Πείραμα: Ρύπανση της Θάλασσας από Λάδι

Το συγκεκριμένο πείραμα, στο πλαίσιο δραστηριότητας STEAM, αποτελεί έναν βιωματικό και αποτελεσματικό τρόπο ευαισθητοποίησης των μαθητών/τριών σχετικά με τη σημασία της προστασίας των ωκεανών και των θαλάσσιων οργανισμών.

Σκοπός

Στόχος του πειράματος είναι τα παιδιά να κατανοήσουν πώς η ρύπανση της θάλασσας από πετρελαιοειδή επηρεάζει το νερό και τη θαλάσσια ζωή, καθώς και πόσο δύσκολη είναι η αποκατάσταση ενός μολυσμένου θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Υλικά

• Λεκάνη με νερό

• Μπλε χρώμα (για την αναπαράσταση της θάλασσας)

• Λάδι (για την προσομοίωση πετρελαιοκηλίδας)

• Πλαστικά ψαράκια και κοχύλια

• Βαμβάκι

• Χαρτοπετσέτες και ρολό κουζίνας

• Κουτάλι

• Σταγονόμετρο

Διαδικασία

Αρχικά γεμίζουμε τη λεκάνη με νερό και προσθέτουμε μπλε χρώμα, ώστε να μοιάζει με θάλασσα. Στη συνέχεια ρίχνουμε λίγες σταγόνες λάδι στην επιφάνεια και παρατηρούμε ότι δεν αναμειγνύεται με το νερό, αλλά σχηματίζει μια λιπαρή κηλίδα.

Έπειτα τοποθετούμε προσεκτικά μέσα στο νερό τα πλαστικά ψαράκια και τα κοχύλια. Τα παιδιά παρατηρούν πως το λάδι κολλά πάνω τους, όπως θα συνέβαινε και με τα πραγματικά θαλάσσια ζώα. Κατά την επαφή με τα αντικείμενα, τα παιδιά αισθάνονται τα χέρια τους λιπαρά και δυσάρεστα, γεγονός που ενισχύει τη βιωματική κατανόηση της ρύπανσης.

Προβληματισμός – Δράση

Τίθεται το ερώτημα:
«Πώς μπορούμε να καθαρίσουμε τη θάλασσα, τα ζώα και τα χέρια μας;»

Τα παιδιά προσπαθούν να αφαιρέσουν το λάδι χρησιμοποιώντας διάφορα υλικά (χαρτί κουζίνας, βαμβάκι, κουτάλι, χαρτοπετσέτα, σταγονόμετρο) και διαπιστώνουν πόσο δύσκολη και χρονοβόρα είναι η διαδικασία. Τελικά, τα χέρια και τα παιχνίδια καθαρίζονται αποτελεσματικά μόνο με υγρό σαπούνι και νερό.

Συμπεράσματα

Μετά από παρατήρηση και συζήτηση, τα παιδιά καταλήγουν στα εξής συμπεράσματα:

• Το λάδι δεν αναμειγνύεται με το νερό και προκαλεί σοβαρή ρύπανση που είναι δύσκολο να απομακρυνθεί.

• Η θαλάσσια ζωή επηρεάζεται αρνητικά, καθώς το λάδι καλύπτει το σώμα των ζώων, δυσκολεύοντας την κίνησή τους και την αναπνοή τους.

• Η πρόληψη της ρύπανσης είναι πολύ πιο εύκολη από τον καθαρισμό της.

Εκπαιδευτική Αξία

Το πείραμα αυτό δεν αποτελεί απλώς μια δραστηριότητα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, αλλά μια ολοκληρωμένη εμπειρία STEAM. Τα παιδιά παρατηρούν, πειραματίζονται, συνεργάζονται, διατυπώνουν υποθέσεις και προτείνουν λύσεις, αναπτύσσοντας κριτική σκέψη, δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων και περιβαλλοντική υπευθυνότητα.

Πώς δημιουργούνται τα θαλάσσια ρεύματα

Οι ωκεανοί καλύπτουν περίπου το 71% της επιφάνειας της Γης και απορροφούν μεγάλες ποσότητες ηλιακής ενέργειας. Τη θερμότητα αυτή την αποθηκεύουν και τη μεταφέρουν σε όλο τον πλανήτη μέσω των θαλάσσιων ρευμάτων. Τα θερμά νερά κινούνται από τον Ισημερινό προς τους πόλους, ενώ τα ψυχρά νερά από τις πολικές περιοχές κατευθύνονται προς τον Ισημερινό, συμβάλλοντας στη ρύθμιση του παγκόσμιου κλίματος.

Στο πλαίσιο της δραστηριότητάς μας πραγματοποιήσαμε ένα απλό πείραμα για να κατανοήσουμε πώς δημιουργούνται τα θαλάσσια ρεύματα. Χρησιμοποιήσαμε δύο ποτήρια: το ένα περιείχε κρύο νερό με μπλε χρώμα και το άλλο ζεστό νερό με κόκκινο χρώμα. Σε κάθε ποτήρι τοποθετήσαμε μία καρφίτσα, ώστε το νερό να παραμείνει αρχικά σταθερό.

