kantonopou’s blog

ΘΕΟΛΟΓΙΚΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ

Γιατί χάνουμε τη χαρά μας”. (Αρχιμ. Σάββας Αγιορείτης)

Συγγραφέας: kantonopou στις 31 Δεκεμβρίου, 2015

Ὁμιλία τοῦ π. Σάββα στίς 11-01-2015

(Στόν Ἱ. Ν. Ἁγίων Πέτρου καί Παύλου, Γιαννιτσῶν)

Ἀκοῦστε ἐδῶ τήν ὁμιλία:Γιατί χάνουμε τή χαρά μας. Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης
Καλησπέρα σας.

Μέ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ καί τήν εὐχή τοῦ Σεβασμιοτάτου, θά προσπαθήσουμε νά ποῦμε γιατί χάνουμε τή χαρά μας. Ἐπιτρέψτε μου ν’ ἀρχίσω μέ κάποια γραπτά κείμενα τοῦ π. Παϊσίου, τοῦ ἀειμνήστου καί μακαριστοῦ ὁσίου Γέροντος, τά ὁποῖα δέν τά ἔγραψε ὁ ἴδιος, ἀλλά τά κατέγραψαν, ὅπως αὐτός τά δίδαξε.

– Γιατί χάνουμε τή χαρά μας;

Ὁ ἅγιος π. Παΐσιος ἔλεγε ὅτι μία αἰτία πού ὁ ἄνθρωπος σήμερα δέν ἔχει χαρά εἶναι τό γεγονός ὅτι δέν θυσιάζεται. Δέν ἔχει ἀποφασίσει νά βγεῖ ἀπό τόν ἑαυτό του καί ἀπό τή φιλαυτία του. Στήν ἐποχή μας σπανίζει ἡ θυσία.

«’Ζαλούρα εἶναι τά παιδιά’ μοῦ εἶπε μιά γυναίκα, πού τά εἶχε ὅλα, ἀλλά χαρά δέν εἶχε. Βαριέται νά ἔχει παιδιά. Ὅταν μιά μάνα σκέφτεται ἔτσι εἶναι ἕνα ἄχρηστο πράγμα, λέει ὁ π. Παΐσιος. Γιατί οἱ μανάδες κανονικά ἔχουν ἀγάπη καί ἡ ἀγάπη ἔχει μέσα της καί τή χαρά».

Ἡ χαρά, νά τό ποῦμε αὐτό ἐξ’ ἀρχῆς, εἶναι στοιχεῖο τοῦ καρποῦ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. «Ὁ καρπός τοῦ Πνεύματος ἐστιν ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, ἀγαθωσύνη, πίστις, πραότης, ἐγκράτεια» (Γαλ. 5,22), αὐτά μᾶς λέει ὁ ἀπόστολος Παύλος. Ἡ ἀληθινή χαρά λοιπόν εἶναι στοιχεῖο τοῦ καρποῦ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, δηλαδή εἶναι δῶρο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Δέ μπορεῖ κανείς νά ἔχει χαρά ἄν δέν ἔχει ἐνεργό μέσα του τό Ἅγιο Πνεῦμα.

– Πῶς χάνουμε ὅμως τό Ἅγιο Πνεῦμα; Πῶς ἀπενεργοποιοῦμε πιό σωστά τό Ἅγιο Πνεῦμα;

Ὅταν ἁμαρτάνουμε. Ὅταν δέ λειτουργοῦμε σωστά ψυχικά ἤ σωματικά, εἴτε καί στά δύο. Διότι αὐτά τά δύο εἶναι ἀλληλένδετα. Ὅταν ὁ ἄνθρωπος δέν λειτουργεῖ σωστά ψυχικά, οὔτε καί σωματικά λειτουργεῖ σωστά. Ὅταν ἁμαρτάνει λοιπόν εἴτε μέ τήν ψυχή εἴτε μέ τό σῶμα εἴτε καί μέ τά δύο.

Ἄς ξαναγυρίσουμε στόν π. Παΐσιο:

«Μπορεῖ μιά κοπέλα πρίν κάνει οἰκογένεια, νά τήν ξυπνάει ἡ μάνα της στίς δέκα ἡ ὥρα τό πρωί. Ἀπό τή στιγμή ὅμως πού θά γίνει μάνα καί θά ἔχει νά ταΐζει τό παιδί της, νά τό πλένει, νά τό καθαρίζει, δέν κοιμᾶται οὔτε τήν νύχτα, γιατί παίρνει μπρός ἡ μηχανή».

Ἀρχίζει δηλαδή ὁ ἄνθρωπος, ἡ κοπέλα συγκεκριμένα στό παράδειγμα τοῦ γέροντα, νά βγαίνει ἀπό τόν ἑαυτό του. Νά θυσιάζεται. Νά πατάσσει τό κορυφαίο πάθος στόν ἄνθρωπο πού εἶναι ἡ φιλαυτία. Τήν ἀγάπη πού ἔχει ὁ ἄνθρωπος, τήν ἄλογη ἀγάπη, τήν κακή ἀγάπη πού ἔχει στό σῶμα του. «Νά μήν κουραστῶ, νά μήν πονέσω, νά μήν ἀρρωστήσω..» Αὐτό οἱ Πατέρες τό ὀνομάζουν ‘φιλαυτία’. Ἡ φιλαυτία εἶναι τό κορυφαῖο πάθος πού ἐμποδίζει τόν ἄνθρωπο νά βγεῖ ἀπό τόν ἑαυτό του, ν’ ἀγαπήσει τόν ἄλλον ἄνθρωπο καί ν’ ἀγαπήσει καί τόν Θεό, πού εἶναι ἡ πρώτη ἐντολή βέβαια.

«Ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἔχει θυσία, δέν γκρινιάζει, δέν βαριέται· χαίρεται. Ὅλη ἡ βάση ἐκεῖ εἶναι», στό νά ἀποφασίσει ὁ ἄνθρωπος νά θυσιαστεῖ, δηλαδή νά βγεῖ ἀπό τόν ἐγωισμό του. «Αὐτή ἡ γυναίκα», πού ἔλεγε ‘ζαλούρα εἶναι τά παιδιά’ «ἄν ἔλεγε ‘Θεέ μου, πῶς νά Σέ εὐχαριστήσω; Δέν μοῦ ἔδωσες μόνο παιδιά, ἀλλά καί πολλά ἀγαθά» γιατί εἴπαμε αὐτή ἡ γυναίκα τά εἶχε ὅλα.

«‘Πόσοι ἄνθρωποι δέν ἔχουν τίποτε καί ἐγώ ἔχω τόσα σπίτια, ἔχω καί ἀπό τόν πατέρα μου περιουσία, ὁ ἄνδρας μου παίρνει μεγάλο μισθό, βγάζω καί δύο μισθούς ἀπό τά ἐνοίκια, καί δέν ταλαιπωροῦμαι. Πῶς νά Σέ εὐχαριστήσω, Θεέ μου; Δέν τά ἄξιζα ἐγώ αὐτά τά πράγματα’, ἄν σκεφτόταν ἔτσι, θά ἔφευγε μέ τήν δοξολογία ἡ κακομοιριά».

Ἐξίσου καθοριστικό γιά τόν ἄνθρωπο ὥστε ξανά νά καταλήξει στή λύπη εἶναι ὅταν δέν δοξάζει, δέν εὐχαριστεῖ τόν Θεό καί δέν προσεύχεται. Ἔρχεται ἡ ἀπουσία τῆς χαράς. Ἄς θυμηθοῦμε ὁ Δαβίδ ὁ προφήτης, ὁ Δαβίδ ὁ Μέγας τί ἔλεγε; «Ἐμνήσθην τοῦ Θεοῦ καὶ εὐφράνθην» (ψαλμ. 76,4). Μόνο ὅταν θυμόμαστε τό Θεό, ἔχουμε εὐφροσύνη καί χαρά.

Ἕνα ἀπό τά κύρια στοιχεία τῆς ψυχῆς μας εἶναι ὁ νοῦς. Ὅταν ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου φεύγει ἀπό τό Θεό, ὁ ἄνθρωπος χάνει τή χαρά του καί πέφτει σέ μιά κατάσταση λύπης.

«Ἄν σκεφτόταν ἔτσι», λοιπόν αὐτή ἡ γυναίκα καί δοξολογοῦσε τόν Θεό «θά ἔφευγε ἡ κακομοιριά. Καί μόνο δηλαδή ἄν εὐχαριστοῦσε τόν Θεό μέρα-νύχτα, θά ἤτανε ἀρκετό».

Συζητᾶνε παρακάτω μέ τόν γέροντα:

– Ἡ θυσία, Γέροντα, δίνει χαρά.

– Ὥ, χαρά! Αὐτήν τήν χαρά τῆς θυσίας δέν τήν γεύονται σήμερα οἱ ἄνθρωποι, γι’αὐτό εἶναι βασανισμένοι. Δέν ἔχουν ἰδανικά μέσα τους· βαριοῦνται πού ζοῦν.

Ἀκοῦς καί τά νέα παιδιά νά λένε καί νά γράφουν στά ἔδρανα -ἐκεῖ στό πανεπιστήμιο πού ἔβλεπα- ‘βαριέμαι, βαριέμαι, βαριέμαι’.

Γιατί βαριοῦνται τά παιδιά;

Διότι ἀκριβῶς ἔχουν ἐγκλωβιστεῖ μέσα σ’ αὐτό τό μεγάλο πάθος πού λέγεται φιλαυτία, δηλαδή φιληδονία, φιλαργυρία, φιλοδοξία, ἐγωισμός καί ὑπερηφάνεια. Μόνο στόν ἑαυτό τους καί τίποτα ἄλλο. Μόνο στόν ἑαυτό μας. Δέν ἀσχολούμαστε μέ κανέναν ἀλλον. Καμία σκέψη νά θυσιαστῶ γιά τόν ἄλλον.

«Ἡ λεβεντιά, ἡ αὐταπάρνηση, εἶναι ἡ κινητήρια δύναμη στόν ἄνθρωπο».

Γιατί νά κάνω κάτι γιά τόν ἄλλον ἄν δέν ὑπάρχει ἀγάπη;

«Παλιά, στά χωριά πήγαιναν τήν νύχτα νά ἀνοίξουν ἀθόρυβα κανέναν δρόμο», νά μήν τούς δοῦνε οἱ ἄλλοι, «γιά νά τούς συγχωρᾶνε, ὅταν πεθάνουν».

Τήν ἴδια παράδοση εἴχαμε καί στό Ἅγιον Ὄρος. Νά φτιάχνουμε τά μονοπάτια, χωρίς νά μᾶς βάζει κανένας, χωρίς νά πληρωνόμαστε! Δηλαδή ἔστελνε ὁ Γέροντας τόν ὑποτακτικό νά διορθώσει τό μονοπάτι, νά βγάλει τίς πέτρες, νά μπορεῖ νά περπατάει ἄνετα κάποιος διαβάτης.

«Τώρα σπάνια συναντᾶς αὐτό τό πνεῦμα τῆς θυσίας. Ἔβλεπα καί ἐκεῖ στό Ὄρος σέ μιά λιτανεία τούς μοναχούς, περνοῦσαν κοντά ἀπό μιά βάτο καί σκάλωναν τά ἐπανωκαλύμμαυχά τους σ” ἕνα κλωνάρι».

Τό ἐπανωκαλύμμαυχο εἶναι τό κουκούλι πού φοράει πάνω ἀπό τό σκοῦφο ὁ μοναχός. «Κανείς δέν τό ἔσπασε, γιά νά διευκολύνει καί τούς ἄλλους· ὅλοι ἔσκυβαν, γιά νά μή σκαλώσουν. Μετάνοια στήν βάτο ἔβαζαν! Νά ἦταν τουλάχιστον ἡ Ἁγία Βάτος, θά ταίριαζε»!

Στό Σινά θά ταίριαζε. Κάνει καί χιούμορ ὁ Γέροντας!

«Ἀλλά καθένας λέει: ‘Άς τό τακτοποίησει ὁ ἄλλος καί ἐγώ ἄς κάνω τήν δουλειά μου’. Μά γιατί νά μήν τό κάνεις ἐσύ, ἀφοῦ τό εἶδες πρῶτος; Ἔτσι κάνουν οἱ κοσμικοί πού δέν πιστεύουν στόν Θεό». Ἐπειδή εἶναι κλεισμένοι στόν ἐγωισμό τους. «Τί νά τήν κάνω τέτοια ζωή; Χίλιες φορές νά πεθάνω. Σκοπός εἶναι ὁ καθένας νά σκέφτεται τόν ἄλλον, τόν πόνο τοῦ ἄλλου».

Εἶναι αὐτό πού πολύ ὡραῖα λέει ὁ ἀπόστολος Παῦλος “μηδεὶς ζητείτω τὸ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τό τοῦ ἑτέρου ἕκαστος” (Α΄Κορ. 10,24), καθένας νά ζητάει τό συμφέρον τοῦ ἄλλου καί ὄχι τό δικό του. Τότε ἔχει ἀληθινή χαρά γιατί ἔρχεται τό Ἅγιο Πνεῦμα. Ὁ ἄνθρωπος τότε ἀγαπάει σύμφωνα μέ τήν πρώτη ἐντολή: ν’ ἀγαπήσεις πρῶτα τόν Θεό καί μετά καί τόν πλησίον σου, ὅπως τόν ἑαυτό σου.

«Στήν πνευματική ζωή ὅλη ἡ βάση ἐκεῖ εἶναι στό ν’ ἀποκτήσει ὁ ἄνθρωπος τό πνεῦμα τῆς θυσίας. Καί ξέρεις τί χαρά νιώθει ὁ ἄνθρωπος, ὅταν θυσιάζεται; Δέ μπορεῖ νά ἐκφράσει τή χαρά πού νιώθει. Ἡ ἀνώτερη χαρά βγαίνει ἀπό τήν θυσία. Μόνον ὅταν θυσιάζεται, συγγενεύει μέ τόν Χριστό, γιατί ὁ Χριστός εἶναι θυσία. Ὁ ἄνθρωπος ἀπό “δῶ ζεῖ τόν Παράδεισο ἤ τήν κόλαση. Ὅποιος κάνει τό καλό, ἀγάλλεται, διότι ἀμείβεται μέ θεϊκή παρηγοριά. Ὅποιος κάνει τό κακό, ὑποφέρει».

Εἶναι σκόπιμο νά γνωρίζουμε ὅτι ὅλες οἱ ἐντολές πού μᾶς ἔχει δώσει ὁ Χριστός μας εἶναι ἐντολές πού ὁδηγοῦν στήν ἀληθινή χαρά. Στή μόνιμη χαρά, στήν ἀναφαίρετη χαρά, πού δέν συγκρίνεται μέ καμιά χαρά τοῦ κόσμου τούτου.

Εἴπαμε λοιπόν μιά αἰτία πού χάνουμε τή χαρά μας εἶναι ἡ φιλαυτία, ὁ ἐγωισμός, ἡ ἔλλειψη τοῦ πνεύματος τῆς θυσίας. Ἐπίσης εἶναι καί ἡ ἀπουσία τῆς δοξολογίας στό Θεό. Ἡ ἀπουσία τῆς προσευχῆς.

Μιά ἄλλη αἰτία πού χάνουμε τή χαρά μας εἶναι οἱ πτώσεις, οἱ ἁμαρτίες. Ὁπότε ἔρχεται ἡ λύπη.

Ἀλλά ρωτᾶνε πάλι τόν Γέροντα:

– Ὅταν κανείς μετά ἀπό μία πτώση του στενοχωριέται πολύ, αὐτό προέρχεται πάντα ἀπό ἐγωισμό;

«Ὄχι πάντα. Μπορεῖ νά προέρχεται καί ἀπό φιλότιμο. Καί ὅταν ἡ στενοχώρια εἶναι πολλή καί προέρχεται μόνο ἀπό καθαρό φιλότιμο». Σκέφτεται ὁ ἄνθρωπος ὅτι ἐγώ τώρα λύπησα τόν Θεό καί ἐνδεχομένως τό Γέροντά μου, τόν πνευματικό μου καί ἔκανα κακό ὄχι μόνο στόν ἑαυτό μου, ἀλλά καί σ’ ὅλη τήν ἐκκλησία. Γιατί ὅταν ἁμαρτάνουμε, δέ σφάλλουμε μόνο στόν ἑαυτό μας, ἀλλά σφάλλουμε σ’ ὅλο τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, στό ὅποῖο ἀνήκουμε, πού εἶναι ἡ ἐκκλησία. Αὐτή εἶναι ἡ λύπη ἀπό φιλότιμο, τό ὁποῖο εἶναι καλό πρᾶγμα, πολύ καλό πρᾶγμα.

«Ὅταν λοιπόν ἡ στενοχώρια εἶναι πολλή καί προέρχεται μόνο ἀπό καθαρό φιλότιμο, τότε καί ἡ Θεία παρηγοριά εἶναι πολλή καί δυνατή καί τονώνει ὄχι μόνο τήν ψυχή ἀλλά καί τό σῶμα».

– Καί πῶς θά καταλάβω Γέροντα, ἄν στενοχωριέμαι ἀπό φιλότιμο;

– Ὅποιος στενοχωριέται ἀπό φιλότιμο, ρίχνει τό βάρος ἐπάνω του.

Δέ λέει φταίει ὁ ἄλλος, φταίει ὁ κόσμος…φταῖνε οἱ γονείς μου, ἡ κακή ἀνατροφή πού πῆρα. Ἐγώ λέει φταίω.

«Ὅποιος ὅμως στενοχωριέται ἀπό ἐγωισμό, ρίχνει τό βάρος στούς ἄλλους καί λέει ὅτι τόν ἀδικοῦν… Θίγεται ὁ ἐγωισμός του, κατεβάζει τά μοῦτρα, δέν μιλάει…»

Προσέξτε κι ἕνα ὡραῖο παράδειγμα πού δίνει ὁ Γέροντας γιά νά καταλάβουμε κι ἐμεῖς πῶς τήν παθαίνουμε..

«Νά, σήμερα δύο ἀδελφές ἔκαναν μιά ζημιά. Ἔκανα καί στίς δύο παρατήρηση. Καί οἱ δύο λυπήθηκαν καί ἔσκυψαν τό κεφάλι. Ἡ μία ὅμως λυπήθηκε ἀπό φιλότιμο, γιατί μέ στενοχώρησε μέ τή ζημιά πού ἔκανε, ἐνῶ ἡ ἄλλη λυπήθηκε ἀπό ἐγωισμό. Ἡ πρώτη ντρεπόταν ἀκόμα καί νά μέ κοιτάξει. Ἡ ἄλλη, γιά νά μή χάσει τήν ὑπόληψή της, πῆγε ἀμέσως νά δικαιολογηθεῖ».

Θυμηθεῖτε τόν Ἀδάμ: ‘ἡ γυναίκα πού μοῦ ἔδωσες’. Δέν εἶπε: ἐγώ φταίω Κύριε συγχώρεσέ με. Ἐσύ φταῖς δηλαδή! Ἄν δέ μοῦ ἔδινες αὐτή τή γυναίκα ἐγώ δέ θ’ ἁμάρτανα. Πάει καί στήν Εὔα ὁ Θεός καί τί λέει ἡ Εὔα; ‘Τό φίδι’. Πού πάλι, Ἐσύ ἔφτιαξες τό φίδι. Τελικά καί οἱ δυό δικαιολογήθηκαν καί τά φόρτωσαν στό Θεό.

Αὐτή ἡ λύπη εἶναι ἡ κακή λύπη. Εἶναι λύπη ἀπό ἐγωισμό. Ὅταν λοιπόν ὑπάρχει ἐγωισμός, ὁ ἄνθρωπος στίς πτώσεις του χάνει τή χαρά του. Ὅταν ὅμως δέν ὑπάρχει ἐγωισμός, ὁ ἄνθρωπος καί στήν πτώση του βοηθιέται, ὠφελεῖται. Σκέφτεται : ‘νά ὀρίστε, τέτοιος εἶμαι, τέτοια κάνω’. Δέ φτάνει ν’ ἀπελπιστεῖ καί νά πάθει αὐτή τήν καταθλιπτική λύπη. Λυπᾶται λίγο, στενοχωριέται, ἀλλά μέσα του ἔχει καί τήν ἐλπίδα καί ξέρει ὅτι ὁ Θεός πού εἶναι οἰκτίρμων καί ἐλεήμων, μακρόθυμος καί πολυέλεος, θά τόν συγχωρέσει, ὅταν θά πάει νά μετανοήσει. Γι’ αὐτό δέ χάνει στό βάθος τήν εἰρήνη του καί τή χαρά του. Τήν χαρά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πού ἀναλύσαμε παραπάνω.

«Ἡ ἄλλη γιά νά μή χάσει τήν ὑπόληψή της πῆγε ἀμέσως νά δικαιολογηθεῖ, χωρίς νά ἐξετάσει πόσο μεγάλη ἦταν ἡ ζημιά. Σκέφθηκε: ‘Ξέπεσα στά μάτια τῶν ἄλλων δέν θά μ’ ἔχουν πιά ἐμπιστοσύνη. Πῶς νά δικαιολογήσω τώρα τό σφᾶλμα μου, γιά νά μή χάσω τήν ὑπόληψή μου;».

Τό ἴδιο δέν παθαίνουμε κι ἐμεῖς;

«Ἄν ἀναγνώριζε τό σφᾶλμα της καί ἔπαιρνε τό βάρος ἐπάνω της, θά εἶχε μέσα της παρηγοριά. Αὐτή ὅμως προσπάθησε νά δικαιολογηθεῖ, γι’ αὐτό ἀνάπαυση μέσα της δέν εἶχε».

Ὅποιος δικαιολογεῖται δέ βρίσκει χαρά καί ἀνάπαυση. Ὅποιος ὅμως ἀναγνωρίζει τό σφᾶλμα του βρίσκει τήν ἀληθινή χαρά, πού κρύβεται μέσα στήν ἀληθινή μετάνοια.

«Ὅταν δικαιολογούμαστε, δίνουμε χώρο στόν διάβολο, ὁπότε ἔρχεται, μᾶς κάνει λεπτή ἐργασία καί μᾶς στενοχωρεῖ ἐνῶ, ὅταν παίρνουμε ὅλο τό βάρος ἐπάνω μας, τότε καί ὁ Θεός μᾶς παίρνει ὅλο τό βάρος. Ἄς κανονίσουμε λοιπόν ποιό ἀπό τά δύο θά διαλέξουμε: τήν ταπείνωση πού δίνει ἀνάπαυση» καί φέρνει τήν ἀληθινή χαρά, «ἤ τόν ἐγωισμό πού φέρνει στενοχώρια, ἄγχος καί ταραχή»;

Τέταρτο αἴτιο πού χάνουμε τή χαρά μας εἶναι ἡ ἀχαριστία. Ὁ ἀχάριστος εἶναι πάντα λυπημένος.

– Γέροντα, γιατί πολλοί ἄνθρωποι, ἐνῶ τά ἔχουν ὅλα, νιώθουν ἄγχος καί στενοχώρια;

Δυστυχῶς οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι σήμερα ἔχουν μεγάλο ἄγχος. Δέν τό λέω κατ’ ἐκτίμηση δική μου, τό λένε ἐπίσημες στατιστικές. Οἱ ἐπιστήμονες ἀναφέρουν τεράστια ποσοστά, 50% καί παραπάνω ἀπό τούς Ἕλληνες πού ὑποφέρουν ἀπό ἄγχος.

«Ὅταν βλέπετε ἕναν ἄνθρωπο μέ μεγάλο ἄγχος, στενοχώρια, λύπη, ἐνῶ τίποτε δέν τοῦ λείπει, νά ξέρετε ὅτι τοῦ λείπει ὁ Θεός».

Ἡ ἀπομάκρυνση ἀπό τό Θεό λοιπόν εἶναι βασικότατο αἴτιο λύπης. Αὐτός εἶναι καί ὁ κύριος λόγος πού οἱ πλεῖστοι ἄνθρωποι σήμερα ἔχουν χάσει τή χαρά τους.

Ἀκόμα καί τώρα τά Χριστούγεννα, γιά τί νομίζετε μιλᾶνε;

– Γιά τήν ‘κατάθλιψη τῶν Χριστουγέννων’!

Ἄκουσον, ἄκουσον ἀπό τίς πιό χαρούμενες γιορτές τοῦ χρόνου πού εἶναι τά Χριστούγεννα μαζί μέ τό Πάσχα, οἱ χριστιανοί, οἱ ὀρθόδοξοι Ἑλληνες νά νιώθουνε λύπη καί κατάθλιψη!

Ἀναφέρονται σέ αὐξημένη κατάθλιψη τήν περίοδο τῶν ἑορτῶν. Ὑπάρχει καί εἰδική ὁρολογία στά ἀγγλικά. Τό λένε ‘Christmas Blues’ δηλαδή ‘κατάθλιψη τῶν Χριστουγέννων’. Γιατί αὐτό; Γιατί ἀκριβῶς δέ ζοῦμε Χριστούγεννα μέ Χριστό. Δέ ζοῦμε τό ἀληθινό νόημα τῆς γιορτῆς, ἀλλά τή ζοῦμε κοσμικά. Τί θά φᾶμε, τί θά πιοῦμε, πῶς θά ἐπιδειχθοῦμε, πῶς θά ἱκανοποιήσουμε τά πάθη μας. Ἀλλά ὅταν ἱκανοποιεῖς τά πάθη σου, δέν ἔρχεται χαρά. Ἔρχεται τό ‘ταγκαλάκι’, ὅπως ἔλεγε ὁ π. Παΐσιος καί σοῦ δίνει λύπη, γιατί ὁ διάβολος πάντα θέλει τόν ἄνθρωπο καταθλιμμένο, ποτέ χαρούμενο. Μόνο ὁ Χριστός μᾶς δίνει τή χαρά καί θέλει νά εἴμαστε πάντοτε χαρούμενοι. Γι’ αὐτό μᾶς δίνει τίς ἐντολές του, πού εἶναι ἐντολές χαροποιές.

«Ὅποιος τά ἔχει ὅλα καί ὑλικά ἀγαθά καί ὑγεία καί ἀντί νά εὐγνωμονεῖ τόν Θεό, ἔχει παράλογες ἀπαιτήσεις καί γκρινιάζει, εἶναι γιά τήν κόλαση μέ τά παπούτσια», λέει ὁ π. Παΐσιος.

«Ὁ ἄνθρωπος, ὅταν ἔχει εὐγνωμοσύνη, μέ ὅλα εἶναι εὐχαριστημένος. Σκέφτεται τί τοῦ δίνει ὁ Θεός κάθε μέρα καί χαίρεται τά πάντα. Ὅταν ὅμως εἶναι ἀχάριστος, μέ τίποτε δέν εἶναι εὐχαριστημένος, γκρινιάζει καί βασανίζεται μέ ὅλα. Ἄν, ἄς ποῦμε, δέν ἐκτιμάει τήν λιακάδα καί γκρινιάζει, ἔρχεται ὁ Βαρδάρης καί τόν παγώνει. Δέν θέλει τήν λιακάδα, θέλει τό τουρτούρισμα πού προκαλεῖ ὁ Βαρδάρης».

– Τί θέλετε νά πεῖτε μ’ αὐτό Γέροντα;

«Θέλω νά πῶ ὅτι, ἄν δέν ἀναγνωρίζουμε τίς εὐλογίες πού μᾶς δίνει ὁ Θεός καί γκρινιάζουμε, ἔρχονται οἱ δοκιμασίες καί μαζευόμαστε κουβάρι. Ὄχι, ἀλήθεια σᾶς λέω, ὅποιος ἔχει αὐτό τό τυπικό, τήν συνήθεια τῆς γκρίνιας, νά ξέρει ὅτι θά τοῦ ἔρθει σκαμπιλάκι ἀπό τόν Θεό, γιά νά ξοφλήσει τουλάχιστον λίγο σ’ αὐτήν τήν ζωή. Καί ἄν δέν τοῦ ἔρθει σκαμπιλάκι, αὐτό θά εἶναι χειρότερο, γιατί τότε θά τά πληρώσει ὅλα μιά καί καλή στήν ἄλλη ζωή».

Ὑπάρχει καί ἀκόμα μιά αἰτία πού χάνουμε τή χαρά μας, ἡ κακή συνήθεια, ἡ συνήθεια τῆς γκρίνιας.

– Ἡ γκρίνια, Γέροντα, μπορεῖ νά εἶναι συνήθεια;

– Γίνεται συνήθεια, γιατί ἡ γκρίνια φέρνει γκρίνια καί ἡ κακομοιριά φέρνει κακομοιριά. Ὅποιος σπέρνει κακομοιριά, θερίζει κακομοιριά καί ἀποθηκεύει ἄγχος. Ἐνῶ, ὅποιος σπέρνει δοξολογία, δέχεται τήν θεϊκή χαρά καί τήν αἰώνια εὐλογία. Ὁ γκρινιάρης, ὅσες εὐλογίες κι ἄν τοῦ δώσει ὁ Θεός, δέν τίς ἀναγνωρίζει. Γι’ αὐτό ἀπομακρύνεται ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ καί τόν πλησιάζει ὁ πειρασμός, τόν κυνηγάει συνέχεια ὁ πειρασμός καί τοῦ φέρνει ὅλο ἀναποδιές, ἐνῶ τόν εὐγνώμονα τόν κυνηγάει ὁ Θεός μέ τίς εὐλογίες Του».

Κάνει κρύο; Δόξα σε τόν Θεό. Κάνει ζέστη; Δόξα σε τόν Θεό. Ἔχεις ὑλικά ἀγαθά; Δόξα σε τόν Θεό. Ἔχεις φτώχεια; Πάλι δόξα σε τόν Θεό. Ὑπάρχει οἰκονομική κρίση; Δόξα σε τόν Θεό καί θά δεῖς ὁ Θεός θά σέ κυνηγάει μέ τίς εὐλογίες Του!

«Ἡ ἀχαριστία εἶναι μεγάλη ἁμαρτία, τήν ὁποία ἤλεγξε ὁ Χριστός. ‘Οὐχὶ οἱ δέκα ἐκαθαρίσθησαν; οἱ δὲ ἐννέα ποῦ;’ (Λουκ. 17,17), εἶπε στόν λεπρό πού ἐπέστρεψε νά Τόν εὐχαριστήσει».

Οἱ ἄλλοι γιατί δέν ἦρθαν; Βλέπετε πού ὁ Θεός ζητάει τήν εὐχαριστία; Ὄχι βέβαια γιά τόν ἴδιο, ἀλλά πάλι γιά τή σωτηρία μας. Ἔχοντας ὡς ἀπώτερο σκοπό να Τόν ἀγαπήσουμε, εἶναι ἀπαραίτητο νά μάθουμε νά Τόν εὐχαριστοῦμε καί νά Τόν δοξολογοῦμε.

«Ὁ Χριστός ζήτησε τήν εὐγνωμοσύνη ἀπό τούς δέκα λεπρούς ὄχι γιά τόν ἑαυτό Του ἀλλά γιά τούς ἴδιους, γιατί ἡ εὐγνωμοσύνη ἐκείνους θά ὠφελοῦσε».

Ἄλλη αἰτία πού χάνουμε τή χαρά μας, εἶναι αὐτός καθεαυτός ὁ διάβολος. Χωρίς ἄλλη αἰτία ὁ ἴδιος ὁ διάβολος μπορεῖ νά μᾶς φέρει λύπη, τή λεγόμενη δαιμονική λύπη. Ὄχι βέβαια ἐντελῶς ἀναίτια. Προφανῶς ἔχουμε δώσει ἀφορμές, ἔχουμε δώσει κάποια δικαιώματα.

– Γέροντα, γιατί πέφτω ἀπότομα ἀπό τήν χαρά στήν λύπη;

«Τό ἀπότομο πέρασμα ἀπό τήν χαρά στήν λύπη τίς πιό πολλές φορές εἶναι τοῦ πειρασμοῦ. Τό ταγκαλάκι μέ τήν κακία του πολεμάει πολύ τόν ἄνθρωπο, ἰδίως τόν εὐαίσθητο καί χαρούμενο στήν φύση του, πού θέλει νά ζήσει πνευματική ζωή. Αὐτή εἶναι ἡ δουλειά του: θέλει νά μᾶς βλέπει λυπημένους καί νά χαίρεται. Γιατί ὅμως νά ἀφήνουμε τό ταγκαλάκι νά κάνει τήν δουλειά του; Ἡ χαρά δέν εἶναι καλύτερη ἀπό τήν λύπη; Ἡ ἀγάπη δέν εἶναι καλύτερη ἀπ’ τήν κακία»;

– Γέροντα, ὁρισμένες φορές πέφτω σέ λύπη , χωρίς νά ξέρω τήν αἰτία.

«Τό ταγκαλάκι δέν θέλει κανένας νά χαίρεται. Καί αὐτούς πού ἔχουν λόγο νά στεναχωρηθοῦν καί αὐτούς πού δέν ἔχουν, βρίσκει τρόπους νά τούς στενοχωρεῖ».

Καί κυρίως ξέρετε πῶς μᾶς στενοχωρεῖ ὁ πονηρός;

Μέ τούς λογισμούς. Πόσοι καί πόσοι ἄνθρωποι δέν βασανίζονται μέ τούς λογισμούς. Δέν ἀκολουθοῦν τήν ἐκκλησιαστική ζωή, τή μυστηριακή ζωή, τήν ἐξομολόγηση, ὥστε μέ τήν καθοδήγηση τοῦ φωτισμένου πνευματικοῦ νά μάθουν ν’ ἀντιμετωπίζουν τούς λογισμούς καί νά μήν τούς κλέβει τό ταγκαλάκι τή χαρά.

