ, τὴν πίστιν εἰς τὸν Χριστόν. Καὶ τὸ φῶς αὐτὸ δὲν ἔσβησε ποτὲ στοὺς μετέπειτα 20 αἰῶνες. Αὐτὸ λοιπὸν καὶ ἑορτάζουμε. Τὴ γέννηση τῆς χριστιανικῆς Ἐκκλησίας τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ ἐμεῖς, «μάρτυρες ἐσμέν». Εἴμαστε ἡ συνέχεια, ἐξαιρετικὸ προνόμιο ἀλλὰ καὶ εὐθύνη γιὰ ὅλους μας.

Γι’ αὐτὸ ἕνας διάλογος μεταξὺ Ὀρθοδοξίας καὶ ἀθεϊσμοῦ θὰ μποροῦσε νὰ ἔχει κυριολεκτικῶς σπουδαιοτάτη σημασία. Νὰ γνωρίζουμε δὲ ὅτι ἡ Ὀρθοδοξία, ὡς Ἐκκλησία καὶ πατερικὴ θεολογία, ὡς ποιμαίνουσα διακονία ἀείποτε διαλέγεται μὲ τὸν κάθε ἄνθρωπο, δὲν τὸν ἀποφεύγει, δὲν τὸν πολεμᾶ ὅσο ἀρνητὴς ἤ καὶ πολέμιος καὶ ἄν παρουσιάζεται. Τὸ γεγονὸς ὅτι κάθε ἄνθρωπος εἶναι «κατ’ εἰκόνα» Θεοῦ δημιούργημά Του καὶ τείνει, πρέπει νὰ κατατείνει, στὴν πραγμάτωση τοῦ σκοποῦ του, δηλαδὴ τὸ «καθ’ ὁμοίωσιν», καὶ ἀκόμη πολὺ περισσότερο τὸ ὅτι γιὰ κάθε ψυχὴ ὁ Μονογενὴς Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ ντύθηκε τὴν ἀνθρώπινη φύση καὶ ἔπαθε καὶ ἐσταυρώθη καὶ ἀνεστήθη, αὐτὸ ὄντως τὸ γεγονὸς ἔρχεται καὶ καλλιεργεῖ καὶ τὸ ἄλλο ἦθος, τῆς ἀγάπης. Τῆς ἀγάπης ἐκείνης ποὺ τόσο ἐξύμνησε ἡ παύλειος θεολογία στὸ περίφημο 13^ο κεφάλαιο τῆς πρώτης ἐπιστολῆς του πρὸς τοὺς γειτονικοὺς Κορινθίους.

Ἡ διδασκαλία τοῦ «οὐρανοβάμωνος» Ἀποστόλου μπορεῖ ἔτσι νὰ ἀποτελέσει τὴν κλεῖδα τῆς ἐπαφῆς τοῦ ἔργου τοῦ εὐαγγελισμοῦ τῆς Ἐκκλησίας πρὸς τὸ σύγχρονο πονεμένο κόσμο, καὶ νὰ ἐπιτρέψει τὴν κατ’ ἀρχὴν θετικὴ ἀξιόλογηση τῶν ἐπιστημονικῶν ἐπιτευγμάτων τοῦ ἀνθρώπου καὶ τὴν κατὰ βάσιν κατάφαση τοῦ πολιτισμοῦ, φθάνει νὰ εἶναι ὄντως πολιτισμὸς ποὺ σέβεται τὴν ἀνθρώπινη ψυχὴ καὶ ὕπαρξη.        Περαίνοντας καὶ κάμνοντας μία πνευματικὴ ἀνατομία στὴ μεταμοντέρνα ἐποχή μας, διαπιστώνουμε ὅτι πράγματι ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος προσπαθεῖ νὰ ἀποκόψει τὴν κοινωνία ἀπὸ τὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο ἐναγωνίως ἀναζητᾶ τὴ σώζουσα ἀλήθεια.

