PROJECT-ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2011-2012

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΡΟΔΟΥ

ΤΙΤΛΟΣ : «Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΟΔΑΣ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ»

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Α. ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ:

Σκοπός της έρευνας είναι να κατανοήσουν οι μαθητές:

• Τι είναι η μόδα
• Ποιος είναι ο ρόλος της ενδυμασίας στη ζωή του ανθρώπου
• Με ποιους τρόπους η ενδυμασία και η σύγχρονη μόδα επηρεάζουν την καθημερινότητα των ανθρώπων
• Πώς διαμορφώνουν την κοινωνική και πολιτισμική τους ταυτότητα
• Πώς  καθορίζουν εν γένει τη στάση και τη συμπεριφορά τους στον επαγγελματικό και κοινωνικό βίο, από τα αρχαία χρόνια ως σήμερα.
• Τον πλουραλισμό και την ποικιλία που χαρακτηρίζει τους ανθρώπινους πολιτισμούς,
• Το γεγονός ότι ζούμε σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία ,στην οποία η διαφορετικότητα ,έτσι όπως αυτή εκφράζεται και από την ενδυμασία , πρέπει να είναι σεβαστή από όλους και να αποφεύγονται οι ρατσιστικές συμπεριφορές και γενικεύσεις.
• Πώς η μόδα αποτελεί μέσο έκφρασης των νέων
• Την ιδιαίτερη συμβολή της παραδοσιακής ενδυμασίας στη διατήρηση της πολιτισμικής ταυτότητας στην εποχή της παγκοσμιοποίησης .

Β. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (κριτήρια επιλογής θέματος, συσχέτιση με διδασκόμενα μαθήματα, αναμενόμενα μαθησιακά οφέλη κ.λ.π.)

Το θέμα έχει επιλεγεί με αφόρμηση την ενότητα: «Περιγραφή : Θέματα σχετικά με την ενδυμασία και τη μόδα» από το βιβλίο « ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ» της Α’ Λυκείου. Σημαντικό ρόλο στην επιλογή του θέματος έπαιξε η ευρεία επιρροή της ενδυμασίας και της μόδας στην εποχή μας . Επιπλέον, ισχυρό κριτήριο στην επιλογή του θέματος αποτελεί το γεγονός ότι ζούμε σε εποχή, κατά την οποία η μόδα αποτελεί βασικό μέσο έκφρασης των νέων.

Θα επιχειρηθεί η συσχέτιση πληροφοριών και γνώσεων που θα προκύψουν με τα γνωστικά αντικείμενα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, της Αγγλικής Φιλολογίας, της Ιστορίας, της Λαογραφίας, της Κοινωνιολογίας και της Πληροφορικής κ.ά. Οι δραστηριότητες θα πραγματοποιηθούν με τη βοήθεια του Διαδικτύου, οπτικοακουστικού υλικού, του επεξεργαστή κειμένου, του φύλλου παρουσίασης και άλλων μέσων της νέας τεχνολογίας.

Σκοπός

Σκοπός του σχεδίου εργασίας είναι να εμπλακούν οι μαθητές/τριες στη διαδικασία να κατανοήσουν το ρόλο της ενδυμασίας ως φορέα της πολιτισμικής ταυτότητας μιας κοινωνίας και τη σημασία που έχει στη σύγχρονη εποχή η ποικιλία της έκφρασης και η διαφορετικότητα.

Στόχοι

Οι επιμέρους στόχοι του συγκεκριμένου σχεδίου εργασίας είναι:

• Η ελεύθερη, συλλογική και ενεργός συμμετοχή των μαθητών/τριών στην όλη διαδικασία του σχεδίου εργασίας.
• Η ενεργοποίηση της κριτικής ικανότητας και η συμμετοχή των μαθητών/τριών στο καθημερινό «γίγνεσθαι».
• Η κατανόηση του ρόλου της ενδυμασίας στη διαμόρφωση και διατήρηση της πολιτισμικής ταυτότητας των τοπικών κοινωνιών ,όπως για παράδειγμα της Δωδεκανήσου
• Η απόκτηση πολύτιμης πείρας από τη διεξαγωγή μικρής έρευνας σχετικά με τις ενδυματολογικές  προτιμήσεις διαφόρων ηλικιών και κυρίως των νέων.
• Η άσκηση στην παραγωγή προφορικού και γραπτού λόγου.
• Η χρήση πολυμέσων στη συγκέντρωση και τη δημιουργική επεξεργασία υλικού.
• Η σύνδεση της διδασκαλίας των εμπλεκομένων μαθημάτων με την καθημερινή πραγματικότητα.
• Η δημιουργία διαύλων επικοινωνίας του σχολείου με την τοπική κοινωνία.