Σοῦ σπέρνει ἕνα λογισμό καί σέ κάνει ἄνω κάτω. Λόγου χάρη, ἕνα βλάσφημο λογισμό. Νομίζεις ὅτι θά πέσει κεραυνός νά σέ κάψει. Ἄν ὅμως πᾶς στόν πνευματικό θά σοῦ πεῖ : ‘Παιδάκι μου αὐτό δέν εἶναι τίποτα. Δέν εἶναι δική σου ἁμαρτία. Εἶναι τοῦ διαβόλου’. Ὁπότε θά ἡσυχάσεις. Ὁσο ὅμως ὁ ἄνθρωπος μένει μακριά ἀπό τήν ἐκκλησιαστική – πνευματική ζωή: τή μετάνοια, τήν ἐξομολόγηση, τά μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, βασανίζεται ἀπό τόν πονηρό. Οἱ ἄνθρωποι οἱ ταλαίπωροι ἀντί νά πᾶνε στόν πνευματικό, πᾶνε στόν ψυχολόγο, στόν ψυχίατρο. Καί αὐτό εἶναι ἀποτέλεσμα τοῦ ἐγωισμοῦ μας.

Σκέφτεται γιατί νά ταπεινωθῶ νά πάω στόν παπά;

«Θά πάω στόν ἐπιστήμονα. Ἐμεῖς εἴμαστε μοντέρνοι ἄνθρωποι. Ἡ ἐπιστήμη τά ἔχει λύσει ὅλα».

Δέν τά ἔχει λύσει ὅλα! Δέν θά ὠφεληθεῖς ἄν πᾶς στόν ψυχίατρο ἀντί στόν πνευματικό. Μάλλον θά βλαφτεῖς. Γι’ αὐτό ἔλεγε καί ὁ μακαριστός ὁ π. Πορφύριος: ‘Τί εἶστε ’σεις βρέ;’ Λέει. ‘Ἄκου λέει ψυχίατροι!’

Ποιός εἶναι ὀ ψυχίατρος;

Ὀ Χριστός εἶναι ὁ ψυχίατρος. Ὁ ἰατρός τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων. Οἱ ἴδιοι τώρα ἔχουν ἀρχίσει καί τό καταλαβαίνουν αὐτό καί ἀλλάζουν τό ὄνομά τους καί δέ λέγονται πλέον ψυχίατροι, ἀλλά γιατροί τοῦ νευρικοῦ συστήματος. Διότι δέν εἶναι δυνατόν μέ τά χάπια νά ἐπηρεάσει κανείς τήν ψυχή. Ἐπηρεάζει τό νευρικό σύστημα καί ὄχι τήν ψυχή.

«Ἐκεῖνο πού βλέπω σέ ἐσένα εἶναι ὅτι ἀφορμή ζητάει νά σέ ἀπογοητεύσει. Σέ μπερδεύει ὅλο καί περισσότερο μέ λεπτές κλωστές. Ἐάν σέ μπέρδευε μέ σπάγκο, τέλος πάντων, θά ἔλεγα ὅτι ἔχεις λίγο δίκαιο, ἀλλά ἐσύ τίς λεπτές κλωστές τίς βλέπεις γιά χοντρά σκοινιά καί στενοχωριέσαι».

Τί θέλει νά πεῖ ὁ Γέροντας;

Μεγαλοποιοῦμε αὐτά τά ἐλάχιστα, τά μικρά, μέ τά ὁποῖα προσπαθεῖ νά μᾶς δέσει ὁ διάβολος.

«Μή βασανίζεσαι χωρίς νά ὑπάρχει λόγος, γιατί δίνεις χαρά στό ταγκαλάκι καί στενοχωρεῖς τόν  Χριστό».

Ὑπάρχει καί μία ἄλλη λύπη πού ἔρχεται ἀπό τήν κατάθλιψη καί ἀποτελεῖ τήν ἀρρώστια τῆς ἐποχῆς μας καί ὅσο περνᾶνε τά χρόνια αὐξάνεται. Ὁ παγκόσμιος ὀργανισμός ὑγείας λέει ὅτι τό 2030 ἡ κατάθλιψη θά εἶναι ἡ πρώτη αἰτία ἀναπηρίας στόν κόσμο. Δηλαδή ἡ κατάθλιψη θά ξεπεράσει ἀκόμα καί τά καρδιαγγειακά ἐπεισόδια καί τούς καρκίνους.

Ποῦ ὀφείλεται ἡ κατάθλιψη;

Ὁ μακαριστός π. Πορφύριος ἔλεγε ξεκάθαρα ὄτι τό κύριο αἴτιο τῆς κατάθλιψης καί ὅλων αὐτῶν, πού τά λέμε ‘ψυχολογικά’, -τά λένε ψυχολογικά, ἐμεῖς στήν ἐκκλησία δέν τά λέμε ψυχολογικά, ἀλλά τά λέμε ἀκηδία, τά λέμε δαιμόνιο τῆς ἀκηδίας, δαιμόνιο τῆς λύπης, δαιμόνιο τῆς ὀργῆς, τοῦ θυμοῦ-, εἶναι ὁ ἐγωισμός. Λόγω τοῦ μεγάλου ἐγωισμοῦ πού ἔχουμε οἱ ἄνθρωποι, ὁ ὁποῖος αὐξάνει ὅλο καί περισσότερο, γι’ αὐτό αὐξάνει καί ἡ κατάθλιψη ὅλο καί περισσότερο. Αὐξάνει ὁ ἐγωισμός, αὐξάνει καί ἡ ἀπομάκρυνση ἀπό τό Θεό πού εἶναι ἡ χαρά καί ἡ ζωή. Ὁ Θεός μᾶς τό εἶπε ὅτι «Ἐγώ ἔχω τήν ἀληθινή χαρά. Ἐγώ εἶμαι ἡ ἀληθινή χαρά, Ἐγώ εἶμαι ἡ ἀληθινή ζωή, Ἐγώ εἶμαι ἡ ἀληθινή εἰρήνη». Ὅσο ὁ ἄνθρωπος φεύγει ἀπό τήν πηγή τῆς χαράς καί τῆς εἰρήνης, τόσο ἀποκτάει τή λύπη καί τήν κατάθλιψη.

Γράφει ἕνας ἅγιος, ὁ Ἅγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς σέ μιά γυναίκα πού ταλαιπωρεῖται ἀπό βαριά θλίψη.

«Γράφεις ὅτι σέ ταλαιπωρεῖ κάποια ἀκατανίκητη καί ἀνεξήγητη θλίψη. Σωματικά εἶσαι ὑγιής, τό σπίτι γεμάτο, ἀλλά ἡ καρδιά ἄδεια. Γιά τήν ἀκρίβεια ἡ καρδιά σου εἶναι γεμάτη ἀπό σκοτεινή θλίψη. Ἀναγκάζεσαι νά πηγαίνεις σέ χορούς καί σέ γιορτές, ἀλλά αὐτό σοῦ μεγαλώνει τή θλίψη».

Προσπαθοῦσε μέ τήν κοσμική ζωή, χωρίς νά μετανοεῖ, νά διασκεδάσει τή θλίψη της, ὅπως καί πολλοί ἄνθρωποι. Τό ρίχνουνε στό τσιγάρο, στό ποτό, στίς καταχρήσεις, στίς ἡδονές, ὅμως ἡ χαρά δέν ἔρχεται.

«Πρόσεχε καλά γιατί αὐτό εἶναι ἐπικίνδυνη ἀσθένεια τῆς ψυχῆς. Μπορεῖ νά νεκρώσει πλήρως τήν ψυχή. Τέτοια θλίψη ἡ ἐκκλησία μας, τήν βλέπει ὡς θανάσιμο ἁμάρτημα».

Ἡ λύπη εἶναι ἕνα ἀπό τά ὀχτώ θανάσιμα ἁμαρτήματα.

«Ὑπάρχουν δύο εἴδη θλίψης, σύμφωνα μέ τόν λόγο τοῦ ἀποστόλου: «Ἡ γάρ κατά Θεόν λύπη μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν ἀμεταμέλητον κατεργάζεται· ἡ δέ τοῦ κόσμου λύπη θάνατον κατεργάζεται»(Β΄ Κορ. 7,10). Ἐσύ ὀφθαλμοφανῶς», τῆς λέει, «ὑποφέρεις ἀπό τό δεύτερο εἶδος θλίψης».

Ἀπό τήν λύπη τήν κατά κόσμο, τήν κατά διάβολο θά λέγαμε κι ὄχι ἀπό τήν κατά Θεόν.

«Ἡ κατά Θεόν θλίψη κυριεύει τόν ἄνθρωπο ὅταν ὁ ἄνθρωπος θυμᾶται τίς ἁμαρτίες του».

Αὐτή ἡ λύπη εἶναι εἰρηνική ἔχει μέσα της ἐλπίδα, ἔχει μέσα της τή χαρά, ὅσο κι ἄν φαίνεται παράδοξο αὐτό. Ζεῖ ὁ χριστιανός μιά κατάσταση πού λέγεται ‘χαρμολύπη’ καί ἔχει τήν παρηγορία, τήν παράκληση τοῦ Θεοῦ. Σύμφωνα μέ τό λόγο τοῦ Χριστοῦ μας «μακάριοι οἱ πενθοῦντες, ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται» (Ματθ. 5,4).

Ποιοί βρίσκουνε παρηγοριά ὅσο κι ἄν ἀκούγεται ἀντιφατικό;

Αὐτοί πού πενθοῦν. Ἀλλά πενθοῦν κατά Θεόν, ὄχι κατά κόσμο. Κατά κόσμο στίς κηδεῖες μπορεῖ νά φτάσουν σέ ἀκραία φαινόμενα, αὐτή ὅμως δέν εἶναι εὐάρεστη λύπη. Αὐτή εἶναι δαιμονική λύπη. Ἡ κατά Θεόν λύπη εἶναι τό πένθος γιά τίς ἁμαρτίες μας κι αὐτό τό πένθος ἔχει μέσα τήν παρηγοριά τοῦ Θεοῦ καί τή χαρά. Ἡ ἀληθινή χαρά ἔρχεται μέσα ἀπό τό κατά Θεόν πένθος, ἀπό τήν ἀληθινή μετάνοια, ἀπό τά δάκρυα τῆς μετανοίας, πού καθαρίζουν τήν ψυχή καί ἡ καθαρή ψυχή κατόπιν χαίρεται τό φῶς τοῦ Θεοῦ.

Ὅπως εἴπαμε, ὁ ἄνθρωπος νιώθει τήν κατά Θεόν θλίψη ὅταν θυμᾶται τίς ἁμαρτίες του καί λόγω αὐτοῦ ὁδηγεῖται στή μετάνοια καί ἀποθέτει τίς ἁμαρτίες του στό Θεό.

«Ἤ ἀκόμα ὅταν κάποιος θλίβεται γιά τίς ἁμαρτίες τῶν ἄλλων ἀνθρώπων», τό ὁποῖο εἶναι ἀνώτερη κατάσταση. Νά κλαίει κανείς γιά τίς ἁμαρτίες ὅλου τοῦ κόσμου.

«Ἤ ὅταν κάποιος δείχνει ζῆλο γιά τήν πίστη στόν Θεό, ἀλλά βλέπει μέ λύπη του, τήν ἀποχώρηση τῶν ἀνθρώπων ἀπό τήν πίστη». Πάσχουν οἱ Προφῆτες. Στήν Παλαιά Διαθήκη ὁ Προφήτης Ἱερεμίας, θρηνεῖ. Γιατί θρηνεῖ; Γιά τήν ἁμαρτία τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ. Τήν ἁμαρτία τοῦ Ἰσραὴλ.

«Τέτοια θλίψη ὁ Θεός τήν μετατρέπει σέ χαρά. Ὅπως περιγράφει ὁ Παῦλος, οἱ Ἀπόστολοι καί ὅλοι οἱ ἀληθινοί δοῦλοι τοῦ Χριστοῦ εἶναι «ὡς λυπούμενοι ἀεί δέ χαίροντες»(Β΄Κορ. 6,10). Φαίνονται ἐξωτερικά ὅτι λυποῦνται, ἀλλά στήν πραγματικότητα χαίρονται πάντοτε καί μέσα στίς ἐξωτερικές θλίψεις ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ ἔχει χαρά.

Ἀκόμα καί μέσα στήν κρίση τώρα πού βιώνουνε οἱ περισσότεροι Ἕλληνες ὡς κάτι κακό, οἱ ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ τήν βιώνουν ὡς κάτι καλό, ὡς κάτι εὐλογημένο. Γιατί; Γιατί ἔχουν ἐμπιστοσύνη στό Θεό καί λένε ἀφοῦ τό παραχώρησε ὁ Θεός εἶναι σίγουρα γιά τό καλό μας. Πράγματι εἶναι γιά τό καλό μας. Πολλοί ἄνθρωποι μέ καλή διάθεση, βοηθιοῦνται ἀπ’ αὐτό. Συστέλλονται τά πάθη, ἀναγκαστικά μέν, ἀλλά βοηθιοῦνται κι αὐτοί, νά τά συστείλουν καί ν’ ἀποκοποῦν ἀπ’ αὐτά λόγω τῆς κρίσεως. Χαίρονται οἱ ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ γιατί αἰσθάνονται τή δύναμη καί τήν ἐγγύτητα τοῦ Θεοῦ καί λαμβάνουν παρηγοριά ἀπό τό Θεό. Γι’ αὐτό λέει κι ὁ ψαλμωδός «ἐμνήσθην τοῦ Θεοῦ καὶ εὐφράνθην»(ψαλμ. 76,4). Οἱ ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ προσεύχονται, θυμοῦνται τό Θεό καί ἔχουν αὐτή τήν ἄληκτη εὐφροσύνη.

«Ἡ ἅγια θλίψη μοιάζει μέ τά σύννεφα, μέσα ἀπό τά ὁποῖα λάμπει τό φῶς τῆς παρηγοριᾶς. Ἐνῶ ἡ δική σου θλίψη», τῆς λέει αὐτῆς τῆς γυναίκας πού ἔχει προφανῶς κατάθλιψη, θά τό λέγαμε μέ σύγχρονο ὅρο «μοιάζει», ἡ θλίψη σου, «ὡς ἔκλειψη ἡλίου». Σάν νά ἔχει σβήσει ὁ ἥλιος. Ἔχει ἀπελπισία δηλαδή ἡ λύπη σου.

«Μᾶλλον θά ἔχεις πολλά μικρά ἀδικήματα καί ἁμαρτίες, τά ὁποῖα θεωροῦσες ἀσήμαντα, καί ἔτσι δέν ἐξομολογήθηκες καί δέν μετανόησες γιά αὐτά. Σάν ἀράχνη, πού πολλά χρόνια εἶναι στά μάτια, τώρα ἁπλώθηκε γύρω ἀπό τήν καρδιά σου, καί ἔφτιαξε φωλιά γιά αὐτήν τή μεγάλη θλίψη, τήν ὁποία οἱ κακές δαιμονικές δυνάμεις κακοεργῶς στηρίζουν μέσα σου».

Συναντοῦμε ἀνθρώπους πού ἐνδεχομένως θεωροῦνται τῆς Ἐκκλησίας καί ἐκκλησιάζονται πολλά χρόνια καί ὅμως δέν ἔχουν τή χαρά τοῦ Χριστοῦ. Ἔχουνε ἄγχος, ἔχουνε λύπη, ἔχουνε κατάθλιψη. Αὐτό τί σημαίνει; Ὅτι δέν ἔχει γίνει σωστό ξεκαθάρισμα στήν ψυχή τους. Δέν ἔχει γίνει καλό -θά λέγαμε- ξεσκόνισμα. Οἱ λίγες καί οἱ μικρές ἁμαρτίες ὅταν συσσωρεύονται, σκοτεινιάζουν τήν ψυχή. Ἐάν ὁ ἄνθρωπος δέ μετανοήσει γιά ὅλα, ὁ διάβολος ἔχει τά δικαιώματά του. Τά κρατάει τά δικαιώματά του, ὅπως ἔλεγε ὁ π. Παΐσιος καί βασανίζει τόν ἄνθρωπο μέ τή λύπη.

«Γι᾿ αὐτό ξαναδές ὁλόκληρη τή ζωή σου, κάνε μία ἐνδελεχή ἐνδοσκόπηση τοῦ ἑαυτοῦ σου», κοίταξε καλά μέσα σου τῆς λέει «καί ἐξομολογήσου τά πάντα». Ἔρχονται ἐνίοτε ἄνθρωποι μεγάλης ἠλικίας δυστυχῶς πού ἔχουν ἀνεξομολόγητα ἁμαρτήματα γιά χρόνια καί νομίζουν ὅτι δέν εἶναι τίποτα. Ὅμως εἶναι πολύ σημαντικά. Φτάνουν στήν τελευταία στιγμή τῆς ζωῆς τους καί δέ βγαίνει ἡ ψυχή τους ἐξαιτίας αὐτοῦ τοῦ γεγονότος. Αὐτό συμβαίνει ἀπό φιλανθρωπία καί ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, μήπως τήν τελευταία στιγμή, τέλος πάντων, θελήσουν καί καθαρίσουν τήν ψυχή τους.

  «Μέ τήν ἐξομολόγηση θά καθαρίσεις τόν οἶκο τῆς ψυχῆς σου καί θά τόν ἀερίσεις. Καί θά εἰσέλθει μέσα σου ὁ φρέσκος καί καθαρός ἀέρας τοῦ Πνεύματος τοῦ Θεοῦ». Ἄν δέν φύγει πλήρως ἡ βρωμιά, δέν ἔρχεται τό Ἅγιο Πνεῦμα νά πλημμυρίσει τήν ψυχή μας.

«Ἀμέσως μετά ξεκίνα νά πράττεις πάντα τό καλό. Ξεκίνησε μέ τό νά δίνεις ἐλεημοσύνη ἐν ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ. Θυμήσου, ἐν ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ». Ὄχι γιά ν’ ἀρέσεις στόν κόσμο, ὄχι φανερά, ἀλλά κρυφά. «Ὁ Χριστός θά τό δεῖ αὐτό καί γρήγορα θά σέ ἀνταμείψει μέ τή δωρεά τῆς χαρᾶς. Θά σοῦ δωρίσει ἀνείπωτη χαρά, τήν ὁποία μόνον Αὐτός χορηγεῖ, καί τήν ὁποία καμία θλίψη, οὔτε βάσανο, οὔτε δαιμονική δύναμη δέν μπορεῖ νά συσκοτίσει. Διάβαζε τό ψαλτήρι. Αὐτό ἀποτελεῖ βιβλίο γιά θλιμμένες ψυχές, βιβλίο παρηγοριᾶς».

Ἔχει ἕνα ὡραιότατο περιστατικό ὁ Ἅγιος Πορφύριος μέ ἕνα παιδί πού εἶχε πάει στό μοναστήρι του. Εἶχε κατάθλιψη, τά ’κανε ἄνω κάτω ὅλα στό σπίτι του καί οἱ γονεῖς του στήν ἀπελπισία τους, τό ὁδήγησαν στόν π. Πορφύριο. Ἔμεινε τό παιδί στό μοναστήρι, ἄρχισε νά ἀσχολεῖται ἐκεῖ μέ τόν κῆπο, νά κάνει διακονήματα καί ξέφυγε ἀπό τήν κατάθλιψη. Τοῦ πέρασαν ὅλα καί ἦταν μιά χαρά. Ὅμως κάποια μέρα γύρισε πάλι ὁ πονηρός. Τόν πείραξε βάζοντας του λογισμούς. Δέχτηκε τούς λογισμούς τό παιδί καί πάει στό Γέροντα καί λέει:

– Γέροντα θά φύγω.

– Ἔ, τοῦ λέει, τώρα θά φύγεις;

– Τώρα λέει θά φύγω, δέ μπορῶ, δέν ἀντέχω, παραγνωριστήκαμε.

Κάπως ἔτσι τοῦ εἶπε…

– Ἔ, καλά, λέει ὁ Γέροντας. Δέν τοῦ εἶπε ‘μή φεύγεις’. Μόνο νά τώρα, λέει, ἐγώ τώρα θέλω νά κοιμηθῶ, μπορεῖς νά μοῦ διαβάσεις λίγο τό ψαλτήρι; Γιατί ἔχω μιά συνήθεια μόλις ἀκούω τό ψαλτήρι κι ἀφοσιώνομαι, μετά μέ πιάνει ὁ ὕπνος.

– Ποῦ θέλεις νά σοῦ διαβάσω; Του λέει τό παιδί.

– Ἔ, λέει, ὅπου θέλεις. Ἄνοιξε, μόνο νά διαβάζεις καθαρά.

Ἄρχισε λοιπόν καί διάβαζε τό παιδί :

– ‘Κύριος φωτισμός μου καί Σωτήρ μου, Κύριος ὑπερασπιστής τῆς ζωῆς μου..’(ψαλμ.26,1), διάβασε λίγο ἀκόμα, μετά κλείνει τό ψαλτήρι καί λέει:

– Γέροντα;

– Τί ἔπαθες, τοῦ λέει.

– Δέ θά φύγω, τοῦ λέει, ἄλλαξα γνώμη.

– Λέει, τί ἔπαθες, τί ἔγινε;

– Τί ἔγινε, λέει. Ὁρίστε ἐγώ τί ἔκανα τώρα; Διάβασα λίγο ψαλτήρι καί μοῦ ’φύγαν ὅλα. Μοῦ φύγαν ὅλοι οἱ λογισμοί, λέει, Γέροντα.

Κι ἄρχισε μετά νά βρίζει τούς ψυχιάτρους. «Βρέ τούς παλιογιατρούς, βρέ τούς παλιοψυχιάτρους, τούς παλιονευρολόγους», ἔλεγε. «Δίνουνε στούς ἀνθρώπους ναρκωτικά, ἀντί νά τούς λένε ὅτι ἡ αἰτία εἶναι ὅτι ἔχουν φύγει ἀπό τό Θεό οἱ ἄνθρωποι. Ὁρίστε», λέει, «ἐγώ τί ἔκανα τώρα; Λίγο προσευχήθηκα καί ἔφυγαν ὅλα».

Αὐτό εἶναι ζωντανότατο περιστατικό καί ἀποδεικνύει πόσο καλό κάνει ἡ προσευχή στήν ψυχή τοῦ ἀνθρώπου. Πολύ ὀρθά ὀνομάζουν τήν προσευχή ἀναπνοή τῆς ψυχῆς. Γιά σκεφτεῖτε ἕναν ἄνθρωπο νά τοῦ κλείσεις τό στόμα καί τή μύτη, νά μή μπορεῖ νά πάρει ἀνάσα! Σκάει ὁ ἄνθρωπος. Ἔτσι εἶναι κι ὁ ἄνθρωπος πού δέν προσεύχεται.

Ἕνας πού δέν προσεύχεται μπορεῖ νά ἔχει χαρά;

Εἶναι ἀδύνατον.

Σήμερα οἱ ἄνθρωποι ἐν πολλοῖς ἐπειδή ἔχουν φύγει ἀπό τό Θεό, ἔχουν πέσει σέ πολύ μεγάλη κατάθλιψη. Ἕνας στούς εἴκοσι ἀνθρώπους πέρασε ἕνα ἐπεισόδιο κατάθλιψης τόν προηγούμενο χρόνο. Ἄλλες ἐκτιμήσεις ἀνεβάζουν τήν κατάθλιψη σέ 10%. Τό 10% τῶν ἀνθρώπων κάθε χρόνο ἔχουν κατάθλιψη. Νά τό ποῦμε συνοπτικά: ἕνας στούς δέκα ἀνθρώπους πάσχει ἀπό κατάθλιψη παγκοσμίως καί ἕνας στούς πέντε ἔχει νοσήσει ἀπό κατάθλιψη στή διάρκεια τῆς ζωῆς του. Δηλαδή πολύ συχνό φαινόμενο. Ὄχι μόνο ἡ κατάθλιψη, ἀλλά καί γενικότερα ἡ λύπη μαστίζει τούς ἀνθρώπους.

Κοιτάξτε τί ἔλεγε ἕνας ἐπιφανής, σύγχρονος, πολύ ἐπιτυχημένος καί παγκοσμίου φήμης συγγραφέας -θά τόν ἔχετε ἀκούσει- ὁ Οὐμπέρτο Ἔκο : «Δεν πιστεύω στήν εὐτυχία, πιστεύω μόνο στήν ἀνησυχία», ἀκοῦστε τί λέει τό 2008, «Ὅσοι λένε ὅτι εἶναι εὐτυχισμένοι στήν ζωή τους εἶναι ἠλίθιοι», συγνώμη γιά τή λέξη, ἀλλά ἔτσι τό λέει. «Ἡ πραγματική εὐτυχία εἶναι ἡ ἀνησυχία».

– Εἶναι σωστά πράγματα αὐτά πού λέει; Εἶναι ἰσορροπημένα;

Ἄν ἡ εὐτυχία εἶναι ἡ ἀνησυχία, τότε ὅλος ὁ κόσμος θά ἔπρεπε νά πλέει σε πελάγη εὐτυχίας! Γιατί ὅλοι σήμερα εἶναι ἀνήσυχοι. Δέ βλέπεις ἄνθρωπο ἥσυχο. Σπάνια νά συναντήσεις ἄνθρωπο ἥσυχο. Τό ἄγχος καί ἡ ταραχή εἶναι τό κύριο χαρακτηριστικό τῶν ἀνθρώπων τῆς ἐποχῆς. Ἀντίθετα, ἡ ἀληθινή εὐτυχία δύσκολα συναντᾶται σήμερα, γιά νά μήν ποῦμε εἶναι σχεδόν ἀνύπαρκτη.

Μία ἄλλη ἐπίσης ἠθοποιός, ἐπώνυμη κι αὐτή, τί ἔλεγε;

«Μέ φοβίζει ἡ δική μου κούραση. Ἡ δική μου ἀπάθεια. Προσπαθῶ τουλάχιστον σ’ ἕναν ἰδιωτικό χῶρο ν’ ἀνταποκριθῶ ὅσο πιο ἀνθρώπινα μπορῶ. Τό κατορθώνω; Περισσότερο» καί προσέξτε ἐδῶ τί λέει, «μέ θλίβει τό γῆρας τῆς ψυχῆς. Ὁ μαρασμός της». Γερασμένες ψυχές. Νεκρωμένες ψυχές θά λέγαμε ἐμεῖς. Γιατί, πολύ ἁπλά ὅταν ὁ ἄνθρωπος φεύγει ἀπό τό Θεό καί ἀπενεργοποιεῖ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ, ἡ ψυχή κι αὐτή νεκρώνεται.

Ὅλα αὐτά τί ἐπιβεβαιώνουνε;

Ὅτι, ὅταν ὁ ἄνθρωπος ζεῖ κοσμικά, ὅταν ἀγαπήσει τόν κόσμο, ὅταν θέλει ν’ ἀνήκει στόν κόσμο καί ὄχι στό Θεό, βασανίζεται καί τελικά νεκρώνεται. Ζῶντας σύμφωνα μέ τήν κοσμική νοοτροπία, ὑποτασσόμενος στά πάθη, πού συνιστοῦν αὐτό πού λέμε «κόσμο» δηλαδή στή φιληδονία, στή φιλοδοξία καί στή φιλαργυρία, ζεῖ ἀναγκαστικά καί τά ἀποτελέσματα τῶν παθῶν, πού εἶναι ἡ λύπη, ἡ κατάθλιψη, ἡ ἀνία, ἡ ψυχική γήρανση, ὁ ψυχικός θάνατος!

– Πῶς δημιουργεῖται ἡ λύπη;

Τά εἴπαμε λίγο τά αἴτια μέ τά παραδείγματα, ἀλλά τώρα μποροῦμε νά τά συνοψίσουμε. Εἴπαμε ὅτι ἡ χαρά εἶναι στοιχεῖο τοῦ καρποῦ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἑπομένως ἡ λύπη εἶναι τό ἀποτέλεσμα τῆς ἀπώλειας, τῆς ἀπενεργοποίησης τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέσα μας.

Πότε χάνουμε ἤ ἀπενεργοποιοῦμε τό Ἅγιο Πνεῦμα;

Ὅταν δέ λειτουργοῦμε σωστά τήν ψυχή μας καί τό σῶμα μας. Ὅταν ἁμαρτάνουμε. Ὁ ἄνθρωπος ἁμαρτάνει εἴτε κατά τό λογιστικό, κατά τό νοῦ, εἴτε κατά τό θυμικό, κατά τό θυμό του, εἴτε κατά τήν ἐπιθυμία του. Μέ τά τρία αὐτά μέρη τῆς ψυχῆς, τό νοῦ, τό λογιστικό δηλαδή, ὅταν δηλαδή ὁ ἄνθρωπος δέν προσεύχεται, ὅταν δέ δοξολογεῖ τό Θεό, ὅταν δέν ἀγαπάει τό Θεό, λοιπόν, καί τό θυμικό, ὅταν ὁ ἄνθρωπος ὀργίζεται ἄλογα, ὅταν ὀργίζεται χωρίς τό σωστό λόγο -καί σωστός λόγος ὀργῆς εἶναι μόνο γιά νά ὑπερασπιστοῦμε τό Θεό καί τόν πλησίον, ποτέ τόν ἑαυτό μας-, ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἐπίσης ἔχει ἐπιθυμίες, ἔχει θελήματα ἀντίθετα μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, τότε ὁ ἄνθρωπος αὐτός εἶναι στήν κατάσταση τῆς ἁμαρτίας καί στήν κατάσταση τῆς λύπης. Οἱ Πατέρες μᾶς τό λένε ξεκάθαρα : ὅταν ὁ ἄνθρωπος δέν προσεύχεται, ἔχει λύπη.

Ὅταν ὁ ἄνθρωπος ὀργίζεται, ταράσσεται τό θυμικό του δηλαδή, πάλι ἔχει λύπη. Ἡ ὀργή ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τή λύπη. Ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἔχει διάφορες ἐπιθυμίες καί πολλά θελήματα, ὀδηγεῖται στή λύπη γιατί ἡ ἐπιθυμία, ὅπως λένε οἱ Πατέρες φέρνει μία ἡδονή μέσα στόν ἄνθρωπο, ἐγωιστική ἡδονή. Τά αὐτονομημένα θελήματα, τά ἀντίθετα μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ φέρνουνε μιά μικρή εὐχαρίστηση στόν ἄνθρωπο στήν ἀρχή, ἡ ὁποία ὅμως αὐτή ἡδονή, ὅταν ὁ ἄνθρωπος κάνει τό θέλημά του, ἔχει ὡς ἀπότοκο, ὡς ἀποτέλεσμα τή λύπη. Μᾶς τά ἔχουνε πεῖ αὐτά οἱ Ἅγιοι Πατέρες. Ἡ λύπη, ἡ ἁμαρτία καί ἡ ἁμαρτωλή ἡδονή ἐμπεριέχουν τήν ὀδύνη. Ἡ ἐπιθυμία λοιπόν φέρνει τήν ἡδονή καί ἡ ἡδονή φέρνει τήν ὀδύνη, φέρνει τή λύπη.

Τέλος ὑπάρχει καί τό αἴτιο τῆς ἄμεσης δαιμονικῆς ἐνέργειας, γιά τό ὁποῖο μιλήσαμε, ὅπου ἐπιτίθεται ὁ διάβολος χωρίς ἕνα προφανές αἴτιο. Ἄν και ὑπάρχει τό αἴτιο, ἀλλά εἶναι κρυμμένο. Δέ μπορεῖ εὔκολα νά τό ἐξιχνιάσει ὁ ἄνθρωπος.

Ἡ συχνότερη αἰτία τῆς λύπης εἶναι ἡ ματαίωση μιάς ἤ περισσοτέρων ἐπιθυμιῶν, καθώς καί τῆς ἡδονῆς πού συνάπτεται μ’ αὐτή τήν ἐπιθυμία.

Αὐτή εἶναι ἡ πιό συχνή αἰτία πού χάνουμε τή χαρά μας. Ποιά;

Τό ὅτι ἔχουμε ἐπιθυμίες. Θά πεῖς δέν πρέπει νά ’χω ἐπιθυμίες; Δέν πρέπει νά θέλω; Δέν πρέπει νά ἐπιθυμῶ; Πρέπει νά θέλεις αὐτό πού θέλει ὁ Θεός. Γι’ αὐτό μᾶς παρέδωσε ὁ Χριστός μας νά λέμε στό ‘Πάτερ ἡμῶν’ τόσο συχνά ‘γενηθήτω τὸ θέλημά Σου, ἀλλιῶς θά μᾶς ἔλεγε νά λέμε γιά νά εἴμαστε εὐτυχισμένοι ‘γενηθήτω τό θέλημά σας’. Δέν μᾶς εἶπε ἔτσι. Μᾶς εἶπε ἄν θέλετε νά εἶσθε χαρούμενοι, νά λέτε γενηθήτω τὸ θέλημά Μου. Ὅταν γίνει τό θέλημα τοῦ Θεοῦ στή ζωή μας, ὁ ἄνθρωπος γίνεται εὐτυχισμένος. Ἄν λοιπόν ὁ ἄνθρωπος ἔχει ἄλλα θελήματα, ἀντίθετα μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, τότε αὐτός ὁ ἄνθρωπος ἔχει λύπη. Ἐπειδή ἀκριβῶς εἶναι καταστροφικά, ὁ Θεός δέν τοῦ ἱκανοποιεῖ αὐτά τά θελήματα καί πολύ καλά κάνει. Διότι ὡς Πατέρας, μᾶς ἀγαπάει. Ὁ ἄνθρωπος θυμώνει, ὀργίζεται, ἀπογοητεύεται, γιατί; Γιατί δέν τοῦ ἔχουν γίνει τά θελήματά του.

