logotexnia_2012

Τις απαντήσεις των θεμάτων επιμελήθηκε η φιλολογική ομάδα του Φροντιστηρίου “Ανατολικό”, Κομνηνών και Κυριακίδη 1 , Καλαμαριά, Θεσσαλονίκη.

logotehnia_oefe_2012

Οι απαντήσεις του Ο.Ε.Φ.Ε.

Σοφία Πανταζή

Πηγή : www.alfavita.gr

Βιογραφικά στοιχεία

Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1927 από γονείς πρόσφυγες της Ανατολοκής Θράκης. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή Θεσσαλονίκης. Ο Γιώργος Ιωάννου θεωρείται ο εισηγητής του σύντομου πεζογραφήματος, που στέκεται ανάμεσα στο δοκίμιο και την αφήγηση των ψυχικών περιπετειών του ομιλούντος προσώπου. Το νέο αυτό λογοτεχνικό είδος και οι γενικότερες αισθητικές αρχές του Ιωάννου έχουν ασκήσει ως τώρα σημαντική επίδραση στη σύγχρονη νεοελληνική πεζογραφία. Ο λόγος του έχει προέλευση βιωματική. Υποστήριζε ότι καλή λογοτεχνία δεν μπορεί να γραφτεί όταν ο λόγος δεν έχει βιωματικό βάρος κι όταν ο λογοτέχνης δεν τον έχει ψηλαφίσει με την ψυχή του και το πνεύμα του.

Α] «Μες στους προσφυγικούς συνοικισμούς»

Η ταυτότητα του κειμένου

Αφήγηση: α’ πρόσωπη- υποδεικνύει ότι ο αφηγητής είναι ο πρωταγωνιστής

Αφηγητής: δραματοποιημένος, ομοδιηγητικός

Γλώσσα: απλή και καθημερινή

Ανάλυση του κειμένου

• Ενότητα 1^η: «Στέκομαι και κοιτάζω τα παιδιά… συναντημένοι»

Ο αφηγητής, καθισμένος σε ένα καφενείο, συλλογίζεται τους πρόσφυγες θαμώνες που θα έρθουν σε λίγο τελειώνοντας τις δουλειές τους. Όλη η αφήγηση επικεντρώνεται στο παρόν, χωρίς χρονικές ανακλήσεις. Αρχίζει με την εικόνα των παιδιών που παίζουν, για να οδηγηθεί συνειρμικά στους πατεράδες τους, που αγωνίζονται για επιβίωση μέσα σε αντίξοες συνθήκες. Οι άνθρωποι αυτοί, αυθεντικοί και λαϊκοί, παιδιά προσφύγων και οι ίδιοι, βρίσκονται στο επίκεντρο της πρώτης ενότητας, όπως και ολόκληρου του αφηγήματος.

• Ενότητα 2^η: «Η αλήθεια πάντως είναι… διαπίστωση»

Ο αφηγητής διατείνεται ότι έχει την ικανότητα να αναγνωρίζει τους πρόσφηγες με βάση την κοινή καταγωγή και τη συλλογική μνήμη, που λειτουργούν σαν μυστικοί δεσμοί μεταξύ τους. Σπάνια κάνει λάθος, κι ακόμα και να συμβεί κάτι τέτοιο πάλι μόνος το διαπιστώνει.  Επίσης, απαριθμεί όλες τις ράτσες των προσφύγων, υπαινίσσεται τη δική του καταγωγή και αυτοβιογραφείται. Η ενότητα δοιακρίνεται για το δοκιμιακό ύφος του αφηγητή.

• Ενότητα 3^η: «Κι όμως πόση συγκίνηση… να με κρατήσουν στις παρέες»

Η συνάντηση του αφηγητή με τους πρόσφυγες τον φορτίζει συναισθηματικά καθώς του θυμίζουν την κοινή τους ιδιότητα και την πατρίδα του, την οποία δεν έχει δεί ποτέ. Αρχικά προσπαθεί να γενικεύσει τα συναισθήματά του χρησιμοποιώντας β’ ενικό πρόσωπο, στη συνέχεια όμως επιστρέφει στο α’ ενικό και το εξομολογητικό ύφος που αντανακλά το προσωπικό βίωμα. Ακολουθεί η κλιμάκωση των συναισθημάτων του καθώς περιπλανάται στους προσφυγικούς συνοικισμούς.

Οι «εγκληματίες των γραφείων», για να εξυπηρετήσουν τα δικά τους συμφέροντα, δημιουργούν εσωτερικές διχόνοιες στους πρόσφυγες και τους διώχνουν κι από τη νέα πατρίδα με τη μετανάστευση. Με την εστίαση της προσοχής του στη μεταχείρηση που επιφύλαξε το ελληνικό κράτος στους πρόσφυγες, εγκαταλείπει τους χαμηλούς τόνους και το ύφος του γίνεται έντονο και αυστηρό. Ακολουθεί η αντίθεση ανάμεσα στους πρόσφυγες και τους μετανάστες. Το σχόλιό του είναι σε γ’ πρόσωπο με προφανή σκοπό να δώσει αντικειμενικό χαρακτήρα στις απόψεις του.

• Ενότητα 4^η: «Ολομόνεχος, ξένος, παντάξενος… για να διευκούνονται οι αταξίες»

Με την επιστροφή του αφηγητή στο κέντρο της πόλης αναδύεται ο δεύτερος θεματικός πυρήνας του κειμένου, η μοναξιά, και συμπλέκεται με τον πρώτο, την προσφυγιά. Με τον τρόπο αυτό ο κάτοικος της σύγχρονης μεγαλούπολης παραλληλίζεται με τον πρόσφυγα, που μακριά από τα πάτρια εδάφη νιώθει μετέωρος και μόνος.

Με τους πετυχημένους συνειρμούς του οδηγείται στη λύτρωση: την υπέρβαση της μοναξιάς και την άρση της αλλοτρίωσης (το προγονικό ποτάμι συμβολίζει την αδιάσπαστη συνέχεια της ράτσας). Τέλος, η αντίθεση που διέπει τη δεύερη παράγραφο της ενότητας επιτρέπει στον αφηγητή να εκφράσει την απέχθειά του για το σύγχρονο πολιτισμό και πιο συγκεκριμένα για το φαινόμενο της αστικοποίησης.

• Ενότητα 5^η: «Γι’ αυτό ζηλεύω… της ράτσας μου τριγύρω»

Ο αφηγητής νιώθει ξένος μέσα στο πλήθος της μεγαλούπολης. Ο άνθρωπος πλέον είναι καχύποπτος με τους γύρω του, κλείνεται στον εαυτό του, και μάλιστα με την πρόφαση του πολιτισμού. Για το λόγο αυτό δεν κρύβει την προτίμησή του να ζούσε έστω και σε προσφυγικό συνοικισμό.

Έτσι συμπληρώνεται η κυκλική αφήγηση. Ο αφηγητής αρχίζοντας την αφήγηση από τους πρόσφυγες, καταλήγει με συνειρμούς κι εξομολογήσεις προς τον εαυτό του, χωρίς να διασπά το κεντρικό θέμα, εκεί από όπου ξεκίνησε. Η υπέρβαση της μοναξιάς θα επέλεθει μέσα από την προγονική μνήμη, που ενσαρκώνεται στη ζωή των προσφύγων.

Ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου

1) Τι νόημα προσδίδει ο αφηγητής στους όρους «πρόσφυγες», «ράτσα», «πατρίδα»; Πιστεύετε πως το ίδιο νοηματικό περιεχόμενο υφίσταται στις μέρες μας ή έχει τροποποιηθεί;

Απάντηση: Πρόσφυγες: Ο αφηγητής εννοεί τους απογόνους των ξεριζωμένων της Μικράς Ασίας και του Πόντου. Σήμερα ο όρος χρησιμοποιείται για όσους εξαναγκάζονται να εγκαταλείψουν την χώρα τους για πολιτικούς ή για οικονομικούς λόγους και καταφεύγουν σε μια άλλη χώρα. Ράτσα: Στο σηγκεκριμένο κείμενο η λέξη αυτή δηλώνει μια ομάδα ανθρώπων (όχι έθνος) που μιλάει μια συγκεκριμένη διάλεκτο, έχει ορισμένα κοινά εξωτερικά χαρακτηριστικά, συμπεριφορές και ήθη. Σήμερα σημαίνει κυρίως τη φυλή και παραπέμπει στη ρατσιστική ιδεολογία, τις κοινωνικές διακρίσεις και το φασισμό. Πατρίδα: Για τον συγγραφέα και τους απογόνους των προσφύγων πατρίδα είναι ο τόπος καταγωγής τους.

Σήμερα χρησιμοποιούμε τον όρο πατρίδα για να δηλώσουμε τον τόπο γέννησης ή καταγωγής μαζί με τα άτομα που τον κατοικούν και μαζί με τις παραδόσεις και τις αξίες που τα διέπουν.