Φαινόμενα, ὅπως ὁ συγκρητισμός, ἡ παγκοσμιοποίηση, ἡ λεγομένη «σύγκρουση τῶν πολιτισμῶν», οἱ ἀποβαπτίσεις, ἡ πληθωρικότητα ἔντονου λόγου περὶ θρησκείας καὶ ἀ-θρησκείας, περὶ ὕπαρξης καὶ μὴ ὕπαρξης Θεοῦ, ὁ νεοδαρβινισμός στὶς Ἡνωμένες Πολιτεῖες τῆς Ἀμερικῆς καὶ αὐτὴ ἀκόμη, ὅσον κι ἄν ἀκούγεται παράδοξα, ἡ οἰκονομικὴ κρίση, στὸ βάθος τους κρύβουν τὸ θεμελιῶδες αὐτὸ ζήτημα ποὺ ἐπιχειροῦμε νὰ προσεγγίσουμε ἀπόψε ἔστω ἀκροθιγῶς. Τὸ θέμα ὁ Θεὸς στὴ ζωή μας ἤ ἡ ζωὴ χωρὶς τὸ Θεό.

Ἀλλὰ τὸ ἐρώτημα, ὅσο ὑπάρχει ἀνθρωπότης, θὰ τίθεται διηνεκῶς. Θὰ ζοῦμε ἐρήμην τοῦ Θεοῦ ἤ μαζὶ μὲ τὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ;

Ὁ πρῶτος μετὰ τὸν Ἕνα, ὁ ἔνδοξος Παῦλος, ὁ τῶν Ἀθηναίων διδάσκαλος καὶ τῆς Οἰκουμένης ἀγλάισμα, ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ὁ Ἀπόστολος, μπορεῖ νὰ μᾶς καθοδηγήσει.

Μακαριώτατε,

Δύο βράχοι ἀπέναντι ὁ ἕνας στὸν ἄλλο.

Καὶ οἱ δύο σπουδαιότατοι.

Ἐμπνέουν θάμβος.

Ἀλλὰ μὴν ἐκπληττόμεθα.

Ἡ Ἀκρόπολη. Ὁ ἱερὸς βράχος τοῦ ἀρχαίου κόσμου, καὶ ὁ ἀνθρώπινος λόγος τῆς κατ’ἄνθρωπον σοφίας ἀφ΄ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὁ ἱερὸς βράχος τοῦ χριστιανικοῦ κόσμου, τὸ βῆμα τοῦ Ἀποστόλου Παύλου!

ὁ ἀπέριττος λόγος τῆς κατὰ Θεὸν σοφίας,

ὁ λόγος τοῦ Σταυροῦ ἀλλὰ καὶ τῆς Ἀναστάσεως,

Ὁ ἕνας, κρύβει τὴ σοφία,

τὸ κάλλος

τὴν τέχνη σὲ ὅλες τὶς ἐκφάνσεις της καὶ μᾶς συνδέει μὲ τὸν παλαιὸ κόσμο.

Ὁ ἄλλος, ἀποπνέει ἁγιότητα

καλεῖ σὲ μετάνοια

ἀνοίγει τὴν θύρα τῆς ἀγάπης

φέρει τὴ νίκη κατὰ τοῦ θανάτου καὶ τὴν Ἀνάσταση,

μᾶς συνδέει μὲ τὸ καινούργιο, τὸ πάντοτε νέο, τὴν μοναδικὴ τομὴ τῆς παγκόσμιας ἱστορίας σὲ πρὸ Χριστοῦ καὶ μετὰ Χριστόν. Καθίσταται ἡ κολυμβήθρα τοῦ ἀρχαίου πνεύματος στὸν κατὰ Χριστὸν ἐξαγιασμόν του.

Τώρα, λοιπόν, ποὺ θὰ ἔλθει εἰς πέρας ὁ Πανηγυρικὸς Ἑσπερινός, ἄς στρέψουμε τὴν προσοχή μας καὶ ἄς σταθοῦμε μὲ ἱερὸ δέος καὶ σιωπή, μὲ βαθύτατη συνοχὴ καρδίας καὶ παρὰ τοὺς ποικίλους θορύβους τῆς ἐκκοσμικευμένης ἐποχῆς μας, ἀλλὰ καὶ τῆς κρυμμένης ἐλπίδας καὶ προσδοκίας, ἄς ἀφουγκρασθοῦμε ἅπαξ ἔτι, τὸν περίφημο λόγο τοῦ μεγάλου Ἀποστόλου τῶν Ἐθνῶν: «Ἄνδρες Ἀθηναῖοι» καὶ κατ’ἀναλογίαν καὶ κατ’ἐπέκτασιν Ἕλληνες, Εὐρωπαῖοι, ἄνθρωποι τῆς Οἰκουμένης, ἄνθρωποι τῆς ὑλοφροσύνης, τῆς ἀμφιβολίας, τοῦ νεο-ορθολογισμοῦ καὶ τῆς ἀπιστίας, ὄχι ἄγνωστον Θεὸν σᾶς κηρύττω, ἀλλὰ γνωστόν, τὸν Ζῶντα εἰς τοὺς αἰώνας, τὸν Ἀληθινὸν Θεόν.