Στη συνέχεια, τοποθετήσαμε προσεκτικά τα δύο ποτήρια μέσα σε ένα διαφανές δοχείο με νερό σε θερμοκρασία δωματίου. Όταν αφαιρέσαμε τις καρφίτσες, παρατηρήσαμε ότι το κρύο νερό (μπλε) βυθίστηκε προς τα κάτω, ενώ το ζεστό νερό (κόκκινο) ανέβηκε προς την επιφάνεια και άρχισε να κινείται μέσα στο δοχείο.

Μέσα από αυτή την παρατήρηση κατανοήσαμε ότι τα νερά διαφορετικής θερμοκρασίας έχουν διαφορετική πυκνότητα: το κρύο νερό είναι πιο πυκνό και βυθίζεται, ενώ το ζεστό είναι λιγότερο πυκνό και ανεβαίνει. Αυτή η διαφορά πυκνότητας προκαλεί την κίνηση του νερού και αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς δημιουργίας των θαλάσσιων ρευμάτων στους ωκεανούς.

Συμπέρασμα 

Μέσα από το πείραμα καταλάβαμε ότι το ζεστό και το κρύο νερό δεν κινούνται με τον ίδιο τρόπο. Το κρύο νερό είναι πιο βαρύ και πάει προς τα κάτω, ενώ το ζεστό νερό ανεβαίνει προς τα πάνω. Έτσι δημιουργείται κίνηση στο νερό, όπως γίνεται και στις θάλασσες.

Μάθαμε ότι με τον ίδιο τρόπο δημιουργούνται τα θαλάσσια ρεύματα, τα οποία μεταφέρουν ζεστό και κρύο νερό και βοηθούν τη Γη να έχει πιο ισορροπημένο κλίμα. Το πείραμα μάς βοήθησε να καταλάβουμε καλύτερα πώς λειτουργεί η θάλασσα και πόσο σημαντικό ρόλο παίζει στη ζωή του πλανήτη.

Πείραμα: Πώς λειτουργεί ο Νερόμυλος

Η δραστηριότητα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ενασχόλησής μας με το πρόγραμμα HELMEPA, με στόχο την ευαισθητοποίηση των παιδιών σε θέματα περιβάλλοντος και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Αρχικά, τα παιδιά παρακολούθησαν εικόνες και οπτικό υλικό με Νερόμυλους και Ανεμόμυλους και συζητήσαμε για τη χρήση τους στο παρελθόν και στο παρόν, καθώς και για τον ρόλο του αέρα στην παραγωγή ενέργειας.

Στη συνέχεια, για να κατανοήσουμε βιωματικά τη λειτουργία του Νερόμυλου, πραγματοποιήσαμε ένα πείραμα με νερό. Γεμίσαμε ένα πλαστικό δοχείο με νερό και πάνω από αυτό στερεώσαμε ένα ξυλάκι, στο κέντρο του οποίου τοποθετήσαμε ένα καρούλι, ώστε να μπορεί να περιστρέφεται.

Τα παιδιά έριχναν νερό από ένα πλαστικό μπουκάλι πάνω στο καρούλι, αρχικά από μεγαλύτερο και στη συνέχεια από μικρότερο ύψος. Παρατήρησαν ότι όταν το νερό έπεφτε από ψηλότερα, το καρούλι περιστρεφόταν πιο γρήγορα, ενώ όταν έπεφτε από χαμηλότερο ύψος, η περιστροφή ήταν πιο αργή.

Μέσα από τη διαδικασία της παρατήρησης και της σύγκρισης, τα παιδιά κατανόησαν τη σχέση αιτίας–αποτελέσματος και συνέδεσαν τη δύναμη του νερού με τη δύναμη του αέρα, ο οποίος κινεί τον Νερόμυλο, Ανεμόμυλο στη φύση.

 Εποπτικό Υλικό

Πείραμα

Το πείραμα εντάσσεται στη μεθοδολογία STEM, καθώς τα παιδιά:

• Science (Επιστήμη): παρατήρησαν τη δύναμη του νερού και τη σχέση ύψους – κίνησης.

• Technology (Τεχνολογία): χρησιμοποίησαν απλά υλικά (πλαστικό μπουκάλι, ποτηράκι) ως εργαλεία πειραματισμού.

• Engineering (Μηχανική): κατασκεύασαν και δοκίμασαν ένα απλό μοντέλο που προσομοιώνει τη λειτουργία του ανεμόμυλου.

• Mathematics (Μαθηματικά): συνέκριναν την ταχύτητα περιστροφής σε διαφορετικές συνθήκες (μεγαλύτερο–μικρότερο ύψος).

Μέσα από τη βιωματική αυτή διαδικασία, τα παιδιά πειραματίστηκαν, παρατήρησαν, συνέκριναν και κατέληξαν σε συμπεράσματα.