2) Στο κείμενο ο αφηγητής κινείται ανάμεσα σε δύο διαφορετικές ανθρώπινες κοινότητες: τους ανθρώπους της πόλης και τους πρόσφυγες. Πώς αντιμετωπίζει τους κόσμους αυτούς:

Α) Ποια είναι εκείνα τα σημεία όπου αυτοβιογραφείται;

Β) Τι τον ωθεί να μιλά με συγκίνηση για επιστροφή «επιτέλους στην πατρίδα», ενώ βρίσκεται ήδη στον τόπο που γεννήθηκε;

Απάντηση: Α) Ο κόσμος που λαχταρά και τον νιώθει δικό του ο συγγραφέας είναι οι πρόσφυγες και οι συνοικισμοί τους. Αντίθετα, οι άνθρωποι της πόλης είναι ξένοι κι απόμακροι. Ανάμεσα σε αυτούς τους δύο κόσμους κινείται εκ περιτροπής και αυτοβιογραφείται σε πολλά σημεία του κειμένου: Όταν ταυτίζεται με τους απογόνους των προσφύγων, όταν αντιπαραθέται τους πρόσφυγες των συνοικισμών με τους διεσπαρμένους, κι όταν με τα μάτια της φαντασίας του δίνει στους προσφυγικούς συνοικισμούς τη μορφή της πατρίδας του.

Β) Στο νέο περιβάλλον της πόλης αισθάνεται μόνος, ξένος και χαμένος. Ζει με ανθρώπους που νοιάζονται μόνο για τον εαυτό τους και δεν μπορεί να βρεί κανέναν κώδικα επικοινωνίας με αυτούς. Αυτή η απόσταση από τους ανθρώπους της καθημερινής ζωής είναι ένας από τους λόγους που τον κάνει να λαχταράει με τόσο πάθος την πατρίδα. Ο δεύτερος και βαθύτερος λόγος είναι όμως άλλος, που ούτε οι πρόσφυγες και οι συνοικισμοί τους δεν μπορούν να τον ικανοποιήσουν. Ο λόγος αυτός είναι διατυπωμένος σε μία μόνο φράση: «Το αίμα μου από εκεί μόνο τραβάει».

3) Κατά πόσο στο παρόν πεζογράφημα βρίσκουν εφαρμογή τα λόγια του Νίκου Καζαντζάκη στην «Ασκητική»: Το πρώτο σου χρέος, εκτελώντας τη θητεία σου στη ράτσα, είναι να νιώσεις μέσα σου όλους τους προγόνους. Το δεύτερο, να φωτίσεις την ορμή τους και να συνεχίσεις το έργο τους. Το τρίτο σου χρέος, να παραδώσεις στο γιό τη μεγάλη εντολή να σε ξεπεράσει.

Απάντηση: Για τον Καζαντζάκη «ράτσα» είναι η παράδοση. Και ο άνθρωπος, ως μέλος της ράτσας, οφείλει να μελετήσει και να αγαπήσει την παράδοσή του και μετά να συνεχίσει το έργο των προγόνων του. Το τρίτο στάδιο είναι να μεταδώσει την αγάπη αυτή στις νεότερες γενιές. Τα λόγια αυτά βρίσκουν απόλυτη εφαρμογή στον Ιωάννου. Περιπλανώμενος ο ίδιος ανάμεσα σε πρόσφυγες, ανακαλύπτει την αγάπη της ράτσας και κατά συνέπεια της παράδοσης και της μετάδοσής της στους μεταγενέστερους.

Β] «Στου Κεμάλ το σπίτι»

Η ταυτότητα του κειμένου

Αφήγηση: α’ πρόσωπη- υποδεικνύει ότι ο αφηγητής είναι παρών στα γεγονότα

Αφηγητής: δραματοποιημένος, ομοδιηγητικός

Γλώσσα: απλή και καθημερινή

Ανάλυση του κειμένου

• Ενότητα 1^η: «Δεν ξαναφάνηκε… κι ακόμα πιο πέρα»

Αφορμή του πεζογραφήματος αποτελεί μια αινιγματική γυναικεία μορφή, που εμφανιζόταν στο παλιό σπίτι του αφηγητή με την μεγάλη μουριά στην αυλή. Ο αφηγητής παρουσιάζει κυρίως τα εξωτερικά χαρακτηριστικά της γυναίκας και στοιχεία της συμπεριφοράς της, αποφεύγοντας να εισχωρήσει στον εσωτερικό της κόσμο. Μεγάλη έκταση καταλαμβάνει και η περιγραφή της μουριάς, σαν μια μικρή περέμβαση μέσα στην αφήγηση.

• Ενότητα 2^η: «Την πρώτη φορά… να το γκρεμίσει»

Με αναφορές στο παρελθόν εκθέτει τα γεγονότα με χρονολογική σειρά. Έχοντας ως κέντρο τη μυστηριώδη γυναίκα και το παλιό αρχοντικό σπίτι κοντά στο σπίτι του Κεμάλ, ο αφηγητής σχολιάζει την αντοχή των σχέσεων των απλών ανθρώπων κατά τη δοκιμασία τους λόγω των εθνικών διαφορών (πόλεμος και ανταλλαγή πληθυσμών). Έτσι, τα περιεχόμενα του πεζογραφήματος σχετίζονται άμεσα με τον τίτλο του, εφόσον η αφήγηση ξεδιπλώνεται έχοντας ως σημείο αναφοράς στο χώρο και το χρόνο το σπίτι του Κεμάλ, που αποτελεί ισορικό μνημείο αλλά και σύμβολο ατομικών και συλλογικών δραμάτων.

Το αφήγημα χτίζεται πάνω σε δύο θεματικούς άξονες: τον πόνο της προσφυγιάς και τη σύγκρουση παλιού- νέου. Με την αντίθεση πηγάδι- βρύση εισάγεται το θέμα της κατάρρευσης του παλιού κόσμου, το οποίο συμπλέκεται με το θέμα του πόνου της προσφυγιάς. Το αισθητοποιούν η μόλυνση του νερού του πηγαδιού από το βόθρο και το τρεχούμενο νερό της βρύσης από το υδρευτικό δίκτυο.

Μετά την αποκάλυψη της εθνικής ταυτότητας της γυναίκας, η συμπάθεια της οικογένειας δίνει τη θέση της στην οργή και την αγανάκτηση, καθώς μέσα τους ξυπνάν οι νωπές μνήμες από την αγριότητα των Τούρκων απέναντι στους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Η σκέψη όμως ότι θα μπορούσαν να είναι οι ίδιοι στη θέση της τους μαλακώνει και πάλι.

• Ενότητα 3^η: «Δεν την ξανάδαμε… δεν ματαείδα»

Επαναφέρεται το θέμα της σύγκρουσης παλιού και νέου κόσμου, μέσα από τη κατάληξη του ερειπωμένου σπιτιού. Έτσι κλείνει ο κύκλος προσφυγιά- κατάρρευση παλιού κόσμου- προσφυγιά.

• Γενικές παρατηρήσεις

Η αφήγηση οργανώνεται με βάση το χρόνο, που λειτουργεί σε διαφορετικά επίπεδα. Η αφήγηση ξεκινά από το παρόν, με την τεχνική της αναδρομής πηγαίνει πίσω στο παρελθόν, και καταλήγει πάλι στο παρόν με προέκταση όμως στο μέλλον.

Ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου

1) Γιατί τα αρχικώς αρνητικά συναισθήματα του αφηγητή απέναντι στη γυναίκα μετατρέπονται εντέλει σε θετικά; Τι έχει μεσολαβήσει; Είναι δικαιολογημένη μια τέτοια μεταστροφή;

Απάντηση: Η μεταστροφή των συναισθημάτων του ακολουθεί τη σταδιακή αποκάλυψη του μυστηρίου της μαυροφορεμένης γυναίκας. Ο αφηγητής, όπως και τα άλλα μέλη της οικογένειας, ένιωσε πρώτα συμπάθεια για μια ομοιοπαθή. Κατά την τελευταία άφιξή της, όταν τη βλέπουν μπροστά στο γκρεμισμένο κι ερειπωμένο σπίτι της, η συμπάθεια προάγεται σε συγκίνηση. Κι όταν στο τέλος αποκαλύπτεται ότι αυτή ήταν η κόρη του μπέη που σπάραζε καθώς φεύγανε, τα θετικά συναισθήματα εδραιώνονται οριστικά κι εξαφανίζεται κάθε ίχνος της παλιάς αντιπάθειας και ενόχλησης.

