Εκπαιδευτικός Κόσμος

Δεν πρέπει να τη φοβόμαστε!

 Το άγχος για πολλούς γονείς είναι η ορθογραφία του παιδιού τους. Και βέβαια, δεν είναι αβάσιμος ο προβληματισμός αυτός. Όντως, πολλοί μαθητές Δημοτικού, και Γυμνασίου και Λυκείου, ακόμη και ορισμένοι ενήλικες έχουν θέματα με την ορθή γραφή των λέξεων. Πόσο μάλλον όταν η γλώσσα μας, ως ζωντανή γλώσσα, μεταβάλλεται συνεχώς.

Παρόλες όμως τις δυσκολίες που ενδεχομένως έχουν οι μαθητές, η ορθογραφία είναι κάτι που διδάσκεται και η ορθή γραφή αποκτιέται με μελέτη και προσπάθεια.

Καταρχάς, ας ξεκινήσουμε με μία βασική διάκριση για την ορθογραφία. Πρόκειται για την ορθογραφία που βασίζεται σε 

• γραμματικούς κανόνες και
• την ιστορική ορθογραφία που ορίζει πώς γράφεται μία λέξη διότι έτσι έχει προέλθει από το παρελθόν.

Παράδειγμα: Τα ρήματα σε –αίνω γράφονται πάντα με αι (πλην των εξαιρέσεων) διότι έτσι ορίζει η Γραμματική.

Αντίθετα, το ουσιαστικό «πλήθος» γράφεται με «η» διότι έτσι έχει προέλθει από το παρελθόν. 

Τρόπος εργασίας για την Ορθογραφία στο σχολείο

	Ασκήσεις με οικογένειες λέξεων π.χ. παίζω,παιχνίδι, παιδί,  παιδότοπος, παιδικός, εμπαιγμός Εύρεση παράγωγων  λέξεων
	Εύρεση λέξεων με την ίδια κατάληξη π.χ. ρήματα σε -εύω  Δημιουργία προτάσεων με τις δύσκολες λέξεις του κειμένου
	Οι μαθητές φτιάχνουν μόνοι τους καρτέλες με κανόνες γραμματικής
	Για δύσκολες λέξεις, φτιάχνουν μια εικόνα χρησιμοποιώντας τη φαντασία τους π.χ. το σύκο γράφεται με «υ» επειδή έχει σχήμα σαν «υ»
	Χρήση λεξικού με κάθε ευκαιρία, για κάθε μάθημα
	Δημιουργία πίνακα με δύσκολες λέξεις που συναντάμε Μετά την υπαγόρευση ορθογραφίας, οι μαθητές κάνουν αυτοδιόρθωση
	Παιχνίδια με ορθογραφία (σταυρόλεξα, κρυπτόλεξα).

Γράφει η Σταυρούλα Ι. Λαδά, Δασκάλα, M.Ed.

Ο ορισμός των Μαθησιακών Δυσκολιών δεν είναι εύκολο να δοθεί. Επειδή η φύση τους δεν έχει πλήρως και σαφώς προσδιοριστεί από το σύνολο της επιστημονικής κοινότητας, για το λόγο αυτό δεν έχει ακόμη οριστεί ένας κοινά αποδεκτός ορισμός. Το θέµα των µαθησιακών δυσκολιών στην εκπαιδευτική πράξη είναι τεράστιο, μερικές φορές  ασαφές  και αρκετές φορές δυσεπίλυτο. Οι θεωρητικές θέσεις, αλλά και τα ερευνητικά δεδοµένα συχνά διίστανται. Παρόλα’ αυτά, στην ελληνική πραγματικότητα, υπάρχει μία βάση, πάνω στην οποία κινείται η επιστημονική κοινότητα ώστε να μπορεί να προσεγγίζει αυτές τις μαθησιακές δυσκολίες.

   Υπάρχουν µαθητές µε δυσκολίες στη µάθηση, οι οποίες παρουσιάζονται είτε σ’ ένα µάθηµα, είτε σε περισσότερα, είτε και σε όλα τα µαθήµατα. Η δυσκολία αυτή του µαθητή στις σχολικές υποχρεώσεις  αποτελεί διαταραχή ή δυσκολία στη µάθηση.