Γ. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΟΥ ΘΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΘΕΙ

Η εκπόνηση του σχεδίου εργασίας στηρίζεται στην ομαδοσυνεργατική μέθοδο. Κάθε ομάδα μαθητών αναλαμβάνει μια διαθεματική δραστηριότητα την οποία επεξεργάζεται και στο τέλος  όλες οι ομάδες παρουσιάζουν τη συνολική εικόνα του σχεδίου εργασίας. Τα μέλη των ομάδων  πραγματοποιούν μικρά διαλείμματα ενημέρωσης και ανταλλαγής πληροφοριών, γεγονός που επιτρέπει την ανατροφοδότηση και τον αποτελεσματικότερο συντονισμό από τον εκπαιδευτικό.

Συμμετέχουν 20 μαθητές/τριες που χωρίζονται σε 4 ομάδες των 5 ατόμων ή 16 μαθητές/τριες που χωρίζονται σε 4 ομάδες των 4 ατόμων.

Κάθε ομάδα μελετά ένα συγκεκριμένο θέμα που σχετίζεται με την ενδυμασία και τη μόδα.

Τα θέματα οποία θα ερευνήσουν είναι τα εξής:

1.Η σημασία της ενδυμασίας και της μόδας στη ζωή μας.

2.Χαρακτηριστικές παραδοσιακές στολές της Ρόδου.

3.Η ενδυμασία στη Λογοτεχνία.

4.Σύγχρονες τάσεις της μόδας.

Η μέθοδος που ακολουθούν οι επιμέρους ομάδες είναι κοινή, όπως και τα μέσα που χρησιμοποιούν.

Συγκεκριμένα:

• Αναζητούν σχετική βιβλιογραφία και υλικό στο διαδίκτυο.
• Επισκέπτονται λαογραφικά ,αρχαιολογικά ή εθνολογικά μουσεία ,τοπικούς λαογραφικούς, αθλητικούς ή πολιτιστικούς συλλόγους και καταγράφουν το υλικό τους .
• Βιντεοσκοπούν και φωτογραφίζουν χαρακτηριστικές παραδοσιακές στολές της Ρόδου και της Δωδεκανήσου.
• Συνομιλούν με τοπικούς φορείς παραδοσιακών συλλόγων και καταγράφουν τις απόψεις τους.
• Παρακολουθούν τηλεοπτικές εκπομπές με θέμα τη μόδα ή τηλεοπτικά κανάλια ειδικευμένα στη μόδα,
• Μελετούν περιοδικά μόδας
• Αναζητούν σχετικά βίντεο και φωτογραφίες στο διαδίκτυο,
• Επισκέπτονται καταστήματα ρούχων και την εμπορική αγορά της περιοχής τους,
• Διεξάγουν έρευνα με την κατάρτιση ερωτηματολογίου στην οποία καταγράφουν τα υλικά που χρησιμοποιούν οι σύγχρονοι σχεδιαστές της ραπτικής, τα χρώματα ή τους συνδυασμούς των χρωμάτων που προτιμούν οι καταναλωτές , τους λόγους που προτιμούν τα ρούχα που φορούν, την αισθητική που εκφράζουν οι καταναλωτές που τα χρησιμοποιούν, τα συναισθήματα που νιώθουν ,όταν τα φορούν κ.ά.
• Αποδελτιώνουν το συγκεντρωμένο υλικό, καταγράφουν χαρακτηριστικές τάσεις της μόδας και εξάγουν συμπεράσματα για την επίδραση της ενδυμασίας στην κοινωνική θέση του ατόμου.
• Αξιοποιούν τα πολυμέσα που διαθέτει το σχολείο τους συνθέτοντας την εργασία τους με τη βοήθεια του βίντεο, οπτικοακουστικών μέσων  και των φύλλων παρουσίασης.

Δ. ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

• Πορίσματα στα οποία κατέληξε κάθε ομάδα.
• Σχετικό αποδεικτικό υλικό (dvd, cd-rom, μαγνητόφωνο κτλ)
• Προβολή βίντεο
• Προβολή φύλλων παρουσίασης
• Σύνταξη γραπτών εργασιών και σύνθεσή τους σε ένα ολοκληρωμένο σύνολο

Ε. ΠΟΡΟΙ- ΥΛΙΚΑ- ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

Για τη διεκπεραίωση του συγκεκριμένου project  κρίνεται απαραίτητη η χρήση και αξιοποίηση των ακόλουθων μέσων:

• Ηλεκτρονικοί Υπολογιστοί
• Βιντεοκάμερα
• Μαγνητόφωνο
• Φορητά μέσα αποθήκευσης αρχείων
• Διαδίκτυο
• Γραφική ύλη
  

Στράτος Τσαγκαρής , Φιλόλογος ΓΕΛ Αρχαγγέλου Ρόδου

Εισαγωγή

Ενταγμένο στη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος θα μπορούσε να δοθεί για επεξεργασία σε ομάδες μαθητών/τριών της Α’ Λυκείου το σχέδιο εργασίας  με τον τίτλο «ο ΡΟΛΟΣ της ΕΝΔΥΜΑΣΙΑΣ ΚΑΙ της ΜΟΔΑΣ ΣΤΗ ΖΩΗ μας». Το θέμα έχει ως αφόρμηση την ενότητα του βιβλίου της Νεοελληνικής Γλώσσας Α’ Λυκείου που αφορά στην Περιγραφή.