2) Μέσα στο διήγημα συνυπάρχουν, αλλά και συγκρούονται δύο κόσμοι, δύο διαφορετικές εποχές. Πως καταγράφεται στη συνείδηση του αφηγητή η εισβολή του νέου κόσμου; Είναι δικαιολογημένα τα συναισθήματα που του προκαλεί;

Απάντηση: Με την ύψωση της πολυκατοικίας στη θέση του παλιού σπιτιού ο αφηγητής βλέπει με θλίψη να μετατρέπεται μια όμορφη και ζεστή φωλιά ανθρώπων σε ένα άχαρο κι απρόσωπο κτίριο. Δεν έχει πια ο τόπος τίποτα το ελκυστικό, τίποτα που να δένει τους ανθρώπους συναισθηματικά με αυτόν. Δκαιολογημένα λοιπόν ο αφηγητής αισθάνεται να γκρεμίζεται μαζί με το παλιό σπίτι κι ένας κόσμος ολόκληρος, και η ανθρώπινη μορφή και υπόστασή του να αντικαθίσταται από έναν κόσμο άφιλο, ουδέτερο και ψυχρό.

3) Η απουσία μελοδραματισμού και η ποιητική ελλειπτικότητα χαρακτηρίζουν τον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται την εσωτερική φόρτιση και τη συγκίνησή του ο πεζογράφος. Ποια στοιχεία του κειμένου δικαιολογούν αυτή την άποψη;

Απάντηση: Κατ’ αρχάς αποδίδει τη συγκινησιακή φόρτιση της γυναίκας χωρίς ίχνος επιτήδευσης. Μόνο λίγες λέξεις, καθημερινές και συνηθισμένες, αισθητοποιούν την ταραχή της ψυχής. Αλλά και τα συναισθήματα των μελών της ελληνικής οικογένειας διαγράφονται με απλό και άμεσο τρόπο: η ταραχή, η οργή και η αγανάκτηση απέναντι στους Τούρκους δεν διατυμπανίζονται ούτε συνοδεύονται από ακραίες αντιδράσεις.

themata istorias g.p panelladikon 2012

themata-apantiseis istorias g.p panelladikon 2012

Πανελλαδικές: Αλλαγές στο πρόγραμμα λόγω εκλογών | κοινωνια | ethnos.gr.

Γ. Παυλόπουλος, «Τα Αντικλείδια»

Βιογραφικά στοιχεία

Ο Γιώργης Παυλόπουλος γεννήθηκε το 1924 στον Πύργο Ηλείας. Σπούδασε Νομικά και ανήκει στην πρώτη μεταπολεμική γενιά. Ήταν ένας από τους ιδρυτές του «Πυργιώτικου Παρνασσού», ενός συλλόγου που βοήθησε την πολιτιστική παραγωγή κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Η γραφή του Παυλόπουλου διακρίνεται για τη φιλοσοφική της διάθεση και τα συμβολιστικά της στοιχεία. Συγχρόνως είναι σαφής στη διατύπωση των νοημάτων, με λιτό ύφος, ώστε να οδηγήσει τον αναγνώστη βήμα βήμα σε κάποιο φιλοσοφικό ή κοινωνικό συμπέρασμα. Από τα ποιήματά του ξεχωρίζουν τα «ποιήματα ποιητικής».

Ανάλυση του ποιήματος

Το ποίημα «Τα Αντικλείδια» αποτελεί μια φιλοσοφική θεώρηση της λειτουργίας της ποίησης. Στον πρώτο στίχο, η λέξη Ποίηση γράφεται με κεφαλαίο το αρχικό της γράμμα, για να υποδηλωθεί η σημασία και η αξία της, ενώ παράλληλα επιχειρείται να δοθεί κι ένας ορισμός της ποίησης. Η παρομοίωσή της με πόρτα συμβολίζει την είσοδο σε κάτι που δεν γνωρίζουμε. Έτσι, δημιουργείται μια μυστηριώδης ατμόσφαιρα. Ο δεύτερος στίχος αρχίζει να προσδιορίζει κάπως το περιεχόμενο της ποίησης, να άρει το μυστήριο και να δημιουργεί μια άγνοια. Η ποίηση δεν απευθύνεται σε όλους. Πολλοί προσπαθούν να την προσεγγίσουν αλλά δεν την καταλαβαίνουν. Αυτοί είναι οι αμύητοι, που δεν έχουν ιδέα από ποίηση. Υπάρχει επίσης μια κατηγορία ανθρώπων που παίρνουν κάποια γεύση από την ποίηση. Οι άνθρωποι αυτοί κατορθώνουν να περάσουν την πόρτα της ποίησης, όμως απογοητεύονται γιατί βρίσκουν κλειστή την έξοδο και δεν μπορούν να βρούν το «κλειδί».

Η προσπάθεια του ανθρώπου να ανοίξει τη πόρτα της ποίησης αποκτά δραματικές διαστάσεις, αφού μπαίνει τόσο εύκολα αλλά δεν μπορεί να βγεί όταν δει σε βάθος, όταν εισχωρήσει στα πιο μεγάλα μυστικά. Καμιά φορά, όπως λέει ο ποιητής, οι άνθρωποι καταστρέφουν και τη ζωή τους ψάχνοντας μάταια να βρούν κάπου το μυστικό, κι όσο περισσότερο το ψάχνουν φτιάχνοντας αντικλείδια, τόσο περισσότερο απομακρύνονται από τη λύση. Αντικλείδια είναι τα ποιήματα που φτιάχνουν όσοι έχουν λίγες ποιητικές γνώσεις. Από τα ημιτελή αυτά ποιήματα επιδιώκεται να γίνει το πέρασμα στο ολοκληρωμένο ποίημα. Φυσικά από την προσπάθεια αυτή δεν εξαιρεί τον εαυτό του. Έτσι, χρησιμοποιεί πρώτο πληθυντικό πρόσωπο («ανοίξουμε») για να δείξει ότι είναι κι ο ίδιος ένας ποιητής που προσπαθεί να ανοίξει την πόρτα της ποίησης.

Το ποίημα τελειώνει με τον ίδιο στίχο που άρχισε, σχηματίζοντας κύκλο ως προς τη μορφή και το περιεχόμενο.

Ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου

1) Τι σημαίνει «Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν τίποτα»; Μπορεί να ισχύει το αντίστροφο; Να βλέπουμε χωρίς να κοιτάζουμε;

Απάντηση: Οι «πολλοί» είναι το μεγάλο πλήθος, οι ανυποψίαστοι άνθρωποι που δεν συγκινούνται με την ποίηση. Ο ποιητής με τη φράση αυτή υποδεικνύει την ποιητική ματιά και παρατηρεί ότι η πνευματική αυτή ματιά λείπει από πολλούς ανθρώπους. Αντιστρόφως, αλλοι διαθέτουν ενόραση και φαντασία για να συλλαμβάνουν τον εσωτερικό κόσμο της ποίησης. Έτσι, μπορεί να ισχύει το αντίστροφο, δηλαδή κάποιοι να βλέπουν χωρίς να κοιτάζουν, αλλά αυτοί είναι λιγότεροι από τους πρώτους.

2) «…μαγεμένοι πηγαίνουνε να μπουν…» Τι τους παρακινεί να μπούν; Από τι δηλαδή μαγεύονται; Τι μπορεί να βλέπουν; Εσείς τι βλέπετε;

Απάντηση: Οι άνθρωποι που παρακινούνται να μπουν στην ανοιχτή πόρτα της ποίησης, είναι οι περισσότερο ευαίσθητοι. Παρακινούνται να «μπουν» γιατί διαισθάνονται ότι πίσω από την ανοιχτή πόρτα υπάρχει ένας θαυμάσιος κόσμος, υπάρχει η ομορφιά, η αρμονία και η γνώση. Κάτι ανάλογο βλέπει κι ο αναγνώστης, δηλαδή έναν μαγευτικό κόσμο, που αξίζει όχι μόνο να τον πλησιάσει κανείς αλλά να γίνει και κοινωνός του.

3) Γιατί η πόρτα κλείνει για όσους δεν μπόρεσαν να δουν στο βάθος;

Απάντηση: Η πόρτα κλείνει για όσους δεν μπόρεσαν να δουν στο βάθος. Αυτή η αποστροφή, που μοιάζει και με αντίφαση, ερμηνεύεται κάτω απ’ το πρίσμα ότι όσο περισσότερο εμβαθύνει κανείς στο μυστήριο της ποιητικής δημιουργίας, τόσο ανακαλύπτει την αδυναμία του να το ερμηνεύσει. Αν κάποιος εισχωρήσει στην ανοιχτή πόρτα της ποίησης και «δει», τότε έχει επιτύχει μια ταύτιση με την ποίηση και κατά συνέπεια δύσκολα γυρίζει πίσω. Αντίθετα, αν «δεν δει» τότε επιστρέφει πίσω.

4) Στο γνωστό παραμύθι «Ο Αλή- Μπαμπάς και οι σαράντα κλέφτες» μια λέξη μαγική ανοίγει τη σπηλιά με τους θησαυρούς. Μπορείτε να αναζητήσετε ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στο παραμύθι και τον ποιητικό μύθο;

Απάντηση: Αν στο γνωστό παραμύθι μια λέξη μαγική ανοίγει τη σπηλιά με τους θησαυρούς, στο ποίημα αυτό η μαγική λέξη είναι τα αντικλείδια. Κάθε ποίημα είναι ένα αντικλείδι και με αυτό προσπαθούν ο ποιητές να ανοίξουν την πόρτα της ποίησης. Το έργο αυτό είναι ανέφικτο, αλλά δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική λύση από την καταφυγή στα ποιήματα αυτά, ώστε μακροπρόθεσμα να «ανακαλύψουμε» την ποίηση.