Σήμερα οἱ ἄνθρωποι γιατί ἔχουν κατάθλιψη λόγω τῆς κρίσεως;

Γιατί δέ μποροῦν νά ἱκανοποιήσουν τά θελήματά τους. Ποιά θελήματά τους ὅμως; Τά κατά Θεόν θελήματα; Θέλουν νά κάνουν ἐλεημοσύνη γι’ αὐτό ζητᾶνε λεφτά; Ὄχι, γιά νά ἱκανοποιήσουν τά πάθη τους. Γιά νά γλεντήσουν ὅπως γλεντοῦσαν πρίν, γιά νά ἐπιδειχτοῦν, ὅπως ἐπιδεικνύονταν πρίν, ὅταν δέν ὑπῆρχε κρίση δηλαδή καί γιά νά λειτουργήσουνε πάλι ἁμαρτωλά ἱκανοποιώντας τά δικά τους ‘θέλω’. Ὁ Θεός πολύ καλά κάνει καί μᾶς στερεῖ τή δυνατότητα αὐτή, γιά νά μᾶς βοηθήσει νά μή χάσουμε τήν αἰώνια ζωή.

Ἀποδεικνύει ἔτσι, ἡ κακή αὐτή λύπη, προσκόλληση, τοῦ προσώπου τό ὁποῖο προσβάλλει, στά αἰσθητά ἀγαθά καί στίς ἀξίες τοῦ κόσμου. Δηλαδή ὅταν ὁ ἄνθρωπος λυπᾶται ἐπειδή δέν ἱκανοποιοῦνται κάποια θελήματά του, τί ἀποδεικνύει; Ὅτι εἶναι κολλημένος στά πράγματα τοῦ κόσμου τούτου γιατί τά θελήματά μας –πού εἶναι ἀντίθετα μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ- εἶναι θελήματα ἐγωιστικά, ὑλιστικά, κοσμικά, τοῦ παρόντος αἰῶνος τοῦ ἀπατεῶνος. Γι’ αὐτό καί ἡ λύπη αὐτή συνδέεται μέ ὅλα τά πάθη, καθώς αὐτά περιλαμβάνουν (ἐμπεριέχουν, εἶναι συνυφασμένα μέ) τήν σφοδρή ἐπιθυμία. Νά, λοιπόν, πῶς στό βάθος τῆς κατάθλιψης, τῆς μή κατά Θεόν λύπης, κρύβονται ὅλα τά πάθη καί πίσω τους οἱ δαίμονες.

Ἡ λύπη εἶναι μία δύναμη πού μᾶς δόθηκε ἀπό τόν Θεό. Προσέξτε, ἡ λύπη εἶναι ἕνα -ὅπως λένε οἱ Πατέρες- ἀδιάβλητο πάθος, δηλαδή ἕνα πάθος, τό ὁποῖο δόθηκε μετά τήν πτώση στόν ἄνθρωπο γιά νά μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νά ἐκφράζει τή μετάνοιά του. Νά λυπᾶται γιά τίς ἁμαρτίες του.Νά μετανοεῖ, νά δακρύζει καί νά καθαρίζει τήν ψυχή του. Ὅμως ὁ ἄνθρωπος, μέ τή συνεργεία βέβαια καί τοῦ διαβόλου, τήν ὑποκίνηση τοῦ διαβόλου, αὐτή τή δύναμη πού τοῦ ἔχει δώσει ὁ Θεός, τῆς λύπης, τή χρησιμοποιεῖ κακῶς καί λυπᾶται, ὄχι γιά τίς ἁμαρτίες του, ἀλλά γιατί δέ γίνονται τά ἐγωιστικά του θελήματα καί πέφτει στήν κατάθλιψη. Ἔτσι ἐρμηνεύεται ἡ κατάθλιψη.

Διαπιστώνουμε ἀκριβῶς τή μεγάλη ἐξάπλωση τῆς κατάθλιψης στήν ἐποχή μας διότι ὁ ἄνθρωπος ἔχει πάρα πολλά ἐγωιστικά θελήματα, τά ὁποῖα εἶναι ἀνικανοποίητα καί κάνει κακή χρήση τῆς λύπης. Ὁ Θεός τοῦ ἔχει δώσει τή λύπη γιά νά μετανοεῖ καί ὁ ἄνθρωπος τή χρησιμοποιεῖ γιά νά καταστραφεῖ. Συνεπῶς τήν κάνει ἁμαρτωλή.

Ὅπως ὁ Θεός μᾶς ἔχει δώσει τό ἀδιάβλητο πάθος τῆς πεῖνας. Ὁ ἄνθρωπος ἄν δέν εἶχε αὐτό τό ἀδιάβλητο πάθος δέ θά ζοῦσε. Δέν θά ἔτρωγε κανένας, ἄν δέν πεινοῦσε. Ἀλλά ὅταν τό ὑπερικανοποιήσεις αὐτό τό πάθος ἤ τό στρέψεις σέ ἄλλη κατεύθυνση, δηλαδή δέν τρῶς γιά νά ζήσεις, ἀλλά ζεῖς γιά νά τρῶς, τότε τό πάθος ἀπό ἀδιάβλητο, γίνεται διαβλητό, γίνεται ἁμαρτωλό. Ἔτσι συμβαίνει καί μέ τή λύπη. Τή στρέφουμε σέ ἄλλη κατεύθυνση ἐγωιστική. Ἀντί νά τή στρέψουμε καί νά τή χρησιμοποιήσουμε γιά νά πλησιάσουμε τό Θεό, τή χρησιμοποιοῦμε γιά νά θρηνήσουμε οὐσιαστικά τά ἀποτυχημένα θελήματά μας καί νά ἐγκλωβιστοῦμε ἀκόμα περισσότερο στόν ἐγωισμό μας.

«Ὁ ἐγωισμός φέρνει πάντα λύπη, φέρνει πάντα ἄγχος. Ὁ ἐγωισμός καί ἡ ὑπερηφάνεια»,ἔλεγε ὁ μακαριστός ὁ π. Παΐσιος«εἶναι τό Γενικό Ἐπιτελεῖο ὅλων τῶν παθῶν» ἐκεῖ εἶναι ἡ ρίζα καί ἡ βαθύτερη αἰτία πού χάνουμε τή χαρά μας οἱ χριστιανοί.

Ἐπειδή βλέπω ὅτι ἡ ὥρα συμπληρώθηκε, θά πῶ μόνο ἕνα τελευταῖο. Εἶναι ἕνα παράδειγμα μ’ ἕναν ἅγιο μοναχό, ὁ ὁποῖος ἤτανε πάντοτε εἰρηνικός καί ὄχι μόνο αὐτό, ἀλλά εἶχε φτάσει καί σέ μία χαριτωμένη κατάσταση νά κάνει θαύματα. Τό ἀκόμα πιό σημαντικό εἶναι ὅτι καί ὁ ἴδιος δέ μποροῦσε νά τό καταλάβει, νά τό ἐξηγήσει. Ἀποροῦσε κι ὁ ἴδιος πῶς κάνει θαύματα. Ἕνας ἄλλος μοναχός τόν πλησίασε γιατί ἤθελε νά ἐξιχνιάσει τό μυστήριο γιατί δέν τόν βλέπανε νά κάνει κάτι ἰδιαίτερα ἔκτακτο, οὔτε ἔκανε μεγάλες νηστεῖες, οὔτε κάτι διαφορετικό, ζοῦσε ὅπως ὅλοι οἱ μοναχοί. Ἤτανε ὅμως πάντοτε εἰρηνικός, πάντοτε χαρούμενος καί μέ τό πού τόν ἀκουμποῦσαν γινόντουσαν καλά.

– Καί ἐγώ ὁ ἴδιος ἐκπλήττομαι πού μπορῶ νά τούς δίνω τήν ὑγεία τους, ἀπάντησε ὁ μοναχός στή σχετική ἐρώτηση. Ντρέπομαι πού τά ἐνδύματά μου ἔχουν ἰαματική δύναμη, γιατί ἐγώ οὔτε μέ τή νηστεία, οὔτε μέ ἄλλα ἀσκητικά, μοναστικά ἀγωνίσματα, ἀξιώθηκα νά λάβω τέτοιο δῶρο ἀπό τόν Θεό.

– Αὐτό εἶναι ἀλήθεια, εἶπε ὁ προεστός (ὁ Γέροντας). Ἐμεῖς βλέπουμε ὅτι εἶσαι ἕνας συνηθισμένος ἄνθρωπος καί σέ σένα δέν ὑπάρχει τίποτα πού νά σέ ξεχωρίζει ἀπό τήν τάξη τῶν ὑπολοίπων πατέρων.

Στή συνέχεια ὁ προεστός ἀποφάσισε νά ἐξιχνιάσει τό μυστήριο, ὁπότε ἄρχισε νά τόν ρωτάει περισσότερα πράγματα καί ὁ μοναχός ἀπάντησε:

– Θυμήθηκα κάτι σχετικό μέ τό ἔλεος πού μοῦ δόθηκε ἀπό τόν Θεό.

Προσέξτε δέν λέει ὅτι τό κατάφερα ἐγώ. Ὁ Θεός μοῦ τό ἔδωσε. Κοιτάξτε τί τοῦ ἔδωσε ὁ Θεός.

– Ἐγώ, λέει, σταθερά σέ ὅλα συντονίζω τό θέλημά μου μέ τό Θεῖο θέλημα. Ποτέ καί τίποτα δέ φέρνω στή σκέψη μου πού θά ἐναντιωνόταν στό θέλημα τοῦ Θεοῦ.

Οὔτε μία σκέψη, ὄχι νά κάνει κάτι ἀντίθετο μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, μιά μικρή ἁμαρτιούλα! Τίποτε.. οὔτε σκέψη.

– Ποτέ δέν τρομάζω μπροστά σέ ἀπρόβλεπτα γεγονότα, τά ὁποῖα θά μποροῦσαν νά κλονίσουν τό νοῦ μου καί νά ἐξασθενίσουν τήν καρδιά μου. Ποτέ καί γιά τίποτε δέν παραπονέθηκα στούς ἄλλους, οὔτε τούς φανέρωσα τή θλίψη μου. Τό ἴδιο καί ὅσα εὐτυχή συμβάντα τύχουν στή ζωή μου, δέν μ’ εὐχαριστοῦν σέ τέτοιο βαθμό πού νά εὐθυμῶ περισσότερο ἀπό ὅ,τι τόν ὑπόλοιπο καιρό. Ὅλα τά δέχομαι ἐξίσου, ὡς σταλμένα ἀπό τό χέρι τοῦ Θεοῦ, τόσο τά εὐχάριστα, ὅσο καί τά δυσάρεστα γιά μένα.

Αὐτό πού λέει ὁ ἀπόστολος Παύλος «θλιβόμενοι ἀλλ᾿ οὐ στενοχωρούμενοι» (Β΄Κορ. 4,8). Θλίψεις θά ἔχουμε ὅλοι, ἐξωτερικές δηλαδή συν-θλίψεις, θά λέγαμε, πιέσεις ἀπό τά γεγονότα, ἀπό ἀνθρώπους κ.λ.π. Ἀλλά αὐτό δέν εἶναι αἰτία νά στενοχωρηθοῦμε, νά βλαφτοῦμε ἐσωτερικά καί νά χάσουμε τήν ἐσωτερική εἰρήνη καί χαρά. Αὐτό ἀκριβῶς λέει κι ἐδῶ ὀ ἅγιος αὐτός μοναχός.

– Δέν προσεύχομαι στόν Θεό γιά νά πραγματοποιηθοῦν ὅλα σύμφωνα μέ τήν ἐπιθυμία μου, ἀλλά θέλω σέ ὅλα νά γίνεται τό ἅγιο θέλημά Του. Μ” αὐτόν τόν τρόπο τίποτε δέν μέ εὐχαριστεῖ ἰδιαίτερα, τίποτε δέν μέ συντρίβει καί δέν μέ συγχύζει καί τίποτε δέν μέ κάνει εὐτυχισμένο, ὅπως μόνο αὐτό τό ἴδιο τό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Γι′ αὐτό σέ ὅλες μου τίς προσευχές γιά ἕνα μόνο παρακαλῶ τόν Θεό: Νά γίνεται πάντοτε καί ὁλοκληρωτικά σέ μένα καί σέ ὅλα τά πλάσματά Του τό Θεῖο θέλημα.

Ὁ ἡγούμενος τοῦ κοινοβίου παρά πολύ θαύμασε τά λόγια τοῦ μοναχοῦ καί ἀπευθυνόμενος σ” αὐτόν τόν ρώτησε:

– Ἀγαπημένε μου ἀδελφέ! Πές μου τί αἰσθάνθηκες ἐχθές τήν ὥρα πού συνέβη πυρκαγιά στό μοναστήρι μας;

Κάηκε ἕνα μέρος τοῦ μοναστηριοῦ.

– Στ” ἀλήθεια δέν λυπήθηκες μαζί μέ ὅλους τούς ἄλλους, ὅταν ὁ κακός ἄνθρωπος ἔβαλε φωτιά στά μοναστηριακά οἰκοδομήματα καί κάηκε πολύ ἀπό τό σιτάρι μας;

– Δέν θά κρύψω, ἀπάντησε ὁ μοναχός, ὅτι ὅλη αὐτή ἡ ζημιά τοῦ μοναστηριοῦ δέν μοῦ προκάλεσε τήν παραμικρή θλίψη, ἐπειδή ἔχω τή συνήθεια γιά ὅλα, καί γιά τά θλιβερά καί γιά τά εὐχάριστα, νά εὐχαριστῶ τό Θεό καί ἥσυχα νά δέχομαι καί τοῦτο καί τό ἄλλο.

Δηλαδή καί τίς ἐξωτερικές θλίψεις καί τίς ἐξωτερικές χαρές. Ὅλα ἥσυχα, ἀφοῦ ὅλα εἶναι ἀπό τόν καλό Θεό. Δέν ὑπάρχει κάτι κακό, πού νά μᾶς δώσει ὁ Θεός.

– Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι αὐτό πού συνέβη σέ μᾶς, συνέβη σύμφωνα μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, ὁ Ὁποῖος κατευθύνει τά πάντα πρός ψυχική ὠφέλεια. Γι′ αὐτό ἀκριβῶς δέν μεριμνῶ καί δέν σκέπτομαι τίποτε σχετικά μ” αὐτό. Λίγο ἤ πολύ ἐμεῖς ἔχουμε τό ψωμί μας καί τά ὑπόλοιπα γιά τή διατροφή μας, γιατί πιστεύω δυνατά ὅτι ὁ Θεός μπορεῖ καθέναν ἀπό ἐμάς νά τόν χορτάσει, τόσο μέ ἕνα ψίχουλο, ὅσο καί μέ ἕνα ὁλόκληρο ψωμί. Ἔτσι λοιπόν ἐγώ ἤρεμα, χωρίς καμιά σύγχυση, περνῶ τή ζωή μου».

Κατάπληκτος ἀπό τά λόγια τοῦ μοναχοῦ ὁ ἡγούμενος γιά πολύ ἀκόμα καιρό συζητοῦσε μαζί του, προσπαθῶντας νά ἀναγκάσει τόν ἀδελφό νά παρουσιάσει ἀκόμα πιό πολύ τόν τρόπο πού σκεφτότανε καί πού ζοῦσε.

Μεταξύ πολλῶν ἀπαντήσεων τοῦ εἶπε ὁ μοναχός καί αὐτό τό ὁποῖο εἶναι πολύ σπουδαῖο:

– Κατά τήν καθημερινή προσφορά τοῦ ἑαυτοῦ μου στό θέλημα τοῦ Θεοῦ, τόσο προόδευσα στήν ὑπακοή μου σ” Αὐτόν, ὥστε, ἄν ἀπό πρίν γνώριζα ὅτι ὁ Θεός ἐξάπαντος προόριζε νά μέ στείλει στήν κόλαση, τότε ἐγώ δέν θά ἐπιχειροῦσα νά κάνω τίποτα ἐναντίον Του.

Ἄν ἤθελε ὁ Θεός νά μέ βάλει στήν κόλαση, θα ’λεγε «νά ’ναι εὐλογημένο, νά πάω Κύριε, ἀφοῦ κι ἐκεῖ εἶσαι Ἐσύ.». Παντοῦ εἶναι ὁ Θεός καί στήν κόλαση εἶναι. Ἄρα καί ἐκεῖ καλά θά εἶναι, ἀφοῦ εἶναι τό θέλημά Σου νά πάω ἐκεῖ.

– Σοῦ λέω ἀκόμη ὅτι, ἀκόμη κι ἄν ἦταν δυνατόν σέ μένα ν’ ἀλλάξω αὐτή τή Θεία ἀπόφαση λέγοντας ἕνα «Πάτερ ἡμῶν» -σοῦ λέω ἀλήθεια-, δέν θά τολμοῦσα νά τό κάνω αὐτό, ἀλλά ἀκόμη πιό ἔντονα θά προσευχόμουν στόν Θεό, ὥστε νά ἐνεργήσει σέ μένα σύμφωνα μέ τό Πανάγιο θέλημά Του καί νά μοῦ δωρίσει τή Χάρη Του πού θά μέ ἐνισχύει εἰς τούς ἀπέραντους αἰῶνες, γιά νά μή σκέπτομαι ὅ,τιδήποτε ἀντίθετο στό ἅγιό Του θέλημα.

Μετά ἀπό παρατεταμένη σιωπή λέει, τέλος, ὁ ἡγούμενος στό μοναχό:

– Πορεύου, περιπόθητε πάτερ, πορεύου καί ἐκπλήρωσε φιλότιμα τήν ὑπόσχεσή σου στόν Θεό, ὅπως μοῦ τήν ἐξέθεσες. Ἐσύ βρῆκες τόν οὐρανό ἔξω ἀπό τον οὐρανό.

Ἀκριβῶς αὐτό εἶναι στό χέρι ὅλων μας. Ἄν τό ἔκανε αὐτός, ὅλοι μποροῦμε νά τό κάνουμε ἔφοσον τό θελήσουμε. Δηλαδή ν’ ἀφήσουμε ὅλα τά δικά μας θελήματα καί νά κάνουμε τό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Τότε καί ἡ χαρά μας δέ θά χάνεται ποτέ.

Τῷ δέ Θεῷ δόξα, πάντοτε, νῦν καί ἀεί καὶ εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Ἀρχ. Σάββας Ἁγιορείτης

http://hristospanagia3.blogspot.gr/ 

Κατηγορία ΑΞΙΕΣ ΖΩΗΣ, ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Η φτωχή γιαγιά και ο άρχοντας παππούς

Συγγραφέας: kantonopou στις 31 Δεκεμβρίου, 2015

image 1

Γιὰ τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα ποὺ ἔχει ἡ ἀγαθοεργία καὶ ἡ εὐσπλαγχνία, καθώς καὶ γιὰ τὰ δυσάρεστα ποὺ ἔχει ἡ τσιγκουνιὰ καὶ ἡ μικροψυχία, ἔδωσε ὁ Θεὸς ἕνα μήνυμα στὴν ἐγγονὴ ἑνὸς ζεύγους γερόντων ποὺ ζοῦσαν σ᾿ ἕνα μεγάλο χωριὸ τῆς Πελοποννήσου.

Τὸ ἀφηγήθηκε ἡ ἴδια σ᾿ ἕνα προσκύνημά της στὴν Μονή. «Ὁ παπποὺς καὶ ἡ γιαγιὰ ἦταν πολὺ ἀγαπητοὶ σ᾿ ἐμᾶς τὰ παιδιά. Καὶ ὅταν πηγαίναμε κοντά τους τὶς διακοπὲς καὶ τὰ καλοκαίρια, μᾶς περιποιόντουσαν πολύ. Ὁ παπποὺς ἦταν πολὺ γενναιόδωρος, φιλόξενος καὶ ἐλεήμων. Δὲν ὑπῆρχε φτωχός, ξένος, ἀκόκη καὶ γύφτος, ποὺ νὰ μὴν τὸν φιλοξένησε στὸ σπίτι του. Φεύγοντας δέ, τὸν φόρτωνε καὶ μὲ ὅ,τι ἀγαθὰ εἶχε.

Ἡ γιαγιὰ ὅμως ἦταν πολὺ “σφιχτή”. Συνέχεια τοῦ γκρίνιαζε ὅτι μαζεύει τὸν ὁποιοδήποτε στὸ σπίτι καὶ τὸν ταΐζει,καὶ ὅτι θὰ ἀδειάσει ἡ κασέλα μὲ τὰ γεννήματα (τὸ σιτάρι). Ὁ παπποὺς ἀπτόητος συνέχιζε τὶς ἐλεημοσῦνες του καὶ τῆς ἔλεγε: -Μὴ φοβᾶσαι, γυναῖκα, ὁ Θεὸς περισσότερα θὰ μᾶς δώσει. Καὶ ἔτσι γινόταν…

Πέρασαν τὰ χρόνια καὶ κάποτε ἔφυγαν γιὰ τὸν Οὐρανὸ καὶ οἱ δύο». Λίγο καιρὸ μετά, ἡ ἐγγονή τους (μεγάλη κοπέλα πλέον) εἶδε στὸν ὕπνο της τὴν γιαγιὰ σ᾿ ἕνα μικρό, πολὺ στενόχωρο δωμάτιο μπροστὰ σὲ μιὰ πυροστιὰ νὰ μαγειρεύει. Ἐπάνω στὴ φωτιὰ εἶχε μιὰ μικρὴ κατσαρόλα, ἡ ὁποία εἶχε μόνο λίγο νεράκι μέσα, ἦταν σχεδὸν ἄδεια!

-Γιαγιά, δὲν ἔχεις τίποτα νὰ μαγειρέψεις; ἐρώτησε μὲ ἀπορία ἡ ἐγγονή. Κι ἐκείνη ἀπάντησε θλιμμένη: -Ὄχι,παιδί μου,εἶμαι φτωχή! …Προβληματίστηκε πολὺ ἡ ἐγγονὴ μ᾿ αὐτὸ τὸ ὄνειρο καὶ μαζὶ μὲ μιὰ ἄλλη συγγενῆ της ἀποφάσισαν καὶ ἔδωσαν ἐλεημοσύνη σὲ μιὰ φτωχὴ οἰκογένεια γιὰ τὴν ψυχή της.

Ἔπειτα, τὴν ξαναεῖδε τὴν γιαγιά, πολὺ εὐχαριστημένη ἀυτὴ τὴ φορὰ νὰ τῆς λέει: -Σ᾿ εὐχαριστῶ,παιδάκι μου,γιὰ τὸ πλούσιο τραπέζι ποὺ μοῦ πρόσφερες! Ὅσο γιὰ τὸν παπποῦ, ἡ κόρη του εἶδε στὸν ὕπνο της μιὰ κεκοιμημένη συγγενῆ καὶ τὴν ἐρώτησε γι᾿ αὐτὸν. Κι ἐκείνη ἀπάντησε: -Ὁ παπποὺς εἶναι ἄρχοντας ἐδῶ ἐπάνω, ὅπως ἦταν καὶ στὴν γῆ!

Περιοδικό “Ἡ Μεγαλόχαρη Παναγία ἡ Βαρνάκοβα”, Σελίδες 59-60. Δωρίδα 2011.

https://iliaxtida.wordpress.com/

Κατηγορία ΑΞΙΕΣ ΖΩΗΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Το απλό είναι και το πιο πολύτιμο (Άγιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης)

Συγγραφέας: kantonopou στις 31 Δεκεμβρίου, 2015

 Τέλεια βαθειά φιλοσοφημένη είναι η θρησκεία μας. Το απλό είναι και το πιο πολύτιμο. Έτσι να αγωνίζεσθε στην πνευματική ζωή, απλά, απαλά, χωρίς βία.

Η ψυχή αγιάζεται και καθαίρεται με τη μελέτη των λόγων των Πατέρων, με την αποστήθιση ψαλμών, αγιογραφικών χωρίων, με την ψαλτική, με την ευχή. Δοθείτε λοιπόν σε αυτά τα πνευματικά και αφήστε όλα τα άλλα.
Στη λατρεία του Θεού μπορούμε να φθάσουμε εύκολα αναίμακτα. Είναι δύο δρόμοι που μας οδηγούν στο Θεό, ο σκληρός και ο κουραστικός με τις άγριες επιθέσεις κατά του κακού και ο εύκολος με την αγάπη. Υπάρχουν πολλοί που διάλεξαν το σκληρό δρόμο και έχυσαν αίμα για να λάβουν Πνεύμα,ώσπου έφθασαν σε μεγάλη αρετή. Εγώ βρίσκω ότι ο πιο σύντομος δρόμος είναι αυτός με την αγάπη. Αυτόν να ακολουθείτε και εσείς.

Μπορείτε, δηλαδή, να κάνετε άλλη προσπάθεια. Να μελετάτε να προσεύχεσθε και να έχετε ως στόχο να προχωρήσετε στην αγάπη του Θεού και της Εκκλησίας. Μην πολεμάτε να διώξετε το σκοτάδι από το δωμάτιο της ψυχής σας. Ανοίξτε μια τρυπίτσα για να έλθει το φως και το σκοτάδι θα φύγει.
 Το ίδιο ισχύει και για τα πάθη και τις αδυναμίες. Να μην τα πολεμάτε αλλά να τα μεταμορφώνετε σε δυνάμεις περιφρονώντας το κακό. Να καταγίνεσθε με τα τροπάρια ,τους κανόνες, τη λατρεία του Θεού, το θείο έρωτα. Όλα τα άγια βιβλία της Εκκλησίας μας ,η Παρακλητική, το Ωρολόγιο, το Ψαλτήρι, τα Μηναία, περιέχουν λόγια άγια, ερωτικά προς τον Χριστό μας.
Όταν δοθείτε σε αυτήν την προσπάθεια με λαχτάρα η ψυχή σας θα αγιάζεται με τρόπο απαλό, μυστικό, χωρίς να το καταλαβαίνετε. Οι βίοι των αγίων και πιο πολύ ο βίος του Αγίου Ιωάννου του Καλυβίτου, μου έκαναν εντύπωση. Οι άγιοι είναι φίλοι του Θεού. Όλη την ημέρα μπορείτε να εντρυφάτε και να απολαμβάνετε τα κατορθώματα τους και να μιμείστε των βίο τους. Οι άγιοι είχαν δοθεί εξ ολοκλήρου στον Χριστό.
Με αυτήν την μελέτη σιγά-σιγά θα αποκτήσετε την πραότητα, την ταπείνωση, την αγάπη και η ψυχή σας θα αγαθύνεται. Να μην διαλέγετε αρνητικούς τρόπους για την διόρθωση σας. Δεν χρειάζεται ούτε τον διάβολο να φοβάσθε, ούτε την κόλαση, ούτε τίποτα. Δημιουργούν αντίδραση.
Έχω και εγώ μια μικρή πείρα σε αυτά. Ο σκοπός δεν είναι να κάθεσθε, να πλήττετε, και να σφίγγεσθε, για να βελτιωθείτε. Ο σκοπός είναι να ζείτε, να μελετάτε, να προσεύχεσθε, να προχωράτε στην αγάπη, στην αγάπη του Χριστού, στην αγάπη της Εκκλησίας. Αυτό είναι το άγιο και το ωραίο που ευφραίνει και απαλλάσσει την ψυχή από κάθε τι κακό, η προσπάθεια να ενωθεί κανείς με τον Χριστό.
Να αγαπήσει τον Χριστό ,να λαχταρήσει τον Χριστό, να ζει εν τω Χριστώ, σαν το Απόστολο Παύλο που έλεγε »ζω δε ουκέτι ε γω, ζη δε εν εμοί Χριστός».Αυτό να είναι ο στόχος σας. Οι άλλες προσπάθειες να είναι μυστικές ,κρυμμένες. Εκείνο που θα πρέπει να κυριαρχεί είναι η αγάπη στον Χριστό.
Αυτό να υπάρχει μες στο μυαλό ,στη σκέψη, στη φαντασία, στη καρδιά, στη βούληση. Αυτή η προσπάθεια να είναι και πιο έντονή ,πως θα συναντήσετε τον Χριστό, πως θα ενωθείτε μαζί Του, πως θα τον ενστερνισθείτε μέσα σας.
Τις αδυναμίες αφήστέ τις όλες, για να μην παίρνει είδηση το αντίθετο πνεύμα και σας βουτάει και σας καθηλώνει και σας βάζει στην στεναχώρια. Να μην κάνετε καμία προσπάθεια να απαλλαγείτε από αυτές.Να αγωνίζεσθε με απαλότητα και απλότητα χωρίς σφίξιμο και άγχος. Μη λέτε ;Τώρα θα σφιχτώ, θα κάνω προσευχή να αποκτήσω αγάπη, να γίνω καλός κ.τ.λ. Δεν είναι καλό να σφίγγεσαι να πλήττεις για να γίνεις καλός.
Έτσι θα αντιδράσετε χειρότερα. Όλα να γίνονται με απαλό τρόπο αβίαστα και ελεύθερα. Ούτε να λέτε ;Θεέ μου απάλλαξε με από αυτό; π.χ το θυμό την λύπη. Δεν είναι καλό να προσευχόμαστε η να σκεπτόμαστε το συγκεκριμένο πάθος, κάτι γίνεται στην ψυχή μας και μπλεκόμαστε ακόμα περισσότερο.
Ρίξου με ορμή για να νικήσεις το πάθος και θα δεις τότε πως θα σε αγκαλιάσει, θα σε σφίξει και δεν θα μπορέσεις τίποτα να κάνεις. Μην πολεμάτε απευθείας τον πειρασμό να φύγει, μη λέτε »Πάρ τόν Θεέ μου»Τότε του δίνεται σημασία και ο πειρασμός σφίγγει. Γιατί παρόλο που λέτε »παρ τόν Θεέ μου»βασικά τον θυμάστε και υποθάλπετε περισσότερο.
Η διάθεση για απαλλαγή βέβαια θα υπάρχει αλλά θα είναι παρά πολύ μυστική και λεπτή χωρίς να φαίνεται. Θα γίνεται μυστικά. Θυμηθείτε εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή»μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου» Όλη η δύναμη σας να στρέφεται στην αγάπη του Θεού, στην λατρεία Του, στην προσκόλληση σε Αυτόν.
Έτσι η απαλλαγή από το κακό και τις αδυναμίες θα γίνεται μυστικά χωρίς να παίρνετε είδηση χωρίς κόπο. Αυτήν την προσπάθεια κάνω και εγώ. Βρήκα ότι είναι ο καλύτερος τρόπος αγιασμού, αναίμακτος.
Καλύτερα δηλ, να ρίχνομαι στην αγάπη, μελετώντας τους κανόνες, τα τροπάρια, τους ψαλμούς. Αυτή η μελέτη και εντρύφηση χωρίς να καταλάβω πηγαίνει το νου μου προς το Χριστό και γλυκαίνει την καρδιά μου. Συγχρόνως εύχομαι ανοίγοντας τα χέρια με λαχτάρα με αγάπη με χαρά και ο Κύριος με ανεβάζει στην αγάπη Του. Αυτός είναι ο σκοπός μας να φθάσομε εκεί.
Τι λέτε αυτός ο δρόμος δεν είναι αναίμακτος;. Υπάρχουν και πολλοί άλλοι τρόποι όπως για παράδειγμα να θυμάστε την κόλαση τον διάβολο και τον θάνατο. Έτσι από φόβο και υπολογισμό αποφεύγεις το κακό.
Εγώ ελάχιστος δεν εφάρμοσα στη ζωή μου αυτούς τους τρόπους που κουράζουν, γεννούν αντίδραση και πολλές φορές αντίθετο αποτέλεσμα. Η ψυχή και όταν μάλιστα είναι ευαίσθητη, ευφραίνεται στην αγάπη και ενθουσιάζεται, ενδυναμώνεται και μετασχηματίζει και μεταποιεί και μεταστοιχειώνει όλα τα αρνητικά και τα άσχημα.
Για αυτό εγώ προτιμώ τον εύκολο δρόμο δηλ, αυτό τον τρόπο που τον πετυχαίνομε με τη μελέτη των κανόνων των Αγίων. Στους κανόνες θα βρούμε τρόπους που μεταχειρίσθηκαν οι Άγιοι ,οι όσιοι, οι ασκητές, και οι μάρτυρες.
Καλό είναι να κάνουμε αυτήν την κλοπή. Να κάνουμε και εμείς ότι έκαναν εκείνη. Αυτοί ρίχθηκαν στην αγάπη του Χριστού. Έδωσαν όλη την καρδιά τους. Να κλέψουμε τον τρόπο τους.

Αγίου Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου »Λόγοι περί πνευματικής ζωής»

http://proskynitis.blogspot.gr/2015/12/blog-post_47html

Κατηγορία ΑΞΙΕΣ ΖΩΗΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Οι αρετές του δασκάλου

Συγγραφέας: kantonopou στις 26 Δεκεμβρίου, 2015

agios ioannis xrisostomos 120

Ο δάσκαλος, όπως και κάθε άρχοντας, δεν πρέπει να ξεχωρίζει από την επιθυμία των τιμών, αλλά από τις, αρετές. Η ζωή του να είναι τόσο ενάρετη και αδιάβλητη, ώστε να μην μπορεί να την αμαυρώσει καμιά κατηγορία.

Δεν μπορεί να κυβερνήσει και να καθοδηγήσει κανείς άλλους, ΑΝ δεν έχει τη δύναμη να ρυθμίζει τον ψυχικό του κόσμο και τη συμπεριφορά του και αν δεν είναι σε θέση να άρχει και να άρχεται.

Η πρώτη αρετή του αληθινού δασκάλου είναι η αγάπη και η φιλοστοργία. Πιστεύει ότι αποτελεί ένα σώμα με τους μαθητές του, γι’ αυτό και την προκοπή τους τη
θεωρεί δική του επιτυχία. Οι παρεκτροπές και οι πτώσεις των μαθητών του τον κάνουν να πονά και να θλίβεται.

Ο καλός δάσκαλος είναι άνθρωπος αυταπαρνήσεως και θυσίας. Παραβλέπει τα δικά του συμφέροντα και φροντίζει για τα προβλήματα των μαθητών του.