Κριτήρια επιλογής του θέματος

Η επιλογή του θέματος έγινε με κριτήριο την ωφελιμότητα που θα προκύψει από τη συνθετική εμπειρία και γνώση που θα αποκομίσουν οι μαθητές/τριες, προσεγγίζοντας και μελετώντας τους τρόπους με τους οποίους η ενδυμασία και η σύγχρονη μόδα επηρεάζει την καθημερινότητα των ανθρώπων , διαμορφώνει την κοινωνική και πολιτισμική τους ταυτότητα και καθορίζει εν γένει τη στάση και τη συμπεριφορά τους στον επαγγελματικό και κοινωνικό βίο, από τα αρχαία χρόνια ως σήμερα. Επίσης, αυτό το θέμα προσφέρεται ώστε να αξιοποιήσουν οι μαθητές/τριες τις δυνατότητες που τους δίνονται να αναζητήσουν τον πλουραλισμό και την ποικιλία που χαρακτηρίζει τους ανθρώπινους πολιτισμούς και το γεγονός ότι ζούμε σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία ,στην οποία η διαφορετικότητα ,έτσι όπως αυτή εκφράζεται και από την ενδυμασία , πρέπει να είναι σεβαστή από όλους και να αποφεύγονται οι ρατσιστικές συμπεριφορές και γενικεύσεις. Ισχυρό επίσης ,κριτήριο στην επιλογή του θέματος αποτελεί το γεγονός ότι ζούμε σε εποχή, κατά την οποία η μόδα αποτελεί μέσο έκφρασης των νέων .

Σκοπός

Σκοπός του σχεδίου εργασίας είναι να εμπλακούν οι μαθητές/τριες στη διαδικασία να κατανοήσουν το ρόλο της ενδυμασίας και της μόδας γενικότερα ως οχημάτων της πολιτισμικής ταυτότητας και τη σημασία που έχει στη σύγχρονη εποχή η ποικιλία της έκφρασης και η διαφορετικότητα.

Στόχοι

Οι επιμέρους στόχοι του συγκεκριμένου σχεδίου εργασίας είναι:

► Η ελεύθερη, συλλογική και ενεργός συμμετοχή των μαθητών στην όλη διαδικασία του σχεδίου εργασίας.

► Η ενεργοποίηση της κριτικής ικανότητας και η συμμετοχή των μαθητών/τριών στο καθημερινό «γίγνεσθαι».

► Η κατανόηση του ρόλου της ενδυμασίας και της μόδας στη ζωή των ανθρώπων.

► Η αφόρμηση για προβληματισμό σχετικά με τη σημασία της ενδυμασίας στην επαγγελματική και κοινωνική ζωή.

► Η απόκτηση πολύτιμης πείρας από τη διεξαγωγή μικρής έρευνας σχετικά με τις ενδυματολογικές προτιμήσεις διαφόρων ηλικιών και κυρίως των νέων.

► Η άσκηση στην παραγωγή προφορικού και γραπτού λόγου.

► Η χρήση πολυμέσων στη συγκέντρωση και τη δημιουργική επεξεργασία υλικού.

► Η σύνδεση της διδασκαλίας του γλωσσικού μαθήματος με την καθημερινή πραγματικότητα.

Μέθοδος Ανάπτυξης

Η εκπόνηση του σχεδίου εργασίας στηρίζεται στην ομαδοσυνεργατική μέθοδο. Κάθε ομάδα μαθητών αναλαμβάνει μια διαθεματική δραστηριότητα, την οποία επεξεργάζεται, και στο τέλος  όλες οι ομάδες παρουσιάζουν τη συνολική εικόνα του σχεδίου εργασίας. Τα μέλη των ομάδων  πραγματοποιούν μικρά διαλείμματα ενημέρωσης και ανταλλαγής πληροφοριών, γεγονός που επιτρέπει την ανατροφοδότηση και τον αποτελεσματικότερο συντονισμό από τον εκπαιδευτικό.

Ενδεικτικές Διαθεματικές Δραστηριότητες

(συμμετέχουν συνολικά 20 μαθητές)

1) Ανιχνεύουμε τη σημασία της ενδυμασίας και της μόδας στη ζωή μας.