5) Ποιος είναι ο ορισμός των ποιημάτων; Ταυτίζονται τα ποιήματα με την Ποίηση;

Απάντηση: Τα ποιήματα είναι έμμετρος, ρυθμικός, αρμονικός λόγος. Σύμφωνα με το ποίημα του Παυλόπουλου, τα ποιήματα δεν ταυτίζονται με την Ποίηση, γιατί τα ποιήματα είναι απλώς τα «αντικλέιδια», δηλαδή το μέσον με το οποίο φτάνουμε στην Ποίηση. Η ουσία της Ποίησης είναι μυστηριακή, των ποιημάτων όμως όχι. Η ποίηση είναι μια κλειστή πόρτα και τα ποιήματα είναι η απόπειρα να ανοίξουμε αυτή την πόρτα, όταν βρεθούμε μέσα και κλείσει πίσω μας.

6) Γιατί το ποίημα κλείνει όπως άρχισε; Γιατί δεν παραβιάζεται ποτέ η ανοιχτή πόρτα της ποίησης;

Απάντηση: Το σχήμα του κύκλου στο ποίημα (ο πρώτος στίχος είναι ίδιος με τον τελευταίο) αποτελεί μια μορφοποίηση της βασικής ιδέας του ποιήματος ότι η πρόκληση- πρόσκληση της Ποίησης συνεχώς ανανεώνεται. Η πόρτα της Ποίησης είναι ανοιχτή και κλείνει, για να μην ανοίξει ποτέ πια. Δεν παραβιάζεται, είτε γιατί αποτελεί σχήμα οξύμωρο η παραβίαση μιας ανοιχτής πόρτας είτε γιατί όσοι διαβαίνουν το κατώφλι της δεν κατέχουν το μυστικό να την ανοίξουν. Η «κυκλικότητα» του ποιήματος υποδηλώνει, τονίζει και υπογραμμίζει την κυκλικότητα και τη συνέχεια της ποιητικής πρόκλησης και δημιουργίας.

Ν. Εγγονόπουλος, «Ποίηση 1948» -Μ. Αναγνωστάκης , «Στο Νίκο Ε. …1949»

Α] Ν. Εγγονόπουλος- «Ποίηση 1948»

Βιογραφικά στοιχεία

Γεννήθηκε το 1910 και πέθανε το 1986. Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του έζησε στην Κωνσταντινούπολη. Σπούδασε στο Παρίσι και στην Αθήνα. Στην ποίησή του συνδυάζει παραδοσιακά στοιχεία (ομοιακαταληξία, μέτρο, ρυθμό) και ελεύθερο στίχο. Είναι ένας από τους κύριους εκπροσώπους του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα.

Ανάλυση του ποιήματος

Το έτος γραφής του συγκεκριμένου ποιήματος είναι το 1948, στο αποκορύφωμα δηλαδή του εμφυλίου πολέμου. Βασικά χαρακτηριστικά αυτής της εποχής είναι ο σπαραγμός κι ο θάνατος. Είναι δηλαδή μια εποχή αντιποιητική, η ποίηση είναι πλέον μια μάταιη πολυτέλεια. Η σιωπή έχει σ’αυτήν την εποχή μεγαλύτερο νόημα από τους στίχους, αφού μπορεί να αποδώσει την τραγικότητα με έναν τρόπο απόλυτο. Ωστόσο, ο ποιητής επισημαίνει όλα τα παραπάνω επιλέγοντας να γράψει ποίηση. Εξαιτίας όμως της τραγικής κατάστασης τα ποιήματά του είναι πικρά και λίγα. Εξάλλου, πάντοτε η ποίησή του εξέραζε την πίκρα και την θλίψη του για την ιστορική πραγματικότητα που βίωσε (μικρασιατική καταστροφή, προσφυγικό, πόλεμος ’40, κατοχή, εμφύλιος).

Στο ποίημα δεν υπάρχουν καθόλου στοιχεία ρητορείας, μελοδραματισμού ή εξάρσεων. Απουσιάζουν παντελώς λυρικές εικόνες και εκφράσεις. Αντίθετα, κυριαρχεί παντού ο θάνατος. Η ποίηση υποχωρεί από σεβασμό προς το θέμα των νεκρών, και χρειάζεται μόνο για να εκφράσει τον πόνο του ποιητή. Οι εικόνες είναι απροσδόκητες και χωρίς λογική συνοχή, σαν να βρίσκονται μεταξύ πραγματικότητας και ονείρου (στοιχείο υπερρεαλισμού). Ο λόγος είναι τεμαχισμένος και η διατύπωση ελλειπτική. Αυτή η μορφή του λόγου σχετίζεται άμεσα με την εποχή του εμφυλίου πολέμου. Όπως ακριβώς η εποχή, έτσι κι ο λόγος σπαράχτηκε από το μακελειό. Έτσι το ποίημα, με τον χαμηλόφωνο και εξομολογητικό τόνο, παίρνει τη θέση μιας πένθιμης κραυγής για το ρόλο του ποιητή και της ποίησης.

Β] Μ. Αναγνωστάκης- «Στο Νίκο Ε. …1949»

Βιογραφικά στοιχεία

Ο Μανόλης Αναγνωστάκης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1925 και πέθανε το 2005. Σπούδασε Ιατρική και τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης το 1986. Ανήκει στην πρώτη μεταπολεμική γενιά. Για τη γενιά του ποιητή η πολιτική και κοινωνική στράτευση ήταν από τα ουσιώδη γνωρίσματά της, και διεκδίκησαν ζωτικές αξίες όπως η ελευθερία και οι κοινωνική δικαιοσύνη.

Ανάλυση του ποιήματος

Στο ποίημα είναι έντονο το κλίμα του θανάτου. Όλες οι εικόνες μεταφέρουν το σκηνικό του εμφυλίου πολέμου: οι νεκροί σύντροφοι, οι φωνές αγωνίας, η απουσία προστασίας και ασφάλειας, η ερημιά κι η εγκατάλειψη. Η εικόνα της σημαίας που έχει τρυπήσει και σαπίσει, δίνει τη αιτία του εμφύλιου σπαραγμού: ο πόλεμος ήταν ιδεολογικός. Ωστόσο, παρά τη φρίκη και τον πόνο που ξεχειλίζουν στους στίχους του ποιήματος, ο ποιητής καταφέρνει και κρατά το μέτρο, αποφεύγοντας υπερβολές και εξεζητημένους μελοδραματισμούς. Οι λέξεις που χρησιμοποιούνται για να μεταφέρουν αυτό το κλίμα είναι καθημερινές λέξεις του προφορικού λόγου, με απλό και εξομολογητικό τόνο. Οι στίχοι, όπως και στο ποίημα του Εγγονόπουλου είναι ελλειπτικοί και απουσιάζει κάθε στοιχείο λυρισμού. Στο συγκεκριμένο ποίημα σκούγεται καθαρή η φωνή του ποιητή Αναγνωστάκη. Μιλάει για το χρέος των ποιητών, οι οποίοι πρέπει να συντηρήσουν τις ιστορικές στιγμές για να μην περάσουν στη λήθη.

Γ] Παραλληλισμός των δύο κειμένων

Το ποίημα του Αναγνωστάκη είναι «απάντηση» στο ποίημα του Εγγονόπουλου. Κάτι τέτοιο αποδεικνύεται κυρίως από τον τίτλο («Στο Νίκο Ε.») και την χρονολογία (1949), αλλά και από τη θεματική σχέση την δύο ποιημάτων, δηλαδή η ποίηση σε σχέση με την ιστορική πραγματικότητα. Το ιστορικό πλαίσιο των δύο ποιημάτων ταυτίζεται (εμφύλιος πόλεμος) και η μορφή τους είναι επίσης όμοια. Και στα δύο συναντάμε ακρωτηρισμένο λόγο, με μικρούς στίχους, χωρίς στίξη, χωρίς μέτρο και ομοιοκαταληξία, για να αποδοθεί η ακρωτηριασμένη εποχή.

Ωστόσο η στάση των δύο ποιητών απέναντι στο χρέος της ποίησης ως προς την ιστορική πραγματικότητα διαφέρει. Ο Εγγονόπουλος θεωρεί την ποίηση αδύναμη να αρθρώσει το λόγο της μέσα στις αιματηρές συνθήκες του διχασμού από τον εμφύλιο σπαραγμό. Θεωρεί την ποίηση μάταιη πολυτέλεια σε τέτοιες εποχές, όπου το μόνο που ενδιαφέρει τους ανθρώπους είναι η επιβίωση. Θεωρεί τη σιωπή προτιμώτερη. Για αυτό και τα ποιήματά του είναι τόσο πικραμένα και τόσο λίγα, ίσα ίσα για να εκφράσουν αυτή την αδυναμία.