Οι μαθητές που έχουν μαθησιακές διαταραχές συνήθως δυσκολεύονται στο περιεχόμενο της ανάγνωσης,  στη γραπτή και προφορική έκφραση, στην κατανόηση του προφορικού λόγου, στις µαθηµατικές πράξεις χωρίς να παρουσιάζουν καµιά οπτική ή ακουστική βλάβη ή νοητική καθυστέρηση ή συναισθηµατική διαταραχή.

Ειδικές Μαθησιακές Διαταραχές

Αποτελούν μια αναπτυξιακή διαταραχή ως

• δυσκολία στην ανάγνωση (δυσλεξία)
• στη γραφή (δυσγραφία)
• στην ορθογραφία (δυσορθογραφία)
• στα μαθηματικά (δυσαριθμία).

Η διάγνωσή των μαθησιακών διαταραχών πλέον  αντιμετωπίζεται με εκπαιδευτική παρέμβαση.

Οι πρώτες ενδείξεις της διαταραχής εκδηλώνονται στην προσχολική ήδη ηλικία  ως  διαταραχές της οπτικής αντίληψης ή ως διαταραχές του λόγου. Εάν δεν υπάρχει έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση, συνεχίζουν στα επόμενα σχολικά χρόνια.

Παρεμβάσεις στο χώρο της εκπαίδευσης

Οι παρεμβάσεις στο χώρο της εκπαίδευσης έχουν ως στόχο να βοηθήσουν το παιδί να ξεπεράσει ή να μετριάσει τις δυσκολίες που υπάρχουν ως αποτέλεσμα της διαταραχής του, έτσι ώστε να έχει μια επιτυχημένη εκπαιδευτική πορεία. Παρέχεται το περιθώριο στο άτομο να αναπτύξει όλες τις δεξιότητες, ικανότητες και ταλέντα του, να εκφραστεί δηλαδή μέσα από τα «δυνατά» του σημεία, ενώ παράλληλα ενισχύεται και υποβοηθείται στην ενασχόλησή του με δραστηριότητες στις οποίες φαίνεται να παρουσιάζει αδυναμίες, ελλείψεις και δυσκολίες.

Ο μαθητής με μαθησιακές δυσκολίες χρειάζεται

1. σεβασμό στις ιδιαιτερότητές του
2. ήρεμο περιβάλλον
3. περισσότερο χρόνο στις εργασίες του
4. κατακερματισμό της ύλης ή της διαδικασίας σε πιο μικρά και απλά βήματα
5. διαφοροποίηση των ερωτήσεων που του γίνονται ώστε να είναι πιο κατανοητές
6. ενεργοποίηση όλων των αισθήσεων
7. πρακτικές δραστηριότητες
8. εκμετάλλευση των ενδιαφερόντων του
9. σύνδεση του διδασκόμενου υλικού με εργασίες της καθημερινότητάς του
10. αναγνώριση των προσπαθειών

Είναι σημαντικό ο εκπαιδευτικός να γνωρίζει τρόπους και τεχνικές, οι οποίες θα τον βοηθήσουν να διαμορφώσει τη σχολική τάξη και τη μέθοδο διδασκαλίας, έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες και στις δυσκολίες του κάθε μαθητή.

Είναι πολύ σημαντική η θετική ψυχοσυναισθηματική κατάσταση του παιδιού. Όταν ένα  μαθητής αισθάνεται ασφαλής μέσα στο σχολικό περιβάλλον και γνωρίζει ότι οι αδυναμίες αναγνωρίζονται και είναι σεβαστές, αποδίδει πολύ καλύτερα. Στην περίπτωση που ο μαθητής αντιλαμβάνεται ότι εκτιμώνται οι προσπάθειές του, θα συνεχίσει να αυτοβελτιώνεται. Ένα περιβάλλον που αγκαλιάζει, κατανοεί, αποδέχεται, ενθαρρύνει και δίνει προοπτικές ανάπτυξης, αποτελεί το εφαλτήριο για πρόοδο και σχολική επιτυχία.

Σταυρούλα Λαδά, Εκπαιδευτικός, M.Εd. Ειδική Αγωγή

Οι τεχνικές κατανόησης κειμένου είναι ένα σύνολο ενεργειών  του εκπαιδευτικού ώστε να προάγει την κατανόηση κειμένων που διαβάζουν οι μαθητές.