Απαλλαγμένος από την έπαρση και την αλαζονεία και από το προστακτικό και εξουσιαστικό ύφος, είναι ταπεινός, έχει πνεύμα μαθητείας και αποφεύγει κάθε περιαυτολογία, διότι συναισθάνεται και αναγνωρίζει τις δικές του ατέλειες και αδυναμίες. Κάθε επιτυχία την αποδίδει στον Θεό, διότι πιστεύει ότι κάθε αγαθό επιτελείται με το φωτισμό και τη δύναμή Του.

Είναι ήπιος, ήρεμος, πράος και δεν ερεθίζεται, όταν τον προσβάλλουν και τον κατηγορούν. Γι’ αυτό και η διδασκαλία του είναι δυνατή και πειστική.

Ο καλός δάσκαλος είναι ολιγόλογος, αλλά τα λόγια του έχουν βαρύτητα. Είναι αξιόπιστος, έμπειρος, συνετός, τολμηρός και θαρραλέος. Υπομένει και επιμένει να συμβουλεύει, να προτρέπει καθημερινά, να διδάσκει, να παρακινεί στο καλό έως ότου καρποφορήσει η διδασκαλία του. Δεν απογοητεύεται. Και δεν βοηθεί τους μαθητές του μόνο με το λόγο του αλλά και με τις προσευχές του!

Κατηγορία ΑΞΙΕΣ ΖΩΗΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Ποιο είναι το αληθινό μήνυμα της μεγάλης εορτής των Χριστουγέννων;(Του μακαριστού Μητροπολίτου Νικοπόλεως κυρού Μελετίου)

Συγγραφέας: kantonopou στις 26 Δεκεμβρίου, 2015

Ἄν θέλαμε νά τό μάθομε, θά ἔπρεπε νά ρωτήσουμε τόν ἴδιο τόν Χριστό.

«Κύριε, τήν ἡμέρα τῆς γεννήσεώς σου τί μήνυμα ἤθελες νά μᾶς πεῖς»;

Βέβαια, ὁ Χριστός αὐτή τήν ἡμέρα  «ἔκανε τό μωρό». Καί δέν μιλοῦσε μιλιά, δέν εἶπε ἀπολύτως τίποτε. Λέμε ὅτι ἔκανε τό μωρό, γιατί ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, δέν ὑπῆρξε ποτέ «μωρό» δηλαδή ἀνόητο πλάσμα. ᾿Αλλά ἦταν καί τότε ὁ πάνσοφος καί παντοδύναμος Θεός, ὁ Κυβερνήτης ὅλου τοῦ κόσμου.

῞Ομως κατά τό ἀνθρώπινο ἤθελε νά εἶναι ἕνα μωρό παιδάκι στήν ἀγκαλιά τῆς μητέρας του. ῎Εδιδε τό παράδειγμα τῆς σιωπῆς, τῆς ταπεινώσεως, τῆς ὑπομονῆς, τῆς ἀναμονῆς καί πολλῶν ἄλλων ἀρετῶν, ἀρκεῖ νά ἔχουμε νοῦ, διάθεση καί δύναμη νά φιλοσοφήσουμε στό γεγονός τῆς γεννήσεώς του μέσα στό σταῦλο καί νά καταλάβομε τό μεγάλο του μήνυμα.

Σήμερα, δέν θά ψάξομε γιά τό μυστικό νόημα τῆς σιωπῆς τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά θά ἀναζητήσομε τό μήνυμα τῆς ἑορτῆς, στίς φωνές πού ἀκούστηκαν ἐκείνη τήν νύχτα.

Ὄχι στίς ἄγριες φωνές τοῦ Ἡρώδη, τῶν Γραμματέων καί Φαρισαίων, ἀλλά στίς φωνές τῶν ἀγγέλων. Οἱ φωνές τῶν ἀγγέλων εἶναι καί πρέπει νά εἶναι γλυκιές.

᾿Εμεῖς τά Χριστούγεννα ἔχομε πάντοτε διάθεση νά ἀκούσομε γλυκιές εὐχές καί νά φᾶμε γλυκά. Εἶναι ὅμως προτιμότερο, νά ἀκούσομε τό γλυκό μήνυμα τῶν Χριστουγέννων, παρμένο ἀπό τά λόγια τῶν ἁγίων ἀγγέλων.

Μόλις ὁ Χριστός γεννιόταν, στήν ὕπαιθρο τῆς Βηθλεέμ ἦταν μερικοί τσοπάνηδες, οἱ ὁποῖοι «ἐφύλασσον φυλακάς τῆς νυκτός ἀγραυλοῦντες». Ζοῦσαν στό ὕπαιθρο δηλαδή καί ἐκ περιτροπῆς ἀγρυπνοῦσαν, γιά νά φυλᾶνε τά πρόβατά τους ἀπό τούς λύκους. Ὄχι μόνο ἀπό ἀγρίους λύκους, ἀλλά καί ἀπό τούς νοητούς λύκους. Δηλαδή τούς ληστές.

Ἦταν βαθειά νύκτα· παγωμένη. Μά ξαφνικά μέσα στή σιγαλιά ἔλλαμψε ὁ τόπος. Καί φάνησαν δίπλα τους ἄγγελοι. Τούς εἶπε ἕνας ἄγγελος: «ἰδού εὐαγγελίζομαι ἡμῖν χαράν μεγάλην ὅτι ἐτέχθη ἡμῖν σήμερον Σωτήρ». Νά τό μεγάλο μήνυμα τῆς ἑορτῆς. ῎Αγγελος Κυρίου ἀπό τόν οὐρανό μιλάει ἐξ ὀνόματος τοῦ Πατέρα τοῦ ἐπουρανίου καί κατ᾿ ἐντολήν του, γιά νά περιγράψει τό ἔργο καί τήν ἀποστολή ἐκείνου πού ἦταν πραγματικό βρέφος καί νήπιο, μά ὄχι καί «μωρό».

«᾿Ιδού εὐαγγελίζομαι ἡμῖν χαράν μεγάλην, ὅτι ἐτέχθη ἡμῖν σήμερον Σωτήρ». Μερικοί ἀκούγοντας τά λόγια αὐτά, βγάζουν τό συμπέρασμα, ὅτι τό μήνυμα τῆς ἑορτῆς εἶναι ὅτι ὁ Χριστός ἔφερε μεγάλη χαρά καί πρέπει ἀπό ἐδῶ καί πέρα νά ἔχομε γεμίσει ὅλοι μέ χαρά. Καί ἡ ζωή μας νά εἶναι ἕνας Εἰρηνικός ὠκεανός χαρᾶς. ᾿Αλλά ὁ ἄγγελος δέν εἶπε: «σᾶς φέρνω τό μήνυμα ὅτι ἀπ᾿ ἐδῶ καί πέρα θά κολυμπᾶτε στή χαρά». Εἶπε: «σᾶς φέρνω τό χαρμόσυνο μήνυμα ὅτι «ἐτέχθη ἡμῖν σήμερον Σωτήρ»».

῾Η χαρά εἶναι ὅτι γεννήθηκε ὁ Σωτήρας. ῎Οχι ὅτι ἀπ᾿ ἐδῶ καί πέρα τελεία καί παύλα, ἔξω ἡ στενοχώρια, ἔξω οἱ πίκρες, ἔξω τά φαρμάκια καί… μόνο χαρά.

Νά τό προσέξωμε ἰδιαίτερα, γιατί ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι, μέ τό δίκιο μας, μέσα στίς πολλές πίκρες τῆς ζωῆς, πού εἶναι ὅπως λένε φιλόσοφοι, ψυχολόγοι καί κοινωνιολόγοι ἀπό τήν ἀρχαία ἐποχή μία κοιλάδα θλίψεων, λαχταρᾶμε τήν χαρά. Θέλομε νά γεμίσει ἡ ζωή μας χαρά, ὅπως ὅμως τήν καταλαβαίνομε. Γι᾿ αὐτό ξεχνᾶμε τί νόημα εἶχε τό μήνυμα τοῦ ἀγγέλου «Εὐαγγελίζομαι ἡμῖν χαράν μεγάλην».

Καί λοιπόν, δώστου εὐχές. «Χαρούμενα Χριστούγεννα,  Χαρούμενα Χριστούγεννα».

Μά ἄν ὁ Χριστός γεννήθηκε γιά νά μᾶς σώσει, γιατί δέν εὐχόμαστε: «καλή ψυχή, καλό παράδεισο, καλή σωτηρία; Νά πραγματοποιηθεῖ καί γιά μᾶς τό ἔργο τοῦ Χριστοῦ, ἡ ἐνανθρώπιση του»;

Ἄς μιλήσουμε λίγο γιά τήν χαρά ὅπως τήν βλέπομε ἐμεῖς. Ὄχι ὅπως μᾶς τήν εἶπε ὁ ἄγγελος. Γιά φαντασθῆτε νά τόν εἴχαμε σήμερα ἀπέναντί μας τόν ἄγγελο, πού εἶπε τό χαρμόσυνο μήνυμα στούς ποιμένες. Τί θά τοῦ λέγαμε;

-῎Ελα ἐδῶ ἄγγελέ μου. Ποῦ τήν εἶδες τήν χαρά. Ποιά χαρά μᾶς ἔφερες; ῾Η ζωή μας εἶναι γεμάτη δοκιμασίες καί θλίψεις.

Τί θά μᾶς ἔλεγε ὁ ἄγγελος;

-Ναί! Εὐαγγελίζομαι ὑμῖν χαράν μεγάλην. ῎Οχι ἁπλῶς κάποια χαρά… Διότι, «ἐτέχθη ὑμῖν σήμερον Σωτήρ». ῾Η χαρά δέν θά προέλθει ἀπό ἄλλον. Θά ἔλθει ἀπό τόν Σωτήρα. Ἄν τοποθετηθῆτε σωστά ἀπέναντί του, οἱ θλίψεις καί οἱ δοκιμασίες θά μεταβληθοῦν σέ χαρά.

Γιατί;

Λέει ἡ Γραφή: «Κεκράξεται πρός με καί ἐπακούσομαι αὐτοῦ». «Μετ᾿ αὐτοῦ εἰμί ἐν θλίψει· ἐξελοῦμαι αὐτόν καί δοξάσω αὐτόν».

Ποιός εἶναι αὐτός πού γεννήθηκε; ῾Ο παντοκράτωρ καί παντοδύναμος Θεός. ῎Επαψε μήπως νά εἶναι παντοκράτωρ καί παντοδύναμος; Ὄχι.  Φώναξέ του λοιπόν καί θά σέ ἀκούσει.          Μᾶς εἶπε:

Ὅταν εἶσαι στενοχωρημένος, ἐγώ θά εἶμαι δίπλα σου.

Ἀλλά νά ρωτήσουμε:

-Ὅσο στενοχωρημέ¬νος καί ἄν εἶσαι, νομίζεις ὅτι ἔχεις τήν ἴδια τήν πίκρα, πού εἶχε ὁ Χριστός στή Γεθσημανῆ; Τότε πού ἔτρεχε ὁ ἱδρώτας του ὡς θρόμβοι αἵματος ἀπό τήν ἀγωνία;

  • Καί ἄν μέσα στήν πίκρα σου ἔβλεπες τόν Χριστό δίπλα σου, τί θά ἔλεγες;

  • Ἄν εἶχες τήν χαρά νά τόν αἰσθανθεῖς δίπλα σου, θά ἔμενε ἴχνος λύπης  στήν ψυχή σου;

Ποιός φταίει, ὅταν μερικές φορές πού εἴμαστε στενοχωρημένοι, κλειδώνουμε τό στόμα, βάζομε τό κεφάλι ἀνάμεσα στά γόνατα καί ξεχνᾶμε νά μιλήσουμε στό Θεό; Ποιός θά δεῖ τόν Χριστό καί δέν θά γεμίσει εἰρήνη, γαλήνη, χαρά; Ἅμα ἔρθει ὁ Χριστός κοντά μας, τί ἔχομε νά φοβηθοῦμε;

Τήν ἁγία Παρασκευή τήν ἔβαλαν σ’ ἕνα καζάνι πίσσα πού ἔβραζε. Καί μέ τό Χριστό κοντά της, ἡ πίσσα ἔγινε δροσερό νεράκι. Γιατί ὀλιγοπιστοῦμε; Μήπως ὁ Χριστός τότε ἦταν δυνατός, ἐνῶ σήμερα εἶναι ἀδύνατος;

«Ὁ Χριστός χθές καί σήμερον ὁ αὐτός καί εἰς τούς αἰῶνας».

῎Αν λοιπόν ἔχεις πίκρες καί θλίψεις εἶναι φυσικώτατο.

Μπορεῖς νά ζεῖς στήν κοιλάδα τῶν θλίψεων καί νά μήν τίς δοκιμάσεις; Παρακάλεσε τόν Κύριο καί θά σοῦ δώσει τουλάχιστο τήν ἐσωτερική χαρά πού χρειάζεται, γιά νά ἔχεις εἰρήνη. Δέν εἶναι ἀνάγκη νά χορέψεις. Εἶναι ἀρκετό νά φύγει ἡ θλίψη καί νά ἠρεμήσεις.

Χαρά μεγάλη μᾶς εὐαγγελίζεσαι ἅγιε ἄγγελε;

Μά ἐγώ θυμᾶμαι τίς ἁμαρτίες μου καί πονάω!

Βέβαια, τή σημερινή ἐποχή, λίγοι εἶναι ἐκεῖνοι πού θυμοῦνται τίς ἁμαρτίες τους, ἀλλά τέλος πάντων…

Ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι δέν σκεπτόμαστε τό βάρος τῆς ἁμαρτίας. Νά ἡ μεγάλη μας τραγωδία. Ἄν τίς σκεπτόμαστε θά ξέραμε ὅτι εἶναι «τεῖχος ἀντιδέρον μεταξύ τοῦ Θεοῦ καί ἡμῶν». Τί σημαίνει «ἀντιδέρον»;

Ἀλλοῦ ὁ Θεός· ἀλλοῦ ἐμεῖς.

Τώρα δέν καταλαβαίνομε τί σημαίνει νά εἶσαι μακρυά ἀπό τόν Θεό. Γιά περίμενε λιγάκι νά κλείσει τό φύλλο τῆς ζωῆς, νά φύγεις ἀπό τήν περίοδο τῶν ἀγώνων καί νά πᾶς στήν περίοδο τῶν στεφάνων ἤ τῶν τιμωριῶν. Νά βρεθεῖς ἐκεῖ μόνος μέ τίς ἁμαρτίες σου.

Ἡ ἁμαρτία εἶναι ἡ χειρότερη πίκρα καί θλίψη.

Ἄν τό συνειδητοποιούσαμε, θά θέ¬λαμε νά τίς πετάξομε ἀπό πάνω μας, γιά νά γλυκάνει ἡ ψυχή μας. ῾Η ἁγία Μαρία ἡ Αἰγυπτία τίς ἔβγαλε ἀπό πάνω της καί γέμισε χαρά. Καί τόσοι ἄλλοι ἄνθρωποι τίς ἔβγαλαν. Πῶς;

Μέ τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ!

«᾿Ιδού εὐαγγελίζομαι ὑμῖν χαράν μεγάλην ὅτι ἐτέχθη ὑμῖν σήμερον Σωτήρ». ᾿Εκεῖνος πού θά σᾶς καθαρίσει ἀπό τό βάρος τῆς ἁμαρτίας.

Σ’ αὐτή τή ζωή ἔχομε τήν δυνατότητα νά γίνομε ἄγγελοι ἤ νά ἀποκτηνωθοῦμε. Πολύ τολμηρή διάκριση. Μά δέν ὑπάρχει ἄλλη ἐπιλογή.

Τήν χαρά πού ζητᾶς, τήν θέλεις γιά τό σῶμα;

Ψάχνεις γιά χάρα σωματική; Μέ τήν ἡδονή, τήν διασκέδαση, τήν καλοπέραση;

Ἤ ἐνδιαφέρεσαι νά ἀποκτήσεις τήν χαρά τῆς ψυχῆς;

Μέ τήν ἀγάπη, τήν καλωσύνη, τήν πνευματική προκοπή, τήν εὐαρέστηση τοῦ Θεοῦ;

Στήν πρώτη περίπτωση, τό καταλαβαίνεις πού φτάνεις.      Στή δεύτερη γίνεσαι ἄγγελος.

Τουλάχιστον, ἔστω καί ἄν δέν εἴμαστε ἄγγελοι νά ξέρομε ὅτι ἡ ἄλλη κατάσταση, εἶναι παρά φύσιν κατάσταση. Ἀπό τήν ὁποία πρέπει σιγά-σιγά νά ἐλευθερωθοῦμε γιά νά γίνομε μέ τήν χάρη τοῦ Χριστοῦ, μέ τό ἔλεός του, μέ τήν δύναμή του ἄγγελοι. Γι᾿ αὐτό λέμε στίς εὐχές: «συγγνώμην καί ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν καί τῶν πλημμελημάτων ἡμῶν, παρά τοῦ Κυρίου αἰτησώμεθα».

᾿Ερώτημα: Ἄν δέν γινόμαστε ἄγγελοι ἀλλά δοῦλοι τῆς ἁμαρτίας ποιός φταίει; Μήπως ὁ Χριστός;

῎Ας συνεχίσομε. «Ἐξαίφνης σύν τῷ ἀγγέλῳ ἐγένετο πλῆθος στρατιᾶς οὐρανίου». Πρῶτα ἦταν ἕνας ἤ δύο ἄγγελοι, ἀλλά ξαφνικά «ἐγένετο σύν τῷ ἀγγέλῳ πλῆθος στρατιᾶς οὐρανίου». Κατέβηκαν χιλιάδες ἄγγελοι  ἀπό τόν οὐρανό, ὁρατοί στούς ποιμένες, οἱ ὁποῖοι ἄρχισαν ὅλοι μαζί, νά ψάλλουν τό «δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καί ἐπί γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία».

Τόν ὡραιότερο ὕμνο τῆς ᾿Εκκλησίας μας. Δέν ὑπάρχει ἡμέρα πού νά μήν τόν ποῦμε στίς ἀκολουθίες τουλάχιστον δυό-τρεῖς φορές. Μά καί ὁ καθένας μας πρέπει νά τόν λέει πολύ περισσότερες.

«Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ». Γιατί δοξάζομε τόν Θεό; ᾿Απάντηση: Διότι «οὔτε ἄγγελος, οὔτε ἄνθρωπος, ἀλλ’ αὐτός ὁ Κύριος ἔσωσεν ἡμᾶς». Δέν ἔστειλε τόν ὑπηρέτη του ὁ Θεός νά μᾶς σώσει. Ἦρθε αὐτός ὁ ἴδιος.

Γι᾿ αὐτό καί λέμε: «ὑμνοῦμέν σε, εὐλογοῦμέν σε, προσκυνοῦμέν σε, δοξολογοῦμέν σε, εὐχαριστοῦμέν σοι διά τήν μεγάλην σου δόξαν». Ποιά εἶναι ἡ μεγάλη δόξα τοῦ Θεοῦ;

Ὅτι «῞Οπου ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία ὑπερεπερίσσευσεν ἡ χάρις». Ἡ ἁμαρτία μας ἦταν «μέ τό τσουβάλι», τεῖχος «ἀντιδέρον». Κανονικά, δέν ἔπρεπε μέ κανένα τρόπο νά βροῦμε ἐπαφή μέ τό Θεό. Μά ὁ Χριστός τό παραμέρισε ὁλόκληρο τό τσουβάλι, τό βουνό.

᾿Ωκεανός ἡ ἁμαρτία;

Πέντε ὠκεανοί ἡ χάρη καί ἡ εὐλογία τοῦ Χριστοῦ. Νά μήν ὑπάρξει περίπτωση, πού νά μήν μπορεῖ νά σωθεῖ ἄνθρωπος, ἔστω καί ἄν εἶναι ἁμαρτωλός σάν τόν Βεελζεβούλ.

Καί ὁ Βεελζεβούλ θά σωνόταν, ἀρκεῖ νά ἔλεγε: «ἐλέησέ με Θεέ μου, συγχώρησέ με, ἐπικαλοῦμαι τό ὄνομά σου τό ἅγιον Κύριε ᾿Ιησοῦ Χριστέ, πού ἦρθες νά μᾶς σώσεις».

Ξέρετε τί φοβερό πρᾶγμα εἶναι, νά ἀρκεῖ νά ἐπικαλεστεῖς τό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ καί νά σωθεῖς; Αὐτή εἶναι ἡ μεγάλη δόξα τοῦ Κυρίου. ῾Η  ἀπέ¬ραντη φιλανθρωπία του.

Δηλαδή, γιά νά πᾶς στόν παράδεισο, ἀρκεῖ νά σταθεῖς πέντε λεπτά μπροστά στόν παπᾶ, νά πεῖς τίς ἁμαρτίες σου, νά ἁπλώσει τό πετραχηλάκι του καί νά σοῦ διαβάσει τρεῖς λεξοῦλες. Νά σοῦ κάνει στό κεφάλι ἕνα Σταυρό καί νά σοῦ πεῖ: «Ἄντε. Μήν τά ξαναθυμᾶσαι αὐτά πού μοῦ εἶπες. Συγχωρέθηκαν».

Καί μετά νά ἔχεις τό δικαίωμα, νά πᾶς νά φᾶς «τήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ». Γιατί ἡ Θεία Κοινωνία εἶναι βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Θυμᾶστε τό τροπάριο πού λέμε τήν ἡμέρα τῆς ᾿Αναστάσεως; «Βασιλείας τε Χριστοῦ κοινωνήσωμεν». ῞Οποιος βάζει στό στόμα του τό τίμιο Σῶμα καί Αἷμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, τήν Βασιλεία του τρώει.

᾿Αλλά ἐμεῖς εἴμαστε τόσο καθυστερημένοι, ἐξ ὑπαιτιότητός μας, ὥστε δέν ξέρομε τί θησαυρό ἔχομε στά χέρια μας.

Ἄς προχωρήσομε λίγο. «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καί ἐπί γῆς εἰρήνη».

῎Εφερε ὁ Χριστός στή γῆ τήν εἰρήνη. Τί σημαίνει εἰρήνη;

Ἕνας ἀσκητής, λεγόταν ᾿Ιωάννης, ζοῦσε στήν ἔρημο.

Αὐτός ὁ ᾿Ιωάννης, ἀπόκτησε βαθειά εἰρήνη καί γαλήνη. Ἦταν γεμάτος χαρά. Ποιός δέν τήν θέ¬λει τήν εἰρήνη καί τή γαλήνη; Στενοχώριες δέν εἶχε.

᾿Αλλά μία μέρα τοῦ ἦρθε ὁ σωτήριος λογισμός:

«Μέχρι σήμερα, ἐμπιστεύομαι μόνο τόν ἑαυτό μου. Καί νομίζω ὅτι βαδίζω σωστά. Αὐτό δέν εἶναι καλό. Ἄς ρωτήσω τόν πνευματικό μου νά ἀξιολογήσει ἐκεῖνος τήν πορεία μου».

Πάει λοιπόν στόν πνευματικό του, καί τοῦ λέει:

-Χρόνια τώρα δέν ἔχω καμμία στενοχώρια, ἡ ζωή μου εἶναι γεμάτη εἰρήνη καί χαρά. Τί λές, καλά βαδίζω;

Τοῦ λέει ὁ πνευματικός:

-Δέν πᾶς καλά. Δέν εἶναι καλή κατάσταση αὐτή πού ἔχεις. Γύρισε στό κελλί σου καί παρακάλεσε τόν Θεό νά σοῦ στείλει πόλεμο, πειρασμούς, θλίψεις. Γιατί χωρίς πίκρες καί στενοχώριες ὁ ἄνθρωπος μπροστά δέν πάει. Οὔτε ἔρχεται ἡ ἀληθινή χαρά τοῦ Χριστοῦ μέσα στήν καρδιά του.

Ἐπιστρέφει ὁ ἀσκητής στό κελλί του, γονατίζει καί παρακαλεῖ τόν Θεό:

«Θεέ μου κάνε αὐτό πού εἶπε ὁ πνευματικός μου».

Καί νά, τοῦ ἔρχονται κάτι θλίψεις· κάτι στενοχώριες…

Τρέχει στόν πνευματικό:

-Πλάκωσαν περισσότερες θλίψεις ἀπ᾿ ὅσες φανταζόμουνα. Μήπως Γέροντα εἶναι περισσότερες ἀπ᾿ ὅσες ἤθελες νά μοῦ πεῖς; Τί κάνω τώρα;

Τοῦ λέει ὁ πνευματικός:

-Τώρα νά παρακαλεῖς τό Θεό, νά σοῦ δίνει ταπείνωση, ὑπομονή καί δύναμη. Καί θά δεῖς τήν μεγαλωσύνη τοῦ Κυρίου. Θά γεμίσει ἡ ζωή σου ἀπό κάθε καλό, ἀπό εὐλογία καί χάρη. Ἔτσι θά ἀποκτήσεις ἀληθινή εἰρήνη καί χαρά. Γιατί ἐκείνη πού εἶχες προηγουμένως, χωρίς νά περάσεις ἀπό θλίψεις καί δοκιμασίες, δέν ἦταν ὑγιής χριστιανική χαρά.

Πῶς θά ἀποκτήσωμε τήν τελεία εἰρήνη καί τήν τελεία χαρά;

  • «Διά τοῦ σταυροῦ». «᾿Ιδού γάρ ἦλθε διά τοῦ σταυροῦ χαρά ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ».

  • Καί διά τῆς ταπεινώσεως τοῦ Κυρίου μας ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, πού ἐνῶ ἦταν ὁ ἄναρχος καί τέλειος Θεός, «δι᾿ ἡμᾶς τούς ἀνθρώπους καί διά τήν ἡμετέ¬ραν σωτηρίαν», ὄχι γιά πράγματα ἀστεῖα, ἔγινε ἄνθρωπος καί ἐγεννήθη στό σπήλαιο.

Δέν πρέπει ποτέ νά ξεχνᾶμε, ὅτι «σπήλαιο» σημαίνει ἔσχατο ἐξευτελισμό, κοπριά, βρώμα, ταλαιπωρία, κρύο. Ὅλα τά κακά. ῞Οταν  θέ¬λουμε νά ἐξευτελίσουμε ἕναν τοῦ λέμε: «γεννήθηκες σέ σπίτι πού δέν εἶχε πόρτα»;

Τό σπήλαιο εἶναι χειρότερο ἀπό σπίτι πού δέν εἶχε πόρτα!

Τελειώνοντας ἄς θυμηθοῦμε τόν ὕμνο: «Χριστός γεννᾶται· δοξάσατε». Γιατί μᾶς ἔφερε ὅλα τά καλά.

«Χριστός ἐξ οὐρανῶν ἀπαντήσατε». Νά τρέξουμε στή ἐκκλησία νά τόν ἀπαντήσουμε. Νά τόν χαιρετήσουμε. Νά τόν προσκυνήσουμε, σάν νά εἴμαστε στό σπήλαιο.

Τί περισσότερο θέλομε νά δοῦμε;

Νά πᾶμε μήπως νά προσκυνήσουμε στό σπήλαιο τῆς Βηθλεέμ;

Προσκυνοῦμε κάτι περισσότερο ὅταν μπαίνουμε στήν Ἐκκλησία καί γονατίζομε μπροστά στήν ῾Αγία Τράπεζα. Γιατί ἐκεῖ στέκει ὁ Χριστός. Μᾶς εὐλογεῖ καί μᾶς ἀκούει.

Νά παρακαλέσομε τόν Κύριο:

«῎Ανοιξε Χριστέ μου τήν διάνοιά μας, τά μάτια μας, νά σέ βλέπουμε καί νά σέ καταλαβαίνουμε. Βοήθησέ μας μέ τήν χάρη σου, νά καταλάβουμε τό μυστήριο τῆς ἐνανθρωπήσεώς σου, τοῦ ἐλέους σου, τή μεγάλη σου δόξα, τή μεγάλη σου φιλανθρωπία γιά μᾶς».

Μέ τέτοια αἰσθήματα, νά γιορτάσουμε τά ῞Αγια Χριστούγεννα, τή μεγάλη γιορτή τῆς φιλανθρωπίας τοῦ Θεοῦ.

Θά εὐχηθοῦμε βέβαια «χαρούμενα Χριστούγεννα»… Ἀλλά ὄχι «χαζοχαρούμενα». Ἄς φᾶμε καί κανένα γλυκό, ἄς ποῦμε καί γλυκά λόγια. Ἀλλά πρῶτα ἀπ᾿ ὅλα νά φροντίσομε ἡ γλύκα τῆς πίστης καί τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, νά κυριαρχήσει στίς ψυχές μας.

Καί νά κάνουμε ὅτι μποροῦμε, γιά νά κυριαρχήσει καί σέ ἄλλες ψυχές.

Γιατί ὅπως οἱ ἄγγελοι μᾶς ἔφεραν τό οὐράνιο μήνυμα, ἔτσι καί ἐμεῖς ἔχομε ὑποχρέωση, νά μεταφέρουμε τό μήνυμα τοῦ Χριστοῦ, σέ ἐκείνους πού τό ἔχουν ἀνάγκη.

Τά λόγια τῶν ἀγγέλων ἦταν ἁπλά. Ὄχι φιλοσοφίες.

Μποροῦμε νά ποῦμε λίγα ἁπλά λόγια. Μέ τά ἁπλά λόγια, καί ἡ δική μας ψυχή γεμίζει εἰρήνη καί χαρά, ἀλλά καί τῶν ἄλλων ἀνθρώπων οἱ ψυχές, πού εἶναι γύρω μας. Μόνο πού τά λόγια αὐτά πρέπει νά βγαίνουν ὄχι ἀπό χείλη, ἀλλά ἀπό τήν καρδιά.

Νά τά λέμε μέ ἀγάπη καί πόνο. Γιατί καί ὁ Χριστός ἀπό τήν πολλήν αὐτοῦ ἀγάπην «ἥν ἠγάπησεν ἡμᾶς», ἦλθε καί ἔγινε ἄνθρωπος γιά μᾶς.

῾Ο Θεός, νά δώσει νά περάσομε τίς ἅγιες ἑορτές μέ πνευματική ἀνάταση, εὐλογία, χάρη.

Καί νά μᾶς ἀξιώσει τῶν θείων δωρεῶν του. Ἀμήν.-

Τοῦ μακαριστοῦ Μητροπολίτου Νικοπόλεως κυροῦ Μελετίου,

διασκευασμένη ὁμιλία πού ἔγινε στό Πνευματικό Κέντρο Πρεβέζης στίς 20/12/1993

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

ΚΑΤΑΛΥΣΕΙ ΤΟΝ ΤΟΠΟΝ ΤΟΥΤΟΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑΞΕΙ ΤΑ ΕΘΗ

Συγγραφέας: kantonopou στις 26 Δεκεμβρίου, 2015

       Ο Χριστός υπήρξε από την αρχή της επίγειας ζωής Του «σημείον αντιλεγόμενον» για τον κόσμο. Πρωτίστως οι θρησκευόμενοι της εποχής Του, δεν μπόρεσαν να αποδεχτούν γιατί ήρθε και Ποιος τελικά ήταν.  Θεώρησαν ότι ήταν ένας ανατροπέας της καθεστηκυίας τάξης πραγμάτων. Ότι ήρθε για να γκρεμίσει τον ναό ως τόπο λατρείας του Θεού και άρα ήταν ένας βλάσφημος αρνητής της πατροπαραδότου παραδόσεως των Εβραίων και την ίδια στιγμή ότι θα άλλαζε τους θεσμούς, τις συνήθειες, τα έθιμα που ο Μωυσής, η υπέρτατη αυθεντία για τους τυπολάτρες, είχε καθορίσει. «Ιησούς ο Ναζωραίος ούτος καταλύσει τον τόπον τούτον και αλλάξει τα έθη ά παρέδωκεν ημίν Μωυσής» (Πράξ. 6, 14).  Στο πρόσωπο του Χριστού έβλεπαν την απειλή εκείνη που θα έκανε την πίστη τους να κλονιστεί, τον λαό που τους ακολουθούσε να σκανδαλιστεί και να βρεθεί σε σύγχυση και την ίδια στιγμή να απειλείται ο ίδιος ο Θεός ουσιαστικά και η σταθερότητα της θρησκείας τους από το Πρόσωπό Του. Γι’  αυτό και τον σταύρωσαν. Γι’  αυτό και οδήγησαν στο μαρτύριο πολλούς από όσους Τον ακολούθησαν, μεταξύ των οποίων και τον πρωτομάρτυρα Στέφανο, τον διάκονο. Η πίστη στον Χριστό αισθάνονταν ότι απειλούσε τελικά και τη δική τους υπόσταση, τη δική τους ταυτότητα μέσα στον κόσμο.