Αντίθετα, ο Αναγνωστάκης δε συμφωνεί με την άποψη της ποιητικής παραίτησης του Εγγονόπουλου. Πιο αγωνιστικός, κοντά στην «στρατευμένη» ποίηση, πιστεύει ότι η τέχνη είναι καθρέφτης της πραγματικότητας. Πιστεύει στον κοινωνικό ρόλο του καλλιτέχνη, οπότε, κατά την άποψή του, ο ποιητής πρέπει να συμμετέχει ενεργά και να καταγράφει όλα όσα συμβαίνουν στην εποχή του. Για τον Αναγνωστάκη η ποιητική παραίτηση ισοδυναμεί με λιποταξία. Πιστεύει πως μόνο ο ποιητής θα μιλήσει για το θάνατο, τα ερείπια και τους εφιάλτες. Η ευαισθησία του είναι η μόνη εγγύηση για τη σωστή καταγραφή.

Ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου

1) Να εξεταστούν συγκριτικά τα δύο ποιήματα. Ποια είναι η επιλογή του Εγγονόπουλου και ποια του Αναγνωστάκη;

Απάντηση: Τα δύο ποιήματα συνιστούν ένα νοητό διάλογο ανάμεσα στους δύο ποιητές για το πώς αντιλαμβάνεται ο καθένας την ποιητική λειτουργία. Στο ποίημα του Εγγονόπουλου εκφράζεται η αδυναμία της ποίησης να λειτουργήσει μέσα στις συνθήκες του εμφύλιου σπαραγμού. Στη σιωπή της ποίησης του Εγγονόπουλου, ο Αναγνωστάκης προβάλλει την καταγγελτική δύναμη της ποίησης μέσα από την απεικόνιση του δράματος.

Αν βέβαια ο Εγγονόπουλος ήθελε να μείνει πιστός στη διακήρυξή του, τότε θα έπρεπε να σιωπήσει και να μη γράψει ούτε μια ποιητική γραμμή. Το ποίημα του όμως, μέσα από τη σιωπή και την άρνηση που υποδεικνύει, αποτελεί μια θορυβώδη καταγγελία της τραγωδίας του εμφυλίου, τη διατύπωση μιας θέσης τόσο ποιητικής όσο και πολιτικής. Στην ουσία τα δύο ποιήματα έχουν το ίδιο θέμα. Μόνο που ο Αναγνωστάκης είναι περισσότερο αναλυτικός, ενώ ο Εγγονόπουλος φορτίζει τις ψυχές των αναγνωστών με τους συνεχείς διασκελισμούς. Με την τεχνική αυτή, που δεν επιτρέπει να ολοκληρωθεί το νόημα κανενός στίχου, δημιουργεί την αίσθηση της αγωνίας και του φόβου. Η πρωτοπρόσωπη σφήγηση του Εγγονόπουλου και η αναγνώριση ότι η ποίησή του στάζει πίκρα στρέφει την προσοχή του αναγνώστη στον ίδιο τον ποιητή και στο δράμα που βιώνει, καθώς το έργο του είναι η συνεχής καταγγελία, ο αγώνας. Την ίδια θέση εκφράζει κι ο Αναγνωστάκης με αντίστοιχο τρόπο: και στα δύο ποιήματα ερωτήσεις ρητορικές σε παρένθεση στρέφουν τη ματιά στον ποιητή και την ποίησή του. Η παρένθεση όμως του Αναγνωστάκη δηλώνει το ακριβώς αντίθετο από αυτό που δηλώνουν οι πρώτοι στίχοι του Εγγονόπουλου. Στην αφωνία του ποιητικού λόγου του ποιητή, ο Αναγνωστάκης αντιπαραβάλλει το χρέος του ποιητή να μιλήσει, να  γίνει η τέχνη του πράξη κοινωνικής και πολιτικής διαμαρτυρίας και καταγγελίας.

2) Ποια γενικά συμπεράσματα προκύπτουν για το χρέος της ποίησης απέναντι στη σύγχρονη πραγματικότητα; Ποια είναι η δική σας άποψη για το θέμα αυτό;

Απάντηση: Το συμπέρασμα που προκύπτει από τα δύο ποιήματα είναι ότι η ποίηση είναι μεν πράξη αυτόνομη, από την άλλη όμως αντλεί το περιεχόμενό της από την ιστορική πραγματικότητα. Τα θέματα που φωτίζει είναι κοινά για όλους τους ανθρώπους, ακόμα κι αν κάποιοι νόμίζουν πως δεν τους αφορούν. Ιδίως σε εποχές ταραγμένες, όπως η εποχή του εμφυλίου, η ποίηση γίνεται πράξη κοινωνικοπολιτικής διαμαρτυρίας και καταγγελίας. Επομένως, ακόμα και μέσα από τη σιωπή λειτουργεί ως έκφραση αποτροπιασμού από την πλευρά του ποιητή.

Σίγουρα η τέχνη δεν έχει ως σκοπό την ωραιοποίηση της πραγματικότητας, δεν στοχεύει μόνο στην ηρεμία του νου και της ψυχής. Κυρίως στοχεύει στην παρουσίαση της αλήθειας. Η ποίηση επομένως θα πρέπει να εμπνέει μια συγκεκριμένη στάση ζωής στον καλλιτέχνη, που είναι συνυφασμένη με την καταγγελία της τυραννίας σε όποια μορφή κι αν βρίσκεται. Ο ποιητής με λίγα λόγια δεν πρέπει να μένει στο περιθώριο των εξελίξεων, αλλά να κάνει την δική του επανάσταση μέσα από το έργο του.

Ασκήσεις Αρχαίων

1) ΝΑ ΓΡΑΦΕΙ Η ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΚΛΗΤΙΚΗ ΕΝΙΚΟΥ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ:

ή στρατιά

το φυτόν

η οδός

ό ’Ατρείδης

ή δίψα

2) ΝΑ ΓΡΑΦΕΙ Η ΔΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ:

ό κοχλίας

ο νόμος

ή δίκη

η άμπελος

ο ταύρος

3) ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΘΕΙ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΚΛΙΣΗΣ:

1.    Αί ………………(οίκία)πλησίον της ………………(θάλαττα) είσίν.

2.    Ό λοχαγός λέγει τώ……………………(στρατιώτης ) ότι δεί την………….(άμαξα) κατακαίειν.

3.    Ταίς………… (ψυχή) ταίς γεμούσαις πονηρών …………….(επιθυμία) φάρμακον ό λόγος έστί .

4.    ‘Ημείς και ύμείς έγενόμεθα καί …………….(συγχορευτής) καί …………….(συμφοιτητής) καί ………………….(συστρατιώτης).

5.    Κατά τον της ……………..(μέλιττα) τρόπον δεί άναγιγνώσκειν.

6.    Οί…………….. (πολέμιος) ού φυλάττουσι τούς …………….(όρκος) των …………………(θεός)

7.    ‘Ο Κύρος άποπέμπει τους………………(δασμός)

4) ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΘΕΙ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΚΛΙΣΗΣ:

1. Οί……………..(πολέμιος) ού φυλάττουσι τούς ……………(όρκος) των………..(θεός)

2.    ‘Ο Κύρος άποπέμπει τους……………. (δασμός) τώ……………….. (άδελφός).

3.    Οί ……………(θεός) ούκ είσίν ύμίν …………………(σύμμαχος)

4.    ‘Ο άγαθός σώζεται σύν τοίς ………………(θεός) καί έκ πάνυ ……………(δεινόν)

5) ΝΑ ΓΡΑΦΟΥΝ ΟΙ ΠΛΑΓΙΕΣ ΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΝΕΚΦΟΡΩΝ ΚΑΙ  ΣΤΟΥΣ ΔΥΟ ΑΡΙΘΜΟΥΣ

ή φανερά όδός

ό έλεύθεροςπολίτης

……………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………….