Μια ομάδα μαθητών ,αποτελούμενη από 4 άτομα παρατηρεί τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι ντύνονται γύρω της ανάλογα με:

• το επάγγελμα που ασκούν ,
• την κοινωνική περίσταση ,
• το χώρο στον οποίο βρίσκονται
• την ηλικία τους.

Για την εύρεση του υλικού τους χρησιμοποιούν :

• τη φωτογράφιση,
• τη βιντεοσκόπηση ,
• το διαδίκτυο.

Επεξεργάζονται το υλικό τους και καταγράφουν τα συμπεράσματά τους.

2)Εξετάζουμε το βαθμό επίδρασης της ενδυμασίας και της μόδας στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και του χαρακτήρα μας.

Μια δεύτερη ομάδα μαθητών αποτελούμενη από 4 άτομα παρατηρεί και καταγράφει την επιρροή της μόδας στους νέους και συγκεκριμένα διερευνά :

• πώς η ενδυμασία και η μόδα προσδίδουν ταυτότητα στους νέους ,
• πώς συνδέονται με τις προτιμήσεις τους (μουσικές ,ψυχαγωγικές , αθλητικές, πολιτικές κ.ά)
• πώς επηρεάζουν την επιλογή των φίλων τους ,
• πώς διαμορφώνουν τις αντιλήψεις τους για άλλους λαούς και άλλες κοινωνικές ομάδες με διαφορετικές από αυτούς ενδυματολογικές προτιμήσεις,
• πώς επηρεάζουν τη στάση τους και τη συμπεριφορά τους απέναντι σε ομάδες με διαφορετικές ενδυματολογικές προτιμήσεις.

Για την εύρεση του υλικού τους χρησιμοποιούν :

• τη φωτογραφία,
• το βίντεο ,
• τον έντυπο τύπο
• το διαδίκτυο κ.ά

3)Εξετάζουμε τον τρόπο που η ενδυμασία και η μόδα παρουσιάζονται στη λογοτεχνία .

Μια τρίτη ομάδα μαθητών αποτελούμενη από 4 άτομα αναλαμβάνει :

• να βρει και να καταγράψει το ρόλο της ενδυμασίας στην ποίηση και την πεζογραφία,
• τον τρόπο με τον οποίο οι λογοτεχνικοί ήρωες δρουν ή πάσχουν λόγω της ενδυμασίας τους,
• να συλλέξει χαρακτηριστικά δείγματα σχετικών αναφορών σε λογοτεχνικά κείμενα .(Π.χ. «Ηγεμών εκ Δυτικής Λιβύης» του Καβάφη)

Για την εύρεση του υλικού τους χρησιμοποιούν :

• τη βιβλιοθήκη του σχολείου,
• τη δημοτική βιβλιοθήκη της περιοχής τους, εφόσον υπάρχει ,
• τα σχολικά εγχειρίδια,
• ανθολόγια λογοτεχνικών κειμένων,
• το διαδίκτυο κ.ά.

4)Ανιχνεύουμε τη διαχρονική πορεία και την ποικιλία της ενδυμασίας διαφόρων λαών και πολιτισμών μέσα από την αναζήτηση και περιγραφή χαρακτηριστικών παραδοσιακών στολών της περιοχής τους και άλλων λαών από τα αρχαία χρόνια ως σήμερα .

Μια τέταρτη ομάδα μαθητών, αποτελούμενη από 4 άτομα, αναζητά στο διαδίκτυο (κυρίως ) οπτικοακουστικό υλικό (φωτογραφίες ,βίντεο, κείμενα , μελέτες , άρθρα κ.ά.) λαϊκές και παραδοσιακές φορεσιές λαών ή τοπικών κοινωνιών διαφορετικών χρονικών περιόδων και παρουσιάζει την εξέλιξή τους μέσα στο χρόνο εξάγοντας συμπεράσματα σχετικά με :

• τη χρήση τους ανάλογα με τις κοινωνικές συνθήκες και περιστάσεις,
• τον πλούτο της διακόσμησής τους,
• την κοινωνική θέση των μελών της κοινότητας που τις φορούν,
• την οικονομική τους κατάσταση,
• την επαγγελματική τους θέση κ.ά.

Η ομάδα επισκέπτεται λαογραφικά ,αρχαιολογικά ή εθνολογικά μουσεία ,τοπικούς λαογραφικούς, αθλητικούς ή πολιτιστικούς συλλόγους και καταγράφει το υλικό της .

5)Εξετάζουμε το ρόλο που παίζει η μόδα στη σύγχρονη εποχή με την καταγραφή χαρακτηριστικών τάσεων .