1. Απάντηση σε ερωτήσεις

Ο δάσκαλος εκπονεί ερωτήσεις οι οποίες βοηθούν ώστε ο μαθητής

• να σκέφτεται ενεργητικά καθώς διαβάζει
• να έχει ένα σκοπό καθώς διαβάζει
• να επικεντρώνεται σε αυτό που έχει να μάθει
• συσχετίζει αυτό που διαβάζει με αυτά που ήδη γνωρίζει.

Υπάρχουν 4 τύποι ερωτήσεων κειμένου:

• ερωτήσεις όπου η απάντηση βρίσκεται σε μία λέξη ή φράση του κειμένου
• ερωτήσεις στις οποίες η απάντηση βρίσκεται σε ένα μεγάλο μέρος του κειμένου, για παράδειγμα, «Γιατί ο Μικρός Πρίγκιπας σκέφτηκε με αυτόν τον τρόπο εκείνη τη στιγμή;»
• ερωτήσεις που αφορούν στην πρότερη γνώση του μαθητή. Για παράδειγμα, «Πώς θα έλυνες εσύ το συγκεκριμένο πρόβλημα;»

2. Γραφικοί οργανωτές

Πρόκειται για σχεδιαγράμματα του κειμένου, σχήματα, χρονικές γραμμές, σχέδια δομής κ.ά. Οι οργανωτές παρουσιάζουν ανάγλυφα έννοιες και τις σχέσεις των εννοιών μεταξύ τους. Επίσης, επικεντρώνονται στα κυριότερα σημεία του κειμένου.

Ο εκπαιδευτικός μαζί με τους μαθητές δημιουργεί το γραφικό οργανωτή στον πίνακα ή σε ψηφιακή μορφή. Εναλλακτικά, και με την πάροδο του χρόνου, τον οργανωτή δημιουργούν μόνοι τους οι μαθητές.

3. Μεταγνωστικές δραστηριότητες

Η μεταγνώση σχετίζεται με τον τρόπο που σκέφτεται κάποιος πάνω στο πώς μαθαίνει. Πρόκειται για μία ανώτερη λειτουργία της μάθησης.  Ο μαθητής πριν ξεκινήσει τη διαδικασία της ανάγνωσης προκαλείται να σκεφτεί γιατί ασχολείται με αυτό το κείμενο,  ποιος είναι ο σκοπός της ανάγνωσης.

Οι μαθητές μπορούν να χρησιμοποιήσουν διάφορες στρατηγικές επίβληψης της κατανόησης:

• εντοπίζουν το συγκεκριμένο σημείο που τους δυσκολεύει

Για παράδειγμα, «Δεν καταλαβαίνω τι εννοεί ο ήρωας στην Τρίτη παράγραφο της σελίδας 35»

• σηματοδοτούν το είδος της δυσκολίας. αναδιατυπώνουν μια πρόταση με δικά τους λόγια

Για παράδειγμα, «Στο κείμενο ο ήρως αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα…»

• ανατρέχουν σε προηγούμενα σημεία του κειμένου εφόσον χρειαστεί

Για παράδειγμα, «Δε θυμάμαι το λόγο, οπότε ας ξαναδιαβάσω την αρχή του προηγούμενου κεφαλαίου.»

• διακρίνουν το είδος του κειμένου (λογοτεχνικό κείμενο, επιστολή κ.λ.π.)

Οι παραπάνω τεχνικές είναι πολύ σημαντικές να εφαρμόζονται από την πλευρά του δασκάλου κάθε φορά που ασχολείται με ένα κείμενο μαζί με τους μαθητές του. Ο ίδιος δίνει το παράδειγμα, ώστε οι μαθητές μετά από εξάσκηση να εφαρμόζουν αυτές τις στρατηγικές, στην αρχή ενσυνείδητα και έπειτα ασυνείδητα, κάθε φορά που ασχολούνται με την επεξεργασία κειμένου. Η διαδικασία αυτή διδάσκεται από τις μικρές τάξεις και εξελίσσεται ανάλογα με την ηλικία των μαθητών.

Σταυρούλα Λαδά, Εκπαιδευτικός, M.Ed.

  Βρες τα μέρη του λόγου. Ταίριαξε τις καρτέλες σε αυτό το παιχνίδι!

Σήμερα 12 Ιουλίου 2017 γιορτάζουμε τη μνήμη του Αγίου Παϊσίου, ο οποίος έχει μιλήσει για πολλά θέματα που απασχολούν το άνθρωπο με απλότητα αλλά μεγάλη σοφία.