Εἶναι ὁ «ΩΝ, ὁ ΗΝ καὶ ὁ ΕΡΧΟΜΕΝΟΣ», (Ἀποκ. 1:8) καὶ μαζὶ μὲ τὸν Παῦλο ἄς ψελλίσουμε, Ναί, Ἔρχου Κύριε Ἰησοῦ._ 

[1]. Πράξ. 17:22-23.

[2] . Διθ. Fragm. 76,3 (524).

[3]. Περ. Ἀκτῖνες 1950, σελ. 255.

[4]. αὐτόθι.

[5]. Παν. Γιαννακοπούλου, Πλάτωνος Ἀπολογία Σωκράτους, Ἀθήνα 1979.

[6]. μνημ. ἔ.

[7]. Α΄ Κορ. 9:22.

[8]. Πράξ. 17:23.

[9]. Πράξ. 17:24.

[10]. Γεν. 1:27.

[11]. Πράξ. 17:27.

[12]. Ψαλμ. 41:1.

[13]. Ψαλμ. 62:1.

[14]. Πράξ. 17:30.

Αγαπητοί μου Χριστιανοί,

Μεταξύ των πολλών σημείων που θα μπορούσαμε να σταθούμε σταχυολογώ δυο.

Το πρώτον ενδιαφέρον στοιχείο, που αξίζει να κρατήσουμε από τη σημερινή ευαγγελική περικοπή υποκρύπτεται στο γεγονός ότι ο Χριστός θεραπεύει ένα παραλυτικό, που του το ζήτησαν κάποιοι άλλοι. Στα πρόσωπα των τεσσάρων αντιπροσωπεύεται, εικονίζεται η θεραπευμένη ανθρωπότητα, η Εκκλησία ως κοινότητα, ως ένα πλέγμα σχέσεων. Κάπως έτσι, περιγράφει την Εκκλησία και ο Λουκάς στις Πράξεις, ως κοινότητα, ως μια οικογένεια, «που τα μέλη έχουν μια καρδιά και μια ψυχή». Ο Χριστός απαντώντας θετικά στο αίτημα των τεσσάρων ανθρώπων, εν τέλει στο αίτημα της Εκκλησίας, δείχνει πόσο αναγνωρίζει τη μεταξύ των όντων αλληλεξάρτηση, δηλαδή τη σχέση. Ο καθένας εξαρτάται από τον άλλον και δεν μπορεί να πει ότι δεν τον χρειάζεται. Δηλαδή, μας αποκαλύπτει ότι και μεταξύ του Ιδίου του Χριστού και Εκκλησίας, υπάρχει μια σχέση αδιάσπαστη. Η Εκκλησία δεν μπορεί να εννοηθεί χωρίς την Κεφαλή της, τον Χριστό, ούτε ο Χριστός, χωρίς το σώμα Του, την Εκκλησία. Η Εκκλησία, είναι πάντοτε ζωή σε αναφορά με τον Χριστό και εν Χριστώ με τους άλλους ανθρώπους, που πλέον είναι αδέλφια μας, ενώ η αμαρτία είναι, το να αναφέρεται κανείς στον ίδιο του τον εαυτό. Το να ζει κανείς με τρόπο εκκλησιαστικό σημαίνει, να κατευθύνεται σ’ ένα «στόχο» εκτός του κτιστού, ενώ, το αντίθετο είναι η φιλαυτία.