Μια πέμπτη ομάδα μαθητών, αποτελούμενη από 4 άτομα :

• παρακολουθεί τηλεοπτικές εκπομπές με θέμα τη μόδα ή τηλεοπτικά κανάλια ειδικευμένα στη μόδα,
• μελετά περιοδικά μόδας,
• αναζητεί βίντεο και φωτογραφίες στο διαδίκτυο,
• επισκέπτεται καταστήματα ρούχων,

και καταγράφει  :

• τα υλικά που χρησιμοποιούν οι σύγχρονοι σχεδιαστές της ραπτικής,
• τα χρώματα ή τους συνδυασμούς των χρωμάτων που προτιμούν οι καταναλωτές ,
• τους λόγους που προτιμούν τα ρούχα που φορούν,
• την αισθητική που εκφράζουν οι καταναλωτές που τα χρησιμοποιούν,
• τα συναισθήματα που νιώθουν ,όταν τα φορούν κ.ά.

Στην προσπάθειά τους αυτή μπορούν να διεξαγάγουν μια έρευνα με σχετικό ερωτηματολόγιο που υποβάλλεται σε 30-50 άτομα, επισκεπτόμενοι την εμπορική αγορά της περιοχής τους ή παίρνοντας συνεντεύξεις από οικεία πρόσωπα.

Προσοχή ! Ο ρόλος του εκπαιδευτικού εν προκειμένω μπορεί και επιβάλλεται να είναι παρεμβατικός και συμβουλευτικός. Καταγράφει και μελετά προσεκτικά το υλικό που αφορά στην ενδυμασία και στη μόδα που επέλεξαν οι μαθητές.

Χρονοδιάγραμμα

Για το project  μπορούν να διατεθούν τα διδακτικά τρίωρα που προβλέπονται στο αναλυτικό πρόγραμμα του νέου λυκείου.

Οι ομάδες :

• οργανώνουν την εργασία τους,
• ενημερώνονται,
• μελετούν και συγκεντρώνουν τα απαραίτητα στοιχεία
• συνθέτουν το υλικό τους
• παρουσιάζουν τις επιμέρους εργασίες τους και αυτοαξιολογούνται.

Αξιολόγηση

Αξιολογείται ο βαθμός της συμμετοχής όλων των μαθητών, ιδιαίτερα η συμμετοχή μαθητών που θεωρούνται «αδύνατοι» και οι οποίοι μπορεί να συμβάλλουν σε πολλούς τομείς αναδεικνύοντας δεξιότητές τους. Αξιολογείται η πορεία, το τελικό αποτέλεσμα και ο βαθμός ικανοποίησης των μαθητών/τριών που πηγάζει από τη συμμετοχή τους. Εξετάζεται αν βίωσαν θετικά την εμπειρία της ομαδοσυνεργατικής δουλειάς.

“Ο διδάσκων αξιολογεί το συνολικό αποτέλεσμα της έρευνας-εργασίας,  τη συνεργατική διάθεση των μαθητών, την κοινωνικοποίησή τους, την κριτική τους ικανότητα στην επιλογή των πληροφοριών και τη συγκρότηση του γραπτού τους λόγου στο τελικό προϊόν. Αυτοαξιολογείται και ο ίδιος ο διδάσκων για τον τρόπο με τον οποίο οργάνωσε και επιμελήθηκε την εργασία. Δεν πρέπει, τέλος, ο εκπαιδευτικός να λησμονεί ποτέ ότι οποιαδήποτε αξιολόγηση των μαθητών δεν είναι μια διαδικασία που ακολουθεί τη διδασκαλία, ξεκομμένη από αυτή. Απεναντίας, είναι αναπόσπαστο μέρος της διδασκαλίας, άρρηκτα δεμένο μαζί της”. [Μιχάλης Κατσιμπάρδης, αποσπασμένος στο Π.Ι.]

Εισαγωγή

Ενταγμένο στη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος θα μπορούσε να δοθεί για επεξεργασία σε ομάδες μαθητών/τριών το συγκεκριμένο σχέδιο εργασίας  με τον τίτλο «Αναζητώντας την ενημέρωση». Το θέμα έχει ως αφόρμηση την 6^η ενότητα του βιβλίου της Νεοελληνικής Γλώσσας Β’ Γυμνασίου με το θεματικό τίτλο «Παρακολουθώ, ενημερώνομαι και ψυχαγωγούμαι από διάφορες πηγές».