                Δεν ήταν κατ’  ανάγκην κακό το κίνητρο των κατηγόρων του Χριστού, των κατηγόρων του Στεφάνου, των κατηγόρων των χριστιανών. Εμφορούνταν από έναν ζήλο ου κατ’  επίγνωσιν. Ταύτιζαν την ύπαρξή τους με τη διατήρηση της παραδόσεώς τους. Κάθε απόκλιση από αυτήν θεωρούσαν ότι μπορούσε να κλονίσει το κύρος και την αυθεντία της πίστης τους και έβλεπαν στο πρόσωπο του κάθε τολμητία τον κίνδυνο και για τους ίδιους και για όσους ακολουθούσαν την πίστη τους. Έκαναν ένα μεγάλο λάθος, το οποίο επαναλαμβάνουν όσοι σε κάθε εποχή αισθάνονται ότι η θρησκευτική πίστη κινδυνεύει από όσους την ερμηνεύουν διαφορετικά. Απολυτοποιούν το γράμμα και αφήνουν στην άκρη όχι μόνο το πνεύμα, αλλά και το Πρόσωπο το οποίο εκφράζει το διαφορετικό. Στην περίπτωση του Χριστού και του ακολούθου Του, πρωτομάρτυρος Στεφάνου, διαστρέβλωσαν τη διδασκαλία του Ευαγγελίου, μη βλέποντας ότι τόσο τον ναό όσο και τον νόμο ο τριαδικός Θεός έδωσαν στους ανθρώπους. Ότι ο Θεός προηγείται και όχι ο νόμος. Ότι ο Θεός έγινε άνθρωπος, για να σώσει τον άνθρωπο και μάλιστα τον καθέναν και όχι μόνο τους Εβραίους. Ότι οι θεσμοί, τα ήθη, τα έθιμα, οι παραδόσεις υπάρχουν για να βοηθούν τους ανθρώπους να λατρεύουν τον Θεό και όχι για να τηρούνται επιφανειακά και εξωτερικά, για να αγκιστρώνουν τους ανθρώπους στο γράμμα τους και να μην τους αφήνουν να δούνε το βάθος, που είναι η αγάπη του Θεού για τον καθέναν, ακόμη κι αν δεν είναι έτοιμος και ώριμος να δει πίσω από το γράμμα το Πρόσωπο. Γιατί έβλεπαν διατάξεις, τυπικά, τον ναό ως τόπο και δεν έβλεπαν το Πρόσωπο του Θεού που υποδείκνυε τον τρόπο, ακόμη και μέσα από τον νόμο. Την συγκατάβαση που αγιάζει ακόμη και τους τύπους, γιατί πηγάζει από την Αγάπη.

                Ο Θεός δίνει τους νόμους και τον ναό. Ο Θεός καταργεί την αξία τους και ανα-νοηματοδοτεί τη ζωή του κόσμου και των ανθρώπων. Γι’  αυτό και το μόνο που είναι σταθερό είναι η πίστη. Και μετά τον ερχομό του Χριστού, η Εκκλησία. Αυτή αγιάζει δια των μυστηρίων της, τα οποία έχουν και το τυπικό στοιχείο, αλλά δε λειτουργούν μαγικά, διότι προϋποθέτουν την αγάπη προς τον Θεό και την εκζήτηση της παρουσίας Του, τουλάχιστον όταν ο άνθρωπος είναι σε θέση να συναισθανθεί τι θέλει από τη ζωή του. Αυτή μπορεί να αλλάξει και τον τόπο λατρείας και τους θεσμούς και τα ήθη και τις παραδόσεις, κινούμενη από αγάπη και με γνώμονα τη σωτηρία του κόσμου. Η Εκκλησία είναι η αυθεντία και όχι οι θεσμοί. Η Εκκλησία ως τρόπος φανέρωσης και παρουσίας του Αγίου Πνεύματος, στηριγμένη στο Αίμα του Υιού και Λόγου του  Θεού που μεταμορφώνει, αγιάζει και σώζει τον άνθρωπο, αλλά και στο μυστήριο της Θείας οικονομίας, το οποίο ο Πατήρ ηυδόκησεν, ώστε να πραγματοποιηθεί. Και είναι η αγάπη το κίνητρο της Εκκλησίας, διότι αυτή μόνο μπορεί να φανερώσει την αλήθεια, όχι για να διασώσει προνόμια ούτε διότι αλλιώς κινδυνεύει η πίστη, αλλά για να λυτρώσει τον άνθρωπο από τον θάνατο. Δεν σώζουν οι τύποι, αλλά η κοινωνία με τον Θεό.

                Ο Χριστός, μέσα στο όλο απολυτρωτικό Του έργο, τόνισε ότι «το Σάββατον δια τον άνθρωπον εγένετο,  ουχ ο άνθρωπος δια το Σάββατον» (Μάρκ. 2, 27). Ο λόγος αυτός, όπως και η όλη στάση Του έναντι της τυπολατρίας, έκανε αυτούς που αισθάνονταν χρήσιμοι μόνο ως τηρητές των τύπων, αυτούς που έχουν τους τύπους ως ταυτότητά τους, να Τον απορρίψουν. Εκτός από τους μιμητές τους, τυπολάτρες, φανατικούς και φοβικούς, υπάρχουν και εκείνοι που επικρίνουν τους προηγούμενους, αλλά που βολεύονται με την ύπαρξή τους, για να δικαιολογούν  τη δική τους απιστία έναντι του Θεού. Ταυτίζοντας την πίστη με την τυπολατρία, την απορρίπτουν διότι έχει τυπολάτρες! Όταν πάλι η πίστη υπερβαίνει την τυπολατρία, βρίσκουν άλλες προφάσεις για να παραμείνουν αρνητές. Ζητούν από την πίστη να επιβεβαιώνει την ακρίβεια της διδασκαλίας της, όμως όταν αυτό γίνεται δεν τους αρέσει, διότι κρίνονται. Κι έτσι, προτιμούν να ζούνε χωρίς Χριστό, για να πορεύονται κατά το θέλημά τους.

                Άλλοι πάλι, κρατούνε τους τύπους, για να είναι εντάξει με την ιστορία, την παράδοση, τα καθιερωμένα, αλλά η καρδιά τους προσπερνά αδιάφορα τον Χριστό. Γιορτάζουν, όχι όμως για να αλλάξουν, αλλά για να ξεχάσουν για λίγο τη ζωή και τα προβλήματά της κι έτσι θα παραμείνουν αδιάφοροι έναντι της αδικίας, του θανάτου, της αμαρτίας, της απουσίας της αγάπης. Δε θα κάνουν κακό, αλλά θα παραμείνουν ακόλουθοι μιας ζωής η οποία δεν  έχει αιωνιότητα. Δεν έχει Χριστό.

                Οι κατηγορίες, η δίκη και το μαρτύριο του Αγίου Στεφάνου, όπως και όλων των χριστιανών μαρτύρων, αναδεικνύουν το «σημείον αντιλεγόμενον» της παρουσίας του Χριστού. Οι διώκτες  υπήρξαν άλλοτε οι θρησκευτικοί τυπολάτρες, άλλοτε οι εχθροί της πίστης, διότι αυτή ζητά αγάπη και όχι εξουσία, και οι οποίοι αξιοποίησαν ως υλικό  κατηγορίας είτε τους τύπους είτε την απουσία τους. Υπάρχουν και εκείνοι, οι οποίοι ακολουθούν τους τύπους, αλλά όχι την αγάπη και το ήθος της σωτηρίας που ο Χριστός ως Θεανθρώπινο Πρόσωπο έφερε στον κόσμο. Παραμένουν αδιάφοροι για την Εκκλησία και αισθάνονται ικανοποιημένοι επειδή δεν παραβιάζουν  τα θέσμια.  Μάρτυρες όπως ο άγιος Στέφανος, μας δείχνουν ότι χρειάζεται ζέουσα καρδιά, που χωρίς να περιφρονήσει όσους τύπους βοηθούν στην προσέγγιση του Θεού, θα εμμείνει στην αγάπη, στην κοινωνία με τον Γεννηθέντα Κύριο στην Εκκλησία, με οποιοδήποτε κόστος. Ας κρίνουμε τους εαυτούς μας και ας αποφασίσουμε και πώς  γιορτάζουμε και πώς βλέπουμε την πίστη.

Κέρκυρα, 27 Δεκεμβρίου 2015

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

ΦΙΛΟΚΑΛΙΚΗ ΑΝΑΖΩΠΥΡΩΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 18Ο ΑΙΩΝΑ, Η μαρτυρία τριών αγίων

Συγγραφέας: kantonopou στις 26 Δεκεμβρίου, 2015

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Θεολόγου Καθηγητού

 Πλήρης χάριτος ο θησαυρός της παράδοσης της Εκκλησίας, αποτελεί σπάνια παρακαταθήκη, ακόμη και για το σημερινό αδιάφορο θεολογικά άνθρωπο. Οι περιπτώσεις είναι πολλές. Στέκομαι μόνο σε μια, κάπως επίκαιρη μιας και συνδέεται με τη μνήμη τριών Αγίων, (Αθανασίου του Παρίου: 24 Ιουνίου, Νικοδήμου Αγιορείτου: 14 Ιουλίου, Μακαρίου Νοταρά: 17 Απριλίου).

Όποιος μελετά την πορεία της Εκκλησίας μέσα στους αιώνες, δεν είναι δύσκολο να παρατηρήσει ότι αυτή, στη μακρά διάρκεια της ιστορίας της, στηριγμένη στην εμπειρία των Αγίων, διέσωσε την πνευματική υπόσταση και την ιστορική μαρτυρία της, χωρίς να υποτάσσεται σε καμιά θρησκευτικότητα και εκκοσμίκευση. Αυτή η ασυμβατότητα, την έκαμε πολλές φορές να κρατά μια κριτική στάση απέναντι στα κυρίαρχα ιδεολογικά ρεύματα, τα οποία πάντοτε προσπαθούσαν να μεταβάλλουν την ασκητική σοφία της, σ’ ένα ουδετεροποιημένο αντικείμενο και να την περιορίσουν μόνο στην περιοχή της γνώσης. Φέρνω ως παράδειγμα την ησυχαστική παράδοση του 14ου και την αναγέννηση αυτής με την κολλυβαδική του 18ου αιώνα.

Και στις δύο περιπτώσεις, είναι σαφές ότι συγκρούσθηκαν δύο σαφώς αντιτιθέμενοι κόσμοι, η υπερβατική Ανατολή με την ενδοκοσμική Δύση, με αποτέλεσμα χάρη στην πρώτη να διαφυλαχθούν απαραχάρακτες οι θεολογικές προϋποθέσεις, που πάντοτε καθιστούσαν την Εκκλησία αληθινή κιβωτό σωτηρίας. Αυτό το χαρακτηριστικό την έκαμε να θέσει στο περιθώριο κάθε εξωτερικό σχήμα και η ίδια με βάση την ευχαριστιακή της ζωή, σε καιρούς ιδιαίτερα χαλεπούς, όπως λόγου χάριν κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, να είναι «καινός τρόπος», πραγματώνοντας έτσι τη σωτηρία των υπόδουλων Ελλήνων από λογής – λογής παραχαράξεις της πίστης. Τούτο επαληθεύεται από το γεγονός ότι πολλοί λόγιοι διδάσκαλοι του Γένους, κληρικοί οι περισσότεροι, προσπάθησαν να αναχαιτίσουν το ρεύμα κάθε αιρετικής απόκλισης και αλλαξοπιστίας ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων, με ειδικές συγγραφές, που σκοπό είχαν να καταδείξουν τη διάσωση της ελληνορθόδοξης παράδοσης.

Έχει ιδιαίτερη σημασία να κατανοήσει κανείς ότι οι δυνάμεις που στους χρόνους της δουλείας ενήργησαν και υπέσκαψαν καταλυτικά τα πνευματικά θεμέλια της ελληνορθόδοξης Ανατολής, ήταν ο Σχολαστικισμός και ο Διαφωτισμός. Γεγονός είναι ότι και τα δύο αυτά μεγέθη, ποικιλότροπα επηρέασαν πολλούς ορθόδοξους διδασκάλους λογίους που έζησαν και έδρασαν στην Ευρώπη.

Ο Σχολαστικισμός, όπως αυτός δοκιμάστηκε στον Ρωμαιοκαθολικισμό με τον θωμιστικό αριστοτελισμό και αργότερα με τον πιετισμό, δικαιώθηκε τόσο στην προτεσταντική Μεταρρύθμιση, όσο και στην Αντιμεταρρύθμιση, αλλοτρίωσε τις βιωματικές ρίζες της ελληνορθόδοξης παράδοσης. Ο Διαφωτισμός από την άλλη πλευρά, όσο κι αν υπήρξε φορέας καινούριων δημιουργικών ιδεών, που κυρίως αφορούσαν τη φιλοσοφία και τις επιστήμες, θέτοντας με τον τρόπο αυτό στο περιθώριο κάθε μεσαιωνική δεισιδαιμονία και πολιτισμική αποτελμάτωση, τελικά εσήμανε τον αφελληνισμό του Γένους και την αποστασία από την ελληνορθόδοξη παράδοση. Γι’ αυτό και η επιρροή των δύο αυτών ρευμάτων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, υπήρξε καίρια και σε πολλές περιπτώσεις έγινε αποδεκτή, παρότι έτυχε ισχυρών κριτικών αντιστάσεων, οι οποίες όπως ήταν λογικό προήλθαν εξ ολοκλήρου από την ορθόδοξη αυτοσυνειδησία.

Έχοντας λοιπόν αυτό το σκηνικό υπ’ όψη, είναι ευτύχημα το γεγονός που κατά την τελευταία εικοσαετία, έχει ήδη αρχίσει να γίνεται πράξη μια διαφορετική ανάγνωση του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Μια ανάγνωση υπό το πρίσμα των κριτηρίων της ορθόδοξης παράδοσης. Αυτή η διαφορετική αποτίμηση μας πηγαίνει κατευθείαν σε πρόσωπα που αντιστάθηκαν στο ρήγμα που προκάλεσε το κίνημα αυτό στη νεοελληνική συνείδηση. Ομιλώ, εδώ, για την ιδεολογία του Αντιδιαφωτισμού, η οποία στάθηκε αντίθετη στη μετακένωση στην καθ’ ημάς Ανατολή των φιλοσοφικών, εκπαιδευτικών και κοινωνικοπολιτικών ιδεών του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και εκφράστηκε από λογίους κληρικούς και διδασκάλους, όπως η τριανδρία των Αγίων Αθανάσιου Παρίου, Νικοδήμου Αγιορείτου, Μακαρίου Νοταρά, γνωστοί ως Κολλυβάδες Πατέρες.

Οι πνευματικοί καρποί της κίνησης αυτής, που προσφυώς από τον π. Αμφιλόχιο Ράντοβιτς ονομάσθηκε φιλοκαλική αναγέννηση, μπορούν να συνοψισθούν ως εξής. Πρώτον, αποκάλυπτε μια απροσδόκητη για την εποχή της θεολογική εγρήγορση, τροφοδοτώντας το Γένος με όλα εκείνα τα στοιχεία για πνευματική αυτάρκεια. Δεύτερον, και οι τρεις Άγιοι, Αθανάσιος ο Πάριος, Νικόδημος ο Αγιορείτης, Μακάριος ο Νοταράς, υπήρξαν ενσυνείδητοι εκφραστές της πατερικής αυθεντίας και συμπύκνωσαν στο έργο τους όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά για την επαναφορά των λειτουργικών πράξεων της αρχαίας εκκλησιαστικής παράδοσης. Εξ’ ου και η επιμονή τους για συχνή Θεία Μετάληψη και για τέλεση των μνημοσύνων το Σάββατο κι όχι την Κυριακή. Τρίτον, η αναφορά τους στη διδασκαλία των «θεοφόρων διδασκάλων της Εκκλησίας», λειτούργησε ως η θεμελιώδης αφετηρία για προβολή της ορθόδοξης πνευματικότητας, προσδιορισμένης ως πολιτισμική αντιπρόταση, προς τη διαδικασία μετάβασης προς νέες μορφές παιδευτικών αξιών που πρωτίστως προωθούσε ο Διαφωτισμός. Και τέταρτον, επέτυχε την τροφοδότηση το υπόδουλου Γένους με μια σειρά κειμένων πολιτισμικής αυτοσυνειδησίας, με κορυφαίο αυτό της Φιλοκαλίας των Ιερών Νηπτικών Πατέρων (Βενετία 1782), όπου το ασκητικό ιδεώδες της Ορθοδοξίας, προερχόμενο για μια ακόμη φορά μέσα από το μοναχισμό, έδινε στην υπόδουλη ρωμηοσύνη λόγο υπαρκτικής αφύπνισης στις ουσιώδεις πνευματικές ανάγκες που τότε είχε.

ΕΠΙΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Αυτές οι διαπιστώσεις, για την αντίσταση της αγιότητας έναντι κοσμικών και διανοητικών σχημάτων στο Σώμα του Ζώντος Χριστού, ως μυστηριακή κοινότητα της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, ολάκερου δηλαδή του σώματος του λαού της, «συν όλη τη Εκκλησία», καθώς λέγει ο Απόστολος Παύλος, κατά τη γνώμη μου εδραιώνουν την άποψη και πρόταση προς την Ορθόδοξη Εκκλησία, για κοινό εορτασμό των παραπάνω τριών Αγίων, στα πρότυπα του εορτασμού των Τριών Ιεραρχών, με κύριο στόχο τη διαρκή προβολή της φιλοκαλικής αναγέννησης στον πολυπολιτισμικό 21ο αιώνα.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ (ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ)

Πέραν των πολλών επιστημονικών συνεδρίων που κατά την τελευταία εικοσαετία έχουν γίνει προς τιμήν και μνήμη των τριών Αγίων Κολλυβάδων Πατέρων, η βιβλιογραφία έχει εμπλουτισθεί και με αρκετές μελέτες. Η παρακάτω παράθεση σχετικής βιβλιογραφίας είναι ενδεικτική.

ΑΚΡΙΒΟΠΟΥΛΟΣ Κ., Το κολλυβαδικό κίνημα. Η τελευταία φιλοκαλική αναγέννηση, εκδ. Τέρτιος, Κατερίνη 2001.

ΔΙΟΝΥΣΙΑΤΗΣ ΘΕΟΚΛΗΤΟΣ, (μοναχός), Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης. Ο βίος και τα έργα του 1749-1809, εκδ. Παπαδημητρίου, Αθήνα 1959.

ΖΗΣΗΣ Θ., (πρωτοπρ.), Κολλυβαδικά. Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης. Άγιος Αθανάσιος Πάριος, εκδ. Βρυέννιος, Θεσσαλονίκη 2004.

ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Α., «Ορθόδοξη Εκκλησία και Νεοελληνικός Διαφωτισμός», Manifesto τχ. 17(Άνοιξη 2009)61-63.

ΚΑΛΟΜΟΙΡΟΣ Ι., «Η κίνηση της Εκκλησίας εκτός του κόσμου τούτου», Επίγνωση τχ. 71(1999).

ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗΣ Α., «Ο Άγιος Αθανάσιος Πάριος και ο ορθόδοξος φωτισμός», Θεολογία 70(1999)158-170.  

ΚΑΡΑΪΣΑΡΙΔΗΣ Κ., (πρωτοπρ.), Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης και το λειτουργικό του έργο, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 1998.

MARNELLOS G., Saint Nicodeme l’ Hagiorite (1749-1809), εκδ. Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, Θεσσαλονίκη 2002.   

ΜΕΤΑΛΛΗΝΟΣ Γ., (πρωτοπρ.), «Η δυναμική του Διαφωτισμού στη δράση των Κολλυβάδων», Ο Ερανιστής 21(1997)189-200.

ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Σ., Άγιος Μακάριος Κορίνθου. Ο γενάρχης του φιλοκαλισμού, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 2000. 

ΠΑΣΧΑΛΙΔΗΣ Σ., Το υμναγιολογικό έργο των Κολλυβάδων. Συμβολή στη μελέτη της αγιολογικής γραμματείας κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, Θεσσαλονίκη 2007.

ΠΑΣΧΟΣ Π., Εν ασκήσει και μαρτυρίω, εκδ. Αρμός, Αθήνα 1996.

ΡΑΝΤΟΒΙΤΣ Α., (Αρχιμανδρ.), Η φιλοκαλική αναγέννηση του XVIII και XIX αιώνα και οι πνευματικοί καρποί της, εκδ. Ίδρυμα Γουλανδρή – Χορν, Αθήνα 1984.

ΣΚΡΕΤΤΑΣ Ν., (Αρχιμανδρ.), Η Θεία Ευχαριστία και τα προνόμια της Κυριακής κατά τη διδασκαλία των Κολλυβάδων, εκδ. Μυγδονία, Θεσσαλονίκη 2008.

http://ahdoni.blogspot.gr/

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Ο Άγιος Παΐσιος για την Εορτή των Χριστουγέννων

Συγγραφέας: kantonopou στις 26 Δεκεμβρίου, 2015

Nasterea-Domnului_15_09

Η καρδιά σας να γίνη Αγία Φάτνη και το Πανάγιο Βρέφος της Βηθλεέμ να σας δώση όλες τις ευλογίες Του

Όταν ο νους είναι στα θεία νοήματα, ζει τα γεγονότα ο άνθρωπος, και έτσι αλλοιώνεται».

«Ο Χριστός με τη μεγάλη Του αγάπη και με την μεγάλη Του αγαλλίαση που σκορπάει στις ψυχές των πιστών με όλες τις άγιες γιορτές Του, μας ανασταίνει αληθινά αφού μας ανεβάζει ψηλά πνευματικά. Αρκεί να συμμετέχουμε και να έχουμε όρεξη πνευματική να τις πανηγυρίζουμε πνευματικά· τότε τις γλεντάμε πνευματικά και μεθάμε πνευματικά από το παραδεισένιο κρασί που μας φέρνουν οι Άγιοι και μας κερνούν.

Τις γιορτές για να τις ζήσουμε, πρέπει να έχουμε τον νου μας στις άγιες ημέρες και όχι στις δουλειές που έχουμε να κάνουμε για τις άγιες ημέρες. Να σκεφτόμαστε τα γεγονότα της κάθε αγίας ημέρας και να λέμε την ευχή δοξολογώντας τον Θεό. Έτσι θα γιορτάζουμε με πολύ ευλάβεια κάθε γιορτή».

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Ποιοι ήταν οι σοφοί αυτοί άνθρωποι που ήρθαν από ανατολών;

Συγγραφέας: kantonopou στις 26 Δεκεμβρίου, 2015

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΑΓΟΙ. Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς – «Ο Πρόλογος της Αχρίδος» – Δεκέμβριος εκδ. Άθως
Όταν ο Κύριος Ιησούς Χριστός γεννήθηκε στη Βηθλεέμ, Τον προσκύνησαν πρώτοι οι ποιμένες και οι σοφοί (οι αστρονόμοι) από ανατολών, δηλαδή οι πιο απλοί και οι πιο σοφοί άνθρωποι του κόσμου τούτου!

Ποιοί ήταν οι σοφοί αυτοί άνθρωποι που ήρθαν από ανατολών; Το ερώτημα μελέτησε επισταμένως ο άγιος Δημήτριος του Ροστώφ.
Λέει, λοιπόν, ότι την εποχή εκείνη υπήρχαν κάποιοι βασιλείς ορισμένων μικρότερων περιοχών ή και μεμονωμένων πόλεων στην Περσία, την Αραβία και την Αίγυπτο.
Αυτοί ήταν επίσης και ειδήμονες αστρονόμοι. Το λαμπρό άστρο, που είδαν, τους φανερώθηκε για να αναγγείλει τη γέννηση του Νέου Βασιλέως.

Κατά τον άγιο Δημήτριο του Ροστώφ το αστέρι αυτό εμφανίστηκε σ’ αυτούς εννέα μήνες πριν από τη γέννηση του Ιησού Χριστού, ήτοι κατά τον χρόνο της υπερφυούς συλλήψεως Αυτού στην παρθενική μήτρα της Ύπεραγίας Θεοτόκου.
Οι σοφοί αστρονόμοι πέρασαν εννέα μήνες μελετώντας αυτό το αστέρι και προετοιμαζόμενοι για το ταξίδι το οποίο τελικώς πραγματοποίησαν. Έφτασαν στη Βηθλεέμ λίγο αφότου γεννήθηκε ο Σωτήρας του κόσμου.
Ο ένας εξ’ αυτών ονομαζόταν Μελχιώρ. Ήταν γέροντας με κατάλευκα μαλλιά και γένια. Αυτός πρόσφερε το χρυσάφι ως δώρο στον Κύριο.
Ο δεύτερος ονομαζόταν Γάσπαρ· ήταν νέος με ροδαλό πρόσωπο και αγένειος. Αυτός πρόσφερε το λιβάνι ως δώρο στον Κύριο.
Ο τρίτος ονομαζόταν Βαλτάσαρ· είχε μελαχρινή επιδερμίδα και δασύτριχη γενειάδα. Αυτός πρόσφερε ως δώρο στον Κύριο το μύρο. Αυτοί ήταν οι «μάγοι με τα δώρα».
Μπορούμε επίσης να πούμε ότι οι τρεις αυτοί σοφοί άνδρες εκπροσωπούσαν τις τρεις κύριες φυλές των ανθρώπων, που κατάγονταν από τους τρεις γιους του Νώε: Σημ, Χαμ και Ιάφεθ.
Ο Πέρσης σοφός εκπροσωπούσε τους Ιαφεθίτες, ο Άραβας τους Σημίτες και ο Αιγύπτιος τους Χαμίτες.
Έτσι μπορούμε να πούμε ότι διά μέσου των τριών αυτών, τρόπον τινά, ολόκληρο το ανθρώπινο γένος προσκύνησε τον Ενανθρωπήσαντα Θεό και Κύριο!

πηγή
http://proskynitis.blogspot.gr/2015/12/blog-post_92.html

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ, ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Σύναξη Υπεραγίας Θεοτόκου, Δυσκολοερμήνευτοι Χριστουγεννιάτικοι ύμνοι

Συγγραφέας: kantonopou στις 26 Δεκεμβρίου, 2015

Πατερική Παράδοση

Κατηγορία ΘΕΟΤΟΚΟΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Λιβάνι, Σμύρνα και Χρυσός: Τι συμβολίζουν τα Τίμια Δώρα;

Συγγραφέας: kantonopou στις 25 Δεκεμβρίου, 2015

Το Λιβάνι ήταν ένα άρωμα που χρησιμοποιούσαν οι Ιουδαίοι και σαν δώρο συμβόλιζε πως ο Χριστός θα γινόταν αγαπητός.

Το χρυσάφι ήταν το αγαθό των Βασιλιάδων, πράγμα που συμβόλιζε την ιδιότητα ως Βασιλιά που έχει ο Χριστός για τους Χριστιανούς.

Η Σμύρνα ήταν άρωμα που τοποθετούσαν στους νεκρούς για να μυρίζουν ωραία, πράγμα που συμβόλιζε πως ο Χριστός θα υπέφερε και θα πέθαινε.

Λιβάνι κοινώς λιβάνι η λιβανωτός: αρωματική ελαιώδης ρητίνη του δένδρου βοσουελλίας της καρτερεί-ου, πού φύεται στις αμμώδεις εκτάσεις της Αραβίας, της Σομαλίας, των Ινδιών και του Λιβάνου.

Χρησιμοποιήθηκε σαν θυμίαμα για κοσμική και λατρευτική χρήση από τα πανάρχαια χρόνια (Αιγύπτιοι, Βαβυλώνιοι, Εβραίοι).

Μύρα κοινώς μύρον ή μύρρα: αρωματική υδατοδιαλυτή ρητίνη του φυτού μύρρας της κομμιοφόρου και άλλων συγγενών πού φύονται στην Αραβία και την Αιθιοπία.

Στα δώρα των μάγων δόθηκαν οι εξής συμβολισμοί σε σχέση με τον Χριστό:
ο χρυσός ως τιμή σ” αυτόν ως τον νέο βασιλιά του κόσμου το λιβάνι ως Θεό
η σμύρνα ως αυτόν που θα θυσιαζόταν για χάρη των ανθρώπων

Η σημασία των Δώρων

Στο εδάφιο 2:

Πού είναι αυτός που γεννήθηκε, ο βασιλιάς των Ιουδαίων;

Επειδή, είδαμε το αστέρι του στην ανατολή, και ήρθαμε για να τον προσκυνήσουμε (2:2).

Στο εδάφιο 11:

Και όταν ήρθαν στο σπίτι, είδαν το παιδί μαζί με τη Μαρία, τη μητέρα του, και
πέφτοντας κάτω το προσκύνησαν, και ανοίγοντας τους θησαυρούς τους,
του πρόσφεραν δώρα, χρυσάφι και λιβάνι και σμύρνα (2:11).

Προσκύνησαν αφού άκουσαν τον βασιλιά, αναχώρησαν, και ξάφνου, το αστέρι, που είχαν δει στην ανατολή, προπορευόταν απ” αυτούς, μέχρις ότου, φτάνοντας, στάθηκε επάνω εκεί όπου ήταν το παιδί. Και καθώς είδαν το αστέρι, χάρηκαν με χαρά υπερβολικά μεγάλη (Ματθαίος 2:9-10). Προσκύνησαν με την καρδιά τους.

Του πρόσφεραν Δώρα βασιλικά. Προσφέρουν αυτό που λατρεύουν, τα εργαλεία τους, τα όπλα τους. Το λιβάνι και η σμύρνα, ήταν τα πιο ακριβά μυρωδικά καρυκεύματα, σε όλη τη Μέση Ανατολή και τη Μεσόγειο. Το χρησιμοποιούσαν για θυσίες σε τελετές που έκαναν, στους ναούς τους, ή για να πάρουν χρησμούς. Υπάρχουν αρκετά βαβυλωνιακά κείμενα που βεβαιώνουν αυτό.

Τα δώρα τους ήταν φόρος υποτέλειας, ήταν τα όπλα τους, αυτό που θεωρούσαν πιο σημαντικό και το λάτρευαν. Στην Παλαιά Διαθήκη όταν ο βασιλιάς Εζεκίας, έδειξε στους Βαβυλώνιους τους θησαυρούς του και στους θησαυρούς υπήρχαν κατά πάσα πιθανότητα αυτά τα τρία (Β΄ Βασιλέων 20:13)

Τα δώρα των μάγων δεν ήταν δώρα για μωρό.

Συμβόλιζαν την προσκύνηση και υποταγή τους στο νέο βασιλιά.
Ήταν μια θυσία. Θυσίαζαν αυτό που πριν λάτρευαν.
Η μόνη κατάλληλη θυσία για το βασιλιά Χριστό, που δείχνει την αλλαγή στη ζωή μας, είναι να θυσιάσουμε αυτό που λατρεύουμε πριν πάμε στο Χριστό.
Οι μάγοι με την ελάχιστη γνώση τους, έστω έψαξαν και βρήκαν τον Ιησού.
Και θα με ζητήσετε, και θα με βρείτε, όταν με ζητήσετε με όλη σας την καρδιά
(Ιερεμίας 29:13)

Ανεκτίμητο κειμήλιο της Ιεράς Μονής Αγίου Παύλου

Τα Τίμια Δώρα είναι χρυσός, λίβανος και σμύρνα

O χρυσός βρίσκεται υπό την μορφή εικοσιοκτώ επιμελώς σκαλισμένων επιπέδων πλακιδίων, ποικίλων σχημάτων (παραλληλογράμμων, τραπεζοειδών, πολυγώνων κτλ.) και διαστάσεων περίπου 5 εκ. χ 7 εκ. Κάθε πλακίδιο έχει διαφορετικό σχέδιο πολύπλοκης καλλιτεχνικής μικροεπεξεργασίας.

O λίβανος και η σμύρνα διατηρούνται ως μείγμα υπό την μορφή εξήντα δύο περίπου σφαιρικών χανδρών μεγέθους μικρής ελιάς.

Φυλάσσονται με ιδιαίτερη επιμέλεια στο θησαυροφυλάκιο της Ιεράς Μονής Αγίου Παύλου. Για λόγους ασφαλείας είναι κατανεμημένα σε διάφορες λειψανοθήκες, μόνο μέρος δε αυτών εκτίθεται για προσκύνηση των επισκεπτών της Ιεράς Μονής ή μεταφέρεται προς αγιασμό εκτός Αγίου Όρους στις κατά τόπους Ιερές Μητροπόλεις.

Γράφει ο Ευαγγελιστής Λουκάς για την Παναγία ότι
«διετήρει πάντα τα ρήματα ταύτα εν τη καρδία αυτής» (Λουκ. β” 19, 51).
Πιστεύεται από τους θεολόγους ερμηνευτές ότι ένα μεγάλο μέρος από αυτά τα «ρήματα», τα λόγια και τα γεγονότα δηλαδή της ζωής του Κυρίου, η Θεοτόκος τα εκμυστηρεύθηκε στον Άγιο Απόστολο Λουκά ο οποίος και τα συμπεριέλαβε στο Ευαγγέλιο του.

Παράλληλα με τα άγια «ρήματα» του Κύριου, η Υπεραγία Θεοτόκος «διετήρει» και ότι άλλο σχετικό με την επίγεια ζωή του Κυρίου και τα Τίμια Δώρα.

Σύμφωνα με την ιστορικοθρησκευτική μας παράδοση, πριν την Κοίμηση της η Παναγία Μητέρα του Κυρίου τα παρέδωσε μαζί με τα Άγια Σπάργανα του Χριστού, την Τίμια Εσθήτα και την Αγία Ζώνη της στην Εκκλησία των Ιεροσολύμων οπού και παρέμειναν μέχρι το έτος 400 μ.Χ. περίπου.

Κατά το έτος αυτό ο αυτοκράτορας Αρκάδιος τα μετέφερε στην Κωνσταντινούπολη για αγιασμό του λάου και προστασία και προβολή της Βασιλεύουσας.

Εκεί παρέμειναν μέχρι και την άλωση της πόλης από τους Φράγκους το έτος 1204 μ.Χ. Στη συνέχεια μεταφέρθηκαν για λόγους ασφαλείας μαζί με αλλά ιερά κειμήλια στη Νίκαια της Βιθυνίας, προσωρινή πρωτεύουσα του Βυζαντίου, όπου και παρέμειναν για εξήντα περίπου χρόνια.

Με την υποχώρηση των Σταυροφόρων επί αυτοκράτορος Μιχαήλ Παλαιολόγου επεστράφησαν στην Κωνσταντινούπολη μέχρι την υποδούλωσή της στους Τούρκους το 1453 μ.Χ.

Μετά την Άλωση η Μάρω, χριστιανή σύζυγος του σουλτάνου Μουράτ Β” (1421-1451) και μητρυιά του Μωάμεθ Β” του Πορθητού, τα μετέφερε αυτοπροσώπως στην Ιερά Μονή Αγίου Παύλου στο Αγιο Όρος.