Ένα δεύτερο στοιχείο, έχει να κάνει με το γεγονός, ότι δεν έχουμε καμιά αναφορά για το τι επιθυμούσε ή όχι ο παραλυτικός. Ο παραλυτικός προσωποποιεί την ανθρωπότητα στην έκπτωση της. Ο Χριστός έρχεται, όπως μας περιγράφει με σαφήνεια και ο άγιος Νικόλαος ο Καβάσιλας (Λόγος Β΄ΕΠΕ τ. Σ 345 -349),- έρχεται και αποκαθιστά στο πρόσωπο του παραλυτικού, την ανθρώπινη φύση θέλοντας και μη. Αυτό σημαίνει ότι, στο σχέδιο του Τριαδικού Θεού, δεν υπήρχε η αρρώστια, η φθορά, ο θάνατος. Μπορεί μεν, να ήταν θνητή η ανθρώπινη φύση, αλλά της είχε δοθεί, μέσω της ελευθερίας, η δυνατότητα, της υπερβάσεως της ροπής της προς ασθένεια, μέσα από την ένωση της με τον άφθαρτο Θεό. Αυτό σημαίνει ότι η αρρώστια, η παραλυσία δεν συνδέεται με την ανθρώπινη φύση, αλλά με την ανθρώπινη ελευθερία. Όπως, λοιπόν, ερχόμαστε στη ζωή χωρίς να ερωτηθούμε, έτσι και ο Χριστός αποκαθιστά την ανθρώπινη μας φύση και θα μας αναστήσει όλους στη Δευτέρα Παρουσία, δίκαιους και οι αμαρτωλούς, χωρίς να ερωτηθούμε. Γιατί «Ο Θεός – όπως βρέχει για όλους- θέλει για όλους τα αγαθά …. Τόσο εκείνα με τα οποία ευεργετεί την θέληση όσα και εκείνα με τα οποία ευεργετεί την φύση»(Νικόλαος ο Καβάσιλας). Θα αναστηθούμε όλοι : άλλοι όμως σε ανάσταση κρίσεως, άλλοι σε ανάσταση ζωής(Ιωα. 5,29). Όσοι αναστηθούν σε ανάσταση ζωής, στο πρόσωπο του Χριστού, θα αναγνωρίσουν τον Νυμφίο, όσοι σε ανάσταση κρίσεως, στο πρόσωπο του Χριστού, θα βλέπουν ένα αυστηρό και φοβερό Κριτή. Στη δική μας ελευθερία εναπόκειται όχι το αν θα αναστηθούμε, αλλά το εάν αδιαλείπτως ευχαριστούμε το Θεό για αυτή την ευεργεσία.

Συνέχεια της δεύτερης παρατήρησης, είναι ένα τρίτο σημείο, που αξίζει να θυμόμαστε: είναι ότι ο Χριστός συνδέει τη σωματική παραλυσία με την αμαρτία, δηλαδή με τη φιλαυτία. Η φιλαυτία είναι η γενεσιουργός αιτία της νόσου, της φθοράς. Η αρρώστια είναι «παρά φύσιν» κατάσταση. Επομένως ο άνθρωπος είναι πάντοτε, μια ενότητα ψυχοσωματική και δεν μπορεί να νοηθεί αποκομμένος, από τον φυσικό περιβάλλον, του οποίου είναι οργανικό μέρος. Αυτό σημαίνει, ότι ο μόνος τρόπος να ζήσουμε, είναι μέσα από την αδελφική συνεργασία και αλληλοκατανόηση, που ξεκινούν από τους εχθρούς.

Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος

Σε σχετικές ερωτήσεις μας, απαντούσε ότι η αμέλεια είναι η κύρια αιτία της αποτυχίας του ανθρώπου στον πνευματικό σκοπό του. Τον ρώτησα κάποτε. πώς οι Πατέρες προβάλλουν ως αφορμή την κενοδοξία; Και απάντησε «ναι και αυτή μας επιβουλεύεται, αλλά όχι όλους παρά μόνο όσους ξεγελάσει. και πάλι λίγους, γιατί η κενοδοξία φθείρει τους συγκεντρωμένους θησαυρούς, ενώ η αμέλεια δεν αφήνει να τους συνάξεις. Η αμέλεια μοιάζει με ανομβρία, που δεν αφήνει να φυτρώσει τίποτε. Η κενοδοξία βλάπτει όσους έχουν καρπό, όσους έχουν προχωρήσει, ενώ η αμέλεια ζημιώνει όλους. Εμποδίζει αυτούς που θέλουν να ξεκινήσουν και σταματά αυτούς που προχώρησαν. Δεν επιτρέπει την μάθηση σε αυτούς που αγνοούν και εμποδίζει την επιστροφή σε αυτούς που πλανήθηκαν. Δεν αφήνει να σηκωθούν όσοι έπεσαν και γενικά είναι όλεθρος για όσους αιχμαλωτίζονται από αυτήν.