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Γ΄  Κλίση ουσιαστικών

1. Να γραφεί η γενική και δοτική ενικού και πληθυντικού αριθμού των ονομάτων:

2. Να γραφεί η δοτική, αιτιατική, κλητική ενικού και δοτική πληθυντικού :

3. Να γραφεί η δοτική και κλητική ενικού και η δοτική πληθυντικού:

4. Να γραφεί η γενική, δοτική, κλητική ενικού και η δοτική πληθυντικού:

5. Να γραφεί η γενική και δοτική ενικού και πληθυντικού αριθμού των επιθέτων ή μετοχών (στο ίδιο γένος):

6. Να γράψετε τη γενική και δοτική ενικού και τη δοτική πληθυντικού των  ονομάτων:

7. Να συμπληρωθούν τα κενά με τον κατάλληλο τύπο των ουσιαστικώντηςπαρένθεσης:

Γεωργὸς καθ’ ἡμέραν ἔξω τοῦ ___________ (ἄστυ) παρὰ τὸν ποταμὸν ἐπορεύετο. Ἐνταῦθα τῷ _____________ (πέλεκυς) ἐξυλεύετο . μετὰ δὲ τὴν ________ (δύσις) τοῦ ἡλίου εἰς τὴν ___________ (πόλις) ἐπὶ τοῦ ἵππου τὰ ξύλα ἔφερεν. Ἐκφεύγει δ’ ὅμως ποτέ ὁ πέλεκυς καὶ εἰς τὸν ποταμὸν πίπτει.
Ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ οὖν τοῦ _______________ (πέλεκυς) ὁ γεωργὸς ὠδύρετο. Ὁ δὲ θεὸς τὴν τῆς ___________ (θλίψις) αἰτίαν μανθάνει καὶ ἀναφέρει δύο ____________ (πέλεκυς), τὸν μὲν δύο πήχεων ἐκ χρυσοῦ, τὸν δ’ ἕτερον τοῦ γεωργοῦ. Οὗτος δ’ ὅμως _________ (φύσις, γεν. εν.) ἦν ἀγαθῆς καὶ λαμβάνει τὸν οἰκεῖον. Ὁ θεὸς ἥδεται (=ευχαριστιέται) ἐπὶ τῇ ____________ (σύνεσις) καὶ ___________ (φρόνησις) τοῦ γεωργοῦ καὶ παρέχει αὐτῷ ἀμφοτέρους (=και τους δύο) τοὺς __________ (πέλεκυς).
Ὁ γεωργὸς τὴν τῶν ____________ (πέλεκυς) ____________ (κτῆσις) λέγει τοῖς γεωργοῖς. Τούτων εἷς ἐξεπίτηδες τὸν __________ (πέλεκυς) ῥίπτει . μετὰ δὲ τὴν __________ (πρᾶξις) ὁμοίως τῷ πρώτῳ ὠδύρετο. Μετὰ δύο ______________ (κατάδυσις, αιτ.) ἐκφέρει ὁμοίως ὁ θεὸς δύο ____________ (πέλεκυς). Ὁ δὲ ξυλοκόπος, ὡς τὸν ἐκ χρυσοῦ ὁρᾷ, “οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ πέλεκυς” λέγει. Ὁ θεὸς δ’ ὅμως ἐπὶ τῇ _________ (ὕβρις) αὐτοῦ ὀργίζεται, τῷ δὲ ξυλοκόπῳ λέγει . “τῶν κακῶν ___________ (πρᾶξις) ἀμοιβή ἐστι καὶ τῶν οἰκείων ἀγαθῶν ἡ ἀπώλεια”.

Ἡ Περσία πληθύει δὲ ποταμῶν καὶ λιμνῶν, ἔνθα οἱ ____________ (ἁλιεύς) ἰχθῦς ἁλιεύουσιν. Οἱ δὲ ____________ (νομεύς) ἀγέλας βοῶν καὶ ἵππων νέμουσι.
Οἱ ____________ (βασιλεύς) τῆς Περσίας μεθ’ ___________ (ἱππεύς, γεν. πλ.) εἰς τὰς σατραπείας ἤλαυνον, οἱ δ’ ___________ (ἱερεύς) τοῦ __________ (ἄστυ) συμπρούπεμπον τοῖς ______________ (βασιλεύς) καὶ βοῦς τοῖς θεοῖς ἔθυον . οἱ δ’ ἐν αὐταῖς κάτοικοι ὑπεδέχοντο τοὺς _____________ (βασιλεύς) καὶ προσεκόμιζον αὐτοῖς δῶρα, βοῦς καὶ ἵππους χρυσοχαλίνους. Καὶ οἱ πτωχοί, δὲ τῶν ὑπηκόων, ____________ (χαλκεύς, ονομ. πλ.), _________ (σκυτεύς, ονομ. πλ.) καὶ βουκόλοι, προσέφερον ὅπλα, τυρὸν καὶ τρωκτά. Ὁ δὲ βασιλεύς, ὅτε εἰς τὴν _________ (πόλις) ἐπανῆγεν, δῶρα ὁμοίως διὰ __________ (πρέσβεις, γεν. πλ.) ἔπεμπε τοῖς σατράπαις καὶ τοῖς σπουδαίοις τῶν κατοίκων.

Γέρων δειλὸς ὁρᾷ καθ’ ὕπνους ὅτι ὁ υἱὸς ὑπὸ __________ (λέων, γεν. εν.) κατησθίετο. Εὐθὺς δ’ ἐκ τοῦ φόβου οἴκημα καλὸν καὶ μετέωρον κατασκευάζει καὶ ἐνταῦθα μετὰ ____________ (θεράπων, γεν. πλ.) τὸν υἱὸν ἐγκλείει. Κοσμεῖ δ’ ἔνδον τὸ οἴκημα _____________ (ἀνδριάς, δοτ. πλ.) καὶ ἄλλῳ κόσμῳ, ἐπὶ δὲ τοῦ τοίχου γράφει πρὸς _________ (τέρψις, αιτ. εν.) τοῦ υἱοῦ __________ (γίγας, αιτ. πλ.), __________ (λέων, αιτ. πλ.) καὶ παντοῖα ζῷα . οὕτω γὰρ οἱ _________ (λέων) καὶ ___________ (ἐλέφας, ονομ. πλ.) ἀκίνδυνοι ἦσαν τῷ υἱῷ.

Ὁ δὲ παῖς πλησιάζει μὲν τοῖς ___________ (λέων) καὶ _____________ (ἐλέφας, δοτ. πλ.), περίλυπος δ’ ἦν, ὅτι κατάκλειστος ἦν. Καὶ δήποτε λέγει τῷ ____________ (ἐλέφας) . ” Ὦ __________ (ἐλέφας), ὡς καλὸς εἶ καὶ καλοὺς ____________ (ὀδούς) ἔχεις”. Ἐφεξῆς δὲ πλησιάζει τῷ ___________ (λέων) καὶ λέγει αὐτῷ. ” Ὦ κακὲ ________ (λέων), δικαίως οἱ θηρευταὶ ___________ (ἱμάς, δοτ. πλ.) δεσμεύουσί σε . τοῖς γὰρ __________ (ὀδούς) δάκνεις καὶ τὰ __________ (θήραμα) φονεύεις. Καὶ ἐγὼ δὲ διὰ σὲ κατάκλειστός εἰμι, ὡς ἐν φρουρᾷ”. Καὶ εὐθὺς ἐπιβάλλει τῷ τοίχῳ τὸν δάκτυλον καὶ ἐκτυφλώνει τὸν _________ (λέων).
Σκόλοψ δ’ ὅμως τῷ δακτύλῳ ἐμπήγνυται καὶ ὄγκωμα καὶ φλεγμονὴν ἐπιφέρει αὐτῷ. Ἐξ αὐτοῦ δ’ ἐπιγίγνεται πυρετὸς τῷ παιδὶ καὶ μετ’ οὐ πολὺ ἀποθνῄσκει. Οὕτω ὁ υἱὸς τοῦ __________ (γέρων) τὸ πεπρωμένον οὐκ ἀποφεύγει.

TA «NAI» KAI TA «OXI» ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Έπειτα από την εξέταση κάθε μαθήματος ακολουθεί πειραματική βαθμολόγηση

Oι πανελλαδικές εξετάσεις είναι μια διαδικασία, που απασχολεί κάθε χρόνο τέτοια εποχή τεράστιο αριθμό ανθρώπων. Κατά κύριο λόγο τους μαθητές, τις οικογένειές τους, τους εκπαιδευτικούς αλλά και όλους όσοι εργάζονται ώστε να ολοκληρωθούν, έτσι όπως ορίζει ο νόμος.

Οι περισσότεροι υποψήφιοι μόλις κάνουν μια πρώτη ανάγνωση νομίζουν ότι δεν μπορούν να απαντήσουν ούτε σε μία ερώτηση. Η εκτίμηση αυτή συνήθως είναι λανθασμένη. Ο πανικός είναι αυτός που δημιουργεί παροδικό κενό… μνήμης. Χαλαρώστε και σιγά σιγά ξεκινήστε από τις ερωτήσεις που σας φαίνονται ευκολότερες.

Τη μεγαλύτερη ευθύνη, όμως, έχουν οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Παιδείας, που φροντίζουν ώστε όλα να λειτουργήσουν στην εντέλεια, καθώς από αυτή τη διαδικασία κρίνεται το μέλλον χιλιάδων παιδιών.

Στο πλαίσιο αυτό τα πάντα έχουν προβλεφθεί και όλοι όσοι εμπλέκονται ενεργά με τους διαγωνισμούς δέχονται αυστηρές οδηγίες τις οποίες οφείλουν να ακολουθούν πιστά.

Αυστηρά μέτρα λαμβάνονται και για τη βαθμολόγηση των γραπτών. Τα γραπτά των συμμετεχόντων στις πανελλαδικές εξετάσεις μεταφέρονται σε ειδικά βαθμολογικά κέντρα, προκειμένου να βαθμολογηθούν από τους καθηγητές και βέβαια αυτή είναι η πιο σημαντική διαδικασία των εξετάσεων, αφού από αυτή κρίνεται το μέλλον χιλιάδων παιδιών.