Η Μονή αυτή της ήταν γνωστή αφού ο πατέρας της Γεώργιος Βράγκοβιτς, δεσπότης της Σερβίας, έκτισε το καθολικό της προς τιμή του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Γεωργίου του Τροπαιοφόρου.

Κατά την αγιορείτικη παράδοση καθώς η Μάρω ανέβαινε από τον αρσανά (λιμάνι) στην Μονή, η Κυρία Θεοτόκος την εμπόδισε με υπερφυσικό τρόπο να πλησίασει στη Μονή και έτσι να παραβίασει το άβατον του Αγίου Όρους.

Αυτή υπάκουσε και παρέδωσε ταπεινά τα Τίμια Δώρα στους μοναχούς και πατέρες, οι όποιοι και έστησαν στο σημείο εκείνο της θεομητορικής παρουσίας ένα Σταυρό πού σώζεται μέχρι σήμερα και λέγεται «Σταυρός της Βασιλίσσης».

Το σουλτανικό έγγραφο με τις σχετικές πληροφορίες παραδόσεως των Τιμίων Δώρων φυλάσσεται στο αρχείο της Μονής του Αγίου Παύλου.

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ, ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

ΝΕΑΝΙΚΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

Συγγραφέας: kantonopou στις 25 Δεκεμβρίου, 2015

Πώς μπορούν οι νεώτεροι να ζήσουν με τον τρόπο της Εκκλησίας τα Χριστούγεννα; Μπορούμε να είμαστε ευχαριστημένοι εφόσον το νόημα της εορτής περιορίζεται, σχεδόν αποκλειστικά, σε έναν τυπικό εκκλησιασμό, στον στολισμό, στα κάλαντα, στα δώρα, στις αγορές και στις διακοπές από το πρόγραμμα; Βεβαίως το παράδειγμα των μεγαλυτέρων είναι σημαντικό. Η προσκόλληση στα έθιμα, η έγνοια για το υλικό τραπέζι, η φιλανθρωπία για το καλό του χρόνου, χωρίς να απορρίπτονται, στην πράξη  απομακρύνουν τα Χριστούγεννα από το υπαρξιακό και σωτηριολογικό τους περιεχόμενο. Δε γεννήθηκε ο Χριστός για να τρώμε, να ξεκουραζόμαστε, να αγοράζουμε ή, έστω, να δίνουμε και κάτι από το περίσσευμα ή το υστέρημά μας σε όσους έχουν ανάγκη.

Η γλώσσα της εκκλησιαστική παράδοσης και τέχνης είναι μία υπόμνηση ψηλάφησης του αληθινού νοήματος των Χριστουγέννων. Το «η Παρθένος σήμερον» μάς δείχνει την επικαιρότητα του γεγονότος. Ότι η γέννηση του Χριστού και η πρόταση για την αναγέννηση του ανθρώπου δεν είναι έργο του χτες, αλλά συμβαίνει σήμερα, ενώπιόν μας. Σήμερα καλούμαστε να ζητήσουμε την ανακαίνιση της καρδιάς μας. Να ελέγξουμε τον εαυτό μας αν ανήκουμε στην κατηγορία των απλών μα πιστών βοσκών, των σοφών μα καλοπροαίρετων αναζητητών της αλήθειας Μάγων, του διακόνου του μυστηρίου Ιωσήφ, των Αγγέλων που δοξολογούν τον Θεό για την αγάπη Του ή ανήκουμε στους αδιάφορους, εκείνους οι οποίοι δεν συγκινήθηκαν να παραχωρήσουν μία γωνιά στο πανδοχείο της Βηθλεέμ σε μία έγκυο γυναίκα, ανέχτηκαν τη σφαγή των νηπίων, συνέχισαν τη ζωή τους σα να μην είχε έρθει ο Λυτρωτής. Ή αν η καρδιά μας, προσκολλημένη στην αναζήτηση και διατήρηση της εξουσίας που που γεννούν  η δύναμη του χαρακτήρα, η επιθυμία οι άλλοι να μας υπηρετούν, η γνώση, ακόμη και η θρησκευτική αυτάρκεια, αρνείται και πολεμά την παρουσία του Χριστού.

Η μετοχή, ακόμη, στο μυστήριο της Ευχαριστίας, η νηστεία, η συγχώρεση προς όλους όσους μας θλίβουν, η δίψα για ουρανό, αποτελούν σημάδια μίας άλλης θέας των Χριστουγέννων. Ότι δεν περιοριζόμαστε στην κοινωνικότητα, την εθιμολατρία, την τυπικότητα, αλλά ζητούμε από τον Θεό να αγιάσει τις καρδιές μας.  Και αποφασίζουμε να αλλάξουμε ζωή, με μετάνοια και συνάντηση με τον συνάνθρωπό μας στην κοινότητα της ενορίας.  Δεν είναι μία επιφανειακή, θεραπευτική των ενοχών μας κάποτε, φιλανθρωπία που αφήνει «το πνεύμα των Χριστουγέννων»  να μας φωτίσει, αλλά η διάθεση της ψυχής μας να δούμε ότι υπάρχει άλλος, όποιος κι αν είναι αυτός, ότι μπορούμε να χαρούμε με τη χαρά του και να λυπηθούμε με τη λύπη του, κι αυτό καθιστά τον Χριστό προσιτό.

Και, τέλος, μία παιδικότητα καρδιάς, όπως αυτή μεταφράζεται με το να χαιρόμαστε όχι για τις επιτυχίες ή την ποιότητα της ζωής μας ή τα αγαθά μας, αλλά γιατί ο Θεός μάς αγαπά προσωπικά και πιστεύουμε ότι αυτή η αγάπη μάς σώζει, όπως τα παιδιά που τους αρκεί η αγάπη των γονέων τους για να ξεπερνούν κάθε φόβο και μέριμνα, για να  λησμονούν κάθε λάθος που τα ίδια κάνουν, αυτός είναι ο δρόμος για αληθινά Χριστούγεννα.

 Μπορούμε να δείξουμε αυτό τον τρόπο στα παιδιά και τους νεώτερους;  Να συναντηθούμε όλοι μας στον τρόπο της Εκκλησίας; Αν ναι, ο Χριστός « δι’  ημάς εγεννήθη»!

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Ορθόδοξη Αλήθεια», στο φύλλο της 23ης Δεκεμβρίου 2015

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ, ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

Συγγραφέας: kantonopou στις 25 Δεκεμβρίου, 2015

Ποιο είναι το νόημα των Χριστουγέννων;

           Όταν μία γιορτή έρχεται από τα βάθη των αιώνων η δύναμη της συνήθειας είναι αυτή που της δίνει δυναμική, διότι όλοι θέλουν να τη γιορτάσουν, αλλά και της τρώει την ικμάδα, διότι δεν είναι εύκολο να της δοθεί το περιεχόμενο που θα την καταστήσει όχι ξεχωριστή απλώς  στον χρόνο, αλλά για τον καθέναν άνθρωπο. Πάντοτε, βεβαίως, τα Χριστούγεννα είναι ξεχωριστά για τα παιδιά. Διακοπές από το σχολείο, έθιμα και παραδόσεις, όπως τα κάλαντα, τα δώρα, το χριστουγεννιάτικο δέντρο, το χριστουγεννιάτικο τραπέζι, η έξοδος την παραμονή, οι αγορές, παρότι περιορισμένες λόγω της κρίσης. Αλλά και η θύμηση ορισμένων ωραίων ιστοριών, όπως αυτή με το κοριτσάκι που ονειρεύεται μέσα από τα σπίρτα του ή τον πλούσιο μοναχικό γερο- τσιγκούνη Εμπενίζερ Σκρούτζ που συναντά τα τρία φαντάσματα, του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντός του ή τους δικούς μας καλικάντζαρους, που πριονίζουν το δέντρο της γης.

          Τα Χριστούγεννα είναι ξεχωριστά για τις πόλεις. Μεγάλα δέντρα, φάτνες, φωτισμοί και λαμπιόνια, εκδηλώσεις, συναυλίες, παραστάσεις. Απόπειρα η γιορτή να συνδυασθεί με τον πολιτισμό. Με τον στολισμό. Με μία διάθεση να αλλάξουμε τα χρώματα της ζωής μας. Απόπειρα η γιορτή να συνδυαστεί με ταξίδια για να γνωρίσουμε τον κόσμο. Να επισκεφθούμε τουριστικά θέρετρα και άλλες χώρες, για να ζήσουμε διαφορετικά Χριστούγεννα. Λες και η γιορτή δεν είναι πρωτίστως τρόπος, αλλά περιορίζεται το νόημά της στον τόπο.

Την ίδια στιγμή εκκλήσεις για φιλανθρωπία ακούγονται παντού. Να φάει χριστουγεννιάτικα και ο φτωχός και ο μόνος. Να μη στερηθεί έστω αυτή την πρόσκαιρη χαρά της γιορτής αυτός που δυσκολεύεται. Και οι άνθρωποι, σα να έχουμε ενοχές διότι τον υπόλοιπο χρόνο της ζωής μας έχουμε ξεχάσει ότι υπάρχει συνάνθρωπος, προσπαθούμε να αναπληρώσουμε το χαμένο έδαφος των ελλιπών σχέσεων τις ημέρες των γιορτών. Και τραγούδια χριστουγεννιάτικα, παιδικά, εφηβικά, με κριτήριο χαμένες αγάπες.

Και ο Χριστός πού;

Τα Χριστούγεννα σήμερα έπαψαν να είναι ελληνικά. Να έχουν το χαρακτήρα του εκκλησιασμού, της μετοχής στη θεία κοινωνία, της αγάπης που δεν είναι υποκριτική, αλλά γνήσια και συνεχής. Της παρουσίας του νεογέννητου Χριστού στις καρδιές. Της αξιοποίησης των  εθίμων και των παραδόσεων, μόνο που αυτά στρέφονταν γύρω από την οικογένεια. Η οικογένεια πήγαινε εκκλησία. Η οικογένεια μαζεύονταν γύρω από το χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Η οικογένεια ήταν ανοιχτή στους φίλους και τις ημέρες των Χριστουγέννων φιλοξενούσε. Όσοι ζούσαν στις μεγάλες πόλεις επέστρεφαν στα χωριά τους για να κάνουν Χριστούγεννα με τους δικούς τους. Ακόμη και οι ναυτικοί γύριζαν πίσω. Νοσταλγία του σπιτιού. Και τραγούδια, κάλαντα, ανοιχτές πόρτες, με γενναιοδωρία για τα παιδιά. Και η αίσθηση του καινούργιου. Από τα ρούχα και τα παπούτσια μέχρι τις καρδιές των ανθρώπων. Γιατί τα Χριστούγεννα ξεκινούσαν από τον Χριστό και πήγαιναν στον άνθρωπο.

Δεν είναι εύκολο να ξαναγυρίσουμε στο παρελθόν. Ο χρόνος πορεύεται παράλληλα με μας, γελάει με τις όποιες απόπειρές μας να ξαναγυρίσουμε πίσω. Γελάει ακόμη με την αίσθηση ότι μπορούμε να αλλάξουμε τον ρου των Χριστουγέννων αναφορικά με το κομμάτι της επιστροφής στην οικογένεια, την επανεύρεση μιας αυθεντικής κοινωνικότητας, αυτής της ελληνορθόδοξης παράδοσης, εφόσον δεν αλλάξουμε τον τρόπο σκέψης και ζωής μας. Αν δεν καταλάβουμε ότι ο Χριστός έγινε άνθρωπος για να μας δώσει την ευκαιρία να δούμε ότι πρώτα είναι ο Θεός, η πίστη, η αγάπη. Έγινε άνθρωπος για να μας βοηθήσει να παραιτηθούμε από το να θεωρούμε ότι τα πάντα έχουν να κάνουν με τα δικαιώματά μας, από  το να κάνουμε τον εαυτό μας θεό, από το να συνεχίζουμε την πορεία μας χωρίς να αισθανόμαστε ότι Εκείνος είναι παρών. Έγινε άνθρωπος για να μας βοηθήσει να συναντηθούμε με κριτήριο την αγάπη για τον συνάνθρωπό μας, ακόμη κι αν αυτός μας πληγώνει. Για να μας βοηθήσει να γίνουμε απλοί όπως οι βοσκοί και ταπεινοί όπως οι Μάγοι και πρόθυμοι να μείνουμε μαζί Του όπως ο Ιωσήφ. Πρωτίστως όμως να μοιάσουμε την Παναγία μας, προσφέροντάς Του την υπακοή μας και τον εαυτό μας, με τα σωστά και τα λάθη του, ως αντίδωρο για να μας αγιάσει.

Ελληνικά Χριστούγεννα. Από την μιά κάθε γωνιά της πατρίδας μας έχει τα έθιμά της.   Το χριστόψωμο στην Κρήτη, η κουλούρα της Ζακύνθου, το τάισμα της βρύσης στην Κεντρική Ελλάδα, το πάντρεμα της φωτιάς στην Έδεσσα, τα χριστόξυλα στη Μακεδονία, το στεφάνι στην πόρτα, τα γλυκά, το χριστουγεννιάτικο δέντρο, το καράβι, τα κάλαντα, το φαγητό, τα συναισθήματα.  Κατάλοιπα μιας εποχής στην οποία τα Χριστούγεννα ξεκινούσαν από τον ναό και συνεχίζονταν στα σπίτια και τις καρδιές. Αυτά τα Χριστούγεννα, με τον Χριστό, μπορούν να ξαναζήσουν πρώτα αυτοί που είναι νήπιοι στην κακία, τα παιδιά και οι νέοι, αλλά και όσοι μεγάλοι θέλουμε η παράδοσή μας να μείνει ζωντανή, όχι μόνο στις εξωτερικές εκδηλώσεις της, αλλά, κυρίως, στο πνευματικό της περιεχόμενο. Αυτό δηλαδή που νικά τον Χρόνο!

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δείτε το οπτικοποιημένο στο https://www.youtube.com/watch?v=6PmY1q6YVVI

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Μπροστά σε μια βυζαντινή εικόνα: πώς να μιλήσουμε στα παιδιά για την Γέννηση του Χριστού; -πώς να απαντήσουμε σε «θεολογικές» απορίες τους;

Συγγραφέας: kantonopou στις 25 Δεκεμβρίου, 2015

(για περισσότερες φωτο και για  κατασκευή φάτνης με βυζαντινές εικόνες πατήστε εδώ)

“H εικόνα δεν είναι απλώς μια αναμνηστική απεικόνιση ‘ φέρνει σε άμεση επαφή αυτόν που τον τιμά με το πρόσωπο ή το γεγονός που απεικονίζει.Μπορούμε να δείξουμε στα παιδιά πώς να κοιτάζουν προσεκτικά τις εικόνες και πώς να προσεύχονται μπροστά σε αυτές. Η δύναμη της εικόνας που μεταδίδει ένα θείο γεγονός με οπτικά μέσα φανερώνεται συχνά ολοζώντανα στην περίπτωση των παιδιών . Βλέποντας μια εικόνα το παιδί μπορεί να συναντήσει τον Χριστό και τους αγίους ως ορατούς συγχρόνους του.

Οι εικόνες αποκαλύπτουν στα καθαρά μάτια τον Χριστό ως Θεάνθρωπο.

Παιδί(4 ετών): «Μου αρέσει η εικόνα του Θεού πάνω σε ένα γαϊδουράκι».

Και σε άλλη περίπτωση κάποιο άλλο παιδί (5 ετών): «Γιατί ο Θεός φοράει ένα κόκκινο και μπλε, πώς το λένε …το ρούχο;»

Μερικές φορές τα παιδιά αναφέρονται στη βρεφική ηλικία του Χριστού: “τότε που ο Θεός ήταν μωρό” . Μπορούμε να ενισχύσουμε την ιδέα της θεότητος του Χριστού λέγοντας για παράδειγμα: «Και σκεφτείτε, εκείνο το μικρό μωρό είναι το ίδιο Πρόσωπο που έφτιαξε όλη τη γη και όλους τους γαλαξίες». Δεν πρέπει ποτέ να συγκατατεθούμε στην ιδέα ότι ο Χριστός είναι μόνο άνθρωπος. Το παιδί μπορεί φυσικά να επικεντρώσει την προσοχή του στην ανθρώπινη φύση Του, αλλά όχι αποκλειστικά. Δεν θα πρέπει ποτέ να σκεφτόμαστε ότι το παιδί είναι πολύ μικρό για να του μιλήσουμε για την θεότητα του Χριστού. Οι λιγότερο ανεπτυγμένες διάνοιες είναι συχνά λιγότερο αρτηριοσκληρωτικές και περισσότερο δεκτικές του όλου μυστηρίου του Χριστού.

Παιδί (κοιτάζοντας την εικόνα των Χριστουγέννων): «Πού είναι ο μπαμπάς του;»

Αδ. Μαγδ: «Ποιος;»

Παιδί: «Ο Ιωσήφ».

Αδ. Μαγδ (δείχνοντας): «Είναι εκεί, αλλά δεν είναι ο πατέρας του Ιησού, παρά μόνο θετός του πατέρας . Η Μαρία είναι όμως πραγματική μητέρα Του’ γι΄αυτό φαίνεται μεγαλύτερη από τον Ιωσήφ στην εικόνα».

Στην ερώτηση «ποιος είναι ο Πατέρας Του;» απαντά κανείς σύμφωνα με τις γνώσεις που αναμένεται να έχει το παιδί για την ανθρώπινη αναπαραγωγή. Για τα μικρά παιδιά είναι αρκετό να γνωρίζουν ότι ο Θεός ήταν Πατέρας Του. Δεν πειράζει αν αυτό σημαίνει για αυτά ότι ο Θεός Πατέρας ήταν «αντί» (δηλαδή στον ρόλο ) ενός γήινου πατέρα, έστω και αν αυτό δεν είναι θεολογικά τέλειο. Αργότερα καταλαβαίνουν ότι ο Ιησούς ήταν «εξαιρετική περίπτωση που δεν είχε το ανάγκη κανενός γήινου πατέρα» και ακόμα γνωρίζουν την σημασία της λέξης «παρθένος».

Όταν κάποτε μιλούσαμε για την εικόνα της Γέννησης του Χριστού, ένα κορίτσι 10 ετών με ρώτησε αν  ο Ιησούς ήταν  νόθος. Ήταν μια καλή ευκαιρία να εξηγήσω ότι οι συνθήκες σύλληψης του Χριστού έδειχναν καθαρά την υπερφυσική πηγή της και να μιλήσω για το μυστήριο του γάμου. Δέχτηκα ότι ο Χριστός συνελήφθη εκτός γάμου και εξήγησα το γιατί , όμως δεν δέχτηκα ότι η Θεοτόκος μπορεί να μπει στην κατηγορία των ¨ανύπαντρων μητέρων» , επειδή ο όρος αυτός συχνά προκαλεί συνειρμούς απρεπείς για τη Θεοτόκο. Μιλήσαμε επίσης για το νόημα του γάμου του Ιωσήφ με την Μαρία και την επίσημη καταγραφή του Ιησού ως υιού του Ιωσήφ. Ο Ιωσήφ στην εικόνα αποτέλεσε επίσης θέμα συζήτησης.

Αυτά τα συγκεκριμένα παιδιά δεν έδειχναν έλλειψη σεβασμού. Απλώς εκφράζονταν με ειλικρίνεια  χρησιμοποιώντας μερικές φορές αγενείς εκφράσεις. Το λεξιλόγιό μου ήταν επηρεασμένο από την επιθυμία μου να δείξω με σαφήνεια ότι η αγιογραφική περιγραφή δεν είναι επιστημονικά αφελής. Ευτυχώς η εικόνα κράτησε όλη την συζήτηση σε ατμόσφαιρα πλήρους σεβασμού.

Από το βιβλίο Συνομιλίες με παιδιά-Μεταδίδοντας την Πίστη , της αδελφής Μαγδαληνής, Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, Έσσεξ Αγγλίας 2007,σ. 264-266

Πηγή

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ, ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΑ ΧΑΣΤΟΥΚΙΑ: Όταν οι γονείς προσβάλλουν και υποτιμούν τα παιδιά

Συγγραφέας: kantonopou στις 25 Δεκεμβρίου, 2015

«Λοιπόν, χοντρούλα;», «Τι άχρηστος!», «Ε, ελέφαντα, θα έρθεις;», «Προσοχή έρχεται η μπουλντόζα!», «Ο ηλίθιος πήρε πάλι 5 στα μαθηματικά!», «Έτσι άσχημη που είσαι, φαντάζεσαι ότι θα αρέσεις στα αγόρια;», «Ποια νομίζεις ότι είσαι; Η βασίλισσα της Αγγλίας;».

Σας σοκάρουν οι λέξεις; Αλίμονο, δεν τις φαντάστηκα. Ελάχιστα είναι τα παιδιά που δεν τα προσέβαλαν ποτέ οι γονείς τους. Αυτές οι υποτιμήσεις μοιάζουν με συναισθηματικά χαστούκια. Πληγώνουν τον νέο που τις ανέχεται, τον ενήλικα που τις προφέρει και τη σχέση τους. Η προσωπική μας ιστορία μας κάνει να πιστεύουμε ότι η λεκτική βία είναι ανώδυνη. Στα σχολεία οι προσβολές είναι μόνιμες. Οι έφηβοι λένε εξάλλου: «Με κοροϊδεύουν», χωρίς να λένε πώς. Αν κάποιος ενήλικας επαναστατήσει, του απαντούν: «Δεν καταλαβαίνεις, δεν είναι τίποτε, το συνηθίζουμε, όλοι μιλάνε έτσι».

Όμως όταν ένας από τους εφήβους αυτούς περνά την πόρτα του ψυχολόγου ή όταν βρεθεί μέσα σε μία ομάδα όπου μπορεί να μιλήσει με ειλικρίνεια, εμπιστεύεται κάτι τελείως διαφορετικό. Το να σε προσβάλουν σε πληγώνει και οδηγεί στην επιδείνωση των σχέσεών σου με τους άλλους. Οι επικρίσεις και οι υποτιμήσεις δημιουργούν ένα δηλητηριώδες κλίμα. Μέσα σε μια τάξη όπου κάποια προσβολή μπορεί να προέλθει από έναν ενήλικα ή από κάποιο παιδί χωρίς κανένας να την αποκηρύξει ως απαράδεκτη, κανένας δεν αισθάνεται πλέον ασφαλής. Ούτε το θύμα, ούτε οι παθητικοί μάρτυρες, ούτε καν ο επιτιθέμενος. Η εσωτερική αλλαγή είναι αδιόρατη, τις περισσότερες φορές ασυνείδητη. Κανένας πλέον δε διακινδυνεύει να εκφραστεί ελεύθερα, Όλοι παίζουν κάποιο ρόλο.

Το ίδιο ισχύει και στην οικογένεια. Καθένας φορά το κοστούμι του και παίζει το ρόλο του, ώστε να είναι αποδεκτός. Ορισμένοι ταυτίζονται με το ρόλο τους, πιστεύουν ότι έτσι είναι, ότι αυτή είναι η πραγματική ζωή.

Αυτές οι στάσεις της περιφρόνησης και της υποτίμησης είναι ήδη επίπονες όταν προέρχονται από κάποιο φίλο κι ακόμη περισσότερο όταν προέρχονται από τους ίδιους τους γονείς μας. Οι συνηθισμένες προσβολές πληγώνουν περισσότερο από ό,τι θέλουμε να πιστεύουμε.

Στο γήπεδο του τένις, τα σχόλια του πατέρα δε σταματούν λεπτό. «Κουνήσου, άντε, κούνα το χοντρό πισινό σου!». Η Ντέμπορα προσπαθεί. Κάθε μπαλιά που χτυπά στο δίχτυ προκαλεί μία κόμη κοροϊδία: «Είσαι άχρηστη, αλήθεια, καημένο μου παιδί!». Όταν τον αποδοκιμάζω, ο πατέρας δικαιολογείται. «Δεν την υποτιμώ, απλώς την ωθώ να προσπαθήσει περισσότερο. Την κινητοποιώ γιατί ξέρω ποιες είναι οι ικανότητές της. Διαφορετικά, δε θα έλεγα τίποτα!». Αυτός ο πατέρας πιστεύει όσα λέει; Με αυτόν τον τρόπο μειώνει τη γνωστική ασυμφωνία, αλλά πρέπει να κλείνει και τα μάτια του! Η κόρη του έχει δημιουργήσει ένα όστρακο ώστε να μην αισθάνεται πια. Έχει απομονωθεί από τον εαυτό της, έχει καλυφθεί από ένα παχύ στρώμα λίπους για να μετριάσει τα χτυπήματα… Βέβαια παράτησε το τένις λίγο μετά. Λατρεύει τον πατέρα της…και δεν τον αμφισβητεί. Προτιμά να καταστρέψει τη δική της εικόνα. Είναι προφανές ότι δεν έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό της, αλλά δε συνδέει την έλλειψη αυτή με τη στάση του πατέρα της. Εξάλλου, εκείνος είναι τόσο εξαίρετος, τόσο άνετος με τη ζωή, τόσο γενναιόδωρος, τόσο εξυπηρετικός με όλους.

Εκείνος είναι κυρίαρχος. Δε συμπαθεί τους ψυχολόγους και αρνείται να σκεφθεί το δικό του μερίδιο ευθύνης για την έλλειψη εσωτερικής ασφάλειας της κόρης του: «Έτσι είναι αυτή». Με ποιον τρόπο επωφελείται κάνοντας την να υποφέρει έτσι; Διατηρεί την εξουσία. Δεν επιτρέπει στα συναισθήματά του να αναδυθούν. Υπήρξε καταπιεσμένος από τον πατέρα του, ταπεινωμένος, υποτιμημένος. Ηθελημένα καυστικός με τη σειρά του, δεν αφήνει τα συναισθήματά του να αναδυθούν στην επιφάνεια. Πέρα από τον έλεγχο επάνω στην κόρη του, στην πραγματικότητα προσπαθεί να ελέγξει τα δικά του συναισθήματα, να τα κρατήσει κρυμμένα.

Η επίδραση των τραυμάτων επιβεβαιώνεται κάποιες φορές πού αργά.

Στην πραγματικότητα η προσβολή δεν απευθύνεται στο ίδιο το παιδί, αλλά πώς μπορεί να το ξέρει; Τα παιδιά πιστεύουν τους γονείς τους.

Από πού προέρχονται αυτές οι προσβολές; Συχνά, τις έχουμε ακούσει, μας τις έχουν απευθύνει όταν ήμαστε μικροί. Έχουμε απαλείψει την επιθετική τους πλευρά, τις έχουμε εσωτερικεύσει, κρύβοντας τον πόνο. Ο μηχανισμός είναι αμυντικός. Η προσβολή αποτελεί προβολή επάνω στον άλλον, ώστε να προσπαθήσουμε να πάψουμε τον πόνο που αισθανόμαστε μέσα μας. Πίσω από μία προσβολή υπάρχει πάντα η προσωπική μας ιστορία, ένα τραύμα που μας πονά ακόμη, συναισθήματα και ανάγκες.

Οι προσβολές μας δεν είναι αθώες. Προβάλλονται επάνω στα παιδιά μας, αλλά δε λένε τίποτε για αυτά. Μιλάνε για τα δικά μας τραύματα.

Οι προσβολές, οι υποτιμήσεις, οι επικρίσεις, οι βρισιές δεν αποτελούν εκπαιδευτικές μεθόδους, αλλά βία, ακόμη κι όταν, και ιδίως όταν οι γονείς είναι αυτοί που προσβάλλουν. Οι επικρίσεις αποτελούν χτυπήματα έναντι του άλλου, ώστε να μην αναγκαστούμε να κοιτάξουμε μέσα μας. «Όποιος κοροϊδεύει, κοροϊδεύει τα μούτρα του!» λένε τα παιδιά.

Όταν παρουσίασα αυτή τη δυναμική σε έναν πατέρα που με επισκέφθηκε για το γιο του, εκείνος επαναστάτησε: «Μα, είναι αλήθεια ότι είναι άχρηστος, την αλήθεια λέω μόνο, δεν μπορώ να του πω ότι είναι ιδιοφυϊα, δείτε τους βαθμούς του!».

Υπομονετικά του εξήγησα τη διαφορά διαπίστωσης και ερμηνείας. Υπογραμμίζοντας ότι το «είναι ιδιοφυϊα» πάλι θα τον έκρινε, δε θα έκανε μία αντικειμενική διαπίστωση. Το «οι βαθμοί σου είναι κατώτεροι από το μέσο όρο» αποτελεί αντικειμενική πραγματικότητα. Το «είσαι άχρηστος»  αποτελεί μια γενικευμένη ερμηνεία, ένας χαρακτηρισμός του μαθητή και όχι της βαθμολογίας του. Η ερμηνεία είναι υποκειμενική, αποτέλεσμα των δικών μας βιωμάτων, της δικής μας άποψης, της δικής μας οπτικής γωνίας και όχι της δικής του πραγματικότητας. Συχνά δυσκολευόμαστε να κάνουμε αυτή τη διάκριση, αφού η δική μας ερμηνεία μας φαίνεται ως η μόνη δυνατή επιλογή. Αλλά το παιδί λόγω υποχωρητικότητας και ανάγκης για συνάφεια έχει την τάση να συμβιβάζεται με αυτό που λέμε για το άτομό του. Το φαινόμενο έχει μελετηθεί και ονομάζεται «αυτόματη εκπλήρωση των προβλέψεων». Θεωρούμε ότι ένα παιδί είναι άχρηστο, μπαίνει σε μία (μηχανική;) διαδικασία αποτυχίας: είμαι άχρηστος, δεν υπάρχει λόγος να προσπαθήσω να λύσω το πρόβλημα, δε θα τα καταφέρω…, συμβιβάζεται με αυτό τον ορισμό για τον εαυτό του μέσω των σκέψεων και της συμπεριφοράς του. Μοιάζει όλο και περισσότερο με το χαρακτηρισμό του γονέα του και έτσι επιβεβαιώνει την άποψή του.

JPA1

Έχουμε την τάση να ξεχνούμε ότι τα παιδιά κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν. Αν δεν ικανοποιήσουν τις προσδοκίες μας, είναι επειδή είτε αυτό που τους ζητάμε δεν μπορούν να το ελέγξουν, είτε βρίσκεται σε αντίθεση με τις ασυνείδητες προσδοκίες μας.

Τι είναι αυτό που μας ωθεί, παρόλα αυτά να επικρίνουμε; Υπήρξαμε κι εμείς παιδιά και άρα θα πρέπει να θυμόμαστε τον πόνο που αισθανόμαστε όταν οι ίδιοι οι γονείς μας μας χαρακτήριζαν αρνητικά.Δεν το θυμόμαστε διότι αισθανθήκαμε ένοχοι, αποδεχθήκαμε αυτόν τον χαρακτηρισμό και κλειδώσαμε τα συναισθήματά μας μέσα στην καρδιά μας. Ξεπεράσαμε αυτή την εμπειρία, ξέρουμε πόσο αντιπαιδαγωγικές είναι οι επικρίσεις, αφού έχουμε μέσα μας την απόδειξη. Αυτές οι επικρίσεις μας πλήγωσαν και δε μας βοήθησαν να αναπτύξουμε τις ικανότητές μας. Και ωστόσο, τις χρησιμοποιούμε και εμείς με τη σειρά μας. Γιατί; Διότι αισθανθήκαμε ένοχοι, κατώτεροι, υποτιμημένοι λόγω τις επίκρισης. Την εσωτερικεύσαμε και τη θεωρήσαμε δίκαιη. Πόσοι ενήλικες κοιτάζουν το παρελθόν τους κρίνοντας τον εαυτό τους: «Ήμουν κακομαθημένος, ήμουν αδύναμη, ήμουν ανυπόφορος..», ξεχνώντας ότι αυτές οι στάσεις ήταν μόνο οι συνέπειες, όχι τα αίτια.

Τα συμπτώματά μας δεν αποτελούν προβλήματα, είναι λύσεις, ή μάλλον , προσπάθειες επίλυσης των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε.

Όταν μία συμπεριφορά ή αποτέλεσμα του παιδιού μας δεν ξυπνά μέσα μας παλιά τραύματα, τις περισσότερες φορές είμαστε ικανοί να αναγνωρίσουμε ότι η συμπεριφορά αυτή έχει κάποια αιτία, ότι οι ρίζες της βρίσκονται σε κάποια βαθύτερη ανησυχία. Προσπαθούμε να να κατανοήσουμε το πρόβλημα και μετά αναζητούμε κάποια λύση και όχι να ενοχοποιήσουμε το παιδί. Για παράδειγμα, μπροστά σε έναν καταστροφικό έλεγχο, η αντίδρασή μας θα είναι η εξής: Τι συνέβη; Θα ακούσουμε, θα σκεφτούμε τις διάφορες πιθανές αιτίες: έλλειψη προσπάθειας, έλλειψη προσοχής, αδυναμία κατανόησης, ιδιαίτερες δυσκολίες, πρόβλημα με το μάθημα ή με το καθηγητή… Θα εξετάσουμε τη σχέση ανάμεσα στο παιδί μας και στον καθηγητή του. Με λίγα λόγια, θα τοποθετήσουμε τους βαθμούς σ’ ένα πλαίσιο, σκεπτόμενοι ότι αποτελούν μόνο σύμπτωμα και ότι πρέπει να ανακαλύψουμε το πρόβλημα που εμποδίζει το παιδί μας να προχωρήσει.

Δε θα σκεφτόμασταν ποτέ, βλέποντας στο θερμόμετρο έναν πυρετό 39,5ο C, να ζητήσουμε από το παιδί να προσπαθήσει να μειώσει τη θερμοκρασία του. Γνωρίζουμε ότι πρόκειται για ένα σύμπτωμα και ότι χρειάζεται να διαγνωστεί η ασθένεια για να την θεραπεύσουμε. Κατά τον ίδιο τρόπο, αν το παιδί μας δεν παίρνει καλούς βαθμούς, αυτό που συμβαίνει είναι ότι υπάρχει κάτι που το εμποδίζει. Αν δεν καταφέρουμε να το ανακαλύψουμε, τότε έχουμε ελάχιστες πιθανότητες να δούμε τους βαθμούς του να βελτιώνονται.