Κριτήρια επιλογής του θέματος

Η επιλογή του θέματος έγινε με κριτήριο την ωφελιμότητα που θα προκύψει από τη συνθετική εμπειρία και γνώση που θα αποκομίσουν οι μαθητές/τριες, προσεγγίζοντας και μελετώντας τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να ενημερωθούν ως σύγχρονοι πολίτες, καθώς και το πλαίσιο στο οποίο πραγματοποιείται η ενημέρωση στις μέρες μας αλλά και σε παλαιότερες εποχές. Επιπροσθέτως, αυτό το θέμα προσφέρεται ώστε να αξιοποιήσουν οι μαθητές/τριες τις δυνατότητες που τους δίνονται να αναζητήσουν πλουραλισμό και αντικειμενικότητα στην ενημέρωση. Ασφαλώς, ισχυρό κριτήριο στην επιλογή του θέματος αποτελεί το γεγονός ότι ζούμε στην εποχή της ενημέρωσης και της πληροφορίας, στοιχείο που δεν πρέπει να αγνοηθεί προκειμένου να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις και τις ανάγκες των καιρών μας.

Σκοπός

Σκοπός του σχεδίου εργασίας είναι να εμπλακούν οι μαθητές/τριες στη διαδικασία της πληροφόρησης όχι μόνο ως δέκτες αλλά και ως διαμορφωτές και παραγωγοί είδησης.

Στόχοι

Οι επιμέρους στόχοι του συγκεκριμένου σχεδίου εργασίας είναι:

► Η ελεύθερη, συλλογική και ενεργός συμμετοχή των μαθητών στην όλη διαδικασία του σχεδίου εργασίας.

► Η ενεργοποίηση της κριτικής ικανότητας και η συμμετοχή των μαθητών/τριών στο καθημερινό «γίγνεσθαι».

► Η κατανόηση της μετάδοσης της πληροφορίας και των χαρακτηριστικών μεθόδων με τις οποίες επιτυγχάνεται.

► Η αφόρμηση για προβληματισμό σχετικά με την αντικειμενικότητα της πληροφόρησης.

► Η απόκτηση πολύτιμης πείρας από τη διεξαγωγή μικρής έρευνας σχετικά με τη μετάδοση της είδησης και η προστιθέμενη διδακτική ωφέλεια.

► Η άσκηση στην παραγωγή προφορικού και γραπτού λόγου μέσα από την παρατήρηση αλλά και τη σύνταξη ειδησεογραφικού λόγου.

► Σύνδεση της διδασκαλίας του γλωσσικού μαθήματος με την καθημερινή πραγματικότητα.

Μεθοδολογικό πλαίσιο

Η εκπόνηση του σχεδίου εργασίας στηρίζεται στην ομαδοσυνεργατική μέθοδο. Κάθε ομάδα μαθητών αναλαμβάνει μια διαθεματική δραστηριότητα, την οποία επεξεργάζεται, και στο τέλος  όλες οι ομάδες παρουσιάζουν τη συνολική εικόνα του σχεδίου εργασίας. Τα μέλη των ομάδων  πραγματοποιούν μικρά διαλείμματα ενημέρωσης και ανταλλαγής πληροφοριών, γεγονός που επιτρέπει την ανατροφοδότηση και τον αποτελεσματικότερο συντονισμό από τον εκπαιδευτικό.

Ενδεικτικές διαθεματικές δραστηριότητες

α) Ανιχνεύουμε την είδηση σε τηλεόραση, εφημερίδα και Διαδίκτυο.

Η πρώτη ομάδα των μαθητών/τριών παρακολουθεί την επικαιρότητα μιας ημέρας σε τρία «κανάλια επικοινωνίας»: τηλεόραση, εφημερίδες και Διαδίκτυο. Στη συνέχεια κατά σειρά:

α) Ανιχνεύει τη σημαντικότερη, κατά την κρίση της, είδηση της ημέρας. Καλό είναι να αποφύγει μία αμιγώς πολιτική είδηση ώστε να αποτραπούν τυχόν ιδεολογικές συγκρούσεις. Επίσης, η είδηση θα πρέπει να είναι σχετικά σύντομη σε έκταση και το περιεχόμενό της να προσφέρεται για διδακτική αξιοποίηση. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού εν προκειμένω μπορεί και επιβάλλεται να είναι παρεμβατικός και συμβουλευτικός.

β) Καταγράφει και μελετά προσεκτικά τα κείμενα που αφορούν την είδηση που επέλεξαν οι μαθητές.

γ) Εντοπίζει στα κείμενα τα βασικά χαρακτηριστικά του ειδησεογραφικού λόγου: ο πομπός και ο δέκτης, ο τόπος, ο χρόνος, το μέσο και το κανάλι επικοινωνίας, ο σκοπός, το είδος λόγου και το γλωσσικό ύφος.

δ) Συγκρίνει την είδηση των τριών καναλιών επικοινωνίας επισημαίνοντας τις ομοιότητες και τις διαφορές ως προς τις εξής παραμέτρους:

1. Επιλογή λεπτομερειών της είδησης,

2. Γλώσσα και ύφος των κειμένων,

3. Ανάλυση και σχόλιο της είδησης,

4. Έκταση που δίνεται στην παρουσίασή της.