Με πρόφαση τις φυσικές ανάγκες και τον κόπο που προέρχεται από τον αγώνα, γίνεται η απατληή πιστευτή και ως καλός αγωγός -η ακηδία- μας μεταφέρει και μας παραδίνει στην φιλαυτία, τον γενικότερο εχθρό. Μόνο η ανδρεία ψυχή, με βάση την πίστη και την ελπίδα προς τον Θεό, ανατρέπει αυτήν την επιβουλή. διαφορετικά, γλυτώνει δύσκολα όποιος έχει άγνοια από αυτά τα δίχτυα. Ταλαιπωρεί πολύ αυτούς που μένουν μόνοι και όσους αποφεύγουν την προγραμματισμένη ζωή, ενώ αδυνατεί να βλάψει τους υποτακτικούς και αυτούς που διακονούν.

Η αμέλεια, ο ακοίμητος κίνδυνος του πιστού (σελ. 208-209)

Γέρονρος Ιωσήφ Βατοπαιδινού

Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΙΩΣΗΦ Ο ΗΣΥΧΑΣΤΗΣ – ΒΙΟΣ -ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ – «Η ΔΕΚΑΦΩΝΟΣ ΣΑΛΠΙΓΞ»

ΨΥΧΩΦΕΛΗ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΝΑ 1

απόhttp://pateress.blogspot.com/2010/06/blog-post_14.html#more

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ, ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΜΠΟΥΕΝΟΣ ΑΪΡΕΣ, Μπουένος Άιρες, 2 Ιουνίου 2010

Αγαπητοί συνεργάτες εν τω αμπελώνι του Κυρίου, η χάρις και το έλεος του Θεού να είναι πάντα μαζί σας.

«Ποιες θα ήταν κάποιες νύξεις για τις τωρινές εκδοχές της “ευεργεσίας”; Από όσο γνωρίζω οι κυριότερες μορφές του φαινομένου αφορούν τους δωρητές οργάνων του σώματος, τους διανοούμενους που δωρίζουν τις βιβλιοθήκες τους και θεσμοθετούν υποτροφίες. Ακόμη, τους συλλέκτες και ιδίως τους καλλιτέχνες που συγκροτούν μουσειακές συλλογές και στήνουν μουσεία στον γενέθλιο τόπο τους.» [Παν. Νούτσος, Η ευεργεσία παλαιοτέρα και σήμερα, εφημ. Το Βήμα, Κυριακή 14.6.2010]

Στην περισυλλογή του καθηγητού κ. Νούτσου θα προσθέταμε και μια άλλη εκδοχή σύγχρονης ευεργεσίας, την ιεραποστολή. Εν τούτοις, αυτή η μορφή ευεργεσίας, εφόσον τελείται στο πλαίσιο και άγιο περιβάλλον της Εκκλησίας, πρέπει να θεωρείται διπλά. Έξωθεν μεν ως κατεξοχήν ευεργεσία, έσωθεν ως η κατεξοχήν εντολή του Χριστού προς τους μαθητές Του: Ταύτα εντέλλομαι υμίν ίνα αγαπάτε αλλήλους (Ιω. 15:17).

Αναμφιβόλως, οι ερμηνείες αυτής της εκδοχής ευεργεσίας διαφέρουν ριζικά, εφόσον τα κριτήρια ερμηνείας διαφέρουν ως προς το ίδιο το υπόβαθρό τους. Έτσι η πρώτη προσέγγιση τυγχάνει ανθρωπολογική και κοινωνιολογική, ενώ η δεύτερη απολύτως πνευματική. Και έτσι ερχόμαστε σε άλλο στάδιο περισυλλογής. Είναι ο χώρος του πνεύματος και της χάριτος.

Ενώ από κοινωνιολογική άποψη «όλες αυτές οι μορφές του σημερινού “ευεργετισμού” αναπτύσσονται μέσα σε μια ολοένα και πιο παθητική κοινωνία που διαθέτει λιγότερες αντιστάσεις στον συλλογικό πόνο» (Παν. Νούτσος, ό.π.), από πνευματική άποψη θα λέγαμε ότι κάθε μορφή ευεργεσίας χριστιανικού χαρακτήρος απορρέει και αναπτύσσεται σε μια κοινωνία συνανθρώπων που διαισθάνεται τον πόνο του άλλου, όχι ως ξένο αλλά ως μέρος αυτής της κοινωνίας. Σε αυτήν την κοινωνία ο πόνος και η δυσκολία κάθε ανθρώπου είναι κατοχή αυτής της κοινωνίας. Συνεπώς η ευεργεσία είναι μια πράξη που απορρέει όλως φυσιολογικά από αυτήν την κοινωνία. Αυτή είναι η χριστιανική κοινωνία και πολιτεία, αυτή είναι η κοινωνία αγάπης, αυτή είναι η Εκκλησία.