Γι’ αυτό τον λόγο άλλωστε οι υπηρεσίες του υπουργείου Παιδείας συνιστούν προς τους βαθμολογητές να κάνουν με υψηλό αίσθημα ευθύνης τη δουλειά τους και να βαθμολογούν ακριβώς όπως ορίζει ο νόμος προκειμένου να μην υπάρχουν αδικίες. Γι’ αυτό τον λόγο άλλωστε έπειτα από την εξέταση κάθε μαθήματος ακολουθεί πειραματική βαθμολόγηση, η οποία γίνεται το πρωί ή το απόγευμα της άλλης μέρας από αυτήν που εξετάστηκε το μάθημα.

Εφόσον μάλιστα από την πειραματική βαθμολόγηση προκύπτουν ανάγκες διευκρινίσεων από την Κεντρική Επιτροπή των εξετάσεων, οι καθηγητές διατυπώνουν σχετικές ερωτήσεις τις οποίες στέλνουν στην Επιτροπή με φαξ ή e-mail. H κανονική βαθμολόγηση θα αρχίζει μετά τις 12 το μεσημέρι της μεθεπόμενης μέρας από αυτή που πραγματοποιήθηκε η εξέταση του συγκεκριμένου μαθήματος, ώστε να δίνεται ο αναγκαίος χρόνος για την παραλαβή από όλα τα Βαθμολογικά Κέντρα των διευκρινήσεων που ενδεχομένως θα παρασχεθούν από την Κεντρική Επιτροπή των Εξετάσεων.

Αν κάποιο μάθημα εξετάζεται Παρασκευή πρωί, η πειραματική βαθμολόγηση θα γίνεται την επόμενη εργάσιμη ημέρα λειτουργίας του Βαθμολογικού Κέντρου (το Σάββατο) και η κανονική βαθμολόγηση θα αρχίζει τη Δευτέρα. Αν κάποιο μάθημα εξετάζεται Σάββατο πρωί, η πειραματική βαθμολόγηση θα γίνεται τη Δευτέρα και η κανονική βαθμολόγηση θα αρχίζει μετά τις 12 την Τρίτη. Σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται η κανονική βαθμολόγηση νωρίτερα.

Επαναληπτικές λόγω ανωτέρας βίας

Αν ένας μαθητής προσέλθει στο εξεταστικό κέντρο μετά την ανακοίνωση των θεμάτων δεν γίνεται δεκτός στην αίθουσα. Οι υποψήφιοι οι οποίοι, λόγω ασθένειας ή σοβαρού κωλύματος που συνιστά ανωτέρα βία, δεν λάβουν μέρος στις εξετάσεις αυτές ή διακόψουν την εξέτασή τους έχουν τη δυνατότητα να επαναλάβουν την προσπάθειά τους μέσα στον Ιούνιο. Για να πάρουν όμως μέρος στις νέες εξετάσεις θα πρέπει μέσα σε τρεις μέρες από την ημερομηνία λήξης των Πανελλαδικών να καταθέσουν στον διευθυντή του λυκείου δικαιολογητικά ασθενείας από δημόσιο νοσοκομείο από τα οποία να προκύπτει η αδυναμία του μαθητή να λάβει μέρος στις εξετάσεις.

Μέτρα για το αδιάβλητο της διαδικασίας

Eπειδή κατά το παρελθόν έχουν δημιουργηθεί παρατράγουδα κατά τη διάρκεια των εξετάσεων όπως για παράδειγμα είχε γίνει με τη διαρροή θεμάτων στο Διαδίκτυο ακόμη και με λανθασμένες βάσεις εισαγωγής που ανακοίνωσε το υπουργείο Παιδείας έχουν ληφθεί επιπρόσθετα μέτρα με δεδομένο ότι κανείς δεν επιθυμεί να πληγεί το αδιάβλητο των Πανελλαδικών. Για παράδειγμα:

• Σε περίπτωση αναβαθμολόγησης στις εξετάσεις των Γενικών Λυκείων ως τελικός βαθμός του γραπτού υπολογίζεται ο μέσος όρος της βαθμολογίας των δύο μεγαλύτερων βαθμών, αντί του μέσου όρου των τριών που ίσχυε παλιότερα.
• Υπάρχουν οδηγίες για την αυστηρή επιλογή του απαραίτητου προσωπικού που εμπλέκεται στις διαδικασίες των γενικών εξετάσεων (βαθμολογητές, αναβαθμολογητές, συντονιστές των διαδικασιών αναβαθμολόγησης), έτσι ώστε το γραπτό να βαθμολογείται με τη μεγαλύτερη δυνατή προσέγγιση στις ορθές απαντήσεις.
• Οι πρόεδροι των Βαθμολογικών Κέντρων αλλά και των Νομαρχιακών Επιτροπών δεν πρέπει να έχουν συγγένεια έως και τρίτου βαθμού με οποιονδήποτε υποψήφιο δίνει εξετάσεις σε όλη την Ελλάδα. Μέχρι τώρα το κώλυμα της συγγένειας περιοριζόταν μόνο στην περιφέρεια λειτουργίας του Βαθμολογικού Κέντρου.
• Υπάρχει γενική και διαφορετική ανακατανομή των γραπτών στα Βαθμολογικά Κέντρα, κυρίως των Γενικών Λυκείων με στόχο να ελαχιστοποιούνται έως και να εξαφανίζονται οι πιθανότητες να γνωρίζει ο βαθμολογητής τίνος υποψηφίου το γραπτό διορθώνει.
• Δεν επιτρέπεται η είσοδος στα εξεταστικά κέντρα υποψηφίων με κινητά. Το υπουργείο έχει εφοδιαστεί με ειδικές συσκευές αδρανοποίησης τη κινητής τηλεφωνίας κατά τη διάρκεια των εξετάσεων.

Τι ισχύει για όσους αντιγράφουν

• Αν ο μαθητής που εξετάζεται σε εθνικό επίπεδο φέρει μαζί του στην αίθουσα στην οποία εξετάζεται αντικείμενο ή μέσο αντιγραφής ή αντιγράφει κατά τη διάρκεια της εξέτασης από βιβλίο ή οποιουδήποτε είδους σημειώσεις ή από γραπτό δοκίμιο άλλου εξεταζομένου, ή θορυβεί και δεν συμμορφώνεται με τις υποδείξεις των επιτηρητών επιχειρώντας να αντιγράψει ή εμποδίζοντας την εξέταση άλλων εξεταζομένων ή δολιεύεται με άλλο τρόπο την εξέτασή του, απομακρύνεται από την αίθουσα εξέτασης με αιτιολογημένη απόφαση της Λυκειακής επιτροπής και το γραπτό δοκίμιο βαθμολογείται από τη Λυκειακή επιτροπή με τον κατώτερο βαθμό μηδέν (0). Η Λυκειακή επιτροπή πριν από την επιβολή της ανωτέρω ποινής καλεί σε προφορική απολογία τον μαθητή και συντάσσει σχετικό πρακτικό που υπογράφεται από τον πρόεδρο, τα δύο της μέλη και τον γραμματέα αυτής.

  Τα οποιαδήποτε αποδεικτικά στοιχεία επισυνάπτονται στο πρακτικό.

• Αν πρόκειται για μάθημα που εξετάζεται σε επίπεδο σχολικής μονάδας, με απόφαση του διευθυντή του Λυκείου και έπειτα από εισήγηση των διδασκόντων το εξεταζόμενο μάθημα, το γραπτό δοκίμιο βαθμολογείται με τον κατώτερο βαθμό μηδέν (0).

Στη Λυκειακή επιτροπή συμμετέχει ο διευθυντής του Λυκείου, οι επιτηρητές και οι διδάσκοντες το εξεταζόμενο μάθημα.

Μην κουράσεις τον βαθμολογητή

Οι βαθμολογητές κουράζονται όταν παίρνουν στα χέρια τους ένα γραπτό το οποίο έχει άσχημη εικόνα. Και σε αυτή την περίπτωση μπορεί να κάνουν το ανθρώπινο λάθος τους ακόμη και στη βαθμολόγηση. Για τον λόγο αυτό να ξέρετε ότι ένα γραπτό το οποίο έχει καλή εμφάνιση βοηθάει στο να το δει ο βαθμολογητής με «καλό μάτι». Να έχετε, λοιπόν, στο μυαλό σας ότι η άρτια αρχιτεκτονική του γραπτού (τάξη, αισθητική, ευανάγνωστες απαντήσεις) υποσυνείδητα προϊδεάζει θετικά τον βαθμολογητή. Επίσης όλες οι ερωτήσεις πρέπει να απαντώνται με σαφήνεια, χωρίς πλεονασμούς, και πληροφορίες που δεν έχουν καμία σχέση με το θέμα. Οσο σαφείς και απλά διατυπωμένες είναι οι ερωτήσεις, άλλο τόσο απλά πρέπει να δίνονται και οι απαντήσεις. Λίγα λόγια και καλά, λοιπόν, και καθαρό γραπτό χωρίς σημειώσεις, μουντζούρες και ορνιθοσκαλίσματα!