ε) Με βάση τις προηγούμενες παρατηρήσεις η ομάδα καταγράφει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα που παρουσιάζει για το δέκτη η μετάδοση μιας είδησης από την τηλεόραση, τις εφημερίδες και το Διαδίκτυο.

στ) Καταλήγει σε γενικά συμπεράσματα σχετικά με την ενημέρωση του σύγχρονου πολίτη.

β) Διεξάγουμε έρευνα

Μια άλλη ομάδα οργανώνει μια μικρή έρευνα με θέμα «Πηγές της ενημέρωσης» σε δείγμα 50-60 ατόμων, επιδιώκοντας να υπάρχει αντιπροσώπευση ηλικιών και φύλων, με ερωτήσεις κλειστού τύπου (μέθοδος συμπληρωμένων ερωτηματολογίων). Προτεινόμενες ερωτήσεις:

1. Πόσο συχνά διαβάζετε εφημερίδα; (Πίνακας Ι)

2. Πόσο συχνά διαβάζετε εφημερίδα; Διαχωρισμός κατά φύλο και κατά ηλικία (Πίνακας ΙΙ)

3. Ποια στήλη της εφημερίδας σας ενδιαφέρει περισσότερο; (Πίνακας ΙΙΙ)

4. Ποια στήλη της εφημερίδας σας ενδιαφέρει περισσότερο; Διαχωρισμός κατά φύλο και κατά ηλικία (Πίνακας ΙV)

5. Ποιο μέσο επιλέγετε συχνότερα για την ενημέρωσή σας; (Πίνακας V)

6. Ποιο μέσο επιλέγετε συχνότερα για την ενημέρωσή σας; Διαχωρισμός κατά φύλο και κατά ηλικία (Πίνακας VΙ)

Η ομάδα αποδελτιώνει τις απαντήσεις των ερωτηματολογίων με τη βοήθεια του καθηγητή των Μαθηματικών και καταλήγει σε συμπεράσματα σχετικά με τις πηγές πληροφόρησης και τους προβληματισμούς που γεννάει η επιλογή τους.

Θα μπορούσε, εναλλακτικά, άλλη ομάδα να συντάξει ένα σύντομο τηλεοπτικό δελτίο ειδήσεων, ένα πρωτοσέλιδο φύλλο εφημερίδας ή την αρχική σελίδα μιας ενημερωτικής ιστοσελίδας επιχειρώντας να καταγράψει τα σημαντικότερα νέα της ημέρας κάνοντας τη δική της επιλογή στην ιεράρχησή τους.

γ) Η ιστορικότητα της ενημέρωσης

Μια άλλη ομάδα μαθητών/τριών ξεφυλλίζει την ιστορία του ελληνικού τύπου του 20ου αι. Πηγή της μελέτης αυτής μπορεί να αποτελέσει το λεύκωμα «Ελλάδα 20^ος αιώνας. Οι πρώτες σελίδες», επιμ. Μιχάλη Κατσιγγέρα, εκδ. Ποταμός, Αθήνα 1999.

Η ομάδα ερευνά τη δημοσίευση κάποιας συγκεκριμένης ιστορικής στιγμής του ελληνισμού μέσα από το αντίστοιχο πρωτοσέλιδο. Θα μπορούσε για παράδειγμα να ασχοληθεί με τον τορπιλισμό της «Έλλης» τον Αύγουστο του 1940, γεγονός που σημάδεψε τη σύγχρονη Ιστορία μας. Εντάσσει το συμβάν στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής εκείνης με τη βοήθεια του φιλολόγου. Στη συνέχεια, αφού καταγράψει την είδηση, όπως αποτυπώνεται στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων της εποχής εκείνης, αναζητά την αναγραφή του ιστορικού συμβάντος στην «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους». Οι μαθητές/τριες παρατηρούν τις διαφορές που παρουσιάζονται για το ίδιο γεγονός ανάμεσα στην ειδησεογραφία της εποχής και στο ιστορικό κείμενο λαμβάνοντας υπόψη διάφορες παραμέτρους, όπως το γεγονός ότι το ειδησεογραφικό κείμενο αγνοεί το διαδραματιζόμενο ιστορικό πλαίσιο επειδή παρατάσσεται στο συγχρονικό άξονα.

Ιδιαίτερη έμφαση μπορεί να δοθεί στη διερεύνηση του φαινομένου της ιστορικότητας της επικοινωνίας, τη σχέση δηλ. του τύπου με την Ιστορία, από τις πρώιμες μορφές του ως το σημερινό πολύπλοκο σύμπαν της «κοινωνίας της πληροφορίας». Εξετάζεται σε δεύτερο στάδιο μελέτης, μεταξύ άλλων, η προπαγάνδα ως φαινόμενο πολιτικής και ιστορικής αναγκαιότητας.