Ασφαλώς η πραγματικότητα διαφέρει εν πολλοίς από την περιγραφή μας, από το «τι θα έπρεπε να ήταν», δηλαδή από το ιδανικό. Υπάρχει ένα μεγάλο φάσμα μεταξύ πραγματικότητας και ιδανικού και αυτό είναι τραγικό.

Όμως, υπάρχουν άνθρωποι που με τη συμπεριφορά τους προς τους άλλους μας κάνουν να αισθανθούμε ότι η διαφορά μεταξύ πραγματικότητας και ιδανικού συντομεύεται όλο και περισσότερο. Αυτοί οι άνθρωποι είναι οι αληθινοί ευεργέτες.

Αδελφοί μου, μεταξύ αυτών των ανθρώπων σας λογίζουμε εμείς και γι’ αυτό μόνο πρέπει να σας ευχαριστήσουμε, για όλη την αγάπη σας προς τους ιερείς και ιεροσπουδαστές της Νοτίου Αμερικής (από τη Χιλή, την Ουρουγουάη, την Αργεντινή, τη Βραζιλία), τους οποίους συμπαρασταθήκατε και συνεχίζετε να συμπαραστέκεστε οικονομικά –αλλά και πνευματικά– κατά την εκπαίδευση και προετοιμασία τους για να επιτελέσουν αύριο ιεραποστολικό έργο στην καθ’ ημάς Ιερά Μητρόπολη, στα πέρατα της γης, στη Νότια Αμερική.

Τους «ανοίγετε τα μάτια» να δουν τι ακριβώς είναι Ιεραποστολή, τους «αγγίζετε» την καρδιά για να αγαπάνε περισσότερο τον πλησίον τους και τους γεμίζετε με ιεραποστολικό ζήλο για να τους φέρουν κοντά ή ακόμη πιο κοντά στον Χριστό.

Η ευγνωμοσύνη είναι δική μας, αλλά η υπερηφάνεια και χαρά θα είναι όλων μας, η δε δόξα του Παναγάθου Θεού, όταν αύριο περατώσουν τους αγίους και ιερούς σκοπούς,ευαγγελίζοντας και επανευαγγελίζοντας χιλιάδες ανθρώπων που αναζητούν το φως της Αληθείας και την αγάπη του Χριστού μέσα στην Εκκλησία Του.

Εύχομαι σε όλους σας καλή δύναμη, υγεία, φώτιση και παν δώρημα τέλειον, για να συνεχίζετε να υποστηρίζετε το ήδη ευλογημένο από Θεού έργο της απανταχού της γης Εκκλησίας.

Μετ’ ευχών και ευλογιών και μετά πολλής εν Κυρίω αγάπης και τιμής

† Ο Μπουένος Άιρες Ταράσιος

( http://www.iersyn.gr/letters.php#imbuenos_aires )

Όσοι επιθυμούν να ενισχύσουν την Ορθόδοξη Εκκλησία- ιεραποστολή στη Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Χιλή και στις άλλες χώρες  ( Περού και Εκουαδόρ ) της Μητρόπολης Μπουένος Άιρες , ας καταθέσουν την αγάπη τους στονΙεραποστολικό Σύνδεσμο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός Θεσσαλονίκης. ΠληροφορίεςΕΔΩ και ΕΔΩ.

Discover the Orthodox Christian Faith in Brazil, Argentina, Chile, Uruguay,Peru, Ecuador. Orthodox Churches in South America.

Brazilian Orthodox Church

Δυστυχώς δεν υπάρχουν Ορθόδοξες Εκκλησίες και ιεραποστολές σε κάποιες άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής,όπως η Βολιβία, η Παραγουάη,το Σουρινάμ, η Γουιάνα, η Γαλλική Γουιάνα, ενώ είναι λίγες σχετικά οι Ορθόδοξες ενορίες στη Βραζιλία, την Αργεντινή και στις άλλες χώρες της Μητρόπολης αυτής,αλλά και των άλλων ορθοδόξων δικαιοδοσιών των άλλων Πατριαρχείων και Αυτοκέφαλων Ορθοδόξων Εκκλησιών.