Τι πρέπει να προσέξετε όταν πάρετε τα θέματα

Η στιγμή που τα θέματα των εξετάσεων φτάσουν στα χέρια σας σίγουρα είναι και η δυσκολότερη.

Οι περισσότεροι υποψήφιοι μόλις κάνουν μια πρώτη ανάγνωση νομίζουν ότι δεν μπορούν να απαντήσουν ούτε σε μία ερώτηση. Η εκτίμηση αυτή συνήθως είναι λανθασμένη.

Ο πανικός είναι αυτός που δημιουργεί παροδικό κενό… μνήμης. Χαλαρώστε και σιγά σιγά ξεκινήστε από τις ερωτήσεις που σας φαίνονται ευκολότερες. Αυτό θα σας δώσει κουράγιο για να συνεχίσετε. Διαβάστε με μεγάλη προσοχή τα θέματα και μη βιάζεστε να δώσετε απαντήσεις. Πάντα χρειάζεται και μια δεύτερη σκέψη. Στο τέλος κάντε έλεγχο εάν απαντήσατε όλα τα ζητήματα.

Να ξέρετε ότι δεν είναι δυνατόν να γράψετε άριστα σε όλα τα μαθήματα.

Κάπου οι επιδόσεις σας θα είναι χαμηλότερες. Μην απογοητευτείτε και μην εγκαταλείψετε την προσπάθεια.

Συνεπώς: Πηγαίνετε στις εξετάσεις με ηρεμία. Ό,τι και να γίνει να θυμάστε ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι να πραγματοποιήσετε τα όνειρά σας.

Διατηρήστε τη φόρμα και την ψυχραιμία σας

• Οι μέρες των Πανελλαδικών διαρκούν αρκετά γι’ αυτό, πέρα από την ψυχραιμία σας, πρέπει να διατηρήσετε τη φόρμα σας και να μη σας καταβάλει η σωματική κούραση.
• Να ξέρετε ότι δεν είναι εφικτό σε όλα τα μαθήματα να έχετε τέλειες επιδόσεις. Αν σε κάποιο μάθημα δεν τα καταφέρετε καλά, συνεχίστε… δυνατά στο επόμενο.
• Οι καθημερινές επαναλήψεις είναι ωφέλιμες αλλά με μέτρο.
• Τουλάχιστον δέκα ώρες πριν από τις εξετάσεις της ημέρας πρέπει να έχετε σταματήσει το διάβασμα. Και το κυριότερο, μην προσπαθήσετε την τελευταία στιγμή πριν πάτε στο εξεταστικό κέντρο να λύσετε καινούργιες ασκήσεις.
• Οι συζητήσεις με συμμαθητές και φίλους για πιθανά θέματα, το μόνο που θα πετύχουν είναι να σας αγχώσουν.Καλύτερα να συζητάτε για τον καιρό και τις διακοπές που έρχονται.

Τα SOS για την ώρα της εξέτασης

Τρεις ώρες που καθορίζουν, πολλές φορές, μια ολόκληρη ζωή είναι οι πανελλαδικές εξετάσεις. Μια απλή ατυχία μπορεί να στοιχίσει στον νέο άνθρωπο, ακόμη και σε αυτόν που έχει μοχθήσει πολύ στο διάβασμα, να χάσει τη σχολή που επιθυμεί ή ακόμη και την εισαγωγή του σε οποιαδήποτε άλλη σχολή.

Οι εξετάσεις αυτές είναι σκληρές και άκρως ανταγωνιστικές και πάρα πολλά πράγματα κρίνονται και από τις λεπτομέρειες. Οι τρεις αυτές ώρες, λοιπόν, είναι εξαιρετικά κρίσιμες και από την ώρα που θα γίνει η εκφώνηση των θεμάτων μέχρι τη στιγμή που θα δώσετε το γραπτό σας πρέπει να ακολουθήσετε πιστά κάποιους κανόνες ώστε να μεγιστοποιήσετε τις επιδόσεις σας και να έχετε τα θεμιτά αποτελέσματα.

• Η ΠΡΩΤΗ ΕΝΤΥΠΩΣΗ: Είναι σύνηθες όταν οι υποψήφιοι παίρνουν στα χέρια τους τα θέματα να νομίζουν ότι δεν ξέρουν τίποτα απολύτως. Συνήθως είναι μια λανθασμένη πρώτη εντύπωση, η οποία κατά κύριο λόγο οφείλεται στο άγχος.
• ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΑ ΖΗΤΟΥΜΕΝΑ: Μετά την πρώτη γρήγορη ανάγνωση όλων των θεμάτων, επιδιώκουμε τη διερεύνηση των ζητουμένων. α) Διαβάζουμε προσεκτικά κάθε θέμα 2-3 φορές. β) Επισημαίνουμε τις λέξεις-κλειδιά, γ) Χωρίζουμε σε σκέλη τα ζητούμενα, εφόσον υπάρχουν, γράφοντας 1, 2…3. Επαληθεύουμε ότι κατανοήσαμε το θέμα.
• Ο,ΤΙ ΜΑΣ ΔΥΣΚΟΛΕΥΕΙ: Δεν μένουμε σε κάτι που μας δυσκολεύει πολύ την ώρα της εξέτασης. Προχωράμε, απαντάμε σε ό,τι ξέρουμε και μετά αφοσιωνόμαστε σε αυτό.ΠΩΣ ΑΠΑΝΤΑΜΕ: Οργανώνουμε το υλικό της απάντησης που θα δώσουμε. Προσπαθούμε να είναι σαφώς διατυπωμένες οι απαντήσεις μας. Τα γράφουμε όλα, γιατί στις εξετάσεις δεν υπάρχουν αυτονόητα. Με άλλα λόγια, «τα ευκόλως εννοούμενα δεν παραλείπονται».
• ΕΛΕΓΧΟΣ: Ο έλεγχος των απαντήσεων που δίνονται είναι απαραίτητος. Απαραίτητο είναι ακόμη να ελεγχθεί εάν έχουν καθαρογραφεί όλες οι απαντήσεις από το πρόχειρο στο καθαρό. Μην ξεχνάτε ότι υπήρξαν περιπτώσεις που υποψήφιοι δεν ήταν σίγουροι για την ορθότητα των απαντήσεών τους στο πρόχειρο ή ξέχασαν να τις μεταφέρουν στο καθαρό

Χρήσιμες πληροφορίες

Σήμερα το «Έθνος-Παιδεία» σας προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες αλλά και συμβουλές για τη δύσκολη ώρα των διαγωνισμών. Ξεκινώντας από τα άκρως απαραίτητα έχουμε να σας επισημάνουμε τα εξής:

Τι επιτρέπεται
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του υπουργείου Παιδείας, ο κάθε υποψήφιος θα πρέπει να έχει μαζί του όταν φτάσει στο εξεταστικό κέντρο:

• Το δελτίο εξεταζόμενου,
• Την αστυνομική του ταυτότητα ή διαβατήριο.
• Δυο στυλό διαρκείας (χρώματος μπλε ή μαύρου), μολύβι, γομολάστιχα, γεωμετρικά όργανα.
• Επίσης, εφόσον κάποιος το επιθυμεί, μπορεί να έχει μέσα στην αίθουσα και από ένα θερμός με νερό ή αναψυκτικό.

Τι απαγορεύεται

• Στα εξεταστικά κέντρα θα υπάρχουν ειδικά μηχανήματα «κόφτες» για τα κινητά.
• Για να μη βρεθείτε όμως μπλεγμένοι, αφού η χρήση τους απαγορεύεται, το καλύτερο θα ήταν να το αφήσετε στο σπίτι και σε καμία περίπτωση μη διανοηθείτε να το κρύψετε πάνω σας. Αν σας εντοπίσουν, το πρόβλημα με το οποίο θα βρεθείτε αντιμέτωποι θα είναι σοβαρό.
• Τα ίδια ισχύουν για τα σκονάκια και για την αντιγραφή.
• Ο νόμος λέει ότι μαθητής που αντιγράφει κατά τη διάρκεια της εξέτασης από βιβλίο, σημειώσεις ή από το γραπτό δοκίμιο άλλου συμμαθητή του, που δολιεύεται την εξέταση και γενικώς δεν συμμορφώνεται προς τις υποδείξεις των επιτηρητών απομακρύνεται από την αίθουσα και το γραπτό του μηδενίζεται.
• Τέλος δεν επιτρέπεται η χρήση υπολογιστικών μηχανών και διορθωτικού (blanco).

ΝΙΚΟΛΙΤΣΑ ΤΡΙΓΚΑ

Πηγή : www.ethnos.gr