Μόνο η οργή μας μας τυφλώνει. Ξεχνάμε τα πάντα και ουρλιάζουμε στα παιδιά μας. Η οργή μας στην πραγματικότητα, δε μιλά για τους βαθμούς του παιδιού, αλλά για τα δικά μας ασυνείδητα βιώματα, τα δικά μας τραύματα. Γι’ αυτό η οργή μας δεν είναι μόνο επίπονη για τα παιδιά μας, αλλά και αναποτελεσματική όσον αφορά στην πρόοδό τους. Προσβάλλουμε το παιδί για να δαμάσουμε τα δικά μας συναισθήματα. Η αλήθεια βρίσκεται λοιπόν αλλού, μας αφορά, λέει:

«Όταν παίρνεις έναν κακό βαθμό αισθάνομαι άσχημα, όπως αισθανόμουν όταν έπαιρνα εγώ κακούς βαθμούς.»

Ή μάλλον:

«Είμαι οργισμένος, διότι έχω κακή εικόνα για τον εαυτό μου και φοβάμαι τι θα πουν οι άλλοι για μένα.»

«Όταν ήμουν μικρός έπαιρνα πολλούς κακούς βαθμούς, αισθανόμουν άχρηστος, αισθανόμουν πάντα ταπεινωμένος. Με κάνεις να ξαναζώ αυτή την ταπείνωση.»

«Όταν έπαιρνα κακό βαθμό, με έδερναν. Δεν πρέπει να μου το θυμίζεις!»

«Δεν πήρα ποτέ καλούς βαθμούς, και αν ήξερες πόσα θυσίασα, πόσο δούλεψα γι’ αυτό…δεν ανέχομαι η ζωή σου να είναι ευκολότερη.»

«Δουλεύω σκληρά για να μπορείς να πας στο σχολείο. Όταν βλέπω τους βαθμούς σου, νομίζω ότι αδικούμαι…»

Το να απαξιώνουμε τον άλλον, σημαίνει ότι αποκτούμε εξουσία πάνω του, αλλά κυρίως ότι αποκτούμε εξουσία επάνω στα τραύματα της δικής μας ζωής. Αποτελεί μια ατυχή προσπάθεια να βγει το παιδί που υπήρξαμε κάποτε από την κατάσταση της απαξίωσης στην οποία είναι φυλακισμένο. Όμως, αντί να το απελευθερώνουμε, κάθε φορά που ταπεινώνουμε τους άλλους, στρίβουμε ακόμη μια φορά το κλειδί στην πόρτα της φυλακής του.

Δεν υπάρχει λόγος να αισθανόμαστε ενοχές αν εκπλαγούμε από το γεγονός ότι χρησιμοποιούμε κάποια απαξιωτική κρίση. Ας αρκεστούμε στο να σταματήσουμε, να ζητήσουμε συγνώμη από το παιδί και μετά να ακούσουμε πώς αντηχεί η συγκεκριμένη επίκριση μέσα μας. Τι λέει για εμένα; Είναι πραγματικά μια πόρτα εισόδου στην προσωπική μου ιστορία.

Ιζαμπέλ Φιλιοζά, ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΤΕΛΕΙΟΙ ΓΟΝΕΙΣ.

Πηγή

Κατηγορία ΑΞΙΕΣ ΖΩΗΣ, ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ, ΣΧΟΛΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Πες μας μπαμπά για τα Χριστούγεννα…

Συγγραφέας: kantonopou στις 25 Δεκεμβρίου, 2015

Πες μας μπαμπά για τα Χριστούγεννα…

…για την Φάτνη, τον Ιωσήφ, την Παναγίτσα και το Χριστούλη, τους Μάγους και τ’ Αστέρι…

Πάντα αυτές τις μέρες οι ψυχές μας γλυκαίνουν, ζεσταίνονται, μετράνε αντίστροφα ως το ξημέρωμα των Χριστουγέννων.

Θυμόμαστε τα χρόνια που σαν παιδιά καρτερούσαμε τον ερχομό του μικρού Χριστού… που πάντα Γεννάται… δεν γεννήθηκε ούτε θα γεννηθεί… Γεννάται. Ο ενεστώς… διαρκείας. Και εμείς ελπίζουμε πως αυτή η διάρκεια πάντα θα μας σκεπάζει, όπως οι γονείς μας όταν μετά το βραδινό παραμύθι σκέπαζαν τα ονείρατα μας και μας σταύρωναν για καληνύχτα.

Τα χρόνια κύλησαν και πήραμε και εμείς την θέση τους, εκεί δίπλα σε ένα μικρό κρεβάτι με ένα βιβλίο παραμυθάδων στο χέρι, με μια φωνή ψιθυριστή στο σκοτάδι να διηγείται ότι μπορεί να ταξιδέψει στο όμορφο, να γαληνέψει μια παιδική ψυχή στην αγκαλιά του φύλακα Αγγέλου της. Τούτες τις νύχτες τις καρτερικές τα βιβλία των παραμυθάδων ας πάνε στην άκρη. Και οι φωνές μας οι ψιθυριστές ας γίνουν πιστευτές και ας πιάσουν να διηγούνται αυτά που γίνηκαν τότε… Μα αν δεν τα πιστεύουμε εμείς στ’ αλήθεια πως θα νοιώσουν τις ιερές αλήθειες οι εύφορες παιδικές ψυχές;

Αν εμείς δεν ξέρουμε όλες τις ιερές λεπτομέρειες εκείνης της συγκλονιστικής για τον άνθρωπο νύχτας, τι θα διηγηθούμε στα μικρά μας; Πόσοι γνωρίζουμε πως ο Χριστός γεννήθηκε Ξημέρωμα Κυριακής… Πόσοι γνωρίζουμε για το ταξίδι των μάγων μαζί με το αστέρι, τον συμβολισμό των δώρων… την Θεϊκή εμφάνιση στους αγραυλούντες ποιμένες… Ή καλύτερα πόσοι από εμάς πιστεύουμε, ότι όλα αυτά συνέβησαν πραγματικά και ότι δεν αποτελούν απλά το σενάριο σε μια καλοσκηνοθετημένη σχολική γιορτούλα με τα παιδιά μας να υποδύονται ρόλους μπροστά από τις κάμερες και τις φωτογραφικές μας μηχανές;

Απόψε το βράδυ θα διηγηθώ την ιστορία με τον εκ δεξιών ληστή, αυτόν που… λήστεψε τον Παράδεισο με το Μνησθητί μου Κύριε. Είχε συναντήσει την Ιερή Οικογένεια κατά την φυγή της στην Αίγυπτο… μα μόλις αντίκρυσε τον Σωτήρα στην αγκαλιά της Παναγιάς έκανε πίσω και δεν προχώρησε στα σκληρά του σχέδια, λέγοντας πως αν ποτέ ο Θεός κατέβαινε στη γη, θα έπαιρνε την μορφή αυτού του μωρού… Την διάβασα σε έναν λόγο του Αγίου Νικολάου του Βελιμίροβιτς. Αυτήν και πολλές άλλες θαυμαστές αλήθειες εκείνης της λυτρωτικής για το ανθρώπινο γένος Θεϊκής απόφασης… Να κατέβει ο Θεός επί γης και να ανέβει ο άνθρωπος στον ουρανό…

Όλα τα βράδια που απομένουν μέχρι το ξημέρωμα της του Χριστού Γεννήσεως,θα θυμάμαι μια τέτοια αληθινή Ιστορία να την λέω ψιθυριστά εκεί δίπλα στις αγγελικές ψυχούλες… Να μην ξεχάσω όμως, κάθε τέτοια αληθινή διήγηση να την ξεκινάω όχι με το Μια φορά και έναν καιρό, μα με την φράση Τω καιρώ εκείνω…

Τα Χριστούγεννα δεν είναι παραμύθι… μα η πιο γλυκιά παραμυθία της ανθρώπινης ψυχής…

Κατηγορία ΑΞΙΕΣ ΖΩΗΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Πώς να προλάβεις την εξάρτηση του παιδιού σου από το ίντερνετ!

Συγγραφέας: kantonopou στις 25 Δεκεμβρίου, 2015

Τι πρέπει να ξέρεις για το διαδίκτυο και την πιθανή εξάρτηση του παιδιού από αυτό; Η ψυχολόγος Αναστασία Γκοτσοπούλου σε συμβουλεύει τι να προσέξεις!
To διαδίκτυο (internet) είναι ένα θαυμάσιο και δυναμικό μέσο επικοινωνίας. Στις μέρες μας μάλιστα, θεωρείται ένα παγκόσμιο εργαλείο με αρκετές δυνατότητες, οι οποίες κατά κύριο λόγο, διευκολύνουν τη ζωή των ανθρώπων σε διάφορους τομείς. Όμως, όπως συνήθως συμβαίνει με κάθε τεχνολογικό επίτευγμα, όταν χρησιμοποιείται χωρίς όριο, έχει σοβαρές επιπτώσεις στην λειτουργικότητα του ανθρώπου. Η συνεχής πλοήγηση στο διαδίκτυο, που μπορεί να υποκαθιστά καθημερινές ανάγκες και να δημιουργεί προβλήματα στις σχέσεις και τη ζωή του χρήστη, ορίζεται ως εξάρτηση.
Έτσι, η εξάρτηση από το ίντερνετ (internet addiction), αποτελεί σήμερα ένα καινούριο φαινόμενο και αντιμετωπίζεται σιγά-σιγά από τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, όπως άλλες εξαρτητικές συμπεριφορές (ναρκωτικά, τζόγος κ.α.).
Όλο και περισσότεροι άνθρωποι και κυρίως παιδιά και έφηβοι, υποφέρουν από αυτού του είδους την εξάρτηση και την δικαιολογούν με τη σκέψη ότι το ίντερνετ αποτελεί απλά ένα μέσο διασκέδασης και ψυχαγωγίας που το χρησιμοποιούν αρκετοί. Βρίσκουν το ίντερνετ σαν ένα τρόπο απόδρασης από την πραγματικότητα και αισθάνονται ότι τους παρέχει ασφάλεια, οικειότητα και ανωνυμία.
Οι μορφές εξάρτησης από το ίντερνετ είναι: συνεχής πλοήγηση, διαδικτυακά-ηλεκτρονικά παιχνίδια, διαδικτυακές σχέσεις μέσω εφαρμογών κοινωνικής δικτύωσης (msn, chat, facebook, skype κ.α.), ηλεκτρονικός τζόγος, ψυχαναγκαστική συλλογή πληροφοριών (τραγουδιών κ.α.).
Για τα παιδιά και τους εφήβους η χρήση του ίντερνετ για περισσότερο από 10 ώρες την εβδομάδα αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης των συμπτωμάτων εξάρτησης από το διαδίκτυο όπως: κατάθλιψη, άγχος, απομόνωση, αφηρημάδα, ημικρανίες, ξηροφθαλμία, διαταραχές ύπνου (έντονες αϋπνίες ή υπνηλία), διαταραχές διατροφής (ανορεξία), πτώση σχολικής επίδοσης, μυοσκελετικές παθήσεις (σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα από την υπερκόπωση των χεριών από τη χρήση του πληκτρολογίου), εκρήξεις θυμού, επιθετικότητα προς τους γονείς ή τα πρόσωπα φροντίδας, παραμέληση της προσωπικής υγιεινής και της φυσικής άσκησης.
Οι γονείς για να αποτρέψουν την εξάρτηση από το διαδίκτυο καλό είναι:
-Να θέτουν αυστηρά χρονικά όρια στη χρήση του διαδικτύου.
-Να τοποθετούν τον υπολογιστή σε κοινόχρηστο χώρο, για να υπάρχει έλεγχος και όχι δυνατότητα απομόνωσης των παιδιών και εφήβων.
-Να τοποθετούν προγράμματα και φίλτρα προστασίας στον υπολογιστή, ώστε τα παιδιά και οι έφηβοι να μην έχουν πρόσβαση σε ιστοσελίδες με ακατάλληλο και επικίνδυνο περιεχόμενο για την ηλικία τους.
-Να σκεφτούν και τη δική τους διαδικτυακή συμπεριφορά, καθώς αποτελούν τα κατεξοχήν πρότυπα για τα παιδιά και τους εφήβους τους.
-Να ενημερώνουν τα παιδιά από μικρή ηλικία για το φαινόμενο του εθισμού στο διαδίκτυο.
-Να ενδιαφέρονται και να ρωτούν τα παιδιά και τους εφήβους για τις δραστηριότητές τους στο διαδίκτυο (ποιες σελίδες επισκέπτονται, τι ψάχνουν κλπ.)
-Να ενθαρρύνουν τα παιδιά και τους εφήβους σε αθλητικές δραστηριότητες και συναναστροφές με συνομηλίκους.
-Να αφιερώνουν ποιοτικό χρόνο στα παιδιά και στους εφήβους.
Για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας (προνήπια, νήπια), η χρήση του ίντερνετ δεν συνιστάται. Φυσικά, δεν επιτρέπεται, παιδιά τέτοιας ηλικίας να έχουν προσωπικές σελίδες σε εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης (πχ. facebook). Στις ηλικίες αυτές, ο υπολογιστής χρησιμοποιείται μόνο για εκπαιδευτικά παιχνίδια, μικρής χρονικής διάρκειας, παρουσία των γονέων και όχι σε καθημερινή βάση.
Έτσι, εάν το παιδί ή ο έφηβός σας παρουσιάζει κάποια από τα συμπτώματα που αναφέρθηκαν παραπάνω ή ο χρόνος που ασχολείται με το ίντερνετ αυξάνεται μέρα με τη μέρα με αποτέλεσμα να μην μπορεί να ελέγξει το χρόνο παραμονής του στον κυβερνοχώρο και έτσι να «απομακρύνεται» από κοινωνικές, σχολικές, προσωπικές του δραστηριότητες ή όταν δεν ασχολείται με το ίντερνετ να αισθάνεται αποδιοργανωμένος και αγχωμένος, απευθυνθείτε σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας ή σε ειδικές υπηρεσίες για τον εθισμό στο διαδίκτυο (πχ.http://www.saferinternet.gr -για ασφαλή χρήση διαδικτύου,http://www.safeline.gr -για το παράνομο περιεχόμενο του διαδικτύου, γραμμή Σύνδεσμος 801 801 1177 -για θέματα παιδιών και εφήβων έως 18 ετών-γραμμή για εκπαιδευτικούς και γονείς, γραμμή βοήθειας Υποστηρίζω 800 11 8000 15 -συμβουλές για θέματα που σχετίζονται με τη χρήση διαδικτύου, κινητού τηλεφώνου και ηλεκτρονικών παιχνιδιών, γραμμή στήριξης παιδιών και εφήβων 116 111 -αποκλειστικά για παιδιά και εφήβους).

Κατηγορία ΓΕΝΙΚΑ, ΣΧΟΛΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Γιατί ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός γεννήθηκε στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας; Η άλλη οδός των Χριστουγέννων

Συγγραφέας: kantonopou στις 25 Δεκεμβρίου, 2015

Γιατί ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός γεννήθηκε στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας; Είναι κι αυτό ένα μυστήριο, που ερμηνεύεται ως εξής: Ο Χριστός γεννήθηκε εκεί, για να εκπληρωθεί η προφητεία του Προφήτη Μιχαία: «Κι εσύ Βηθλεέμ, πόλη που κατοικεί η συγγένεια του Εφραθά, παρ’ όλο που είσαι μια από τις πιο μικρές πόλεις του Ιούδα, Εγώ θα κάνω να προέλθει από σένα Εκείνος που θα γίνει άρχοντας του Ισραήλ» (Μιχ. 5, 2–3).«Ιουδαία», σημαίνει «εξομολόγηση». «Βηθλεέμ», σημαίνει «οίκος άρτου».
Αυτά, αλληγορικά, σημαίνουν πως όποιος αυτές τις άγιες μέρες θέλει να πάει στην Ιουδαία, δηλαδή στην ιερή εξομολόγηση, ας πάει και προς τη Βηθλεέμ• δηλαδή, ας πλησιάσει στο θυσιαστήριο όπου βρίσκεται ο Οίκος του Άρτου της Ζωής. Θέλω να πω μ’ αυτό ότι, όποιος θέλει να γιορτάσει επάξια τη Γέννηση του Χριστού, ας εξομολογηθεί και ας μεταλάβει. Αυτός είναι ο σκοπός της αγίας μας Εκκλησίας, που όρισε μέσω της νηστείας των Χριστουγέννων να προετοιμαστούμε για την εξομολόγηση και για τη θεία Μετάληψη.Το λοιπόν Χριστιανοί, για να φθάσουμε στην πνευματική αυτή Βηθλεέμ της Ιουδαίας και για να βρούμε τον Βασιλιά τ’ ουρανού και της γης, ας ακολουθήσουμε τους τρεις εκείνους ευλαβικούς Μάγους. Εκείνοι, οδηγούμενοι από έναν Αστέρα που τους φανερώθηκε τότε στον ουρανό, τους έδειξε ακριβώς την οδό και τον τόπο που γεννήθηκε ο Χριστός. Κι εμείς τώρα έχουμε γι’ Αστέρα τον Λόγο του Θεού, το ιερό Ευαγγέλιο και τον Νόμο της Χάριτος. Λέει ο Προφήτης Δαβίδ: «Ο Νόμος Σου μου είναι λυχνάρι για να μπορώ να περπατάω και φως στα μονοπάτια μου» (Ψαλμ. 118, 105). Έχουμε στα πόδια μας αυτό το λυχνάρι, για να βλέπουμε πώς ακριβώς να περπατάμε• έχουμε αυτό το φως στους δρόμους μας για να μη χαθούμε μέσα στην πλάνη αυτής της μάταιης ζωής. Οι Μάγοι, σαν έφθασαν και είδαν εκείνο το Θείο Παιδίον μαζί με τη Μητέρα Του, τη Μαρία, έπεσαν καταγής με πολύ ευλάβεια και Το προσκύνησαν. Άνοιξαν τους θησαυρούς τους και Του χάρισαν τα Δώρα, που ήταν χρυσάφι, λιβάνι και σμύρνα. Μ’ ετούτα τα Δώρα ήθελαν να Τον αναγνωρίσουν, σα βασιλιά με το χρυσάφι, σα Θεό με το λιβάνι και σα θνητό άνθρωπο με τη σμύρνα. Έτσι λοιπόν κι εμείς• αφού πλησιάσουμε στην εξομολόγηση και τη θεία Μετάληψη για να βρούμε τον Χριστό, πρέπει να Του προσφέρουμε τρία δώρα: πρώτ’ απ’ όλα την καρδιά μας, η οποία πρέπει να είναι καθαρή σα το χρυσάφι, καθαρή από κάθε επιθυμία κι από κάθε αισχρό λογισμό. Δεύτερον, το πνεύμα μας, που πρέπει να είναι αναμμένο σα το λιβάνι, στην αγάπη του Θεού και του πλησίον• και, όπως το λιβάνι, να εκπέμπει με την ευλάβεια οσμή ευωδίας πνευματικής. Τρίτον, τη σμύρνα, που δηλώνει τη νέκρωση των παθών και της σαρκός με τη συντριβή και την κατάνυξη. Ή αλλιώς, ας Του προσφέρουμε επίσης κι αυτά τα τρία δώρα: χρυσάφι, δηλαδή την ελεημοσύνη• λιβάνι, δηλαδή την προσευχή• και σμύρνα, δάκρυα καυτά της μετανοίας. Αυτές είναι οι προετοιμασίες της αληθινής εξομολογήσεως και της άξιας Μεταλήψεως.Οι Μάγοι, αφού προσκύνησαν τον Χριστό, δεν γύρισαν από τον ίδιο δρόμο απ’ τον οποίο ήρθαν στην αρχή, μονάχα άλλαξαν δρόμο κι αναχώρησαν για τη χώρα τους από μια άλλη οδό (βλ. Ματθ. 2, 12). Αυτό είναι το πιο αναγκαίο που πρέπει να κάνουμε κι εμείς. Όταν, λοιπόν, αυτές τις μέρες εξομολογηθούμε και μεταλάβουμε, δεν πρέπει να γυρίσουμε πάλι από την ίδια οδό που ήρθαμε πρώτα. Όχι. «Δι’ ἄλλης ὁδοῦ»: ν’ αλλάξουμε δρόμο, ν’ αλλάξουμε ήθη, ν’ αλλάξουμε ζωή. «Δι’ ἄλλης ὁδοῦ»: ας πάρουμε τον άλλο δρόμο της χριστιανικής αρετής• με λίγα λόγια, ας αφήσουμε εκείνη την οδό της κακής μας συνήθειας που μας έφερνε στην κόλαση. Ας περπατήσουμε μιαν άλλη οδό, την οδό μιας τέλειας διόρθωσης του βίου μας, που μας φέρνει στην αιώνια ζωή…
Ηλίας Μηνιάτης
Επίσκοπος Κερνιτζης και Καλαβρύτων (1669–1714)

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ, ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

ΕΞΕΔΕΧΕΤΟ ΤΗΝ ΤΟΥΣ ΘΕΜΕΛΙΟΥΣ ΕΧΟΥΣΑΝ ΠΟΛΙΝ

Συγγραφέας: kantonopou στις 19 Δεκεμβρίου, 2015

Στην εκκοσμικευμένη πραγματικότητά μας η Εκκλησία είναι ένα ελάχιστο τμήμα της καθημερινής ζωής μας. Ακόμη κι όταν η Εκκλησία γιορτάζει κι ο κόσμος έχει αποδεχτεί τη γιορτή, αγκιστρώνεται στο καταναλωτικό της περίβλημα, αυτό δηλαδή που μπορεί να κινητοποιήσει  το αγοραστικό πνεύμα (την οικονομία), το συναισθηματικό πνεύμα (την παιδικότητα) καί το ανανεωτικό της ζωής πνεύμα (την αλλαγή του ρυθμού της καθημερινότητας). Και τα τρία αυτά «πνεύματα» λειτουργούν στη λογική του εφήμερου, του πρόσκαιρου, του «για λίγο». Περισσότερο γίνονται μνήμες που ζωντανεύουν, αλλά και επιθυμία ικανοποίησης για το «έχειν» μας, και λιγότερο αφορμή εντρυφήσεως στο νόημα της γιορτής καθαυτής. Ιδίως τα Χριστούγεννα πάσχουν από αυτή την αντίληψη, αν μάλιστα λάβουμε υπόψιν ότι είναι η κατεξοχήν γιορτή της Δύσης, στην οποία κι εμείς ανήκουμε και γεωγραφικά και πολιτισμικά, αν και πάντοτε ένα κομμάτι του εαυτού μας, της ταυτότητάς μας μέσα του διατηρεί ίχνη αντίστασης ενάντια στην αφομοίωση από αυτό το πνεύμα. Φαίνεται όμως πως αυτό το κομμάτι μας παραδίδεται ολοένα και περισσότερο τα τελευταία χρόνια, ίσως και αμαχητί. Η μνήμη που διασώζεται έχει να κάνει με τον εκκλησιασμό της ημέρας της εορτής, ίσως και τη θεία κοινωνία για το καλό του χρόνου, για κάποιους. Η κρίση, παρότι έκανε την Εκκλησία ζητητέα από τους πολλούς, για λόγους που έχουν να κάνουν με την βοήθεια στην επιβίωση, εντούτοις δε φαίνεται να επηρέασε τη νοοτροπία μας. Την κατανάλωση και το πνεύμα της εξακολουθούμε να εκζητούμε. Άλλωστε, είναι η αγορά!

Η Εκκλησία, καθώς μας θέλει να προετοιμαζόμαστε πνευματικά για τις μεγάλες γιορτές της παράδοσής μας, μάς υπενθυμίζει ορισμένες αλήθειες. Ότι δηλαδή η πίστη είναι το κλειδί για να γιορτάσουμε αληθινά. Ότι η πίστη μας καθιστά συνεχιστές ενός γενεαλογικού δένδρου που έρχεται από τα χρόνια της Παλαιάς Διαθήκης, από τα χρόνια όπου οι προπάτορες του Κυρίου «εξεδέχοντο την θεμελίους έχουσαν πόλιν, ής τεχνίτης και δημιουργός ο Θεός»  (Εβρ. 11,10), «περίμεναν την πόλη που θα είχε στέρεα θεμέλια, της οποίας αρχιτέκτονας και δημιουργός ήταν ο Θεός». Αυτή η προσδοκία της μετοχής σε μία πολιτεία διαφορετική σε σχέση με τον τόπο όπου κατοικούμε στην επίγεια ζωή μας αποτελούσε και αποτελεί το όραμα όλων όσων πιστεύουμε στον Θεό. Αυτή η πολιτεία είναι η Εκκλησία. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Θεός μάς μιλά. Μάς καθιστά μετόχους της θείας φύσεώς Του, θεούς κατά χάριν. Όχι μόνο η Εκκλησία των εξωτερικών συμβεβηκότων, των μυστηρίων, των τελετών, των εικόνων, των διακονημάτων, της ιεραρχίας, αλλά η Εκκλησία που δια της διδαχής και της εμπειρίας μας οδηγεί στο να συναντήσουμε τον Θεό που προσδοκούμε. Η Εκκλησία της πράξης και της αγάπης. Η Εκκλησία της κοινωνίας με Θεό και άνθρωπο.

Εκτός από την προσδοκία η Εκκλησία ζητά από εμάς να έχουμε ως θεμέλιο της ζωής μας τον Θεό. Οι άνθρωποι διαλέγουμε να θεμελιώσουμε την πορεία μας στον εαυτό μας, στις γνώσεις μας, στις ιδέες μας, στα επιτεύγματά μας, στην αίσθηση ότι είμαστε θεοί αφ’  εαυτού μας. Αυτή είναι η πτώση μας. Η αμαρτία μας. Η οντολογική εκείνη κατάσταση την οποία ο Χριστός, δια της ενανθρωπήσεώς Του, ήρθε για να νικήσει. Το θεμέλιο του εαυτού μας είναι ο θάνατος. Διότι εκεί οδηγούμαστε. Και δεν είναι μόνο ο βιολογικός. Είναι κυρίως ο πνευματικός. Η αίσθηση της αδυναμίας μας να ζήσουμε για πάντα, παρότι προσπαθούμε να ξεγελάσουμε τον εαυτό μας με όσα θεμέλια έχουμε θέσει στη ζωή μας. Και δεν είναι μόνο οι εκκοσμικευμένοι. Είμαστε και όσοι θεωρούμε τους εαυτούς μας χριστιανούς, όταν μας λείπει η ταπείνωση. Η αναζήτηση με επίγνωση του πεπερασμένου. Η αποδοχή της κλήσης μας από τον Θεό Εκείνος, το Ευαγγέλιό Του, οι εντολές Του να είναι το θεμέλιό μας. Οι γιορτές της πίστης αποτελούν την μεγάλη ευκαιρία να πούμε το οντολογικό, το υπαρξιακό ΝΑΙ στον Θεό. Να ξεκινά και να τελειώνει κάθε μέρα της ζωής μας, κάθε στόχος, κάθε έγνοιά μας με Εκείνο και τι ζητά από εμάς. Για να νοηματοδοτηθούν όλα, από τις ανθρώπινες σχέσεις, μέχρι τους σταυρούς και τις δοκιμασίες μας.

Ο Θεός όμως δεν είναι μόνο το θεμέλιο. Είναι και ο αρχιτέκτονας και ο δημιουργός της πολιτείας της Εκκλησίας, της ζωής της πίστης μας. Μάς δείχνει τον τρόπο με τον οποίο καλούμαστε να υπάρξουμε. Και η επίγνωση αυτού του τρόπου είναι ο καλύτερος τρόπος προετοιμασίας μας για να γιορτάσουμε. Είναι η πίστη στον σχεδιασμό της πρόνοιάς Του για τον καθέναν μας. Η βεβαιότητα ότι Αυτός ξέρει και βλέπει τη ζωή μας συνολικά και όχι αποσπασματικά, όπως εμείς. Ξέρει γιατί επιτρέπει τις δοκιμασίες μας. Ξέρει γιατί επευλογεί τις χαρές μας. Ξέρει γιατί από τα λάθη μας θα μας δώσει την ευκαιρία να ανοιχτούμε στο νόημα και την αγάπη. Και μάς δείχνει με ποιον τρόπο αυτά μπορούν να γίνουν πράξη. Είναι η ζωή της αγιότητας, στην οποία όλοι και κληθήκαμε και συνεχίζουμε να καλούμαστε. Αυτήν την οποία ο κόσμος περιφρονεί ή την θεωρεί ως κάτι το πολύ υψηλό. Διότι δεν κατανοεί ότι η όντως χαρά υπάρχει στη σχέση με τον Θεό. Και αυτή η χαρά μπορεί να νοηματοδοτήσει και κάθε άλλη ανθρώπινη χαρά, για την οποία άλλωστε ευλογηθήκαμε από τον Θεό. Δεν είναι η πίστη μας εναντίον της χαράς. Είναι εναντίον της θεοποίησης του θελήματος και της αμαρτωλής επιθυμίας. Του εγωκεντρισμού που μας κάνει να θυμώνουμε όταν δε γίνεται αυτό που θέλουμε, το οποίο κάποτε είναι ανθρώπινο, μα ευτελές. Υποβιβάζουμε το νόημα της ζωής μας στο τι θα φάμε, στο πώς θα διασκεδάσουμε, στο αν θα εκπληρώσουμε τις επιθυμίες της σαρκός και χωρίς να το καταλαβαίνουμε περιορίζουμε τον εαυτό μας, τις γιορτές, κάθε τι μοναδικό στο χρόνο και στον κόσμο στο εφήμερο!       

Κάθε γιορτή είναι μοναδική στον λειτουργικό χρόνο και τρόπο της Εκκλησίας. Μας υπενθυμίζει την μοναδικότητα της αγάπης που ο Θεός έχει και δείχνει, γιατί είναι η Αγάπη, προς τον καθέναν μας. Ας αποφασίσουμε, μολονότι ζούμε εν κόσμω, να διαλέξουμε τον τρόπο της προσδοκίας, της θεμελίωσης της ζωής μας στον Θεό, αλλά και της επίγνωσης του τρόπου με τον οποίο Εκείνος μας λυτρώνει. Για να είναι  η γιορτή αφετηρία χαράς που θα κρατήσει, νικώντας τον θάνατο του εφήμερου, όσο φανταχτερά στολίδια κι αν έχει!

Κέρκυρα, 20 Δεκεμβρίου 2015

π.Θεμιστοκλής Μουρτζανός

http://themistoklismourtzanos.blogspot.gr/

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Εγκωμιαστικός λόγος στον άγιο Ιγνάτιο το Θεοφόρο

Συγγραφέας: kantonopou στις 19 Δεκεμβρίου, 2015

Ignatius_of_Antioch20ec1.jpg

Ξέσπασε κάποτε φοβερός πόλεμος εναντίον των Εκκλησιών και σαν φοβερότατη τυραννίδα ξαπλώθηκε στη γη και όλοι αρπά­ζονταν μέσα από την αγορά, χωρίς καμιά άτοπη κατηγορία, αλλ’ απλώς ότι απαλλάχθηκαν από την πλάνη και έτρεξαν προς την ευσέβεια, ότι απομακρύνθηκαν από τη θρησκεία των δαιμόνων, ότι γνώρισαν τον αληθινό Θεό και προσκύνησαν τον μονογενή Υιό αυτού· και για εκείνα για τα οποία έπρεπε αυτοί να στεφανώνονται και να θαυμάζονται και να τιμούνται, εξαιτίας αυτών τιμωρούνταν και περιβάλλονταν από μύρια κακά όλοι εκείνοι που δέχθηκαν την πί­στη, και πολύ περισσότερο οι προϊστάμενοι των Εκκλησιών.

Διότι ο διάβολος, όντας κακούργος και φοβερός στο να μηχανορραφεί τέτοιες επιβουλές, έλπισε ότι, εάν αφαιρέσει τους ποιμένες, θα μπορέσει εύκολα να διασκορπίσει τα ποίμνια. Εκείνος όμως που συλλαμβάνει τους σοφούς στην πανουργία αυτών, θέλοντας να δεί­ξει σ’ αυτόν, ότι δεν κυβερνούν τις Εκκλησίες του άνθρωποι, αλλ’ αυτός είναι εκείνος που ποιμαίνει παντού όλους εκείνους που πι­στεύουν σ’ αυτόν, επέτρεψε να γίνει αυτό, ώστε, όταν δει να μη μειώνεται η ευσέβεια μετά την αφαίρεση εκείνων, ούτε να σβήνει ο λόγος του κηρύγματος, αλλά να αυξάνει περισσότερο, να μάθει και αυτός από τα ίδια τα έργα, ότι όλοι που τον υπηρετούν σ’ αυτά κα­θώς και όλα τα δικά μας δεν είναι ανθρώπινα, αλλ’ έχει τη ρίζα η υπόθεση της διδασκαλίας μας στους ουρανούς, και ο Θεός είναι εκείνος που καθοδηγεί παντού τις Εκκλησίες, και ότι δεν είναι δυ­νατό ποτέ να βγει νικητής εκείνος που πολεμά το Θεό.