Ευχόμαστε και προσευχόμαστε στον Τριαδικό Θεό να πολλαπλασιάσει τους Ορθόδοξους Ιερείς και Ιεραποστόλους της Μητρόπολης Μπουένος Άιρες και τους Λατινοαμερικανούς που προσέρχονται στην Ορθόδοξη Χριστιανική πίστη. Είναι ανάγκη να υπάρξει πιο ενεργό ενδιαφέρον των Ορθοδόξων Εκκλησιών της Ελλάδας και της Κύπρου για την επάνδρωση των Ορθοδόξων μητροπόλεων σε όλο το κόσμο με περισσότερους ιεραποστόλους, καθώς και με υποτροφίες για σπουδαστές από τις χώρες της Λατινικής Αμερικής.

Πηγή: http://ierapostoli.wordpress.com/2010/07/06/metropolis_buenosaires/#more-5333

«Πιστεύετε ότι δύναμαι τούτο ποιήσαι»;

Έτρεξαν να συναντήσουν τον Ιησού Χριστό δυο τυφλοί, και όταν Εκείνος μπήκε σε κάποιο σπίτι, ήλθαν και αυτοί και Τον παρεκάλεσαν να τους θεραπεύσει. Τους ερωτά ο Κύριος: Πιστεύετε ότι μπορώ να κάμω αυτό που ζητάτε; Και όταν αυτοί δήλωσαν ότι πιστεύουν, τους ξανάδωσε το φως τους και θεράπευσε έναν κωφάλαλο.

Πλήθος πολύ συνόδευε τον Ιησού. Είχε γεμίσει το σπίτι. Όλοι είδαν τα θαύματα. Αλλά άλλοι πίστευσαν στη θεία δύναμη του Κυρίου «και εθαύμαζον» οι όχλοι, το πλήθος των ανθρώπων και έλεγαν «ουδέποτε εφάνη ούτως εν τω Ισραήλ», δηλαδή δεν είδαμε ποτέ τόσα και τέτοια θαύματα. Άλλοι δε, όπως οι Φαρισαίοι που παρακολουθούσαν και αυτοί τον Κύριο ζητώντας ευκαιρία να Τον κατηγορήσουν, να διώξουν από τις ψυχές των ανθρώπων την πίστη και τον θαυμασμό που είχαν στον Χριστό, έλεγαν ότι «εν των άρχοντι των δαιμονίων εκβάλλει τα δαιμόνια», δηλαδή με σατανική δύναμη κάνει αυτά τα θαύματα.

Το ίδιο θαύμα, η ίδια διδασκαλία γίνεται δεκτή και αρεστή σε μια αθώα ψυχή και την φωτίζει και κάνει τον άνθρωπο που είδε και άκουσε το θαύμα να εκφράζει την πίστη του, ενώ απεναντίας μια σκοτισμένη από τον εγωισμό και τον φθόνο και την απιστία ψυχή, την σκοτίζει ακόμα περισσότερο και την κάνει να απορρίπτει πράγματα που άλλοι βλέπουν και θαυμάζουν.

Ας το έχουν αυτό υπόψη και μερικοί Χριστιανοί μεν, αλλά χλιαροί στην πίστη, που λένε, ας γίνει ένα θαύμα να δω και να πιστέψω.

Στον κύκλο των δώδεκα μαθητών του Χριστού, οι έντεκα πίστεψαν και έδωσαν και την ζωή τους για την πίστη του Χριστού, ο ένας μόνον, ο Ιούδας, δεν πίστεψε. Όσα θαύματα είδαν οι έντεκα, είδε και αυτός. Όσες διδασκαλίες του Κυρίου άκουσαν οι άλλοι άκουσε και αυτός, αλλά ήταν σκοτισμένος από το πάθος της φιλαργυρίας. Λέγει ένα τροπάριο της Εκκλησίας: «Ποίος σε τρόπος Ιούδα, προδότην του Σωτήρος ειργάσατο»; Ποια συμπεριφορά του Κυρίου σε έκανε να Τον προδώσεις; «Μη του χορού σε των Αποστόλων εχώρησε»; Μήπως σε ξεχώρισε από τους Αποστόλους δείχνοντας περιφρόνηση σε σένα; «Μη του χαρίσματος των ιαμάτων εστέρησε;». Μήπως δεν έδωκε και σε σένα το χάρισμα που έδωκε στους άλλους να θεραπεύσουν αρρώστους; Μήπως έφαγε με τους άλλους στο τραπέζι του Μυστικού Δείπνου και σε έδιωξε απ’ αυτό; «Μη των άλλων νίψας τους πόδας τους σους υπερείδεν»; Μήπως όταν έπλυνε τα πόδια των άλλων μαθητών, περιφρόνησε τα δικά σου; «Ω πόσων αγαθών αμνήμων εγένου! Ω πόσα καλά, πόσες ευεργεσίες του Δασκάλου σου ξέχασες! για πόσα φάνηκες αχάριστος!»