Ενδιαφέρουσα δραστηριότητα για τους μαθητές/τριες μπορεί εν προκειμένω να αποτελέσει η σύνταξη της συγκεκριμένης είδησης με τη μορφή ραδιοφωνικού δελτίου ειδήσεων, μια και το ραδιόφωνο αποτελούσε τη μοναδική εναλλακτική πηγή ενημέρωσης της εποχής εκείνης.

δ) Κινδυνεύουμε από το Διαδίκτυο;

Το Διαδίκτυο αποτελεί ένα σύγχρονο μέσο που επιτρέπει στο χρήστη να έχει πρόσβαση σε σχεδόν απεριόριστες πηγές ενημέρωσης και ψυχαγωγίας. Οι περισσότεροι μαθητές είναι πλέον γνώστες της διαδικτυακής τεχνολογίας και χειρίζονται με απίστευτη δεινότητα τον κυβερνοχώρο. Είναι όμως σε μεγάλο βαθμό εκτεθειμένοι σε καινοφανείς κινδύνους που ελλοχεύουν στο σύγχρονο ηλεκτρονικό μέσο πληροφόρησης και ψυχαγωγίας. Κίνδυνοι που πολλαπλασιάζονται λόγω της απειρίας ή της ανωριμότητας της νεανικής ηλικίας.

Επομένως, ενδιαφέρον θα είχε μια ομάδα μαθητών/τριών να αναλάβει να εντοπίσει τους πιθανούς κινδύνους που μπορεί να συναντήσει κανείς στο διαδίκτυο όταν η πλοήγηση είναι ανεξέλεγκτη. Αφού τους καταγράψει θα προσπαθήσει να συντάξει ένα «δεκάλογο» οδηγιών για ασφαλή περιήγηση στον κυβερνοχώρο. Παραδείγματος χάριν ποιον πρέπει να ενημερώσουν όταν επισημάνουν κάτι ύποπτο ή επικίνδυνο στο «σερφάρισμα» τους, ποιες πληροφορίες πρέπει να αποφεύγουν να κοινοποιήσουν σε τρίτους μέσω Διαδικτύου (όνομα, διεύθυνση, τίτλο σχολείου κτλ.)…

Χρονοδιάγραμμα

Γι’ αυτό το project  μπορούν να διατεθούν τρία διδακτικά δίωρα: στο πρώτο οι ομάδες οργανώνουν την εργασία τους, ενημερώνονται, μελετούν και συγκεντρώνουν τα απαραίτητα στοιχεία. Στο δεύτερο συνθέτουν το υλικό τους. Στο τρίτο δίωρο οι ομάδες παρουσιάζουν τις επιμέρους εργασίες τους και αυτοαξιολογούνται. Για τη διεξαγωγή, όμως, της έρευνας θα απαιτηθεί περισσότερος χρόνος, τόσο για την οργάνωσή όσο και για την υλοποίησή της. Γι’ αυτό το σχέδιο εργασίας θα μπορούσε τελικά να ενταχθεί στο 10% του διδακτικού χρόνου.

Αξιολόγηση

Αξιολογείται ο βαθμός της συμμετοχής όλων των μαθητών, ιδιαίτερα η συμμετοχή μαθητών που θεωρούνται «αδύνατοι» και οι οποίοι μπορεί να συμβάλλουν σε πολλούς τομείς αναδεικνύοντας δεξιότητές τους. Αξιολογείται η πορεία, το τελικό αποτέλεσμα και ο βαθμός ικανοποίησης των μαθητών/τριών που πηγάζει από τη συμμετοχή τους. Εξετάζεται αν βίωσαν θετικά την εμπειρία της ομαδοσυνεργατικής δουλειάς. Ο διδάσκων αξιολογεί το συνολικό αποτέλεσμα της έρευνας-εργασίας,  τη συνεργατική διάθεση των μαθητών, την κοινωνικοποίησή τους, την κριτική τους ικανότητα στην επιλογή των πληροφοριών και τη συγκρότηση του γραπτού τους λόγου στο τελικό προϊόν. Αυτοαξιολογείται και ο ίδιος ο διδάσκων για τον τρόπο με τον οποίο οργάνωσε και επιμελήθηκε την εργασία. Δεν πρέπει, τέλος, ο εκπαιδευτικός να λησμονεί ποτέ ότι οποιαδήποτε αξιολόγηση των μαθητών δεν είναι μια διαδικασία που ακολουθεί τη διδασκαλία, ξεκομμένη από αυτή. Απεναντίας, είναι αναπόσπαστο μέρος της διδασκαλίας, άρρηκτα δεμένο μαζί της.

Μιχάλης Κατσιμπάρδης, αποσπασμένος στο Π.Ι.

Πηγή : www.pi-schools.gr/programs/epimorfosi/epimorfotiko…/neoel-glossa-b.doc