Και δεν διέπραξε ο διάβολος αυτό μόνο το κακούργημα, αλλά και άλλο όχι μικρότερο απ’ αυτό. Ότι δηλαδή δεν άφηνε τους επι­σκόπους να σφάζονται στις πόλεις που ήταν προϊστάμενοι, αλλά τους φόνευε οδηγώντας τους σε ξένη πόλη. Και αυτό το έκανε επιδιώκοντας έτσι να μείνουν έρημοι από φίλους και συγχρόνως ελπίζοντας να τους καταστήσει ασθενέστερους με τον κόπο της οδοιπορίας, πράγμα λοιπόν που έκαμε και στον μακάριο αυτόν. Διότι από την πόλη μας τον κόλασε στη Ρώμη, κάνοντάς του μακρότερη την οδοιπορία, και ελπίζοντας με το μήκος της οδού και το πλήθος των ημερών να καταβάλει, το φρόνημά του, μη γνωρίζοντας όμως ότι, έχοντας αυτός στην τόσο μεγάλη οδοιπορία του συνοδοι­πόρο και συνταξιδιώτη τον Ιησού, γινόταν περισσότερο ισχυρότε­ρος, παρείχε μεγαλύτερη απόδειξη της δυνάμεως του Θεού που υπήρχε μαζί του και σφυρηλατούσε έτσι περισσότερο τις Εκκλη­σίες. Διότι οι πόλεις που υπήρχαν κατά μήκος της οδού που περνού­σε συντρέχοντας από παντού ενίσχυαν τον αθλητή και τον προέπεμπαν με πολλά εφόδια, συναγωνιζόμενες με αυτόν με τις προσευχές και τις παρακλήσεις τους.

Αλλά και αυτές δεν δέχονταν μικρή παρηγοριά, βλέποντας το μάρτυρα να τρέχει προς το θάνατο με τόση μεγάλη προθυμία, με όση φυσικό ήταν να τρέχει εκείνος που καλείται στα ουράνια ανάκτορα. Και από τα ίδια τα έργα μάθαιναν, από την προθυμία δηλαδή εκείνου και την υπερβολική χαρά, ότι δεν ήταν θάνατος εκείνος προς τον οποίο έτρεχε, αλλά κάποια αποδημία και μετάθεση και ανάβαση προς τον ουρανό. Και διδάσκοντας αυτά σε κάθε πόλη με τα λόγια και με τα ίδια τα έργα του αναχωρούσε από εκεί.

Και εκείνο που συνέβηκε με τους Ιουδαίους, όταν, δένοντας τον Παύλο και στέλνοντάς τον στη Ρώμη, νόμιζαν ότι τον στέλνουν στο θάνατο, στην πραγματικότητα όμως τον έστελναν διδάσκαλο στους Ιου­δαίους που κατοικούσαν εκεί, αυτό λοιπόν συνέβη και με τον Ιγνάτιο με κάποια μεγάλη αφθονία. Διότι καθίστατο διδάσκαλος θαυμάσιος όχι μόνο σ’ εκείνους που κατοικούσαν στη Ρώμη, αλλά και σ’ όλες τις ενδιάμεσες πόλεις, πείθοντάς τους να περιφρονούν την παρούσα ζωή, να μη θεωρούν τίποτε τα βλεπόμενα, να επιθυμούν τα μελλοντικά και ν’ αποβλέπουν προς τον ουρανό, και να μη δίνουν σημασία για κανένα από τα κακά της παρούσας ζωής.

Διδάσκοντάς τους λοιπόν αυτά και περισσότερα απ’ αυτά με τα ίδια τα έργα του και παιδεύοντάς τους βάδιζε σαν κάποιος ήλιος ανατέλλοντας από την ανατολή και τρέχοντας προς τη δύση· ή κα­λύτερα λαμπρότερος κι απ’ αυτόν. Διότι ο ήλιος έτρεχε στον ουρα­νό, παρέχοντας αισθητό φως, ενώ ο Ιγνάτιος αντέλαμπε κάτω, εμ­βάλλοντας στις ψυχές νοητό φως διδασκαλίας. Και ο ήλιος βέβαια φθάνοντας στα μέρη της δύσεως κρύβεται και αμέσως φέρνει τη νύ­χτα, ενώ αυτός καταφθάνοντας στα μέρη της δύσεως ανέτειλε εκεί λαμπρότερα, αφού ευεργέτησε υπερβολικά και όλους εκείνους που συνάντησε κατά μήκος της πορείας του, και όταν έφθασε στην πόλη, δίδαξε και σ’ εκείνην την οδό της ευσέβειας.

Διότι γι’ αυτό και ο Θεός επέτρεψε να τερματίσει εκεί τη ζωή του, ώστε ο θάνα­τός του να γίνει διδάσκαλος ευσέβειας σ’ όλους τους κατοίκους της Ρώμης. Διότι σεις με τη χάρη του Θεού δεν χρειαζόσασταν τότε καμιά απόδειξη, επειδή ήσασταν ριζωμένοι στην πίστη, ενώ οι κάτοικοι της Ρώμης, επειδή τότε υπήρχε εκεί πολλή ασέβεια, χρειάζονταν πολλή βοήθεια. Γι’ αυτό και ο Πέτρος και ο Παύλος και μετά από εκείνους και αυτός εκεί όλοι θυσιάσθηκαν· και ο ένας λόγος ήταν, επειδή είχε μολυνθεί η πόλη με τα αίματα των ειδώ­λων, να την καθαρίσουν με τα αίματά τους, και ο άλλος λόγος για να τους αποδείξουν έμπρακτα την ανάσταση του σταυρωθέντος Χρι­στού, πείθοντας τους κατοίκους της Ρώμης, ότι δεν θα ήταν δυνατό με τόση ευχαρίστηση να περιφρονήσουν την παρούσα ζωή, εάν δεν ήταν πάρα πολύ πεπεισμένοι, ότι επρόκειτο ν’ ανεβούν προς τον εσταυρωμένο Ιησού και ότι θα τον δουν στους ουρανούς.

Πράγματι λοιπόν αποτελεί μεγίστη απόδειξη το ότι ο Χρι­στός που σφαγιάσθηκε επέδειξε τόση μεγάλη δύναμη μετά το θά­νατό του, ώστε να πείσει τους ζωντανούς ανθρώπους να περιφρονή­σουν και πατρίδα και οικία και φίλους και συγγενείς και την ίδια τη ζωή τους χάριν της πίστεώς τους προς αυτόν, και να προτιμήσουν αντί των ευχάριστων της παρούσας ζωής και μάστιγες και κινδύ­νους και θάνατο. Καθόσον αυτά δεν ήταν κατορθώματα κάποιου νε­κρού, ούτε κάποιου που έμεινε στον τάφο, αλλά εκείνου που αναστήθηκε και ζει. Διότι πώς θα μπορούσε να δικαιολογηθεί το ότι, όταν ζούσε όλοι οι Απόστολοι που τον ακολουθούσαν, γενόμενοι ασθενέστεροι από το φόβο, να προδώσουν τον διδάσκαλό τους και να φύγουν και ν’ απομακρυνθούν από κοντά του, όταν όμως πέθανε, όχι μόνο ο Πέτρος και ο Παύλος, αλλά και ο Ιγνάτιος που ούτε καν τον είχε δει, ούτε είχε απολαύσει τη συναναστροφή του, να επιδείξουν υπέρ αυτού τόση μεγάλη προθυμία, ώστε και την ίδια τη ζωή τους να θυσιάσουν γι’ αυτόν;

Για να τα μάθουν λοιπόν αυτά έμπρακτα όλοι οι κάτοικοι της Ρώμης, επέτρεψε ο Θεός να τελειώσει ο άγιος τη ζωή του εκεί. Και ότι αυτή είναι η αιτία, θα το επιβεβαιώσω αυτό από τον ίδιο τον τρόπο του θανάτου του. Διότι η καταδικαστική απόφαση δεν όριζε να πεθάνει σε βάραθρο έξω από τα τείχη, ούτε στο δικαστήριο, ούτε σε κάποια γωνία, αλλά στο μέσο του θεάτρου και ενώ όλη η πόλη καθόταν επάνω, υπέμεινε τον τρόπο του μαρτυρίου, κατασπαραχθείς από τα θηρία που άφησαν εναντίον του, ώστε, αφού στήσει μπροστά στα μάτια όλων το τρόπαιο κατά του διαβόλου, να κάνει ζηλωτές των αγωνισμάτων του όλους τους θεατές, όχι μόνο πεθαίνοντας τόσο γενναία, αλλά πεθαίνοντας με ευχαρίστηση. Διότι, όχι σαν να επέκειτο ν’ αποσπασθεί από τη ζωή, αλλά σαν να καλού­νταν προς ζωή καλύτερη και πνευματικότερη, έτσι με ευχαρίστηση έβλεπε τα θηρία. Από πού γίνεται αυτό φανερό; Από τα λόγια που είπε τη στιγμή που επρόκειτο να πεθάνει. Διότι, όταν άκουσε, ότι αυτός ο τρόπος της τιμωρίας τον αναμένει, έλεγε· «εγώ θα ωφεληθώ από τα θηρία εκείνα».

Τέτοιοι είναι εκείνοι που είναι ερωτευμένοι ό,τι κι αν πά­σχουν υπέρ εκείνων που αγαπούν, το δέχονται με ευχαρίστηση, και τότε φαίνονται ότι είναι κυριευμένοι από την επιθυμία, όταν τα όσα συμβαίνουν είναι πολύ πιο χειρότερα, πράγμα βέβαια που συνέβηκε και μ’ αυτόν. Διότι έσπευδε να μιμηθεί τους Αποστόλους όχι μόνο στο θάνατο, αλλά και στην προθυμία, και ακούοντας ότι εκείνοι μετά το μαστίγωμα έφευγαν με χαρά, θέλησε και αυτός να μιμηθεί τους διδασκάλους όχι μόνο ως προς το θάνατο, αλλά και στη χαρά· γι’ αυτό έλεγε, «θα ωφεληθώ από τα θηρία». Και θεωρούσε τα στό­ματα αυτών πολύ πιο ήμερα από τη γλώσσα του τυράννου, και πολύ σωστά· διότι εκείνη τον καλούσε προς τη γέεννα, ενώ τα στόματα των θηρίων τον έστελναν προς τη βασιλεία

Αφού λοιπόν τελείωσε εκεί τη ζωή του, ή καλύτερα, αφού ανέβηκε στον ουρανό, επέστρεψε στη συνέχεια εδώ στεφανωμέ­νος. Διότι κι αυτό υπήρξε καρπός της οικονομίας του Θεού, το να τον επιστρέψει δηλαδή πάλι σ’ εμάς και να παραδώσει τον μάρ­τυρα στις πόλεις. Διότι η Ρώμη δέχθηκε το αίμα που έσταζε από το σώμα του, ενώ σεις έχετε τιμηθεί με το λείψανό του· απολαύσατε εσείς τη φροντίδα του, απόλαυσαν εκείνοι το μαρτύριο· τον είδαν εκείνοι ν’ αγωνίζεται και να νικά και να στεφανώνεται, έχετε εσείς αυτόν για πάντα· τον απομάκρυνε ο Θεός για λίγο χρόνο από κοντά σας και σας τον χάρισε με περισσότερη δόξα. Και όπως ακριβώς εκείνοι που δανείζονται χρήματα, αποδίδουν με τόκο τα χρήματα που θα λάβουν, έτσι και ο Θεός· αφού για λίγο χρόνο τον δανείσθηκε από σας και τον έδειξε στην πόλη εκείνη, σας τον επέστρεψε με μεγαλύτερη λαμπρότητα.

Διότι αποστείλατε επίσκοπο, και δεχθήκατε μάρτυρα· τον προπέμψατε με ευχές, και τον δεχθήκατε με στεφάνια· και όχι μόνο σεις, αλλά και όλες οι ενδιάμεσες πόλεις. Διότι ποιά νομίζετε ότι ήταν η διάθεσή τους βλέποντας το λείψανο να επιστρέφει; Πόση ευχαρίστηση θα καρπώθηκαν; Πόση αγαλλίαση;

Με πόσες επευφημίες θα περιέβαλαν από παντού τον στεφανωμένο; Διότι, όπως ακριβώς αθλητή γενναίο που καταπάλεψε όλους τους ανταγωνιστές του και βγήκε από το σκάμμα με λαμπρή δόξα, σηκώνοντάς τον αμέσως οι θεατές ψηλά δεν τον αφήνουν ούτε να πατήσει επάνω στη γη, και τον μεταφέρουν στο σπίτι του σηκωτό, και τον εγκωμιάζουν με μύ­ρια εγκώμια, έτσι λοιπόν και τον άγιο εκείνον τότε υποδεχόμενές τον οι πόλεις η μία μετά την άλλη και μεταφέροντάς τον επάνω στους ώμους τους τον προέπεμψαν μέχρι αυτήν την πόλη, εγκωμιάζοντάς τον στεφανωμένο, εξυμνώντας τον αγωνοθέτη, περιγελώ­ντας τον διάβολο, διότι το τέχνασμά του μετατράπηκε στο αντίθετο από εκείνο που επιδίωκε, και εκείνο που νόμισε ότι θα κάνει κατά του μάρτυρα, αυτό απέβη υπέρ αυτού.

Και τότε βέβαια ωφέλησε και ανόρθωσε όλες εκείνες τις πόλεις, από τότε όμως και μέχρι σήμερα πλουτίζει την πόλη σας. Και όπως ακριβώς θησαυρός διαρ­κής, αντλούμενος καθημερινά και μη εξαντλούμενος, κάνει πλουσιότερους όλους εκείνους που μετέχουν στην εξαγωγή του, έτσι λοιπόν και ο μακάριος αυτός Ιγνάτιος εκείνους που έρχονται προς αυτόν, γεμίζοντάς τους με ευλογίες, παρρησία, γενναίο φρόνημα και πολλή ανδρεία, τους αποστέλλει στα σπίτια τους.

Ας μην ερχόμαστε λοιπόν προς αυτόν μόνο σήμερα, αλλά και καθημερινά, αποκομίζοντας πνευματικούς καρπούς απ’ αυτόν. Διότι είναι δυνατό, είναι δυνατό εκείνος που έρχεται εδώ με πίστη να καρπωθεί μεγάλα αγαθά· διότι όχι μόνο τα σώματα, αλλά και οι ίδιες οι λάρνακες των αγίων είναι γεμάτες από πνευματική χάρη. Εάν δηλαδή αυτό συνέβη στην περίπτωση του Ελισαίου και νε­κρός που άγγιξε τη λάρνακα έσπασε τα δεσμά του θανάτου και επανήλθε πάλι στη ζωή, πολύ περισσότερο τώρα που η χάρη είναι αφθονότερη, τώρα που η ενέργεια του Πνεύματος είναι περισσότε­ρη, εκείνος που θα αγγίξει λάρνακα με πίστη θα λάβει πολλή δύνα­μη από εκεί. Γι’ αυτό και μας άφησε ο Θεός τα λείψανα των αγίων, θέλοντας να μας οδηγήσει στον ίδιο ζήλο με εκείνους και να μας προσφέρει κάποιο λιμάνι και ασφαλή παρηγοριά για τα κακά που μας συμβαίνουν πάντοτε.

Γι’ αυτό παρακαλώ όλους σας, είτε κανείς διακατέχεται από υπερβολική λύπη, είτε είναι ασθενής, είτε διατελεί υπό βλαβε­ρή επενέργεια, είτε βρίσκεται κάτω από κάποια άλλη βιοτική κατά­σταση, είτε σε πλήθος αμαρτιών, ας έλθει εδώ με πίστη και όλα εκείνα θα τα απομακρύνει και θα επιστρέψει με πολλή ευχαρίστηση, κάνοντας ελαφρότερη τη συνείδηση από τη θέα και μόνον αυτού· ή καλύτερα δεν πρέπει να έρχονται εδώ μόνο εκείνοι που βρί­σκονται σε κακά, αλλά και είτε κάποιος βρίσκεται σε ευθυμία, είτε σε δόξα, είτε σε εξουσία, είτε σε παρρησία μεγάλη προς το Θεό, ούτε αυτός να μη περιφρονεί την ωφέλεια.

Διότι ερχόμενος εδώ και βλέποντας αυτόν τον άγιο θα έχει σταθερά τα καλά, πείθοντας τη ψυχή του με την ανάμνηση των κατορθωμάτων αυτού να μετριο­φρονεί, και μη αφήνοντας τη συνείδησή του να υπερηφανεύεται από τα κατορθώματά του. Και δεν είναι μικρό εκείνοι που ευημερούν να μη υπερηφανεύονται για την ευημερία τους, αλλά να γνωρί­ζουν ν’ αντιμετωπίζουν τις ευημερίες με μετριοφροσύνη. Ώστε σ’ όλους είναι χρήσιμος ο θησαυρός, χρήσιμο το καταγώγιο, σ’ εκείνους που διέπραξαν πταίσματα, για ν’ απαλλαγούν από τους πειρα­σμούς, ενώ σ’ εκείνους που ευημερούν, για να τους παραμείνουν σταθερά τα καλά· επίσης για τους ασθενείς για να επανεύρουν την υγεία τους, ενώ για τους υγιείς, για να μη περιπέσουν σε ασθένεια.

Αναλογιζόμενοι όλα αυτά, ας προτιμούμε από κάθε ευχαρίστηση και με κάθε ηδονή την εδώ προσέλευση, ώστε συγχρόνως και να ευφραινόμαστε και ν’ αποκομίζομε κέρδος, και εκεί να μπο­ρέσομε να γίνομε ομόσκηνοι και ομοδίαιτοι με τους αγίους αυτούς, με τις ευχές τους, με τη χάρη και φιλανθρωπία του Κυ­ρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίο στον Πατέρα ανήκει η δόξα και συγχρόνως και στο άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

(Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, Λόγος εγκωμιαστικός στον Άγιο Ιερομάρτυρα Ιγνάτιο τον Θεοφόρο, Ε.Π.Ε τ. 37, αποσπάσματα)

ΠΗΓΗ.ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ  -missionanatolis

Κατηγορία ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Γιατί υπάρχει η νύχτα;

Συγγραφέας: kantonopou στις 19 Δεκεμβρίου, 2015

Αραγε, τα άπειρα άστρα του σύμπαντος δεν είναι ικανά να φωτίσουν τον νυχτερινό ουρανό;

Άραγε, τα άπειρα άστρα του σύμπαντος δεν είναι ικανά να φωτίσουν τον νυχτερινό ουρανό;

Π​​ριν από μερικές ημέρες, εκμεταλλευόμενος τις ήπιες και καθάριες νύχτες αυτής της εποχής, θέλησα να δείξω στη μεγάλη μου εγγονή ορισμένους εύκολα αναγνωρίσιμους αστερισμούς του Βορρά. Κι εκεί που όλα πήγαιναν μια χαρά, μου «πετάει» μια πραγματική «καραμπόλα»! «Δεν μου λες, παππού», μου είπε, «γιατί τη νύχτα ο ουρανός είναι σκοτεινός;».

Θα μπορούσατε φυσικά να υποθέσετε, όπως έκανε και η εγγονή μου, ότι το σκοτάδι της νύχτας οφείλεται στην απουσία του Ηλίου από τον νυχτερινό ουρανό, η απάντηση όμως αυτή δεν είναι καθόλου ικανοποιητική. Γιατί, παρ’ όλη την απουσία του Ηλίου από τον νυχτερινό ουρανό, η ύπαρξη ενός «άπειρου» αριθμού άστρων στο σύμπαν θα ’πρεπε να κάνει τον ουρανό «άπειρα» λαμπερό, τόσο την ημέρα όσο και τη νύχτα. Το απλό, αλλά κάθε άλλο παρά απλοϊκό, αυτό ερώτημα για το σκοτάδι της νύχτας καταγράφηκε επίσημα το 1823 στη γερμανική «Αστρονομική Επετηρίδα» από τον γιατρό και αστρονόμο Χάινριχ Βίλχελμ Ολμπερς. Από τότε η παράδοξη αυτή διαπίστωση έμεινε γνωστή ως «το παράδοξο του Ολμπερς».

Ο Ολμπερς έκανε την εξής σκέψη: αν το σύμπαν διέθετε όντως έναν άπειρο αριθμό άστρων, τότε και την ημέρα και τη νύχτα οπουδήποτε και αν κοιτάζαμε, θα έπρεπε να βλέπαμε την επιφάνεια κάποιου άστρου. Οπότε ο ουρανός θα έπρεπε να ήταν καλυμμένος από τρισεκατομμύρια αστρικές επιφάνειες που θα κάλυπταν η μία την άλλη και γι’ αυτό ο ουρανός θα έπρεπε να ήταν (με μετέπειτα υπολογισμούς) 150.000 φορές λαμπρότερος από την επιφάνεια του Ηλίου και την ημέρα και τη νύχτα. Για να γίνει πιο κατανοητό το όλο σκεπτικό του παράδοξου αυτού, φανταστείτε ότι τ’ άστρα είναι τοποθετημένα μέσα σε ομόκεντρες σφαίρες που έχουν κέντρο τη Γη. Ας υποθέσουμε, επίσης, ότι κάθε σφαίρα απέχει από την προηγούμενη 10 έτη φωτός. Ο χώρος που καθορίζεται μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης σφαίρας περιέχει άστρα από 10 έως 20 έτη φωτός από τη Γη κ.ο.κ. Τα άστρα της δεύτερης σφαίρας είναι μεν αμυδρότερα από τα άστρα της πρώτης σφαίρας, λόγω της μεγαλύτερης απόστασής τους από τη Γη, είναι όμως περισσότερα επειδή η δεύτερη σφαίρα περιλαμβάνει περισσότερο όγκο από την πρώτη.

Με απλούς υπολογισμούς γνωρίζουμε ότι η κάθε σφαίρα θα περιέχει τέσσερις φορές περισσότερα άστρα από την προηγούμενη, αλλά κατά μέσον όρο θα φαίνονται τέσσερις φορές λιγότερο λαμπερά από τα άστρα της προηγούμενης σφαίρας. Γι’ αυτό οι δύο αυτοί παράγοντες αλληλοαναιρούνται κι έτσι κάθε μία σφαίρα θα εκπέμπει την ίδια ποσότητα φωτός. Οπότε αν είχαμε έναν άπειρο αριθμό τέτοιων σφαιρών θα έπρεπε να είχαμε έναν άπειρα λαμπερό ουρανό, μέρα και νύχτα. Όπως, όμως, είναι εμφανές κάθε βράδυ, δεν βλέπουμε κάτι τέτοιο όταν κοιτάζουμε τον νυχτερινό ουρανό, και το «παράδοξο του Ολμπερς» θα ευσταθούσε ακόμη κι αν στις πιο απόμακρες σφαίρες θα είχαμε την ύπαρξη γαλαξιών αντί των άστρων. Αν δηλαδή είχαμε την ύπαρξη ενός «άπειρου» αριθμού γαλαξιών στο σύμπαν, πάλι θα έπρεπε να είχαμε έναν «άπειρα» λαμπερό ουρανό.

Ίσως πάλι να θεωρείτε ότι η ύπαρξη τεράστιων νεφελωμάτων αερίων και διαστημικής «σκόνης» στο διαστρικό Διάστημα να εμποδίζουν το φως των άστρων και των γαλαξιών να φτάσει στη Γη. Τα νεφελώματα όμως αυτά στον συνεχή βομβαρδισμό φωτός από τα άστρα θα συμπεριφέρονταν όπως συμπεριφέρεται στη βροχή ένα άδειο δοχείο. Το δοχείο σύντομα θα γέμιζε και το νερό θα ξεχείλιζε με τον ίδιο ρυθμό που θα έπεφτε πάνω του η βροχή. Με άλλα λόγια, τα νεφελώματα θα απορροφούσαν για ένα Διάστημα το φως, σιγά σιγά όμως θα υπερθερμαίνονταν, θα «ξεχείλιζαν» και θα άρχιζαν να το ακτινοβολούν ακριβώς όπως πριν με το ίδιο αποτέλεσμα: έναν άπειρα λαμπερό ουρανό.

Τη δεκαετία του 1920, όμως, ο Εντουιν Χαμπλ ανακάλυψε ότι το σύμπαν διαστέλλεται και ότι όλοι οι γαλαξίες απομακρύνονται ο ένας από τον άλλο συνεχώς, κι όσο πιο μακριά είναι ένας γαλαξίας τόσο πιο γρήγορα φαίνεται να απομακρύνεται. Το γεγονός αυτό μας υποδεικνύει και την αρχή της λύσης του παράδοξου. Γιατί η ένταση του φωτός ενός απόμακρου γαλαξία ελαττώνεται, λόγω του φαινομένου Ντόπλερ, τόσο περισσότερο όσο μακρύτερα βρίσκεται ο γαλαξίας αυτός. Εχουμε δηλαδή μια μετατόπιση της ακτινοβολίας προς το ερυθρό τμήμα του φάσματος, οπότε το περισσότερο φως, η περισσότερη ακτινοβολία, που παίρνουμε από τους μακρινούς γαλαξίες είναι σε μήκη κύματος που το κάνουν στα μάτια μας «αόρατο». Άρα από τους μακρινούς γαλαξίες δεχόμαστε μικρή ποσότητα ενέργειας και κατά συνέπεια οι ποσότητες φωτός που περιέχει κάθε μία από τις φανταστικές σφαίρες του Ολμπερς δεν είναι τελικά ίσες μεταξύ τους. Ο λόγος δηλαδή που ο ουρανός δεν είναι άπειρα λαμπερός τη νύχτα βασίζεται στο γεγονός ότι το σύμπαν, ακόμη κι αν ήταν άπειρο χωροταξικά, δεν έχει ούτε άπειρη ηλικία ούτε είναι στατικό, αλλά αντίθετα έχει πεπερασμένη ηλικία και, επιπλέον, διαστέλλεται.

* Ο κ. Διονύσης Π. Σιμόπουλος είναι επίτιμος διευθυντής του Ευγενιδείου Πλανηταρίου.

Πηγή

Κατηγορία ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

Έφηβοι, άγχος, τραύμα και κοινωνικά δίκτυα

Συγγραφέας: kantonopou στις 18 Δεκεμβρίου, 2015

Sad and Tired Young Man with Tablet Computer sitting on the bed

Καθημερινά βλέπουμε περιπτώσεις καλυμένης ψυχολογικής κακοποίησης, ματαίωσης, υπερέκθεσης σε πλευρές της εφηβικής ζωής τραβηγμένες στα άκρα. Έτσι, πέραν από την πρακτικότητά τους, τα κοινωνικά δίκτυα αποτελούν μία πηγή συνεχούς άγχους και καμουφλαρισμένων τραυμάτων.

Ο βασικός κίνδυνος στον οποίο τα κοινωνικά δίκτυα οδηγούν τους εφήβους είναι ένα κοινωνικά αποδεκτό αλλά στην ουσία ψευδές και μάλλον ναρκισσιστικό πρότυπο και μία φαντασιακή εικόνα του δικού μας εαυτού, που κυρίως εναρμονίζεται με τις απαιτήσεις των άλλων και όχι με αυτό που πραγματικά θέλουμε και μπορούμε να είμαστε. Αφήνοντας στην άκρη τις προσωπικές επιλογές και ακολουθώντας πιστά αυτές τις επιλογές του κοινωνικά αποδεκτού προτύπου οδηγούμαστε σε μία ψευδή ταυτότητα και μάλλον καταστροφικές διαδικασίες.

Τα κοινωνικά δίκτυα είναι μία καινούργια τάση, όμως τα ψυχολογικά μοντέλα που εμπλέκονται μάλλον έρχονται από το παρελθόν, παρόντα σε μύθους, σύμβολα και αφηγήσεις, σε πολλούς πολιτισμούς. Εδώμπορούμε σύντομα να αναφερθούμε στα αρχέτυπα του «ήρωα» και του «μικρού απατεώνα-μάγου» που ως μοτίβα συμπεριφοράς ερμηνεύουν σε μεγάλο βαθμό την«φιλοσοφία» που κρύβεται πίσω από την έκθεση εικόνων και προτύπων στα κοινωνικά δίκτυα.

Το αρχέτυπο του ήρωα (the hero archetype) σημαίνει την εξαιρετική ικανότητα δράσης πέραν των κοινών στερεοτύπων, της υπέρβασης των ορίων, είναι αξιοζήλευτο από τους πολλούς, επιθυμητό αλλά και απρόσιτο, χαρισματικό αλλά και συχνά τρωτό (ακόμη και ο ιερέας θα μπορούσε να ενταχθεί σε μεγάλο βαθμό στην περιοχή αυτού του αρχετύπου). Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι οι νέοι θέλουν να γίνουν «ήρωες» στο ευρύτερο κοινό μέσω δημόσιας έκθεσης διασκεδαστικών, εντυπωσιακών η προκλητικών στιγμών της προσωπικής τους ζωής. Όπως φανερώνει το αρχέτυπο του ήρωα, το να δρας πέραν των συνηθισμένων και να υπερβαίνεις τα όρια, να είσαι αξιολάτρευτος και μαζί απρόσιτος στους πολλούς, χαρισματικός αλλά και τρωτός, πάνε χέρι χέρι μαζί με την τάση του εφήβου να εισαγάγει συμπεριφορές που θα εντυπωσίαζαν τους άλλους. Όμως, καθώς εγκλωβίζονται σε αυτά τα χαρακτηριστικά, τόσο οι έφηβοι όσο και οι ενήλικες γλυστρούν προς μία ψευδή εικόνα και ταυτότητα, δηλαδή μία ναρκισσιστική συμπεριφορά. Η ναρκισιστική συμπεριφορά με την σειρά της μπορεί να οδηγήσει τον έφηβο σε συγκρούσεις τόσο με τον ίδιο τον εαυτό του όσο και με τα πρόσωπα που επιθυμεί να αγαπήσει, ωστόσο αποτυγχάνει καθώς η ψυχική ενέργεια που απαιτείται γι᾽ αυτό εγκλωβίζεται στο ναρκισσιστικό είδωλο-εαυτό, και δεν είναι πλέον διαθέσιμη για μία δημιουργική επένδυση στον «άλλο».

Ακόμη ένα πολύ σχετικό αρχέτυπο είναι αυτό του φαρσέρ (trickster), απατενώνα-μάγου, που παραπλανεί, καθώς συμβολίζει τόνπονηρό, τον κακότροπο και τον αντιήρωα. Οι τύποι αυτοί μπορεί να είναι ταυτόχρονα έξυπνοι και ηλίθιοι, και βασίζονται στην ιδέα της «παράβασης κανόνων». Κι αυτό ακριβώς τους κάνει πολύ αγαπητούς, επειδή όλοι μας ερωτοτροπούμε με την ιδέα της παράβασης των κανόνων, κοινωνικών, ηθικών κλπ, ενώ ταυτόχρονα θα διασκεδάζαμε με αυτό. Έτσι οι τύποι αυτοί λειτουργούν σαν ένα είδωλο πραγμάτων και σχέσεων που θα θέλαμε να κάνουμε, αλλά είμαστε πολύ ντροπαλοί να πραγματοποιήσουμε στην πράξη. Οι έφηβοι δεν είναι καθόλου αμυντικοί στο να διαρρήξουν τους κανόνες αυτούς και «τρελλαίνονται» με την ιδέα να παραπλανούν τους άλλους. Δεν είναι δύσκολο λοιπόν να αντιληφθούμε πως όλα αυτά τα στοιχεία είναι παρόντα πίσω από τα κοινωνικά δίκτυα και αποκαλύπτουν τους πολύπλοκους μηχανισμούς πίσω από την ακούσια συχνά έκθεσή μας σε αυτά. Είναι συχνό φαινόμενοι άνθρωποι με μόρφωση, κοινωνική δικτύωση και αποδοχή, στην (συχνά τραγική) ψυχολογική τους προσωπικότητα να είναι απομονωμένοι και μοναχικές φιγούρες που αναζητούν την αληθινή ανθρώπινη κοινωνία αλλά δεν την επιτυγχάνουν καθώς δεν έχουν αναπτύξει κατάλληλα τις αντίστοιχες δεξιότητες.

Εδώ ακριβώς αναδύεται και το θέμα της εμμονής και του εθισμού (addiction) στο διαδίκτυο. Επιγραμματικά – έχουν δοθεί βεβαίως πολλαπλές ερμηνείες – το  ερώτημα στο οποίο οφείλουμε να απαντήσουμε είναι ποιά ακριβώς πλευρά και ανάγκη του χαρακτήρος αναπληρώνει η υπερβολική χρήση του διαδικτύου. Είναι προφανώς μεταξύ αυτών και η έλλειψη της χαράς και ικανοποίησης που αντλεί κάποιος από μία ουσιαστική προσωπική και φιλική επικοινωνία, όταν δηλαδή η κοινωνία των προσώπων εκπληρεί και ταυτόχρονα υπερβαίνει κάθε ανάγκη απρόσωπης επικοινωνίας και αναζήτησηςπληροφοριών, μάλλον δευτερευούσης σημασίας, στο διαδίκτυο. Είναι η εφηβική επίσης τάση της απομόνωσης, της εξερεύνησης του κόσμου, αλλά και του ίδιου του εαυτού, συμπεριλαμβανομένου και του σώματος και των λειτουργιών του, κάτι που ωστόσο πρέπει να κινήσει το ενδιαφέρον των γονέων και την διακριτική τους παρέμβαση προς την κατεύθυνση του μοιράσματος αυτής της ανάγκης για εξερεύνηση. Το μοίρασμα αυτό είναι που εμμέσως ανοίγει και την δυνατότητα του ελέγχου και κριτικής της εξερευνόμενης πληροφορίας.

Παρατήρηση: Το παρόν κείμενο είναι απόσπασμα του άρθρου “Άγχος και ψυχολογικό τραύμα στην εφηβική ηλικία. Ο ρόλος των κοινωνικών δικτύων”, του π. Χρυσοστόμου Τύμπα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ‘Ψυχής δρόμοι’, τεύχος 10

π. Χρυσόστομος Τύμπας, Iατρός – Διδάκτωρ Ψυχαναλυτικών Σπουδών

http://www.pemptousia.gr

Κατηγορία ΑΞΙΕΣ ΖΩΗΣ, ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ, ΣΧΟΛΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ | Δε βρέθηκαν σχόλια »

« Παλιότερα άρθρα
Επόμενα άρθρα»