Όταν δεν είναι καθαρή η ψυχή, όταν έχει τα σαράκια του φθόνου, της κακίας, της πλεονεξίας, του εγωισμού, κλείνουν τα μάτια, σκοτίζεται ο νους, τυφλώνεται ψυχικά ο άνθρωπος.

Χιλιάδες, εκατομμύρια θαυμάτων έχουν καταγραφεί στην Αγία Γραφή. Θαύμα μεγάλο είναι και η θεμελίωση και ανάπτυξη της Χριστιανικής Εκκλησίας παρόλα τα εμπόδια τα οποία συνάντησε και την πολεμική την οποία ακόμη και σήμερα συναντά. Άπειρα θαύματα γίνονται και σήμερα με την πίστη στο Θεό, στην Παναγία, στους Αγίους. Άπειρα θαύματα μυστικά γίνονται και μέσα στις ψυχές των ανθρώπων που με τη Θεία Χάρη από το βάθος της αμαρτίας φθάνουν στα ύψη της αγιότητας. Θαύμα είναι και όλη η φύση με την πανσοφία και αρμονία και σκοπιμότητα με την οποία λειτουργεί και μας εξυπηρετεί παρ’ όλον ότι εμείς παραβιάσαμε την λειτουργία της με τον τρόπο της δήθεν πολιτισμένης ζωής μας. Θαύμα είναι ο ίδιος ο εαυτός μας. Η συγκατοίκηση της ψυχής μέσα στο σώμα μας. Θαύμα η συνεργασία όλων των οργάνων και μελών του σώματος, ώστε το ένα να συνεργάζεται και να βοηθά το άλλο. Θαύμα είναι η λογική σκέψη την οποία μας χάρισε ο Θεός και μας κάνει να διαφέρουμε από τα ζώα και να κανονίζουμε τον τρόπο της ζωής μας. Αυτά μελετούσε ο σοφός Δαβίδ και έλεγε «ως θαυμαστόν το όνομα σου εν πάση τη γη», «πάντα εν σοφία εποίησας» και την Εκκλησία να ψάλλει :«Τις Θεός μέγας ως ο Θεός ημών, ο ποιών θαυμάσια μόνος»!

Τι ζητάμε, λοιπόν, άλλα θαύματα για να πιστέψουμε; Αν δεν θέλουμε να πιστέψουμε, δεν θα πιστέψουμε όσα θαύματα και αν δούμε να γίνονται μπροστά μας. «Ει Μωυσέως και των Προφητών ουκ ακούουσι, ουδέ εάν τις εκ νεκρών αναστή πεισθήσονται». Δηλαδή και νεκρανάσταση να γίνει δεν θα πιστέψουν, λέγει ο Αβραάμ στον άσπλαχνο πλούσιο της παραβολής του πλουσίου και του Λαζάρου.

Ας μη ζητάμε, λοιπόν άλλα θαύματα, για να πιστέψουμε. Ας φροντίζουμε καλύτερα να κρατούμε τις ψυχές μας καθαρές, ικανές να δέχονται τα θεία μηνύματα και να ομολογούμε την πίστη μας. Η πίστη κάνει τα θαύματα και όχι τα θαύματα την πίστη.

Είναι άξιο προσοχής στο σημερινό Ευαγγέλιο ότι ο Κύριος πριν θεραπεύσει τους δυο τυφλούς, ενώ αυτοί παρακαλούν και ζητούν να τους θεραπεύσει, Εκείνος τους ερωτά: «πιστεύεται ότι δύναμαι τούτο ποιήσαι;» Τους ζητά να δηλώσουν ότι πιστεύουν και όταν αυτοί απάντησαν ότι πιστεύουν, τότε τους θεράπευσε, όπως έγινε και σε πολλές άλλες περιπτώσεις.

Την πίστη μας ζητά ο Κύριος, την εμπιστοσύνη μας στα λόγια Του, στο Ευαγγέλιο. Πίστη θερμή και σταθερή, όχι μόνο όταν έχουμε ανάγκη να του ζητήσουμε την Χάρη Του, την βοήθειά Του αλλά και πάντοτε, ομολογώντας την θεότητα Του και την αγάπη που έδειξε για μας και να Τον δοξάζουμε.

Μητρόπολη Πάφου–Γιώργος Σαββίδης